Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1839/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par.1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant: ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. G. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 zł na P. G. (dalej: strona, skarżący).

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. W trakcie kontroli stwierdzono, iż nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 13,1 t i przekraczał dopuszczalna normę o 3,1 t.

W dniu [...] października 2013 r. na obwodnicy P. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z dwuosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan P. K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w postaci artykułów spożywczych umieszczonych na paletach na trasie C. – G. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy Pana P. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Usługi Transportowe P. G. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] października 2013 r.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 i 8 Kpa poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem poprzez przeprowadzenie pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu 4-osiowego przy pomocy wag przenośnych do pomiarów statycznych - poprzez sumowanie nacisków osi, naruszenie procedury kontrolnej poprzez dokonanie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu wagami nieprzeznaczonymi do tego typu kontroli oraz sprawdzenia nacisków osi pojazdu 4-osiowego dwiema przenośnymi wagami do pomiarów statycznych. Wskazała również na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 Kpa, art. 107 § 3 Kpa oraz art. 140aa ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.

Organ odwoławczy podtrzymał argumenty stanowiące podstawy nałożenia kary pieniężnej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

Wskazał, iż według definicji pojazdu nienormatywnego sprecyzowanej w art. 2 ust. 35a p.r.d. pojazdem takim jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach u.d.p.

Organ odwoławczy podał, iż w drodze kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm pojazdu członowego kierowanego przez przedsiębiorcę P. G.:

- nacisk pojedynczej osi napędowej 13,1 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 3,1 t (przekroczenie o 31%).

Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 udp po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 1 udp znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t,

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Droga krajowa nr [...] na odcinku [...] – L. – S. /DROGA [...]/, W. /DROGA [...]/ - P. – P. – B. – W. – P. – T./DROGA [...]/, została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Stosownie do ust. 3 art. 41 udp drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

W ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po trasie określonej w zezwoleniu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 3,1 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) względem dopuszczalnych 10 t, tj. przekroczenie o 31%.

W dniu kontroli pojazdem członowym kierował P. K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w postaci artykułów spożywczych umieszczonych na paletach na trasie C. – G. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy Pana P. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Transportowe P. G. Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony na podstawie dokumentu przewozowego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. okazanego podczas kontroli drogowej, który znajduje się w aktach sprawy.

Ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do prd. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 prd. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Organ ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami. Po pierwsze, rodzajem drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Eliminowane są te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Po drugie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ zatem bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po trzecie, organ kieruje się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju mogą zostać przekroczone, ale jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem np. "o szerokości nie przekraczającej 3,2 m", "o długości nie przekraczającej 23 m dla zespołu pojazdów, "o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m", "o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t", "o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t". Kolejną czynnością jest zatem zakwalifikowanie przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia.

Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I - VI.

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: CH953139 i CH953197, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z przewidzianymi terminami ważności do dnia 31 maja 2014 r. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] października 2013 r., protokołu z przesłuchania świadka Pana P. K., dokumentu przewozowego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. okazanego podczas kontroli drogowej, który znajduje się w aktach sprawy, wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, dowodów rejestracyjnych skontrolowanego pojazdu, wykresówki z dnia kontroli oraz dokumentacji fotograficznej zgromadzonej podczas przeprowadzonej kontroli drogowej.

Zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Organ II instancji stwierdził, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem.

Poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi obostrzeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1, 2 i 3 prd. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia. Przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Przepis art. 64 ust. 2 prd ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 prd wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniami jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści 140aa ust. 3 pkt 1 prd karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Według art. 64 ust. 2 prd pojazdem nienormatywnym, na przejazd którego uzyskano zezwolenie nie można przewozić ładunku innego niż ładunek niepodzielny, za wyjątkiem zezwoleń kategorii I lub II (art. 64 ust. 2 prd). Stosownie do treści art. 140 ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

Według art. 140aa ust. 4 prd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

W tym miejscu należy wskazać, iż ustawodawca nie wprowadził legalnych definicji "ładunku sypkiego" oraz "drewna" w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający decyzję jest zatem zobowiązany każdorazowo do oceny, czy rodzaj przewożonego ładunku umożliwia zastosowanie zapisów art. 140aa ust. 4 pkt 2 ww. ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego ładunek sypki jest to materiał, który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały i wykazują cechy ciała stałego.

Natomiast pod pojęciem drewna należy rozumieć drewno jako surowiec, w stanie nieprzetworzonym. Drewno poddane procesowi technologicznemu zdaniem organu odwoławczego traci przymiot drewna w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Kontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci artykułów spożywczych, które nie były ani ładunkiem sypkim, ani drewnem.

Nie znajduje więc, zdaniem organu, zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.

Organ podkreślił, że strona w toku postępowania nie wykazała, aby dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem.

Ponadto odnosząc się do argumentu strony, iż wagami SAW 10C nie można wyznaczać nacisków osi wielokrotnych oraz masy całkowitej pojazdów, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w trakcie kontroli stwierdzono jedynie przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu. Nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku osi wielokrotnej pojazdu. Rozważania skarżącego w tymże zakresie są zatem bezzasadne. Za nietrafny należy także uznać zarzut skarżącego, iż ewentualne błędne ustalenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu może mieć wpływ na wyznaczenie nacisków osi. To naciski osi stanowią podstawę do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu, a nie odwrotnie. Podkreślić także trzeba stanowczo, że wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791). Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdzają świadectwa legalizacji wag użytych podczas kontroli drogowej. Ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabr. SAW 10C/II o nr fabrycznych: CH953139 i CH953197, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu z przewidzianymi terminami ważności do dnia 31 maja 2014 r.

Organ podkreślił, iż czynności pomiarowe wykonywane podczas kontroli drogowej nie mają charakteru czynności administracyjnych, określonych w ustawie o transporcie drogowym i aktach wykonawczych. Ważenie pojazdów jest tylko czynnością techniczną zmierzającą do uzyskania pomiaru, który ma wykazać, czy dany pojazd spełnia określone normy, czy też nie. Trudno przeto oczekiwać od ustawodawcy, by w drodze uregulowań prawnych określał np. w jaki sposób pojazd ma najechać na wagę, czy za pomocą jakich hamulców kierowca ma zatrzymać pojazd. Temu służą odpowiednie instrukcje obsługi użytkowanych urządzeń. Należy zresztą zauważyć, że przed dokonaniem ważenia kierowcy są instruowani jakie czynności mają wykonać w trakcie pomiarów - tak też było w trakcie kontroli w dniu [...] października 2013 r., o czym świadczy podpis pod "instrukcją ważenia pojazdów".

Zgodnie z instrukcją w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji ważenia wag SAW 10 wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.

Poza tym z instrukcji wynika, iż proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),

2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia).

W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

To, że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji).

Taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Pojazd jest ważony przy pomocy dwóch wag umieszczonych w dołach fundamentowych. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż stanowisko do ważenia pojazdów jest zatwierdzone przez zarządcę drogi po dokonaniu pomiarów geodezyjnych a wagi posiadają aktualne legalizacje. Pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

Zdaniem organu, stanowisko NIK (oparte na opinii Głównego Urzędu Miar) zawiera jedynie stwierdzenie, że wynik ważenia pojazdu jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny. Stanowisko to nie zawiera jednak szczegółowego uzasadnienia poglądu. Mając to na uwadze, powyższy wniosek, bez możliwości przeanalizowania prawidłowego toku rozumowania Głównego Urzędu Miar (argumentów przemawiających za takim a nie innym stanowiskiem), nie może być wiążący dla organów stosujących prawo.

Stanowisko Głównego Urzędu Miar, iż "odpowiednie do ustalenia dmc są wagi nieautomatyczne klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym Max" nie zostało poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną. Nie zawiera uzasadnienia, które doprowadziłoby do tejże konkluzji. Tym samym nie pozwala na dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej.

Istotne jest to chociażby z faktu, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami.

Ponadto obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 jasno określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej. Nie wiadomo zatem skąd Główny Urząd Miar doszedł do takiej konkluzji, skoro zakaz o którym pisze Główny Urząd Miar nie jest ujęty w żadnym przepisie. Co więcej jest wręcz odwrotnie, bowiem przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Ze świadectwa homologacji nr D98-09-08 dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem wagami tymi organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC). Organ ponownie wskazuje na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Ponadto należy zwrócić uwagę, że użycie w sprawie wag IUI klasy dokładności nieś miało żadnego wpływu na wymiar nałożonej na skarżącego kary. W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectw legalizacji ponownej wag użytych w sprawie z których wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 150 kilogramów. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone w górę do 0,1 t.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż nie może się kierować przesłaną przez Główny Urząd Miar informacją, bowiem w świetle posiadanej i umotywowanej powyżej wiedzy, doszedł do odmiennych wniosków. Stanowisko zaś Głównego Urząd Miar, nie może być przekonywujące, z uwagi na brak jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, która stanowiłaby podstawę dla postawionej w piśmie GUM tezy.

Organ podzielił stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 1998 r. III SA 396/97 (LEX nr 35489) zgodnie z którym: "wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, nie wydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych".

Organ przywołał treść dyrektywy 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej.

Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" Ip. 2.1 ww. dyrektywy).

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag [...] wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem za pomocą wag [...] organ administracji mógł ustalić także masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC).

Zdaniem organu punkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

Organ końcowo wyraził pogląd, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 15000 (piętnaście tysięcy) złotych nałożył zgodnie z przepisami prawa. Należy zważyć, iż wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za dane naruszenie, jest ściśle określona w treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 stosownie do którego karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. Taryfikator w sposób ścisły określa wysokość kary za dane naruszenie. W konsekwencji stwierdzenie naruszenia przez inspektora transportu drogowego zawsze skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w odpowiedniej wysokości.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2013 r. strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 8 kpa, art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji i art. 7 Konstytucji RP przez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem, art. 156 § 1 pkt 7 kpa przez wydanie decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, tj. naruszenie art. 107 kpa, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 kpa przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 kpa; art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez dokonanie ustalenia stanu faktycznego z pominięciem obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz prawdy obiektywnej; ponadto art. 136 i art. 11 kpa.

Na wstępie skarżący podkreślił, iż dyskwalifikującym ustaleniem kontrolnym było użycie dwóch przenośnych wag służących do wykonywania pomiarów statycznych typu SAW 10C/II w celu ustalenia nacisków czteroosiowego pojazdu oraz jego masy całkowitej, przy czym zarzut stawiany przez skarżącą w tej kwestii został całkowicie zignorowany przez organ I instancji.

W wyniku zważenia 4-ro osiowego pojazdu dwiema wagami prawdopodobnie typu SAW stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową o 3,1 tony. Nie stwierdzono przekroczenia DMC, która pomimo nieprawidłowej procedury ustalania (o czym niżej), wyniosła 37,3 t, a więc o 2,7 t poniżej limitu. Organ I instancji nie odniósł się do tych kwestii. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że organ napisał w decyzji: "wykonano pomiary rzeczywistej masy całkowitej", co go zdziwiło, ponieważ takiego pomiaru w ogóle nie przeprowadzono, a wykonano jedynie działanie matematyczne polegające na zsumowaniu nacisków na osie.

Skarżący podkreślił, iż decyzja odwoławcza nie ustosunkowuje się do jego wątpliwości i zastrzeżeń co do przeprowadzonej kontroli. Jego zdaniem ani decyzja organu I, ani II instancji nie zawierają stosownej analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem stawianych przez skarżącego zarzutów.

W szczególności organ odwoławczy pominął przywołany przez niego Raport NIK i stanowisko Głównego Urzędu Miar. Ww. organy zakwestionowały możliwość używania wag SAW do mierzenia nacisków osi w pojazdach o ich liczbie równej lub większej niż cztery i określenia DMC poprzez ich sumowanie. Stanowiska tego nie respektuje natomiast inny organ państwowy, jakim również jest GITD.

Dodatkowo skarżący podkreślił, iż w realiach sprawy miało miejsce ważenie pojazdu składającego się z czterech osi, przy pomocy dwóch wag przenośnych do pomiarów statycznych – typu SAW 10C/II – o czym powiadomiony został dopiero treścią decyzji organu II instancji, którego uzasadnienie jedynie pozornie rozstrzyga stawiane przez niego zarzuty.

Podniósł, iż organ odwoławczy zaniechał ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, czym naruszył przepis art. 138 §1 kpa.

Uzasadnienie faktyczne decyzji natomiast narusza art. 107 § 3 kpa, jak również art. 77 § 1 i 78 § 1 kpa nie podejmując nawet próby wyjaśnienia sprawy w tym – polemiki ze stanowiskiem skarżącego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest usprawiedliwiona.

W ocenie Sądu, decyzja narusza przepisy art. 7 i 77 kpa co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych: CH 953139 i CH 953197, legitymującymi się ważnymi do dnia 31 maja 2014 r. świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...].

Ważenie pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, której przebieg i sposób (metodę) dokonania regulują nie powszechnie obowiązujące przepisy prawne, lecz zalecenia i wskazówki zawarte z zasady w instrukcjach obsługi wag. Same wagi – w rozpatrywanej sprawie nieautomatyczne przenośne wagi do pomiarów statycznych – powinny legitymować się ważnymi świadectwami legalizacji, jak również nadawać się do dokonania odpowiednich pomiarów tzn. ustalenia nacisku na osie pojazdu oraz ustalenia masy całkowitej pojazdu. Zakres i sposób wykorzystania poszczególnych rodzajów wag przeznaczonych do ważenia pojazdów stanowi już przedmiot regulacji prawnej. Kwestii tej dotyczy w szczególności rozporządzenie Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), a także powołana przez organ dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych.

Zdaniem Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji GITD nie wynika, na jakiej podstawie organ przyjął dopuszczalność dokonywania skutecznego pomiaru przy pomocy użytych w tej sprawie wag typu SAW 10C/II do pomiaru nacisków osi czteroosiowego zespołu pojazdów.

Wyjaśnienie powyższej kwestii stanowiło istotę zarzutów stawianych przez stronę, która już w pisemnych wyjaśnieniach przed organem I instancji (pismo z dnia [...] października 2013 r.) wskazywała na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag tego typu, z którego jej zdaniem wynika konieczność stosowania czterech par wag do ważenia parametrów pojazdu czteroosiowego. Już wówczas strona poddawała w wątpliwość praktykę kontrolną, polegającą na dokonywaniu w opisanej sytuacji ważenia przy pomocy dwóch wag przenośnych do pomiarów statycznych, wskazując przy tym na stanowisko NIK zawarte w raporcie zatyt.: "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed uiszczeniem przez przeciążone pojazdy".

Powyżej sformułowane i konsekwentnie podtrzymywane w toku całego postępowania administracyjnego, stanowisko skarżącego, obligowało do właściwego ustosunkowania się do stawianych przez niego zarzutów.

W szczególności obowiązkiem organu było skompletowanie stosownego materiału dowodowego i odniesienie się do niego w odpowiedni sposób w decyzji administracyjnej.

Dotyczy to tak instrukcji obsługi wag SAW seria II, jak i wyżej powołanych stanowisk GUM i NIK.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż wątpliwości odnoszące się do prawidłowości dokonywania niektórych parametrów przy pomocy jednej pary wag SAW mają swoje odzwierciedlenie również w orzecznictwie NSA, który w wyrokach: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2124/13 oraz 21 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1315/13 jak również z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1333/13 – zakwestionował możliwość użycia wag w podanej konfiguracji do zmierzenia nacisków osi w liczbie większej niż 3. W innej grupie wyroków NSA zakwestionował natomiast możliwość wypowiadania się organu o dopuszczalności wykonywania powyższego pomiaru bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego (vide – wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 569/13).

Reasumując, w ocenie Sądu decyzje zostały wydane w sprawie z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgromadzony materiał dowodowy nie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia o nałożeniu kary na stronę. W szczególności organy I i II instancji nie zgromadziły stosownej dokumentacji mających zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia kwestii poprawności przeprowadzonych w toku kontroli pomiarów. Chodzi tu o świadectwa homologacji i instrukcję użytkowania wag SAW 10C, opracowaną przez producenta, jak również pisemne stanowiska GUM i NIK, na które powołuje się organ. Rolą organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek niniejszego wyroku będzie pozyskanie ww. dokumentów do akt, a następnie przeprowadzenie ich merytorycznej analizy pod kątem stawianych przez skarżącego zarzutów w przedmiocie dopuszczalności użycia jednej pary wag SAW 10C do pomiaru nacisku osi wielokrotnych, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Wyjaśnienie powyższej kwestii jest fundamentalne dla oceny, czy uzyskane w toku kontroli wyniki pomiarów mogą służyć do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego, Sąd uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekając także o ich niewykonywaniu na mocy art. 152 p.p.s.a. o kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.