Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 653/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 90
journal: Dz.U. 2016 poz 486
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - tekst jedn.
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 2168
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie
article: art. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 36 poz 175
law: PROTOKÓŁ Nr 1 I Nr 4 DO KONWENCJI O OCHRONIE PRAW CZŁOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOŚCI sporządzony w Paryżu dnia 20  marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na część uchwały Sejmiku Województwa P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie dokonania podziału Województwa P. na obwody łowieckie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym obwodu łowieckiego numer [...] w odniesieniu do nieruchomości, będących własnością skarżącej B. S., o następujących numerach geodezyjnych: [...] – położonych na terenie wsi W., [...] – położonych na terenie wsi W. oraz S. w gminie M.; 2. zasądza od Sejmiku Województwa P. na rzecz skarżącej B. S. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca B. S., po uprzednim wezwaniu Sejmiku Województwa P. do usunięcia naruszenia prawa (na które nie otrzymała odpowiedzi) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na uchwałę Sejmiku Województwa P. nr [...] z dnia [...].12.2012r. w sprawie podziału Województwa P. na obwody łowieckie. Wniosła o stwierdzenie nieważności części w/w uchwały, tj. dotyczącej obwodu łowieckiego nr [...], w obrębie którego znajdują się działki skarżącej, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Podstawowym zarzutem skargi była sprzeczność zaskarżonej uchwały z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2014 r. (sygn. akt P 19/13). Trybunał stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 27 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, który to przepis stanowił podstawę prawną podjęcia zaskarżonej uchwały, a utracił on moc obowiązującą z dniem 22.01.2016 r. Zdaniem skarżącej, wyznaczenie obwodu łowieckiego, obejmującego zasięgiem działki będące jej własnością, narusza konstytucyjnie chronione jej uprawnienia jako właściciela nieruchomości. Właścicielom nieruchomości, wchodzących w skład obwodów łowieckich, nie przysługiwały żadne środki prawne umożliwiające wyrażenie sprzeciwu wobec wykonywanych polowań, których prowadzenie ogranicza nie tylko wykonywanie prawa własności, ale wiąże się z używaniem broni palnej stwarzającej niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia i wiąże się z ryzykiem powstania szkód. Nadto, niekonstytutywny przepis zezwalał na prowadzenie polowań bez informowania o tym właścicieli nieruchomości objętych obwodem łowieckim.

W odpowiedzi na skargę, Marszałek Województwa P. wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie art. 27 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie utracił moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r., ale utrata mocy tego przepisu nastąpiła dopiero z dniem 22 stycznia 2016 r., tj. z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia powołanego wyroku. A zatem w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały regulacja ta była normą obowiązującą. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest natomiast ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia. Pozwala to na przyjęcie stanowiska, że uchwała będąca aktem prawa miejscowego, która w dacie jej podjęcia nie była dotknięta wadami powodującymi jej nieważność, nie może stać się nieważna z powodu późniejszej zmiany regulacji prawnych. Według stanu prawnego i faktycznego w dacie podjęcia kwestionowanej uchwały istniała podstawa prawna do jej przyjęcia w brzmieniu wydanym przez Sejmik Województwa P., zaś podjęcie tej uchwały poprzedzone zostało uzyskaniem wymaganych opinii i uzgodnień. Nie można zatem uznać, iż uchwała ta stała się nieważna z powodu późniejszej zmiany stanu prawnego na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt P 19/13.

Skarżąca dołączyła, do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, odpisy ksiąg wieczystych na okoliczność, że jest właścicielką nieruchomości położonych w obwodzie łowieckim nr [...]. Sąd z urzędu, dokonał weryfikacji położenia działek skarżącej w w/w obwodzie, uzyskując w tym zakresie potwierdzenie organu (pismo z dnia [...].02.2019 r. k. 76) dotyczące działek o numerach geodezyjnych: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) zwanej dalej: "p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Unormowanie to nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych lub przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 913) uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. W myśl zaś art. 82 ust. 5 tej ustawy w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa.

Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku o istnieniu dwóch rodzajów wad aktów stanowionych przez organ województwa – istotnych i nieistotnych. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2296/06). Za naruszenie takie uznane zostało także uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02).

Należy zauważyć, że legitymacja procesowa skarżącej znajduje oparcie w art. 90 ustawy o Samorządzie Województwa przy czym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie było konieczne, bowiem wymóg ten został uchylony z dniem 1.06.2017 r. Interes prawny skarżącej, niewątpliwie, został naruszony zaskarżoną uchwałą, gdyż działki skarżącej wchodzą w skład obwodu łowieckiego nr [...] stanowiąc przedmiot regulacji niekonstytucyjnego przepisu.

W sprawie niniejszej nie jest sporne, że zaskarżona uchwała wydana została na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie według stanu prawnego na dzień 21.12.2012 r. Skoro więc TK, wyrokiem z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt P 19/13, pozbawił te przepisy domniemania konstytucyjności, to skutek ten należy rozważać od początku ich obowiązywania. Zauważenia bowiem wymaga, że już NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14, oceniając wsteczną moc obowiązywania przedmiotowego wyroku TK wskazał, że za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności przemawia ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. W ocenie tego Sądu pominięcie wzruszenia domniemania konstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną działania organu administracji publicznej byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. Zdaniem więc NSA, realizacja także przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Stąd sądy te zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Na uwagę zasługują więc argumenty Trybunału Konstytucyjnego, które legły u podstaw powołanego wyroku z dnia 10 lipca 2014 r., a mianowicie przede wszystkim, że właścicielom nieruchomości objętych granicami obwodu łowieckiego nie przysługują żadne szczególne środki prawne pozwalające na wyłączenie nieruchomości stanowiących przedmiot ich własności spod reżimu obwodu łowieckiego. Ponadto zauważono, że ograniczenia wprowadzane m.in. ze względu na ochronę środowiska powinny mieć charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych, w tym wartości wynikającej z art. 21 ust. 1 Konstytucji, tj. ochrony prawa własności.

W tym miejscu zauważenia także wymaga, że jak trafnie zauważył NSA w cytowanym wyroku, ograniczenia prawa własności związane z prowadzeniem gospodarki łowieckiej, w szczególności z wykonywaniem polowania, były też przedmiotem licznych rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który w swoich orzeczeniach stwierdził, że wprowadzenie obowiązku tolerowania polowań na terenie prywatnej nieruchomości stanowi ingerencję w prawo własności i zmusza właścicieli do tolerowania na ich gruncie aktywności, która jest sprzeczna z ich przekonaniami, a to stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności chronionego art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1).

Ponadto w ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że istnieje jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych w omawianej kwestii (por. m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1132/16, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10.08.2017r. - II SA/Bk 359/17 oraz z dnia 15.05.2018 r. – II SA/Bk 941/17), do których przyłącza się również Sąd orzekający w składzie niniejszym, iż brak jakichkolwiek mechanizmów prawnych umożliwiających właścicielom nieruchomości wyrażenie woli w przedmiocie włączenia ich gruntów do obwodów łowieckich i w konsekwencji nałożenia na nich określonych obowiązków, stanowi nieproporcjonalne naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie i konwencyjnie prawa własności. Wobec powyższego należało uznać za niezgodne z prawem, zastosowanie cytowanych przepisów względem wymienionych nieruchomości skarżącej.

Na marginesie należy zaznaczyć, ze od 1.04.2018r. obowiązuje nowa wersja art. 27 ustawy Prawo łowieckie, którą uchwalono właśnie w wykonaniu wyroku TK z dnia 10.07.2014 r. Zatem, Sejmik Województwa P. posiada od kilku już miesięcy pełną podstawę ustawową do dokonania zmiany zaskarżonej uchwały.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego obejmuje wpis sądowy w kwocie 300 zł. oraz 240 zł. kosztów zastępstwa prawnego.