Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 559/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] kwotę 516 (słownie: pięćset szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Polskiego Związku Niewidomych Zakład Aktywności Zawodowej w O. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON" lub "organ") z dnia [...] 2019 r. nr [...] uchylająca decyzję własną tego organu z dnia [...] 2018 r. nr [...] w części dotyczącej okresów sprawozdawczych: lipiec 2014 r., październik 2014 r., wrzesień 2015 r. i w tym zakresie umarzająca postępowanie oraz utrzymująca w mocy ww. decyzję w części dotyczącej okresu sprawozdawczego październik 2012 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Na podstawie informacji przekazanych przez Oddział ZUS w G. W. odnośnie rozliczeń składek ubezpieczeniowych przez stronę, pismem z dnia 4 lipca 2016 r. strona została wezwana do zwrotu środków Funduszu, wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy: 10/2012, 07,10/2014, 09/2015 w łącznej kwocie 133.730,26 zł wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W powyższym wezwaniu wyznaczono 3-miesięczny termin na dokonanie stosownej spłaty, pod rygorem wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu nienależnie uzyskanych środków z tytułu refundacji składek.

Pismem z dnia [...] 2016 r. strona poinformowała organ, iż zwróciła się do ZUS o wyjaśnienie na jakie osoby wystąpiło opłacenie składek po terminie i w niepełnej wysokości.

Z uwagi na upływ ww. 3-miesięcznego terminu, Fundusz pismem z dnia [...] 2018 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wskazane powyżej okresy sprawozdawcze. Jednocześnie strona została wezwana do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Decyzją z dnia [...] 2018 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za ww. okresy w łącznej kwocie 106.714,32 zł.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy podnosząc, iż:

- w zakresie składki za październik 2012 – składki zostały odprowadzone w terminie i w prawidłowej wysokości pomniejszonej o nadpłatę w wysokości 379,72 zł wynikającą z korekt deklaracji za okresy kwiecień-wrzesień 2014 .r.,

- w zakresie składki za lipiec 2014 r. – składka została opłacona w terminie. Deklaracja DRA za lipiec 2014 została złożona 25 lipca 2014 r., a należność zgodnie ze złożoną deklaracją uregulowana w dniu 30 lipca 2014 r. Następnie w dniu 15 września 2014 r. dokonano korekty deklaracji dotyczącą pracownika E. P. i uregulowano zaległość w dniu 16 września 2014 r.,

- w zakresie składki za październik 2014 r. – składka została odprowadzona w terminie i w prawidłowej wysokości pomniejszonej o nadpłatę w wysokości 56,34 zł wynikającą z miesiąca poprzedniego tj. września 2014 r.

- w zakresie składki za wrzesień 2015 – składka została odprowadzona w terminie i w prawidłowej wysokości.

Następnie Fundusz kilkukrotnie zwracał się do Oddziału ZUS w G. W. o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za okresy: 10/2012,07/2014, 10/2014, 09/2015.

Z uzyskanych w odpowiedzi wynikało, że obowiązkowe składki na FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za okresy sprawozdawcze: lipiec 2014 r., październik 2014 r. i wrzesień 2015 r. zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), dalej jako: "u.s.u.s.", wobec czego miesięczne dofinansowanie za ww. okresy sprawozdawcze zostało w całości pobrane należnie.

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] 2019 r., Prezes Zarządu PFRON uchylił decyzję z dnia [...] 2018 r. w części dotyczącej okresów sprawozdawczych lipiec 2014 r., październik 2014 r., wrzesień 2015 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie. Natomiast w pozostałym zakresie dotyczącym okresu sprawozdawczego październik 2012 r. organ podzielił stanowisko przedstawione we wcześniejszej decyzji z uwagi na potwierdzenie przez Oddział ZUS, że składki za ten okres zostały przez stronę opłacone po terminie.

Organ uznał, że skoro obowiązkowe składki ubezpieczeniowe za okres sprawozdawczy w październik 2012 r. nie zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 u.s.u.s., to miesięczne dofinansowanie za ww. okres sprawozdawczy zostało w całości pobrane nienależnie. Zgodnie bowiem z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 518 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o rehabilitacji", począwszy od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W skardze na powyższą decyzję strona podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 35 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2192), który zobowiązywał PFRON do stosowania przepisów art. 26a ustawy o rehabilitacji w brzmieniu nadanym ustawą o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że ww. ustawa z dnia 23 października 2018 r. dokonała modyfikacji zapisów art. 26a ustawy o rehabilitacji wprowadzając ust. 1a2 (skarżąca omyłkowo wskazała, iż jest to ust. 1a1) w brzmieniu: "Kwota miesięcznych należytych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc". Skarżąca zaznaczyła natomiast, że łączna kwota należnych składek za październik 2012 wynosiła 24.655 zł, a kwota uregulowana z uchybieniem terminu wyniosła 377,39 zł. Kwota zaległości nie przekroczyła więc 2% wysokości składek należnych za dany miesiąc. Zgodnie zaś z nowym brzmieniem art. 26a ustawy o rehabilitacji samo uchybienie terminu nie mogło skutkować koniecznością zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń za dany miesiąc.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podkreślił, że powołany przez skarżąca przepis art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji nie mógł mieć zastosowania w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W zaskarżonej decyzji organ uznał, że za październik 2012 r. dofinansowanie nie przysługiwało, gdyż miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, co obligowało do wydania decyzji o zwrocie . Między stronami bezsporne jest , że składki na ubezpieczenie społeczne za ten okres sprawozdawczy nie zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 u.s.u.s.

Jednocześnie umknęło uwadze organu, że przed datą wydawania zaskarżonej decyzji tj. przed dniem 5.02.2019 r. uległ zmianie stan prawny. Art. 26a ust. 1a¹ od dnia 1 stycznia 2019 r. otrzymał brzmienie, iż miesięczne dofinansowanie na pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje,

jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Zgodnie zaś z ust. 1a²

kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Zmiana ta została wprowadzona przez art. 23 ustawy z dnia 23.10.2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych ( Dz.U. 2018.2192). Ustawa weszła w życie w dniu 1.01.2019 r. (art.37 ). Równocześnie zgodnie z art. 35 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie przepisów zmienianych w art. 23 pkt 1 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nie ulega wątpliwości, że niniejsze postępowanie nie było przed tym dniem zakończone.

W ocenie Sądu , organ powinien rozpoznać sprawę na podstawie stanu prawnego w brzmieniu nadanym ustawą z 23.10.2018 r.

Zgodnie z art.49e ust.1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Oznacza to, że podstawą do wydania decyzji nakazującej zwrot jest badanie czy środki Funduszu zostały wypłacone należnie, a więc w analizowanej sprawie zgodnie z art.26a i , w ramach tego badania, czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 26a ust.1a¹ . Organ wydając zaskarżoną decyzję powinien zatem przeanalizować stan prawny nadany ustawą z 23.10.2018 r. , gdyż stwierdzenie, że zachodzą przesłanki wyłączające prawo do otrzymania dofinansowania stanowi podstawę materialną do wydania decyzji określonej w art. 49e ust.1 oraz art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Innymi słowy Prezes Zarządu PFRON powinien ustalić czy zaległość , o której mowa w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 jest wyższa od kwoty określonej w ust. 1a² tegoż artykułu tj. czy przekracza 2% składek należnych za dany miesiąc. Tego ustalenia w decyzji zabrakło.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wyrażony pogląd prawny i dokona ustaleń o których mowa wyżej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sąd orzekł opierając się na treści art. 200 p.p.s.a.

.