Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 374/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 80
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz. 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864
law: Traktat między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej, podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r.
article: art. 91, art. 193
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 102 poz. 643
law: Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
Teza: Sąd rozpoznający sprawę nie może odmówić zastosowania przepisu ustawy /aktu normatywnego/ z powodu jego niezgodności z Konstytucją; jeżeli poweźmie poważne wątpliwości w tym zakresie, powinien zwrócić się z odpowiednim pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego.

Kompetencja Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ogranicza się wyłącznie do wyjaśnienia przepisu prawa wspólnotowego lub rozstrzygnięcia kwestii jego obowiązywania.

Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że ETS nie jest upoważniony do dokonywania wykładni przepisów prawa wewnętrznego Państw Członkowskich ani też do stwierdzania obowiązywania lub nieobowiązywania tych przepisów, szerzej - zgodności lub niezgodności prawa wewnętrznego Państw Członkowskich z prawem wspólnotowym lub do oceny stanu faktycznego sprawy zawisłej przed sądem Państwa Członkowskich. Podział kompetencji między sądy Państw Członkowskich a Europejski Trybunał Sprawiedliwości w zakresie wykładni i stosowania prawa wspólnotowego jest następujący: wykładnia należy do Trybunału, zaś stosowanie prawa, rozumiane jako zastosowanie normy prawa wspólnotowego do ustalonego przez sąd stanu faktycznego, należy do sądu Państwa Członkowskiego, który w danej sprawie jest związany wykładnią Trybunału.

W przedmiotowej sprawi chodzi nie o interpretację prawa wspólnotowego, a o ocenę zgodności prawa wewnętrznego z postanowieniami TWE.

TEZY

Sąd rozpoznający sprawę nie może odmówić zastosowania przepisu ustawy /aktu normatywnego/ z powodu jego niezgodności z Konstytucją; jeżeli poweźmie poważne wątpliwości w tym zakresie, powinien zwrócić się z odpowiednim pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego.

Kompetencja Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ogranicza się wyłącznie do wyjaśnienia przepisu prawa wspólnotowego lub rozstrzygnięcia kwestii jego obowiązywania.

Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że ETS nie jest upoważniony do dokonywania wykładni przepisów prawa wewnętrznego Państw Członkowskich ani też do stwierdzania obowiązywania lub nieobowiązywania tych przepisów, szerzej - zgodności lub niezgodności prawa wewnętrznego Państw Członkowskich z prawem wspólnotowym lub do oceny stanu faktycznego sprawy zawisłej przed sądem Państwa Członkowskich. Podział kompetencji między sądy Państw Członkowskich a Europejski Trybunał Sprawiedliwości w zakresie wykładni i stosowania prawa wspólnotowego jest następujący: wykładnia należy do Trybunału, zaś stosowanie prawa, rozumiane jako zastosowanie normy prawa wspólnotowego do ustalonego przez sąd stanu faktycznego, należy do sądu Państwa Członkowskiego, który w danej sprawie jest związany wykładnią Trybunału.

W przedmiotowej sprawi chodzi nie o interpretację prawa wspólnotowego, a o ocenę zgodności prawa wewnętrznego z postanowieniami TWE.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w trakcie rozpoznawania sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, postanowił - w oparciu o art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. nr 102 poz. 643 ze zm./ - wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 29 poz. 257 ze zm./ stanowiący, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym jest zgodny z art. 90 zdanie pierwsze Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską stwierdzającym, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe, i w związku z tym, czy nie jest sprzeczny z art. 91 Konstytucji RP określającym, iż umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2005 r. Stanisław P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w O. o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego w kwocie 7.658 zł. w związku z nabyciem na terytorium Niemiec w dniu 17 maja 2004 r. samochodu osobowego marki Ford Mondeo. Zdaniem podatnika od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej /tj. od 1 maja 2004 r./, polskie organy administracyjne i prawodawcze związane są postanowieniami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską /TWE/. Obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest - zdaniem strony niezgodny z:

- art. 23 TWE ust. 1 i 2, który stanowi, że "Podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym (...)",

- art. 25 TWE, który stanowi, że "Cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym",

- art. 90 TWE stwierdzającym, że "Żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe".

Ponadto strona stwierdziła, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości /ETS/ - towarami podobnymi są produkty, które w oczach konsumentów mają analogiczne właściwości lub zaspokajają takie same potrzeby, a samochody osobowe kupowane poza granicami Polski w krajach UE są niewątpliwie towarem podobnym do samochodów kupowanych w kraju. Wobec powyższego Państwa Członkowskie nie mogą nakładać na towary sprowadzane z państw UE pośrednich lub bezpośrednich podatków, które byłyby wyższe niż nakładane na towary krajowe. Państwa Członkowskie nie zostały tym samym pozbawione prawa do ustalania i różnicowani podatków, jednakże praktyka ta jest dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli nie prowadzi do jakiejkolwiek formy dyskryminowania produktów importowanych. Zasada niedyskryminacji odnosi się zarówno do towarów wyprodukowanych w Unii Europejskiej, jak również i towarów pochodzących z państw trzecich, a dopuszczonych do swobodnego obrotu.

Strona przytoczyła orzeczenie ETS z dnia 9 maja 1985 r. w sprawie C - 112/84 Michel Humbolt v Directer des services fiscaux, w którym to skład orzekający podkreślił bezwzględne obowiązywanie art. 90 TWE względem wszystkich Państw Członkowskich i wynikający z tego przepisu zakaz takiego różnicowania stawek podatku nakładanego na samochody, który w praktyce dotyczy głównie samochodów importowanych z innych krajów członkowskich, a tym samym stanowi formę ukrytej dyskryminacji towarów pochodzących z tych krajów. Zapisy TWE, jak wskazała strona, wnosząc o zwrot podatku, mają walor bezpośredniej stosowalności w Państwach Członkowskich, co potwierdzają orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości, m.in. 26/62 Van Gend and Loos /1963/ ECR 1 oraz 6/64 Costa/ENEL /1964/ ECR 1251, stwierdzające bezpośrednią skuteczność wspólnotowego porządku prawnego w Państwach Członkowskich odnośnie wszystkich zapisów TWE. Zapisy TWE mają walor bezpośredniej skuteczności we wszystkich Państwach Członkowskich i nie wymagają włączenia do krajowego porządku prawnego. Obywatele mają prawo powoływać się na nie przed sądami i krajowymi organami administracyjnymi oraz wywodzić z nich korzystne dla siebie skutki prawne.

Naczelnik Urzędu Celnego w O., decyzją z dnia 2 czerwca 2005 r., (...), odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego, w dniu 17 maja 2004 r., samochodu osobowego marki Ford Modeo oraz zwrotu uiszczonego podatku akcyzowego w kwocie 7.658 zł.

Od powyższej decyzji, Stanisław P. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w O. Podatnik, podobnie jak we wniosku o zwrot niesłusznie zapłaconego podatku akcyzowego, powołał się na niezgodność polskich przepisów dotyczących podatku akcyzowego z przepisami unijnymi.

Dyrektor Izby Celnej w O. w dniu 5 września 2005 r. wydał decyzję, (...) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia 02 czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji zastosował do ustalonego stanu faktycznego prawidłowe przepisy prawa materialnego. Jednocześnie zaznaczył, iż stosownie do przepisów art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 29 poz. 257 ze zm./ akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego z chwilą nabycia prawa rozporządzenia samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym - art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym. Zatem zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego w terminie 5 dni licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego /art. 81 ust. 1 pkt 1/ oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju /art. 81 ust. 1 pkt 2/. Stawki podatku akcyzowego zostały określone w par. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /Dz.U. nr 87 poz. 825 ze zm./ i zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, nie mogą być one wyższe niż 65 procent podstawy opodatkowania. W powyższej sprawie stawka podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Ford Mondeo wynosiła 63,1 procent.

W świetle przywołanych przepisów organ II instancji stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek przesłanek do kwestionowania poprawności norm materialnoprawnych wynikających z przepisów podatkowych prawa krajowego zastosowanych zarówno przez podatnika przy składaniu, jak i przez organ podatkowy przy przyjmowaniu uproszczonej deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-U, od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Ford Mondeo i tym samym kwestionowania prawidłowości wysokości zobowiązania podatkowego wykazanego przez podatnika w deklaracji złożonej w dniu 18 maja 2004 r. - i wykazaną kwotą akcyzy do zapłaty w wysokości 7.658 zł.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w O. decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa podatkowego. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w O. wydając decyzję stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie toczyło się postępowanie podatkowe, a kwota zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym nie została określona przez organ podatkowy w drodze decyzji administracyjnej, albowiem takowej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w O. nie wydał. Zatem twierdzenie Stanisława P., iż został obciążony przez Urząd Celny w Olsztynie podatkiem akcyzowym w wysokości 63,1 procent kwoty za jaką nabył przedmiotowy samochód jest bezpodstawne.

Z brzmienia art. 21 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60/ wynika, że "jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w par. 1 pkt 1 /zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania/, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty".

W opinii Dyrektora Izby Celnej w O. zaskarżona decyzja nie naruszyła także przepisów art. 72 Ordynacji podatkowej, dotyczących nadpłaty. Zgodnie z art. 72 par. 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z art. 75 par. 2 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej wynika, iż uprawnienia do żądania stwierdzenia nadpłaty podatku przysługuje podatnikom, jeżeli w deklaracjach wykazali zobowiązanie nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek. Ponieważ podatnik dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, to od tego nabycia winien zapłacić podatek akcyzowy Skarżący Stanisław P. składając deklarację uproszczoną AKC-U od nabycia wewnątrzwspólnotowego, dokonując samoobliczenia podatku akcyzowego w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, dopełnił obowiązku podatkowego ciążącego na nim, w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego marki Ford Mondeo.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nie wystąpiła więc ani nadpłata, ani podatek nienależnie zapłacony. Nie znaleziono zatem podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty w trybie art. 72 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż kwota podatku akcyzowego zapłacona przez podatnika z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego była należna, bowiem istnieje obowiązek podatkowy wynikający z obowiązujących przepisów, a w momencie zapłaty podatku obowiązek podatkowy miał podstawę prawną na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się do podniesionych przez Stanisława P. kwestii niezgodności z prawem krajowym art. 23, art. 25 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. /t.j. z dnia 24 grudnia 2002 r., OJG nr 325 poz. 33/ zwanego dalej TWE, Dyrektor Izby Celnej w O. stwierdził, iż polskie władze nie otrzymały od Komisji Europejskiej rozstrzygnięć kwestionujących prawidłowość opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych. Podkreślił także fakt, iż nie do kompetencji organów podatkowych należy dokonywanie oceny zgodności obowiązującego w Polsce systemu prawnego z prawem wspólnotowym. Organy administracji publicznej związane są bowiem przepisami prawa do czasu, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna je za niezgodne z Konstytucją. W istniejącym porządku prawnym nie ma bowiem instrumentów prawnych pozwalających organom administracji publicznej na dokonywanie oceny konstytucyjności aktów prawnych. Oznacza to, iż mają one obowiązek stosować ustanowione przepisy prawa, niezależnie od wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją RP.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Celnej w O. stwierdził, iż organ pierwszej instancji wydając decyzję kierował się treścią obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sprzeczności prawa polskiego z unijnym, organ odwoławczy zauważył, że walor prymatu prawa europejskiego dotyczy tylko takiej sytuacji, w której norma prawa krajowego jest sprzeczna z normą prawa europejskiego. Sprzeczność taka pojawia się, gdy nie jest możliwe jednoczesne spełnienie norm należących do obu porządków prawnych, w przypadku, jeżeli mają one wspólny zakres stosowania, która to sprzeczność w opinii Dyrektora Izby Celnej w O. nie występuje w rozpatrywanym przypadku. Ogólne zasady wytyczające funkcjonowanie systemów podatkowych, w tym ustanawiania podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich sformułowane zostały przede wszystkim w art. 90-93 TWE.

Kluczowe znaczenie w eliminacji wszelkich form protekcjonizmu, wynikających ze stosowania dyskryminującego opodatkowania towarów z innych Państw Członkowskich oraz zapewnienia normalnych warunków konkurencji, orzecznictwo ETS przypisuje unormowaniom zawartym w art. 90 TWE, stwierdzając równocześnie, że w systemie TWE uzupełniają one przepisy zakazujące stosowania ceł i opłat o skutku podobnym /Komisja przeciwko Francji, 1980.02.27, C 168/78/.

Niepodważalny i niepodlegający jakiejkolwiek wątpliwości jest fakt, że art. 90 TWE nakłada na wszystkie Państwa Członkowskie obowiązek stosowania tylko takiego sposobu opodatkowania towarów, który zachowa zasadę neutralności w korelacji zachodzącej pomiędzy podatkami nakładanymi bezpośrednio lub pośrednio na towary innych państw i podatkami nakładanymi na podobne produkty krajowe. Praktyczną realizację przytoczonych regulacji stanowi niewątpliwie Dyrektywa Rady Europy 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania. Dyrektywa powyższa zawiera przede wszystkim obowiązujące na terenie Unii zasady dotyczące obciążenia akcyzą oraz minimalne stawki tego podatku w stosunku do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Równocześnie art. 3 ust. 3 Dyrektywy stanowi, że "Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w art. 3 ust. 1 /oleje mineralne, alkohol i napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe/ pod warunkiem jednakże, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi". Zgodnie z art. 249 akapit 3 TWE, w celu osiągnięcia pożądanego rezultatu Państwa Członkowskie mają obowiązek pełnego i terminowego transponowania treści dyrektyw do krajowego porządku prawnego, zachowując przy tym swobodę wyboru formy i środków temu służących.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym - zgodnie z normami europejskimi - reguluje kwestie podatku akcyzowego. Dzieli wyroby akcyzowe na wyroby zharmonizowane i niezharmonizowane. Do wyrobów zharmonizowanych ustawa zalicza oleje opałowe, paliwa silnikowe, gaz, wyroby alkoholowe i wyroby tytoniowe. Wyrobami niezharmonizowanymi są m.in. samochody osobowe. Celowym będzie zatem wskazanie, iż ustawa powyższa nakładając podatek akcyzowy na wyroby niezharmonizowane, stanowi formę krajowego aktu prawnego uwzględniającego w pełnym zakresie implikacje mocy wiążącej przytoczonych norm prawa wspólnotowego.

Wyroby akcyzowe zharmonizowane mają swoje regulacje w przepisach unijnych, gdzie wskazano zasady obciążania ich akcyzą oraz minimalne stawki tego podatku /Dyrektywa Rady Europy 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania/.

Natomiast wyroby niezharmonizowane pozostają w wyłącznej gestii prawodawstwa poszczególnych Państw Członkowskich, które ustalają czy wyroby te mają być objęte akcyzą i według jakiej stawki. Prawo wspólnotowe określa listę towarów obowiązkowo opodatkowanych akcyzą, równocześnie nie zakazuje stosowania dodatkowych podatków pośrednich na inne towary. Państwa Członkowskie, zachowują zatem prawo do utrzymania bądź wprowadzania podatków nakładanych na towary inne niż towary objęte zharmonizowaną akcyza pod warunkiem jednakże, iż podatki te nie będą powodowały formalności związanych z przekraczaniem granicy w obrocie handlowym między Państwami Członkowskimi. Państwa Członkowskie mają swobodę regulacji w tym zakresie i mogą stosować stawki akcyzy na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno-ekonomiczny. Żadne z obecnych Państw Członkowskich Unii Europejskiej nie obciąża akcyzą nabycia lub importu samochodów osobowych, jednakże zastępują ją innymi opłatami, m.in. podatkiem rejestracyjnym /pobieranym w wysokości od "0" procent do 180 procent ceny brutto pojazdu/, rocznym podatkiem drogowym /wynoszącym od 30 Euro do 463 Euro/, opłatą rejestracyjną.

Podatek akcyzowy nałożony na wyroby akcyzowe niezharmonizowane, jakimi są samochody osobowe, w żadnym wypadku nie spowodował zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi. Świadczyć może o tym chociażby lawinowy wzrost liczby przywożonych na terytorium Polski po dniu 01 maja 2004 r. używanych samochodów osobowych, zakupionych uprzednio w innych Państwach Członkowskich Unii Europejskiej.

Dyrektor Izby Celnej w O. w zaskarżonej decyzji podkreślił również okoliczność, że zawarta w treści art. 90 TWE regulacja w żadnym wypadku nie może być utożsamiana z ustanowieniem Państwom Członkowskim bariery uniemożliwiającej kształtowanie stawek podatkowych na wyroby akcyzowe niezharmonizowane na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno-ekonomiczny, o ile podatki te nie są wyższe od nakładanych na podobne produkty krajowe. Stawka podatku akcyzowego została uregulowana ustawowo w art. 75 ust. 1 /ustawy o podatku akcyzowym/ i wynosi 65 procent podstawy opodatkowania. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 3 ww. art. Minister Finansów może w drodze rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy, a także określać warunki ich stosowania. Minister Finansów różnicując stawki akcyzy musi jednak uwzględniać cele przyjęte w polskim systemie podatkowym.

Warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest brak jego rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 2005 nr 108 poz. 908/, a nie posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego.

W skardze skierowanej do Sądu skarżący podniósł zarzut sprzeczności prawa krajowego z art. 90 TWE i postanowieniami Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących podatku akcyzowego jest rozbieżne. I tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 11 lutego 2005 r., III SA/Lu 690/04 oddalił skargę skarżącego na decyzję w przedmiocie określenia wysokości zobowiązana podatkowego w podatku akcyzowy. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że podatek akcyzowy regulowany jest ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym i rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /Dz.U. nr 87 poz. 825 ze zm./. Podatek ten jest jednym z elementów powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce. Dlatego też sam fakt nakładania akcyzy jak i jej wysokość, nie narusza Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Ten sam Sąd, ale w innym składzie, wyrokiem z dnia 25 maja 2005 r., w sprawie I SA/Lu 77/05, uchylił decyzje organów celnych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, uznając bezzasadność pobierania podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że prawo wspólnotowe z całym jego dotychczasowym dorobkiem stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z ustawami Państw Członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP /podobnie wyrok WSA w Łodzi, I SA/Łd 545/05/. Sąd uznał, iż państwa zrzeszone w UE mają swobodę regulowania kwestii akcyzy przepisami krajowymi, jednakże swoboda ta jest ograniczona zakazem naruszania swobód rynku wewnętrznego UE. Swoboda przepływu towarów jest najważniejszą ze swobód składających się na Wspólny Rynek i nie może być naruszana ograniczeniami o charakterze celnym, podatkowym, prawnym lub technicznym. Konkludując Sąd uznał niezgodność art. 80 ustawy o podatku akcyzowym z postanowieniami art. 90 TWE. Natomiast w sprawie III SA/Wa 679/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanowił na podstawie art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską skierować do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich pytanie prejudycjalne dotyczące możliwości stosowania przepisów prawa krajowego w zakresie stosowania podatku akcyzowego na samochody używane przy uwzględnieniu postanowień traktatu, a w szczególności art. 90 TWE.

Sąd rozpoznający sprawę nie może odmówić zastosowania przepisu ustawy /aktu normatywnego/ z powodu jego niezgodności z Konstytucją; jeżeli poweźmie poważne wątpliwości w tym zakresie, powinien zwrócić się z odpowiednim pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego. /wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2004 r. I CKN 291/03 - OSNC 2005 nr 4 poz. 71, glosa aprobująca: Grzesiowski K. Rzeczpospolita 2004 nr 5 str. 4/.

W przekonaniu WSA w Olsztynie do rozstrzygnięcia tego problemu kompetentny jest Trybunał Konstytucyjny. Natomiast kompetencja Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ogranicza się wyłącznie do wyjaśnienia przepisu prawa wspólnotowego lub rozstrzygnięcia kwestii jego obowiązywania. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że ETS nie jest upoważniony do dokonywania wykładni przepisów prawa wewnętrznego Państw Członkowskich ani też do stwierdzania obowiązywania lub nieobowiązywania tych przepisów, szerzej - zgodności lub niezgodności prawa wewnętrznego Państw Członkowskich z prawem wspólnotowym lub do oceny stanu faktycznego sprawy zawisłej przed sądem Państwa Członkowskich. Podział kompetencji między sądy Państw Członkowskich a Europejski Trybunał Sprawiedliwości w zakresie wykładni i stosowania prawa wspólnotowego jest następujący: wykładnia należy do Trybunału, zaś stosowanie prawa, rozumiane jako zastosowanie normy prawa wspólnotowego do ustalonego przez sąd stanu faktycznego, należy do sądu Państwa Członkowskiego, który w danej sprawie jest związany wykładnią Trybunału.

W przedmiotowej sprawi chodzi nie o interpretację prawa wspólnotowego, a o ocenę zgodności prawa wewnętrznego z postanowieniami TWE. Z przytoczonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że są poważne wątpliwości co do zgodności kwestionowanych przepisów ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE. Wynikający z zasady pierwszeństwa obowiązek niestosowania przepisu prawa wewnętrznego Państwa Członkowskiego sprzecznego z przepisem prawa wspólnotowego jest jedynie jedną stroną tego zagadnienia. Odmowa zastosowania przepisu prawa wewnętrznego powoduje bowiem, że sąd musi w drodze walidacyjnej ustalić, jaki przepis może stanowić w takiej sytuacji podstawę prawna rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed sądem. Zgodnie z zasadą pierwszeństwa przepisem tym może być przepis prawa wspólnotowego, który jest przepisem bezpośrednio skutecznym, bowiem tylko taki przepis może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy rozpoznawanej przez sąd Państwa Członkowskiego. Zdaniem Sądu można byłoby uwzględnić tę zasadę tylko w przypadku kwestionowania decyzji administracyjnej w przedmiocie obciążenia podatkiem akcyzowym. W takim przypadku sąd z powołaniem na art. 90 TWE mógłby zignorować przepisy wewnętrzne, uznają je za sprzeczne z prawem wspólnotowym. Tymczasem decyzja dotyczy odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego. Ten podatek został obliczony i dobrowolnie zapłacony przez podatnika. Kwestię zwrotu podatku reguluje w takim przypadku prawo wewnętrzne. Z art. 75 par. 2 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej wynika, iż uprawnienie do żądania stwierdzenia nadpłaty podatku przysługuje podatnikom, jeżeli w deklaracjach wykazali zobowiązanie nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek. Takie żądanie pozostaje w sprzeczności z art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. W Polsce sądy stosując prawo wewnętrzne nie są uprawnione do kwestionowania ustaw. Tym bardziej sądy administracyjne nie są uprawnione do podważania legalności decyzji administracyjnych opartych wyłącznie na prawie krajowym /wewnętrznym/. Zarzut dotyczy bowiem nie samej zasady wprowadzenia podatku akcyzowego od samochodów używanych, ale opodatkowania tylko tych, które związane są z nabyciem wewnątrzwspólnotowym. A zatem dotyczy nie stosowania a stanowienia prawa. Uprawnienie do badania legalności ustaw przysługuje Trybunałowi Konstytucyjnemu. Zgodnie z art. 190 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucja, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Zgodnie z treścią art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Na mocy art. 188 ust. 2 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. Kognicją Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 188 Konstytucji RP objęte jest również badanie konstytucyjności Traktatu akcesyjnego /oraz Aktów stanowiących jego integralne elementy/ ratyfikowanego przez Prezydenta RP z upoważnienia wyrażonego przez Naród w referendum przeprowadzonym 7-8 czerwca 2003 r. - powyższą tezę sformułował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 r. K 18/04.

Mając na względzie brzmienie art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji wątpliwości WSA w Olsztynie budzi konstytucyjność art. 80 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym w związku z brzmieniem art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, nakładającego na obywateli polskich obowiązek zapłaty podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego nie zarejestrowanego na terytorium RP.

Na wstępie niniejszych rozważań zauważyć trzeba, że nadrzędność prawa wspólnotowego nad prawem krajowym ma swoje podstawy konstytucyjne. Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego wynika wprost z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym "jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami" /por. "Wprowadzenie do prawa wspólnot europejskich /Unii Europejskiej/" pod red. Andrzeja Wróbla, Zakamycze 2004, wyd. II, str. 148/.

Ratyfikując Traktat akcesyjny Polska zobowiązała się do przestrzegania postanowień prawa unijnego. W Traktacie Wspólnot Europejskich zamieszczone zostały m.in. przepisy dotyczące materii podatkowej, mające na względzie przestrzeganie zasady swobodnego przepływu towarów. Podkreślić przy tym należy, że prawo wspólnotowe w niewielkim stopniu ogranicza swobodę Państw Członkowskich w zakresie kształtowania ich polityk podatkowych. Problematyką tą zajmuje się art. 90 TWE oraz art. 25 TWE.

Zgodnie z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Ponadto żadne Państwo Członkowskie nie nakłada na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty.

Natomiast art. 25 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wprowadza zakaz stosowania ceł przywozowych i wywozowych lub opłat o podobnym skutku pomiędzy Państwami Członkowskimi. Zakaz ten ma zastosowanie również do ceł o charakterze fiskalnym.

Konsekwencją zatem uznania opłaty za podatek wewnętrzny jest konieczność zbadania jej zgodności z art. 90 TWE tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie a nie z bezwzględnym zakazem wprowadzania opłat o skutku równoważnym do ceł /art. 25 TWE/. Do takich podatków wewnętrznych należy niewątpliwie zaliczyć podatek akcyzowy.

Podatek akcyzowy regulowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz jego wysokość określona rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego jest jednym z elementów powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce. Wyżej powołana ustawa dzieli wyroby akcyzowe na zharmonizowane i niezharmonizowane. Do wyrobów zharmonizowanych zalicza się oleje opałowe, paliwa silnikowe, gaz, wyroby alkoholowe i wyroby tytoniowe. Wyrobami niezharmonizowanymi są m.in. samochody osobowe. Wyroby akcyzowe zharmonizowane mają swoje regulacje w przepisach unijnych, gdzie wskazano zasady obciążania ich akcyzą oraz minimalne stawki tego podatku /Dyrektywa Rady Europy 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania/. Natomiast wyroby niezharmonizowane pozostają w gestii prawodawstwa poszczególnych Państw Członkowskich, które ustalają, czy wyroby te mają być objęte akcyzą i według jakiej stawki. Prawo wspólnotowe określa listę towarów obowiązkowo opodatkowanych akcyzą. Na mocy Dyrektywy Rady Europy 92/12/EWG Państwa Członkowskie mogą utrzymywać bądź wprowadzać akcyzy na towary bądź usługi inne niż te, których dotyczy Dyrektywa - pod warunkiem że nie wiążą się z tym jakiekolwiek formalności przy przewozie towarów przez granicę /bądź świadczenia usług za granicą/. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym opodatkowaniu tym podatkiem podlega m.in. nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa.

Przez nabycie wewnątrzwspólnotowe stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy należy rozumieć przemieszczanie wyrobu akcyzowego z terytorium Państwa Członkowskiego na terytorium kraju.

Na podstawie art. 80 ustawy o podatku akcyzowym akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym /ust. 1/. W ustępie drugim tego przepisu określono również, iż podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są między innymi podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terytorium RP.

Zgodnie z art. 81 ustawy o podatku akcyzowym podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są zobowiązane:

- po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnrzwspólnotowego,

- dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.

Stawka podatku akcyzowego została uregulowana ustawowo w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i wynosi 65 procent podstawy opodatkowania. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ust. 3 wyżej wymienionego artykułu Minister Finansów w drodze rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r. obniżył stawki akcyzy, a także określił warunki ich stosowania.

Mając na względzie wyżej przytoczone uregulowania prawne - wspólnotowe i krajowe rozważyć należy czy rzeczywiście polskie uregulowania w zakresie nakładania podatku akcyzowego na używane samochody pochodzące z Państw Członkowskich stoją w sprzeczności z prawem europejskim.

Niewątpliwie przytoczony art. 90 TWE nakłada obowiązek jednakowego traktowania podobnych produktów krajowych i importowanych. Zgodnie zaś z orzecznictwem /ETS 148/77 Hansen przeciwko Hauptzollamt Flensburg/ przepis ten należy interpretować szeroko i w ten sposób, aby objął on wszystkie przepisy podatkowe, które są sprzeczne z zasadą równego traktowania produktów krajowych i produktów importowanych.

Towarami podobnymi według orzecznictwa ETS są produkty, które w oczach konsumentów mają analogiczne właściwości i służą zaspokojeniu takich samych potrzeb. Oznacza to, że Państwa Członkowskie nie mogą nakładać na towary sprowadzane z państw Unii Europejskiej pośrednich lub bezpośrednich podatków, które byłyby wyższe od tych nakładanych na podobne towary krajowe. Za produkty podobne należy uznać samochody używane nabywane w Państwach Członkowskich jak i samochody używane zarejestrowane w Polsce. Pomimo tego, iż polskie przepisy podatkowe nie różnicują /w sposób bezpośredni/ produktów krajowych i importowanych stwierdzić należy, że tylko niektóre towary - w tym przypadku niezarejestrowane na terytorium kraju samochody używane - obciążone są podatkiem akcyzowym.

Ponadto nadmienić należy, iż Państwa Członkowskie nie zostały pozbawione prawa do ustalania i różnicowania podatków, pod warunkiem jednakże, iż nie prowadzi to do:

- jakiegokolwiek dyskryminowania produktów importowanych, lub

- do ochrony konkurencyjnych produktów krajowych.

W ocenie Sądu za zgodny z art. 90 TWE uznać należy taki system podatkowy, który przewiduje takie same stawki podatkowe, sposób kwalifikacji, wysokość podstawy opodatkowania - dla wszystkich produktów /czy to krajowych czy importowanych/. Sprzeczne natomiast z przepisem będzie protekcjonistyczne traktowanie własnych towarów i dyskryminacja obcych produktów, w tym wypadku samochodów używanych nabytych w innych Państwach Członkowskich, a nie zarejestrowanych w Polsce. Przepis ten ma charakter bezwzględny.

Za niekonstytucyjnością art. 80 i nast. ustawy o podatku akcyzowym przemawia fakt, iż obciążenia fiskalne na używany pojazd przywieziony z kraju członkowskiego są niewątpliwie wyższe niż udział podatków zawartych w cenie samochodów na rynku krajowym. Porównując bowiem wysokość wszystkich obciążeń fiskalnych wpływających na cenę samochodów używanych nabytych w Państwach Członkowskich z obciążeniami fiskalnymi nałożonymi na używane samochody nabyte w Polsce, zauważyć można dużą dysproporcję w tym zakresie na niekorzyść tych pierwszych.

Należy też nadmienić, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego, obowiązek złożenia deklaracji uproszczonych do właściwego naczelnika urzędu celnego - w terminie 5 dni licząc od dnia nabycia - to formalności, które utrudniają przekraczanie granicy między Państwami Członkowskimi. Obowiązki te godzą w zasadę swobodnego przepływu towarów, a także są sprzeczne z Dyrektywą 92/12/EWG. Taki formalizm może bowiem w niektórych sytuacjach powodować konieczność skrócenia pobytu za granicą i powrotu do kraju w celu wypełnienia obowiązków nałożonych ustawą. Podkreślić przy tym należy, iż obowiązek taki nie dotyczy osób nabywających samochód używany w Polsce.

Przeciwnicy stanowiska, wyrażającego niezgodność art. 80 ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE twierdzą, iż: warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym nie jest samo przekroczenie granicy czy posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego - lecz brak jego rejestracji na terenie Polski. Stanowisko takie stoi w sprzeczności z zaleceniami Komisji Europejskiej wyrażonymi przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, iż Polska winna uznawać "pierwszą rejestrację" innych państw Wspólnoty i nie pobierać za to dodatkowych opłat. A zatem zdaniem Sądu, stosowanie uregulowań krajowych w zakresie nakładania a w konsekwencji pobierania podatku akcyzowego od przedmiotowych pojazdów oznacza nie tylko naruszenie przepisu art. 90 TWE, ale również nie respektowanie zaleceń Komisji Europejskiej przez Państwo Członkowskie.

Stosowanie art. 80 i nast. ustawy o podatku akcyzowym prowadzi do sytuacji, w której sprzedawane na terenie kraju używane samochody osobowe nie podlegają opodatkowaniu akcyzą, ponieważ są zarejestrowane, natomiast takie same samochody, ale sprowadzone z Państw Członkowskich zostają obciążone podatkiem akcyzowym w wysokości odpowiedniej do wieku pojazdu. Na tym właśnie polega dyskryminacja, iż pozornie obciążenie podatkowe dla podobnych towarów /używane samochody nabyte na terytorium kraju i innego Państwa Członkowskiego/ jest identyczne, jednakże akcyzie podlegają jedynie samochody używane nabyte w krajach Wspólnoty przed pierwszą rejestracją na terytorium RP.

Podobnym problemem zajmował się Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Nunes Tadeau C-345/93, w której uznał, że przepisy portugalskiego prawa podatkowego, dotyczące opodatkowania używanych samochodów sprowadzonych z zagranicy są sprzeczne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zgodnie z prawem portugalskim pojazdy silnikowe rejestrowane po raz pierwszy w Portugalii, podlegały - w związku z tym - jednorazowemu opodatkowaniu specjalnym podatkiem. Podatek nie był uzależniony ani od miejsca wyprodukowania, ani od tego czy pojazd był nowy, czy używany. Na pojazdy importowane używane, których pierwsza rejestracja miała miejsce ponad dwa lata przed datą ich sprowadzenia do Portugalii, stawka wynosiła 90 procent stawki stosowanej w wypadku pojazdu fabrycznie nowego. Natomiast sprzedaż pojazdu już zarejestrowanego w Portugalii nie powodowała konieczności zapłaty podatku.

Zwolennicy odmiennego poglądu porównując treść art. 90 TWE wprowadzającego bezwzględny zakaz protekcjonalizmu oraz zasadę równego traktowania produktów krajowych i produktów pochodzących z Państw Członkowskich w dziedzinie podatków wewnętrznych z art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym oraz z treścią Dyrektywy Rady Europy 92/12/EWG z dnia 25.02.1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania /art. 3 ust. 1 i 3/ doszli do wniosku, że prawo wspólnotowe nie zawiera żadnych zakazów dotyczących opodatkowania akcyzą samochodów osobowych nabytych w innych Państwach Członkowskich, zaś polski prawodawca w żaden sposób nie dyskryminuje samochodów osobowych wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich, w porównaniu do takich samych wyrobów wyprodukowanych i użytkowanych w kraju. Według nich o kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi bowiem kraj pochodzenia pojazdu, ale inne zdarzenie jakim jest pierwsza rejestracja w Polsce. W świetle bowiem art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o podatku akcyzowym oraz par. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. przedmiotem opodatkowania są wyłącznie samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium RP. Uznają zatem, że w sposób jednakowy traktowane są przypadki wewnętrznej sprzedaży samochodów osobowych przed ich zarejestrowaniem w kraju, jak również import czy nabycie wewnątrzwspólnotowe tego rodzaju wyrobów. O braku działań protekcjonalnych wobec samochodów wyprodukowanych w Polsce świadczy ich zdaniem również sytuacja, w której tego rodzaju wyrób /nowy samochód/ zostałby sprzedany na rzecz obywatela innego Państwa Członkowskiego i w tym państwie został zarejestrowany, a po pewnym czasie na wtórnym rynku - nabyty przez obywatela Polski i sprowadzony do kraju, w takim przypadku bez względu na fakt, że towar ten został wyprodukowany w naszym kraju, podlegałby podatkiem akcyzowym. Wskazują oni, że system podatkowy Polski nie dyskryminuje w żaden sposób produktów pochodzących z Państw Członkowskich tj. samochodów osobowych, poprzez wprowadzenie odmiennych stawek, sposobu kwalifikacji, wysokości podstawy opodatkowania w zależności od kraju pochodzenia towaru. Wysokość podatku akcyzowego nie zależy od kraju pochodzenia towaru, podmiotu dokonującego zakupu, czy też wartości, ale od rodzaju towaru tj. od uznania przynależności towaru do grupy towarów, od których pobiera się podatek akcyzowy. Powstanie obowiązku podatkowego uzależniają zaś od wystąpienia cechy towaru tj. niezarejestrowania pojazdu na terytorium Polski. Podkreślają przy tym, że na mocy uprawnienia wyrażonego w Dyrektywie Rady Europy z dnia 25 lutego 1992 r. 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, Państwom Członkowskim zostało przyznane prawo do pobierania podatku akcyzowego od towarów niezharmonizowanych, do których, co nie jest kwestionowane zalicza się samochody używane. W żadnym akcie prawa wspólnotowego nie zostało zawarte ograniczenie, jaki podatek akcyzowy należy wymierzyć, za jakie towary, pozostawiając to uznaniu Państw Członkowskich. Uważają zatem, że nałożenie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego od nabycia samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza art. 90 TWE. Podatek akcyzowy od samochodów osobowych bez względu na kraj pochodzenia płaci się w Polsce tylko raz - przed pierwszą rejestracją. Podnoszą także, że wprowadzony podatek akcyzowy nie spowodował zahamowania importu używanych samochodów osobowych z Państw Członkowskich i tym samym nie wpłynął na spadek konkurencyjności tych produktów w porównaniu z samochodami używanymi już zarejestrowanymi na terenie naszego kraju. Wręcz przeciwnie, jak wskazują statystyki obrót samochodami importowanymi pochodzącymi z krajów wspólnoty europejskiej dominuje nad obrotem samochodami używanymi zarejestrowanymi na terytorium Polski biorąc pod uwagę ilość oferowanych pojazdów i ich cenę.

Mając na uwadze powyższe względy Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wymienionym w sentencji postanowienia pytaniem prawnym.

Zgodnie z treścią art. 124 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd zawiesił postępowanie z urzędu.