Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 886/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. P. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia 25 lutego 2010 r. znak: [...] orzekł o ustaleniu J. P. jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości 6 268,55 zł. Jako podstawę ustalenia tej opłaty organ wskazał zbycie udziałów wynoszących po 4/24 części w częściach nieruchomości położonych w K. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,0953 ha i nr [...] o pow. 0,1252 ha obr. [...] jedn. ewid. [...] oraz udziału wynoszącego 2/24 części w części nieruchomości gruntowej, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0592 ha obr. [...] jedn. ewid. [...].

Prezydent podkreślił, że czynność prawna w postaci zamiany jest zbyciem nieruchomości, o którym mowa w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem jedynie czynność w postaci darowizny, nie podlega tym przepisom. Każde zbycie nieruchomości, które nie jest zbyciem darmym, skutkuje możliwością ustalenia jednorazowej opłaty, o ile spełnione zostaną wszystkie przesłanki opisane w omawianych przepisach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrzyło odwołanie A. W. i decyzją z dnia 7 czerwca 2010 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1001/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi A. W. uchylił opisane wyżej decyzje Prezydenta Miasta i SKO w [...]. WSA uznał, że nie każda zamiana nieruchomości stanowi zbycie w rozumieniu art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także stwierdził, że opłatę można by wymierzyć, o ile mielibyśmy do czynienia z zamianą nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek zmiany przeznaczenia w planie miejscowym na inną nieruchomość, nieobjętą tym samym planem, bądź też taką, której przeznaczenie nie uległo zmianie. Zdaniem Sądu I instancji, organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa nie zbadał, czy w sprawie na skutek umowy zamiany nastąpiło powiększenie (przysporzenie) po którejś z jej stron majątku w stosunku do jego stanu sprzed umowy zamiany, czyli czy faktycznie odniosła ona korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu. W ocenie Sądu I instancji, jeżeli w wyniku zamiany nieruchomości żadna ze stron umowy nie została wzbogacona (stan i wartość ich majątku nie uległa faktycznie zmianie), to należałoby przyjąć, że opłata obciążać będzie tego, kto otrzymał nieruchomość w drodze zamiany, a następnie sprzedał ją w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 785/11 oddalił skargę kasacyjną uznając, że dokonana przez Sąd I instancji celowościowa wykładnia przesłanek ustalenia opłaty planistycznej była prawidłowa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia 30 grudnia 2013 r. znak: [...] orzekł o ustaleniu w stosunku do A. W. jednorazowej opłaty w wysokości 5.152,05 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powodem ustalenia tej opłaty było zbycie:

– udziału 4/24 części działki nr [...] o pow. 0,0953 ha obr. [...],

– udziału 2/24 części działki nr [...] o pow. 0,0592 ha obr. [...],

– udziału 4/24 części działki nr [...] o pow. 0,1252 ha obr. [...].

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z 30 grudnia 2013 r. wniosła J. P..

SKO w [...] decyzją z dnia 20 kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymało decyzję Prezydenta Miasta w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uchwałą nr CXIII/1159/06 Rady Miasta Krakowa z dnia 28 czerwca 2006 r. zarówno nieruchomość składająca się z działek nr [...] i [...] jak i składająca się z dziatek [...] i [...] w przeważającej części swej powierzchni zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i bliźniaczą (symbol planu 4 MN), a w znikomej części, do 5% powierzchni pod drogi publiczne dojazdowe (symbol planu 6 KD(D) i zbiorcze (symbol planu 1KD (Z)). Natomiast na mocy uchwały nr W58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 r. przedmiotowe nieruchomości posiadały jednolite przeznaczenie rolne, jako że w całości znajdowały się w "Obszarze Rolnym - (RP8 264)". Zdaniem Kolegium, Prezydent Miasta Krakowa uwzględnił wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie, gdyż w operacie szacunkowym z dnia 28 sierpnia 2013 r. zawarta została także "Analiza korzyści majątkowych wynikających z umów zamiany" (pkt 10 operatu, k.52 - 62 operatu). Rzeczoznawca majątkowy dokonała wyceny nieruchomości na stan przed zawarciem umowy zamiany, a więc składającej się z działek nr [...], [...], [...] oraz nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...], a następnie nieruchomości na stan po zawarciu umowy zamiany, a wiec składającej się z działek: nr [...], [...], [...] i udziału 1/2 części w działce nr [...] oraz nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...] i [...]. Oszacowana wartość 1 m2 nieruchomości przed zamianą, składająca się z działek nr [...], [...], [...] oraz nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...] i [...] wyniosła 143, 91 zł, natomiast nieruchomości powstałej po zamianie, składającej się działek nr [...], [...] i udziału w działce nr [...] oraz składającej się z działki nr [...], [...] i [...] - 156, 37 zł. Rzeczoznawca skonkludowała, że nieruchomości powstałe na skutek zamiany posiadają zdecydowanie lepszy kształt - umożliwiający ich zabudowę, w porównaniu ze stanem pierwotnym sprzed umów zamiany. Kształt nieruchomości sprzed umów zamiany uniemożliwiał ich samodzielną zabudowę (działki wąskie i długie), a na skutek umów zamiany wzrosły ceny tych nieruchomości. Dlatego, w ocenie Kolegium, J. P. w rezultacie zamiany swych udziałów w nieruchomości, tj. działkach nr [...] o pow. 0,0953 ha, nr [...] o pow. 0,0592, nr [...] o pow. 0,1252 ha na udziały w nieruchomości [...] o pow. 09a 49 m2, [...] o pow. 12 a 51 m2, odniosła korzyść majątkową, stając się współwłaścicielem nieruchomości o większej wartości niż ta sprzed zawarcia umowy zamiany.

Kolegium przyznało, że stan obecny nieruchomości jest również wynikiem zmian geodezyjnych (scaleń i podziałów) nieruchomości dokonanych z inicjatywy ich właścicieli (w tym skarżącego), niemniej jednak, przyczynkiem do tych zmian a następnie do zawarcia umów zamiany nieruchomości było właśnie uchwalenie planu miejscowego dla terenu ich położenia, który przeznaczył je pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i bliźniaczą. Kolegium podkreśliło, że gdyby nie dokonana przez gminę zmiana planistyczna, nieruchomość powstała w drodze umowy zamiany, nie byłaby gruntem budowlanym (o przeznaczeniu mieszkaniowym), a do jego ewentualnej zabudowy konieczne by było uzyskanie przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

W konsekwencji Kolegium uznało, że zamiana nieruchomości, dokonana umowami z dnia 31 stycznia 2008 r. Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...] kwalifikuje się jako zbycie w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a sporządzony w toku postępowania operat szacunkowy potwierdził, że nastąpił wzrost wartości nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...], jak i składającej się z działek [...] i [...] w związku z uchwaleniem nowego planu miejscowego dla terenu ich położenia. Kolegium wskazało, że oszacowana wartość 1 m2 nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...] przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie obowiązującym wyniosła 141,56 zł (cała nieruchomość 341.067 zł), przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania 123,31 zł, (cała nieruchomość 292.245 zł) przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie wygasłym 81,07 zł, (cała nieruchomość 192.136 zł), a nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...] przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie obowiązującym wyniosła 143,91 zł (cała nieruchomość 382.369 zł), przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania 123,31 zł (cała nieruchomość 327.635 zł), przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie wygasłym 81,07 zł, (cała nieruchomość 215.403 zł.).

Odpowiednio - wartość działki nr [...] o pow. 0,0953 ha wyniosła - przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie obowiązującym 137.146 zł, przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania 117.514 zł, przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie wygasłym 77.260 zł, działki nr [...] o pow. 0,0592 ha przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie obowiązującym 85.195 zł, przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania 73.000 zł, przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie wygasłym 47.993 zł, a działki nr [...] o pow. 0,1252 ha przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie obowiązującym 180.175 zł, przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania 154.384 zł, przy uwzględnieniu przeznaczenia w planie wygasłym 101.500 zł.

Kolegium stwierdziło więc, że wartość nieruchomości, z których zostały wydzielone nieruchomości będące przedmiotem umowy zamiany, wzrosła w rezultacie uchwalenia miejscowego planu uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]. Wzrost ten był wyższy w stosunku do wartości nieruchomości oszacowanej dla stanu przy uwzględnieniu ich przeznaczenia w wygasłym planie miejscowym, w związku z czym, dla potrzeb ustalenia opłaty planistycznej, zgodnie z brzmieniem przepisów art. 37 ust. 1 w zw. z 87 ust. 3a, należało uwzględnić wzrost wartości nieruchomości w stosunku do jej wartości przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania.

Kolegium wskazało, że zgodnie z § 24 ww. uchwały, stawka procentowa służącą naliczaniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu wynosi 30%. Zatem wzrost wartości nieruchomości w odniesieniu do części nieruchomości wycenianych, stanowiących obecnie działki nr [...], [...] wyniósł odpowiednio: 196,32 zł, 121,95 zł, 257,91 zł, w związku z czym, opłata stosownie do wysokości udziałów zbytych przez a A. W., po zsumowaniu wynosić powinna kwotę 5.152,05 zł.

Skargę na decyzję SKO w [...] wniosła J. P., zarzucając naruszenie:

1) art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Krakowie z 19 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1001/10;

2) art. 36 ust. 4 orz art. 37 ust. 1, 3, 4, 6, 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez niezgodne z ustalonym stanem faktycznym oraz przytoczonym orzecznictwem przyjęcie, że zaszły przesłanki nałożenia na stronę skarżącą obowiązku zapłaty opłaty planistycznej;

3) art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przyjęcie, że różnica w wartości działek z okresu sprzed uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego oraz po jego uchwaleniu pozostaje następstwem wyłącznie zmiany przeznaczenia działek w planie, a nie tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku stanowi następstwo wyłącznie działań podjętych przez właścicieli działek;

4) art. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez kolejne wszczęcie postępowania i przeprowadzenie postępowania dowodowego po upływie pięcioletniego terminu od dnia wprowadzenia planu zagospodarowania przestrzennego i po upływie roku od wydania przez WSA w Krakowie wyroku uchylającego pierwszą decyzję I instancji;

5) art. 24 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji i instancji (dnia 25 lutego 2010 r.) przez ten sam organ i tego samego pracownika tj. Zastępcę Dyrektora Wydziału B. B., który winien być wyłączony od orzekania w sprawie;

6) art. 24 § 1 kpa poprzez wydanie przez SKO w [...] decyzji w składzie, którego dwoje członków uczestniczyło w wydaniu zapadłej wcześniej w sprawie, a następnie uchylonej decyzji z dnia SKO z dnia 7 czerwca 2010 r., a to w osobach M. W. oraz M. Z..

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa niniejsza jest tożsama pod względem faktycznym i prawnym ze sprawą ze skargi A. W., rozstrzygniętej wyrokiem tut. Sądu w dniu 1 października 2015r., II SA/Kr 885/15. Sąd w obecnym składzie zgadza się w zupełności z wynikiem ww. rozstrzygnięcia oraz motywami jego podjęcia ujętymi w uzasadnieniu przyjmuje, przyjmując je za własne.

Skarga skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie wykonano wskazań WSA w Krakowie zawartych w wyroku z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1001/10, co stanowiło naruszenie art. 153 ppsa. Ponadto zaś organy obu instancji dokonały niepełnych ustaleń, materiał dowodowy nie został zebrany w sposób kompletny i rozpatrzony należycie, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. II FSK 1889/12 uregulowanie zawarte w art. 153 ppsa. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 ppsa oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

W zaskarżonej decyzji SKO w [...] uznało, że wykonało wskazania Sądu, lecz twierdzenie takie nie było uzasadnione. Kolegium przyjęło, że działki, które zostały zamienione są ekwiwalentne, bowiem są działkami o podobnej powierzchni, o takim samym przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, położone są w bezpośrednim sąsiedztwie, a różnią się jedynie kształtem. Jednocześnie przyjęto, że skoro po zamianie kształt nieruchomości zmienił się zasadniczo i uzyskał lepszą konfigurację pod zabudowę, to zawarta umowa zamiany przyniosła przysporzenie majątkowe osobom dokonującym tej zamiany. Podkreślić trzeba, że WSA w Krakowie w wyroku z 19 listopada 2010 r. nakazał organom ustalenie, czy w sprawie na skutek umowy zamiany nastąpiło powiększenie (przysporzenie) po którejś z jej stron majątku w stosunku do jego stanu sprzed umowy zamiany, czyli czy faktycznie odniosła ona korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu. Nie ulega zaś wątpliwości, że przedmiotem umowy zamiany, której stroną była skarżąca, były nieruchomości podlegające temu samemu planowi zagospodarowania przestrzennego, o bardzo podobnej powierzchni, położone tuż obok siebie, na terenie mającym to samo przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Formalnie nieruchomości te stały się przedmiotem obrotu, bowiem doszło do zmiany ich właściciela, natomiast nie można w tym przypadku mówić o jakimkolwiek przysporzeniu majątkowym (korzyści) po stronie tych właścicieli. Zwrócić też należy uwagę, że w umowie zamiany strony nie przewidziały żadnych dopłat za zamieniane nieruchomości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że skoro przysporzenie majątkowe (polegające na wzroście wartości nieruchomości wskutek zmiany jej przeznaczenia w miejscowym planie) nie zmaterializowało się (strony umowy zamiany utrzymują własność nieruchomości o tej samej wartości), to opłata planistyczna nie powinna być wymierzana. Wyjaśnić należy też, że nie każdy obrót nieruchomością - nawet dokonany w związku z umową wzajemną – skutkuje powstaniem przysporzenia. Zatem opłatę planistyczną można by wymierzyć, gdyby nastąpiła zamiana nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek zmiany przeznaczenia w planie miejscowym na inną nieruchomość, nieobjętą tym samym planem, bądź też taką, której przeznaczenie nie uległo zmianie. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie każda zamiana nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren ich położenia skutkuje wymierzeniem jednorazowej opłaty planistycznej. Taka opłata jest uzasadniona tylko w przypadku, gdy wskutek umowy zamiany, jedna ze stron odnosi korzyść majątkową wynikającą wprost ze zmiany przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji, gdzie przedmiotem zamiany są nieruchomości o tej samej wartości, wielkości i przeznaczeniu, pobranie opłaty od obydwu stron umowy wiąże się ze wzbogaceniem organu administracji, mimo że stan majątkowy właścicieli nieruchomości de facto nie uległ zmianie.

Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni przesłanki "przysporzenia majątkowego". Sam fakt, że po dokonaniu zamiany kształt "nowych" nieruchomości, powstałych z przyłączenia do należących wcześniej do stron nieruchomości jest korzystniejszy i bardziej odpowiedni pod zabudowę nie oznacza przysporzenia dającego podstawę do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym. Takie bowiem przysporzenie musi wynikać z porównania wartości obydwu zamienianych nieruchomości. Jeżeli jedna z nich ma większą wartość, to po stronie jej nabywcy nastąpi przysporzenie, natomiast po drugiej stronie umowy - zmniejszenie majątku. Nie jest możliwe jednoczesne zaistnienie przysporzenia po obu stronach umowy.

Jak zauważono w orzecznictwie, warunkiem wymierzenia opłaty jest nie tylko wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego, ale również wprowadzenie nieruchomości do obrotu przed upływem 5 lat od wejścia tego planu miejscowego w życie. Przy zamianie działek mających te same atrybuty, zbliżoną powierzchnię, wartość, przeznaczenie w miejscowym planie stan posiadania każdej ze stron praktycznie nie ulega zmianie, a więc żadna z nich nie odnosi korzyści ze zmiany przeznaczenia jej nieruchomości w planie miejscowym.

Warto w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2012 r. sygn. II OSK 786/11, w którym wyjaśniono tę kwestię: "(...) organ z naruszeniem art. 7 i 77 kpa nie zbadał, czy w niniejszej sprawie na skutek umowy zamiany nastąpiło powiększenie (przysporzenie) majątku po którejś ze stron tej umowy w stosunku do jego stanu sprzed zamiany, czyli czy faktycznie odniosła ona korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w kontrolowanej sprawie przedmiotem zamiany są nieruchomości podlegające temu samemu planowi zagospodarowania przestrzennego, o podobnej powierzchni, położone w bliskiej odległości od siebie, na terenie mającym to samo przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Możliwa jest więc sytuacja, że na skutek zamiany tych nieruchomości przysporzenie majątkowe jednego właściciela względem drugiego wzajemnie się zniosło".

Mając na względzie te rozważania należy zauważyć, że w kontrolowanym postępowaniu nie zbadano, czy na skutek umowy zamiany z dnia 31 stycznia 2008 r. nastąpiło powiększenie (przysporzenie) majątku po którejś ze stron umowy w stosunku do jego stanu sprzed umowy zamiany, a w konsekwencji, czy faktycznie ta strona umowy odniosła korzyść majątkową będącą wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli zaś wzrost wartości nieruchomości nie został spowodowany uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lecz zmianą konfiguracji działek zaistniałą wskutek działań podejmowanych przez właścicieli tych działek, brak jest podstaw do ustalenia opłaty planistycznej. Zauważyć należy też, że z aktów notarialnych, którymi dokonano przedmiotowych zamian, wynika, że działki objęte umową zamiany były bardzo zbliżonej wielkości. Stosunek działki [...] do [...] wynosi odpowiednio 12 a 51 m2 do 12 a 52 m2 (jeden metr różnicy), zaś relacja działek [...] do [...] i [...] wynosi odpowiednio 9 a 49m2 do 9a 53 m2 i 5 a 92 m2. Zatem skarżąca przeniosła na rzecz S. B., H. S. i M. B. udziały w działkach ([...] i [...]), które miały większą powierzchnię, niż to, co w zamian otrzymała (udział w działce nr [...]). Zwrócić też należy uwagę na fakt, że strony w akcie notarialnym oświadczyły, że "nie dochodzi między nimi do żadnych dopłat ani rozliczeń finansowych lub rzeczowych" – co wskazuje na to, że uzyskany przez skarżącego udział w działce, choć mniejszej niż w tej co zbył (zamienił) skarżący traktował jako ekwiwalentny do zbytego. Ponadto zamieniane działki położone są w bliskim sąsiedztwie w obr. [...] jedn. ewid. [...], zostały objęte tym samym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał również dla nich przeznaczenie "pod niską zabudowę jednorodzinną".

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji zobowiązane będą do porównania wartości zamienianych działek i wynik takiego porównania powinien zadecydować o przypisaniu kontrahentowi umowy przysporzenia majątku. Z kolei takie wzbogacenie mogłoby stanowić o obciążeniu opłatą z art. 36 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Zarzut przedawnienia jest natomiast bezzasadny, gdyż stosownie do art. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 3 można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Do zachowania terminu niezbędne jest wszczęcie postępowania przed jego upływem. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło w 2008 r., a więc niewątpliwie z zachowaniem pięcioletniego terminu wynikającego z powołanych przepisów. Późniejszy przebieg postępowania nie ma żadnego wpływu na przedawnienie roszczenia o opłatę planistyczną.

Sąd za niezasadne uznał też zarzuty dotyczące wadliwości w składzie organów obu instancji. W tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 446/15, w którym orzeczono, że "Przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie wymaga wyłączenia pracowników organów I instancji na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ponownie rozpatrzenie sprawy nie jest bowiem udziałem w wydaniu zaskarżonej decyzji". Z kolei w wyroku z 5 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1993/14 NSA stwierdził, że "Nie ma podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 kpa, która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuacje, gdy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie na skutek bądź to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, bądź też uchylenia decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Przepis art. 24 § 1 pkt. 5 kpa stosuje się jedynie do sytuacji, gdy ta sama osoba uczestniczy w wydaniu decyzji w sprawie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy, a także do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji ostatecznej realizowane jest w trybach nadzwyczajnych (wszystkie powołane wyżej orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ppsa w związku z art. 135 ppsa.

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.