Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2062/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska Protokolant st .sekr. sądowy Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...][...][...] gruntem położonym w L. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działka wymieniona w decyzji uwłaszczeniowej stała się z mocy prawa, tj. z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy Miasta L., na co wskazywała, będąca w aktach sprawy ostateczna decyzja Wojewody L. z dnia [...] lipca 2003 r. stwierdzająca fakt komunalizacji z mocy prawa. Z racji tego, że powyższa decyzja komunalizacyjna została wydana w 2003 r. to dopiero od tej chwili można wywodzić skutecznie skutki prawne w odniesieniu do Prezydenta Miasta L. jako reprezentanta gminy i do postępowania uwłaszczeniowego.

W ocenie organu, niesłuszne są twierdzenia Prezydenta Miasta L., który stoi na stanowisku, iż w niniejszej sprawie organ wojewódzki był niewłaściwy do wydania decyzji uwłaszczeniowych. Na poparcie tej tezy organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu 7 sędziów z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn. akt OSA 6/01, w którym Sąd ten stwierdził, iż wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy uwłaszczeniowej toczącej się w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 200 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia praw w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Dlatego z przyczyn wskazanych powyżej organ stwierdził, iż skoro przedmiotowa działka była własnością Skarbu Państwa, to w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej organ wojewódzki był organem właściwym do wydania tej decyzji, a co już zostało wskazane w zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W skardze podniósł, iż organ nie uwzględnił zastrzeżeń dotyczących braku prawa zarządu dla przedsiębiorstwa użytkującego przedmiotową nieruchomość, zgłoszonych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżącego kwestia ta ma podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż Przedsiębiorstwo [...][...] "[...]" w L. tylko użytkowało opisane grunty, nie legitymując się natomiast do nich tytułem prawnym.

Dodatkowo według twierdzeń skarżącego organ powołał się tylko na część stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w powołanym postanowieniu z dnia 10 grudnia 2001 r. pomijając kwestię, iż rozpoznanie sprawy w przedmiocie komunalizacji wskazanych przez Przedsiębiorstwo nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do sprawy o uwłaszczenie tymi nieruchomościami. Dlatego w ocenie skarżącego Wojewoda L. miał obowiązek wszcząć postępowanie uwłaszczeniowe, a następnie powinien je zawiesić do czasu rozstrzygnięcia sprawy komunalizacji przedmiotowych gruntów.

Podsumowując swoje stanowisko skarżący stwierdził – powołując się również na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/3 – iż Wojewoda L. nie był organem właściwym do wydania decyzji uwłaszczających nieruchomościami stanowiącymi z mocy prawa od dnia 27 maja 1990 r. własność gminy Miasta L. Natomiast organem właściwym był ówczesny Zarząd Miasta L., a obecnie Prezydent Miasta L.

Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, bowiem odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody L. z dnia [...].01.1995 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] [...][...] wskazanymi w decyzjach nieruchomościami nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...].01.1995 r.

W tym czasie nie toczyło się jeszcze postępowanie komunalizacyjne na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10.05.1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm. ). Decyzja stwierdzająca, że przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...] o pow. [...] m2 położona w L. przy ul. [...] ) stała się z mocy prawa z dniem 27.05.1990 r. własnością Gminy wydana została dopiero w dniu [...] lipca 2003 r. W dacie wydania zaskarżonej decyzji właścicielem przedmiotowej nieruchomości wpisanym do księgi wieczystej był Skarb Państwa i w tej sytuacji Minister Budownictwa zasadnie zdaniem sądu uznał, że brak jest podstaw by twierdzić, że naruszone zostały przepisy o właściwości organu.

Wprawdzie późniejsze decyzje komunalizacyjne wydane na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10.05.1990 r. mają charakter deklaratoryjny i stwierdzają nabycie własności przez gminę z mocy prawa z datą wejścia w życie tej ustawy, ale zawierają one również element konstytutywny.

Gmina może bowiem dysponować mieniem komunalnym dopiero od momentu, gdy decyzja komunalizacyjna stanie się ostateczna. Do tego czasu gmina nie jest uprawniona do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia podlegającego komunalizacji, a tym samym zarząd gminy nie może uznać się właściwym do rozpoznania sprawy o uwłaszczenie (por. postanowienie 7 sędziów NSA z dnia 10.12.2001 r., sygn. akt OSA 6/01-ONSA 2002/3/94).

W postanowieniu tym, NSA stwierdził jednoznacznie, że nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, iż w sytuacji gdy nie została rozstrzygnięta sprawa komunalizacji mienia na rzecz gminy, nie ma organu właściwego w sprawie o uwłaszczenie przedsiębiorstwa. Oznaczałoby to bowiem, że pomimo prawnych podstaw do wszczęcia postępowania o uwłaszczenie strona zostałaby pozbawiona prawa do rozpoznania jej sprawy.

Byłoby to szczególnie rażące w sytuacji, gdy w czasie składania wniosku o uwłaszczenie postępowanie komunalizacyjne na rzecz gminy w ogóle nie zostało wszczęte. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Dopóki nie ma decyzji komunalizacyjnej, dopóty nie można mówić, że dana nieruchomość nie jest własnością Skarbu Państwa.

Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6.02.2004 r. sygn. akt II CK 404/02, lex nr 157282 wskazał wyraźnie, że decyzja komunalizacyjna stanowi sformalizowany i jedyny dowód nabycia przez gminę składników będących mieniem państwowym. Sytuacja taka rzeczywiście powoduje czasowe wyłączenie uprawnień właścicielskich. Nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny, gmina staje się bowiem następcą Skarbu Państwa.

Zasadnie zatem organ odmówił stwierdzenia decyzji uwłaszczeniowej na podstawie art. 156 §1 pkt 1 KPA.

Na prawidłowość tego poglądu nie ma wpływu powoływanie się przez Prezydenta Miasta L. na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.04.2005 r., sygn. akt K 30/03. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej to nie Trybunał Konstytucyjny, ale wnioskodawca - Rada Miejska w L. w odniesieniu do uprawnień właścicielskich gmin oraz znaczenia decyzji komunalizacyjnej twierdziła, że legitymujący skutek tej decyzji nie może stanowić podstawy do kwestionowania statutu gminy jako właściciela przed dniem jej wydania. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny przychylił się do tego poglądu, ale w zupełnie innym kontekście, dokonując systemowej wykładni art. 34 a ustawy z dnia 8.09.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), stwierdzając jednocześnie, że nie dotyczy on komunalizacji dokonanej z mocy prawa o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10.05.1990 r., niezależnie od tego, czy decyzja potwierdzając nabycie własności nieruchomości została już wydana, czy też nie.

Odnosząc się do posiadania, czy też nie przez przedsiębiorstwo prawa zarządu do spornej nieruchomości należy zaznaczyć, że dopóki znajduje się w obrocie prawnym decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy L. nr [...] z dnia [...].05.1986 r. w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd (stanowiąca o spełnieniu przesłanki uwłaszczenia o której mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29.09.1990 r.) nie może być skutecznie podważane (kwestionowane) udokumentowanie prawa zarządu na dzień 5.12.1990 r., którego konsekwencją było wydanie kwestionowanej przez Prezydenta Miasta L. decyzji uwłaszczeniowej.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.