Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 764/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6048 Status zakładu pracy chronionej
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 30 ust. 3, art. 21 ust. 5 pkt 1, art. 28 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 5, art. 5a, art. 3 ust. 1-2, art. 6 ust. 1, art. 62
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Małgorzata Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez "(...)" spółka z o.o. z siedzibą w "(...)" (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS", "organ") z "(...)" stycznia 2019 r. nr "(...)", wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody "(...)"z "(...)"marca 2018 r. znak: "(...)", stwierdzającą utratę z dniem 1 lutego 2003 r. statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ po rozpoznaniu odwołania Strony od decyzji I instancji wyjaśnił, że decyzja I instancji została wydana w wykonaniu decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z "(...)" grudnia 2011 r. znak: "(...)"oraz w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 maja 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 438/12. Minister ww. decyzją uchylił decyzję Wojewody "(...)"z "(...)" lipca 2011 r. nr "(...)"stwierdzającą utratę przez "(...)"Sp. z o.o. z dniem 1 stycznia 2001 r. statusu zakładu pracy chronionej i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę Prokuratora na decyzję Ministra zgodził się z organem odwoławczym, że zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie mógł usprawiedliwiać przekonanie Wojewody "(...)", iż część osób nie pozostawała w zatrudnieniu w Spółce, jednakże nie upoważniało to Wojewody do samodzielnego określenia, gdzie stosunek pracy nie zachodził, a zatrudnienie było fikcyjne i wyciąganie z tego określonych skutków prawnych wobec pracodawcy. Zdaniem Sądu, art. 30 ust. 3 ustawa o rehabilitacji, upoważniający Wojewodę do stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje weryfikacji zatrudnienia w aspekcie ustalenia "fikcyjności", pozorności zatrudnienia. Wojewoda nie jest uprawniony do rozstrzygania o istnieniu lub nieistnieniu stosunku pracy. Takie uprawnienia ma jedynie Zakład Ubezpieczeń Społecznych weryfikujący podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Wojewoda "(...)"mając powyższe na uwadze pismem z 12 października 2012 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "(...)"o zweryfikowanie stanu zatrudnienia w Spółce, jednocześnie postanowieniem z "(...)" października 2012 r. Wojewoda zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Po otrzymaniu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacji, z których wynikało, iż w odniesieniu do 3 osób prawomocnymi wyrokami Sądu Apelacyjnego, potwierdzono brak podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, postanowieniem z 4 grudnia 2017 r. Wojewoda "(...)"podjął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej przez Spółkę, zakończone wspomnianą już decyzją z "(...)" marca 2018 r.

MRPiPS, zgadzając się z ustaleniami Wojewody "(...)"zawartymi w decyzji z "(...)" marca 2018 r., wskazał, że punktem wyjścia dla przedmiotowej sprawy były dane zadeklarowane przez pracodawcę w sprawozdaniu złożonym do Starostwa Powiatowego w "(...)" nt. wskaźników zatrudnienia za I kwartał 2003 r. - dokument z 4 kwietnia 2003 r. Organ wyjaśnił, że organ I instancji analizując przedstawione przez pracodawcę dane stwierdził nieprawidłowości, z których wynikało, iż na dzień 1 lutego 2003 r. nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 28 ust, 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, gdyż w tym miesiącu wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wyniósł, nie jak strona podała 40,88% lecz 39,943%.

Organ wyjaśnił, że na obniżenie wskaźnika ma wpływ ustalenie że:

1) w styczniu i lutym 2003 r. niezgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji doszło do wliczenia przez pracodawcę do grona osób niepełnosprawnych J. C., który legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Wojewódzką Komisję Lekarską nr "(...)" MSWiA w "(...)"nr "(...)"z "(...)" maja 2002 r. o zaliczeniu go do pierwszej grupy inwalidów na stałe. Orzeczenie J.C. zostało wydane po dniu wejścia w życie przepisów ustawy o rehabilitacji i z braku przepisów szczególnych nie są zrównane z orzeczeniami wydanymi na gruncie tej ustawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 58/07). Dlatego też, jak wskazał organ, Strona nie może się na nie skutecznie powołać wnioskując o zaliczenie tej osoby do pracowników niepełnosprawnych. J. C. mógł zostać uwzględniony przy wyliczaniu zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON, gdyby wystąpił z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania niepełnosprawności o ustalenie niepełnosprawności, a następnie przedstawił to orzeczenie swojemu pracodawcy,

2) niezgodnie z przepisami wliczono do ogólnego stanu zatrudnienia Ł. Z., zatrudnionego od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2004 r. na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, podczas gdyzgodnie z art. 21 ust. 5 pkt 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 6 ustawy o rehabilitacji, do liczby pracowników (ogólnego stanu zatrudnienia) nie wlicza się - jeżeli nie są to osoby niepełnosprawne - osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,

3) nastąpiło zmniejszenie stanu zatrudnienia w Spółce z uwagi, że prawomocną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "(...)"z "(...)" marca 2014 r. Nr "(...)", stwierdzono, że H. D. (wykazywana przez Spółkę jako pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym) nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu w okresie od 11 września 2002 r. do 31 stycznia 2004 r. Wyrokiem z "(...)" lipca 2015 r. sygn. akt "(...)"Sąd Okręgowy w "(...)"Wydział "(...)"oddalił odwołanie Spółki od ww. decyzji. Sąd Apelacyjny w "(...)"wyrokiem z "(...)" marca 2017 r. sygn. akt "(...)" oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego. Sąd stwierdził, iż z okoliczności sprawy w sposób logiczny wynikało, iż H. D. i płatnika składek – Spółkę, nie łączył stosunek pracy, gdyż nie został on nawiązany w wyniku zawarcia umowy o prace 12 września 2002 r., która miała charakter czynności pozornej.

Dlatego, jak wskazał MRPiPS, Wojewoda "(...)"nie miał innej możliwości, niż wydanie rozstrzygnięcia z "(...)" marca 2018 r. stwierdzającego utratę statusu zakładu pracy chronionej przez Stronę.

Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2002 r. sygn. akt II SA 2791/02 zawierający stanowisko przyjęte przez organ w analogicznej sprawie stanowiąc, iż przyczyny spadku zatrudniania osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy poniżej wymaganego poziomu ustawowego, nawet uzasadnione względami ekonomicznymi, oraz stopień tego spadku (nieznaczny) nie stanowią okoliczności wyłączających zastosowanie przepisu art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, gdyż nie zostały przewidziane w przepisach przedmiotowej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję MRPiPS z "(...)" stycznia 2019 r. w całości, wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody o utracie statusu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji, w szczególności na skutek zastosowania wyłącznie wykładni literalnej, z pominięciem wykładni celowościowej i funkcjonalnej ww przepisów oraz poprzez bezpodstawne przyjęcie, że źródłem utraty statusu zakładu pracy chronionej jest sam przepis art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji,

2) art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 62 ust. 1 i 2 i art. 5a w zw. z art. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że posiadanie przez pracownika J. C. orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w "(...)"z 16 maja 2002 r. zaliczającej go do pierwszej grupy inwalidów na stałe nie jest wystarczające do uznania go za osobę niepełnosprawną, która może zostać zaliczona do grona osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy,

3) art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy indywidualnych okoliczności odnoszących się do Skarżącej, w szczególności wagi naruszenia przepisów prawa, zasady pewności obrotu oraz ewentualnych skutków, jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu,

4) art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji i art. 2 Konstytucji RP, polegające na nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji braku należytej staranności po stronie organów wymaganej w świetle zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności faktu, że postępowanie było prowadzone w odniesieniu do kilkunastu lat, a Spółkę pozbawiono dostępu do dokumentacji kadrowej - co stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający stronie prawidłową obronę jej praw oraz niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

5) art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, poprzez nieuwzględnienie braku należytego współdziałania organu I instancji w celu wyjaśnienia Skarżącej wszelkich okoliczności prawnych, dotyczących braków formalnych w postaci przedłożenia orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności dla pracownika J. C., które mogły mieć wpływ na ustalenie jej obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i przerzucenie na Stronę skutków tego zaniechania,

6) art. 8 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności pominięcie kwestii znaczenia decyzji organu I instancji dla decyzji Wojewody "(...)"z "(...)" grudnia 2003 roku nr "(...)",

7) art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 K.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji w której w sprawie zachodziły przesłanki do jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że żaden przepis K.p.a. nie reguluje wprost spornej kwestii, a zatem w odniesieniu do regulacji zawartej w art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, nie da się zastosować żadnej z procedur przewidzianych w art. 154, art. 155, art. 156, art. 161, ani art. 162 K.p.a. Z kolei w samej ustawie brak jest procedury wydawania wspomnianej decyzji, co powoduje konieczność zastosowania kpa. Jedynym przepisem K.p.a., który pozwoliłby na związanie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji z kodeksem postępowania administracyjnego jest art. 163 tego kodeksu, z którego wynika, że decyzja może być uchylona lub zmieniona (a więc w obu przypadkach chodzi o wywołanie nowych skutków prawnych), o ile przewidują to przepisy szczególne. Jednakże z treści art. 163 K.p.a., nie daje się wysnuć podstawy prawnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem Skarżącej, organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie zapada w granicach uznania administracyjnego. Skarżąca podkreśliła, że praktyka organów administracji publicznej polegająca na automatycznym odwoływaniu się do deklaratoryjnego charakteru decyzji z art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji i orzekaniu w następstwie tej okoliczności o utracie statusu zakładu pracy chronionej nie jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie.

Zdaniem Skarżącej, dla oceny, czy w danej sprawie występują podstawy do utraty statusu zakładu pracy chronionej nie można polegać jedynie na wykładni gramatycznej art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Istotne są także okoliczności i przyczyny niespełniania warunków, o których mowa w treści art. 28 ust. 1 pkt ustawy o rehabilitacji oraz waga przewinienia. W szczególności taka okoliczność jak obniżenie wskaźnika z powodu nieuzasadnionego wyłączenia osoby niepełnosprawnej nie może być wyłączną przyczyną wydania decyzji o utracie statusu. Pominięto także okoliczność, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym był w Spółce w lutym 2003 r. dwukrotnie wyższy niż wymagane 10%, mimo iż to właśnie osoby z umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności mają największe problemy z odnalezieniem się na rynku pracy. A zatem cel funkcjonowania Spółki jako zakładu pracy chronionej, tj. zapewnienie odpowiednich miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych, w tym zwłaszcza w stopniu znacznym, a także zapewnienie im szczególnych warunków, m.in. opieki lekarskiej, poradnictwa, dofinansowania do leczenia i rehabilitacji - był osiągnięty z naddatkiem. Pracodawca zapewniał też odpowiednie warunki lokalowe oraz dochowywał wszelkich innych warunków formalnych wymaganych ustawą o rehabilitacji, co nie zostało zakwestionowane. Uchybieniem organów obu instancji jest to, że nie wzięły pod uwagę tych okoliczności, które powinny w świetle wykładni celowościowej i funkcjonalnej powołanych przepisów ustawy o rehabilitacji wpływać na wydane rozstrzygnięcie.

Odnośnie kwestii wliczenia J. C. do grona osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji, posiadającego orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w "(...)"z 16 maja 2002 r. zaliczające go do pierwszej grupy inwalidów na stałe, Skarżąca podkreśliła, że art. 5a ustawy o rehabilitacji daje osobom posiadającym orzeczenia możliwość, a nie obowiązek wystąpienia z wnioskiem do zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań. o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Z przepisu tego nie wynika zatem w żadnej mierze obowiązek występowania o takie orzeczenie jako warunek do bycia uznanym za osobę niepełnosprawną na potrzeby ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Skarżącej, wyłączenie J. C. z puli zatrudnionych osób niepełnosprawnych wyłącznie na podstawie braku takiego przełożenia decyzji przy braku wątpliwości co do faktycznej jego niepełnosprawności i jej stopnia, stanowi wyraz nadmiernego formalizmu.

Skarżąca dodała, że wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej z mocą wsteczną związane będzie w sposób bezpośredni z obciążeniem Skarżącej obowiązkiem dokonania korekt odpowiednich rozliczeń i weryfikacji wydatków. Biorąc pod uwagę znaczący upływ czasu, do którego odnosi się orzeczenie, upływ okresów przechowywania dokumentacji, a także fakt, że Spółka została pozbawiona dostępu do niej, koszty związane z weryfikacją rozliczeń z właściwymi podmiotami oraz nakłady pracodawcy w sposób istotny wpłyną na stabilność finansową Spółki i zagrożą jej dalszemu bytowi oraz stworzonym przez Spółkę miejscom pracy. Organy obu instancji pominęły w całości ww. okoliczności, uznając, że nie mają one dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia.

Zdaniem Skarżącej, oceniając niniejszą sprawę organ odwoławczy powinien był także wziąć pod uwagę, że Spółka prowadząc zakład pracy chronionej wykonywała za administrację publiczną część zadań, wynikających z art. 69 Konstytucji RP, nakładającego na władzę publiczną obowiązek opieki nad osobami niepełnosprawnymi. Zatrudnione przez Spółkę osoby niepełnosprawne miały zapewnioną specjalistyczną i doraźną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne, pracowały na przystosowanych do ich możliwości stanowiskach pracy.

Skarżąca dodała, że zatrudnienie J. C. jako osoby niepełnosprawnej podlegało wielokrotnej kontroli w trakcie okresu jego zatrudnienia. Skarżąca, działając w zaufaniu do organów administracyjnych i wydawanych przez nie aktów administracyjnych, miała prawo przyjąć, że spełnia przesłanki nałożone przez ustawę o rehabilitacji tj. orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez MSWiA jest właściwym dokumentem potwierdzającym niepełnosprawność w jej rozumieniu. W konsekwencji, czynienie Spółce w chwili obecnej zarzutu, iż wobec nieprzedłożenia przez J. C. orzeczenia wydanego przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, nie spełniała tych przesłanek, podczas gdy to wojewoda (czy też inne organy, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy czy Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) nie dokonał właściwych czynności sprawdzających, nie może być uznane za prawidłowe.

Skarżąca podkreśliła ponadto, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł do wszystkich argumentów Skarżącej. Między innymi Minister nie przedstawił swojego stanowiska co do czasowego skutku decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej. Spółka stoi na stanowisku, co zostało wskazane w odwołaniu, że nawet gdyby uznać tę decyzję za prawidłową, to skutki utraty statusu zakłady pracy chronionej odnoszą się jedynie do statusu uzyskanego na podstawie decyzji z "(...)"stycznia 2001 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja, jak również decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w stopniu dającym podstawy do ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygniecie przez organy obu instancji o utracie przez Skarżącą statusu zakładu pracy chronionej były art. 30 ust. 3 oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawa o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2003 r., wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2, lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków.

Jak natomiast wynika z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2003 r., pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli: 1) wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi: a) co najmniej 40%, a w tym co najmniej 10% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo b) co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

W wyniku ustaleń dokonanych przez organ I instancji stwierdzono, że w lutym 2003 r. Stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy u Skarżącej wynosił 125,714 ogółem osób niepełnosprawnych i pełnosprawnych, w tym osób niepełnosprawnych 50,214, co oznacza, że wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosił 39,943%, w tym osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym 25,143, co oznacza, że wskaźnik zatrudnienia osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wynosił 20%. Skarżąca nie zatrudniała osób niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca zatem nie spełniła wymogu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i umiarkowanym w taki sposób, aby wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosił co najmniej 40%, jak również alternatywnego warunku zatrudnienia co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Przepisy ustawy o rehabilitacji, nie przewidują żadnych odstępstw od powyższych wymogów, dlatego nieosiągnięcie powyżej wskazanych wskaźników przez podmiot posiadający status zakładu pracy chronionej, obliguje w świetle art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, wojewodę do podjęcia decyzji stwierdzającej utratę tego statusu, niezależnie od wysokości poziomu w jakim wymagane wskaźniki nie są spełnione, jak również przyczyn oraz wagi przewinienia, w wyniku którego wymagane wskaźniki nie są spełnione. Dlatego argumenty Skarżącej podnoszone w postępowaniu administracyjnym, jak również w skardze nie mają wpływu na prawidłowość spornego rozstrzygnięcia podjętego przez organy w obu instancjach. Również okoliczność, że Skarżąca zatrudniała osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w takiej ilości, że wskaźnik zatrudnienia tych osób wynosił 20%, a więc znacznie przekraczał wymagany wskaźnik 10%, nie może mieć znaczenia ponieważ art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawa o rehabilitacji, jednoznacznie wymaga, aby jednocześnie wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosił co najmniej 40%.

Przepisy ustawy o rehabilitacji nie dają organom możliwości odstąpienia od wydania decyzji o stwierdzeniu utraty status zakładu pracy chronionej w przypadku niespełnienia przez dany podmiot omawianych wymogów, ze względu na to, że zatrudnione osoby niepełnosprawne miały zapewnioną pracę na przystosowanych do ich możliwości stanowiskach pracy, specjalistyczną i doraźną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne, jak również ze względu na uciążliwe skutki finansowe takiej decyzji. Poszukiwanie natomiast funkcjonalnego, celowościowego uzasadnienia dla odstąpienia od zastosowania normy wynikającej z art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji, której treść jest jednoznaczna i nie budząca wątpliwości, oznaczałoby w istocie dowolność organów w stosowaniu tych przepisów. Podkreślenia wymaga, że podmiot posiadający status zakładu pracy chronionej, odnosi również z tego tytułu określone korzyści podatkowe, o których mowa w art. 31 ustawy o rehabilitacji, czy też związane z możliwością dofinansowania i zwrotu kosztów, o których mowa w art. 32 ustawy o rehabilitacji. Dlatego też analizowane przepisy – art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji – powinny być interpretowane w sposób ścisły, na co słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawa o rehabilitacji, natomiast proceduralną podstawę rozstrzygnięcia w I instancji stanowił art. 104 § 1 K.p.a., w II instancji natomiast – art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W sprawie nie miały zastosowania, jak słusznie wskazała Skarżąca, art. 154, art. 155, art. 156, art. 161 ani art. 162 K.p.a., ale wbrew twierdzeniu Skarżącej, nie miał też zastosowania art. 163 K.p.a. Decyzja I instancji w niniejszej sprawie, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją nie była decyzją zmieniającą bądź uchylającą decyzję w sprawie przyznania Skarżącej statusu zakładu pracy chronionej, lecz decyzją rozstrzygającą odrębną sprawę co do jej istoty na podstawie art. 30 ust. 3 ustawa o rehabilitacji.

Sąd uznał również za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 62 ust. 1 i ust. 2 i art. 5a w zw. z art. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że posiadanie przez pracownika J. C. orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w "(...)"z 16 maja 2002 r. zaliczającej go do pierwszej grupy inwalidów na stałe nie jest wystarczające do uznania go za osobę niepełnosprawną, która może zostać zaliczona do grona osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji, ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: 1) znaczny; 2) umiarkowany; 3) lekki. Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.

Jak wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, o niepełnosprawności orzekają: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja.

Ustawodawca uregulował, kwestię orzeczeń lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, normując w art. 5 ustawa o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2003 r., że: orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o: 1) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118) traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, 3) częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3, oraz celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 ust. 2 i 3 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Brak jest w ustawie o rehabilitacji podobnego przepisu, dotyczącego orzeczeń o grupie inwalidzkiej Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA, poza przepisem przejściowy – art. 62 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem, osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy (ust. 1). Orzeczenie o zaliczeniu do: 1) I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; 3) III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności (ust. 3).

Jest to jednak przepis mający zastosowanie do orzeczeń o zaliczeniu danej osoby do jednej z grup inwalidów, wydanych przed dniem wejścia w życie ustawy o rehabilitacji, a więc przed 1 stycznia 1998 r., z tym bowiem dniem, na podstawie art. 70, ustawa o rehabilitacji weszła w życie.

Pracownik J. C. posiada orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w "(...)"zaliczającej go do pierwszej grupy inwalidów na stałe, ale zostało ono wydane 16 maja 2002 r., a więc po dniu wejścia w życie ustawy o rehabilitacji i przytoczony powyżej przepis przejściowy nie ma zastosowania do J.C..

Należy podkreślić, że ustawodawca nowelizacją z 20 grudnia 2002 r. (ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 7, poz. 79), dodał art. 5a zgodnie z którym, osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (ust. 1). W postępowaniu w sprawach, o których mowa w ust. 1, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym: 1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62; 2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (ust. 2). Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ma prawo żądać od właściwych organów rentowych udostępnienia kopii orzeczeń, o których mowa w ust. 1, a organy te są obowiązane do ich udostępniania (ust. 3). Od orzeczenia, o którym mowa w ust. 2, nie służy odwołanie (ust. 4).

W świetle powyższego, należy podkreślić, ze odnośnie orzeczeń o zaliczeniu danej osoby do jednej z grup inwalidów, wydanych po dniu wejścia w życie ustawy o rehabilitacji, a więc po 1 stycznia 1998 r., ustawodawca nie unormował automatyzmu uznania osób posiadających orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, za osoby niepełnosprawne w rozumieniu ustawy o rehabilitacji, a poprzez dodanie art. 5a, dał możliwość osobom posiadającym takie orzeczenie wnoszenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Skarżąca słusznie wskazuje, że z art. 5a ustawy o rehabilitacji wynika uprawnienie, a nie obowiązek wnoszenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przypadku posiadania orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów. Jednak w świetle przytoczonej regulacji prawnej, posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, jest konieczne m.in. do uznania danej osoby za niepełnosprawną w rozumieniu ustawy o rehabilitacji i uwzględnienia jej przy wyliczaniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji uzyskania przez dany podmiot statusu zakładu pracy chronionej. W niniejszej sprawie natomiast J. C. orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, nie przedstawił Skarżącej, ani w lutym 2003 r., ani nie uzupełnił tego braku w późniejszym okresie, dlatego nie można Go uznać za osobę niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji, co oznacza, że Skarżąca nie mogła uwzględnić J. C. przy wyliczaniu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy indywidualnych okoliczności odnoszących się do Skarżącej, w szczególności wagi naruszenia przepisów prawa, zasady pewności obrotu oraz ewentualnych skutków, jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności niezbędna dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego gromadząc przy tym i rozpatrując wyczerpujący materiał dowodowy, a także dokonując na jego podstawie ustaleń faktycznych zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Ustalenia zatem dotyczące ogólnego stanu zatrudnienia przez Skarżącą oraz osób niepełnosprawnych, w oparciu o które organy ustaliły wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie budzą wątpliwości i zostały one omówione w części historycznej uzasadnienia. Skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń poza stanowiskiem organów odnośnie J. C., do czego Sąd odniósł się powyżej. Sąd odniósł się już również do wpływy na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy takich okoliczności jak waga naruszenia przepisów prawa, zasada pewności obrotu oraz ewentualne skutki, jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji i art. 2 Konstytucji RP, polegające na nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji braku należytej staranności po stronie organów wymaganej w świetle zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności faktu, że postępowanie było prowadzone w odniesieniu do kilkunastu lat, a Spółkę pozbawiono dostępu do dokumentacji kadrowej - co stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający Stronie prawidłową obronę jej praw oraz niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej. Przedmiotowe postępowanie obejmowało kilkanaście lat działalności Skarżącej i trwało też kilka lat zostało bowiem wszczęte 15 grudnia 2010 r. Analizując jednak przebieg tego postępowania administracyjnego oraz powody jego zawieszenia, co zostały opisane w części historycznej uzasadnienia, Sąd nie stwierdził, aby organy obu instancji działały bez należytej staranności, naruszając zasady ogólne postępowania administracyjnego. Skarżąca szczególny nacisk położyła na okoliczność pozbawienia Jej dostępu do dokumentacji kadrowej, jednakże poza ogólnym stwierdzeniem nie wykazała w skardze, aby doszło w niniejszej sprawie do uniemożliwienia Skarżącej prawidłowej obrony jej praw. Jak Sąd już wskazał, ustalenia dotyczące ogólnego stanu zatrudnienia przez Skarżącą oraz osób niepełnosprawnych, w oparciu o które organy ustaliły wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie budzą wątpliwości, a Skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń poza stanowiskiem organów odnośnie J.C.. W tym natomiast zakresie problemem był brak posiadania przez J. C., orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, co też nie było sporne w niniejszej sprawie, sporna natomiast była ocena znaczenia tej okoliczności. Dlatego analizując niniejszą sprawę, Sąd nie znalazł uzasadnienia dla twierdzenia Skarżącej o uniemożliwieniu prawidłowej obrony Jej praw, w związku z pozbawieniem Jej dostępu do dokumentacji kadrowej.

Sąd uznał również za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, poprzez nieuwzględnienie braku należytego współdziałania organu I instancji w celu wyjaśnienia Skarżącej wszelkich okoliczności prawnych, dotyczących braków formalnych w postaci przedłożenia orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności dla pracownika J. C., które mogły mieć wpływ na ustalenie jej obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i przerzucenie na Stronę skutków tego zaniechania. Należy podkreślić, że Skarżąca, jako pomiot posiadający status zakładu pracy chronionej, a więc podmiot profesjonalny w tym zakresie, obowiązana jest do znajomości przepisów branżowych, a więc również przepisów ustawy o rehabilitacji. Skarżąca zatem powinna wiedzieć, kiedy daną osobę, w oparciu o jakie dokumenty, można uznać za osobę niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji i uwzględnić ją przy ustalaniu wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Dlatego też w ocenie Sądu, obarczanie organów odpowiedzialnością za brak wyjaśnienia Skarżącej wszelkich okoliczności prawnych, dotyczących braków formalnych w postaci nie przedłożenia orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności dla pracownika J. C., nie można uznać za skuteczną argumentacją, usprawiedliwiającą Skarżącą w kwestii braku tego dokumentu.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 8 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności pominięcie kwestii znaczenia decyzji organu I instancji dla decyzji Wojewody "(...)"z "(...)" grudnia 2003 roku nr "(...)".

W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący, odpowiadający wymogom art. 107 § 3 K.p.a., wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśniły podstawy prawne decyzji, przytaczając przepisy prawa. W konsekwencji Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organy obu instancji, wyrażonej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej. Brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu co do czasowego skutku decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej, czy skutki utraty statusu zakłady pracy chronionej odnoszą się jedynie do statusu uzyskanego na podstawie decyzji z "(...)" stycznia 2001 r., czy też dotyczą również kolejnej decyzji z "(...)" grudnia 2003 r., nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji jak również prawidłowość decyzji I instancji stwierdzającej utratę przez Skarżącą z dniem 1 lutego 2003 r. statusu zakładu pracy chronionej.

W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 K.p.a. Organ prawidłowo bowiem utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Komisję przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), orzekła jak w sentencji.