Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 938/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zawieszenie postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 3, art. 73
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. oraz wniosku o zawieszenie postępowania od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 624/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych postanawia: 1. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania; 2. uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r. o sygn. akt V SA/Wa 624/10 odrzucił skargę "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 23 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi oraz potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi oraz przez złożenie odpisu pełnego z krajowego rejestru sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii potwierdzającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w dacie podpisania pełnomocnictwa. Sąd wyznaczył pełnomocnikowi Spółki siedmiodniowy termin na przedstawienie wymienionych dokumentów pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd podkreślił, że powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu 15 kwietnia 2010 r. (dzień upływu terminu awizo), a termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął w dniu 22 kwietnia 2010 r. Wspomniane braki formalne nie zostały uzupełnione w powyższym terminie, co stanowiło przesłankę do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Od powyższego postanowienia Sądu I instancji "D. E. M. P." Sp. z o.o. w P. wniosła skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania:

- art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 39 k.p.a. i art. 44 § 2, § 3, § 4 k.p.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego z dnia 13 października 2003 r. poprzez błędne przyjęcie za dokonane doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przez Sąd zarządzenia z dnia 23 marca 2010 r. i pozostawienie go z takim skutkiem w aktach sprawy:

- pomimo braku podstaw formalnych do takiego rozstrzygnięcia wobec braku należytego dowodu pokwitowania doręczenia pisma wobec niezastosowania przez Sąd w przedmiotowej sprawie, ugruntowanej już w praktyce doręczenia pism – procedury wezwania strony do potwierdzenia odbioru pisma faksem z uwagi na "niewracające potwierdzenia odbioru" tudzież z uwagi na przetrzymywanie przez Urząd Pocztowy "zwrotnych potwierdzeń odbioru" oraz pomimo pełnej świadomości i wiedzy Sądu o trudnościach związanych z terminowością i prawidłowością dokonywania doręczeń przez pocztę,

- poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyjaśnienia sprawy, a także nieuwzględnienie faktu niewykonania usługi pocztowej, polegającego na niedoręczeniu przesyłki rejestrowanej lub też zawiadomienia o próbie jej doręczenia w terminie 14 dni od daty jej nadania, zwłaszcza przy uwzględnieniu liczby spraw, których analogiczna sytuacja dotyczyła.

Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Pismem z dnia 6 września 2010 r. Spółka wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania z powodu toczącego się postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym - Sądem Gospodarczym Wydziałem XVI Gospodarczym w W. z powództwa Skarżącej przeciwko Centrali Poczty Polskiej S.A. w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności prawnej z tytułu niewykonania umowy doręczenia przesyłek i obowiązku pozwanej naprawienia powstałej w ten sposób szkody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafne.

Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem kontroli kasacyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi, wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niedopuszczalność z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi ma miejsce wówczas, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych mimo prawidłowego wezwania. Odrzucenie skargi po upływie terminu wyznaczonego do uzupełnienia jej braków, gdy nie zostały zachowane warunki postępowania w przypadku niemożności doręczenia pisma, należy uznać za rażące naruszenie art. 73 i art. 58 p.p.s.a., a w konsekwencji również konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu (por. post. SN z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 27/99 opubl. OSNAPiUS 2000, Nr 12, poz. 457 vide [w:] J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis Warszawa 2006, Wyd. 2 s. 176).

W rozpoznawanej sprawie przesłanką uznania przez Sąd I instancji, że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było przyjęcie, iż wezwanie o uzupełnienie braków formalnych zostało doręczone z dniem upływu terminu awizo. W związku z powyższym zauważyć należy, że tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65–81 p.p.s.a.

Skuteczne doręczenie może mieć zatem miejsce tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. post. SN z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt IV CZ 105/01, opubl. "Prok. i Pr." – dodatek 2002 r., nr 4, poz. 44). Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 16 kwietnia 2009 r.) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w palcówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Doręczenie uregulowane w omawianym przepisie może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej.

W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 23 marca 2010 r. zostało nadane jako przesyłka polecona pod numerem [...] na adres pełnomocnika – adwokata wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w której znajdowała się przesyłka wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone pełnomocnikowi osobiście, gdyż lokal był zamknięty. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (tzw. zwrotki) nie wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej W. [...], na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. W miejscu bowiem określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata w "skrzynce oddawczej" lub "na drzwiach adresata", nie zaznaczono właściwego miejsca zgodnie z istniejącą w tym względzie instrukcją na druku o treści: "zaznaczyć właściwe". Na tzw. "zwrotce" została jedynie w tym miejscu zakreślona linia ciągła, z czego w żaden sposób nie można ustalić, gdzie pozostawiono adresatowi zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej, w szczególności czy nastąpiło to w skrzynce oddawczej, czy na drzwiach adresata, czy też w skrzynce oddawczej oraz na drzwiach adresata bądź w ogóle nie pozostawiono takiej informacji. Zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a. powinno nastąpić przez jego umieszczenie w skrzynce oddawczej. Dopiero gdy ten sposób zawiadomienia nie jest możliwy, informację należy umieścić w jednym z miejsc wskazanych w powołanym przepisie.

Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (por. post. NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 709/05, zbiór Lex nr 273669; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 70/00 opubl. OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574; wyrok SN w sprawie o sygn. I CKN 861/00).

Brak zatem dokładnego wskazania poprzez wyraźne i jednoznaczne zaznaczenie, gdzie pozostawiono zawiadomienie, czyni doręczenie bezskutecznym.

W tej sytuacji przy braku wyraźnej adnotacji doręczyciela na tzw. "zwrotce" (karta 18 akt sądowych verte) Sąd I instancji nie mógł przyjąć, jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu, iż w dniu 15 kwietnia 2010 r. nastąpiło skuteczne doręczenie pełnomocnikowi skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. okazał się trafny z przyczyn wyżej wskazanych. W tych okolicznościach brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że przesyłka polecona była prawidłowo awizowana i prawidłowo doręczona, a w konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej błędnie odwołano się do naruszenia przez Sąd I instancji art. 7 k.p.a. w zw. z art. 39 i art. 44 § 2, § 3 i § 4 k.p.a., gdyż przepisy te nie mają zastosowania przed sądem administracyjnym lecz przed organami administracji publicznej.

Ponieważ jednak skuteczny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wobec powyższego rozstrzygnięcia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny był wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie w oparciu o art. 125 § 1 p.p.s.a.