Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 739/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 10 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3.
journal: Dz.U. 2001 nr 97 poz 1050
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art. 11 ust. 6.
law: Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowych cech produktu oraz ustalającej stopień wady oddala skargę


UZASADNIENIE

Spółdzielnia [...] w K. wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą nieprawidłowe cechy organoleptyczne (smak nieswoisty, posmak gorzki) w stosunku do deklaracji producenta (smak kwaśny - swoisty) w artykule Twaróg [...] tłusty, z partii o wielkości 105 kg, terminem przydatności do spożycia 15.05.2010 r., wprowadzonej do obrotu przez w/w podmiot oraz ustalającej stopień wady w/w partii na 20,0 %.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa:

- art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

- art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 z późn. zm.), w związku z:

- art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

- art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 z późn. zm.).

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...],[...] kwietnia i [...] maja 2010 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], działając na podstawie Upoważnienia do przeprowadzenia kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., przeprowadzili kontrolę w Spółdzielni [...] w K., [...],[...], w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych (Protokół kontroli nr [...], znak: [...] z dnia [...] maja 2010 r.).

W trakcie przeprowadzonej kontroli zostały pobrane do badań laboratoryjnych próbki z partii artykułu Twaróg [...] tłusty, z partii o wielkości 105 kg, terminem przydatności do spożycia 15.05.2010 r., wprowadzonej do obrotu przez w/w podmiot (Protokół z pobrania próbek nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r.).

Przeprowadzone badania laboratoryjne (Sprawozdanie z badań Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w K. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]) wykazały, że badana próbka nie odpowiada wymaganiom deklarowanym przez producenta zawartym w dokumencie "Opis produktu Twaróg [...] tłusty" (smak kwaśny - swoisty), z uwagi na wynik oceny sensorycznej (smak nieswoisty, posmak gorzki).

W związku z powyższym, w dniu [...] czerwca 2010 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie określenia rodzaju i stopnia wady partii artykułu Twaróg [...] tłusty.

W toku ponownej kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] czerwca 2010 r. ustalono, że kwestionowana partia twarogu w ilości 105 kg została sprzedana w całości bez obniżki ceny, z uwagi na stwierdzoną wadę (Protokół kontroli nr [...], znak: [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.).

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (WIJHARS) decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] stwierdził nieprawidłowe cechy organoleptyczne (smak nieswoisty, posmak gorzki) w stosunku do deklaracji producenta (smak kwaśny - swoisty) w artykule Twaróg [...] tłusty, z partii o wielkości 105 kg, terminem przydatności do spożycia 15.05.2010 r., wprowadzonej do obrotu przez w/w podmiot oraz ustalającą stopień wady ww. partii na 20,00 %.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z określeniem rodzaju i stopnia uszkodzenia artykułu wskazanego w wydanej decyzji, ze względu na naruszenie prawa i niezgodność ze stanem rzeczywistym, tj.:

- błędne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach,

- zbyt późne otrzymanie wyników badania (po upływie terminu przydatności do spożycia przedmiotowego twarogu),

- dochowanie należytej staranności przez Spółdzielnię [...],

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Uznając zarzuty odwołania za niezasadne GIJHARS opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odwołując się do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zgodnie z którym "wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta", organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, właściwą charakterystykę jakościową badanej partii artykułu Twaróg [...] tłusty, będącą jednocześnie deklaracją producenta stanowi dokument "Opis produktu Twaróg [...] tłusty".

Zdaniem GIJHARS, kontrolowany przedsiębiorca jest zobowiązany zadbać o to, aby deklarowana jakość artykułu wprowadzanego do obrotu była zgodna ze stanem faktycznym. W sytuacji, kiedy cechy organoleptyczne nie odpowiadają deklaracji producenta, nie ulega wątpliwości, że interes konsumenta zostaje naruszony.

Organ podkreślił, że obowiązkiem producenta jest dochowanie należytej staranności w toku całego procesu produkcji, w taki sposób, aby wprowadzany do obrotu wyrób gotowy posiadał jakość handlową, jaką sam deklaruje.

W ocenie GIJHARS w niniejszej sprawie producent nie dołożył należytej staranności wymaganej od profesjonalisty w danych warunkach.

Następnie organ przytoczył treść art. 11 ust. 1 ustawy o cenach, w myśl którego przedsiębiorca będący producentem ma obowiązek obniżyć cenę, w przypadkach, gdy towar nie posiada wymaganych cech określonych w charakterystyce jakościowej, o której mowa w art. 10 ust. 1 w/w ustawy, bądź posiada wady polegające na zmniejszeniu ilości, masy lub objętości towaru albo uszkodzenia, chyba że przy dołożeniu staranności wymaganej w stosunkach sprzedaży danego rodzaju nie mógł wiedzieć o wadzie towaru.

Przenosząc powyższe na stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdził, że producent zadeklarował, iż smak wprowadzanego do obrotu twarogu powinien być kwaśny - swoisty, czego nie potwierdził wynik badania laboratoryjnego: "nieswoisty posmak gorzki". Towar nie posiada więc cech określonych w charakterystyce jakościowej zawartej w dokumencie "Opis produktu Twaróg [...] tłusty". W takiej sytuacji producent ma obowiązek zastosowania przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o cenach, dotyczącego obniżenia ceny za zakwestionowany artykuł.

W przedmiotowej sprawie, podkreślił GIJHARS, producent nie wywiązał się z tego obowiązku, w związku z czym zastosowanie znajduje przepis art. 11 ust. 4 w/w ustawy, a więc do organu nadzoru, którym odnośnie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, należy określenie w drodze decyzji administracyjnej rodzaju i stopnia wady.

Wskazał, że badania zostały przeprowadzone w zakresie pięciu deklarowanych przez producenta cech jakościowych: wygląd, konsystencja, smak, zawartość tłuszczu oraz kwasowość. Przyjęto, że każda z tych cech w równym stopniu składa się na jakość handlową przedmiotowego artykułu.

W ocenie organu odwoławczego biorąc pod uwagę przede wszystkim charakter stwierdzonej wady organ I instancji słusznie ustalił stopień wady przedmiotowego produktu na 20,0 % co odpowiada niezgodności jednej cechy jakościowej, wykazanej przez Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w K.

Organ odwoławczy nie uznał za zasadne zarzuty odwołania, co do naruszenia art. 11 ust. 4 ustawy o cenach i w tym zakresie podzielił interpretację powyższego przepisu dokonaną przez organ I instancji.

Ponadto nie uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące zakwestionowania wyników przeprowadzonego badania. Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazał, że Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w K., pismem z [...] lipca 2010 r. udzieliło skarżącej wyjaśnień w związku z zarzutami podniesionymi w piśmie strony z dnia [...] czerwca 2010 r. informując ją, że w przypadku artykułów o krótkim okresie trwałości nie jest możliwe przeprowadzenie badań i poinformowanie stron zainteresowanych wynikiem badania, przed upływem terminu przydatności do spożycia. Laboratorium powołało się na art. 11 ust. 6 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Z w/w przepisów wynika, że w przypadku produktów nietrwałych nie jest wymagane pozostawianie wtórników próbek. Sposób wykonania oceny sensorycznej wyeliminował subiektywność badania, które zostało przeprowadzone z udziałem czterech doświadczonych analityków, spełniających stosowne wymagania zgodnie z normami PN-ISO.

Laboratorium zwróciło uwagę na fakt, iż analiza sensoryczna została przeprowadzona w dniu 4 maja 2010 r., a więc znacznie przed upływem terminu przydatności do spożycia: "należy spożyć do 15.05.2010 r.".

Ponadto, próbki przekazane do badań od momentu przyjęcia do zakończenia analiz przechowywane były w odpowiedniej temperaturze, zgodnie ze wskazaniem producenta (od 2 do 6°C).

W ocenie organu odwoławczego powyższe stanowisko jest wiarygodne i wyczerpujące. GIJHARS zaznaczył, że w Protokole z pobrania próbek nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. umieszczono adnotację: "ponieważ wyniki badań mogą być przesłane po terminie określonym na produktach przedsiębiorca może wtórniki próbek skierować do badań w innym akredytowanym laboratorium". Pełnomocnik zarządu osobiście podpisał w/w protokół, jednak producent nie skorzystał ze wskazanej możliwości.

W związku z powyższym, zarzuty odwołującego w zakresie przeprowadzonych badań przez laboratorium urzędowej kontroli w K. organ uznał za bezpodstawne. GIJHARS ponownie podkreślił, że w przedmiotowej sprawie producent nie dochował należytej staranności.

W toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że przedsiębiorca we własnym zakresie wykonał badania cech organoleptycznych dla każdej partii produktu, jak również nie zlecał on przeprowadzenia takich badań w innym akredytowanym laboratorium w celu potwierdzenia wyników uzyskiwanych w laboratorium zakładowym.

Jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez pracowników laboratorium Spółdzielni, kontrolowana partia twarogu była badana w zakresie cech organoleptycznych i nie stwierdzono żadnych uchybień (smak bardzo dobry, lekko kwaśny, wygląd dobry, barwa biała).

Przy czym, co akcentuje GIJHARS, próbki do badań jakościowych przedmiotowego artykułu zostały pobrane z wyrobu gotowego (po zakończeniu procesu produkcji) przez osobę nie posiadającą stosownych uprawnień rzeczoznawcy. Organ wskazał także, iż pismem z dnia [...] lipca 2010 r. strona przekazała WIJHARS w [...] prawidłowe wyniki analiz laboratoryjnych przeprowadzone przez niezależne, akredytowane laboratorium E. Sp. z o. o. [...],[...] dla innych partii wyrobów (w tym kwestionowanego produktu), dopiero po zapoznaniu się z negatywnymi wynikami badań przeprowadzonych przez Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w K.

W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, nie można przyjąć powyższej okoliczności za dowód właściwej jakości handlowej kwestionowanej partii.

Organ podkreślił, że cechy jakościowe kontrolowanego artykułu Twaróg [...] tłusty powinny być zgodne z deklaracją producenta w całym okresie trwałości produktu.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku cech organoleptycznych, które mogą zmieniać się w zależności od warunków i okresu przechowywania.

Mając na uwadze powyższe, GIJHARS stwierdził, że nie sposób uwzględnić argumentów strony przemawiających za dochowaniem należytej staranności w stosunkach sprzedaży.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kp.a. GIJHARS także uznał je za niezasadne.

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, organ I instancji miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli, w szczególności poszanowanie praw konsumenta przy obrocie artykułami rolno-spożywczymi.

W ocenie GIJHARS organ Inspekcji przeprowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne zgodnie z procedurami ujętymi w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W oparciu o cały materiał dowodowy dokonano wnikliwej i wyczerpującej analizy stanu faktycznego, w wyniku której wydano decyzję, powołując się na stosowne przepisy w zakresie jakości handlowej i stosunków sprzedaży.

Odwołując się z kolei do art. 13 ust. 1 ustawy o cenach w myśl którego: przedsiębiorca, który nie obniżył ceny w przypadkach, o których mowa w art. 11, lub stosował ceny z naruszeniem przepisów ustawy i w ten sposób osiągnął kwotę nienależną, jest obowiązany do jej zwrotu kupującemu.

Podkreślił, że decyzje wydawane na podstawie ustawy o cenach winny być wydawane w przypadku, gdy towar jest sprzedany, a podmiot uzyskał kwotę nienależną z tytułu sprzedaży towaru dotkniętego wadą lub uszkodzeniem, w cenie towaru pełnowartościowego.

GIJHARS wskazał, że w przedmiotowej sprawie partia artykułu Twaróg [...] tłusty, została sprzedana w ilości 105 kg, różnym kontrahentom, zgodnie z przedłożonymi fakturami w cenie netto 8,50 zł/kg bez odpowiedniej obniżki ceny, z uwagi na niewłaściwą jakość sensoryczną (Protokół kontroli nr [...], znak: [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.).

W skardze na decyzję GIJHARS z [...] stycznia 2011 r. skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa z uwagi na brak wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4, art. 11 ust. 1 i 4, art. 13 ust. 1 i 3 ustawy o cenach poprzez rozszerzającą interpretację i wadliwe zastosowanie w sprawie

wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji WIJHARS a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreślono, że ustalenia organu odwoławczego np. że pobieranie próbek nastąpiło 26 lutego 2010 r. są sprzeczne ze stanem faktycznym wskazanym przez organ I instancji.

Ponadto zarzucono, że organ I instancji wskazywał na przeprowadzoną przez uprawniony podmiot ocenę pobranej próbki metodą organoleptyczną czyli subiektywną, podczas gdy organ odwoławczy wskazuje w swojej decyzji na inną ocenę tej próbki tj. sensoryczną Z decyzji drugoinstancyjnej nie wynika jednoznacznie, jakie dowody znane skarżącej przesądzają że analiza sensoryczną (obiektywna) wykazała, że twaróg [...] tłusty ma smak nieswoisty, posmak gorzki, a zatem nie odpowiada wymaganiom deklarowanym (smak kwaśny - swoisty).

Skarżąca podkreśliła, iż przedstawiła organowi ocenę zakładowego laboratorium spornego sera z partii wyprodukowanej, z której inspektorzy pobrali próbę. Ponadto z następnej partii sera skarżąca otrzyma również wynik pozytywny, po dokonanej ocenie przez laboratorium w M., z inicjatywy skarżącej. Ocenę tę skarżąca także przedłożyła organowi. Organ nie odniósł się do tych dokumentów, którymi dysponowała skarżąca jeszcze przed otrzymaniem wyników z prób pobranych przez kontrolujących inspektorów. Przywołane wyżej pozytywne wyniki sera - twarogu [...] tłustego - wskazywały (potwierdzały), że skarżąca nie miała wątpliwości co do jakości twarogu, gdyż deklarowany smak był zachowany. Brak rozważań i oceny materiału dowodowego w tej kwestii przez organ skutkuje tym, iż zdaniem skarżącej, brak jest uzasadnionych i niebudzących wątpliwości podstaw do przyjęcia przez organ, że nastąpiło w tej sprawie odchylenie od deklarowanego smaku. Organ w uzasadnieniu pominął tę okoliczność.

Podobnie organ nie wywiódł, na podstawie jakich dowodów twierdzi, że próby były przewożone i przechowywane przez inspektorów w sposób prawidłowy oraz, że wykonane badania przez laboratorium w K. przesądzają o odchyleniu od deklarowanego smaku. Protokół kontroli laboratoryjnej stanowi jeden z wielu dowodów, który podlega ocenie przez organ. Organ w uzasadnieniu opisał korespondencję skarżącej z laboratorium, natomiast nie dokonał oceny protokołu, jako dowodu w sprawie. Organ nie zwrócił uwagi na fakt, że próbki pobrano w zakładzie dnia 26.04.2010, do laboratorium w K. dostarczono 28.06.2010, badania próbek rozpoczęto 4.05.2010 i zakończono 6.05.2010, a sprawozdanie z badań sporządzono dopiero 11.05.2010 roku. Pomimo tak rozwlekłej procedury poboru prób, badań i formalności dokumentacyjnych istniała możliwość powiadomienia Spółdzielni o wynikach badań w terminie umożliwiającym przeprowadzenie badań odwoławczych, przy zachowaniu zasady o niezwłocznym powiadamianiu zainteresowanych stron, gdyż trwałość produktu gwarantowano do 15.05.2010, a kopie sprawozdań z badań dostarczono do Spółdzielni dopiero 7.06.2010.

Zdaniem strony, twierdzenie organu, że przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z procedurami "ujętymi w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych", jest bezpodstawne, bowiem ustawa ta nie zawiera regulacji szczególnej i odmiennej od Kpa. Stąd powyższe okoliczności potwierdzają naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Przy ustalaniu stanu faktycznego i zastosowaniu przepisów prawa materialnego organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że żaden przepis nie nakłada obowiązku na skarżącą jako producenta sera zlecania wykonania badań w akredytowanych laboratoriach towaru z tej partii, z której kontrolujący inspektorzy pobrali próbkę. Dlatego też, nie można z takiej okoliczności wyciągać negatywnych wniosków pod adresem skarżącej. Zarzut zaniechania może być postawiony w przypadku, gdy istnieje obowiązek określonego zachowania. Również zarzut braku należytej staranności winien mieć pokrycie w obowiązującej normie czy też obowiązujących regułach. Na etapie postępowania administracyjnego skarżąca wskazywała, że dochowała należytej staranności wymaganej w stosunkach sprzedaży twarogu [...] tłustego, bowiem dokonała badania a wynik był prawidłowy, tj. zgodny z deklarowanym smakiem wyrobu "kwaśno-swoisty", stąd skarżąca nie miała wątpliwości co do jakości twarogu. Kolejna partia towaru, po tej z której pobrano próbę do kontroli, wykonywana była w tych samych warunkach technologicznych a przeprowadzona ocena laboratoryjna dała wynik pozytywny. Zachowanie i podejmowane działania przez skarżącą nie dają podstaw do przypisywania jej wiedzy o wadzie towaru. W ocenie skarżącej, zastosowanie przez organ w tej sprawie art. 11 ust. 1 ustawy o cenach było bezzasadne. Bez upoważnienia ustawowego organ korzysta w tej sprawie z art. 13 ust. 1 i 3 ustawy o cenach. Uzasadnienie prawne w zakresie zastosowania przepisu art. 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych ograniczyło się do przywołania jego treści.

Skarżąca zauważa, że celem prawa żywnościowego jest ochrona interesów konsumentów, czego wyrazem jest zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz innym zamierzonym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. W przypadku skarżącej żadne z wymienionych okoliczności nie zachodziły, a organy orzekające w sprawie nie wykazały, jakie przepisy szczególne z gałęzi prawa żywnościowego odnoszące się do jakości (smaku) zostały naruszone. W ocenie skarżącej powołanie się na art. 4 ustawy jest niewystarczające. Ponadto celem ustawodawcy nie było - w przypadku żywności naturalnej, bez konserwantów - przyzwolenie uprawnionym podmiotom i organom do załatwiania sprawy (oceny prób) w terminach dogodnych dla tych jednostek, nie informując producentów o wynikach czy też ustaleniach niezwłocznie (zaraz) po powzięciu informacji o wadach, a w szczególności w okresie ważności badanego materiału, lecz odczekanie z tą wiadomością i doręczenie jej po terminie ważności i po dokonanej w dobrej wierze sprzedaży. W tym przypadku, organ daje przyzwolenie podmiotowi (laboratorium) do odczekania na upływ terminu ważności i dokonanej sprzedaży przez producenta, przeświadczonego o wyprodukowanym bez wad serze. Stąd rola organów sprowadziła się do stworzenia okoliczności, która usprawiedliwiałyby nałożenie na skarżącą obowiązku pieniężnego na rzecz Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do daty pobrania próbek GIJHARS wskazał, że przedmiotowe próbki pobrano 26 kwietnia 2010 r., a wskazana w decyzji organu odwoławczego data 26 lutego 2010 r. jest błędna i wynika wyłącznie z omyłki pisarskiej, którą sprostowano postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Odnośnie zarzutu dotyczącego wskazanej w decyzjach metody badania próbki z przedmiotowej partii produktu organ stwierdził, że w obydwu decyzjach organy odwołują się do jednej metody tj. oceny sensorycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga Spółdzielni [...] w K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 11 ustawy o cenach (mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, również w postępowaniu przed organem II instancji na podstawie art. 3 ust.1 Ustawy z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o cenach oraz ustawy o kontroli skarbowej – DU z 2010 r. Nr 197 poz. 1309), przedsiębiorca będący producentem ma obowiązek obniżyć cenę w przypadkach, gdy towar nie posiada wymaganych cech określonych w charakterystyce jakościowej, o której mowa w art. 10 ust. 1, bądź posiada wady polegające na zmniejszeniu ilości, masy lub objętości towaru albo uszkodzenia, chyba że przy dołożeniu staranności wymaganej w stosunkach sprzedaży danego rodzaju nie mógł wiedzieć o wadzie towaru. Taki sam obowiązek ciąży na sprzedawcy towaru (ust. 1)

2. Cena powinna być obniżona w stopniu odpowiadającym zaistniałym wadom lub uszkodzeniom, o których mowa w ust. 1.

3. Przedsiębiorca ma obowiązek uwidocznić przyczynę obniżki ceny lub poinformować konsumenta o tej przyczynie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu oferowania towaru, również innym niż miejsce sprzedaży.

4. Organ nadzoru, stwierdzając w wyniku przeprowadzonej kontroli wady lub uszkodzenia, o których mowa w ust. 1, oraz jednoczesny brak odpowiedniej obniżki ceny, określa ich rodzaj i stopień w formie decyzji, od której służy odwołanie na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

5. W przypadku gdy decyzja, o której mowa w ust. 4, stała się ostateczna:

1) (11) organ nadzoru niezwłocznie występuje z wnioskiem do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 4,

2) przedsiębiorca stosujący cenę zawyżoną ponosi koszty badań wykonanych w toku postępowania, o którym mowa w ust. 4 i w art. 13 ust.4.

Interpretując treść przepisu art. 11 ust.4 ustawy o cenach należy zwrócić uwagę, że głównym zadaniem organu nadzoru stwierdzającego w wyniku przeprowadzonej kontroli wady lub uszkodzenia towaru oraz jednoczesny brak obniżki ceny, jest określenie ich rodzaju i stopnia, tak jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organ II instancji rozpatrzył sprawę zgodnie z wymogami zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności nie naruszył akcentowanego w skardze art. 15 k.p.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, decyzja organu odwoławczego nie ma charakteru stricte kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał w niej bowiem jakie ustalenia faktyczne legły u podstaw uznania, że w spornym produkcie spożywczym doszło do zawyżenia jego kwasowości w stosunku do deklaracji producenta a także jednoznacznie wskazano, dlaczego ustalono stopień wady partii spornego produktu na 5%.

Podkreślenia wymaga, że Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) odniósł się do wszystkich istotnych dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy argumentów strony zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podzielenie zaś stanowiska organu I instancji w zakresie dokonanej przez ten organ interpretacji przepisu prawa materialnego - art. 11 ust. 4 ustawy o cenach, w żadnym razie nie może być uznane za naruszenie przepisu art. 15 k.p.a.

Sąd nie zgadza się z również ze stanowiskiem skarżącej, co do naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Formułując powyższy zarzut, strona podnosi, że organ nie przeprowadził wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami zawartymi w przepisach ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Organ II instancji, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie ustalił na etapie postępowania odwoławczego innego stanu faktycznego, niż uczynił to organ I instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pobranie próbek sera nastąpiło w dniu 26 kwietnia 2010 r., a nie 26 lutego 2010 r. jak wskazano w drugim akapicie na str. 2 oraz w szóstym akapicie na str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Powyższe wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (v. Protokół z pobrania próbek nr [...] posiadający datę wystawienia: "26.04.2010 r.", który sporządzono podczas kontroli przeprowadzonej u skarżącej w dniach [...],[...] kwietnia i [...] maja 2010 r.). Ponadto strona pomija, że postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Główny Inspektor sprostował w/w omyłkę, zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Zdaniem Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma podstaw, aby podważać omyłkowy charakter wskazanej wyżej błędnej daty.

Strona nie ma racji twierdząc, że organy rozpoznające niniejszą sprawę wskazały na inny sposób oceny spornej próbki. W tym zakresie stwierdzić należy, że wskazywanie przez organ I instancji na ocenę pobranej próbki metodą organoleptyczną czyli subiektywną, podczas gdy organ odwoławczy wskazuje w swojej decyzji na ocenę sensoryczną tej próbki w żadnym razie nie oznacza, że każdy, z tych organów odwołuje się do innej metody. Rację ma organ twierdząc, że w obydwu decyzjach organy odwołują się do jednej metody tj. oceny sensorycznej przeprowadzonej przez wyszkolony, doświadczony zespół analityków (v. odpowiedź na skargę k. 7 akt sądowych). Pojęcia "analiza sensoryczna" i "ocena organoleptyczna" oznaczają oceny właściwości badanych próbek za pomocą jednego lub kilku zmysłów stosowanych jako aparat pomiarowy. Takie badania wykonują eksperci o odpowiednim doświadczeniu i o sprawdzonej wrażliwości sensorycznej (patrz: np. Nina Baryłko-Pikilena, Irena Matuszewska "Sensoryczne badania żywności. Podstawy-Metody-Zastosowanie", Wydawnictwo Naukowe PTTŻ, 2009 r.). W niniejszej sprawie oceny dokonał zespół składający się z czterech osób spełniających wymagania określone w odpowiednich normach PN ISO (v. pismo Laboratorium z dnia [...] lipca 2010 r. k. 150 i nast.). Wszyscy oceniający stwierdzili wady smaku przedstawione w sprawozdaniu z badań a mianowicie, że sporny twaróg ma smak nieswoisty, posmak gorzki a więc nie odpowiada wymaganiom deklarowanym (smak kwaśny-swoisty).

W ocenie Sądu, nie ma także podstaw do podważenia stanowiska organu w zakresie prawidłowości warunków transportu i przechowywania pobranych próbek. Jak wynika z w/w Protokołu z pobrania próbek, w pkt 23 Wskazania dotyczące sposobu transportu i przechowywania próbek istnieje zapis: "przechowywać i transportować w temperaturze 2°C do 6°C". Po zapoznaniu się z treścią w/w protokołu Pełnomocnik Zarządu podpisał dokument (v. k. 76-78 akt adm.).

Należy zwrócić uwagę, że po dostarczeniu próbki do badań w dniu 28 kwietnia 2010 r. do Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w K., laboratorium to nie zgłosiło uwag, ani zastrzeżeń dotyczących próbki przedmiotowego artykułu (k. 98 akt adm.).

Z akt sprawy wynika, że strona została w toku niniejszego postępowania administracyjnego poinformowana przez Laboratorium Specjalistyczne GIJHARS w K. odnośnie warunków przechowywania próbek i ich przydatności do badań, że czas i warunki przechowywania nie wpłynęły niekorzystnie na jakość produktów, a tym samym na wynik badania (v. pismo laboratorium z dnia [...] lipca 2010 r. k. 150-153 akt adm.). W ocenie Sądu, skarżąca nie podważyła powyższego stanowiska, dlatego organ miał podstawy do stwierdzenia, że zapewnienie laboratorium, w świetle wskazanych wyżej ustaleń, było wystarczające dla uznania iż wynik przedmiotowego badania nie został zafałszowany ze względu na niewłaściwy czas i warunki przechowywania spornych próbek.

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że mamy do czynienia z artykułem nietrwałym, do którego ma zastosowanie na art. 11 ust. 6 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Z w/w przepisów wynika, że w przypadku produktów nietrwałych nie jest wymagane pozostawianie próbki archiwalnej. Strona zarzuca, że organ nie odniósł się w decyzji do pozytywnych dla strony wyników badań przeprowadzonych w laboratorium zakładowym oraz w laboratorium w M. Z powyższym zarzutem również nie sposób się zgodzić, bowiem w zaskarżonej decyzji organ odwołuje się do tych dowodów oraz dokonuje ich oceny. Odnośnie wyników badań przeprowadzonych przez Laboratorium w M. należy wskazać, że przedmiotowe wyniki dotyczyły innych partii wyrobu niż sporna, a więc zasadnie organ uznał, że ten dokument nie może być uwzględniony przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Z kolei gdy chodzi o wyniki badań w laboratorium zakładowym to próbki zostały pobrane przez osobę nie posiadającą stosownych uprawnień rzeczoznawcy, natomiast laboratorium to nie posiada akredytacji dla wykonywanych analiz w zakresie cech fizykochemicznych.

Strona natomiast, pomimo pouczenia zawartego zarówno w protokole pobrania próbek jak i w protokole kontroli, nie skorzystała z możliwości wykorzystania wtórnika badań w innym akredytowanym laboratorium. W tym stanie rzeczy, za nieskuteczne należy uznać zarzuty strony podważające, jej zdaniem, stanowisko organu, który uznał za wiarygodne wyniki badań przeprowadzone w laboratorium akredytowanym GIJHARS w K.

Zdaniem Sądu, nie może również odnieść pożądanego przez skarżącą rezultatu zarzut, że nie mogła wiedzieć o wadzie towaru i dochowała należytej staranności w stosunkach sprzedaży spornego artykułu spożywczego, choć prawdą jest, co podniesiono w skardze, że przedsiębiorca zgodnie z przepisami ustawy o cenach nie ma obowiązku dokonywać badań laboratoryjnych swoich produktów w laboratorium zakładowym, jak również innym laboratorium akredytowanym.

Odpierając powyższy zarzut jako niezasadny, należy wskazać, że z uwagi na treść art. 10 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o cenach, przedsiębiorca nie miał obowiązku podania deklaracji w zakresie kwestionowanego parametru w takiej formie, w jakiej to uczynił. Zrobił to dobrowolnie ale wówczas powinien mieć na względzie treść art. 11 ust. 1 ustawy o cenach a zatem jego obowiązkiem było obniżyć cenę zakwestionowanego artykułu. Tymczasem, jak ustalono w niniejszej sprawie, partia artykułu Twaróg [...] tłusty, została sprzedana w ilości 105 kg, różnym kontrahentom, zgodnie z przedłożonymi fakturami w cenie netto 8,50 zł/ kg bez odpowiedniej obniżki ceny, z uwagi na niewłaściwą jakość sensoryczną.

Nie ulega kwestii, że przedsiębiorca powinien tak nadzorować proces produkcji, aby jego wyroby odpowiadały charakterystyce jakościowej. Należy podzielić stanowisko organu, że strona nie dochowała staranności o jakiej mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o cenach. O braku dochowania staranności przemawia m.in. to że przedsiębiorca nie zlecał przeprowadzania badań akredytowanemu laboratorium w celu potwierdzenia wyników badań w nieakredytowanym laboratorium zakładowym a nadto, że badał przedmiotowy wyrób w zakresie kwestionowanego parametru tylko na etapie produkcji, natomiast nie badał w tym zakresie wyrobu gotowego (v. decyzja organu I instancji). Tymczasem okres brany pod uwagę przy ocenie dochowania staranności w stosunkach sprzedaży dotyczy nie tylko etapu produkcji ale również po jego zakończeniu - w całym okresie terminu przydatności do spożycia, co ma szczególne znaczenie dla produktów o zmieniających się parametrach jakościowych w zależności od warunków i okresu przechowywania. Do takich produktów niewątpliwie należy biały ser. W niniejszej sprawie badania zostały przeprowadzone w zakresie pięciu deklarowanych przez producenta cech jakościowych: wygląd, konsystencja, smak, zawartość tłuszczu oraz kwasowość. Przyjęto, że każda z tych cech w równym stopniu składa się na jakość handlową przedmiotowego artykułu. W tym stanie rzeczy nie budzi zastrzeżeń Sądu sposób ustalenia stopnia wady spornego produktu na 20 %, co odpowiada niezgodności jednej cechy jakościowej wykazanej przez Laboratorium GIJHARS w K.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a prawo materialne tj. art. 11 ust. 1 i ust. 4 ustawy o cenach zostało właściwie zastosowane tj. organ zasadnie ustalił stopień wad produktu i zasadnie uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia odpowiedzialności strony za wady produktu. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.