Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 252/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108, art. 116 par. 1 i 2, art. 122, art. 181, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 1 par. 1 i 2, art. 5 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie: odpowiedzialności członka zarządu spółki z o. o. za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Z.M., jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki A w podatku od towarów i usług za okresy: październik 2002r. – maj 2003r., lipiec – wrzesień 2003r., grudzień 2003r. – kwiecień 2004r. w łącznej wysokości 99.100,73 zł.

Z akt administracyjnych wynika, że Z.M. pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce A od października 2002r. (wpis do KRS dokonany w dniu "[...]" – t.I-k.86) do dnia

2 czerwca 2004r., tj. do czasu odwołania go z pełnionej funkcji Uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu Sądu Rejonowego w O. Wydział Gospodarczy z dnia "[...]" (t.I.-k.60). W powyższym okresie Spółka zadeklarowała zobowiązania podatkowe w złożonych rozliczeniach VAT-7 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy: październik 2002r. – maj 2003r., lipiec – wrzesień 2003r. oraz grudzień 2003r. – kwiecień 2004r. Od maja 2004r. Spółka zaprzestała składania deklaracji VAT-7, jednakże już od października 2002r. Spółka przestała regulować zobowiązania w podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego określił Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące: październik i listopad 2002r.

Z powodu nieuiszczenia powyższych zobowiązań, organ podatkowy wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy, w związku z czym Sąd Rejonowy w D. wyznaczył Komornika Sądowego do dalszego prowadzenia obu egzekucji. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy zajął ruchomości dłużnika, które zostały wystawione na licytację. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone z wniosków 40 wierzycieli, a łączna kwota do wyegzekwowania wynosiła około 945.000,000 zł. W toku egzekucji sądowej wyegzekwowano z majątku ruchomego kwotę 84.472,57 zł. Egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika okazała się nieskuteczna. Innych wierzytelności nie ustalono. W tej sytuacji Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w D. postanowieniem z dnia "[...]" umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (t.I-k.10-11). Egzekucja dotyczyła całego majątku Spółki.

Z powodu bezskuteczności egzekucji, organ podatkowy wszczął postępowanie zmierzające do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, członków zarządu Spółki. Członkiem zarządu Spółki w okresie, za który powstały zaległości w podatku od towarów i usług, tj. od października 2002r. do kwietnia 2004r. był między innymi Z.M. Zgodnie z odpisem pełnym z rejestru przedsiębiorców KRS na dzień 11 czerwca 2007r. brak jest wpisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego (t.II-k.265-268). Organ stwierdził także, że z porównania danych bilansowych za okres trzech lat podatkowych 2001-2003 wynika, że sytuacja finansowa Spółki w tych latach nie wskazywała na poprawę, mimo osiągniętego zysku w 2002r., Spółka utraciła płynność finansową.

Decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej Z.M., jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe Spółki A w podatku od towarów i usług za okresy: październik 2002r. – maj 2003r., lipiec – wrzesień 2003r., grudzień 2003r.– kwiecień 2004r. w łącznej wysokości 99.100,73 zł.

O odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki za okresy październik i listopad 2002r. organ orzekł na podstawie przepisów art. 108 § 2 i § 3 oraz art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 roku, w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz.1387). W tej sytuacji przed wszczęciem postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej, organ, na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, wydał decyzję z dnia

"[...]" określającą należności w podatku od towarów i usług za miesiąc październik i listopad 2002r.

W odniesieniu do zaległości powstałych po dniu 1 stycznia 2003r., art. 108 § 3 i art. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej, został zastosowany w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. Organ zbadał, czy w sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu za istniejące zaległości w podatku od towarów i usług i stwierdził, że mimo zaistnienia na przełomie września i października 2003r. okoliczności uzasadniających ogłoszenie upadłości, Prezes Zarządu Spółki nie złożył stosownego wniosku, a także nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy oraz nie wskazał majątku, z którego mogłaby być zaspokojona zaległość.

Od powyższej decyzji Z. M. złożył odwołanie domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego, dowolność nieznajdującą potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, a także naruszenie art. 122, 180 – 182, 187, 191, 193, 194, 197 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący podniósł, że w okresie pełnienia przez niego funkcji Prezesa zarządu Spółka dysponowała znacznym majątkiem trwałym i obrotowym o dużej wartości i nie zachodziła konieczność składania wniosku o jej upadłość.

Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]".

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaległości w podatku od towarów i usług dotyczą między innymi okresów: październik i listopad 2002 roku. Natomiast

zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie noweli stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie noweli, przepisy rozdziału 15, w tym też art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stosuje się w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 roku w stosunku do tych okresów. Zatem, zgodnie z art. 116

§ 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (art. 116 § 2 powołanej ustawy).

Natomiast za pozostałe okresy objęte przedmiotową decyzją zastosowanie znajdują przepisy art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003 roku, zgodnie którymi za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że :

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania jedynie okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Spółki oraz wskazanie bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności Z.M. za istniejące zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki. Bowiem skarżący był Prezesem Zarządu Spółki w czasie, w którym powstały zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług, a ponadto z ustaleń organu I instancji wynika, że wyczerpane zostały możliwości wyegzekwowania od Spółki istniejących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, a tym samym egzekucja z majątku Spółki stała się bezskuteczna. Organ wyjaśnił, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzycieli. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku podatnika.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącego, iż egzekucja należności nie była skierowana do całego majątku Spółki. Objęto nią bowiem znany organowi egzekucyjnemu majątek dłużnika, a gdy nie wystarczał on na zaspokojenie wierzycieli, umorzono postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ zauważył, że od 1 stycznia

2003 roku do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowej spółki na członka zarządu, zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wystarcza częściowa bezskuteczność egzekucji, przy zachowaniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 tej ustawy.

Ponadto organ stwierdził, że przeprowadzona przez organ I instancji analiza kondycji finansowej Spółki ujawniła, iż nie była ona tak dobra, jak twierdzi skarżący i wniosek o upadłość powinien zostać złożony. Dokonana analiza przedłożonych przez Spółkę bilansów oraz rachunków zysków i strat za lata 2001, 2002, 2003 ujawniła, że problemy z wypłacalnością Spółka miał już w 2001 roku, bowiem od lutego 2001 roku zaprzestała płacenia składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego oraz składek na Fundusz Pracy i składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, o czym świadczyły wystawione 64 tytuły wykonawcze, w tym 49 tytułów wystawiono w 2002 i 2003 roku (łączna wartość zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień 12 sierpnia 2004 roku wynosiła 440.357,27 zł). Z przedstawionego bilansu za 2002 rok wynika, że Spółka ten rok zamknęła zyskiem w kwocie 70.983,24 zł. Jednakże rok 2003

był kontynuacją pogłębiającej się zapaści finansowej Spółki, która na dzień

31.12.2003 roku poniosła stratę w kwocie 24.424,30 zł. Strata została pokryta z kapitału zapasowego (zysku za 2002 rok przeniesionego na 2003 rok jako kapitał zapasowy). Zgodnie z analitycznym rachunkiem zysków i strat, strata na sprzedaży na dzień 31.12.2003r. wynosiła 73.496,20 zł i była większa od kapitału zapasowego Spółki o kwotę 2.512,96 zł.

Zdaniem organu odwoławczego, wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony przez Zarząd Spółki, zgodnie z art. 5 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 roku - Prawo upadłościowe, w terminie

dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów Spółki. Taka sytuacja wystąpiła w Spółce już na dzień 31 grudnia 2001 roku. Bowiem w 2001 roku majątek trwały i obrotowy stanowił wartość 1.368.039,70 zł, przy zobowiązaniach krótkoterminowych wynoszących kwotę 1.454.355,83 zł. Poza tym w 2001 roku wskaźnik bieżącej płynności, liczony jako iloraz wartości majątku obrotowego i wartości zobowiązań wyniósł 0,74, który w porównaniu z normą wynoszącą od 1,3 do 1,5 ujawnił, że Spółka miała poważne kłopoty z płynnością finansową (wskaźniki te w kolejnych latach wynosiły: w 2002 roku 0,80, a w 2003 roku 0,83). Taka sytuacja, zdaniem organu, obligowała Spółkę do wszczęcia postępowania upadłościowego celem ochrony jej wierzycieli. Terminem właściwym do zgłoszenia przez Zarząd Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości był dzień 14 stycznia 2002 roku, gdyż na dzień

31 grudnia 2001 roku majątek Spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów. Uwzględniając jednak przepisy art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości, w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku, ostatecznym terminem do dopełnienia tej czynności był 14 dzień od dnia sporządzenia sprawozdania finansowego za 2001 rok, czyli najpóźniej dzień 14 kwietnia 2002 roku (bilans Spółki powinien być sporządzony na dzień 31 marca 2002r.).

Za niezasadny organ uznał zarzut braku powołania biegłego, w oparciu o

art. 197 Ordynacji podatkowej, który dokonałby oceny wyników prowadzenia działalności gospodarczej i kondycji finansowej Spółki. Dla stwierdzenia istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania i wydania rozstrzygnięcia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za powstałe zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za wymienione wyżej okresy, nie było to konieczne, gdyż przesłanki te zostały spełnione.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji podjął wszelkie czynności dowodowe w celu dokładnego zbadania sprawy z zachowaniem reguł dochodzenia prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przepisów art. 180-182, art. 187, art. 191, art. 193 i art. 194 ustawy Ordynacja podatkowa. Prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie organ oparł się o złożone przez Spółkę dokumenty, takie jak: deklaracje VAT-7, zeznania CIT-8, bilanse, rachunki wyników i strat. Ponadto organ zwrócił się do kontrahentów Spółki o przekazanie informacji, od kiedy Spółka zaprzestała regulowania należności. Organ uzyskał również z Sądu Rejonowego w D. kopie wyroków zaocznych i nakazów zapłaty wraz ze stwierdzeniem ich prawomocności w sprawach powództw pracowników przeciwko pracodawcy – przedmiotowej Spółce.

Na powyższą decyzję Z. M. wniósł skargę domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną ocenę stanu faktycznego oraz naruszenie art. 122, 180 – 182, 187, 191, 193, 194, 197 ustawy Ordynacja podatkowa.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w okresie pełnienia przez niego funkcji w Zarządzie Spółki zobowiązania Spółki były regulowane, choć niektóre z pewnym opóźnieniem. Do momentu odwołania skarżącego z funkcji Prezesa Spółka nie zaprzestała regulowania zobowiązań, co mogłoby stanowić przesłankę do ogłoszenia upadłości, posiadała majątek wystarczający na pokrycie wszystkich zobowiązań oraz prowadziła działalność produkcyjną. Skarżący podniósł, że nie ponosi on odpowiedzialności za zdarzenia mające miejsce po jego odwołaniu, nie miał on wpływu na sam proces egzekucji, nie ma także pewności, czy cały majątek został poddany egzekucji.

Zdaniem skarżącego, na dzień 02.06.2004r. Spółka posiadała majątek wystarczający na pokrycie wszystkich zobowiązań. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego powinno nastąpić na podstawie źródłowej dokumentacji Spółki przez odpowiednio uprawnione osoby posiadające wiedzę, np. biegłych sądowych. Stanowienie w oparciu o wybiórcze materiały dowodowe o odpowiedzialności członka zarządu z uwagi na niezłożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie

upadłości, który wyłączyłby tą odpowiedzialność, zdaniem skarżącego, na tym etapie postępowania jest przedwczesne. Skarżący zauważył także, że organy podatkowe w uzasadnieniach wydanych decyzji podały różne daty, w których wnioski o ogłoszenie upadłości zarządzający Spółką byli zobowiązani złożyć.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że Spółka nadal jest zarejestrowana w KRS i dokonuje czynności prawnych m.in. zakupów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu została poddana decyzja o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, w której pełnił on funkcję Prezesa Zarządu.

Podstawę prawną orzeczenia o tej odpowiedzialności stanowią przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o.p., a mianowicie Działu III Rozdziału 15 "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich". Należy zauważyć, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo określił stan prawny, jaki należało zastosować w rozpatrywanej sprawie, różnicując go z uwagi na datę powstania zaległości podatkowych. O odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki za okresy październik i listopad 2002r. organ orzekł na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem

1 stycznia 2003r., w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz.1387). Przepis art. 116 § 1 o.p. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003r. stanowił, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (art. 116 § 2 o.p.).

Z kolei w odniesieniu do zaległości powstałych po dniu 1 stycznia 2003r., art. 108 § 3 i art. 116 § 1, § 2 i § 4 o.p., został zastosowany w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że :

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 o.p., odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § 1, obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003r., SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93). Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2005r., I FSK 66/05, LEX 173042).

W przedmiotowej sprawie Spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług za okresy: październik 2002r. – maj 2003r., lipiec – wrzesień 2003r. oraz grudzień 2003r. – kwiecień 2004r. Zaległości te powstały, ponieważ spółka nie uregulowała podatku wykazanego w złożonych deklaracjach VAT-7. W okresie, którego dotyczą zaległości podatkowe, skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki, co wynika z wpisu do KRS dokonanego w dniu "[...]" (t.I-k.86) oraz postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział Gospodarczy z dnia "[...]" (t.I.-k.60).

Jak już wcześniej zostało wskazane, aby można było orzec o odpowiedzialności członka zarządu spółki niezbędne jest stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Bezskuteczność egzekucji wobec Spółki potwierdzona została postanowieniem z dnia "[...]" Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (t.I-k.10-11).

W tej sytuacji należy uznać, że organy podatkowe wykazały istnienie przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki.

Na członku zarządu ciąży natomiast obowiązek wykazania istnienia okoliczności, określonych w art. 116 § 1 o.p., zwalniających z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie wykazał istnienia tych okoliczności. Ustawodawca w sposób jednoznaczny stwierdził, że od odpowiedzialności zwalnia zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego albo wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu. Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo wskazał na przesłanki faktyczne, które zobowiązywały skarżącego do zgłoszenia wniosku o upadłość. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 24.10.1934r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 1991r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego. Upadłość przedsiębiorcy będącego osobą prawną będzie ogłoszona także wówczas, gdy jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Zatem gospodarczą przyczyną upadłości jest załamanie finansowe podmiotu gospodarczego, polegające na braku możliwości zaspokojenia wierzycieli. Zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego, przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Taka sytuacja wystąpiła w Spółce już na dzień 31 grudnia 2001 roku. Bowiem, jak zauważył organ, w 2001 roku majątek trwały i obrotowy stanowił wartość 1.368.039,70 zł, przy zobowiązaniach krótkoterminowych wynoszących kwotę 1.454.355,83 zł. Poza tym w 2001 roku wskaźnik bieżącej płynności, liczony jako iloraz wartości majątku obrotowego i wartości zobowiązań wyniósł 0,74, który w porównaniu z normą wynoszącą od 1,3 do 1,5 ujawnił, że Spółka miała poważne kłopoty z płynnością finansową (wskaźniki te w kolejnych latach wynosiły: w 2002 roku 0,80, a w 2003 roku 0,83). Taka sytuacja zobowiązywała Spółkę do wszczęcia postępowania upadłościowego w celu ochrony jej wierzycieli. Tymczasem z odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców KRS na dzień

11 czerwca 2007r. nie wynika, aby wnioski dotyczące postępowania upadłościowego lub układowego były składane.

Okolicznością uwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności jest także wskazanie majątku spółki, z którego może być prowadzona egzekucja. Skarżący tego jednak nie uczynił.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy podatkowe orzekając o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 116 o.p., uwzględniając przy tym istniejące okoliczności faktyczne znajdujące odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Nie można także uznać, że organy wydając decyzje naruszyły art. 122, art. 180-182, art. 187, art. 191, art. 193 i art. 194,197 ustawy Ordynacja podatkowa. Organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek, zgodnie z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej zebrać cały materiał dowodowy, gromadzenie tego materiału nie może jednak polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń, a jedynie tych, które są przedmiotem postępowania dowodowego. Postępowanie to winno doprowadzić do zrekonstruowania stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Za niezasadny należy uznać zarzut strony skarżącej, iż organy naruszyły powoływane w skardze przepisy prawa procesowego. Należy zauważyć, że w art. 181 o.p. ustawodawca wskazał jedynie przykładowo co może być dowodem w postępowaniu podatkowym. I chociaż obowiązkiem organu podatkowego jest zebranie całego materiału podatkowego, zgodnie z art. 187 § 1 o.p., to nie zwalnia to strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza jeżeli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 22.05.200r., I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373). W konsekwencji nie można uznać zarzutu w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania podatkowego.

Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.