Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 130/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
658
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji I. stwierdza, że D. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. G. z dnia [...] lutego 1980 r. (nr rejestru [...]); II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. do załatwienia sprawy, o której mowa w pkt I; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżąca A. S. pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. (data wpływu: [...] stycznia 2020 r.) złożyła skargę na bezczynność D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. w przedmiocie, jak podała - prawidłowego określenia przedmiotu wpisu do rejestru zabytków, wnosząc o zobowiązanie tego organu do rozpatrzenia sprawy w terminie 30 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym orzeczeniem, stwierdzenie, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy dopuścił się bezczynności, która rażąco narusza prawo, nadto wystąpiła z żądaniem przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych oraz zasądzenie tytułem zwrotu kosztów kwoty [...] zł.

Na poparcie skargi przytoczyła, że decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, znak [...] z dnia [...]02.1980 r., nie określa przejrzyście przedmiotu wpisu oraz jego lokalizacji. Mimo tego nie została uchylona i nadal implikuje ustawowe ograniczenie praw właścicieli nieruchomości położonych na obszarze S. P. Dostrzegł to w 2008 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. i zamierzał ten stan naprawić wydając w dniu [...].09.2008 r., znak [...], postanowienie interpretacyjne wraz z załącznikiem graficznym, który nie obejmował całego obszaru gminy i całego obszaru zurbanizowanego. Postanowienie to faktycznie było nową decyzją wpisową, a nie orzeczeniem wyjaśniającym. Minister Kultury po rozpoznaniu zażalenia Burmistrza S. P. zaskarżone postanowienie uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując tylko, że zarówno materiał dowodowy, jak i podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie nie wyjaśnia, czy wskazane w zaskarżonym postanowieniu granice wpisu pokrywają się z granicami miasta S.P. i czy granice te w dacie wpisu do rejestru były tożsame z granicami administracyjnymi miasta. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. mimo polecenia organu II instancji i upływu 11 lat oraz ponagleń stron nie rozpoznał przekazanej mu sprawy. Od 40 lat [...] km2 zurbanizowanej powierzchni miasta (w części zresztą tylko zabudowanej) i pozostałe [...] km2 powierzchni (łąki, stoki i szczyty górskie oraz lasy) mają jednakowy status obszaru wpisanego do rejestru zabytków, z tym, że nikt nie wie, jakiego rodzaju zabytek został wpisany, a mimo to art 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest stosowany do wszystkich przedsięwzięć w nim wymienionych i podejmowanych w granicach administracyjnych S. P. Bezczynność organu skarżonego doprowadziła do tego, że j. konserwator więcej uwagi poświęca reglamentacji zgód na roboty budowlane niż ochronie zabytków, a najlepszym przykładem jest całkowite zniszczenie wnętrza i obecny stan budynku dawnej Huty [...]. Negatywnym efektem bezczynności D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jest biurokratyczny wzrost postępowań administracyjnych, nie mających żadnego związku z ochroną zabytków. Skarżąca jako właścicielka lokalu mieszkalnego i współwłaścicielka części wspólnych w budynku wielorodzinnym, chciałby mieć, tak jak i jej sąsiedzi, pewność co do sytuacji prawnej posiadanej nieruchomości.

Bezczynności trwającej ponad 10 lat nie sposób usprawiedliwić i tylko przyznanie stronom odczuwalnych świadczeń pieniężnych skłoni organ skarżony do rzetelnej pracy.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi. Przedstawił stan faktyczny sprawy podając między innymi, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w J. G. decyzją nr [...] z dnia [...]02.1980 r. wpisał do rejestru zabytków miasto S. P.. W dniu [...]02.2005 r. ówczesny Burmistrz Miasta S. P. zwrócił się z wnioskiem do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN), za pośrednictwem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, o weryfikację decyzji wpisującej do rejestru zabytków miasto S.P. Sprawa - pismem z dnia [...]04.2005 r. - została przekazana do załatwienia organowi. W odpowiedzi, wnioskodawca pismem z dnia [...]05.2005 r. został poinformowany, iż decyzja nie określa granic terytorialnych objętych wpisem, jednak zgodnie z aktualnym stanem prawnym ochroną objęto miasto S.P., w granicach administracyjnych. Takie samo stanowisko przedstawił MKiDN w decyzji z dnia [...]04.2008 r. ([...]]), w przeprowadzonym na wniosek Gminy S. P. postępowaniu, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji wpisującej do rejestru zabytków miasto S. P. W tym samym czasie, na wniosek jednego z mieszkańców S. P., tj. J. W., wszczęte zostało postępowanie w sprawie wyjaśnienia zapisu treści decyzji z dnia [...]02.1980 r., które zakończone zostało postanowieniem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...]09.2008 r. nr [...], wskazującym przebieg granic miasta S. P., wpisanym do rejestru zabytków. Na to postanowienie wpłynęło zażalenie Burmistrza Miasta S. P., do rozpatrzenia przez organ wyższej instancji.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...]02.2010r. ([...]) uchylił w całości zaskarżone postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyjaśniające zapis treści decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ przyjął wykładnię zawartą w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]04.2008 r. ([...]) stwierdzającą, że wpis miasta S. P. należy traktować jako wpis w granicach administracyjnych miasta z daty wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Postanowieniem z dnia [...]12.2020 r. MKDNiS ([...]) stwierdził, że D.Wojewódzki Konserwator Zabytków pozostaje w ww. sprawie w bezczynności i wyznaczył 30 dniowy termin do załatwienia sprawy oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn bezczynności.

Następnie organ podał, że w dniu [...]01.2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie - za pośrednictwem organu - do Generalnego Konserwatora Zabytków, na podstawie art. 37 § 2 pkt 1 i 2 k.p.a., do ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ pismem z dnia [...]02.2021 r. przekazał to ponaglenie, w którym wyjaśnił, że postanowieniem nr [...] z dnia [...]01.2021 r. zakończył postępowanie w sprawie, poprzez odmowę wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...]02.1980 r., wpisującej do rejestru zabytków S. P. - miasto. W uzasadnieniu postanowienia wykazano, że wymieniona decyzja jasno określa przedmiot wpisu do rejestru zabytków, jako miasto S. P. w granicach administracyjnych z daty wydania tej decyzji a zatem granice wpisu miasta są tożsame z przebiegiem granic administracyjnych z roku 1980.

W ocenie organu złożona skarga jest niedopuszczalna i powinna zostać odrzucona, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skargę bowiem można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Organ przyznał, że strona uprzednio złożyła ponaglenie w dniu [...]01.2021 r., w oparciu o uprawnienia wynikające z art. 37 k.p.a. jednakże, jak zauważył, istotnym jest podjęcie analizy, czy działania strony nie dążą do nadużycia prawa, albowiem w dacie złożenia skargi nie upłynął jeszcze termin do rozpatrzenia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. W ocenie organu konserwatorskiego owe działania strony skarżącej stanowią nadużycie prawa.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi organ zaakcentował fakt zakończenia postępowania poprzez wydanie wyżej wymienionego postanowienia w dniu [...] stycznia 2021 r. Zawiadomienie stron (właścicieli i użytkowników nieruchomości w S. P.) o postanowieniu nastąpiło w formie obwieszczenia, więc zostało skutecznie doręczone. Skoro sprawa została ostatecznie zakończona, poprzez wydanie orzeczenia merytorycznego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie, to zarzut strony skarżącej jest nieuzasadniony i jako bezprzedmiotowy powinien doprowadzić do umorzenia postępowania w tym zakresie.

W dalszej części organ prezentował powody, dla których podjął postanowienie odmowne w kwestii wyjaśnienia zapisu treści decyzji oraz wskazał na swe ustalenia co do tego, iż strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...], w S.P., dla której Sąd Rejonowy w J.G. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Nabycie własności przez skarżącą nastąpiło w ramach umowy kupna nieruchomości w dniu [...]09.2006 r., co potwierdza dział II księgi wieczystej. Argumentował, iż rzeczą powszechną jest konieczność dołożenia należytej staranności przy zakupie nieruchomości. Do zakresu owej należytej staranności należy m.in. zapoznanie się ze stanem prawnym nieruchomością, tj. sprawdzenie hipoteki w księdze wieczystej, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz czy obiekt ten nie jest objęty ochroną konserwatorską. To ostatnie jest szczególne ważne dla sprawy, bowiem to do kupującego należy ustalenie zakresu obowiązywania strefy ochrony konserwatorskiej, objętej decyzją z dnia [...] lutego 1980 r. Innymi słowy, kupujący powinien dokonać sprawdzenia sytuacji prawnej nieruchomości przed jej zakupem. Strona została skutecznie poinformowana o treści powołanego postanowienia w drodze obwieszczenia. Powyższe skutecznie obala tezę skarżącej jako mieszkańca S. P., o niepewności co do stanu prawnego, na tym obszarze. Decyzja z 1980 r. nie została ani uchylona ani zmieniona, jest zatem aktem administracyjnym obowiązującym (zarówno obecnie jak i w momencie zakupu nieruchomości przez skarżącą). Oznacza to, że prowadzone postępowanie nie generuje niepewności sytuacji prawnej strony skarżącej ani tym bardziej jej sąsiadów. Tym samym należy stwierdzić, że skarga strony nie wyczerpuje normy ujętej w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała w sposób jasny, w jaki sposób prowadzona sprawa wpływa na naruszenie jej prawa. Organ podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA (wyrok z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. II OSK 1182/14), który nakazuje konkretyzację jak decyzja, postanowienie czy konkretne zachowanie organu destabilizuje prawa skarżącego. Nie bez znaczenia pozostaje także dotychczasowa bierność skarżącej w postępowaniu, bowiem obowiązujący stan prawny nie narusza jej prawa, choć był znany. Należy domniemać, że dokonując zakupu nieruchomości dokonano należytej staranności i ustalono zarówno stan obowiązującego miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego jak i poziom ochrony konserwatorskiej i przy akceptacji powyższego dokonano zakupu. Brak tych czynności należałoby odebrać jako przerzucanie na organ zaniedbań dokonanych przy zakupie nieruchomości oraz zaistniałej sytuacji.

W takim świetle organ uznał, że niezasadne jest żądanie zasądzenia kwoty pieniężnej w wysokości [...] zł. W ocenie organu, samo odczuwanie, jak wskazano w skardze, niepewności co do sytuacji prawnej posiadanej nieruchomości nie jest uzasadnieniem do przyznania środków pieniężnych. Owe stwierdzenie jest zbyt ogólnikowe i nie spełnia przesłanek oraz kryteriów na jakie wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, poniżej przywoływana w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola sądowoadministracyjna obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie zatem zakres kontroli sądu sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu sprawy. Wszakże przystąpienie przez sąd do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania winno być poprzedzone zweryfikowaniem spełnienia wymogów formalnoprawnych, do których należy według art. 53 § 2b p.p.s.a. wniesienie ponaglenia. Jak stanowi bowiem ten przepis - skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Brzmienie tego przepisu oznacza, że strona nie musi oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia a tym samym nie ma znaczenia w jakim czasie ponaglenie zostało złożone by tylko nastąpiło przed wniesieniem skargi. W rozpatrywanym przypadku skargę należało uznać za dopuszczalną bowiem strona dopełniła wymagań formalnych skoro złożyła przed złożeniem skargi ponaglenie.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:

1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Według art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Rozważając kwestię bezczynności należy zwrócić uwagę na jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), jaką jest zasada szybkości postępowania. Zgodnie z nią organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień powinny być załatwione niezwłocznie.

Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie powyższej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z dyspozycją art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

W myśl art. 37 § 1 k.p.a. z bezczynnością mamy do czynienia wówczas gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Zauważyć również należy, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, co wprost wynika z art. 36 § 1 k.p.a. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, co przewiduje art. 36 § 2 k.p.a.

Z akt administracyjnych analizowanej sprawy wynika, że skarżąca wywiodła skargę na bezczynność organu w zakresie "prawidłowego określenia przedmiotu wpisu do rejestru zabytków", co zostało zakwalifikowane przez Sąd jako w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji o numerze [...] wydanej w dniu [...] lutego 1980 r. przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. o wpisaniu do rejestru zabytków miasta S. P. Skarga bowiem w istocie dotyczy nierozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. (wniesionego przez wymienionego wyżej, w odpowiedzi organu na skargę, innego mieszkańca miasta), sformułowanego na podstawie art. 113 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym to przepisem organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji.

O wszczęciu postępowania na gruncie tej normy procesowej organ powiadomił (pismem z [...] maja 2008 r.) pozostałe strony postępowania według trybu określonego przepisem art. 94 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (ówcześnie opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Stosownie do art. 94 powołanej ustawy, w postępowaniach administracyjnych dotyczących historycznych układów urbanistycznych i ruralistycznych, historycznych zespołów budowlanych oraz terenów, na których znajduje się znaczna ilość zabytków archeologicznych, strony tych postępowań mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego lub wojewódzkiego konserwatora zabytków przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Obwieszczenie o wszczęciu postępowania zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń w dniu [...] maja 2008 roku.

Wydane w tej sprawie postanowienie z dnia [...] września 2008 r. wskutek rozpatrzenia zażalenia burmistrza gminy zostało uchylone postanowieniem z [...] lutego 2010 r. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi – wraz z zaleceniem by organ wyjaśnił czy wskazane w zaskarżonym postanowieniu granice wpisu pokrywają się z granicami miasta z dnia [...] lutego 1980 roku i czy granice te w dacie wpisu miasta do rejestru były tożsame z granicami administracyjnymi miasta. Faktem niezaprzeczalnym jest, że pomimo podjęcia początkowo po zwrocie akt - celem ponownego rozpatrzenia wniosku - pewnych czynności wyjaśniających, ostatecznie organ nie zakończył postępowania w sprawie i nie wydał postanowienia aż uczynił to dopiero w dniu [...] stycznia 2021 roku, po wpływie przedmiotowej skargi. Do tego czasu bezsprzecznie zatem organ pozostawał w stanie bezczynności, w rozumieniu przytoczonym na wstępie.

W tej sytuacji Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzekł w pkt. I sentencji wyroku. Ten niczym nieusprawiedliwiony oraz wieloletni okres zwłoki w wydaniu postanowienia wyjaśniającego treść decyzji winien zostać niewątpliwie zakwalifikowany jako bezczynność z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). W dacie wydania jednak przez organ postanowienia nr [...] (to jest [...] stycznia 2021 r.) ustąpił opisywany stan bezczynności, co czyni bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązywania organu do rozpatrzenia złożonego wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji. Z tej przyczyny Sąd (o czym mowa w pkt. III sentencji wyroku) na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

Sąd oddalił dalej idącą skargę (pkt IV sentencji), to jest w części żądania skargi przyznania na rzecz strony skarżącej od organu sumy pieniężnej. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Mając na względzie funkcję jaką mają spełnić instytucje przewidziane w cytowanym art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania powołanego przepisu. Na tle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba bowiem zauważyć, że fakt stwierdzenia bezczynności, nawet w stopniu rażącym, wieloletniej, tak jak w rozpatrywanym przypadku, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej materii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór czy zastosować ten środek leży całkowicie w gestii oceny sądu a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany nie tylko w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, ale też takich, w których przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa a strona doznała rzeczywistej szkody (por. wyroki WSA - w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17, WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. III SAB/Wr 40/17). W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyznanie sumy pieniężnej pełni wobec strony postępowania funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty) jakich doznał skarżący na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wnoszonej skargi. Ponadto należy zauważyć, że przyznanie sumy pieniężnej, aczkolwiek stanowić ma pewną rekompensatę za doznany uszczerbek, to jednak nie ma waloru odszkodowania rozumianego tak jak na gruncie prawa cywilnego.

W kontrolowanej sprawie wymaga podkreślenia, że strona skarżąca nie inicjowała postępowania o wydanie na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. postanowienia wyjaśniającego treść decyzji o wpisie do rejestru zabytków miasta S. P., a choć była stroną tego postępowania, albowiem jego wynik dotyczy interesu prawnego każdego właściciela nieruchomości położonej w granicach zabytku wpisanego do rejestru w związku z unormowaniami w szczególności art. 25-31 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - ingerującymi w całokształt praw i obowiązków właścicieli nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków - to jednak ten długoletni stan bezczynności był akceptowany przez stronę skarżącą skoro wcześniej nie występowała z żądaniem załatwienia sprawy oraz zakończenia postępowania. Nie wykazała również w skardze, że doznała wskutek bezczynności organu rzeczywistych strat majątkowych, krzywd etc. uzasadniających przyznanie komentowanej rekompensaty. Sam fakt ogólnikowego powołania się na stan niepewności w zakresie sytuacji prawnej nieruchomości nie może być poczytany za wystarczający dla zadośćuczynienia żądaniu skargi. Poza tym, skoro cały czas w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 1980 r. przesądzająca o wpisaniu miasta do rejestru zabytków, to trudno uznać, że mogły występować jakieś wątpliwości natury prawnej w omawianej materii, zwłaszcza, że skarżąca nie sprecyzowała z jakich powodów można przyjąć, że faktycznie istnieje bądź istniała w przeszłości niepewność co do stanu prawnego nieruchomości, którą włada w tym mieście wpisanym do rejestru zabytków. Przy braku konkretnej argumentacji skargi przekonanie strony skarżącej ma w ocenie Sądu charakter wyłącznie subiektywny.

O zwrocie kosztów postępowania (pkt V sentencji), na które składa się wpis sądowy uiszczony przez stronę skarżącą w wysokości 100 złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W piśmiennictwie prawniczym oraz orzecznictwie podkreśla się, iż katalog niezbędnych kosztów postępowania, o którym mowa w art. 205 p.p.s.a. ma charakter wiążący i wyczerpujący, a zatem nie może być rozszerzany na wydatki w nim nie wymienione. Według definicji legalnej zawartej w art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Do wydatków (art. 213 p.p.s.a.) zalicza się w szczególności: 1) należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; 2) koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. W orzecznictwie przyjęto, że w katalogu niezbędnych kosztów nie mieszczą się natomiast wydatki drobne i zwykłe występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak np. prowizje bankowe od przelewu obejmującego kwotę uiszczaną tytułem zapłaty kosztów sądowych czy koszty korespondencji związanej z przesyłaniem skargi do organu administracji lub pism procesowych (wyroki WSA w Lublinie z: 29.04.2014 r., III SA/Lu 932/13, LEX nr 1526277; 22.05.2014 r., III SA/Lu 935/13, LEX nr 1531902).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.