Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2232/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.), Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik, Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 413/17 w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 413/17 oddalił skargę K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy przyznał K. D. świadczenia rodzinne na syna K. D. w formie zasiłku pielęgnacyjnego, w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2017 r., w wysokości 153,00 zł. miesięcznie. Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent m. st. Warszawy działając na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), uchylił ze skutkiem od dnia 1 maja 2012 r. w całości decyzję własną z dnia [...] marca 2012 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Marszałek Województwa Mazowieckiego odmówił przyznania skarżącej dodatku dyferencyjnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na syna K. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2017 r. Decyzja ta jest ostateczna.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] znak: [...] Marszałek Województwa Mazowieckiego orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2014r., w łącznej wysokości 4.131,00 zł.

Podstawę faktyczną w/w decyzji stanowiło ustalenie, że ojciec dziecka w podanym wyżej okresie zasiłkowym pracował w Danii i tam był objęty stosownymi świadczeniami rodzinnymi. W tym zakresie organ wyjaśnił, że świadczenia rodzinne przyznawane w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych są świadczeniami, które podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i ma do nich zastosowanie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady(WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 04.166.1 z późn. zm.). Wobec tego, w ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił przy tym, że obowiązek udzielenia informacji o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych obciąża świadczeniobiorcę, o czym skarżąca została pouczona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], po rozpatrzeniu odwołania K. D. od w/w decyzji Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2015 r., w pkt 1) uchyliło w/w decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r.; w pkt 2) na podstawie art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) uznało za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone K. D. w formie zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko: K. D. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2014 r. w wysokości 4.131,00 zł; w pkt 3 w/w zobowiązało K. D. do zwrotu, wskazanych w pkt 2 decyzji, nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na trudności w zgromadzeniu dowodów potwierdzających złą wolę świadczeniobiorcy, czy świadome zaniechanie obowiązku powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało dowiedzione, czy i od kiedy skarżąca dowiedziała się o okolicznościach powodujących brak uprawnień, tj. o podjęciu zatrudnienia przez małżonka na terenie Danii, a zatem przyjęto, iż nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy wystąpiły przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, na którym to przepisie oparł rozstrzygnięcie organ I instancji.

SKO podniosło, iż w obiegu prawnym znajduje się decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydana na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że na mocy tej decyzji wyeliminowano z obiegu prawnego, ze skutkiem od dnia 1 maja 2012 r., w całości decyzję z dnia [...] marca 2012 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego.

Organ uznał, iż dla uznania pobranych przez K. D. świadczeń za nienależnie pobrane spełnione są przesłanki art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, gdyż wypłacono jej świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, która została uchylona wobec faktu, że miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

SKO podało, że nie znajduje uzasadnienia kontynuowanie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, (na który to przepis powoływał się Marszałek Województwa Mazowieckiego), skoro niezależnie od powyższego bezsprzecznie w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Organ stwierdził, że skoro ojciec dziecka był aktywny zawodowo w Danii, to był uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, do świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa.

Odnosząc się do zawartego w pkt 3 orzeczenia dotyczącego zobowiązania do zwrotu w/w świadczeń SKO podało, iż art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych został zmieniony przez art. 3 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015, poz.1302). Organ wyjaśnił, że od dnia 18 września 2015 r., zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy, wydawana jest jedna decyzja o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane oraz o obowiązku zwrotu tych świadczeń, bowiem w przepisie tym jest mowa o "decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych". W ocenie SKO z uwagi na to, że wypłacone skarżącej świadczenia rodzinne są świadczeniami nienależnymi, zasadne było zobowiązanie jej do ich zwrotu na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy.

Organ wskazał także, iż okoliczności dotyczące sytuacji materialnej strony skarżącej nie stanowią podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Na decyzję w/w SKO K. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. art. 7 kpa w zw. z art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez:

a. nielogiczną i dowolną ocenę dowodów dokonaną z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, skutkującą wydaniem decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne (zasiłek pielęgnacyjny) wypłacone K. D. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2014 r. w wysokości 4.131,00 zł, i nakazującej K. D. zwrot tej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi,

b. nieuzasadnienie w sposób wyczerpujący i wnikliwy wydanej decyzji, co sprowadziło się jedynie do przywołania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji przepisów prawa skutkujących zdaniem organu, koniecznością jej wydania,

2. art. 139 K.p.a. poprzez naruszenie przez SKO zakazu reformationis in peius i w konsekwencji rozstrzygnięcie na niekorzyść odwołującej K. D., po wniesieniu przez nią odwołania, w zakresie w jakim SKO zobowiązało ją do zwrotu kwoty 4.131,00 zł,

3. nakazanie skarżącej zwrotu świadczenia w sytuacji gdy roszczenie organu (jako, że dotyczy świadczenia okresowego) uległo przedawnieniu na podstawie art. 118 K.c,

4. art. 30 ust 1 w zw. z art. 30 ust 2 pkt 3 i art. 30 ust 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że świadczenia rodzinne wypłacone K. D. zostało wypłacone nienależnie i winno podlegać zwrotowi na skutek tego, że zostało ono wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

5. zaniechanie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, która jest zła, co powoduje że nie ma ona możliwości zwrotu tak znacznej dla niej kwoty, gdyż otrzymywane od męża świadczenia alimentacyjne, nie zaspokajają wszelkich potrzeb dwójki dzieci (jedno z dzieci jest niepełnosprawne i wymaga opieki), a w konsekwencji poprzez wydanie decyzji niezgodnej z zasadami współżycia społecznego i interesem publicznym.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała między innymi, że ojciec dziecka nie mieszka z rodziną od 2010 r. a od dnia 15 kwietnia 2013 r. jest rozwiedziona i nie ma możliwości monitorowania, w którym kraju aktualnie pracuje były mąż i czy ma uprawnienia do świadczeń. W ocenie skarżącej skoro nie ma zasiłku pielęgnacyjnego w Danii to tego rodzaju świadczenie jest jej należne w Polsce. Strona wskazała także, że nie jest w stanie zwrócić ustalonej w decyzji kwoty bez zasadniczego pogorszenia warunków życia rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r. oddalił skargę.

Zdaniem Sądu organy administracji nie naruszyły ani przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisów procedury administracyjnej. Natomiast akcentowany w odwołaniu, a także w skardze brak winy strony w doprowadzeniu do przyznania jej i wypłacenia zasiłków pielęgnacyjnych nie mógł determinować oceny, czy przedmiotowe świadczenia były nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Sąd podkreślił, że dla takiej ich kwalifikacji wystarczający jest bowiem sam obiektywny fakt zaistnienia okoliczności opisanych w tym przepisie, a nie przyczyny jakie do tego doprowadziły. Kwestia świadczeń nienależnie pobranych w aspekcie definicji sformułowanej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy nie miała więc znaczenia dla wyniku sprawy.

W ocenie Sądu I instancji nie ma także racji skarżąca zarzucając SKO wadliwe rozstrzygnięcie (na jej niekorzyść) w jednej decyzji zarówno o świadczeniu nienależnie pobranym jak i o obowiązku jego zwrotu. Sąd wskazał, że brzmienie art. 30 ust. 5 ustawy uległo zmianie na mocy art. 3 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302). Od dnia 18 września 2015 r. przepis mówi o decyzji "o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych", podczas, gdy w poprzednim jego brzmieniu mowa była wyłącznie o decyzji "o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń". Sąd podkreślił, że celem tej nowelizacji było właśnie takie doprecyzowanie przepisów, aby wyraźnie z nich wynikało, że w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie. Sąd uznał zatem, że wydając zaskarżoną decyzję SKO nie naruszyło prawa, a tym bardziej art. 139 K.p.a., dostosowało jedynie decyzję organu I instancji do obowiązującej obecnie regulacji.

Sąd wskazał, że w sprawie zastosowanie miał art. 30 ust. 2 pkt. 3 (4) ustawy. W tym przypadku organ, (a w konsekwencji i Sąd administracyjny), jest związany ostateczną decyzją administracyjną z dnia 20 sierpnia 2014 r. uchylającą decyzję pierwotnie przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym wypadku zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko). Natomiast okoliczności sprawy, przeświadczenie skarżącej o stanie faktycznym, czy też jej świadomość co do pobierania przez ojca dziecka świadczeń w Danii, a także kwestie ewentualnego wprowadzenia organów w błąd – nie mają znaczenia przy rozstrzyganiu tego rodzaju sprawy. Sąd zaznaczył, że organ administracji nie ocenia bowiem, jak w przypadku z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, czy skarżąca miała świadomość co do świadczeń pobieranych przez ojca dziecka w kraju jego zatrudnienia, nie podejmuje zatem decyzji o świadczeniu nienależnie pobranym według swojego uznania. Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja powołująca się na przepis zawarty w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy nie narusza prawa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz dwóch poprzedzających go decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wniesiono także o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 135 p.p.s.a. z uwagi na fakt, iż postępowanie Sądu I instancji i w jego konsekwencji wydanie przedmiotowego wyroku nie doprowadziło do końcowego załatwienia sprawy, a odniosło wręcz przeciwny skutek i spowodowało, że przedmiotowa sprawa wróci do punktu wyjścia;

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszenia procedury administracyjnej, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 139 k.p.a., poprzez naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zakazu reformationis in peius polegającego na rozstrzygnięciu na niekorzyść odwołującej K. D., po wniesieniu przez nią odwołania, w zakresie w jakim SKO zobowiązało K. D. do zwrotu kwoty 4.131 zł, w sytuacji gdy organ I stopnia takiego rozstrzygnięcia nie wydał,

3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury administracyjnej, mających wysoce istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., poprzez błędne i sprzeczne z interesem społecznym oraz poczuciem sprawiedliwości rozstrzygnięcie sprawy bez wyczerpującej i obiektywnej analizy całości materiału dowodowego oraz bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych związanych z ustaleniem, czy K. D. była świadoma tego, że świadczenie jej się nie należy, a w konsekwencji czy świadczenie ma charakter "nienależnie pobranego świadczenia", co ma istotne znaczenie dla nałożenia obowiązku jego zwrotu,

II. naruszenie prawa materialnego, które pozostaje w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy, tj. naruszenie art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że świadczenia rodzinne wypłacone K. D. stanowi "świadczenie nienależnie pobrane" i winno podlegać zwrotowi na skutek tego, że zostało ono wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca nie wiedziała, że świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego się jej nie należny, a zatem nie można go uznać za świadczenie nienależne pobrane, bowiem nie występuje tu element subiektywny. W ocenie skarżącej WSA w swoim wyroku dokonał błędnej wykładni art. 30 ust 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że z art. 30 ust. 1 i 2 powołanej ustawy wynika, iż obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależne świadczenie", lecz także z istnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie organy zaniechały ustalenia, czy występuje okoliczność "nienależnego świadczenia" czy też "świadczenia nienależnie pobranego", co zostało pominięte przez Sąd I instancji.

Skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że w niniejszej sprawie A. D. w Danii nie przysługuje świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją syna. Wskazała, że świadczenie otrzymywane przez A. D. nie odpowiada zasiłkowi pielęgnacyjnemu pobieranemu przez K. D. w Polsce (są to różnorodzajowe świadczenia i nie stosuje się do nich przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego). Wobec tego – w ocenie skarżącej – świadczenie jej wypłacone nie może zostać uznane za nienależnie pobrane i w tym zakresie brak jest możliwości orzeczenia jego zwrotu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te dotyczą zostały oparte na obu podstawach, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a zatem w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe. Należy zauważyć, że podnosząc zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej wskazał dwie wykluczające się normy prawne. Są to przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, z tym że art.151 p.p.s.a. znajduje zastosowanie, gdy sąd oddala skargę, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd orzeka uchylając zaskarżoną decyzję. Niewątpliwie błędnie wskazano, jako naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego Sąd pierwszej instancji nie stosował. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie doszło w rozpoznawanej sprawie uchybienia zasadzie reformationis in peius, o której mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy orzeka bowiem na podstawie stanu prawnego obowiązującego w chwili podejmowania przez ten organ decyzji. Dlatego organ odwoławczy nie mógł pominąć nowych regulacji wprowadzonych ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302). Ustawa ta weszła w życie od dnia 18 września 2015 r. Poczynając od tej daty dopuszczalne jest w jednej decyzji ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia oraz obowiązku jej zwrotu. Przedłużanie postępowanie nie leży w interesie skarżącej, skoro w świetle art.30 ust.8 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Nietrafnie także zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.7 i 77 k.p.a. Podstawę prawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r. stanowiły przepisy: art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu ( art.30 ust.1). Według art. 30 ust.2 pkt 3 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Dla uznania zatem świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art.30 ust.2 pkt 3 ustawy wymagane jest spełnienie dwóch zasadniczych przesłanek: po pierwsze - zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 23 a ust.5 wypłacenia świadczenia, po drugie - została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent m. st. Warszawy działając na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), uchylił ze skutkiem od dnia 1 maja 2012 r. w całości decyzję własną z dnia [...] marca 2012 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną, która pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje określone skutki prawne. Spełnione są zatem przesłanki art.30 ust.2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla uznania pobranych przez skarżącą świadczeń za nienależnie pobrane, gdyż wypłacono jej świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, która została następnie uchylona z uwagi na to, że zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie zachodziła zatem, jak uważa autor skargi kasacyjnej, potrzeba - dla spełnienia wymogów art.30 ust.2 pkt 3 omawianej ustawy – przeprowadzenia postępowania celem wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem, czy K. D. była świadoma tego, że świadczenie jej się nie należy. Nie są tym samym zasadne podnoszone w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego. Trzeba mieć na uwadze, że okoliczność zastosowania do sytuacji skarżącej art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych została także ustalona decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Marszałka Województwa Mazowieckiego odmawiającą przyznania skarżącej dodatku dyferencyjnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na syna K. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 31 lipca 2017 r. Z decyzji tej jednoznacznie wynika, że z uwagi na podjęcie zatrudnienia przez A. D. na terytorium Danii zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz rozporządzenia nr 987/2009 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art.11 ust.3 lit. a w zw. z art.67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 A. D. podlega ustawodawstwu duńskiemu i jest osobą uprawnioną do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali na terytorium tego państwa. W uzasadnieniu wskazanej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., Marszałek Województwa Mazowieckiego wskazał, że "zgodnie z informacjami przekazanymi przez instytucję duńską właściwą do wypłaty świadczeń rodzinnych, świadczenia rodzinne na dziecko K. D. zostały przyznane od 1 maja 2012 r. w pełnej wysokości". Decyzja ta nie została zaskarżona i tym samym stała się ostateczna. Nie mogła być zatem uwzględniona podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność, że świadczenie otrzymywane przez A. D. nie odpowiada zasiłkowi pielęgnacyjnemu pobieranemu przez K. D. w Polsce. Tego rodzaju zarzuty mogły być kierowane do decyzji wydanej w trybie art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która stała się decyzją ostateczną i nie była zaskarżona przez skarżącą.

Należy wyjaśnić stronie, że przepisy rozporządzenia nr 883/2004 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie przewidują możliwości porównania rodzajów świadczeń rodzinnych i w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004). Wobec tego, iż ustawodawca unijny nie przewidział możliwości analizy, czy dany rodzaj świadczenia występuje na terytorium danego państwa, lecz zastosował ogólne zasady porównywania całych grup świadczeń bez możliwości porównywania warunków nabywania konkretnego świadczenia i jego celu, to nie ma podstaw do porównania poszczególnych rodzajów świadczeń rodzinnych, lecz jedynie wysokości tych świadczeń, czyli kwoty które można uzyskać w ramach świadczeń rodzinnych w poszczególnych państwach.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.ps.a., orzekł jak w wyroku.