Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2633/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 3288 (trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji, na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204, dalej u.o.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania I. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] nakazującej rejestrację 45 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającej opłatę za używanie 32 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 29.025 zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzje obu organów zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne.

W dniu [...] marca 2015 r. przeprowadzono kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych w lokalu użytkowym położonym przy ul. L. [...] w P. zajmowanym przez HOTEL I. SP. Z O.O. prowadzonym przez I. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Kontrola została przeprowadzona w obecności dyrektor i wiceprezes M. B. oraz wiceprezes U. S. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który został podpisany przez M. B. i U. S. Do protokołu kontroli załączono też oświadczenie podpisane przez M. B.

W protokole kontroli wskazano, że w trakcie przeprowadzonej kontroli ujawniono w lokalu 95 odbiorników telewizyjnych marki [...] i [...]. Do odbiornika doprowadzona jest: antena satelitarna [...] i antena naziemna. Stwierdzono, że odbiorniki w ilości 95 szt. odbiorników telewizyjnych są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Stwierdzony okres używania odbiorników wynosi pięć lat i został ustalony na podstawie informacji uzyskanej od M. B. W protokole odnotowano, iż poinformowano o przepisach wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych. Zostawiono wniosek rejestracyjny/formularz zgłoszenia zmiany danych. Na [...] dokonano rejestracji 50 sztuk odbiorników TV, brak rejestracji 45 szt. TV. Stwierdzony okres używania odbiorników telewizyjnych wynosi "pięć lat" i został ustalony na podstawie informacji uzyskanych od M. B.

Do protokołu kontroli załączono oświadczenie M. B., z którego wynika, iż 95 sztuk odbiorników telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez Stronę jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie jest możliwe z powodu innych obowiązków służbowych M. B.

Organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. poinformował stronę skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych 45 odbiorników telewizyjnych oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Do pisma załączono kopię protokołu kontroli oraz kopię oświadczenia M. B.

Strona skarżąca w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., podpisanym przez M. B., wniosła o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej kontroli. Wskazała, że w trakcie kontroli nie ustalono dokładnej ilości odbiorników oraz możliwości natychmiastowego odbioru programu. Z uwagi na brak czasu i pośpiech związany z pilnymi obowiązkami służbowymi M. B., kontrolerzy sprawdzili jedynie kilka pomieszczeń z odbiornikami. M. B. poinformowała, że łącznie jest 50 odbiorników zarejestrowanych oraz 45 niezarejestrowanych, jednakże nie poinformowała, że 45 odbiorniki niezarejestrowane są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Rozmowa z kontrolującymi dotyczyła bowiem ilości pokojów w których znajdują się odbiorniki telewizyjne. Skarżąca podniosła, że odbiorniki niezarejestrowane mogą odbierać jedynie sygnał analogowy i nie zostały przystosowane do odbioru sygnału cyfrowego a po kontroli zostały zmagazynowane.

Organ I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. udzielił odpowiedzi na ww. pismo strony skarżącej, informując m.in. o ustawowym terminie na dokonanie rejestracji odbiorników TV oraz o konsekwencjach związanych z używaniem odbiorników bez rejestracji powyżej 14 dni.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr[...]Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A., na podstawie art. 7 ust. 6 u.o.a. w związku z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 1140) oraz art. 104 k.p.a., nakazał rejestrację 45 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalił opłatę za używanie 45 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 29.025 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

Ustosunkowując się do wyjaśnień strony skarżącej, organ podniósł, że protokół kontroli zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a.. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Złożone przez M. B. i U. S. oświadczenia, które zostały także przez ww. podpisane jednoznacznie wskazują iż w dniu przeprowadzonej kontroli na terenie kontrolowanego lokalu znajdowało się dziewięćdziesiąt pięć sprawnych odbiorników telewizyjnych, umożliwiających natychmiastowy odbiór programu. Odnosząc się do przesłanej informacji, iż ujawnione w trakcie kontroli odbiorniki telewizyjne zostały zakupionej około dziesięciu lat wcześniej organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami powinny zostać zarejestrowane najpóźniej w terminie czternastu dni od daty dokonania zakupu. W toku czynności kontrolnych M. B. oraz U. S. miały możliwość złożenia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, czy też okoliczności z nią związanych. Wyżej wymienione mogły także oświadczyć, że nie posiadają wiedzy w przedmiocie objętym kontrolą. Natomiast M. B. i U. S. podpisała protokół jak i dołączone do niego oświadczenie bez zastrzeżeń. Osobista kontrola wszystkich pomieszczeń, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne nie odbyła się z powodu braku czasu M. B., co zostało wpisane do druku oświadczenia, tak więc dalsze ustalenia oparte zostały na złożonym oświadczeniu M. B., w którym stwierdziła, iż dziewięćdziesiąt pięć odbiorników telewizyjnych znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Zdaniem organu I instancji ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Zarówno jeden jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących oraz przez kontrolowanego - stronę postępowania ewentualnie przez osobę uczestniczącą w kontroli, co miało miejsce w tym przypadku. Tak więc przeprowadzenie ponownej kontroli, co sugeruje M. B., zdaniem organu jest bezzasadne.

W związku z powyższym w ocenie organu brak podstaw do odmowy wiarygodności spontanicznemu oświadczeniu M. B. i U. S. odnośnie sprawności ujawnionych w trakcie kontroli odbiorników telewizyjnych. Obydwie były świadome celu kontroli, w której brały udział, zatem informacje pochodzące od ww. stanowią pełnowartościowe źródło dowodowe, na podstawie którego możliwe było dokonywanie ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła:

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w szczególności wydanie decyzji jedynie w oparciu o protokół kontroli i oświadczenie strony, całkowicie pomijając dowody wskazane przez stronę,

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia, pominięcia wniosku dowodowego w celu przeprowadzenia uzupełniającej kontroli wraz z brakiem odniesienia się do twierdzeń strony,

- naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z kontroli uzupełniającej podczas gdy twierdzenia i dowody wskazane przez stronę mają istotne znaczenie dla sprawy,

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak swobodnej oceny dowodu organu,

- naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez mylne twierdzenia w uzasadnieniu decyzji i wskazanie przeprowadzenia kontroli w lokalu, w wyniku którego doszło do ujawnienia 95 odbiorników telewizyjnych, podczas gdy faktyczne wydanie decyzji opierało się jedynie na oświadczeniu strony skarżącej bez faktycznego dokonania kontroli w wyniku której doszło do ujawnienia niezarejestrowanych odbiorników.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie wykonania decyzji.

Strona skarżąca wskazała, iż posiada 50 odbiorników zarejestrowanych natomiast 45 nie jest zarejestrowanych z powodu braku dostosowania do odbioru sygnału cyfrowego, nieużywanych od wielu lat, składowanych w magazynie, zakupionych 10 lat wcześniej, gdy do odbioru telewizji wykorzystywany był sygnał analogowy. Wskazała, iż obecnie w hotelu przeprowadzany jest remont. Pokoje wyremontowane (kategoria "lux") zostały wyposażone w telewizory z płaskim ekranem odbierające telewizję naziemną i zarejestrowane, natomiast tańsze pokoje dostępne w wersji "standard" nie posiadają żadnych odbiorników telewizyjnych. Pokoje tańsze są rzadko wynajmowane, a na stronie internetowej hotelu widnieją tylko zdjęcia pokoi w wersji "lux".

Strona skarżąca zarzuciła także brak pouczenia przez kontrolerów o różnicach w traktowaniu odbiorników przystosowanych do odbioru programu i tych, które nie są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Wskazała, iż stare odbiorniki do odbioru sygnału analogowego w przypadku prowadzenia hotelu są zbędne i złożone są w magazynie.

Załączono do odwołania zdjęcia pokoi hotelowych wyposażonych w telewizory o płaskim ekranie (LCD) oraz zdjęcia zmagazynowanych telewizorów kineskopowych.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Minister Administracji i Cyfryzacji w uzasadnieniu odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżąca w odwołaniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w szczególności wydania decyzji jedynie w oparciu o protokół kontroli i oświadczenie strony, całkowicie pomijając dowody wskazane przez stronę wskazać należy, iż organ I instancji nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin obiektu hotelowego i odbiorników TV co do których ustalono, iż nie są zarejestrowane. W przedmiotowej sprawie z treści protokołu jasno wynika, iż kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie M. B. i U. S., które niewątpliwie zorientowane były w przedmiocie kontroli skoro w tym zakresie udzieliły stosownych wyjaśnień a protokół z kontroli podpisały bez zastrzeżeń. W trakcie kontroli na podstawie złożonego przez nie oświadczenia wiedzy ustalono zatem, iż strona posiada wskazaną w protokole i oświadczeniu ilość odbiorników jak również, iż są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Sposób w jaki dokonano tych ustaleń nie narusza obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalają na zastosowanie domniemania, iż odbiorniki są używane. Gdyby M. B. oraz U. S. nie posiadały wiedzy w przedmiocie odbiorników użytkowanych przez stronę wówczas nie złożyłyby ww. oświadczenia podczas przeprowadzonej kontroli. Gdyby 45 odbiorników telewizyjnych nie było w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu w chwili kontroli to strona niewątpliwie o tej okoliczności pamiętałaby podczas przeprowadzonej kontroli i by nie podała, iż odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W takiej sytuacji twierdzenia pełnomocnika strony skarżącej uznać należy za próbę odwrócenia niekorzystnych dla strony skutków, jakie wywołało oświadczenie uprzednio złożone podczas kontroli.

Organ dokonując oceny wiarygodności oświadczeń M. B. i U. S. składanych do protokołu kontroli w kontekście twierdzeń zawartych w odwołaniu dał wiarę spontanicznym twierdzeniom osób uczestniczących w kontroli, tym bardziej, że strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalenia kontroli.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia, pominięcia wniosku dowodowego w celu przeprowadzenia uzupełniającej kontroli wraz z brakiem odniesienia się do twierdzeń strony oraz zarzutu naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z kontroli uzupełniającej podczas gdy twierdzenia i dowody wskazane przez stronę mają istotne znaczenie dla sprawy, organ wskazał, iż pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił stronie skarżącej przyczyny braku przeprowadzenia uzupełniającej kontroli i podstawy uznania wyjaśnień składanych podczas kontroli w dniu [...] marca 2015 r. za pełnowartościowe źródło dowodowe. Okoliczność ta znalazła odzwierciedlenie w treści wydanej decyzji. W przedmiotowej sprawie nie ma podstaw, żeby kwestionować oświadczenie osoby uczestniczącej w kontroli, albowiem nie sposób zakładać, żeby wiedza członków zarządu nie obejmowała tak elementarnych dla funkcjonowania hotelu wiadomości, jak rodzaj i standard oferowanych w nim usług, który wyznaczają m.in. składniki wyposażenia udostępnianych klientom pomieszczeń a telewizory są istotnym elementem tych składników. Podkreślić należy, iż protokół z kontroli zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 K.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Złożone oświadczenie, wobec którego nie przedstawiono wiarygodnych przeciwdowodów jest jak najbardziej dopuszczalne i wiarygodne. Wówczas podpis takiej osoby na protokole kontroli należałoby uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brała ona udział w kontroli, a po drugie, że osoba ta nie kwestionuje ustaleń kontroli. W przedmiotowej sprawie bez wątpienia M. B. i U. S. posiadały wiedzę dotyczącą przedmiotu kontroli skoro udzieliły niezbędnych informacji a protokół podpisały bez zastrzeżeń.

Organ wskazał, iż w mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanych odbiorników podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. W protokole kontroli utrwala się bowiem przebieg i wyniki kontroli, sporządzony jest on przez kontrolującego, a w sytuacji, gdy w czynnościach kontrolnych bierze udział przedstawiciel podmiotu kontrolowanego - przedstawia się go do podpisu tej osobie. W przedmiotowej sprawie nie zostały przedstawione żadne dowody podważające ustalenia kontroli. Jakkolwiek strona w toku prowadzonego postępowania podniosła, iż 45 odbiorników nie jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu to na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dowodów. Zatem jej wyjaśnienia stanowią jedynie wyraz ogólnego przekonania. Ponadto strona potwierdziła w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., iż odbiorniki zostały zmagazynowane po kontroli, zatem stwierdzić należy, iż zdjęcia załączone do odwołania nie stanowią potwierdzenia stanu z chwili kontroli. W ocenie organu II instancji w świetle zebranego i prawidłowo ocenionego materiału dowodowego okoliczności faktyczne sprawy (ilość odbiorników, fakt i okres ich posiadania przez stronę oraz okres ich używania) nie budzą wątpliwości.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez brak swobodnej oceny dowodu organu, organ ponownie podkreślił, że strona kwestionując ustalenia kontroli nie przedstawiła żadnych dowodów obalających je.. Dokumentacja zdjęciowa załączona do odwołania nie może stanowić podstawy stwierdzenia braku możliwości odbioru programu przez odbiorniki jak również nie stanowi potwierdzenia, iż są to tożsame odbiorniki z ujawnionymi podczas kontroli.

Odnosząc się do zarzutu braku pouczenia przez kontrolerów o różnicach w traktowaniu odbiorników przystosowanych do odbioru programu i tych, które nie są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu wskazać należy, iż kwestie związane z obowiązkiem uiszczania abonamentu są powszechnie znane a ponadto uregulowane obowiązującymi przepisami prawnymi. Strona będąca jednocześnie przedsiębiorcą powinna znać przepisy prawa, zważywszy, że obowiązek rejestracji odbiorników ciąży na każdej osobie używającej odbiornika, zaś uregulowania dotyczące terminu, w którym należy dokonać rejestracji są tożsame dla wszystkich.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję I. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji.

Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez bezpodstawne uznanie za prawidłowe domniemania istnienia odbiorników telewizyjnych zdolnych do natychmiastowego odbioru programu oraz ich stanu technicznego,

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty odwołania, lecz stanowcze przyjęcie słuszności rozstrzygnięcia decyzji I instancji,

3. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w szczególności wydania decyzji w oparciu jedynie o protokół kontroli i oświadczenie strony skarżącej, całkowicie pomijając dowody wskazane przez stronę skarżącą,

4. art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zgromadzenie i rozpatrzenie w sposób niewyczerpujący materiału dowodowego, a więc bez podjęcia niezbędnych kroków w % celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania właściwego rozstrzygnięcia,

5. art. 81 k.p.a. poprzez jego arbitralne zastosowanie,

6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez swobodną ocenę dowodów i bezpodstawne uznanie, że okres używania odbiorników wynosi 5 lat,

7. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak zaliczenia dokumentacji zdjęciowej jako część materiału dowodowego w niniejszej sprawie, jako istotna okoliczność przyczyniająca się do wyjaśnienia sprawy, nie będąca sprzeczna z prawem,

8. art. 80 k.p.a. poprzez brak swobodnej oceny dowodu organu wydającego decyzję całkowicie pomijając okoliczności wskazaną przez stronę skarżącą i wiarygodną dokumentację zdjęciową załączoną do odwołania, potwierdzające twierdzenia strony skarżącej iż są to odbiorniki uniemożliwiające natychmiastowy odbiór programów,

9. art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny dowodu na podstawie całokształtu materiału dowodowego w szczególności iż oferta kontrolowanego lokalu przewiduje możliwość skorzystania z pokoju hotelowego nie wyposażonego w odbiornik telewizyjny,

10. art. 79 k.p.a. w zw. z art. 7 u.o.a. poprzez ich błędną wykładnię,

11. art. 136 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie i niewyjaśnienie podstaw pomimo wniosku z dnia [...] maja 2015 roku braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ilości istnienia odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu i okresu ich używania,

10. art. 7 k.p.a. w zw. z art, 104 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy w postępowaniu odwoławczym, całkowicie opierając decyzję na domniemaniach organu I instancji

Strona skarżąca postawiła także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 5 ust. 3 u.o.a., poprzez uznanie domniemania faktycznego za prawidłowe.

Strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Ponownie wskazała, że z protokołu kontroli oraz załączonego do niego oświadczenia w sposób oczywisty wynika, że osoby biorące udział w kontroli nie dysponowały potrzebnym czasem z uwagi na inne czynności związane z remontem kontrolowanego obiektu. Zakres prac remontowych, brak porozumienia się stron oraz duża ilość innych obowiązków służbowych związanych z prowadzeniem działalności hotelowej spowodowały wprowadzenie strony skarżącej przez organ kontrolny w błąd. Strona skarżąca jest podmiotem hotelowym, który od wielu lat płaci opłatę abonamentową za używanie w swoim obiekcie 50 sztuk odbiorników.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

W ocenie Sądu, obie wniesione skargi - analizowane pod ww. kątem - zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu, wydając przedmiotową decyzję Minister Spraw Administracji i Cyfryzacji dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów stron skarżących.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] nakazującą rejestrację 45 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającej opłatę za używanie 32 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 29.025 zł.

Na wstępie należy podnieść, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, o czym stanowi ust. 4 art. 2 u.o.a. Jedyne ograniczenie tej zasady ustawodawca wprowadził w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Wykładnia literalna i funkcjonalna powołanych przepisów prowadzi do wniosku, iż adresatem normy prawnej jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, przy czym wyraz "używanie" stanowi jest domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza.

W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności.

Z treści przepisów ww. ustawy wynika także, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.).

W świetle tych przepisów nie budzi wątpliwości, że ustalenia faktyczne będące podstawą wydania decyzji na skutek przeprowadzonej kontroli, jak i samo postępowanie w sprawie ewentualnego nakazu rejestracji oraz określenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika RTV, przebiega w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności istotne znaczenie dla praworządności działania organów administracji mają zasady wskazane w rozdziale 2 tej ustawy.

Organ administracji publicznej zobowiązany jest stosować się do zasady wynikającej z art.7 k.p.a., stojąc na straży praworządności i podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, zasady określonej w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organ ma działać w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz zasady wynikającej z art. 9 k.p.a. nakładającej na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Rozwinięciem tych zasad jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w rozumieniu art. 75 k.p.a., czyli wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W świetle powyższego, w uzasadnieniu decyzji, której podstawę materialnoprawną stanowiły przepisy ustawy o opłatach abonamentowych, winny być wskazane dowody, które pozwoliły organom na wydanie rozstrzygnięcia, którym nałożono na stronę obowiązek rejestracji 45 odbiorników telewizyjnych oraz ustalono opłatę za ich używanie w wysokości 29.025 zł. Jako dowód w sprawie powołano ustalenia protokołu kontroli z dnia [...] marca 2015 r. oraz oświadczenie złożone przez M. B. w dniu kontroli, która (zdaniem organów) precyzyjnie wskazała liczbę niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.

Jednakże należy podkreślić iż strona skarżąca konsekwentnie podczas całego postępowania administracyjnego (w będącym odpowiedzią na zawiadomienie o wszczęciu postępowania piśmie z dnia [...] maja 2015 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji) podnosiła, iż w trakcie kontroli nie ustalono dokładnej ilości odbiorników oraz możliwości natychmiastowego odbioru programu. Z uwagi na brak czasu i pośpiech związany z pilnymi obowiązkami służbowymi M. B. związanych z remontem hotelu, kontrolerzy sprawdzili jedynie kilka pomieszczeń z odbiornikami. Wskazywano, iż 45 odbiorników telewizyjnych nie jest zarejestrowanych z powodu braku dostosowania do odbioru sygnału cyfrowego, nieużywanych od wielu lat, składowanych w magazynie, zakupionych 10 lat wcześniej, gdy do odbioru telewizji wykorzystywany był sygnał analogowy. Pokoje wyremontowane (kategoria "lux") zostały wyposażone w telewizory z płaskim ekranem odbierające telewizję naziemną i zarejestrowane, natomiast tańsze pokoje dostępne w wersji "standard" nie posiadają żadnych odbiorników telewizyjnych. Pokoje tańsze są rzadko wynajmowane, a na stronie internetowej hotelu widnieją tylko zdjęcia pokoi w wersji "lux". Zdaniem strony skarżącej zakres prac remontowych, brak porozumienia się stron oraz duża ilość innych obowiązków służbowych związanych z prowadzeniem działalności hotelowej spowodowały wprowadzenie strony skarżącej przez organ kontrolny w błąd. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. wniosła o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej kontroli, a do odwołania załączono zdjęcia pokoi hotelowych wyposażonych w telewizory o płaskim ekranie (LCD) oraz zdjęcia zmagazynowanych telewizorów kineskopowych.

W odpowiedzi na powyższe organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie z treści protokołu jasno wynika, iż kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie M. B. i U. S., które niewątpliwie zorientowane były w przedmiocie kontroli skoro w tym zakresie udzieliły stosownych wyjaśnień a protokół z kontroli podpisały bez zastrzeżeń. W trakcie kontroli na podstawie złożonego przez nie oświadczenia wiedzy ustalono zatem, iż strona posiada wskazaną w protokole i oświadczeniu ilość odbiorników jak również, iż są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Sposób w jaki dokonano tych ustaleń nie narusza obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalają na zastosowanie domniemania, iż odbiorniki są używane. W przedmiotowej sprawie nie zostały przedstawione żadne dowody podważające ustalenia kontroli Zatem wyjaśnienia strony skarżącej stanowią jedynie wyraz jej ogólnego przekonania.

W ocenie organu zarówno zapisy protokołu kontroli z dnia [...] marca 2015 r. jak i zapis oświadczenia złożonego przez M. B. wskazują, iż kontrola była przeprowadzona w sytuacji natężania obowiązków służbowych osób biorących w kontroli w imieniu strony skarżącej. Tym samym organ winien wziąć pod uwagę wyjaśnienia strony skarżącej, iż zakres prac remontowych przeprowadzanych w remontowanym obiekcie, brak porozumienia się stron oraz duża ilość innych obowiązków służbowych związanych z prowadzeniem działalności hotelowej spowodowały wprowadzenie strony skarżącej przez organ kontrolny w błąd.

Sąd podkreśla, że przepis art. 2 ust. 2 u.o.a. wprowadza domniemanie o używaniu odbiorników RTV, lecz pod warunkiem ustalenia, że odbiorniki były "w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu". Okoliczność tę organ kontroli jest obowiązany ustalić, jako niewątpliwą, by móc zastosować domniemanie używania takich odbiorników. W tym miejscu zasadnym jest zauważenie, że protokół kontroli ma walor dokumentu urzędowego, którym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. jest dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jednakże zgodnie z § 3 art. 76 k.p.a. przepis jego § 1 nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentu.

Jeżeli zatem skarżąca domagała się przeprowadzenia dowodu na stwierdzenie okoliczności, ile faktycznie było w kontrolowanym obiekcie telewizorów i czy spełniały wymagania z art. 2 ust. 2 ustawy (umożliwiały natychmiastowy odbiór programów emitowanych wyłącznie cyfrowo), to zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. organ powinien tę okoliczność sprawdzić, także celem ustalenia, czy faktycznie w dacie kontroli nie był możliwy odbiór sygnału analogowego. Nie przeprowadzając tego dowodu organ administracji naruszył wymienione przepisy postępowania uniemożliwiając skarżącej przeprowadzenia dowodu przeciwko protokółowi kontroli i oświadczeniu, które, jak podkreślano w obu decyzjach, stanowiły podstawę ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia. Naruszenie tych przepisów postępowania prowadziło do naruszenia także przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co spowodowało także wydanie decyzji z naruszeniem art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślić także należy, iż w ocenie Sądu organ nie może nakazać rejestracji niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w przypadku, gdy odbiornik nie umożliwia natychmiastowego odbioru programu, w szczególności gdy strona skarżąca wielokrotnie podnosiła, iż stare odbiorniku przystosowane jedynie do odbioru sygnału analogowego w przypadku prowadzenia działalności hotelowej przez skarżącą są zbędne, zostały zastąpione nowoczesnymi odbiornikami telewizyjnymi odbierającymi sygnał cyfrowy, a same zostały zmagazynowane. Organ wydając decyzję nakazującą rejestrację odbiornika telewizyjnego winien w dacie wydania decyzji zbadać, czy strona postępowania zarejestrowała przedmiotowy odbiornik ewentualnie czy odbiornik ten nie został zutylizowany lub strona nie zamierza go użytkować ze względu na jego nieprzydatność. W przypadku telewizorów odbierających program telewizyjny nadawany analogowo zasadnym jest zbadanie przez organ – jak już wyżej wskazano - czy faktycznie w dacie kontroli nie był możliwy odbiór sygnału analogowego, ewentualnie czy telewizory były zaopatrzone w dekodery umożliwiające odbiór programów emitowanych cyfrowo.

Sąd nie zgadza się także z twierdzeniem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanych odbiorników jedynie na etapie kontroli strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. W ocenie Sądu zastosowanie powyższego twierdzenia powodowałoby iluzoryczność postępowania administracyjnego i ograniczałoby postepowanie dowodowe jedynie do protokołu kontroli i oświadczenia strony biorącej udział w kontroli, bez możliwości przedstawienia przez stronę skarżąca przeciwdowodów. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, w świetle której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy danego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Natomiast zasada oficjalności wymaga, żeby w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc także z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn.. akt II SA/Łd 517/11, LEX nr 994202).

Z powyższych względów, Sąd uznał, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) w zakresie naruszenia przez stronę skarżącą przepisów ustawy o abonamencie, w tym art. 2 tejże ustawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, aby w uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym – wyjaśnić podstawy prawne decyzji, przytaczając przepisy prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

Niepodjęcie przez organy orzekające czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji, mając na względzie wymienione uwagi, powinien ustalić wszystkie konieczne okoliczności faktyczne, by w następstwie móc dokonać rozstrzygnięcia o niewątpliwej treści uzasadnionego zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.