Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 255/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] w przedmiocie: odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2003 r. i utrzymaną tą uchwałą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] września 2003 r., L.dz. [...], II. stwierdza, że uchylona decyzja i uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2002 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła A. C. (obecnie B. - skarżącej w niniejszej sprawie), wpisu na listę aplikantów w Izbie Adwokackiej w K.. W uzasadnieniu wskazano, iż konkurs na aplikantów adwokackich (w którym skarżąca brała udział), został przeprowadzony na podstawie regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] czerwca1999 r. z późń. zm. i na tej też podstawie ustalono, że Komisja Konkursowa rekomendować będzie Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. do wpisu na listę aplikantów osoby, które uzyskają w konkursie nie mniej niż [...] pkt., a zarówno wyniki rozmów konkursowych, jak też okoliczności wzięte pod uwagę przy ocenie A. C., a określone w § 7 i 9 regulaminu oraz dowody z akt osobowych, nie uzasadniają odstąpienia przez Komisję Konkursową oceny uniemożliwiającej rekomendowanie jej do wpisu na listę aplikantów adwokackich Izby.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpatrzeniu odwołania A. C. od w/w uchwały, uchwałą z dnia [...] grudnia 2002 r., podjętą na podstawie art. 58 pkt 8 Prawo o adwokaturze, postanowiło uchylić zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazać Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. do ponownego rozpoznania. Prezydium uznało, za celowe przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wyjaśnienia podniesionych przez A. C. wątpliwości co do niedostatecznego uwzględnienia przy ogólnej ocenie wyników egzaminów na Wydziale Architektury [...] K. i udokumentowanej znajomości j. n. i po ich wyjaśnieniu dokonanie ponownej kwalifikacji z uwzględnieniem powołanych dokumentów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Okręgowa Rada Adwokacka w K. uchwałą z dnia [...] września 2003 r. odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów adwokackich Izby K.

Uchwała została podjęta na podstawie art. 68 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy Prawo o adwokaturze z dnia 26 maja 1982 r. (tekst jednolity Dz. U. 2002, nr 123, poz. 1058 ze zm.).

Okręgowa Rada uznała, iż wątpliwości co do uwzględnienia przy ocenie podnoszących przez skarżącą w odwołaniu okoliczności nie zachodzą, a tym samym brak jest podstaw do ponownej kwalifikacji, mogącej prowadzić do zmiany przyjętej poprzednio sumarycznej oceny zamykającej się ilością [...] pkt.

W odwołaniu od tej uchwały skarżąca zarzuciła naruszenie: § 7 i 9,10, ust. 2 i 3 regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] czerwca 1999 r., art. 7 i 8 kpa oraz 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 i art. 80 kpa i wniosła o jej zmianę i orzeczenie co do istoty przez Naczelną Radę Adwokacką, zgodnie z jej żądaniem.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na podstawie art. 58 pkt 8 powołanej ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Prezydium przedstawiło w uzasadnieniu uchwały, że konkurs na aplikantów adwokackich przeprowadzony był zgodnie z wówczas obowiązującym regulaminem Naczelnej Rady Adwokackiej, w którym nie było oddzielnych punktów za znajomość języków obcych, a ocena kandydatów była dokonywana z uwzględnieniem wszystkich dla nich korzystnych okoliczności, w ramach ogólnej oceny egzaminu ustnego z uwzględnieniem wszystkich dokumentów, mających świadczyć na korzyść kandydatów, a do oceny punktowej była uprawniona Komisja Konkursowa. Skoro zatem A. B. nie uzyskała liczby punktów niezbędnych do uzyskania wpisu, ustalonych na minimum [...] pkt, to brak jest, zdaniem Prezydium, powodów do uwzględnienia odwołania.

W odwołaniu od tej uchwały, wniesionym do Ministra Sprawiedliwości, A. B. wniosła o zmianę w całości zaskarżonej uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z żądaniem wniosku, przez dokonanie wpisu na listę aplikantów adwokackich Izby K., bądź o uchylenie w całości w/w uchwał i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką w K. z wytycznymi dotyczącymi wpisu na listę aplikantów Izby Adwokackiej w K.. Skarżąca zarzuciła naruszenie obowiązującego w dniu [...] września 2003r. i [...] grudnia 2003 r. § 12 ust. a) i c) w zw. z § 14 regulaminu konkursu na aplikację adwokacka, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] września 2002 r. oraz § 7,9,10 Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich , uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] czerwca 1999 r. i art. 6,7,8 kpa.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r.,

nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), nie uwzględnił odwołania A. B. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r., utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K., z dnia [...] września 2003 r., odmawiającej wpisu wymienionej na listę aplikantów adwokackich Izby K.. Minister Sprawiedliwości uznał zarzuty odwołania za nieuzasadnione. Z akt sprawy, zdaniem organu, wynika bowiem, iż w dacie przeprowadzenia konkursu obowiązywał regulamin Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 1999 r., w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich i konkurs został przeprowadzony zgodnie z jego zasadami. Komisja Konkursowa dokonując oceny kandydatki, wzięła pod uwagę znajomość języków obcych, złożone przez nią rekomendacje i ukończenie innego kierunku studiów. W uzasadnieniu uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] grudnia 2002 r. wskazano bowiem, że Przewodniczący Komisji Konkursowej zapoznał jej członków z pełną dokumentacją, przedstawioną przez zainteresowaną. Zatem przeprowadzone przez Okręgową Radę Adwokacką w K. postępowanie kwalifikacyjne spełnia warunki konkursu, przewidziane w obowiązującym w chwili jego przeprowadzania regulaminie. Jednocześnie Minister podniósł, iż w sprawie nie ma zastosowania regulamin z dnia [...] września 2002 r., bo wszedł w życie już po przeprowadzeniu przez Okręgową Radę Adwokacką konkursu na aplikację adwokacką i wydaniu uchwały odmawiającej przyjęcia kandydatki w poczet aplikantów Izby K.

W skardze na tę decyzję A. B. wniosła o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzających ją uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej w W. i uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie: § 12 ust. a) i c) Regulaminu Konkursu na aplikację adwokacką, uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w W. z dnia [...] września 2002 r., § 7,9 i10 Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich uchwalonego przez Naczelną Rade Adwokacką w dniu [...] czerwca 1999 r., art. 6,7,8, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa i art. 80 kpa. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P21/02, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2, art. 65 ust. 1 i art. 87 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] października 2004 r. wpłynął do akt wniosek skarżącej o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Wniosek został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości w dniu [...] października 2004 r. wraz z pouczeniem, że w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, organ może zażądać przeprowadzenie rozprawy, Minister Sprawiedliwości nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym (art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola aktów prawnych dokonywana jest zatem pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Badając sprawę z uwzględnieniem tych kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją w/w uchwał, w szczególności art. 65 pkt 1,2,3 w zw. z art. 75, na listę aplikantów adwokackich mogą być wpisane osoby, które spełniają określone w tej ustawie warunki z tym, że stosownie do art. 75 a tej ustawy, o wpisie na listę aplikantów adwokackich rozstrzyga Okręgowa Rada Adwokacka, po przeprowadzeniu konkursu, zaś uchwalenie zasad przeprowadzania tego konkursu należało z mocy art. 58 pkt 12 lit. j do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej, a do określenia minimalnej i maksymalnej liczby członków izby adwokackiej, a więc również liczby aplikantów, uprawnione było z mocy art. 40 pkt 4 tej ustawy, zgromadzenie tej izby.

Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 18 lutego2004 r. sygn. P21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002, nr 123, poz. 1058, nr 126, poz. 1069, nr 153, poz. 1271 oraz z 2003r. nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez to, że wskutek niezachowania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich, dopuszcza dowolność w ograniczeniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy oraz że art. 58 pkt 12 lit. j tej ustawy jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza - co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów - możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania.

W rozpatrywanej sprawie, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie mimo, iż zaskarżona decyzja Ministra (jak i poprzedzające ją uchwały) nie opierają się wprost na zakwestionowanych przepisach. Konkurs, w którym brała udział skarżąca, został bowiem przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez Naczelną Radę Adwokacką, na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 58 pkt 12 lit. j i według zasad w tym regulaminie określonych, w tym ustalenia ilości punktów przez kandydata warunkujących wpis na listę aplikantów adwokackich (na [...] punktów), została dokonana ocena wyników konkursu, skutkująca odmową wpisu z uwagi na uzyskanie punktów poniżej w/w limitu.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż zasady przeprowadzania konkursu na aplikację adwokacką wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu, miały istotny wpływ na treść podjętych uchwał i zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 145 a § 1 kpa, można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), obliguje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy naruszenie dalszych warunków podnoszonych w skardze jest zbędne.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji, zaś w pkt II stosownie do art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.