Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 633/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieprzedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 12 lipca 2011 r. K. G. (zwana dalej stroną lub skarżącą) zwróciła się do Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o dzielenie jej urlopu "dla poratowania zdrowia" na studiach doktoranckich w roku akademickim 2011/2012.

Wniosek uzasadniła złym stanem zdrowia, zaś jako jego podstawę wskazała § 2 ust. 6 regulaminu studiów doktoranckich (Uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 27 czerwca 2007 r., zmieniona Uchwałą nr [...] z dnia 29 kwietnia 2009 r., dalej jako regulamin).

Kierownik Studiów Doktoranckich pismem z dnia 18 lipca 2011 r. wezwał skarżącą do udokumentowania wniosku i przedłożenia opinii opiekuna naukowego

w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jako podstawę wezwania wskazał art. 60 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r. - tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej jako k.p.a.), art. 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., nr 164, poz. 1365 ze zm., zwanej dalej u.p.s.w.) w zw. z § 2 ust. 3 i § 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 lutego 2009 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z dnia 25 lutego 2009 r.) oraz § 2 ust. 6 regulaminu studiów doktoranckich.

W odpowiedzi skarżąca zakwestionowała prawidłowość wystosowanego do niej wezwania.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], Kierownik Studiów Doktoranckich odmówił udzielenia skarżącej urlopu w studiach doktoranckich w roku akademickim 2011/2012, argumentując, że obowiązujący na Uniwersytecie [...] regulamin studiów nie przewiduje "urlopu dla poratowania zdrowia." Zauważył jednak, że z godnie z § 2 ust. 6 regulaminu możliwe jest udzielenie doktorantowi jednorazowego semestralnego lub rocznego urlopu w trakcie studiów doktoranckich. Wniosek musi być udokumentowany i zaopiniowany przez opiekuna naukowego doktoranta. Skarżąca natomiast nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższego rozstrzygnięcia, Rektor Uniwersytetu [...] pismem (decyzją) z dnia [...] października 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] września 2011 r.

W uzasadnieniu podał, że ani ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym ani rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. nie przewidują możliwości przyznania doktorantom urlopu dla poratowania zdrowia. Natomiast możliwość udzielenia doktorantowi urlopu w oparciu o regulamin studiów doktoranckich została wycofana Uchwałą Senatu Uniwersytetu [...] Nr [...] z dnia 27 kwietnia 2011 r., która weszła w życie z dniem 26 września 2011 r.

Organ odwoławczy stwierdził również, że jego rozstrzygnięcie nie ma charakteru decyzji administracyjnej, bowiem jego podstawą jest tylko i wyłącznie prawo zakładowe jakim jest wspomniany regulamin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 853/11 uchylił wskazaną wyżej decyzję organu drugiej instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarga jest uzasadniona jedynie częściowo. Podkreślił, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu drugiej instancji posiadało cechy decyzji administracyjnej i podlegało kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.).

Dalej Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie wyjaśniając przedmiotu wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne w sprawie i przesądzając arbitralnie, że dotyczy on urlopu dla poratowania zdrowia, przewidzianego dla nauczycieli akademickich a nie dla uczestników studiów doktoranckich. Zauważył także, że Uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] doszło do zmiany regulaminu studiów doktoranckich i wycofania możliwości udzielenia słuchaczom studiów doktoranckich urlopu.

Niezwrócenie się przez organ odwoławczy do skarżącej o sprecyzowanie jej wniosku i brak pouczenia o jej sytuacji prawnej skutkowało z kolei naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Naruszony został również art. 107 § 3 k.p.a., albowiem sporządzone uzasadnienie decyzji było niezwykle lakoniczne i nie odnosiło się do podnoszonych przez stronę zarzutów odwoławczych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd polecił organowi, aby ten wyjaśnił przedmiot zgłoszonego przez skarżącą wniosku, a następnie ocenił jego zasadność mając na względzie przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie i dopiero wówczas wydał właściwą decyzję administracyjną zawierającą wszystkie obligatoryjne elementy.

Opisane powyżej orzeczenie zostało następnie utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I OSK 967/13, oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez stronę skarżącą.

W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej, że regulamin studiów doktoranckich nie miał oparcia w powszechnie obowiązującym prawie. Zauważył bowiem, że art. 196 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w okresie studiów skarżącej, przewidywał, że organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Ponadto regulamin studiów doktoranckich ustanowiony Uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 27 czerwca 2007 r., zmienioną Uchwałą nr [...] z dnia 29 kwietnia 2009 r., został podjęty na podstawie ówczesnego art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, przewidującego stosowną delegację ustawową dla Senatu Uczelni w tym zakresie.

Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącej, Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie nieprzedłużenia skarżącej okresu odbywania studiów doktoranckich.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie aktualnego statusu prawnego skarżącej. W jego wyniku stwierdził, że skarżąca została skreślona z listy uczestników Stacjonarnych Studiów Doktoranckich [...] prawomocną decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...].

W związku z powyższym w jego ocenie skarżąca utraciła w toczącym się postępowaniu przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. W konsekwencji należało umorzyć względem niej postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 340/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił wskazaną decyzję Rektora z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca nie utraciła interesu prawnego, gdyż w dalszym ciągu dysponuje ona prawem do żądania od organu odwoławczego rozpoznania wniesionego przez nią odwołania i załatwienia wszczętego w ten sposób postępowania przed organem drugiej instancji. Sąd ten podkreślił, że Rektor w ogóle nie wziął pod uwagę, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja organu pierwszej instancji z dnia 5 września 2011 r., która w dalszym ciągu wywołuje określone skutki prawne, oceniany przez skarżącą negatywnie. Poczynione przez organ rozważania dotyczące statusu prawnego skarżącej – na tym etapie postępowania – okazał się przedwczesne. Organ nie zastosował się bowiem do wskazań tutejszego Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 853/11 i nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość czego w istocie dotyczyło żądanie skarżącej z dnia 12 lipca 2011 r. Zdaniem Sądu, dopiero ustalenie tej okoliczności spowoduje, że organ odwoławczy będzie mógł dokonać oceny, czy wniosek strony jest zasadny, czy też bezprzedmiotowy.

Wydając wskazania dalszego postępowania Sąd w przywołanym wyroku podał, że organ odwoławczy winien zbadać w pierwszej kolejności istotę żądania skarżącej, a następnie, uzupełniając w razie potrzeby materiał dowodowy, ocenić zasadność bądź bezprzedmiotowość jej wniosku.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy wezwał skarżącą do dokładnego sprecyzowania żądań zawartych w jej piśmie z dnia 12 lipca 2011 r. pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (pismo z dnia 1 kwietnia 2015 r., nr [...]).

W odpowiedzi skarżąca wskazała, że we wniosku z dnia 12 lipca 2011 r. wystąpiła o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem w roku akademickim 2011/2012 z obowiązku uczestniczenia w zajęciach (pismo z dnia 28 kwietnia 2015 r.).

Po zapoznaniu się z aktami sprawy skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:

– pism z 3, 28 października 2011 r., 26 listopada 2011 r. wraz załączonymi zaświadczeniami lekarskimi na okoliczność niemożności uczestniczenia w zajęciach na studiach doktoranckich w okresie od 1 października 2011 r. do 31 stycznia 2012 r.;

– pisma z dnia 14 lipca 2011 r. wraz z załącznikiem na okoliczność poinformowania Kierownika Studiów Doktoranckich o podjęciu działań zmierzających do uzyskania opinii opiekuna naukowego;

– wpisu opiekuna naukowego na wniosku z dnia 12 lipca 2011 r. na okoliczność zapoznania się z jego treścią;

– podania J. C. z dnia 16 lutego 2011 r. na okoliczność sposobu sformułowania przez niego wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich;

– decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] kwietnia, nr [...] na okoliczność przedłużenia J. C. okresu odbywania studiów doktoranckich z powodu kolizji między odbywanymi studiami doktoranckimi a odbywaną aplikacją ogólną.

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 u.p.s.w. oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a., uchylił decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie w przedmiocie nieprzedłużenia skarżącej okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem jej z obowiązku uczestnictwa w zajęciach w roku akademickim 2011/2012.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że jego podstawą faktyczną był cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, obejmujący także dokumenty złożone przez stronę postępowania i jej znane. Przedłożone przez skarżącą dokumenty nie miały jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności bez wpływu na wynik sprawy pozostawały pisma dotyczące innego doktoranta (J. C.), gdyż organ nie jest związany w działalności orzeczniczej rozstrzygnięciami wydanymi w innych sprawach.

Organ podkreślił, że orzekając zobowiązany był do wzięcia pod uwagę faktów prawotwórczych, to jest takich okoliczności, do których prawo przywiązuje skutki prawne. Za taki fakt – zdaniem organu – należy uznać skreślenie skarżącej z listy doktorantów. Utrata statusu uczestniczki studiów doktoranckich powoduje, że rozpoznanie wniosku o przedłużenie okresu odbywania tych studiów staje się bezprzedmiotowe. Skarżąca została zwolniona z obowiązków nakładanych na doktoranta, uczelnia zaś z rozpoznania spraw byłego doktoranta związanych z organizacją czasu studiów trzeciego stopnia. W takiej sytuacji sprawa została dostatecznie wyjaśniona i można było dokonać oceny, czy wniosek skarżącej – którego zakres został dostatecznie doprecyzowany – jest zasadny, czy też bezprzedmiotowy. W sytuacji utraty przez skarżącą statusu uczestniczki studiów doktoranckich na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. postępowanie – zdaniem organu – okazało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. i z tej przyczyny należało je umorzyć, uchylając jednocześnie wydaną w jego toku decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7, art. 8 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 201 u.p.s.w., § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r., nr 1, poz. 3, zwanego dalej rozporządzeniem), art. 153 p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, ponieważ organ wydał decyzję w zaskarżonym kształcie pomimo, że zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz oceną prawną i wytycznymi wynikającymi z wydanych wyroków zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym oceny zasadności złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 12 lipca 2011 r., prowadzącego do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i uwzględnienia oczywistego żądania strony;

- art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i nierówne potraktowanie skarżącej w stosunku do doktoranta J. C., któremu został przedłużony o jeden rok okres odbywania studiów doktoranckich na podstawie art. 201 u.p.s.w. i § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, w stosunku zaś do skarżącej – spełniającej przesłanki zawarte w powołanych przepisach – wydano rozstrzygnięcie negatywne, czego skutkiem było uniemożliwienie jej kontynuowania stacjonarnych bezpłatnych studiów doktoranckich.

Skarżąca zarzuciła ponadto kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu złożenia przez skarżącą wniosku o skreślenie jej z listy uczestników studiów doktoranckich oraz wydania w tym zakresie decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. mimo, że pozostaje ona bez wpływu na toczące się postępowanie, skoro skarżąca miała i ma w dalszym ciągu interes prawny w pozytywnym załatwieniu sprawy, zaś po stronie organu odwoławczego istniał obowiązek rozpoznania jej zasadnych zarzutów i uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz orzeczenia co do istoty sprawy;

- art. 6 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i nierozpoznanie wniosku z dnia 12 lipca 2011 r. w odniesieniu do przesłanek wynikających z art. 201 u.p.s.w. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia;

- art. 7, art. 77 i art. 140 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie mimo, że organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz oceną i wytycznymi wynikającymi z wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika obowiązek merytorycznego rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącej z uwzględnieniem oceny przedłożonych przez nią dokumentów, które nie zostały poddane stosownej i niezbędnej analizie;

- art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w tym przepisie, w szczególności z uzasadnienia nie wynika dlaczego organ uznał się uprawnionym do zignorowania wiążących go wytycznych zawartych w wydanych w niniejszej sprawie wyroków.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podkreśliła, że organ nie zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych. Uchylają się po raz kolejny od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy spowodował on nieuzasadnione wydłużenie postępowania toczącego się od 12 lipca 2011 r. Zdaniem skarżącej okoliczność, że nie jest już ona uczestniczką studiów doktoranckich nie skutkuje koniecznością umorzenia postępowania w niniejszej sprawie i pozostaje bez wpływu na nie. W momencie złożenia wniosku (12 lipca 2011 r.) skarżąca był bowiem uczestniczką tych studiów, a więc miała i w dalszym ciągu ma interes prawny w merytorycznym rozstrzygnięciu jej żądania i wydania pozytywnego dla niej orzeczenia. Powyższa okoliczność znana i podnoszona była na etapie kolejnych postępowań sądowych, co nie wpłynęło na zakres obowiązków nałożonych przez Sądy mających prowadzić do rozpoznania żądania strony skarżącej.

Strona podkreśliła, że występując z wnioskiem o skreślenie z listy uczestników miała na uwadze długotrwały okres jej nieobecności wynikający z choroby, a decyzje wydane przez organy uczelni uniemożliwiły jej kontynuację studiów. Odniosła się również do sytuacji innego doktoranta, którego wniosek o przedłużenie studiów doktoranckich o okres jednego roku został uwzględniony z datą wsteczną pomimo, że – tak jak i ona – posłużył się podobnymi sfomułowaniami odnoszącymi się do podstawy prawnej żądania. Okoliczności rozpoznania sprawy wskazanego doktoranta mają w ocenie skarżącej istotne znaczenie także w niniejszej sprawie, gdyż obrazują postawę organów zmierzającą do realizacji z góry powziętego zamiaru odmownego załatwienia jej podania i uniemożliwienia dalszej kontynuacji studiów. Na taki zamiar wskazuje nie tylko sama treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale również jej forma, z której nie wynikało prawo do jego zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, a także na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r., Rektor podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był ustaleniami wynikającymi z wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych tj.: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 853/11, utrzymanego następnie w mocy w efekcie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I OSK 967/13, a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 340/14. Jak zaś wynika z art. 153 p.p.s.a., ocena i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Dokonując kontroli decyzji wydanej w niniejszej sprawie należało zatem ocenić nie tylko jej legalność, czyli zgodność z obowiązującymi przepisami, ale także stopień uwzględnienia przez organ związania w zakresie oceny i wskazań zawartych we wskazanych orzeczeniach.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ w sposób wystarczający zastosował się do oceny i wskazań co do dalszego postępowania wynikających z powołanych powyżej orzeczeń. Ich istota sprowadzała się przede wszystkim do wyjaśnienia przez Rektora treści wniosku skarżącej z dnia 12 lipca 2011 r. Po dokonaniu zaś tej czynności i pozyskaniu wiążącego oraz niepozostawiającego wątpliwości stanowiska strony, organ zobowiązany został do jego rozpoznania z uwzględnieniem przepisów prawa znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie, a następnie wydania właściwego rozstrzygnięcia zaopatrzonego w należyte uzasadnienie. Sądy podkreśliły również, że wywodzenie jakichkolwiek wniosków czy twierdzeń ze zgromadzonego materiału dowodowego – bez precyzyjnego określenia treści żądania – byłoby przedwczesne i nieuprawnione.

Działania Rektora podjęte po przekazaniu mu akt sprawy zmierzały do realizacji powyższych wskazań. Pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. zwrócił się on do skarżącej z wezwaniem o sprecyzowanie wniosku z dnia 12 lipca 2011 r. Strona w odpowiedzi z dnia 28 kwietnia 2015 r., udzieliła stosownych wyjaśnień jednoznacznie wskazując, że przedmiotem jej wniosku było przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w roku akademickim 2011/2012.

Udzielona odpowiedź – zdaniem Sądu – rozwiała wszelkie wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej i pozwalała organowi przejść do kolejnego etapu postępowania zmierzającego do wydania w niniejszej sprawie decyzji. Wykonane czynności mieściły się w ramach związania organu orzeczeniami wydanymi w niniejszej sprawie. Niezasadnym okazał się w takiej sytuacji podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zakresie nieuwzględnienia przez organ wytycznych Sądu. Należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej żadne z wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń nie formułowało wprost kierunku w jakim miała zostać podjęta decyzja. Nie narzucono także organom charakteru przyszłego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez wskazanie, że musi być ono orzeczeniem merytorycznym. Takie sformułowanie wytycznych wynikało z konieczności uprzedniego ustalenia treści żądania skarżącej. Dopiero wówczas można było przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające, czy też uwzględnić okoliczności istotne wpływające na sprecyzowany przedmiot postępowania.

Kierując się więc dalszymi wskazaniami Sądu, organ wydał rozstrzygnięcie z uwzględnieniem ustaleń mających – w jego ocenie – istotne znaczenie dla sprawy. Podstawą prawną wydanej decyzji były wyłącznie przepisy ustawy procesowej – kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże możliwość ich zastosowania wynikała nie wprost, lub z odesłania art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.

Podzielając stanowisko Sądu zawarte w wyroku poprzedzającym niniejsze orzeczenie należy wskazać, że pojęcie bezprzedmiotowości postępowania, wobec braku jego ustawowej definicji, należy odnieść do istoty sprawy administracyjnej. Z art. 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że przedmiotem postępowanie administracyjnego są indywidualne sprawy rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych. Stąd też z brakiem przedmiotu postępowania będziemy mieli do czynienia w momencie, gdy sprawa utraciła charakter sprawy administracyjnej, bądź też nigdy nią nie była.

Brak przedmiotu postępowania wystąpi także wówczas, gdy w toku postępowania administracyjnego dojdzie do utraty przez podmiot domagający się od organu administracji publicznej załatwienia jego sprawy, statusu strony postępowania. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W świetle powyższych regulacji należało zatem ocenić, czy decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] o skreśleniu skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich miała wpływ na przedmiot niniejszej sprawy oraz – jeśli tak – to czy mogła prowadzić do jego umorzenia.

Powołane przez skarżącą przepisy mające stanowić podstawę jej żądania obejmowały m.in. art. 201 u.p.s.w. stanowiący delegację dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia – w drodze rozporządzenia – warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego.

Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. u. z 2007 r., nr 1, poz. 3), w brzmieniu obowiązującym na dzień 12 lipca 2011 r., w uzasadnionych przypadkach kierownik studiów doktoranckich może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie z obowiązku uczestniczenia w zajęciach, w szczególności w przypadku czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą.

Z regulacji tych wynika, że czynności których domagała się skarżąca były ściśle związane z jej statusem uczelnianym i miały służyć ułatwieniu w realizacji podjętych przez nią studiów doktoranckich. Tak długo zatem jak strona skarżąca pozostawała uczestnikiem studiów doktoranckich, miała ona możliwość ubiegania się o przyznawanie uprawnień związanych z organizacją i tokiem studiów. W sytuacji natomiast, gdy status skarżącej uległ zmianie poprzez skreślenie jej z listy uczestników studiów doktoranckich, strona nie mogła – choćby nawet chciała – dążyć do merytorycznego rozpoznania jej żądania. Wydana bowiem pozytywna decyzja merytoryczna, wywołująca skutki dopiero od momentu jej wejścia do obrotu prawnego, prowadziłaby do przyznania stronie oczekiwanego uprawnienia pomimo tego, że przestała ona być już doktorantką.

Wobec powyższego okoliczność skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich miała istotne znaczenie dla niniejszego postępowania i skutkowała jego bezprzedmiotowością. Trzeba dostrzec, że zgodnie z zasadą zawartą w art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to m.in., że strona postępowania ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia swojej sprawy przez dwa organy. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do rozpoznania sprawy wyłącznie w granicach podniesionych zarzutów, ale musi ponownie przeanalizować całość zgromadzonego materiału dowodowego oraz wziąć pod uwagę również i inne okoliczności, mające wpływ na wynik sprawy, nawet wówczas, gdy ujawnią się one dopiero na etapie postępowania odwoławczego.

W świetle powyższego skreślenie skarżącej z listy studentów zasadnie zostało uznane za okoliczność istotną, skutkującą koniecznością uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Zarzuty skarżącej dotyczące błędnego zastosowania przez Rektora art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 k.p.a. okazały się więc nieuprawnione, gdyż powyższe przepisy stanowiły uzasadnioną podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja nie pozostaje również w sprzeczności z wydanymi orzeczeniami, w tym w szczególności z wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 340/11. Sąd ten odnosząc się do interesu prawnego skarżącej wyraźnie powiązał go z uprawnieniem do rozpatrzenia odwołania i załatwienia wszczętego w ten sposób postępowania odwoławczego. Zaskarżona decyzja wskazanie to realizuje, gdyż organ rozpoznał wniesione przez stronę odwołanie i podjął konieczne w jego ocenie rozstrzygnięcie.

Wydanie decyzji zostało poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym w niezbędnym zakresie. Oświadczenie skarżącej pozwoliło na ustalenie przedmiotu sprawy i wyciągnięcie stosownych wniosków wynikających z aktualnego na dzień orzekania statusu strony. Nie można przy tym uwzględnić zarzutów odnoszących się do tego fragmentu postępowania. W ocenie Sądu organ nie naruszył bowiem art. 7, art. 77 i art. 140 k.p.a., gdyż zgromadzony przez niego materiał dowodowy okazał się wystarczający do zakończenia postępowania. Organ odniósł się również do zawnioskowanych przez stronę dowodów, obejmujących w części materiał znany tak skarżącej jak i organowi, w części zaś zawierających dokumentację innego doktoranta. Przyjęty jednak kierunek rozstrzygnięcia uniemożliwił organowi uwzględnienie przedłożonych przez stronę dowodów, co nie oznacza jednak, że nie stanowiły one materiału dowodowego wziętego pod uwagę przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Należy także podkreślić, że Rektor rzeczowo odwołał się do przedłożonych przez stronę dowodów wyjaśniając dostatecznie powody, dla których odmówił ich uwzględnienia. W uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji organ podał również w sposób wystarczający motywy jakimi kierował się rozpoznając niniejszą sprawę, które w jego ocenie stanowiły realizację dyspozycji wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie. Z tej przyczyny nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Z racji zasadności stanowiska organu o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej oraz umorzenia postępowania, nie zasługiwała również na uwzględnienie ta grupa zarzutów, która odnosiła się do innej koncepcji rozstrzygnięcia sprawy, sprowadzającej się do uchylenia decyzji Kierownika Studiów Podyplomowych z dnia [...] września 2011 r. i uwzględnienia w całości żądania skarżącej z dnia 12 lipca 2011 r. Skoro więc organ był przekonany co do konieczności zastosowania w niniejszym postępowaniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., a w toku kontroli sądowoadministracyjnej przekonanie to zostało potwierdzone, to tym samym organ nie naruszył art. 7, art. 8 ust. 2, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 k.p.a., art. 201 u.p.s.w. oraz § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

W szczególności zwrócić uwagę należy, że powiązanie sytuacji skarżącej ze statusem innego doktoranta nie miało znaczenia w niniejszej sprawie. Strona postępowania administracyjnego nie może bowiem powoływać się na treść rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet przy założeniu, że zarówno stan faktyczny jak i prawny tych spraw były identyczne. Z tej też przyczyny okoliczność faktyczna, że inny doktorant został potraktowany odmiennie niż skarżącą nie mógł stanowić podstawy prawidłowo sformułowanego zarzutu.

Reasumując powyższe ustalenia należało stwierdzić, że organ odowławczy, stosując się do oceny i wskazań wynikających z orzeczeń wydanych przez sądy administracyjne w niniejszej sprawie, w sposób dostateczny wyjaśnił zakres wniosku strony skarżącej z dnia 12 lipca 2016 r. ustalając, że przedmiotem jej żądania było przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o jeden rok z jednoczesnym zwolnieniem jej z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w roku akademickim 2011/2013. Jednakże zasadnie organ zauważył, że okoliczność skreślenia skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich miała istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, skutkujące jego bezprzedmiotowością z przyczyn podmiotowych. W takiej zaś sytuacji należało uchylić decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzyć postępowanie.

Wobec tego, że wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona, zaś zakwestionowana decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był do oddalenia skargi, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku.