Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2125/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 92a ust. 1, 3 i 6, art. 92b ust. 1 i 2, art. 92c ust. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: par. 3, 4 i 5.
journal: Dz.U. 2007 nr 159 poz 1128
law: Rozporzadzenie Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart  kierowców oraz warunków przechowywania tych danych.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 5.
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 920/13 w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od Z. T. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.348 (jeden tysiąc trzysta czterdzieści osiem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, określił , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 553 złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 92a ust. 1 – 6, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265), lp.5.1, lp.5.2, lp.5.3, Ip. 5.6, lp.6.3.11, Ip. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 4, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006 r.) oraz art. 14, art. 15 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 r. P.0008 - 00021), Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. o nałożeniu na Z. T., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. T.-H. Z. T., kary pieniężnej w wysokości 7400 zł.

W ślad za organem I instancji organ odwoławczy podał, że w dniach [...] -[...].10.2012 r. została przeprowadzona kontrola w F. T.-H. Z. T. Zakres kontroli obejmował okres od [...] października 2011 r. do [...] lipca 2012 r., a jej przedmiotem była zgodność wykonywania działalności gospodarczej w zakresie uprawnień do wykonywania przewozów drogowych określonych w przepisach ustawy o transporcie drogowym oraz przepisach wykonawczych do powyższej ustawy, przestrzeganie przepisów ruchu drogowego w zakresie transportu drogowego na zasadach określonych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), zgodność wykonywania działalności gospodarczej w zakresie regulacji czasu pracy kierowców określonych w przepisach rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe AETR, sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087 ze zm.) oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 874).

Organ II instancji podał, że w wyniku kontroli stwierdzono następujące naruszenia:

1) przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny, a także za każdą następną rozpoczętą godzinę (lp. 5.1.1 i 5.1.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Na podstawie analizy danych cyfrowych zawartych na kartach kierowców R. C.o i V. P. organ II instancji w sposób szczegółowy podał daty i godziny, w których doszło do przedmiotowych naruszeń. Organ II instancji uznał, że kara pieniężna za te naruszenia w łącznej wysokości 700 zł została nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa;

2) przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy – o czas powyżej 15 minut do 30 minut (lp. 5.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Naruszenie to zostało stwierdzone przez organ II instancji na podstawie analizy danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy R. C. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że zasadne było nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej za to naruszenie w łącznej wysokości 300 zł;

3) skrócenie dziennego czasu odpoczynku – o czas powyżej 15 minut do jednej godziny, a także za każdą następną rozpoczętą godzinę (lp. 5.3.1 i 5.3.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Na podstawie analizy danych cyfrowych zawartych na kartach kierowców P. B., R. C. i V. P. organ II instancji w sposób szczegółowy podał daty i godziny, w których doszło do przedmiotowych naruszeń. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że zasadne było nałożenie kary pieniężnej w łącznej wysokości 2800 zł;

4) przekroczenie całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni – o czas powyżej jednej godziny do czterech godziny (lp. 5.6.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Naruszenie to zostało stwierdzone przez organ II instancji na podstawie analizy danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy S. T. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że zasadne było nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 100 zł;

5) naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy – za każdego kierowcę (lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Organ odwoławczy stwierdził, że na dzień rozpoczęcia kontroli, tj. [...].10.2012 r. organ I instancji nie otrzymał od przedsiębiorcy pliku z zapisem z karty kierowcy P. B. z dni: [...].09.2011, [...].10.2011, [...].10.2011, [...].12.2011, [...].12.2011 r. i [...].01.2012 r., kiedy był pracownikiem F. T.-H. Z. T. oraz z karty kierowcy Z. T. za dni: [...].10.2011, [...].11.2011 r. oraz [...].02.2012 r. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że zasadne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1000 zł;

6) naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego – za każdy pojazd (lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Organ II instancji stwierdził, że przedsiębiorca nie przedstawił kompletnych danych sczytanych z tachografów cyfrowych zainstalowanych w pojazdach o numerach rejestracyjnych: [...] (pliki z dni: [...].09.2011, [...].11.2011, [...].12.2011 r., [...].03.2012 r.), [...] (pliki z dni: [...].11.2011 r., [...].02.2012 r.), [...] (pliki z dni: [...].11.2011 r., [...].02.2012 r.), [...] (pliki z dni: [...].09.2011, [...].11.2011 r., [...].02.2012 r.), [...] (pliki z dni: [...].09.2011 r., [...].10.2012 r.). Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z pisma z dnia [...].09.2012 r. przedłożonego przez D.-S. pojazd o nr rej. [...] przebywał w naprawie od dnia [...].10.2011 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie stwierdził, że przedsiębiorca nie przedłożył wszystkich danych cyfrowych dotyczących wymienionego wyżej pojazdu. Organ II instancji zaznaczył, że okres podlegający kontroli obejmował czas [...].10.2011 r. – [...].07.2012 r. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że przedsiębiorca nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku sczytywania danych cyfrowych z pojazdów przynajmniej raz na 90 dni, gdyż winien przed datą oddania pojazdu do serwisu sczytać dane z tachografu do dnia [...].10.2011 r., jednak tego nie uczynił. Równocześnie organ II instancji wskazał, że organ I instancji nieprawidłowo określił kwotę kary pieniężnej za powyższe naruszenie, tj. na kwotę 2500 zł.

W ocenie organu II instancji, w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92c ustawy o transporcie drogowym mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie, tj. okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane wyżej okoliczności wykluczają także, zdaniem organu odwoławczego, możliwość zastosowania art. 92b ustawy o transporcie drogowym, gdyż organizacja i dyscyplina pracy w przedsiębiorstwie była nie wystarczająca. Podczas kontroli czasu pracy zatrudnionych kierowców wykryto bowiem liczne naruszenia czasu pracy, zaś ich ilość i rozmiar czynią niewiarygodnymi wyjaśnienia strony, iż zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w przewozach drogowych.

Organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji nie wykroczył poza zakres kontroli bowiem obejmował on okres od dnia [...].10.2011 r. do [...].07.2012 r. Dopiero w protokole kontroli organ wskazał zakres kontroli na okres krótszy, tj. do dnia [...].12.2011 r. Zdaniem organu odwoławczego, fakt ten pozostaje bez wpływu na stwierdzone naruszenia z Ip. 6.3.11 i Ip. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy bowiem kary te są nakładane za każdego kierowcę i za każdy pojazd po 500 zł. Odnośnie wniosku strony aby organ orzekał na podstawie załącznika do ustawy, który obowiązywał w okresach w jakich miały miejsce naruszenia, organ II instancji wskazał, że stosownie do treści art. 104 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, do postępowań administracyjnych wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się jej przepisy. Zatem prawidłowo organ orzekł mając na uwadze treść obowiązujących przepisów w dacie wydawania decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że w załączniku do ustawy o transporcie drogowym obowiązującym w kontrolowanym okresie ustawodawca przewidywał karę 500 zł za naruszenie obowiązku wczytywania wymaganych danych z karty kierowcy oraz 500 zł za naruszenie obowiązku wczytywania wymaganych danych z tachografu cyfrowego. Organ II instancji wyjaśnił, że powyższe kary w obowiązującym wówczas stanie prawnym podlegały sumowaniu na mocy art. 92 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy dodał, że powyższe naruszenia dotyczyły, tak jak i obecnie, każdego kierowcy i każdego tachografu cyfrowego.

Skargę na opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Z. T.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd I instancji wskazał, że skarga Z. T. zasługuje na uwzględnienie bowiem z protokołu kontroli wynika, że kontrolą objęto faktycznie większy zakres niż wynika to zarówno z protokołu kontroli jak i z zawiadomienia o wszczęciu kontroli, a to stanowi przekroczenie zakresu kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stanął na stanowisku, że okoliczność, iż w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli podano, że kontrola ma dotyczyć okresu od [...] października 2011 r. do [...] lipca 2012r., a z protokołu kontroli wynika, że zakresem kontroli objęto okres od [...] października 2011 r. do [...] grudnia 2011 r., nie miałaby większego znaczenia z uwagi na to, że przedsiębiorca został zawiadomiony o szerszym okresie kontroli, niż wynika to z okresu wpisanego do protokołu kontroli. Sąd I instancji wskazał jednak, że z samego protokołu kontroli wynika, iż kontrolą objęto faktycznie większy zakres niż wynika to zarówno z protokołu kontroli jak i z zawiadomienia o wszczęciu kontroli, a to już nie mogło zostać nie dostrzeżone przez Sąd jako przekroczenie zakresu kontroli. Przekroczenie to miało – zdaniem Sądu wpływ na wynik sprawy.

WSA zauważył, że opisane w pkt 6 naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego – za każdy pojazd (lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) dotyczy miedzy innymi pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] i plików z dwóch dni: [...].09.2011 r. i [...].10.2012 r., a więc obu dni spoza zakresu kontroli. Skoro więc kara w wysokości 500 zł z lp. 6.3.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczy każdego pojazdu, to ten pojazd powinien być wyłączony, a więc kara może dotyczyć wyłącznie czterech, a nie pięciu pojazdów i powinna być obniżona o kwotę 500 zł, co w sposób oczywisty ma wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu I instancji skarżący słusznie wskazał na to, że błąd ten został dostrzeżony przez organ II instancji, jednakże organ odwoławczy nie wywiódł z tego dostrzeżenia właściwych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zauważył, że inna sytuacja jest w przypadku pojazdów o numerach rejestracyjnych: [...] i [...] albowiem faktem jest, że również w wypadku tych pojazdów organ wyszedł poza okres kontrolowany (w przypadku pojazdu o nr rej. [...] chodzi o plik z dnia [...] września 2011 r., a w przypadku pojazdu o nr rej. [...] - o plik z dnia [...] września 2011 r.), niemniej jednak organ stwierdził, że także w okresie objętym kontrolą przedsiębiorca nie przedstawił kompletnych danych sczytanych z tachografów cyfrowych zainstalowanych w tych pojazdach.

Odnośnie zarzutu skarżącego, że organy nie dostrzegły, iż zostały przez przedsiębiorcę spełnione przesłanki wynikające z art. 92b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, Sąd I instancji zauważył, że organy zbyt lakonicznie uzasadniły tę kwestię. Sąd wskazał, że co prawda, z zasady to przedsiębiorca odpowiada za działania kierowców choćby tylko z tego względu, że to on ma wpływ na taki dobór kadry, która nie dokonywałaby naruszeń czasu pracy kierowców czy naruszeń jakichkolwiek przepisów ustawy o transporcie drogowym, a nadto przedsiębiorca ma możliwość egzekwowania od pracownika odszkodowania za poniesioną z winy tego pracownika szkodę, nie mniej jednak wobec przedstawienia przez skarżącego konkretnych działań w zakresie zdyscyplinowania swych pracowników (kierowców) organy administracyjne powinny odnieść się do każdego takiego działania i albo uznać je wystarczające albo dokładnie uzasadnić dlaczego przedstawione działania nie stanowią przesłanek, o jakich mowa w art. 92b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Skwitowanie przedstawionych działań ogólnikowymi stwierdzeniami powoduje uznanie, że organy co najmniej naruszyły przepis art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), albowiem nie wskazały konkretnych przyczyn, z powodu których odmówiły mocy dowodowej przedstawionym przez przedsiębiorcę dowodom.

W wytycznych WSA wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną ocenę sprawy dokonaną przez Sąd i przyjętą wykładnię przepisów.

Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania,.

Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1) i pkt 2) oraz art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) przedmiotowemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwany k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd I instancji całkowicie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu, że organy w wydanych decyzjach naruszyły powyższy przepis, bowiem nie wskazały konkretnych przyczyn z powodu których odmówiły mocy dowodowej przedstawionym przez przedsiębiorcę dowodom na okoliczności o jakich mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., podczas gdy art. 92b u.t.d. odnosi się wyłącznie do naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowcy, nie odnajdując zastosowania do obsługi i użytkowania urządzeń rejestrujących (takich, jak stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy oraz tachografu cyfrowego), natomiast organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się tak do przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 92c u.t.d., (jak i przesłanek wskazanych w art. 92b u.t.d. odnośnie stwierdzonych naruszeń: skrócenia dziennego czasu odpoczynku, przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczenia całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni) i wyjaśnił dlaczego nie widzi podstaw dla ich uwzględnienia (Vide: strona 10 in fine i kolejne uzasadnienia uchylonej decyzji), natomiast brak organizacji pracy, w sposób o jakim mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d. przejawia się (z uwagi na stwierdzone naruszenia w postaci braku wczytywania danych tak z kart kierowców, jak i z urządzenia rejestrującego), w zaniechaniach strony, które to same w sobie uniemożliwiają bieżące zaznajomienie się przez nią z czasem pracy zatrudnionych kierowców i ewentualne zareagowanie na zaistniałe naruszenia oraz wprowadzenie działań dyscyplinujących kierowców do przestrzegania obowiązujących przepisów i zapewnienie właściwej organizacji pracy także poprzez brak właściwego nadzoru nad pracą kierowców, o czym świadczy sama skala i rozmiary stwierdzonych naruszeń, na co wskazywano już w uzasadnieniu uchylonej decyzji (Vide: strona 10 in fine i kolejne uzasadnienia uchylonej decyzji organu odwoławczego), a co musiało skutkować powstaniem naruszeń;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art.92a ust. 1. ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn. - Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., zwanej dalej także u.t.d.) w zw. z Ip. 6.3.12 załącznika nr 3 do tej ustawy, art. 10 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE z dnia 11 kwietnia 2006 r. L 102, str. 1) i przepisów załącznika IB (Rozdział I lit. r i s oraz 3.4.2 Dodatku 7 - Protokół wczytywania danych) do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L 370, z 31.12.1985 r. z późn. zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz. U. z 2007 r. Nr 159, poz. 1128), poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. KR0927Y i uznanie, iż przy jego stwierdzeniu organ wyszedł poza okres objęty kontrolą zgodnie z jej granicami określonymi w protokole, a na które to przepisy powoływały się organy administracji, i z których jasno wynika na czym polega proces wczytywania danych z urządzenia rejestrującego i karty kierowcy, a przede wszystkim w jakich okresach dane te winny być wczytywane, podczas gdy wskazanie przy numerze rejestracyjnym pojazdu [...] dat [...].09.2011 r. oraz [...].10.2012 r. (ze opisem: "pliki z dni") stanowiło jedynie określenie kiedy po raz ostatni dokonano wczytania przedmiotowych danych z tachografów cyfrowych, natomiast naruszenie braku ich wczytania nastąpiło po upływie 90 dni od daty [...].09.2011 r. i kolejnych 90 dni od tak wyznaczonej daty, strona natomiast dokonała wczytania danych dnia [...].09.2011 r. i zaniechała obowiązku ich wczytywania, aż do dnia [...].10.2012 r. (i w tym okresie w istocie dopuściła się kilkakrotnego poniechania obowiązku ich wczytania pomimo upływu okresu 90 dni), czym organ nie wykroczył poza okres objęty kontrolą wskazany w zawiadomieniu o wszczęciu kontroli oraz imiennym upoważnieniu, jako przedział czasowy od dnia [...].10.2011 r. do dnia [...],07.2012 r., natomiast ograniczony (zawężony) w protokole kontroli do dnia [...].12.2011 r.;

- art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że rozpoznając sprawę organy nie odniosły się do każdego z działań wskazywanych przez przedsiębiorcę, a mających za cel zdyscyplinowanie pracowników (kierowców), podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje na brak organizacji pracy, w sposób o jakim mowa w ww. przepisie przede wszystkim z uwagi na stwierdzone naruszenia w postaci braku wczytywania danych tak z kart kierowców, jak i z urządzenia rejestrującego, które to zaniechania strony same w sobie uniemożliwiają bieżące zaznajomienie się przez nią z czasem pracy zatrudnionych kierowców i ewentualne zareagowanie na zaistniałe naruszenia oraz wprowadzenie działań dyscyplinujących kierowców do przestrzegania obowiązujących przepisów i zapewnienie właściwej organizacji pracy także poprzez brak właściwego nadzoru nad pracą kierowców, o czym świadczy skala i rozmiary stwierdzonych naruszeń, na co wskazywano już w uzasadnieniu uchylonej decyzji (Vide: strona 10 in fine i kolejne uzasadnienia uchylonej decyzji organu odwoławczego), a co musiało skutkować powstaniem naruszeń.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. T. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na podstawach usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz.U.2016.718 j.t.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Podobnie nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotę sporu w niniejszej sprawie identyfikują zarzuty naruszenia prawa materialnego, zaś zarzuty naruszenia przepisów postępowania są z nimi funkcjonalnie związane.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Ustęp 3 tego artykułu określa maksymalne sumy kar pieniężnych, które mogą być nałożone za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy. Zgodnie z art.92a ust. 6 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. W załączniku nr 3 do ustawy w punkcie 6.3.12. wskazano naruszenie w postaci " naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego – za każdy pojazd" , dla którego wysokość kary pieniężnej określono w kwocie 500 zł.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Z kolei zgodnie z art. 92c ust.1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Przytoczone przepisy art. 92b ust.1 i art. 92c ust.1 u.t.d. określają okoliczności uwalniające od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Przepisy te mają zatem charakter wyjątku od reguły, jaką jest odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz za jego realizację odpowiadającą normom prawnym obowiązującym w tym zakresie. Wobec tego mogą być one wykładane ściśle.

Hipoteza art. 92b ust.1 u.t.d odnosi się wyłącznie do naruszeń z zakresu przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowców, a zatem nie ma zastosowania do innych naruszeń np. w postaci naruszenia obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego.

Jak słusznie wskazywał autor skargi kasacyjnej ustawodawca nieprzypadkowo ograniczył możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną li tylko do przypadków naruszenia norm prowadzenia pojazdów, warunkując je właściwą organizacją pracy kierowców i odpowiednim systemem ich wynagradzani, niejako uznając, że skoro warunki te będą spełnione, przedsiębiorca nie odnosi już interesu w naruszaniu norm przez kierowców.

Poza zakresem regulacji omawianego przepisu pozostają zasady użytkowania tachografów, w tym nieprawidłowości lub zaniechania w ich obsłudze.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że organy zbyt lakonicznie uzasadniły kwestię spełnienia przez przedsiębiorcę przesłanek wynikających z art.92b ust.1 u.t.d. Sąd I instancji wskazał przy tym, że co prawda, z zasady to przedsiębiorca odpowiada za działania kierowców choćby tylko z tego względu, że to on ma wpływ na taki dobór kadry, która nie dokonywałaby naruszeń czasu pracy kierowców czy naruszeń jakichkolwiek przepisów ustawy o transporcie drogowym, a nadto przedsiębiorca ma możliwość egzekwowania od pracownika odszkodowania za poniesioną z winy tego pracownika szkodę, nie mniej jednak wobec przedstawienia przez skarżącego konkretnych działań w zakresie zdyscyplinowania swych pracowników (kierowców) organy administracyjne powinny odnieść się do każdego takiego działania i albo uznać je wystarczające albo dokładnie uzasadnić dlaczego przedstawione działania nie stanowią przesłanek, o jakich mowa w art. 92b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem Sądu I instancji skwitowanie przedstawionych działań ogólnikowymi stwierdzeniami powoduje uznanie, że organy co najmniej naruszyły przepis art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie wskazały konkretnych przyczyn, z powodu których odmówiły mocy dowodowej przedstawionym przez przedsiębiorcę dowodom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł zatem, że jak wskazano wyżej art. 92b ust.1 u.t.d odnosi się wyłącznie do naruszeń z zakresu przestrzegania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku kierowców i tylko w zakresie tych naruszeń mogły być oceniane ewentualne okoliczności egzoneracyjne. Nadto Sąd I instancji stawiając organowi zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie rozważenia przesłanek z art. 92b ust.1 u.t.d. nie ocenił zamieszczonych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji rozważań wskazujących, iż brak organizacji pracy, w sposób o jakim mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d. przejawiał się zdaniem organu przede wszystkim (z uwagi na stwierdzone naruszenia w postaci braku wczytywania danych tak z kart kierowców, jak i z urządzenia rejestrującego), w zaniechaniach strony które same w sobie uniemożliwiają bieżące zaznajomienie się przez nią z czasem pracy zatrudnionych kierowców i ewentualne zareagowanie na zaistniałe naruszenia oraz wprowadzenie działań dyscyplinujących kierowców do przestrzegania obowiązujących przepisów i zapewnienie właściwej organizacji pracy także poprzez brak właściwego nadzoru nad pracą kierowców, o czym w ocenie świadczy skala i rozmiary stwierdzonych naruszeń, a co musiało skutkować powstaniem naruszeń. To z kolei czyni uzasadnionym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

Definicja zawarta w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (Dz. U. z 2007 r. Nr 159, poz. 1128) wskazuje, że pobieranie danych z tachografu cyfrowego i karty kierowcy oznacza pobieranie danych, o którym mowa w rozdziale I lit. s załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, dane z tachografu cyfrowego podmiot pobiera co najmniej raz na 90 dni.

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia dane z karty kierowcy podmiot pobiera co najmniej raz na 28 dni.

Przepis § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że pobrane dane, o których mowa w § 3 i 4, podmiot przechowuje w oryginalnym formacie przez okres co najmniej dwunastu miesięcy, licząc od daty ich zarejestrowania w tachografie cyfrowym lub na karcie kierowcy. Podmiot przechowujący dane zapewnia zabezpieczenie tych danych przed ich utratą oraz dostępem osób nieuprawnionych, a także zapewnia takie przechowywanie danych, aby były one czytelne i uporządkowane (§ 5 ust. 2 ww. rozporządzenia)

Zgodnie z art. 10 ust. 5 rozporządzenia (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L.2006.102.1) przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85:

i) zapewniają wczytywanie danych z jednostki pojazdowej oraz karty kierowcy z częstotliwością określoną przez Państwo Członkowskie oraz wczytywanie odpowiednich danych częściej, tak aby zapewnić wczytanie danych dotyczących wszystkich działań podejmowanych przez to przedsiębiorstwo lub dla niego;

ii) zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.

Załącznik IB do rozporządzenia Rady ((EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.1985.370.8; Dz.U.UE-sp.07-1-227) w rozdziale I lit. s) określając definicję pojęcia "wczytywanie danych" wskazuje, że oznacza ono: "Kopiowanie wraz z podpisem cyfrowym części lub całego zbioru danych zapisanych w pamięci danych pojazdu lub w pamięci karty tachografu, które są niezbędne do ustalenia zgodności z przepisami zawartymi w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006". W dalszych akapitach zamieszczonych przy tej definicji wskazano, że: "Producenci przyrządów rejestrujących tachografów cyfrowych oraz producenci urządzeń skonstruowanych i przeznaczonych do wczytywania zbiorów danych podejmują wszelkie racjonalne działania zapewniające wczytanie takich danych z minimalnym opóźnieniem dla przedsiębiorstw transportowych lub kierowców. Wczytywanie danych nie może zmienić ani skasować zapisanych danych. Wczytywanie danych z pliku zawierającego dane szczegółowe dotyczące prędkości nie jest konieczne do ustalenia zgodności z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006, ale może być wykorzystane do innych celów, takich jak dochodzenie w sprawie wypadku".

Skarżący kasacyjnie organ zasadnie zarzuca, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie dokonał błędnej wykładni powyższych norm i w konsekwencji odmówił ich zastosowania w sprawie w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe o nr rej. [...], uznając, iż przy jego stwierdzeniu organ wyszedł poza okres objęty kontrolą zgodnie z jej granicami określonymi w protokole.

Wskazanie bowiem przy numerze rejestracyjnym pojazdu [...] dat [...].09.2011 r. oraz [...].10.2012 r. (z oznaczeniem: "pliki z dni") stanowiło, jak słusznie podnosił organ jedynie określenie kiedy po raz ostatni dokonano wczytania przedmiotowych danych z tachografów cyfrowych, natomiast naruszenie braku ich wczytania nastąpiło po upływie 90 dni od daty [...].09.2011 r., który to termin mieścił się w okresie objętym kontrolą. Organ wskazywał, że strona dokonała wczytania danych [...].09.2011 r. i zaniechała obowiązku ich wczytywania, aż do dnia [...].10.2012 r. i tym samym dopuściła się poniechania obowiązku ich wczytania pomimo upływu okresu 90 dni (karę nałożono jeden raz za przedmiotowy pojazd), czym organ nie wykroczył poza okres objęty kontrolą wskazany w zawiadomieniu o wszczęciu kontroli oraz imiennym upoważnieniu, jako przedział czasowy od dnia [...].10.2011 r. do [...].07.2012 r., natomiast ograniczony w protokole kontroli do okresu od dnia [...].10.2011 r. do [...].12.2011 r.

Uznając tym samym zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, kierując się wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpozna skargę merytorycznie i oceni zasadność przyjętych przez organ przesłanek nałożenia kary pieniężnej oraz braku stwierdzenia przesłanek z art. 92b ust.1 i art. 92c ust.1 u.t.d.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a.