Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 759/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.), Protokolant Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 roku przy udziale – sprawy ze skargi K. C., M.D., J. D., B. C.- wsp. S.C. "A" w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie nakazu wycofania towaru za granicę RP podjęta w wyniku wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Spółka Cywilna "A" (zwana dalej Spółką) dokonała w dniu [...].06.1998 r. zgłoszenia celnego w formie pisemnej na dokumencie SAD, 22 palet polichlorku winylu o wadze [...] kg brutto. Towar ten został nadesłany z Węgier na podstawie faktury nr [...] z dnia [...] r. i listu przewozowego nr [...] z dnia [...] r. Organ celny dokonując rewizji celnej tego towaru stwierdził pocięte kawałki tworzywa sztucznego z widocznymi fragmentami napisów i kodów paskowych oraz drobno zmielony nieregularny proszek. Organ celny pobrał próbki do analizy, które przekazane zostały do Instytutu Przemysłu Tworzyw i Farb w G., celem ustalenia, czy towar ten stanowi formę podstawową polichlorku winylu, czy też jest odpadem produkcyjnym z tworzyw sztucznych.

Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie i zarządził objęcie towaru przeznaczeniem celnym powrotnego wywozu poza polski obszar celny, pod rygorem natychmiastowej wykonalności. Nastąpiło to w związku z tym, że przeprowadzone badania potwierdziły, że przedmiotowy w sprawie towar to odpady oraz z tym, że Spółka nie posiadała zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na sprowadzanie odpadów do Polski.

Decyzja ta stała się ostateczna, ponieważ po wniesieniu odwołania z dnia [...] r. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] r. utrzymał ją w mocy.

Pismem z dnia [...].2001 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...].2002 r.) Spółka wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r., podając jako podstawę wznowienia postępowania art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm., zwaną dalej O.p.).

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją decyzją z dnia [...] r. i po przeprowadzeniu postępowania wydał w dniu [...] r. decyzję, którą odmówił uchylenia swojej decyzji, z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził m.in., że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem z materiału dowodowego nie wynika, aby wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania przedmiotowej decyzji, nie znane organowi II instancji.

Pismem z dnia [...].2002r. K. C., B. C., M. D., J. D. wspólnicy Spółki wnieśli "o ponowne rozpatrzenie sprawy" w trybie art. 221 O.p. W uzasadnieniu do tego pisma podkreślono, że w [...] 1998 r. jednemu z wnioskodawców postawiono zarzut dokonania przestępstwa ciągłego tj. sprowadzania do Polski odpadów innych niż niebezpieczne bez wymaganego zezwolenia. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w T. uniewinnił oskarżonego. Sąd podzielił pogląd zawarty w opinii biegłego, że przedmiotem importu do kraju było pełnowartościowe tworzywo termoplastyczne . Po wniesieniu apelacji przez Prokuratora dnia [...] r. Sąd Okręgowy w K. wydal wyrok utrzymujący w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego. Według opinii wnioskujących wyrok uzyskał charakter faktu prawnego i w konsekwencji wywoływał określone skutki prawne, które powinny być zaakceptowane. Tym samym według nich w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nowe okoliczności istniały w dacie wydania decyzji lecz nie były znane organowi celnemu i nie wynikały z materiału dowodowego, ponieważ wydane były po ogłoszeniu wyroku .

Zdaniem wnioskodawców treścią ustaleń sądów karnych były w istocie te same fakty, które jednak organa celne oceniły całkowicie odmiennie. Ponadto zaznaczono, że organy celne dokonały ustaleń sprzecznych z ustaleniami sądów karnych, które dokonały niezbędnych ustaleń dla procesu karnego, a obie formy prowadzonego postępowania sądowego jak i administracyjnego winny służyć ustaleniu prawdy i rzeczywistego stanu rzeczy. Dodatkowo zarzucono, że Prezes Głównego Urzędu Ceł wznawiając postępowanie uznał zasadności podstaw wznowienia, między innymi poprzez zaistnienie ustawowych przesłanek wznowienia, a konkretnie przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt. 5 O.p Skarżący z ostrożności procesowej podnieśli, że w tym przypadku wystąpiły przesłanki, które świadczyły o nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego przez Prezesa GUC. Zdaniem wnioskujących z powyższych dowodów nie wynikało, iż przedmiotem importu był odpad. Jedynym więc rzetelnie przeprowadzonym środkiem dowodowym była opinia biegłego sądowego jak również pisma wyjaśniające eksportera, które były podstawą do wydania wyroku, a organ zaniedbał obowiązku ustaleń istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał dowodów na tę okoliczność.

Dyrektor Izby Celnej w C. wystąpił o uzupełnienie brakującej opłaty skarbowej od powyższego pisma w wysokości [...] zł. Opłata wpłynęła po upływie wyznaczonego terminu. W wyniku wniesienia skargi na decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27.10.2003 r. sygn. akt I S.A./Ka 2285/02 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, iż błędne wezwanie do uzupełnienia brakującej opłaty skarbowej, jak również wadliwe doręczenie pisma z dnia [...] 2002 r. stanowiło naruszenie przepisów postępowania i mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w K. rozpatrując pismo jako odwołanie doszedł do przekonania, że podjąłby decyzję o takiej samej treści, jak decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że z brzmienia art. 243 § 2 O.p., regulującego przebieg postępowania wznowieniowego, wynika, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpoznania dwóch połączonych ze sobą spraw, tj. sprawy dotyczącej przyczyny wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powołany przepis powoduje, że po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, ma ono charakter dwutorowy, a ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 240 § 1 O.p., może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego. Zauważono, że rozstrzyganie o wystąpieniu podstaw do wznowienia postępowania w decyzji o odmowie wznowienia postępowania byłoby naruszeniem przepisów art. 243 § 2 i art. 245 § 1 pkt 1 O.p

Ustosunkowując się do wyroku uniewinniającego organ ten uznał, że nie stanowi on istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej, czy też nowego dowodu w sprawie istniejącego w dniu [...] r. tj. w dniu wydania decyzji przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, nie znanej organowi, który wydał decyzję, w związku z czym, zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Nie bez znaczenia dla sprawy, według organu było również to, że powołany wyżej wyrok z dnia [...] r. dotyczy okresu "[...]-[...] 1997 r." natomiast w niniejszej sprawie odpady zostały sprowadzone w czerwcu 1998 r. Podkreślono, że postępowanie karne ma na celu ustalenie faktu popełnienia przestępstwa i ustalenie odpowiedzialności karnej. Natomiast postępowanie celne ma na celu ustalenie osoby zobowiązanej do wykonania decyzji organów celnych. Są to zatem dwa rozstrzygnięcia niezależne od siebie. Okoliczność, że Sąd Rejonowy w T. uniewinnił Pana K. C. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 108a ust. 3 ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z art. 58 k.k., nie wiąże organów celnych, które władne są samodzielnie ocenić stan faktyczny sprawy i wyciągnąć z niego odpowiednie wnioski. W tym zakresie powołano się na wyrok NSA z dnia 08.05.1997 r. sygn. akt SA/Bk 1452/95. Zwrócono uwagę, że opinia biegłego S. G., do której odnosi się Sąd w wyroku z dnia [...] r. nie dotyczyła towaru wprowadzonego przez Spółkę na polski obszar celny według zgłoszeń celnych dokonanych w UC w C., lecz towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu w UC w K..

W skardze na decyzję organu odwoławczego Spółka reprezentowana przez wspólników zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów: art. 240 § 1 pkt. 5 O.p. poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania, pomimo iż w wyniku prowadzonych przed Sądem Rejonowym w T. i Sądem Okręgowym w K. postępowań karnych pod sygn. akt. [...] oraz [...] ujawniła się nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, a nie znana organowi, który ją wydał, którą to okolicznością jest technologia produkcji importowanego towaru, z której wynika iż importowany towar nie był odpadem, lecz pełnowartościowym tworzywem termoplastycznym. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wyroki sądu powszechnego same w sobie nie mogą stanowić nowego dowodu w sprawie, jednakże stanowią pewną syntezę faktu i prawa, dostarczając organowi określony substrat faktyczny, który powinien z urzędu wszechstronnie zbadać i wziąć pod rozwagę wszystkie przedstawione przez stronę fakty, które mogłyby mieć ewentualnie wpływ na zaskarżoną decyzję, w tym również wnikliwie zbadać fakty i okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na treść powołanych przez skarżących wyroków w sprawie karnej.

W ocenie skarżących z akt prowadzonego przed Sądem Rejonowym w T. i Sądem Okręgowym w K. postępowania karnego bezpośrednio wynikała, istotna dla sprawy nowa okoliczność, która nie była wcześniej znana organom wydającym zaskarżoną decyzję, istniejąca w dacie jej wydania. Tą okolicznością była technologia produkcji importowanego towaru. Według Spółki z opinii powołanego w sprawie biegłego S. G. jednoznacznie wynikało, iż przedmiotem importu do kraju było pełnowartościowe tworzywo termoplastyczne, do dalszego przetwórstwa. Wskazano, że opinia ta była następstwem przeprowadzonych badań, których przedmiot stanowiły próbki takiego samego rodzajowo towaru, które pobrane zostały w toku postępowania celnego. Jednakże końcowe ustalenia biegłego zostały poczynione dopiero na podstawie badań zarówno składu chemicznego, jak i technologii wytwarzania. Podkreślono też, że w toku postępowania celnego, organy celne badały tylko skład chemiczny produktu, co więcej niektórzy opierali się jedynie na opisie próbek bądź zdjęciach video, domniemując technologii produkcji i wyłącznie na tej podstawie zakwalifikowano przedmiotowy towar jako odpad.

Wskazano też, że biegły sądowy stosując początkowo tę samą metodę i badając wyłącznie skład chemiczny towaru, wydał we wstępnej fazie postępowania opinię, iż importowany towar był odpadem. Dopiero w dalszym toku postępowania karnego, w oparciu m.in. o wyjaśnienia producentów tych produktów, po zbadaniu technologii ich wytwarzania wyraził pogląd, iż otrzymany tą technologia towar jest pełnowartościowym tworzywem termoplastycznym. Podkreślono, że posługując się definicją odpadu, o zakwalifikowaniu towaru jako odpadu decydują zarówno skład chemiczny, jak i sposób wytwarzania, tj. technologia produkcji.

W ocenie Spółki, powyższy fakt stanowił zupełnie nową istotną dla sprawy, nie znaną wcześniej okoliczność, która istniała w dacie wydawania decyzji, a która ujawniła się dopiero po jej wydaniu, czyli wypełniona była przesłanka z art. 240 § 1 pkt. 5 O.p. Powołano się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 9.04.2001 r. V SA 1831/00 LEX nr 51329, z 26.04.2000 III SA 1454/99 ONSA 2001/3/123).

Zasadność skargi, według Spółki, potwierdzał również fakt, iż w prowadzonym przed tutejszym Sądem w postępowaniu o zbliżonym stanie faktycznym i z wniosku tych samych skarżących (sygn. akt 3/1 SA/ Ka/2284/02) uchylono zaskarżoną decyzję.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego wnosił o oddalenie skargi podkreślając, że w postępowaniu karnym zarzutem objęto zgłoszenie celne z [...] i [...] 1997 r. natomiast niniejsza sprawa dotyczyła zgłoszenia z czerwca 1998 r. Według pełnomocnika nie ma dowodu na to, że wszystkie zgłoszenia dotyczyły tego samego towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu odwoławczego naruszenia prawa materialnego, czy procesowego kwalifikującego do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że jeśli w danej sprawie wystąpią nowe okoliczności faktyczne, nie tylko dowody, istniejące w dniu wydania ostatecznej decyzji ale nie znane organowi, który ją wydał, będzie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania celnego z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622), a wcześniej z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117, z późn. zm.).

Przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi, że W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli (...) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Nie można przyjąć na gruncie tego przepisu, że człon pierwszy "nowe okoliczności faktyczne" konsumuje człon drugi "nowe dowody". Jednak nowe okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile takie okoliczności wystąpią w sprawie i będą "istotne", a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, czyli w konsekwencji muszą mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.

Ogólnie można stwierdzić, że technologia produkcji może być taką nową okolicznością faktyczną przy kwalifikacji danego towaru jako odpadu, jeśli wykaże się, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, jej wpływ na jego identyfikację.

W przedmiotowej sprawie organy orzekające w postępowaniu, do którego odnosiło się wznowienie postępowania (decyzja Urzędu Celnego z dnia [...] r. i decyzja Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r.) stwierdziły, że sprowadzony przez Spółkę towar w postaci polichlorku winylu stanowi odpad i Spółka nie posiadała zezwolenia na jego przywóz. Próbki tego towaru zostały pobrane do badania, co zostało opisane w protokole z dnia [...].1998 r. Identyfikacja próbek nastąpiła przez Instytut Przemysłu Tworzyw i Farb w G. i jej opis znalazł odzwierciedlenie w sprawozdaniu z badań z dnia [...].1998 r.

Spółka powołuje się natomiast na technologię produkcji, która została ujawniona w postępowaniu karnym przed Sądem Rejonowym w T. i Sądem Okręgowym w K., z której wynika, zdaniem Spółki, że importowany towar nie był odpadem lecz pełnowartościowym tworzywem. Stwierdzenia takie nawet poparte opinią biegłego i wyjaśnieniami eksportera nie są wystarczające do uznania, że w niniejszej sprawie wystąpił związek między sposobem wytwarzania importowanego towaru, a jego kwalifikacją, czyli, że zaistniała podstawa do wznowienia zakończonego postępowania celnego. Tym samym słusznie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r. Zgłoszeniem SAD z dnia [...].07.1998 r. nr [...] był objęty określony towar nazwany "polichlorkiem winylu". W postępowaniu karnym badany był towar o tej samej nazwie ale nie pobrany z tej partii materiału. Z zarzutu postawionego K. C. wynika, że towar ten był importowany w [...] i [...] 1997 r., czyli w okresie wcześniejszym niż w sprawie. Nie zachodzi tu tożsamość przedmiotowa towaru, a więc i nie można stwierdzić, że proces technologii był taki sam i że wpływał na uznanie towaru nie za odpad ale za pełnowartościowe tworzywo. Zbieżność nazw towaru a nawet jego pochodzenie od tego samego eksportera niczego jeszcze nie przesądza. Tożsamość eksportera również nie jest jasna, ponieważ towar będący przedmiotem badania i dowody z dokumentów wyjaśniających proces produkcyjny pochodziły od firmy "B" i "C", a w analizowanym postępowaniu celnym eksporterem była firma "D".

Organ celny w wyniku wznowienia postępowania i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego prawidłowo zebrał w sprawie materiał dowodowy z udziałem strony, prawidłowo go ocenił, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów, wydając zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Po wniesieniu odwołania organ drugiej instancji wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne i zgodnie z prawem wydał decyzję. Sad w całej rozciągłości zgadza się z wywodami organu odwoławczego w zakresie podstaw do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 243 1 O.p. Złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania rodzi obowiązek, gdy nie zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania.

Na koniec odnosząc się do powołanego w skardze wyroku tut. Sądu z dnia 11 lutego 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Ka 2284/02 należy zaznaczyć, że dotyczył on innych podstaw uchylenia niż Spółka podnosi. Wyrokiem tym Sad uchylił decyzję organu odwoławczego z tej przyczyny, że decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r. nr [...], do której odnosiło się postępowanie wznowieniowe, nie była decyzją kończącą postępowanie w sprawie, bo była jedynie decyzją uchylającą decyzję organu pierwszej instancji (Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r.) i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Sąd ten stwierdził, że uchylenie tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania nie było możliwe bez względu na podstawy wznowienia wskazane przez stronę.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów tego typu naruszeń prawa oddalił skargę Spółki w trybie art. 151 ww. ustawy.