Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3358/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Po 111/14 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 111/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazanie wykonania określonych robót.

Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie w dniu 20 czerwca 2006 r., przeprowadził kontrolę nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], podczas której stwierdzono, że na nieruchomości znajduje się szklarnia o wymiarach 9,60 m x 3,20 m i wys. 1,95 m dobudowana do budynku gospodarczego znajdującego się na działce sąsiedniej, będącej własnością R. M. (ul. [...]).

Następnie PINB w Ostrzeszowie decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] na podstawie art. 42 ust. 2 oraz art. 54 i art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nałożył na T. i B. J. obowiązek przedłożenia szeregu dokumentów umożliwiających legalizację samowolnie wybudowanej szklarni w granicy działki nr [...] w O., przy ul. [...]. Decyzja ta została uchylona przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę PINB w Ostrzeszowie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] nakazał T. i B. J. dokonanie rozbiórki przedmiotowej szklarni na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania T. J. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uchylił decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] działając w oparciu o przepis art. 56 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na T. J. i B. J. obowiązek przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej działki nr [...], inwentaryzacji budowlanej samowolnie wybudowanej szklarni oraz ekspertyzy dotyczącej jej stanu technicznego. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestorom – T. J. i B. J. – dokonanie rozbiórki szklarni. Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi T. J. wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 560/10, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 lipca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie z dnia [...] czerwca 2010 r.

W dniu 18 marca 2011 r. organ nadzoru budowlanego (PINB) przeprowadził oględziny i [...] kwietnia 2011 r. na podstawie art. 56 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. wydał postanowienie obligujące B. i T. J. do przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego szklarni. W dniu 24 sierpnia 2011 r. inwestor przedstawił ekspertyzę wykonaną przez M. S.

Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał T. i B. J. wybudowanie własnej ściany szklarni równoległej do ściany budynku mieszkalno-gospodarczego K. i R. M.; zdylatowanie konstrukcji szklarni; uzupełnienie brakującego i popękanego oszklenia szklarni. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższej decyzji, inwestorzy w dniu 24 sierpnia 2011 r., przedłożyli ekspertyzę oraz inwentaryzacje budowlaną i geodezyjną opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego. Wnioski i zalecenia z powyższej ekspertyzy zostały uwzględnione w przedmiotowej decyzji w zakresie, w jakim nie były sprzeczne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II SA/Po 327/10, dotyczącego budynku mieszkalno-gospodarczego K. i R. M., do którego to szklarnia została dobudowana. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu uchylił powyższą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie z dnia [...] października 2011 r., w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania robót, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po rozpoznaniu skargi T. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 10/12, uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie z dnia [...] października 2011 r. Sąd zwrócił uwagę, że rzeczoznawca w swojej ekspertyzie z dnia 16 sierpnia 2011 r. podniósł, że aby stwierdzić nośność fundamentu tej ściany należy uzyskać pełne dane o budynku sąsiada, w przeciwnym razie nie znane są siły przekazywane przez budynek R. M. na ten mur, fundament pod ścianą szklarni może być aktualnie niewystarczający. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w wyniku odrębnie prowadzonego postępowania przed organami nadzoru budowlanego, skierowano do R. i K. M. szereg nakazów w zakresie koniecznych robót budowlanych przy nadbudowanej ścianie, których wykonanie niewątpliwie miało wpływ na poprawę nośności fundamentów tej ściany. Wskazano w szczególności na decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., mocą której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie nakazał R. i K. małż. M. podbudowę (pogłębienie) fundamentów budynku gospodarczo-mieszkalnego, położonego na działkach o nr ewidencyjnym [...],[...],[...] przy ulicy [...] w O. na całej długości ściany usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] lub z jej przekroczeniem do głębokości 0,80 m poniżej poziomu przyległego terenu, naprawy ściany południowej usytuowanej od strony granicy działki polegającej na likwidacji (przemurowaniu) pęknięcia na odcinku 2,0 m od dachu do dołu. Mając powyższe na względzie Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego o badania dotyczące stanu obciążenia fundamentów ściany, z którą związana jest szklarnia oraz wpływu nałożonego na K. i R. M. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie z dnia [...] lutego 2011 r. obowiązku wykonania robót budowlanych przy budynku gospodarczo-mieszkalnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., nałożył na T. i B. małż. J. obowiązek uzupełnienia ekspertyzy. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem PINB z dnia [...] października 2012 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał B. i T. J.: wybudowanie własnej murowanej ściany szklarni równoległej do ściany budynku mieszkalno-gospodarczego K. i R. M., gdzie nowa ściana powinna być posadowiona na niezależnym fundamencie oraz zdylatowana od istniejącego muru i dochodzić do budynku szklarni, a po drugie zdylatowanie konstrukcji dachu szklarni poprzez odcięcie jej od budynku mieszkalno-gospodarczego K. i R. M. i oparcie jej na nowej ścianie. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołanie T. J. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie jest niewykonalna, bowiem wykonanie tej decyzji spowodowałoby niemożność wykonania przez R. M. decyzji z dnia [...] lutego 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie na podstawie art. 84 § 1 K.p.a. postanowił powołać biegłego z dziedziny budownictwa celem wydania opinii (ekspertyzy) wyjaśniającej stan fundamentów budynku mieszkalno-gospodarczego w celu określenia nośności fundamentu ściany budynku mieszkalno-gospodarczego należącego do K. i R. M., określenia czy w dotychczasowym stanie technicznym jest możliwe pozostawienie zespolenia szklarni B. i T. J. czy też konieczne jest dokonanie zmian lub przeróbek, a także określenia czy po dokonaniu częściowej podbudowy fundamentów budynku gospodarczo-mieszkalnego K. i R. M. dokonana podbudowa fundamentów jest wystarczająca do stwierdzenia prawidłowego stanu technicznego budynku, zgodnie z obowiązującymi przepisami czy też niezbędna jest podbudowa na całej długości ściany przy granicy z działką nr [...].

W wykonaniu powyższego postanowienia rzeczoznawca budowlany R. Z. – przedłożył "Ekspertyzę budowlaną stanu technicznego budynku mieszkalno-gospodarczego należącego do K. i R. M. zlokalizowanego na działce [...] w O., przy ul. [...]". Z ekspertyzy tej wynika, że stwierdzone zarysowanie ściany budynku należącego do K. i R. M. nie jest spowodowane oparciem na niej konstrukcji szklarni należącej do sąsiada, lecz "różnicą osiadań części podpiwniczonej (bardziej obciążonej) i części nie podpiwniczonej (mniej obciążonej) a nie jej przeciążeniem". Autor opracowania stwierdził jednoznacznie, że "zespolenie budynku szklarni ze ścianą budynku mieszkalno-gospodarczego nie wpływa niekorzystnie ani na samą konstrukcję szklarni, ani też nie dociąża znacząco samej ściany granicznej". (...) "Ze względów wytrzymałościowych możliwe jest pozostawienie tego zespolenia obu budynków w obecnym stanie". W ekspertyzie zalecono, by ze względu na zbyt płytkie posadowienie szklarni (przez co podatna ona jest na wysadzinowość gruntu) pogłębić fundamenty szklarni do głębokości min. 0,60 m poniżej poziomu istniejącego terenu, lub alternatywnie obsypać fundamenty szklarni obustronnie, podnosząc przy tym poziom terenu o 0,20 m i wykonując roboty odcinkami.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie, działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 29 października 1974 r. – Prawo budowlane nakazał B. i T. J. zamieszkałym w O. przy ul. [...] wykonanie do dnia 30 października 2013 r., podbudowy fundamentów szklarni do głębokości 0,6 poniżej poziomu gruntu lub obustronne obsypanie fundamentów szklarni podnosząc teren o 20 cm.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. J.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrzeszowie z dnia [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania robót i wyznaczył w to miejsce nowy termin, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając powyższe organ odwoławczy wyjaśnił, że powołanie biegłego stanowiło realizację wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 10/12. Odnosząc się do treści nałożonego obowiązku organ odwoławczy wskazał, że podziela przekonanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że w sprawie może znaleźć zastosowanie konstrukcja alternatywnego określenia robót jakie należy wykonać celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem. Przede wszystkim należy wskazać, że ani przepisy ustawy – Prawo budowlane, ani przepisy k.p.a. nie stanowią zakazu alternatywnego formułowania ciążącym na zobowiązanym obowiązków. Ponadto, skoro z technicznego punktu widzenia zarówno wykonanie podbudowy fundamentów szklarni do głębokości 0,6 m poniżej poziomu gruntu jak i obustronne obsypanie fundamentów szklarni z podniesieniem terenu o 20 cm doprowadzi obiekt do stanu zgodności z prawem, to wybór najdogodniejszego środka należy pozostawić zobowiązanemu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. wniosła B. J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 111/14, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zapadłe w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego były już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z dnia z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 560/10 oraz z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 10/12 uchylił decyzję o nakazie rozbiórki przedmiotowej szklarni (wyrok z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 560/10) oraz decyzję nakładającą na inwestorów obowiązek wykonania określonych robot budowlanych (wyrok z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 10/12).

W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych, ustalonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, oraz w świetle wynikającej z art. 153 p.p.s.a. zasady związania organów administracji publicznej wyrażonym w orzeczeniu sądu wskazaniami, co do dalszego postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., powołał biegłego z dziedziny budownictwa celem wydania opinii (ekspertyzy) wyjaśniającej stan fundamentów budynku mieszkalno-gospodarczego w celu określenia nośności fundamentu ściany budynku mieszkalno-gospodarczego należącego do K. i R. M., i określenia czy w dotychczasowym stanie technicznym jest możliwe pozostawienie zespolenia szklarni B. i T. J., a także określenia czy po dokonaniu częściowej podbudowy fundamentów budynku gospodarczo-mieszkalnego K. i R. M. dokonana podbudowa fundamentów jest wystarczająca do stwierdzenia prawidłowego stanu technicznego budynku. W ocenie Sądu uzyskanie powyższej opinii stanowiło bezpośrednie wykonanie wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 10/12.

Analiza wniesionej do Sądu skargi wskazuje przy tym, że skarżąca kwestionuje fakt powołania przez organ I instancji biegłego, podnosząc, że w sprawie powinien zostać zastosowany art. 56 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Choć art. 56 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. (obecny art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane) konstruuje środek dowodowy w postaci nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej, to jednak prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie podporządkowane jest ogólnemu reżimowi prawnemu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to o tyle istotne, że stosownie do treści art. 75 § 1 k.p.a., formułującego zasadę otwartego katalogu środków dowodowych, jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, przy czym dowodem mogą być w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Pamiętając, że w przypadku postępowania dowodowego organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), uznać należy, że w toku prowadzonego postępowania organy nadzoru budowlanego nie mogą ograniczać się jedynie do korzystania z uprawnień, jakie przyznał im ustawodawca w postaci zwrócenia się do inwestora o przedłożenie opinii technicznej. Wręcz przeciwnie, ich obowiązkiem jest podejmowanie tych wszystkich działań, które przyczynią się do wyjaśnienia sprawy, co obejmuje również kompetencje do samodzielnego powołania biegłego, w rozumieniu art. 84 k.p.a., o ile działanie powyższe jest uzasadnione okolicznościami danej sprawy. Nie można więc organowi skutecznie stawiać zarzutu bezprawnego powołania biegłego, gdyż możliwość powyższa wynika wprost z powołanych powyżej przepisów k.p.a. i stanowi realizację nadrzędnej zasady postępowania administracyjnego.

Sąd podniósł, że w realiach niniejszej sprawy konieczne stało się przy tym uzyskanie ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego nie tylko przedmiotowej szklarni, ale również budynku mieszkalno-gospodarczego należącego do właścicieli sąsiedniej nieruchomości. Na okoliczność powyższą zwrócił również uwagę uczestnik postępowania – T. J., przyznając, że rzeczoznawca budowlany R. Z., przygotowując swoją ekspertyzę przeprowadził badania zarówno na jego nieruchomości, jak i na nieruchomości państwa M.. A więc przedłożona ekspertyza stanowiła ekspertyzę obejmującą budynki należące do dwóch różnych właścicieli. Zwraca przy tym uwagę fakt, że przepis art. 56 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. upoważniał organy nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestora ekspertyzy technicznej dotyczącej obiektu budowlanego, przy czym, choć ustawodawca tego nie sprecyzował, niewątpliwie zakresem przedmiotowym powyższego przepisu objęty był tylko obiekt, co do którego inwestor posiadał tytuł prawny. W ramach niniejszego postępowania, obejmującego budynek szklarni, niezbędne było uzyskanie opinii dotyczącej również budynku mieszkalno-gospodarczego, nienależącego do inwestora. Okoliczność powyższa poddaje w wątpliwość możliwość skorzystania z uprawnień, o jakich mowa w art. 56 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Dodatkowo istniejący konflikt sąsiedzki mógł przyczynić się do niemożność wykonania ekspertyzy przez biegłego, wybranego przez B. i T. J. Należy wreszcie zauważyć, że powołanie przez organ biegłego z dziedziny budownictwa, stanowiło rozstrzygnięcie korzystniejsze dla inwestorów. W tym bowiem przypadku sporządzona opinia nie została wykonana na ich koszt, odmiennie niż w przypadku posłużenia się przepisem art. 56 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Przedstawione powyżej argumenty dodatkowo potwierdzają zasadność samodzielnego powołania biegłego przez organy nadzoru budowlanego.

Odnosząc się do zarzutu braku posłużenia się opinią techniczną przedłożoną przez skarżących, Sąd wyjaśnił, że już w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 10/12, wskazano, iż była ona niekompletna. Jak zauważył Sąd rzeczoznawca, w przedłożonej w dniu 16 sierpnia 2011 r. ekspertyzie wyjaśnił, że aby stwierdzić nośność fundamentu ściany należy uzyskać pełne dane o budynku sąsiada, w przeciwnym razie nie znane są siły przekazywane przez budynek R. M. na ten mur, a fundament pod ścianą szklarni może być aktualnie niewystarczający. Samo powyższe stwierdzenie przesądza, iż wbrew twierdzeniom podnoszonym w skardze, przedłożona przez inwestorów ekspertyza nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Nie dawała ona bowiem jasnej odpowiedzi na pytanie, czy budynek szklarni, w jej obecnym kształcie, odpowiada prawu i czy może zostać zalegalizowany w trybie przewidzianym ustawą – Prawo budowlane z 1974 r.

Sąd podkreślił, że nałożone na inwestorów obowiązki w pełni znalazły swoje uzasadnienie w przedłożonej ekspertyzie technicznej. Jak bowiem wynika z jej treści, zarysowanie ściany budynku należącego do K. i R. M. nie jest spowodowane oparciem na niej konstrukcji szklarni należącej do sąsiada, lecz "różnicą osiadań części podpiwniczonej (bardziej obciążonej) i części nie podpiwniczonej (mniej obciążonej) a nie jej przeciążeniem".

W ocenie Sądu przedłożona ekspertyza przesądza również o prawidłowości nałożenia obowiązku na inwestorów. Po pierwsze, rzeczoznawca wskazał w niej, że to nie prace wykonane przez właścicieli nieruchomością sąsiedniej przyczyniły się do konieczności wykonania nałożonych na inwestorów prac budowlanych, lecz stanowiły one rezultat nie spełnienia przyjętego wymogu głębokości fundamentu wynikającego z wysadzeniowości gruntu. Po drugie Sąd zauważył, że w ramach postępowań legalizacyjnych dotyczących budynku szklarni oraz budynku mieszkalno- gospodarczego, skierowane zostały niezależne nakazy wykonania określonych robót, umożliwiających zalegalizowanie każdego z powyższych obiektów i doprowadzenie ich do stanu zgodności z prawem. W tym znaczeniu każdy z inwestorów, który dopuścił się samowoli budowlanej, stał się odpowiedzialny za obiekt, który został przez niego samowolnie pobudowany.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 lipca 2014 r. wniósł T. J. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

1) art. 56 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. polegające na jego nie zastosowaniu, poprzez zupełne pominięcie w toku postępowania ustaleń zawartych w ekspertyzie mgr inż. M. S. (uzyskanej w trybie ww. art.) w szczególności ustaleń dotyczących analizy warunków gruntowych i prawidłowości posadowienia fundamentów szklarni w kontekście zagadnienia wysadzinowości gruntu.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA w Poznaniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonego w własnym orzeczeniu z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 10/12, oraz wyroku z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 560/10, co na gruncie niniejszej sprawy oznaczało w całości oparcie się przez WSA w Poznaniu na wnioskach zawartych w ekspertyzie biegłego R. Z. i jednoczesna bezpodstawne odrzucenie ustaleń zawartych w opinii M. S.;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na tym, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania dla organów dotyczące dalszego sposobu prowadzenia postępowania, w szczególności powinno zawierać precyzyjne odniesienie się do kwestii waloru dowodowego znajdujących się w aktach sprawy dwóch ekspertyzach (mgr inż. M. S. oraz mgr inż. R. Z.).

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, mogących prowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku, który odpowiada prawu.

Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie w tej sprawie toczy się od 2006 r. podobnie jak odrębne postępowanie w sprawie budynku mieszkalno-gospodarczego R. i K. małż. M. usytuowanego na sąsiedniej działce. Oba obiekty budowlane – szklarnia T. i B. J. jak i budynek mieszkalno-gospodarczy R. i K. M. zostały wzniesione w warunkach samowoli budowlanych, w okresie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane.

Zgodnie więc z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w sprawach tych powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. (Prawo budowlane z 1974 r.), a nie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.

Błędem pierwotnym i mającym niewątpliwie wpływ na toczące się postępowanie, było to, że organy nadzoru budowlanego wszczęły dwa odrębne postępowania, zamiast wszcząć i prowadzić jedno wspólne postępowanie zgodnie z art. 62 K.p.a.

Wszczęcie jednego postępowania pozwoliłoby uniknąć sytuacji, w których organy wydawały decyzje i postanowienia odrębne w jednej i drugiej sprawie wzajemnie się wykluczające, oparte na różnych ekspertyzach biegłych, będąc związane różnymi wyrokami sądów administracyjnych, wydawanymi w sprawie samowoli budowlanej B. i T. J. oraz samowoli budowlanej R. i K. M.

Skarga kasacyjna wniesiona przez T. J. nie uwzględnia też faktu, że w sprawie samowoli budowlanej R. i K. M. było prowadzone odrębne postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne, w których wydawane były decyzje i postanowienia oraz wyroki sądowe wiążące organy i sąd w tej sprawie. Z kolei w sprawie T. i B. J. zapadły dwa wyroki prawomocne i szereg decyzji i postanowień, których rozstrzygnięcia należało uwzględnić w sprawie R. i K. M. W obu sprawach organy nadzoru budowlanego korzystały z opinii (ekspertyz) czterech biegłych (M. S., R. Z., Z. K., W. S.).

W świetle tak skomplikowanego stanu faktycznego sprawy i istniejących uwarunkowań prawnych, nietrafny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 153 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. zaskarżonym wyrokiem, bowiem wcześniejsze wyroki: II SA/Po 560/10 i II SA/Po 10/12 zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. Przy czym należy wziąć pod uwagę fakt, na jakim etapie postępowania i przy jakim poziomie ustaleń stanu faktycznego oraz wiedzy specjalistycznej były wydawane powyższe wyroki. Nie można mówić też o bezpodstawnym odrzuceniu ustaleń zawartych w opinii M. S., gdyż jak wynika z akt sprawy opinia ta nie była kompletna i nie uwzględniała wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r.

Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie należy do organu prowadzącego postępowanie i to do niego należy dobór środków dowodowych, w tym również ocena, czy jest potrzebna i w jakim zakresie opinia biegłego. Nie można więc czynić z tego zarzutu, że organ wybrał tę, czy inną ekspertyzę (opinię), gdyż opinia sporządzona przez R. Z. uwzględniała również opinię innego biegłego wydaną w sprawie K. i R. M. oraz decyzję i wyrok wydany w tej sprawie.

Zaskarżony wyrok nie narusza też art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., jak podnosi się w skardze kasacyjnej, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w § 4 art. 141 p.p.s.a. Natomiast wskazania co do dalszego posterowania powinny być w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę, a w tej sprawie oddalono skargę.

W świetle powyższych rozważań nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 56 ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem jeżeli opinia M. S. z 2011 r. nie była kompletna, nie uwzględniała wcześniejszego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 327/10, to organ prowadzący postępowanie, miał prawo a nawet obowiązek uzyskać inną opinię, pozwalającą na zgodne z prawem podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie.

W świetle powyższych rozważań, żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.