Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 474/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skarg L. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych oddala skargi


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym 02 stycznia 2014 r. L. W. (dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] (dalej: "MOPR") o pomoc finansową na: żywność – 200 zł; leki – 100 zł i czynsz – 200 zł.

I.1. Decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...], Zastępca Dyrektora MOPR (dalej: "Z-ca Dyrektora MOPR") – działając na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji"), z powołaniem się na: art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.p.s."), Uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014–2020 (M.P. z 2013 r. poz. 1024; dalej odpowiednio: "Uchwała nr 221" oraz "Program"), a także art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a.") – przyznał Wnioskodawcy świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości 150 zł i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

I.2. Decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...], Z-ca Dyrektora MOPR – działając na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta, z powołaniem się na: art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 u.p.s. oraz art. 104 i art. 108 k.p.a. – przyznał Wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 30 zł jako dofinansowanie do leków i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

I.3. Decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...], Z-ca Dyrektora MOPR – działając na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta, z powołaniem się na: art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 u.p.s. oraz art. 104 i art. 108 k.p.a. – przyznał Wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 150 zł jako dofinansowanie do czynszu, przypadającego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołania od powyższych decyzji, jednym pismem z 0[...] lutego 2014 r. (data wpływu do MOPR: [...] lutego 2014 r.), złożył Wnioskodawca, podkreślając, że świadczenia zostały mu przyznane w kwotach niższych od wnioskowanych. Stwierdził, że po przeanalizowaniu sytuacji finansowej [...] i Polski nie znalazł podstaw do odmówienia jemu przez MOPR w [...] udzielenia pełnej wnioskowanej pomocy na wymienione we wniosku cele.

II.1. Decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO" lub "organ II instancji"), z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Z-cę Dyrektora MOPR z [...] stycznia 2014 ., nr [...].

II.2. Decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Z-cę Dyrektora MOPR z [...] stycznia 2014 ., nr[...] .

II.3. Decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Z-cę Dyrektora MOPR z [...] stycznia 2014 ., nr [...].

W uzasadnieniach tych decyzji SKO wyjaśniło, że Wnioskodawca współzamieszkuje wraz z byłą żoną, trójką dorosłych dzieci i wnuczką. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Otrzymuje zasiłek stały w wysokości 507,20 zł miesięcznie, który stanowi jego źródło utrzymania.

Dalej organ II instancji podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, możliwości i zasoby. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż osoby i rodziny w pierwszej kolejności powinny przezwyciężać trudne życiowe sytuacje poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w powyższy sposób stanowi podstawę włączenia się do pomocy instytucji państwa. Według art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 u.p.s.

W tym kontekście SKO wskazało, dochód Wnioskodawcy stanowi comiesięczne świadczenie – zasiłek stały w kwocie 507,20 zł, a zatem kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej nie zostało przekroczone. Ponadto Wnioskodawca jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. W konsekwencji, zdaniem SKO, organ I instancji miał podstawy do przyznania wnioskowanych świadczeń.

Natomiast w zakresie podstawy prawnej decyzji dotyczącej świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych (decyzja nr [...]), SKO wyjaśniło, że ze środków przekazywanych w ramach Programu ustanowionego Uchwałą nr 221 gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy, wskazane w przepisach ustawy o pomocy społecznej, oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Przepisy ww. uchwały nie precyzują konkretnej wysokości dofinansowania na dożywianie, lecz wskazują, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Zatem w tej sytuacji, decyzję w tym zakresie pozostawia się właściwym organom.

Z kolei w zakresie podstawy prawnej decyzji dotyczących zasiłków celowych (decyzje nr [...] oraz nr [...]), SKO wyjaśniło, że zasiłek celowy, uregulowany w art. 39 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ zaznaczył, że użyty w ww. przepisie zwrot "może" świadczy o fakultatywności tego świadczenia, a nie jego obligatoryjności. Jest to świadczenie uznaniowe. Owo uznanie wprawdzie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje jemu spełnienia każdego żądania obywatela. Zgodnie ze stanowiskiem wypracowanym w orzecznictwie organy pomocy społecznej orzekają o wysokości udzielonego świadczenia, biorąc pod uwagę sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe.

Ustosunkowując się na tym tle normatywnym do kwestii wysokości świadczeń przyznawanych przez organ I instancji, SKO uznało, że organ bezpośrednio zajmujący się przyznawaniem środków z tytułu pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych własnego ośrodka, mających bezpośredni wpływ na wysokość przyznawanych świadczeń. W sytuacji, gdy środki przekazywane z budżetu nie są wystarczające dla wszystkich potrzebujących, zadaniem właściwych organów jest rozważenie relacji pomiędzy subiektywną sytuacją uprawnionych, a obiektywną przesłanką w postaci możliwości finansowych danego organu. SKO podkreśliło, że w aktach sprawy znalazła się informacja dotycząca wykorzystania środków przez MOPR w czasokresie [...] 2013, z którego wyraźnie wynika, iż wykorzystano 96,63% zaplanowanych środków.

Nadto, w ocenie SKO, organ I instancji jest dobrze zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej Wnioskodawcy, bowiem Wnioskodawca regularnie korzysta ze świadczeń z opieki społecznej. W roku 2013 wysokość pomocy przyznanej Wnioskodawcy wyniosła 12.754,25 zł, na co złożyły się zarówno zasiłki stałe, celowe, jak i świadczenia pieniężne na zakup artykułów żywnościowych. SKO podkreśliło, że organ I instancji wziął pod uwagę fakt, iż Skarżący spełnia określone ustawowo kryterium dochodowe oraz jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną. Dlatego uwzględnił potrzeby Wnioskodawcy w takim zakresie, w jakim było to możliwe z uwagi na posiadane środki finansowe, przyznając świadczenia na najniezbędniejsze potrzeby, takie jak zakup żywności czy też dofinansowanie kosztów eksploatacji mieszkania. Jednocześnie musiał uwzględnić, że Wnioskodawca uzyskuje liczne świadczenia w ramach pomocy społecznej oraz to, iż organ ma obowiązek objęcia pomocą jak największą liczbę potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu wszystkich potrzeb tylko jednej osoby, czy rodziny, choćby ich sytuacja materialna była najtrudniejsza.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane wyżej decyzje SKO wniósł, jednym pismem z [...] kwietnia 2014 r. (data osobistego złożenia w SKO: [...] kwietnia 2014 r.), L. W., który zarzucił rażące naruszenie obowiązujących przepisów prawa, interesu Państwa Polskiego, interesu społecznego i słusznego interesu Skarżącego jako człowieka i obywatela.

W uzasadnieniu skargi, wskazując na art. 1 u.p.s., Skarżący podniósł, że żaden z organów administracji nie wykazał, iż Skarżący może samodzielnie przezwyciężyć sytuację życiową. Podkreślił, że jest bezsporne, iż pomoc dla niego odpowiada celom stawianym pomocy społecznej, skoro w pewnym zakresie pomoc tę otrzymał. MOPR nie udowodnił, że nie ma możliwości pozyskania większych środków od władz [...] (dalej: "Miasto"). Zdaniem Skarżącego takie możliwości są, gdyż Miasto ma co roku nadwyżkę budżetową, która w bieżącym roku wynosi 7 mln zł (według informacji w gazecie [...] z 04 kwietnia 2014 r.). Ponadto w dniu 31 marca 2014 r. w radiu [...] szef [...] stwierdził, że ze środków przeznaczonych na odśnieżanie w sezonie 2013/2014 pozostało 500.000 zł i o dalszym przeznaczeniu tej kwoty ma zadecydować Prezydent Miasta. Skarżący zarzucił, że Dyrektor MOPR nie wypowiedziała się w piśmie przewodnim do odwołania co do jakichkolwiek działań w tym zakresie. Więcej: w ogóle nie wypowiedziała się co do tego odwołania, co Skarżący ocenił jako rażące naruszenie przepisów k.p.a. Dalej Skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., bowiem nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego i podważono zaufanie Skarżącego do władzy publicznej, zamiast je pogłębić. Organ wyższego stopnia nie przedstawił dowodów na słuszność swoich twierdzeń oraz nie przedstawił dowodów na niesłuszność twierdzeń zawartych w odwołaniu. Skarżący nie znalazł w decyzjach SKO odniesień do przepisów Konstytucji, chociaż jej art. 8 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, a zatem postępowanie decyzyjne SKO powinno mieć odniesienia do wskazań i nakazów Konstytucji. Organy administracji nie wykazały, że przyznana Skarżącemu pomoc zaspokaja niezbędne podstawowe potrzeby bytowe Skarżącego. Z powołaniem się na powyższe Skarżący wniósł o zwrócenie sprawy do ponownego, wnikliwego i starannego rozpatrzenia przez SKO.

III.1. Skarga na decyzję z [...] marca 2014 r., nr [...], została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą IV SA/Po 474/14.

III.2. Skarga na decyzję z [...] marca 2014 r., nr [...], została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą IV SA/Po 475/14.

III.3. Skarga na decyzję z [...] marca 2014 r., nr [...], została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą IV SA/Po 476/14.

Odpowiadając na te skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Postanowieniem z 13 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 474/14, Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt: IV SA/Po 474/14, IV SA/Po 475/14 oraz IV SA/Po 476/14 i dalsze prowadzenie połączonych spraw pod sygn. akt IV SA/Po 474/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje SKO odpowiadają prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji są w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzje w przedmiocie przyznania zasiłków celowych oraz świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Wszystkie te świadczenia przyznawane są na warunkach określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne tej ustawy, wyrażone w jej art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i subsydiarnie (pomocniczo) – w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skargi, to nie na jednostkach pomocy społecznej spoczywa obowiązek wykazywania, że wnioskodawca ma możliwość "pomóc sobie sam", lecz raczej na wnioskodawcy – że nie jest w stanie tego uczynić.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji są świadczenia pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych – które to zasiłki, zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" – oraz świadczenie pieniężne na zakup żywności, które jest udzielane w ramach Programu również osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej (zob. pkt V.1 zd. pierwsze załącznika do Uchwały nr 221).

Jednym z podstawowych warunków przyznania ww. świadczeń jest spełnienie określonego kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 u.p.s., w szczególności bezrobocia (pkt 4) lub niepełnosprawności (pkt 5). W przypadku zasiłku celowego kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 542,00 zł miesięcznie – zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Natomiast w odniesieniu do świadczeń pieniężnych przyznawanych w ramach Programu, kryterium dochodowe wynosi 150% kryterium, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 8 u.p.s. (zob. pkt V.1 zd. pierwsze załącznika do Uchwały nr 221).

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący spełnia zarówno opisane wyżej kryteria dochodowe, jak i przesłanki przyznania pomocy wymienione w art. 7 pkt 4 i 5 u.p.s. Nie oznacza to jednak, że organ ma niejako automatycznie przyznać Skarżącemu wnioskowaną pomoc, w wysokości przez niego wskazanej. Sam fakt spełniania przez osobę ubiegającą się o pomoc kryteriów określonych w art. 7 i art. 8 u.p.s. nie oznacza jeszcze automatycznego przyznania świadczenia. O tym decyduje dopiero całokształt okoliczności sprawy, w tym również liczba osób potrzebujących oraz wielkość środków finansowych, jakimi na ten cel dysponuje jednostka pomocy społecznej. Już w tym miejscu godzi się podkreślić – w nawiązaniu do zarzutów skargi – że chodzi w tym przypadku o środki przewidziane w budżecie danej jednostki, a nie w budżecie całej gminy lub miasta właściwych dla tej jednostki. W konsekwencji, odmawiając w konkretnym przypadku przyznania wnioskowanych świadczeń albo przyznając je w niższej wysokości kierownik jednostki (tu: Dyrektor MOPR) nie musi wykazywać, iż bezskutecznie występował do macierzystej gminy (tu: Miasta) o dodatkowe, "ponadbudżetowe" środki na ten cel. Ubiegający się o pomoc nie może też – wbrew sugestiom Skarżącego – racjonalnie oczekiwać, że wypracowane przez gminę (miasto) ewentualne nadwyżki budżetowe, będą przekazywane akurat na cele pomocy społecznej.

Jak trafnie wskazano w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, wysokość takich świadczeń, o jakie ubiegał się Skarżący, zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę.

Powyższe oznacza, że organ, orzekając w konkretnej sprawie, wnioskowaną pomoc przyznać może, ale nie musi; względnie może ją przyznać tylko w części. To organ ocenia sytuację wnioskodawcy i własne możliwości finansowe, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, że wybór ten nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (zob. np. prawomocny wyrok WSA z 06.04.2011 r., IV SA/Po 1087/10, CBOSA).

W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należycie ustalił i ocenił stan faktyczny oraz czy dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonujący. Z drugiej strony, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia zasadniczo wyłącza sądową kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego celowości czy słuszności, gdyż jest to domena swobodnego uznania organu administracji.

Decyzja uznaniowa w sprawach pomocy społecznej powinna niewątpliwie respektować zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także zasady wynikające z ustawy o pomocy społecznej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06 (CBOSA), zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Zwrócić należy uwagę, że, jak powszechnie wiadomo, organy (jednostki) odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w posiadanych środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, ani udzielać w każdym przypadku świadczeń w pełnej, oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W związku z powyższym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie podkreśla się, że uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno możliwie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in.: wielkość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu uzależnione jest także od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy lista wypłat (k. 18–20 akt adm. I inst.), na którą powołuje się SKO w swych decyzjach, obrazująca formy i wielkość udzielonej Skarżącemu pomocy w roku 2013 (łącznie: 12.754,25 zł) potwierdza, że Skarżący regularnie otrzymuje od MOPR wsparcie finansowe, zarówno w postaci zasiłków (celowych, a także okresowego i stałego), jak i świadczeń pieniężnych na zakup artykułów żywnościowych.

Wobec tego raz jeszcze należy powtórzyć, że jednostki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i w efekcie nie są zobowiązane do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument ("Informacja dotycząca wykorzystania środków w okresie styczeń – grudzień 2013 r."; k. 21 akt adm. I inst.), z którego wynika, że w roku 2013 budżet MOPR na zadania własne wynosił łącznie [...] zł. M.in. na zasiłki celowe w okresie styczeń–grudzień 2013 r. wykorzystano kwotę 1.658.548,69 zł, którą przyznano (3.482 osobom) 2.434 rodzinom o liczbie osób 5.094. Z kolei pomocą państwa w zakresie dożywiania objęto w tym okresie 4.587 osoby z 1.639 rodzin, na łączną kwotę 1.854.276,67 zł. Z cytowanej Informacji MOPR wynika, że w okresie styczeń–grudzień 2013 r. wykorzystano 96,63% zaplanowanych środków. Zarazem podkreślono, że faktury za obiady i przedszkola, MOPR otrzymuje po zakończeniu miesiąca; podobnie faktury za bony do sklepu i leki. Tym należy więc zapewne tłumaczyć pozostawienie pewnej rezerwy środków w budżecie na dany rok.

Jest oczywiste, że zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb w zakresie pomocy społecznej należy oceniać w kategoriach postulatywnych, nie znajdujących, niestety, odzwierciedlenia w rzeczywistych możliwościach samorządu terytorialnego w tym zakresie.

Wziąwszy wszystko to pod uwagę należało uznać, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, a w szczególności dokonały potrzebnych ustaleń co do okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie owej pomocy, tak w formie zasiłku celowego, jak i świadczenia pieniężnego przyznawanego w ramach Programu.

Powyższe nie tyle oznacza, że skontrolowane decyzje, zwłaszcza organu I instancji, były zupełnie niewadliwe, ile że dostrzeżone przez Sąd ich wady nie miały, choćby nawet potencjalnie, istotnego wpływu na wynik sprawy. Tego rodzaju wadą, pozbawioną istotnego wpływu na wynik sprawy, okazała się zwłaszcza nadmierna lakoniczność uzasadnień decyzji organu I instancji. Pewnego usprawiedliwienia dla takiego stanu rzeczy należy upatrywać w fakcie, że, z jednej strony, są to decyzje tego rodzaju, które ów organ wydaje wręcz masowo; a z drugiej strony: że w tym konkretnym przypadku Wnioskodawca oczekiwaną pomoc uzyskał, choć nie w pełnej wysokości. Co w tym przypadku jednak najistotniejsze, wskazane wyżej wady uzasadnień decyzji pierwszoinstancyjnych zostały naprawione przez organ II instancji, który w motywach swych decyzji wyczerpująco przedstawił zarówno ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, istotne dla jej rozstrzygnięcia, jak i ich ocenę prawną. W ten sposób uczyniono też zadość wytycznym wynikającym z art. 18 ust. 3 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (zwanego też "Europejskim Kodeksem Dobrej Administracji" – dokument dostępny m.in. na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich: http://www.rpo.gov.pl/pliki/1192700305.pdf), który stanowi, że w przypadku, kiedy ze względu na dużą liczbę jednostek, których dotyczą podobne decyzje, nie ma możliwości podania szczegółowych powodów podjętej decyzji i w związku z tym przekazuje się odpowiedzi standardowe, urzędnik zapewni, że w terminie późniejszym dostarczy indywidualną argumentację obywatelowi, który zwróci się z wyraźną odnośną prośbą. W niniejszej sprawie rolę owej "odnośnej prośby" odegrały odwołania wniesione przez Skarżącego, a "urzędnika" przekazującego "indywidualną argumentację" – skład orzekający SKO.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargi oddalił.