Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1311/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie NSA (del.) Joanna Banasiewicz NSA (del.) Joanna Runge – Lissowska (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 r. sprawy ze skargi Centrum [..] w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 1311/02

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [..] umorzyła postępowanie odwoławcze wywołane odwołaniem złożonym przez Centrum [...] S. A. w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [..] listopada 2001 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez [...] Gminy W. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w obrębie [...] jako działka nr [...].

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Wojewoda [...] powołując art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., decyzją z dnia 29 listopada 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] – Gminę W., prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [..] listopada 2001 r. odwołało się Centrum [...] S. A. w W.

Odwołująca się Spółka stała na stanowisku, iż ma interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym oraz przymiot strony. Swoje uprawnienia do spornej nieruchomości wywodziła z treści zarządzenia nr [...] Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [..] października 1978 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Centrum [..] , będącego jednym z poprzedników prawnych odwołującej, w którym jest mowa o przyszłym protokolarnym przyjęciu przez nowotworzone Przedsiębiorstw nieokreślonego bliżej majątku, z decyzji Urzędu Miasta [...] W. z dnia [..] sierpnia 1978 r. nr [...] o ustaleniu dla Ośrodka [...] a i warunków realizacji inwestycji budowlanej obejmującej teren położony w dzielnicy [...] się ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do ul.[...] i w ul. [..] na odcinku od ul. [...] do [..], decyzji Urzędu [...] W. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa z wniosku [...] Ośrodka [...] w W., m.in. nieruchomości z której została następnie wydzielona sporna działka, decyzji Zarządu [...] W. z dnia [...] kwietnia 1981 r. nr [...] o ustaleniu Centrum [...] w W. lokalizacji inwestycji czasowej do roku 1990 na pracownicze ogródki działkowe przy ul. [...] oraz protokołu nr [...] z załącznikami nr [..] o przekazaniu w roku 1978 przez Zjednoczenie Przemysłu [...] – Ośrodka [...] – do Centrum [...] , łącznie z bliżej niewyszczególnionym majątkiem. Zdaniem odwołującej z treści powyższych dokumentów oraz następstwa prawnego po swoich, wymienionych w tych dokumentach, poprzednikach prawnych będących nieprzerwanie od lat osiemdziesiątych użytkownikami spornej działki, wynika, iż nabyła ona prawo zarządu tej nieruchomości (z mocy przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami o wywłaszczaniu nieruchomości – (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), przekształcone następnie również ex lege z dniem 5 grudnia 1990 r. w prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Dz.U. Nr 79 poz. 464 ze zm., w powiązaniu z przepisami art. 200 ust. 1 w zw. z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543).

Odwołująca zarzuca nadto kwestionowanej decyzji naruszenie prawa materialnego przez pominięcie przy orzekaniu przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę uznała, że twierdzenie odwołującej o posiadaniu przez nią interesu prawnego do uczestniczenia w postępowaniu komunalizacynym w którym decyduje się o komunalizacji nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r., podlega weryfikacji na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego i to jeszcze przed rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty ( patrz m. in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 30 czerwca 1986 r. III SA 97/86, ONSA z 1987 r. Nr 2 poz. 46, oraz uchwały składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA z 1999 r. Nr 4 poz. 119).

I SA 1311/02

Rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w niniejszej sprawie dotyczyło komunalizacji mienia, która nastąpiła z mocy samego prawa. W postępowaniu komunalizacyjnym toczącym się w takim trybie stronami są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie jeżeli wykaże, iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia.

W ocenie Kolegium dla odwołującej taki tytuł nie wynika z żadnego z powołanych wyżej dokumentów. Nie wynika z nich również by przedmiotowa działka należała w rozumieniu przepisów cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do któregokolwiek z poprzedników prawnych odwołującej.

Zgodnie z art. 34 k.c. w brzmieniu wówczas obowiązującym oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym zasadą, mieniem należącym wtedy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. W tamtym stanie prawnym grunty Skarbu Państwa państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały w zarząd w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), czy wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), które potem przeszło w zarząd.

Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomością był wtedy ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Uzyskania wówczas prawa zarządu nieruchomością nie można, więc domniemywać. Odwołująca nie wykazała by którykolwiek z jej poprzedników prawnych miał w tamtym czasie prawidłowo ustanowiony zarząd sporną nieruchomością. W konsekwencji skoro mienie to nie należało do tego rodzaju jednostek, nie można mówić o naruszeniu w decyzji Wojewody art. 11 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Jednocześnie pozostawanie w obrocie prawnym wspomnianej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wyłącza sugerowaną w

I SA 1311/02

odwołaniu możliwość skutecznego powoływania się na konsekwencje przepisów uwłaszczeniowych w tym art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (DZ.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) – w odniesieniu do przedmiotowej działki.

Przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że Spółce, która nie wykazała że ma prawnorzeczowy tytuł do spornego mienia, nie przysługuje przymiot strony niniejszego postępowania komunalizacyjnego, a ponieważ skuteczne pod względem prawnym odwołanie może pochodzić wyłącznie od strony (art. 127 § 1 w powiązaniu z art. 28 k.p.a.), to Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze.

Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło Centrum [...] S. A. w W. Wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego zarzucono skarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 kpa , art. 77 kpa oraz 104 kpa oraz obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez pominięcie treści art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 200 ust. 1 w zw. z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W obszernym uzasadnieniu skargi zostało m.in. zaprezentowane stanowisko, iż przedstawione dokumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dowodzą, iż skarżąca spółka nabyła z mocy prawa na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst. jedn. z 1991 r. Dz.U. Nr 30, poz. 127 z póz. zm.) prawo zarządu, które to prawo z dniem [...] grudnia 1990 r. przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego.

Przedstawione akty prawne i dokumenty zdaniem skarżącej wskazują, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie poprzednika prawnego od chwili jego utworzenia, tj. od 18 października 1978 r. i pozostaje do chwili obecnej, a zatem przedsiębiorstwo nabyło z dniem [...] grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Zatem skarżącej przysługują prawa do przedmiotowej nieruchomości, które powinny być uwzględnione w postępowaniu komunalizacyjnym i w związku z tym miała interes prawny do występowania w charakterze strony w tym postępowaniu.

I SA 1311/02

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosząc o jej oddalenie podtrzymała swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prezydent [..] W. reprezentujący Gminę, wniósł o oddalenie skargi.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż nie są one trafne. Organ dysponował stosownym materiałem dowodowym i prawidłowo go ocenił, a także właściwie zastosował przepisy proceduralne oraz przepisy prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 z póz. zm.) Skarżąca Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a więc postępowanie odwoławcze wywołane jej odwołaniem musiało ulec umorzeniu, zgodnie bowiem z art. 127 § 1 kpa prawo wniesienia odwołania służy stronie postępowania.

Natomiast stroną postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa i właściwa gmina, ponieważ tylko pomiędzy nimi dochodzi do przekształceń własnościowych, których stwierdzenie jest przedmiotem postępowania.

W orzecznictwie sądu administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przedmiot postępowania komunalizacyjnego wyznacza krąg uczestniczących w nim podmiotów. Określające bowiem status strony w tym postępowaniu uprawnienia lub obowiązek prawny, o czym mowa w art. 28 kpa, stanowi kategorię normatywną i musi mieć swoje źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skoro

I SA 1311/02

przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest przekształcenie prawa własności pomiędzy Skarbem Państwa o właściwą gminą, a skarżąca Spółka nie reprezentuje ani gminy, ani też nie jest powołana do reprezentowania Skarbu Państwa, to nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu.

Jak wynika z uzasadnienia skargi, co do pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, skarżąca przywołuje również powyższe stanowisko. Jednakże dowodzi, że jej interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym wynika z przepisów uwłaszczeniowych, tj. art. 200 ust. 1 w zw. z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst, jedn. z 2000 r. Dz.U. Nr 46, poz. 543). Ten pogląd nie jest trafny. W żaden bowiem sposób postępowanie komunalizacyjne nie ma wpływu na uprawnienia skarżącego wynikające z powołanych przepisów uwłaszczeniowych. Są to dwa odrębne postępowania, oparte na dwóch odrębnych zdarzeniach prawnych i postępowanie komunalizacyjne nie ma wpływu na postępowanie uwłaszczeniowe, bowiem w postępowaniu komunalizacyjnym nie przesądza się o istnieniu bądź nieistnieniu prawa wieczystego użytkowania komunalizowanej nieruchomości.

Skarżąca nie wykazała, że ma ujawniony tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, co mogłoby stanowić źródło jej interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym.

Natomiast przedstawiła szereg dokumentów mających stanowić podstawę do przyjęcia, iż jej poprzednik prawny miał w zarządzie przedmiotowy grunt, który to zarząd przekształcił się z mocy prawa w użytkowanie wieczyste. Te jednak okoliczności co wskazano już wyżej nie są respektowane w postępowaniu komunalizacyjnym.

Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.