Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 509/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 § 1 pkt 2,  art. 165a oraz 165 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Tomasz Smoleń Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2014r. sprawy ze skargi K. M. i W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr: [...], odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 września 2012 r. w formie aktu notarialnego repertorium A Nr [...] w kwocie 1.474 zł.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji wskazał, że w dniu 16 października 2013 r., na wniosek K. i W.M. zostało wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 września 2012 r. w formie aktu notarialnego repertorium A Nr [...] w kwocie 1.474 zł. Postępowanie zakończono decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], w której Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił określenia wysokości nadpłaty z tego tytułu. Organ I instancji powołując się na art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa) uznał, że jedną z przesłanek, która powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte jest sytuacja, gdy w sprawie zapadła już decyzja.

Na powyższe postanowienie K.M. i W.M. złożyli zażalenia, wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że przez cały czas wnosili o zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych". Postępowanie nie zostało jeszcze zakończone, "moje odwołanie od decyzji odmownej złożone do Dyrektora Izby Skarbowej nie zostało jeszcze rozpatrzone - nie otrzymałem stosownej decyzji".

Rozpoznając powyższe zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia, że zgodnie z art. 72 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m.in. kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej (§ 1 pkt 2 powołanego przepisu).W świetle zapisu art. 73 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nadpłata powstaje w takim przypadku z dniem pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Podatnikowi, który kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku - stosownie do art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej - przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób, szeroki (z "jakichkolwiek innych przyczyn"). Niewątpliwie może to dotyczyć także przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).

Skoro zatem postępowanie prowadzone przez Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. - na wniosek K i W. M. M. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.474 zł od umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 września 2012 r. zakończono decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], w której organ I instancji odmówił określenia nadpłaty z ww. tytułu, utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] lutego 2014 r., należało uznać, że w przedmiotowej sprawie zapadła już decyzja, a zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w tym przedmiocie jest prawidłowe.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. skarżący wskazali, że zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w zwrot nienależnie pobranego podatku. Pomimo kierowanych wniosków w tym zakresie nadpłata nie została im zwrócona. Skarżący wnieśli o uwzględnienie ich żądania i stwierdzenie nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R.wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cytowanej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów lub podjęcia czynności przez organ.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga W. i K. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] marca 2013 r. - nie naruszają prawa.

Zdaniem Sądu, wydając przedmiotowe postanowienia organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sąd uznał, że organy zasadnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.

Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Niewątpliwie przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest on podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 Ordynacji podatkowej), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie.

Na podstawie art. 165a oraz 165 § 3 Ordynacji podatkowej można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 cyt. ustawy, z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Użyty w komentowanym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (tak m.in. (w:) wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2207/06, LEX nr 328123).

Artykuł 165a § 1 Ordynacji podatkowej, jako przesłankę odmowy wszczęcia postępowania wskazuje wyraźnie wniesienie żądania, o którym mowa w art. 165 tej ustawy, przez osobę niebędącą stroną. Z przepisu tego wynika zatem powinność organu podatkowego do ustalenia, czy osoba wnosząca podanie ma w sprawie interes prawny. Stwierdzenie braku owego interesu prawnego oznacza, że osoba wnosząca podanie nie może być stroną, co z kolei stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania.

Pozostałe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

W literaturze wskazuje się (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2008, s. 691), że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:

1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego (dotyczy to sytuacji, gdy żądanie sformułowane jest na podstawie ustaw podatkowych, ale nie może być przedmiotem postępowania podatkowego);

2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, oraz

3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).

Instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, określona w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, jest uregulowana w sposób tożsamy, jak instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Treść art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, co do drugiej przesłanki uzasadniającej odmowę wszczęcia postępowania, uprawnia do wniosku, że jest ona nieprecyzyjna i bardzo ogólna, co może prowadzić do pewnych problemów z ustaleniem zakresu znaczeniowego tejże przesłanki. Ustawodawca dopuścił, bowiem odmowę wszczęcia postępowania, gdy z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte", nie wskazując zarówno w treści normatywnej, jak i w uzasadnieniu projektu nowelizacji k.p.a., żadnych punktów orientacyjnych pozwalających na odkodowanie tej normy. Konieczne jest zatem sięgnięcie do celów regulacji art. 61a k.p.a., która delimitować ma postępowanie wstępne od postępowania właściwego (tak: J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Monitor Prawniczy z 2014 r. nr 2).

Zdaniem Sądu, użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte", akcentującego na termin "wszczęcie" - wskazuje, że określona w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też być znana organowi z urzędu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że czym innym jest jednakże brak przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji, a czym innym jest zaistnienie negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania.

Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 165 Ordynacji podatkowej, musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które w efekcie może doprowadzić do wniosku, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, bowiem wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego (por. uwagi do identycznie brzmiącego art. 61a § 1 k.p.a. (w:) A. Plucińska-Filipowicz, Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opubl. Lex/el 2011).

Skoro zatem postępowanie prowadzone przez Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. - na wniosek K. i W. M. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.474 zł od umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 września 2012 r. zakończono decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], w której organ I instancji odmówił określenia nadpłaty z ww. tytułu, utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] lutego 2014 r., należało uznać, że w przedmiotowej sprawie zapadła już decyzja.

Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej. Okoliczność ta przesądza o tym, że nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa, a tylko taki zarzut i to właściwie uzasadniony może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.