Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 586/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 116, 180,188,191,201,203
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 586/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Renata Pazdan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r., sprawy ze skarg J.C., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lutego 2013 r. Nr [...], , Nr [...], i z dnia 26 lutego 2013 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzję organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 1 514 zł (tysiąc pięćset czternaście złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 23 listopada 2012r., znak [...], wydaną na podstawie art. 107 § 2, art. 108 § 1, art.116 § 1 i § 2 oraz art. 207 § 1 o.p. orzekł o odpowiedzialności podatkowej J.C. – prezesa zarządu spółki "C"S.A. za zaległości podatkowe z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: lipiec, sierpień i październik 2007r. wraz z odsetkami za zwłokę. Wydaną tego samego dnia i na tej samej podstawie prawnej decyzją znak [...] organ orzekł o odpowiedzialności podatkowej J.C. za zaległości podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2007r.

Organ opisał sposób powstania zaległości. Podał następnie, że jak wynika z danych, otrzymanych z sądu rejestrowego, J.C. pełnił funkcję członka zarządu spółki do dnia 30 lipca 2007r. W tym dniu rada nadzorcza powołała go na stanowisko prezesa zarządu. W dniu 30 listopada 2007r. przyjęto jego rezygnację z funkcji, stwierdzając jednocześnie wygaśnięcie mandatu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego omówił następnie treść art. 116 o.p. Wskazał okoliczności świadczące o tym, że egzekucja przeciwko majątkowi spółki okazała się bezskuteczna, postępowanie egzekucyjne wobec niej zostało umorzone, a postępowanie upadłościowe nie toczyło się. Wobec tego organ wszczął postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej J.C.

Organ poddał analizie sprawozdanie finansowe spółki za rok 2007. Na podstawie opinii biegłego rewidenta uznał je za wystarczającą podstawę do wyrażenia opinii na temat kondycji firmy. Pomimo zysku w 2006r., wzrastającego następnie w roku 2007, poziom zadłużenia spółki świadczył o trudnościach finansowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że już w 2006r. rentowność firmy była niska, a zadłużenie, mimo poprawy w 2007r., nadal kształtowało się na poziomie znacznie odbiegającym od przyjętej normy. Z bilansu na dzień 31 grudnia 2007r. wynika, że C. S.A. nie miała zobowiązań przewyższających wartość majątku, ale też przestała regulować swoje zobowiązania podatkowe. Zatem J.C., który obejmując funkcję prezesa zarządu miał już informacje o stanie finansowej spółki, winien był rozważyć złożenie wniosku o upadłość.

Organ wskazał też, że J.C. w toku postępowania kwestionował ustalenie, jakoby faktycznie pełnił funkcję prezesa zarządu, powołując się na wyrok sądu gospodarczego. Jednakże zdaniem organu, skoro po tym wyroku nie wprowadzono zmiany do Krajowego Rejestru Sądowego, to należy przyjąć, że nie kwestionowano składu zarządu ani skuteczności jego powołania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego podał też, że J.C. złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka oraz z opinii biegłego rewidenta. Organ ocenił, że okoliczność mająca być dowodzona – brak majątku, do którego może być skierowana egzekucja – została wystarczająco udowodniona. Z podobnych przyczyn oddalono kolejne wnioski dowodowe strony.

Odwołania od powyższych decyzji wniósł w terminie J.C. domagając się ich uchylenia w całości i umorzenia postępowań.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych i niedostateczne zgromadzenie materiału dowodowego, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 190 § 1, art. 191, art. 197 § 1 o.p. poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, art. 187 § 1 o.p. przez ocenę wiarygodności i mocy dowodowej zebranego materiału bez jego wszechstronnego rozważenia, z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego, nadto pominięcie oświadczenia o uznaniu długu, a także art. 210 § 4 o.p. poprzez brak wyjaśnienia, z jakich przyczyn organ nie odniósł się to części twierdzeń strony. W konsekwencji, zdaniem J.C., organ błędnie przyjął, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki, chociaż uchwała powołująca go do pełnienia tej funkcji nie istniała. Błędnie też przyjęto, że skarżący nie spełnił przesłanek egzoneracyjnych, choć ze względu na odmowę przeprowadzenia wszystkich wnioskowanych dowodów nie miał możliwości wykazania tych okoliczności. Nadto błędne było ustalenie, że z samego sprawozdania finansowego spółki za rok 2007 wynikała potrzeba złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 368 § 4 k.s.h. w zw. z art. 39 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez przyjęcie, że wpis członka zarządu spółki akcyjnej w rejestrze ma charakter konstytutywny, w sytuacji gdy o powołaniu członka zarządu decyduje uchwała rady nadzorczej, a nie wpis do rejestru. Nadto w odwołaniach podniesiono zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze przez przyjęcie, że podstawą ogłoszenia upadłości jest powstanie zaległości podatkowej.

Decyzją z dnia 22 lutego 2013r., znak [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego znak [...], dotyczącą zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za lipiec 2007r. Natomiast decyzją z dnia 26 lutego 2013r., znak [...] utrzymana została w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego znak [...], dotycząca odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: lipiec, sierpień i październik 2007r. W podstawie prawnej obu decyzji organu odwoławczego wskazano art. 233 § 1 pkt 1 o.p.

W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy omówił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie, cytując art. 107 § 1 i § 2, art. 108 § 1 i art. 116 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 o.p. omówił zasady odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. lub akcyjnej za zaległości podatkowe tych spółek. Wskazał, że dla orzeczenia o odpowiedzialności tych osób konieczne jest wykazanie przesłanek pozytywnych, natomiast wykazanie istnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych wyklucza możliwość orzeczenia o tej odpowiedzialności.

Dyrektor Izby Skarbowej podał, że spółce "C" S.A. doręczono decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika. Wystąpiły też przesłanki przeniesienia odpowiedzialności za zaległości tej spółki na skarżącego, który pełnił obowiązki prezesa jej zarządu w terminie płatności zobowiązań. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Postępowanie egzekucyjne wobec spółki było prowadzone, ale w jego toku nie ustalono majątku, do którego można by skierować egzekucję.

Organ wskazał, że art. 116 § 2 o.p. odwołuje się do pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu". W jego ocenie, przesłankę tę należy rozumieć jedynie formalnie, niezależnie od tego, w jaki sposób i czy w ogóle funkcja ta była wykonywana. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z argumentacją odwołania, że uchwały podejmowane po wyroku sądu gospodarczego z dnia 17 grudnia 2010r. stają się uchwałami nieistniejącymi. Uznał, że uchwała rady nadzorczej może być uznana za nieważną dopiero wówczas, gdy zostanie wytoczone powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia tej uchwały. Nadto uchwała była analizowana przez sąd rejestrowy, który nie stwierdził w niej żadnych nieprawidłowości. Zdaniem organu, skarżący nie podważył skutecznie mocy dowodowej uchwały o jego powołaniu na stanowisko prezesa zarządu, ani nie obalił domniemania prawdziwości danych, ujętych w rejestrze sądowym.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał dalej, że przy przenoszeniu odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 o.p. ciężar dowodu uwolnienia się od odpowiedzialności ciąży na członku zarządu. Nie oznacza to jednak, że organy podatkowe zwolnione są z obowiązku dowodzenia, wynikającego z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. Organ podatkowy uznał, że postępowanie dowodowe w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo. Ustalono, że J.C. nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub by wszczęto postępowanie, zapobiegające ogłoszeniu upadłości, ani też że niezgłoszenie takiego wniosku czy niewszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych.

Organ szeroko omówił przesłanki ogłoszenia upadłości. Wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przeanalizował sytuację finansową spółki. Uznał, że w roku 2007 poziom zadłużenia w spółce świadczył o trudnościach finansowych, które miały wpływ na zaległości podatkowe.

W uzasadnieniach odniesiono się również do kwestii nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Organ nie jest zatem zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony. Nie ma też obowiązku uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Skargi na powyższe decyzje wniósł w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.C.. Domagał się ich uchylenia, uchylenia poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji, a nadto zasądzenia kosztów postępowania.

J.C. zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz niedostateczne zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji w oparciu o tak niewłaściwie zgromadzony materiał dowodowy;

- art. 122, 187 § 1, art. 188, art. 190 § 1, art. 191, art. 197 § 1 o.p. poprzez ich niezastosowanie i bezzasadną odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów, w sytuacji gdy dowody te zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i udowodnienia tego, że skarżący w 2007 roku nie pełnił funkcji członka zarządu spółki "C" SA, a także tego, iż w 2007 roku nie powstała potrzeba złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki; jak również tego, że spółka w dalszym ciągu posiada majątek umożliwiający zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki;

- art. 187 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i ocenę wiarygodności oraz mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, a także z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego;

- art. 210 § 4 o.p. poprzez jego niezastosowanie i brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organy nie odniosły się do części twierdzeń skarżącego.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 368 § 4 k.s.h. w zw. z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że domniemanie prawdziwości danych zawartych w rejestrze uwalnia organy podatkowe od prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, w sytuacji gdy domniemanie z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym jest ustanowione w interesie osób trzecich, nie zaś organów podatkowych, a wpis w rejestrze ma jedynie charakter deklaratoryjny;

- art. 58 k.c. w zw. z art. 189 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że nieważność lub nieistnienie uchwały rady nadzorczej następuje dopiero po wytoczeniu powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., w sytuacji gdy ustalając stan faktyczny organ podatkowy ma obowiązek ocenić ważność czynności, a nieistnienie lub nieważność uchwały ma miejsce niezależnie od dokonania ustalenia tej okoliczności przez sąd;

- naruszenie art. 116 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że członek zarządu odpowiada za odsetki za zwłokę w zapłacie zaległości podatkowych oraz koszty egzekucyjne, powstałe po dniu odwołania go z funkcji członka zarządu.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt I SA/Kr 586/13 oraz I SA/Kr 610/13. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył wymienione sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt I SA/Kr 586/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu była zarówno prawidłowość postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji, jak i prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do stanu faktycznego, ustalonego przez organy podatkowe.

Na wstępie rozważań odnośnie zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że art. 180 § 1 o.p. nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 187 § 1 o.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 188 o.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Stosownie do art. 197 § 1 o.p., w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Materiał dowodowy podlega ocenie zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, wskazań wiedzy i logicznego rozumowania, zaś organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 o.p.). Organ ma następnie obowiązek zawarcia w uzasadnieniu faktycznym decyzji w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, co wynika z art. 210 § 4 o.p.).

Rację mają organy podatkowe twierdząc, że co do zasady przesłanki egzoneracyjne (uwalniające od odpowiedzialności) oraz ekskulpacyjne (uwalniające od winy), które uniemożliwiają zgodnie z art. 116 § 1 o.p. obciążenie osoby trzeciej solidarną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki winny być wykazane przez tę osobę trzecią. Należy się zgodzić również z tym, że taki rozkład ciężaru dowodu nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie przez same organy podatkowe. Mogą one zatem przeprowadzać postępowanie, poszukiwać, przeprowadzać i oceniać dowody z własnej inicjatywy.

Nie można jednak zaakceptować praktyki, w której organ podatkowy, prowadząc postępowanie dowodowe z własnej inicjatywy, niejako "za stronę", odbiera jednocześnie tej stronie możliwość wnioskowania o przeprowadzenie innych dowodów i uznaje sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Z treści powołanych wyżej art. 180 § 1 oraz art. 188 o.p. wynika, że zasadą winno być dopuszczanie dowodów, zawnioskowanych przez stronę. A contrario z powyższych przepisów wynika, że odmówić dopuszczenia dowodu można wówczas, gdy:

- nie mógłby on przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,

- dotyczyłby okoliczności dla sprawy nieistotnych;

- przeprowadzenie dowodu byłoby sprzeczne z prawem;

- okoliczności objęte tezą dowodową są wystarczająco stwierdzone innym dowodem.

Można zatem odmówić dopuszczenia dowodu, zawnioskowanego przez stronę, gdy jego przeprowadzenie nie byłoby możliwe bądź byłoby znacznie utrudnione (w ten sposób nie mógłby on przyczyniać się do wyjaśnienia sprawy), nie dotyczyłby on okoliczności, mających wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego, przeprowadzenie dowodu wiązałoby się z naruszeniem przepisów prawa bądź też byłoby zbędne z uwagi na fakt, że daną okoliczność potwierdza zebrany dotychczas materiał dowodowy. Należy jednocześnie podkreślić, że art. 188 in fine o.p. rozumieć trzeba w taki sposób, że dotychczas przeprowadzone dowody wykazują prawdziwość tezy dowodowej wnioskodawcy. Jeżeli jednak z dotychczasowych dowodów wynika w ocenie organu coś innego, niż wykazać chce strona, wówczas organ ma obowiązek dopuścić żądany dowód. Strona postępowania musi mieć bowiem prawo do kwestionowania zebranego materiału dowodowego, zaś jednym ze środków, które ma do dyspozycji, jest właśnie wnioskowanie o przeprowadzenie dowodów przeciwnych. W orzecznictwie podnosi się słusznie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 listopada 2011r., sygn. akt II FSK 1074/10, Lex Omega nr 1151246 oraz z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. akt I FSK 1344/11, Lex Omega nr 1217330), że zawarte w art. 188 o.p. sformułowanie "chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej powinien być przeprowadzony.

Uznanie dowodu za nie mogący się przyczynić do wyjaśnienia sprawy bądź dotyczący okoliczności dla sprawy nieistotnych musi opierać się na kryteriach obiektywnych, oczywistych z uwagi na źródło dowodu (np. osoba, nie mogąca w ogóle komunikować swoich spostrzeżeń, osoba, która nie miała możliwości dowiedzenia się czegokolwiek o sprawie, dokument sprawy nie dotyczący) albo tezę dowodową, która nie miałaby nic wspólnego z koniecznymi do wyjaśnienia okolicznościami). Nie można natomiast na tym etapie oceniać wartości dowodu w takich kategoriach, że chociaż dotyczy on sprawy (osoba ma wiadomości o sprawie, dokument dotyczy kwestii w sprawie istotnych), to nic nowego do niej by nie wniósł. Takie przekonanie organ podatkowy wyrobić może sobie dopiero wówczas, kiedy dowód dopuści i przeprowadzi.

W niniejszej sprawie organy podatkowe uznały, że zebrany przez nie, w ramach własnej inicjatywy materiał dowodowy wystarcza dla rozstrzygnięcia o okolicznościach, wyłączających odpowiedzialność osób trzecich zgodnie z art. 116 § 1 o.p. Jednocześnie odmówiły przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego, pomimo że nie istniały ku temu żadne przyczyny, wynikając z art. 180 § 1 i art. 188 o.p. Bezzasadna odmowa dopuszczenia tych dowodów ma znaczenie o tyle istotne, że organy podatkowe nie wyjaśniły w istocie wszystkich kwestii, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia o przesłankach z art. 116 § 1 o.p. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Stosownie do art. 116 § 2 o.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

J.C. w trakcie postępowania składał wnioski dowodowe, które zmierzały do wykazania okoliczności, świadczących o wyłączeniu jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2012r. wnosił o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia tego, czy w okresie sprawowania przez niego funkcji prezesa zarządu spółki zaistniały przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a także o przesłuchanie w charakterze świadka J.S. na okoliczność ustalenia stanu majątkowego spółki. Następnie w piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2012r. wnosił o przesłuchanie na tę samą okoliczność dowodu z przesłuchania E. D., a dodatkowo – B.K., S. A i K. U. na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej spółki w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa zarządu. Wnioski te – w ocenie Sądu – należało w świetle art. 180 § 1 oraz art. 188 o.p. uwzględnić. Z całą bowiem pewnością przeprowadzenie wnioskowanych dowodów mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Tezy dowodowe obejmowały okoliczności istotne dla odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 o.p. oraz jej ewentualnego wyłączenia. Żaden przepis prawa nie stał na przeszkodzie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Ponadto, w niniejszej sprawie zupełnie bezpodstawne jest uznanie, że okoliczności objęte tezami dowodowymi zostały już wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Wręcz przeciwnie, organ uznał (przedwcześnie), że materiał dowodowy przez niego zebrany stanowi potwierdzenie okoliczności dokładnie przeciwnych, niż twierdził skarżący. Jak wyżej wskazano, odmowa dopuszczenia wnioskowanego dowodu w takiej sytuacji jest sprzeczna z art. 188 o.p. Organ podatkowy twierdzi w uzasadnieniach swoich decyzji, że nie jest obowiązany do uwzględniania każdego wniosku dowodowego strony. Nie można odmówić temu rozumowaniu pewnych racji, ponieważ w pewnych sytuacjach tak rozumiany przepis art. 188 o.p. mógłby służyć do całkowitego sparaliżowania postępowania podatkowego, np. przez składanie co pewien czas kolejnych wniosków wyłącznie z zamiarem przedłużenia załatwiania sprawy. Na pewno jednak nic podobnego nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Negatywnie załatwione wnioski dowodowe skarżącego były w zasadzie jedyną jego inicjatywą, zmierzającą do wykazania istotnych okoliczności z art. 116 § 1 o.p., nie sposób je zatem uznać za zmierzające do przedłużenia postępowania. Na marginesie tego zagadnienia należy też zauważyć, że o ile wnioski dowodowe skarżącego, zawarte w piśmie z dnia 16 października 2012r. zostały formalnie załatwione odmownie postanowieniami z dnia 29 października 2012r., o tyle organ takiego rozstrzygnięcia nie podjął w odniesieniu do wniosków, zawartych w drugim z pism procesowych.

Z bezzasadnym oddaleniem wniosków dowodowych łączy się również kwestia prawidłowości ustaleń faktycznych oraz oceny materiału dowodowego w zakresie ustaleń co do kondycji finansowej C. S.A. w okresie, gdy skarżący miał być prezesem jej zarządu. Po pierwsze bowiem wnioski dowodowe zmierzały do uzupełnienia materiału, dotyczącego tego właśnie aspektu sprawy. Po drugie zaś po odmowie przeprowadzenia żądanych dowodów podstawowym i w zasadzie jedynym dowodem, na jakim organy podatkowe oparły swoje ustalenia co do konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość spółki było sprawozdanie finansowe, z którego wynikało, że kondycja firmy w roku 2007 jest dobra. Trudno w tym wypadku oprzeć się wrażeniu, że organy podatkowe wybrały z omawianego sprawozdania jedynie kilka parametrów, pasujących do okoliczności, uzasadniających odpowiedzialność skarżącego, pozostałą zaś część sprawozdania pominęły, nie mówiąc już o skonfrontowaniu go z innymi dostępnymi dowodami. Taką ocenę materiału dowodowego należy uznać za dowolną i arbitralną. To zaś oznacza, że naruszono art. 191 o.p.

Organ nie wyjaśnił również w sposób należyty tego, czy skarżący – w świetle wyroków sądów gospodarczych o stwierdzeniu nieważności konwersji akcji w roku 2004 – rzeczywiście został powołany przez uprawnioną do tego radę nadzorczą. Nie można podzielić w tym zakresie zapatrywania organów, jakoby J.C. nie obalił domniemania prawdziwości danych, zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Powołanie się na wyroki sądów powszechnych zmierzało właśnie do obalenia domniemania prawdziwości danych zapisanych w rejestrze, wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007r., Nr 168, poz. 1186 ze zm.). Jest to domniemanie wzruszalne, nie wiąże zatem organów podatkowych. W sytuacji, gdy skarżący wskazał konkretne rozstrzygnięcia sądów gospodarczych, z których wynikała możliwość nieważności konwersji akcji w roku 2004, a w konsekwencji także ewentualność uznania za nieistniejące uchwał akcjonariuszy i rady nadzorczej, organy podatkowe winne były ocenić skutki prawne wynikające z tych orzeczeń, mając na uwadze art. 58 k.c. Kwestia skuteczności powołania skarżącego na stanowisko prezesa zarządu C. S.A. winna być rozważona jako zagadnienie wstępne. Jeżeli nawet organy podatkowe uznałyby, że nie są władne ocenić skutków nieważności konwersji akcji, mogły skorzystać z art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 203 § 1 o.p., tzn. zawiesić prowadzone postępowanie i wezwać stronę do wystąpienia do właściwego sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.

Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. do uchylenia dotkniętych nim aktów.

Rozpatrując sprawę ponownie, organy podatkowe umożliwią skarżącemu wykazanie okoliczności, od których w świetle art. 116 o.p. zależy jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe C. S.A. Dopuszczą zatem wszystkie wnioskowane dotąd dowody, nadto w razie złożenia kolejnych wniosków dowodowych odniosą się do nich w sposób zgodny z wyżej zaprezentowaną wykładnią art. 180 § 1 oraz art. 188 o.p. Zgromadzą też cały dostępny materiał dowodowy, który ocenią całościowo i zgodnie ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. W zakresie zagadnienia wstępnego, jakim jest skuteczność powołania skarżącego na funkcję prezesa zarządu spółki, uwzględnią przy prowadzeniu fakt wniesienia przez J.C. w dniu 17 maja 2013r. do Sądu Okręgowego pozwu o ustalenie, że nie był on członkiem zarządu ani prezesem.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W punkcie II. wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie III. wyroku, za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.