Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1587/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 148 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt I SAB/Bd 6/20 w sprawie ze skargi A.W. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie niezwrócenia w terminie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za kwiecień 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.W. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Dominik Mączyński Małgorzata Niezgódka-Medek Arkadiusz Cudak


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt I SAB/Bd 6/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A.W. (dalej "Strona" lub "Skarżąca") na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej "Naczelnik Urzędu Skarbowego" lub "organ") w przedmiocie niezwrócenia w terminie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2020 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji przyjął za organem, że w sprawie doszło do skutecznego przedłużenia terminu zwrotu na rzecz Skarżącej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2020 r., skutkiem czego organ nie pozostawał w bezczynności. Sąd nie zgodził się bowiem ze Skarżącą, że drugie postanowienie w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku za ww. okres rozliczeniowy, tj. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17 sierpnia 2020 r., nie zostało Skarżącej skutecznie doręczone. Wskazał, że przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na adres zamieszkania Skarżącej, lecz nie zostało przez nią odebrane i po dwukrotnym awizowaniu zostało uznane za doręczone w trybie określonym w art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, ze zm.), dalej "O.p.". Sąd nie zgodził się ze Skarżącą, że przedmiotowe postanowienie winno być skierowane na jej adres do doręczeń, gdyż w rozpoznawanej sprawie brak było jednoznacznej deklaracji Skarżącej o tym, że wnosi ona o dokonywanie przez organ doręczeń na adres do doręczeń inny niż adres zamieszkania. Takiej deklaracji, w ocenie Sądu, nie stanowiło ani wskazywanie wspomnianego adresu na korespondencji kierowanej do organu, ani wskazanie go w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej "CEIDG"), ani też ustne wnioski kierowane do pracowników organu.

2. Skarga kasacyjna

Od powyższego wyroku Strona wywiodła skargę kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w zw. z:

a) art. 148 O.p., co stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uznano za prawidłowe doręczenie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego pod niewłaściwym adresem;

b) art. 139 § 1 i art. 140 § 1 O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm.), dalej "ustawa o VAT", co stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uznano za prawidłowe niedokonanie (bez żadnej informacji dla Skarżącej) zwrotu nadwyżki podatku naliczonego w terminie wynikającym z postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu tej nadwyżki;

c) art. 120, art. 121 § 1 i art. 125 § 1 O.p., co stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uznano, że nie została naruszona zasada legalizmu, zasada zaufania podatnika do organów podatkowych oraz zasada szybkości i prostoty postępowania podatkowego.

W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.

3.2. Przedmiotem kontroli sądowej jest skarga na bezczynność w zakresie niezwrócenia w terminie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Okolicznością wywołującą spór jest w niniejszej sprawie kwestia prawidłowości doręczenia podatniczce postanowienia z 17 sierpnia 2020 r., którym powtórnie przedłużono termin zwrotu, tym razem do 3 listopada 2020 r. Zdaniem kasatora doręczenie tego postanowienia było bezskuteczne, albowiem nie nastąpiło na zgłoszony przez podatniczkę adres do doręczeń. Stanowisko kasatora w zakresie wadliwości doręczenia jest błędne.

3.3. Przede wszystkim wadliwy jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 148 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. W judykaturze trafnie wskazuje się, że z uwagi na użycie w art. 148 § 1 O.p. łącznika "lub", wyrażające alternatywę rozłączną, wskazane w tym przepisie miejsca należy uznać za równorzędne, co do stosowania i oceny skuteczności dokonywanych doręczeń. Wybór jednego ze wskazanych w nim miejsc doręczeń należy do organu, co oznacza, że doręczenie może nastąpić na adres zamieszkania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2017 r., II GSK 1793/17, CBOSA). Dopiero wyraźne i jednoznaczne zawnioskowanie przez stronę o doręczanie korespondencji pod wskazany adres do doręczeń powoduje, że organ powinien zastosować się do wniosku strony i doręczyć korespondencję pod ten adres (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2016 r., I GSK 1650/14, CBOSA).

3.4. W niniejszej sprawie pierwsze postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z 23 czerwca 2020 r. organ skierował na adres zamieszkania podatniczki. Przesyłka została odebrana przez adresata osobiście. Taki sposób doręczenia nie spotkał się z żadną reakcją podatniczki. Drugie postanowienie skierowano również na ten sam adres zamieszkania. Tym razem korespondencja nie została odebrana. Przesyłkę uznano za doręczoną w trybie przewidzianym w art. 150 O.p. Warto w tym miejscu podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia tego przepisu. Zważywszy na związanie zarzutami skargi kasacyjnej, wynikające z art. 183 § 1 P.p.s.a., uniemożliwia to kontrolę instancyjną w tym zakresie.

3.5. Wbrew twierdzeniom kasatora nie został naruszony przepis art. 148 § 1 O.p. dotyczący miejsca doręczania pism osobom fizycznym. W aktach postępowania brak jest bowiem pisma procesowego, w którym strona jednoznacznie wyraziła swoją wolę w zakresie doręczania pism pod innym adresem do doręczeń niż miejsce zamieszkania. Za takie wyrażenie woli nie można uznać posługiwanie się w pismach kierowanych do urzędu "adresem korespondencyjnym" zgłoszonym jednocześnie do CRP-KEP, czy też, jak twierdzi kasator, przekazanie dyspozycji ustnie pracownikom urzędu w dniu 23 czerwca 2020 r. podczas odbioru pierwszego postanowienia. Oba miejsca doręczania pism osobom fizycznym, określone w art. 148 § 1 O.p. mają równorzędny charakter. Brak jednoznacznego oświadczenia woli o innym miejscu doręczania sprawia, że doręczenie do miejsca zamieszkania adresata nie narusza treści art. 148 § 1 O.p.

3.6. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 139 § 1 i art. 140 § 1 O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Nie można bowiem uznać, że doszło do bezczynności organu w zakresie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego w sytuacji, gdy skutecznie wprowadzono do obrotu drugie postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu z 17 sierpnia 2020 r. Na mocy tego orzeczenia wydłużono termin zwrotu do 3 listopada 2020 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez podatnika. Zwrot zaś został zrealizowany przed upływem tego terminu, a mianowicie 19 października 2020 r.

3.7. Także za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i art. 125 § 1 O.p. Przepisy te wyrażają zasadę legalizmu, zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych oraz zasadę szybkości i prostoty postępowania podatkowego. Skoro w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów odnoszących się do doręczenia pism procesowych podatnikowi, a zwrot podatku nastąpił przed upływem przedłużonego w trybie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, nie sposób zasadnie twierdzić, że wskazane powyżej zasady postępowania podatkowego zostały naruszone.

3.8. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

3.9. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265).

Dominik Mączyński Małgorzata Niezgódka-Medek Arkadiusz Cudak