Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 94/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2, art. 6, art. 16
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt a a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A Spółki z o.o. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013r. A spółka z o.o. zwróciła się do Marszałka Województwa o udostępnienie za pośrednictwem poczty elektronicznej informacji publicznej w postaci kopii (skanów):

- aktualnie obowiązujących umów o świadczenie usług publicznych w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich na terenie województwa,

- informacji kwartalnych – sprawozdań wykonawcy z realizacji usług świadczonych w zakresie publicznego transportu zbiorowego na podstawie aktualnie obowiązujących umów, zawierających dane na temat rzeczywiście poniesionych w danych kwartałach rozliczeniowych kosztów i wygenerowanych przychodów w związku ze świadczeniem przewozów (wraz z ewentualnymi uzasadnieniami i wyjaśnieniami wykonawcy),

- planów finansowych (wraz z ewentualnymi korektami) do aktualnie obowiązujących umów o świadczenie usług publicznych w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich na terenie województwa.

Dnia 13 czerwca 2013r. wnioskodawcy została udostępniona informacja publiczna w zakresie dotyczącym pkt 1 wniosku. W zakresie dotyczącym pkt 2 i 3 wniosku zostało wszczęte postępowanie administracyjne, o czym wnioskodawca został zawiadomiony.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Marszałek Województwa odmówił A spółce z o.o. udostępnienia informacji publicznej w zakresie objętym pkt 2 i 3 powyższego wniosku.

Swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił treścią art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; dalej u.d.i.p.), w myśl którego prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Dodatkowo zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503) przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

Z uwagi na fakt, że przewoźnik, z którym Województwo zawarło umowę o świadczenie usług publicznych w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich na terenie województwa, oznaczył przedmiotowe dokumenty klauzulą "Tajemnica Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o.", to jest powziął działania by zachować ich poufności, a także mając na względzie, że dane kosztowo-przychodowe nie były i nie są przez przewoźnika ujawniane publicznie oraz w istocie stanowią znaczną wartość gospodarczą – zawierają bowiem dane przychodów, kosztów i zysku dla poszczególnych połączeń kolejowych, a ich potencjalne wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zdaniem organu dać mu przewagę nad spółką w konkurencji na rynku. Dodatkowo ze względu na to, że przewoźnik nie zrezygnował z prawa do zachowania powyższych informacji w tajemnicy, nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p.

2. Od powyższej decyzji A Spółka z o.o. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzuciła naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 poprzez nieuzasadnioną odmowę udostępnienia informacji publicznej, a także naruszenie szeregu zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

3. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał zawarte w odwołaniu wywody strony dotyczące zakresu pojęcia "sprawy publicznej", pozwalającego na odróżnienie informacji publicznej od informacji nie posiadającej tego charakteru, a w konsekwencji nie podlegającej ujawnieniu na podstawie u.d.i.p., za nadinterpretację prawa nie znajdującą zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, jej koszt) oraz formalny – wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa).

Utrzymanie danych informacji jako "tajemnicy" wymaga podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Z żadnych przepisów nie wynika, że wykonawcy powinni wykazać, że zastrzegli poufność określonych danych w sposób uprawniony. Podobnie jak brak przepisów zobowiązujących zamawiającego do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, w celu weryfikacji poprawności zastrzeżenia w odniesieniu do konkretnych informacji tajemnicy przedsiębiorstwa, a tym samym do odtajnienia dokumentów i udostępniania jako informacji jawnych, w przypadku stwierdzenia, że zastrzeżenie tajności jest bezpodstawne.

Faktem jest, że dyrektywa 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie ponownego wykorzystania informacji sektora publicznego, została zaimplementowana do polskiego porządku prawnego przez ustawę z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 Nr 204 poz. 1195). Akty te dają szerokie uprawnienia do wykorzystywania informacji publicznej oraz stwarzają ogólne ramy dla warunków regulujących ponowne wykorzystywanie dokumentów sektora publicznego w celu zapewnienia uczciwych, proporcjonalnych i niedyskryminacyjnych warunków ponownego wykorzystywania takich informacji. Stosowanie tych przepisów, a w konsekwencji upublicznianie dostępnych dokumentów, będących w posiadaniu organów administracji, jest realizacją podstawowego, w demokratycznym państwie, prawa do wiedzy. Niezbędnym jednak jest równoczesne przestrzeganie innych obowiązujących przepisów, bowiem organy administracji publicznej mają obowiązek stać na straży prawa, a nie stosować przepisy wybiórczo.

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, że Marszałek Województwa przeprowadzał procedurę przetargową w sposób otwarty dla każdego podmiotu, sprawiedliwy i zgodny z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji, a poprzez odmowę udzielenia wnioskowanej informacji nie ograniczył stronie możliwości przygotowania konkurencyjnej, opartej na rzeczywistych danych, oferty na wykonywanie przewozów w województwie.

4. Na powyższą decyzję A spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów, mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 2 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie, skutkujące odmową udzielenia informacji publicznej z uwagi na brak interesu faktycznego i prawnego;

- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, skutkujące nieuzasadnioną odmową udostępnienia skarżącej informacji publicznej;

- art. 33 ust. 1 oraz art. 35 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885) w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, skutkujące nieuzasadnionym uznaniem danych, o których udostępnienie wnosiła skarżąca, za niejawną tajemnicę przedsiębiorcy i odmową udostępnienia informacji publicznej;

- art. 6, 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), poprzez działanie organu w sposób wykraczający poza ramy określone przez przepisy prawa, prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do władzy publicznej oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy.

Na wskazanych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi spółka przedstawiła argumentację w zakresie każdego z podniesionych zarzutów wskazując m.in., że organy orzekające w sprawie ograniczyły stronie prawo do informacji publicznej błędnie uzależniając jej udostępnienie od posiadania w tym zakresie interesu prawnego, a następnie nie stwierdzając istnienia tego interesu prawnego. Jednakże zdaniem strony nawet gdyby przepisy prawa przewidywały konieczność wystąpienia tej przesłanki, to w rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka go posiada. Nadto organy błędnie oceniły wystąpienie elementu materialnego składającego się na treść instytucji tajemnicy przedsiębiorstwa. Organy bezkrytycznie zaakceptowały zastrzeżenie tajemnicy przez przedsiębiorcę całkowicie ignorując nie tylko fakt, iż informacje, o których udostępnienie wnosiła skarżąca takiej tajemnicy de facto nie stanowią, ale także to, że wyłączenie jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa jest co do zasady niemożliwe w przypadku wydatkowania środków publicznych. Ponadto organy uznały przedmiotowe informacje za tajemnicę przedsiębiorcy nawet się z nimi nie zapoznając. W związku z powyższym organy nie były w stanie dokonać prawidłowej oceny charakteru przedmiotowych informacji. Tymczasem powinny były zażądać przedmiotowej dokumentacji a następnie się z nią zapoznać. Dopiero wówczas bowiem mogłyby dokonać obiektywnej oceny tego, czy informacje żądane przez skarżącą podlegają udostępnieniu, czy nie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa o odmowie udostępnienia A spółce z o.o. informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r., z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy [...] Spółki z o.o.

Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Konkretyzację powyższej zasady stanowi ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do treści jej art. 1 ust. 1 każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, przy czym prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu obywatelowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu, przy czym z uwagi na treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie jest to katalog zamknięty.

W świetle powyższego uznać należy, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów sprawujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter informacji publicznej należy wobec tego przypisać jedynie tym informacjom należącym do sfery faktów, które odnoszą się do wskazanej w art. 61 Konstytucji RP publicznej sfery ich działalności, a więc wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Odrębnej uwagi wymaga kwestia dostępu do dokumentów znajdujących się posiadaniu podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Pojęcie dokumentu urzędowego różni się od dokumentu zawierającego informację publiczną. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Informacja publiczna obejmuje bowiem swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe. Istotne znaczenie ma nie to, czy dokument został sporządzony przez funkcjonariusza publicznego w znaczeniu przepisów kodeksu karnego, lecz przede wszystkim to czy zawiera on informację publiczną. Informacją publiczną są nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i wytworzone przez organy administracji publicznej, ale także te dokumenty, których organ używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Kryterium uzyskania dostępu do dokumentu jest zatem jedynie istnienie okoliczności wyłączających udostępnienie informacji, a nie jego kwalifikacja jako dokumentu urzędowego (wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., I OSK 2215/11).

6. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji, spowodowanej powołaniem się przez podmiot do tego zobowiązany na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy. W myśl bowiem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Zasadą pozostaje obowiązek udostępnienia informacji publicznej. Ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) ma charakter wyjątku od zasady i nie może być interpretowany rozszerzająco. W konsekwencji przesłanki przemawiające za odmowa udostępnienia informacji publicznej ze wskazanej przyczyny muszą być przez podmiot dokonujący odmowy wyjaśnione oraz omówione wyczerpująco i precyzyjnie.

Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna. W związku z tym musi być ona w zasadzie prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. Tymczasem do akt niniejszej sprawy nie dołączono dokumentów objętych wnioskiem skarżącej Spółki, a następnie decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wskazane braki dowodowe w postępowaniu wyjaśniającym organu nie pozwalają na precyzyjną ocenę sformułowanej w wydanych decyzjach generalnej odmowy udostępnienia informacji z uwagi na ochronę danych osobowych i tajemnicę przedsiębiorcy. Zauważyć jednak należy, że nie można w sposób generalny utajnić wszystkich danych (odmówić generalnego dostępu do nich), zwłaszcza informacji pochodzących od przedsiębiorcy, bez wskazania, czego dokładnie utajnienie dotyczy i z czego konkretnie ono wynika. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony danych osobowych i tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Dopiero taka argumentacja organu w połączeniu z udostępnionymi sądowi materiałami źródłowymi umożliwi temu sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia danej informacji publicznej (wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 192/13, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

7. W ramach sądowoadministracyjnej kontroli odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy konieczne jest badanie przesłanek materialnych i formalnych tajemnicy przedsiębiorcy. Podlegający badaniu element materialny to np. szczegółowy opis stosowanych technologii, urządzeń, stosowane rozwiązanie organizacyjne, nazwa kontrahenta, warunki umowy, zaś element formalny – wola utajnienia danych informacji to podjęte w tym zakresie działania np. w postaci zapisu umowy zawierającego "klauzulę poufności", zobowiązanie pracowników do zachowania tajemnicy.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 5 ust. 2 posługuje się terminem "tajemnica przedsiębiorcy" natomiast w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mowa jest o "tajemnicy przedsiębiorstwa". Zgodnie z art. 11 ust. 4 tej ustawy "tajemnicę przedsiębiorstwa" stanowią nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

W powołanym wyroku NSA wyjaśnił, iż oba terminy, aczkolwiek zbliżone nie są tożsame. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, chociaż tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji, jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi rzeczywistą wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Wśród tych działań wymienia się np. konieczność poinformowania pracownika o poufnym charakterze wiedzy, techniki, urządzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2003 r., IV CKN 211/01, LEX nr 585877).

Dla odmowy udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy zastrzeżona jest forma decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Konsekwencją takiej formy załatwienia wniosku jest obowiązek stosowania do decyzji odmownej rygorów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z treści art. 16 ust. 2 u.d.i.p., który wskazuje przy tym dodatkowe wymogi jej uzasadnienia ( art. 16 ust. 2 pkt 2 ). W ramach kontroli sądowej wskazanej decyzji odmownej tajemnica przedsiębiorcy jest oceniana przez sąd administracyjny w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. W innym przypadku tajemnicą przedsiębiorcy byłoby wszystko co arbitralnie on za nią uzna, i zawsze mógłby odmówić udostępnienia informacji publicznej, zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa.

8. W powołanym wyżej wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 192/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w celu zapewnienia rzeczywistego charakteru kontroli, istnieje konieczność przekazywania sądowi wraz ze skargą dokumentów źródłowych, w oparciu o które możliwe będzie dopiero zweryfikowanie zasadności odmowy (czyli uznanie rzeczywistego istnienia tajemnicy przedsiębiorcy tj. w aspekcie materialnym i formalnym). Przedstawił również sposób w jaki powinno to być dokonane, by zapewnić rzeczywisty charakter kontroli sądowej, nie niwecząc przedmiotu sporu. W postępowaniu skargowym, w którym istota sporu sprowadza się do odmowy udostępnienia konkretnych dokumentów (w ramach żądania udostępnienia informacji publicznej) podmiot, który odmówił jej udostępnienia przekazując skargę i dokumentację do sądu administracyjnego, powinien zastrzec, że zawiera ona dane objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, co do których nastąpiła odmowa ich udostępnienia w drodze decyzji administracyjnej. Pozwoli to zagwarantować, że przekazane dokumenty nie zostaną udostępnione zainteresowanemu w trakcie postępowania sądowego. Działanie takie czyniłoby bowiem sądową kontrolę zbędną w sensie faktycznym (zainteresowany uzyskałby bowiem dostęp do dokumentów przed rozstrzygnięciem zasadności swojej skargi).

Wyżej przedstawione argumenty niniejszy sąd w pełni podziela. Z tych względów zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze względu na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa procesowego, polegające na zgromadzeniu materiału dowodowego z pominięciem dokumentów, których dotyczył spór między wnioskodawcą i organem (informacji kwartalnych wykonawcy z realizacji usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, zawierających dane na temat poniesionych kosztów i wygenerowanych przychodów oraz planów finansowych do aktualnie obowiązujących umów o świadczenie usług publicznych w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich), a więc z uchybieniem przepisom art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z uwagi na brak w aktach sprawy wskazanych wyżej dokumentów źródłowych (objętych wnioskiem strony skarżącej) nie było możliwości sądowej weryfikacji wywodów organów orzekających w sprawie na temat wystąpienia materialnych i formalnych elementów tajemnicy przedsiębiorstwa w ich treści. Okoliczności te uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

9. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej Spółki o udostępnienie informacji publicznej organy orzekające w sprawie powinny zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu, tzn. przede wszystkim dołączyć do akt sprawy dokumenty objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Uzasadnienie wydanych decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności wskazujących na istnienie ewentualnej tajemnicy przedsiębiorcy i wskazywać jakie, w sposób wysoce prawdopodobny, zaistniałyby negatywne konsekwencje i skutki w wyniku udzielenia żądanej informacji. Okoliczności te muszą być wskazane w sposób nie tylko szczegółowy, ale i oparty na konkretnych, racjonalnych i weryfikowalnych argumentach. Tylko bowiem w takiej sytuacji rzeczywista kontrola sądowa, obejmująca zarówno aspekt formalny jak i materialny, składający się na obiektywne pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy, będzie możliwa.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzonych na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 14 ust. 2 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).