Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 517/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 1998 nr 108 poz 685
law: Ustawa z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich.
article: par. 17  ust. 11  ust. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 87 poz 560
law: Rozporządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania  oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich
article: art. 9  art. 11  art. 127  par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.) Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, podając w podstawie prawnej art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: "K.p.a." oraz § 17 ust. 11 i 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560 ze zm.) dalej: "rozporządzenie" odmówił częściowego umorzenia kredytu studenckiego udzielonego P. S. przez Bank [...] na podstawie umowy nr [...] zawartej w dniu [...] lutego 2007 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. P. S. wystąpiła z wnioskiem o częściowe umorzenie kredytu studenckiego. Przedmiotowy wniosek został przedstawiony na posiedzeniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich w dniu [...] maja 2012 r. Komisja zaopiniowała wniosek negatywnie i nie zaproponowała umorzenia spłaty kredytu studenckiego.

Podał, iż zgodnie z § 17 ust. 12 rozporządzenia, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, podejmuje decyzję o umorzeniu w całości lub w części spłaty kredytu studenckiego, jeśli kredytobiorca udokumentuje trudną sytuację życiową. Zgodnie z § 17 ust. 13 rozporządzenia, przez trudną sytuację życiową rozumie się udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, albo trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę.

Organ zauważył, iż zgodnie z ratio legis prawo ubiegania się o częściowe umorzenie kredytu następuje w przypadku trudnej sytuacji życiowej, która z uwagi na zaistnienie w danym przypadku wyjątkowych okoliczności i zdarzeń losowych, w sposób znaczny pogarsza zarówno sytuację materialną, powodując trwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązania, jak i sytuację osobistą kredytobiorcy w takim stopniu, iż w ocenie organu domaganie się dalszej spłaty tego kredytu, a w konsekwencji narażanie kredytobiorcy na ponoszenie negatywnych skutków wynikających z zabezpieczenia spłaty kredytu byłoby niezgodne z ogólnie przyjętymi i akceptowanymi zasadami współżycia społecznego.

Organ wskazał, iż przedstawiona przez stronę informacja nie wyczerpuje podstawy umorzenia zawartej w § 17 ust. 11 rozporządzenia. Załączone do wniosku dokumenty potwierdzały, że wnioskodawczyni jest osobą niepracującą. Powołując się na swój stan zdrowia nie udokumentowała jednak długotrwałej niezdolności do podejmowania zatrudnienia. Wnioskodawczyni pozostaje w trakcie karencji w spłacie i nie jest zobowiązana do regulowania zadłużenia wobec banku.

Nadto organ wskazał, iż w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. strona powołała się na trudną sytuację życiową. Do pisma załączyła kopię zaświadczenia Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzającego spełnienie przesłanki uzasadniającej korzystanie ze świadczeń, pomocy społecznej. Jak zauważył organ, dokument ten był już dołączony do akt sprawy i został przedstawiony na posiedzeniu Komisji w dniu [...] maja 2012 r. Niezależnie od powyższego organ ponownie zaznaczył, iż wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do spłaty kredytu i pozostaje w karencji w spłacie do sierpnia 2012 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. P. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeanalizowania wszystkich pism i dokumentów przesłanych do organu, a w szczególności: opinii o sytuacji bytowej strony oraz jej rodziny z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (znak: [...]), kopii zaświadczenia z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. potwierdzającego spełnienie przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń systemu opieki społecznej (znak: [...]), decyzji o przyznanej formie pomocy (znak: [...]), zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2012 r., oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2012 r. o sprawowaniu opieki nad chorym członkiem rodziny (babcią – A. C.), kopii decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. o zakwalifikowaniu wymienionej do pierwszej grupy inwalidzkiej oraz o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, co skutkowało błędnym uznaniem, że strona nie spełnia przesłanek częściowego umorzenia kredytu studenckiego określonych w § 17 ust. 13 rozporządzenia.

Nadto strona zwróciła uwagę na zmianę okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazując, iż od [...] sierpnia 2012 r. rozpoczął się okres spłaty kredytu studenckiego.

W uzasadnieniu strona wskazała, iż opinia MGOPS w D. potwierdza, że sytuacja w jej rodzinie jest zła. Ogółem miesięczny dochód rodziny wynosi 757,94 zł, czyli 252,65 zł na osobę. Wydane przez MGOPS zaświadczenie potwierdza spełnienie przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń systemu opieki społecznej, co wypełnia pierwszą z dwóch przesłanek, o których mowa w § 17 ust. 13 rozporządzenia.

Nadto strona wskazała, iż od pierwszego roku życia choruje na [...]. Miesięcznie ponosi wysokie koszty leczenia, zaś pieniądze na zakup lekarstw musi pożyczać od siostry. Pozostaje w leczeniu Oddziału Klinicznego Kliniki [...] Szpitala Uniwersyteckiego w K., co potwierdza zaświadczenie złożone do wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. Matka choruje na [...], ma problemy z [...], jest pod opieką Poradni [...] oraz Poradni [...] w M. Ojciec jest zaliczany do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, otrzymuje świadczenie rentowe, które stanowi jedyne źródło dochodu w rodzinie. Strona od trzech lat zajmuje się chorym członkiem rodziny - babcią. Prawidłowa ocena dowodów potwierdzających powyższe okoliczności prowadzi do wniosku, iż spełnia ona drugą przesłankę zawartą w § 17 ust. 13 rozporządzenia.

Dalej strona wskazała, iż od [...] maja 2011 r. jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy w D. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pomimo dobrego wykształcenia nie może znaleźć pracy - od daty rejestracji nie otrzymała żadnej propozycji zatrudnienia. Wcześniej podejmowała pracę jako sekretarka, pokojówka i kelnerka, jednak przy dużym wysiłku i kontakcie z alergenami miała problemy z oddychaniem i dostawała duszności. Skutkowało to narastaniem problemów zdrowotnych i koniecznością stosowania droższych lekarstw.

W ocenie strony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie rozważył całościowo jej sytuacji życiowej w oparciu o § 17 ust. 13 rozporządzenia, fragmentarycznie oceniając niektóre ze wskazanych okoliczności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niewyczerpujące, sporządzone w sposób mechaniczny i szablonowy. W szczególności organ nie wziął pod uwagę faktu, iż strona wraz z rodziną żyje na pograniczu ubóstwa oraz, że miesięczny dochód rodziny nie przekracza 260 zł na osobę.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, iż wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z załączoną dokumentacją został przedstawiony na posiedzeniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich w dniu [...] października 2012 r. w celu zaopiniowania. Członkowie Komisji zaopiniowali wniosek negatywnie i ponownie nie zaproponowali częściowego umorzenia kredytu. Minister podzielił opinię Komisji.

Następnie wskazał, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby konieczność pełnienia przez nią osobistej, stałej opieki nad babcią, wykluczającą możliwość podejmowania przez stronę stałej pracy zarobkowej (w rodzinie wnioskodawczyni są inni domownicy, którzy mogą sprawować opiekę nad chorym członkiem rodziny i świadczyć mu pomoc). Powołując się na stan zdrowia wnioskodawczyni nie udokumentowała długotrwałej niezdolności do pracy. Do wniosku nie zostało dołączone orzeczenie o niezdolności do podejmowania zatrudnienia wydane na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Dalej organ podał, że wnioskodawczyni wskazała również na swoją trudną sytuację materialną oraz na fakt korzystania ze środków pomocy społecznej. Powoływała się na opis sytuacji bytowej rodziny sporządzony w lutym 2012 r. przez MGOPS w D. oraz przyznanie zasiłku okresowego (na okres 2 miesięcy: od maja do czerwca 2012 r.). Do odwołania strona nie dołączyła dokumentów potwierdzających dalsze korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej.

Zdaniem organu, w świetle powyższego odmowa częściowego umorzenia kredytu jest uzasadniona.

Powyższa decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2012 r. stała się przedmiotem skargi P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego:

1) § 17 ust. 11 w zw. z ust. 13 rozporządzenia poprzez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, iż statuowane w tym przepisie przesłanki powinny być spełnione łącznie, podczas gdy w przepisie zastosowano alternatywę rozłączną, co oznacza, iż spełnienie przynajmniej jednej z nich jest wystarczające do stwierdzenia istnienia podstawy do częściowego umorzenia kredytu studenckiego. Organ błędnie przyjął, że koniecznym jest wykazanie przez skarżącą obydwu przesłanek uzasadniających trudną sytuację życiową, tj. zarówno wystąpienia sytuacji, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu opieki społecznej, przy jednoczesnym istnieniu trudnej sytuacji materialnej wynikającej z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań w sytuacji, podczas gdy zgodnie z ust. 13 § 17 rozporządzenia wystarczające było wykazanie tylko jednej przesłanki. Powyższe, niewłaściwe rozumienie normy prawnej, stało się podstawą wydania decyzji, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) § 17 ust. 11 w zw. z ust. 13 rozporządzenia poprzez niezastosowanie przepisu w sytuacji ustalenia istnienia przesłanki uzasadniającej korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, a zatem wystarczającej okoliczności do stwierdzenia podstawy do częściowego umorzenia kredytu;

Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu skarżonego aktu bez podjęcia niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ dysponując dokumentami potwierdzającymi korzystanie przez skarżącą ze środków pomocy społecznej bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego przyjął, iż aktualna sytuacja skarżącej jest inna, niż wynika to z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu;

2) art. 6 w zw. z art. 107 K.p.a. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o kredytach i pożyczkach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu art. 10 ww. ustawy jako podstawy prawnej;

3) art. 6 w zw. z art. 107 K.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na pominięciu istotnych elementów treści uzasadnienia takich jak wskazanie uzasadnienia faktycznego decyzji w tym wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4) art. 9 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie objawiające się niewystarczającym wyjaśnieniem skarżącej okoliczności faktycznych, które winny zostać wykazane w celu umorzenia kredytu.

W motywach skargi skarżąca wskazała w szczególności, że w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego stwierdził, iż wnioskodawczyni powołała zaświadczenie MGOPS w D. potwierdzające trudną sytuację życiową skarżącej oraz jej rodziny. Powołany dokument, jak wynika z uzasadnienia decyzji, został zinterpretowany jako wystarczający do wykazania wystąpienia okoliczności spełniających przesłankę trudnej sytuacji życiowej, zaś faktem decydującym o nieprzyznaniu umorzenia była, obok niewykazania trudnej sytuacji materialnej, okoliczność braku zobowiązania do spłaty kredytu (okres karencji w spłacie kredytu). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ww. dokument nie został zakwestionowany jako podstawa spełnienia przesłanki z § 17 ust. 13 rozporządzenia. Zatem powyższe ustalenia organu powinny stać się wystarczającym uzasadnieniem do uznania istnienia podstawy do wydania decyzji pozytywnej dla skarżącej. Umorzenie kredytu jest formą pomocy przyznawaną w ramach uznania administracyjnego, co jednak nie zwalnia organu z obowiązku działania na podstawie przepisów prawa, a zatem nie tylko właściwego wykładania obowiązujących norm, ale również dążenia do ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, czyli do ustalenia, czy dopuszczalne jest wydanie decyzji umarzającej kredyt, czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Nadto, poprzez błędną interpretację mających w sprawie zastosowanie przepisów organ wywołał u skarżącej stan dezinformacji i niepewności, co do tego jakie działania powinna podejmować.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

W ocenie Sądu skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 10 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o kredytach i pożyczkach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) zgodnie z którym pożyczki studenckie i kredyty studenckie mogą być częściowo lub w całości umorzone (ust. 1). Podstawą umorzenia pożyczek studenckich i kredytów studenckich są w szczególności: (1) trudna sytuacja życiowa pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy, (2) trwała utrata zdolności do spłaty zobowiązań, (3) brak prawnych możliwości dochodzenia roszczeń, (4) dobre wyniki ukończenia studiów, (5) śmierć kredytobiorcy (ust. 2).

Szczegółowe zasady, tryb i kryteria umarzania kredytów i pożyczek studenckich określone zostały w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560 ze zm.) wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 ww. ustawy. Przepis § 17 ust. 11 ww. rozporządzenia stanowi, iż pożyczka lub kredyt, na wniosek kredytobiorcy mogą być umorzone częściowo w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. W myśl § 17 ust. 13 rozporządzenia, przez trudną sytuację życiową, o której mowa w ust. 11 rozumie się udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej albo trudną sytuację materialną wynikają z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę.

Umorzeń, o których mowa w ust. 11 dokonuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich (§ 17 ust. 12). Zaznaczenia wymaga, iż opinia, jeżeli szczególny przepis prawa nie nadał jej innego charakteru, jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego, która nie wiąże organu rozstrzygającego sprawę. Organ ten powinien tylko rozważyć argumenty zawarte w opinii i dokonać ich swobodnej oceny. Wobec braku odmiennych uregulowań w tym zakresie w ww. ustawie o pożyczkach i kredytach studenckich oraz rozporządzeniu, opinia Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, o której mowa w § 17 ust. 12 rozporządzenia, jakkolwiek stanowi warunek formalny wydania decyzji nie ma charakteru wiążącego, zatem ostateczny sposób rozstrzygnięcia sprawy umorzenia kredytu lub pożyczki studenckiej należy do organu.

Przepis § 17 ust. 11 ww. rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "pożyczka lub kredyt mogą być umorzone częściowo....", co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o umorzenie pożyczki studenckiej. Uprawnienie do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a, a następnie wydania decyzji o treści przekonującej pod względem faktycznym i prawnym, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W szczególności powinno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji, zwłaszcza o charakterze uznaniowym, stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej jej kontroli przez sąd administracyjny. Organ nie może "przerzucać" na sąd ciężaru uzasadnienia prawidłowości przyjętego przez organ stanowiska, czy też zajęcia stanowiska w określonym zakresie. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością.

Obowiązek organu jak najstaranniejszego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji uznaniowej wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 K.p.a. (zasada informowania) oraz z art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Na organie administracyjnym spoczywa zatem obowiązek wytłumaczenia stronie w sposób spójny i logiczny, dlaczego doszedł on do przekonania, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Przenosząc powyższe uwagi na stan sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem powołanych wyżej przepisów postępowania.

Po pierwsze, zaskarżona decyzja nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego. Organ nie przytoczył w uzasadnieniu mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, nie dokonał wykładni tychże przepisów oraz kwalifikacji prawnej stanu faktycznego sprawy do sformułowanej w wyniku wykładni normy prawnej. Organ ograniczył się wyłącznie do wymienienia w osnowie decyzji numeracji paragrafów przepisów prawnych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia (§ 17 ust. 11 i 12 rozporządzenia), co w żaden sposób nie spełnia wymogu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, o którym mowa w art. 107 § 3 K.p.a.

Po drugie, jak słusznie podnosi skarżąca, zawarta w § 17 ust. 13 rozporządzenia definicja trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy, warunkującej częściowe umorzenie kredytu studenckiego, formułuje dwie przesłanki: udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację życiową kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń systemu pomocy społecznej oraz trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka rodziny, konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę. Organ winien zatem ocenić, czy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżąca spełnia którąkolwiek z wymienionych przesłanek, a następnie swe stanowisko należycie i przekonująco uzasadnić. Tego jednak organ nie uczynił ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, iż podzielił opinię Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, której treść przytoczył zresztą w sposób wybiórczy. Zauważyć przy tym należy, iż z akt sprawy nie wynika, czy treść ww. opinii zawarta została w uchwale Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich nr [...] podjętej w trybie obiegowym w dniu [...] października 2012 r., czy jedynie w projekcie protokołu z posiedzenia Komisji w dniu [...] października 2012 r., które nie mogło być uznane za ważne w świetle § 2 ust. 4 Regulaminu pracy Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 kwietnia 2012 r. w sprawie zatwierdzenia Regulaminu pracy Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich (Dz. Urz. MNiSW z 2012 r., poz. 37).

Po trzecie, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie w skardze skarżąca akcentowała kwestię złożenia do akt postępowania administracyjnego dokumentów wydanych przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w D., a mianowicie: opinii o sytuacji bytowej strony oraz jej rodziny z dnia [...] lutego 2012 r., zaświadczenia z dnia [...] maja 2012 r. potwierdzającego spełnienie przez skarżącą przesłanek uzasadniających korzystanie ze świadczeń systemu opieki społecznej, decyzji z dnia [...] maja 2012 r. o przyznaniu od [...] maja 2012 r. do [...] czerwca 2012 r. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, w uzasadnieniu której stwierdzono, iż w rodzinie skarżącej występuje ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, przy czym dochód rodziny w wysokości 794,65 zł jest niższy od kryterium dochodowego rodziny ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.)

W decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Minister stwierdził jedynie fakt złożenia do akt sprawy ww. zaświadczenia, wskazując jednocześnie na okoliczność pozostawania skarżącej w karencji w spłacie zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu studenckiego do sierpnia 2012 r. Tym bardziej zatem rozpatrując sprawę na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sytuacji rozpoczęcia okresu spłaty kredytu z dniem [...] sierpnia 2012 r., organ winien szczegółowo przeanalizować treść ww. dokumentów i rozważyć, czy w świetle § 17 ust. 13 rozporządzenia istnieją podstawy do częściowego umorzenia kredytu studenckiego. Organ tego jednak nie uczynił. Wskazał natomiast, że "wnioskodawczyni nie dołączyła dokumentów potwierdzających dalsze korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej" pomimo, iż przepis § 17 ust. 13 rozporządzenia nie uzależnia stwierdzenia wystąpienia trudnej sytuacji życiowej od stałego korzystania ze świadczeń pomocy społecznej przez osobę ubiegającą się o umorzenie kredytu. Zaniechanie dokonania oceny treści ww. dokumentów powoduje, iż rozstrzygnięcie organu nosi znamiona dowolności.

Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 127 § 3 in fine K.p.a., do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co oznacza, że orzekając w sprawie z tego wniosku organ jest zobowiązany do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz do ustosunkowania się do zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzekając ponownie w sprawie organ ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które wystąpiły po wydaniu pierwszej decyzji.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest wadliwa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia powoduje, iż decyzja ta w istocie nie poddaje się kontroli Sądu.

Rozpatrując sprawę ponownie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. Dokona uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie dotyczącym aktualnej sytuacji życiowej skarżącej, a następnie podda go zaopiniowaniu przez Komisję do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wydając rozstrzygnięcie zważy, czy ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na uznanie, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu § 17 ust. 13 rozporządzenia. Swoje stanowisko w tym zakresie wnikliwie i logicznie uzasadni czyniąc zadość wymogom, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Zważy, iż uzasadnienie decyzji winno odzwierciedlać motywy, jakimi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie, bowiem strona ma prawo poznać argumenty i przesłanki jakimi kierował się organ załatwiając sprawę. Zachowanie tego elementu gwarantuje stronie możliwość obrony jej słusznych interesów, realizuje zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.