Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 24/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 7
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

II SA/Kr 24/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. P., B. P., Z. P. oraz A. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2021 r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.sa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wobec powyższego przedmiotowa skarga na postanowienie Wojewody została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Stan faktyczny w sprawie, w której wydana została kontrolowana decyzja przedstawiał się następująco.

Postanowieniem wydanym z wniosku Pani M. P., Pana B. P., Pana Z. P. i Pana A. P. z dnia 25 maja 2021 r. sygn. [...] Starosta [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości składającej się z niezabudowanej działki gruntu nr [...], objętek KW nr [...] W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że powodem odmowy wszczęcia postępowania jest upływ zawitego terminu do wniesienia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organ I instancji zwrócił uwagę na okoliczność, iż art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ulegał licznym nowelizacjom. Jedna z ostatnich nowelizacji wprowadziła ograniczenia czasowe w przedmiocie żądania zwrotu nieruchomości. Do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami na mocy art. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami dodano ustęp 7, zgodnie z którym uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stałą się ostateczna upłynęło 20 lat. Powyższy przepis znajduje zastosowanie także wówczas, gdy do wywłaszczenia doszło na podstawie umowy. Nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami weszła w życie dnia 14 maja 2019 r. Organ I instancji wskazał, że mając na uwadze przepisy ustawy nowelizującej ustawę o gospodarce nieruchomościami, jak również przepisy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ostatecznie termin do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości upłynął 7 lipca 2020 r. Tymczasem wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony dnia 26 lutego 2021 r., a zatem po upływie tego terminu.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli Pani M. P., Pan B. P., Pan Z. P. i Pan A. P.. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia 29 października 2021 r. znak [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...]. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 26 lutego 2021 r. Pani M. P., Pan B. P., Pan Z. P. i Pan A. P. wystąpili z żądaniem zwrotu niezabudowanej działki gruntu nr [...] stanowiącej aktualnie część nieruchomości będącej własnością Gminy B.. Organ II instancji zwrócił uwagę na wprowadzone nowelizacją z dnia 4 kwietnia 2019 r. ograniczenia czasowe w żądaniu zwrotu nieruchomości. Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III (zwrot wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, której przepisy były podstawą zawarcia umowy sprzedaży z dnia 29 września 1988 r. Rep. A nr [...], na mocy której Skarb Państwa zakupił od K. P. (poprzednika prawnego wnioskodawców) działkę gruntu nr [...] (z podziału której powstałą działka [...]). Jednocześnie wskazano, że zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej z dnia 4 kwietnia 2019 r. do spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy (t.j. przed 14 maja 2019 r.) stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą nowelizacją, z wyłączeniem art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony już po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 4 kwietnia 2019 r. Organ II instancji stwierdził istnienie obiektywnych przeszkód do wszczęcia postępowania, wobec powyższego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. zasadnie orzeczono o odmowie jego wszczęcia. Odnosząc się do kwestii niemożności złożenia przez Pana K. P. (poprzednika prawnego wnioskodawców) wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości ze względu na jego stan zdrowia, organ odwoławczy zauważył, że termin wygaśnięcia roszczenia o zwrot nieruchomości jest terminem zawitym i dlatego niezależnie od okoliczności związanych z jego uchybieniem nie może podlegać przywróceniu.

Na powyższe postanowienie Wojewody skargę złożyli Pani M. P., Pan B. P., Pan Z. P. i Pan A. P.. Skarżący zarzucają skarżonemu postanowieniu:

1. Naruszenie art. 21 Konstytucji RP przez pozbawienie ochrony skarżących w sytuacji gdy ich nieruchomość nie została wykorzystana na cele wywłaszczeniowe;

2. Art. 32 i 64 Konstytucji RP polegające na dyskryminacji osób niepełnosprawnych i chorych, które nie były w stanie złożyć wniosku o zwrot w krótkim 12-miesiecznym terminie oraz przyjęcie, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. zmarły K. P. utracił prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

3. Naruszenie art. 45 i 64 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżących i ich poprzednika prawnego prawa do merytorycznego rozpatrzenia wniosku po wejściu w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. ;

4. Naruszenie art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że doszło do przedawnienia prawa do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy nie zaszła przesłanka powodująca rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia;

5. Naruszenie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że może on mieć zastosowanie do sytuacji Skarżących, gdy nie zawarli oni umowy zbycia wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z art. 114 u.g.n.

W uzasadnieniu skargi wskazują oni, że ograniczenia czasowe do żądania zwrotu nieruchomości nie dotyczą nieruchomości wywłaszczonych na podstawie umowy, bowiem art. 136 ust. 7 w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 4 kwietnia 2019 r. dotyczy jedynie wywłaszczenia na podstawie decyzji administracyjnej. Co za tym idzie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem tego przepisu. Niezależnie od powyższego Skarżący wskazują, że w art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadzono postanowienia o odpowiednim stosowaniu przepisów o wywłaszczeniu do umów, o których mowa w art. 113 ust. 3 tej ustawy. Z kolei powołany art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy nie tyle umów wywłaszczeniowych w ogólności, co obowiązku objęcia wywłaszczeniem także części nieruchomości, która nie jest potrzebna na cele wywłaszczenia, lecz w razie dokonania wywłaszczenia nie nadaje się do wykorzystania na dotychczasowe cele. Zatem w ocenie Skarżących art. 136 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma do nich zastosowania ponieważ w ich przypadku doszło do wywłaszczenia całości nieruchomości na cele mieszkaniowe. Skarżący zarzucają także naruszenie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. bowiem ustalenie w oparciu o ten przepis upływu terminu do żądania zwrotu nieruchomości nie znajduje uzasadnienia w świetle powyższych wywodów (skoro termin przedawnienia roszczenia o zwrot nieruchomości nie znajduje w ogóle do Skarżących zastosowania). Ponadto Skarżący wskazują, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przepisy o przedłużeniu terminu o zwrot nieruchomości każe stosować do umów sprzedaży nieruchomości zawartych na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tymczasem przedmiotowa umowa wywłaszczeniowa została zawarta pod rządami ustawy z 1985 r. Skarżący wskazują, że w obecnym stanie prawnym ich sytuację kształtuje art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do zwrotu nieruchomości wywłaszczonych m.in. na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Skoro art. 2 ustawy nowelizującej jest przepisem międzyczasowym dla ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie dotyczy wcześniej obowiązujących ustaw, a zatem nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto Skarżący wskazują, że w myśl art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jej przepisy znajdują odpowiednie zastosowanie do przypadków wywłaszczenia na podstawie wcześniejszych ustaw. To z kolei oznacza konieczność uwzględnienia specyficznej sytuacji, w jakiej doszło do wywłaszczenia na mocy poprzednio obowiązujących przepisów. Skarżący podkreślają, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów nie powinno w ogóle dojść do wywłaszczenia, skoro realizacja celów mieszkaniowych nie należy do przesłanek wywłaszczenia. Skarżący zarzucają także, że treść art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodna z Konstytucją RP, podważa bowiem prawo do nieruchomości, działa wstecz i nie chroni praw uprzednio nabytych. Zwracają oni uwagę, iż Wojewoda stojąc na stanowisku, że dodatkowy roczny termin na składanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje w przypadku wywłaszczenia dokonanego na podstawie wcześniej obowiązujących ustaw wprowadza stan niepewności i narusza art. 21, art. 32, art. 45 i art. 64 Konstytucji RP. Skarżący podkreślają, że do maja 2019 nie istniały żadne ograniczenia czasowe w składaniu wniosku o zwrot nieruchomości. Zatem brak jego złożenia przez Skarżących nie może być postrzegany w kategoriach braku staranności. W tym stanie przyjęcie za Wojewodą, że ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. wyłącza prawo do żądania zwrotu stanowi oczywiste pozbawienie byłego właściciela prawa do żądania zwrotu nieruchomości, bowiem tuż przed wejściem w życie tej nowelizacji prawo to nie podlegało żadnym ograniczeniom. Skarżący prezentują stanowisko, iż przepisy ustawy nowelizującej z dnia 4 kwietnia 2019 r. należy interpretować w ten sposób, że nie odnoszą się one do wywłaszczeń dokonanych na podstawie wcześniejszych ustaw. Tylko taki pogląd jest w ocenie Skarżących do pogodzenia z przepisami prawa, w tym z Konstytucją RP. Skarżący podkreślają, że w momencie wejścia w życie nowelizacji z dnia 4 kwietnia 2019 r., ich poprzednik prawny K. P. ze względu na zły stan zdrowia nie był w stanie złożyć przedmiotowego wniosku, ani udzielić pełnomocnictwa do jego złożenia. Stan zdrowia Pana K. P. uniemożliwił mu podjęcie działań w celu ochrony jego praw oraz uzasadniał niestosowanie wobec niego skutków ewentualnego terminu zawitego prawa materialnego.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym stwierdza, co następuje:

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Zgodnie z art. 136 ust. 4 u.g.n. przepis ten stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 u.g.n. Art. 113 u.g.n. stanowi, że wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie. Zgodnie zaś z art. 136 ust. 7 u.g.n. uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Obecne brzmienie art. 136 u.g.n. jest wynikiem nowelizacji dokonanej na mocy art. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej ustawą nowelizującą), która m.in. dodała do art. 136 u.g.n. ustęp 7. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W świetle art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości nabytych w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej do spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyłączeniem art. 136 ust. 7 u.g.n.

Ustawa nowelizująca weszła w życie dnia 14 maja 2019 r., zaś termin, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej upływał 14 maja 2020 r. Dodatkowo uwzględniając okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminów wynikające z art. 15 zzr ustawy dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 568) bieg 12 miesięcznego terminu został zawieszony z dniem 31 marca 2020 r. Z kolei ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) uchyliła art. 15 zzr, co skutkowało ponownym rozpoczęciem biegu terminu po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, to jest od dnia 24 maja 2020 r. W rezultacie maksymalny termin do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 u.g.n. upływał 7 lipca 2020 r. Tymczasem wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony dnia 26 lutego 2021 r. (karta 8 administracyjnych akt sprawy organu I instancji), zatem już po wejściu w życie przedmiotowej nowelizacji. Ponieważ słusznie wskazują organy obu instancji, iż termin ten ma charakter materialnoprawny, zawity, wprowadzający przeszkodę we wszczęciu postępowania administracyjnego, należało odmówić jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postępowanie administracyjne może się toczyć w sprawie administracyjnej, a zatem wówczas, gdy ustawodawca w przepisach materialnego prawa administracyjnego przewidzi podstawy ku temu, by organ administracji publicznej w decyzji administracyjnej skonkretyzował prawa i obowiązki podmiotu stojącego poza jej strukturą. W takim przypadku istnieje droga postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego w sprawie danego rodzaju. Ustawodawca może tą drogę zamknąć przewidując, jak w przedmiotowej sprawie termin, którego upływ wyklucza wystąpienie z żądaniem skonkretyzowania praw i obowiązków w drodze aktu administracyjnego. Przywróceniu nie podlegają zatem terminy materialne, chyba że taką możliwość przewidują wyraźnie przepisy prawa (por. wyrok NSA z 31.03.2009 r., II GSK 817/08). W przedmiotowej sprawie art. 136 u.g.n., ani też art. 2 ustawy nowelizującej takiej możliwości nie przewidują.

Odnosząc się do zarzutów skargi, jakoby ustawa nowelizująca z dnia 4 kwietnia 2019 r. nie miała zastosowania do wywłaszczenia w drodze umowy z dnia 29 września 1988 r. Rep. A Nr [...], które dokonało się na podstawie art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, co następuje:

W pierwszej kolejności zbadać należy, czy art. 136 ust. 3 u.g.n. znajduje zastosowanie także do wywłaszczenia, do którego doszło w drodze umowy. Otóż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 39/15, uznał art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 tej ustawy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie, za niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.W rezultacie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej z dnia 4 kwietnia 2019 r. dodano art. 142a u.g.n, zgodnie z którym przepisy art. 136-142 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 u.g.n.

Zatem art. 136 ust. 3 dotyczy uprawnienia do żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w drodze decyzji administracyjnej, jak i w drodze umowy.

W dalszej kolejności należy zbadać, czy art. 136 ust. 3 u.g.n. dotyczy zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w drodze umowy na podstawie poprzednich przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n przepisy rozdziału 6 działu III (dotyczące wywłaszczenia nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Jak wynika z powyższego art. 136 u.g.n. dotyczy także nieruchomości wywłaszczonych w drodze umowy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a w konsekwencji dotyczy ich art. 136 ust. 7 u.g.n. Tym samym, w świetle powyższego, niezasadne okazują się zarzuty skargi naruszenia art. 136 ust. 7 u.g.n. oraz art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r.

Dodatkowo wskazać należy, iż w uzasadnieniu projektu nowelizacji z dnia 4 kwietnia 2019 r. wskazano, że "niniejszy projekt ustawy, w dodanym po art. 142 ugn przepisie art. 142a, rozszerza stosowanie regulacji zawartych w rozdziale 6 działu III ugn w odniesieniu do nieruchomości nabytych na rzecz podmiotu publicznego w trybie określonym w art. 114 ust. 1 ugn przez odesłanie do odpowiedniego stosowania w odniesieniu do tych nieruchomości przepisów art. 136-142 ugn. Tożsamą regulację ustawodawca przewidział już w art. 216 ugn, w którym dopuścił stosowanie ogólnych zasad zwrotu również do nieruchomości, które zostały wywłaszczone, jak również nabyte, na rzecz podmiotów publicznych na podstawie zdarzeń prawnych taksatywnie wymienionych w tym przepisie (na podstawie przepisów, które obowiązywały przed wejściem w życie ugn). Ugruntowana praktyka stosowania art. 216 ugn, poparta stanowiskiem doktryny, w pełni uzasadnia zaproponowaną w art. 1 pkt 3 projektu ustawy treść normy prawnej (art. 142a ugn) dotyczącej umów przed wywłaszczeniowych zawieranych na podstawie przepisów ugn."

Powyższy fragment uzasadnienia stanowi dodatkowe wsparcie stanowiska, że intencją ustawodawcy było wprowadzenia czasowych ograniczeń w żądaniu zwrotu nieruchomości, także tych wywłaszczonych w drodze umowy w trybie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 21, art. 45, art. 64 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i sama Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 dopuszcza ograniczenie prawa własności w drodze ustawy. Ponownie odnieść należy się do uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z dnia 4 kwietnia 2019 r., w którym wskazano, że aprobatę w orzecznictwie sądów i Trybunału Konstytucyjnego, zyskał pogląd, który podkreśla w orzeczeniach, że instytucja tzw. dawności - a tego typu instytucję proponuje wprowadzić projektodawca - spełnia wiele ważnych funkcji w systemie prawnym, w szczególności funkcję stabilizacyjną. System prawny z uwagi na konstytucyjną wartość porządku publicznego powinien być ukształtowany w taki sposób, aby unikał wzruszania długotrwałych stanów faktycznych, gwarantując pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z kolei spełniając funkcję ochronną, nie powinien kreować stanu niepewności co do dochodzenia czy wykonywania praw lub uprawnień przy jednoczesnym nakładaniu na inne podmioty obowiązków trwających ad infinitum. Dawność spełnia również funkcję wychowawczą i dyscyplinującą, mobilizując osoby uprawnione do dochodzenia swoich praw w racjonalnym czasie." (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt K 2/17). Odnosząc to stwierdzenie do ochrony własności i innych praw majątkowych, należy uznać, że jeżeli beneficjent prawa majątkowego przez długi czas nie realizuje przysługujących mu praw, to sytuacja taka pozwala przyjąć założenie, iż akceptuje istniejący stan faktyczny, co w konsekwencji upoważnia ustawodawcę do pozbawienia go ochrony prawnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt SK 9/98). Innymi słowy, ustawodawca może przyjąć domniemanie, że osoba, która przez wiele lat nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych w celu ochrony pewnego prawa majątkowego, w pewnym sensie dobrowolnie rezygnuje z takiej ochrony. Trzeba ponadto podkreślić, że prawo dopuszcza pozbawienie (po 20 lub 30 latach) nawet prawa własności nieruchomości w przypadku, gdy właściciel nie podejmuje działań mających na celu odzyskanie przedmiotu własności (chodzi o instytucję zasiedzenia - art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Tym bardziej zatem dopuszczalne jest pozbawienie - niebędącego własnością - prawa majątkowego do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy osoba uprawniona przez 20 lat nie złożyła nawet wniosku o realizację tego prawa. Wygaszenie uprawnienia do zwrotu znajdzie zastosowanie zarówno w przypadku gdy przejęcie nieruchomości nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, jak również w przypadku umownego nabycia nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że termin na złożenie wniosku o zwrot w przypadku nabycia nieruchomości w drodze umowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 ugn, biegnie od dnia zawarcia umowy (aktu notarialnego), a w przypadku wywłaszczenia dokonanego na mocy decyzji administracyjnej oraz nabycia, o którym mowa w art. 113 ust. 3 ugn, od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Dyspozycja art. 136 ust. 7 ugn obejmować będzie również przypadki nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ugn. Upływ dwudziestoletniego terminu od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu (przejęciu) stała się ostateczna, bądź dnia zawarcia umowy, skutkować będzie wygaśnięciem uprawnienia restytucyjnego i tym samym uwolni nieruchomość od ewentualnego roszczenia o zwrot."

W tym stanie rzeczy pozbawione są znaczenia okoliczności z powodu których poprzednik prawny Skarżących, Pan K. P., nie mógł podjąć osobiście działań mających na celu zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ani nie upoważnił innych osób do żądania wystąpienia z takim żądaniem.

Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności zarzutów skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.