Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 167/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 2, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia WSA del. Małgorzata Długosz - Szyjko, Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Krzysztofa O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 1449/04 w sprawie ze skargi Krzysztofa O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 lipca 2004r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Krzysztofa O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 lipca 2004 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku, Skarżący, prowadzący przedsiębiorstwo o statusie zakładu pracy chronionej, od 2002 r. wynajął posiadaną nieruchomość /hotel "M."/ innemu podmiotowi: początkowo (...) Fundacji Integracji z B., a następnie Fundacji "A." z K. Zdaniem organów podatkowych, takie działanie wiązało się z utratą zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego użyte w powołanym przepisie sformułowanie "w stosunku do tego zakładu" oznacza, że zwolnienie to ma charakter podmiotowo-przedmiotowy i dotyczy pracodawcy, ale tylko "w stosunku do tego zakładu". Związek ten zostaje zerwany, gdy nieruchomość zostanie udostępniona innym podmiotom, nie posiadającym statusu zakładu pracy chronionej. W związku z tym udostępnienie nieruchomości zakładu innym podmiotom wyłącza istnienie zwolnienia podatkowego związanego z zakładem. Wobec tego, że Skarżący nie udzielił informacji odnośnie wielkości wynajmowanej powierzchni, dane te zostały ustalone przez powołanego biegłego. Na podstawie sporządzonej opinii, organ podatkowy stwierdził, iż cała nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, za wyjątkiem gruntów, pomieszczeń mieszkalnych oraz wiaty.

Oddalając skargę Sąd I instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych prowadzący zakład pracy chronionej przed 2003 r. był zwolniony z podatku od nieruchomości. Z przepisu tego wynikało, iż sam fakt prowadzenia zakładu pracy chronionej nie uzasadnia jeszcze zastosowania zwolnienia w stosunku do wszystkich nieruchomości, będących własnością prowadzącego zakład. Prawo do zwolnienia z podatku od nieruchomości nie obejmowało składników majątkowych, które nie służyły do prowadzenia zakładu pracy chronionej. W ocenie Sądu I instancji, taka sytuacja ma miejsce, gdy prowadzący zakład pracy chronionej wynajmuje lub wydzierżawią całą lub część nieruchomości innemu podmiotowi. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 września 2005 r. wskazano, iż organy podatkowe prawidłowo zbadały powierzchnię podlegającą wynajęciu i tylko tą powierzchnię uznano za niepodlegającą zwolnieniu.

Od powyższego wyroku Strona wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia. Zdaniem Skarżącego, Sąd I instancji naruszył:

- art. 1 par. 1 i 2, ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ - cytowanej dalej w skrócie "p.u.s.a." i art. 3 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - cytowanej dalej w skrócie "p.p.s.a." poprzez dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej z pominięciem błędów proceduralnych organów podatkowych, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a polegających w szczególności na rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o opinię biegłego, wykraczającą poza zakres określony w postanowieniu Burmistrza Miasta U. z dnia 9 kwietnia 2005 r. oraz poza zakres kompetencji biegłego, obrazującą stan faktyczny z marca 2004 r. w sytuacji, gdy postępowanie dotyczyło 2002 r., oraz w oparciu o błędne ustalenie, iż w 2002 r. Skarżący wynajmował powierzchnię hotelową Fundacji "A.", podczas gdy umowa taka obowiązywała od 1 stycznia 2003 r.

- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 122 i 187 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo niewyjaśnienia przez organ istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności kwestii wielkości wynajmowanych przez Skarżącego w 2002 r. powierzchni,

- art. 141 par. 4 p.p.s.a poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym, a w szczególności przyjęcie wynajmowanej w 2002 r. powierzchni na podstawie opinii biegłego dotyczącej stanu faktycznego na dzień 22-24 marca 2004 r.,

- art. 133 par. 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie za podstawę orzekania stanu faktycznego sprzecznego z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżący wskazał, iż wbrew twierdzeniom Sądu, organy podatkowe nie ustaliły precyzyjnie jaka część nieruchomości była w 2002 r. wynajmowana. Ustaleń tych nie dokonano ani w oparciu o zawarte umowy najmu, ani w drodze przesłuchania stron, a jedynie na podstawie opinii biegłego. Sporządzona przez Inspektora Nadzoru Budowlanego opinia nie dotyczyła 2002 r., a ponadto wykraczała poza zakres ustalony postanowieniem Burmistrza Miasta U. z dnia 9 marca 2004 r., w którym jako przedmiot opinii wskazano /określenie wielkości powierzchni użytkowej wszystkich zabudowań Hotelu "M."/. Jak podkreślił autor skargi kasacyjnej, zakres opinii określony w ww. postanowieniu, mieści się w kompetencjach autora opinii - inspektora nadzoru budowlanego, o tyle określenie, i to bez wglądu do zawartych umów, jaka powierzchnia przypada właścicielowi nieruchomości a jaka najemcy, kompetencje te przekracza. Skoro więc organy podatkowe wbrew obowiązkowi określonemu w art. 122 i 187 par. 1 Ordynacji podatkowej nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, gdyż nie ustaliły powierzchni wynajmowanej w 2002 r. przez Skarżącego, to w świetle art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżoną decyzję Sąd I instancji zobowiązany był uchylić. Wskazane wyżej uwagi przesądzają również, w ocenie Strony, o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 3 ust. 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 par. 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe skontrolowanie zaskarżonej decyzji i jej nie uchylenie, pomimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono również, iż Skarżący umowę najmu z Fundacją "A." podpisał dopiero w grudniu 2002 r. /a nie - jak wynika z wyroku w dniu 2 stycznia 2001 r./, a Fundacja na podstawie tej umowy rozpoczęła korzystanie z nieruchomości dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. Sąd I instancji naruszył ponadto art. 133 par. 1 p.p.s.a., bowiem ustalenie, iż Skarżący umowę taką z Fundacją "A." zawarł w dniu 2 stycznia 2001 r. jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - cytowanej dalej w skrócie "p.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej zakreślonymi przez jej autora, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z tego też względu przytoczenie podstaw kasacyjnych musi być precyzyjne, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów /por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2004 r., FSK 20/04; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 148/04; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 13/04 - ONSAiWSA 2004 nr 1 poz. 15; wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r., FSK 86/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 37/.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji naruszył art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ - cytowanej dalej w skrócie "p.u.s.a." i art. 3 par. 2 p.p.s.a. poprzez - jak wynika z petitum skargi - dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej z pominięciem błędów proceduralnych organów podatkowych mających istotny wpływ na wynik sprawy. Tak sformułowany zarzut nie pozwala na skuteczne skontrolowanie wyroku z dnia 2 września 2005 r. w zakresie żądanym przez autora skargi kasacyjnej. Są to bowiem przepisy o charakterze ogólnym: jeden - ustrojowym, drugi - kompetencyjnym. Zgodnie z art. 1 par. 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest, jak wskazuje par. 2 powołanego przepisu, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 3 par. 2 p.p.s.a. wskazuje natomiast w sprawach jakich skarg orzekają sądy administracyjne, m.in. - jak wynika z par. 2 pkt 1 powołanego przepisu - w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W niniejszej sprawie sąd wojewódzki cytowanych przepisów nie naruszył, bowiem kontrolował zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 par. 1 p.u.s.a. i art. 3 par. 2 p.p.s.a. bez powiązania ich z innymi konkretnymi przepisami uznać zatem należy za nieuzasadniony.

Ponadto, w ocenie Skarżącego, wyrok z dnia 2 września 2005 r. narusza art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Tak sformułowanego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnić nie może. Powołany przepis wskazuje bowiem jakie obowiązkowe elementy składowe powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia sądowego: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten nie służy jednak, wbrew intencji autora niniejszej skargi kasacyjnej, do podważania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania /por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., II FSK 867/05 - nie publ./. Obowiązku Sądu należytego uzasadnienia wyroku wynikającego z powołanego art. 141 par. 4 p.p.s.a. nie należy utożsamiać z normą prawna nakazująca prawidłowo, wszechstronnie wyjaśnić sprawę i przyjąć stan faktyczny zgodny z rzeczywistością /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2006 r., II FSK 1262/05 - nie publ./.

Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 133 par. 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Dalsza treść cytowanego przepisu dotyczy okoliczności, które w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły /nieprzekazanie skargi sądowi w terminie, wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym/. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis zostałby więc naruszony, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony. Innym przykładem naruszenia tego przepisu mogłoby być przyjęcie jakiegoś faktu nieznajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy /por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 1381/04 - ONSAiWSA 2006 nr 1 poz. 14/. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd przepis ten naruszył, bowiem ustalenie, że Skarżący zawarł umowę najmu z Fundacją "A." w dniu 2 stycznia 2001 r. jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Zarzut ten należy uznać za bezzasadny, bowiem w aktach sprawy znajduje się kopia powyższej umowy najmu - przesłana przez Urząd Skarbowy w C. (...).

Ponadto, w skardze kasacyjnej zawarto również zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 122 i 187 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo niewyjaśnienia przez organ istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności kwestii wielkości wynajmowanych przez Skarżącego w 2002 r. powierzchni. Przy najbardziej liberalnej i jednocześnie zgodnej z art. 183 p.p.s.a. interpretacji powołanej podstawy kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może badać, czy Sąd I instancji właściwie ocenił zastosowanie przez organy podatkowe art. 122 i 187 par. 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, iż kontrola ta ogranicza się do okoliczności podniesionych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, natomiast w myśl art. 187 par. 1 powołanej ustawy organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Skarżącego w sprawie naruszono cytowane zasady postępowania podatkowego, bowiem "organy podatkowe nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy - nie ustaliły powierzchni wynajmowanej w 2002 r.". Z akt sprawy wynika, iż Skarżący od momentu wszczęcia postępowania nie współpracował w tym zakresie z organami podatkowymi, m.in. nie chciał ujawnić danych dotyczących powierzchni wynajmowanych w 2002 r. Organy podatkowe ustaliły więc powyższe okoliczności z urzędu: na podstawie uzyskanych z Urzędu Skarbowego w C. kopii umów najmu oraz - wobec niejasnych treści owych umów - na podstawie opinii biegłego. Skarżący nie podejmując prób współpracy z organami podatkowymi, nie zdołał powyższych okoliczności skutecznie podważyć. Wprawdzie zasadne jest twierdzeniem zawarte w skardze kasacyjnej, iż postępowanie podatkowe nie jest pozbawione wad: opinia biegłego znajdująca się w aktach sprawy dotyczącej podatku za 2002 r. dotyczy stanu faktycznego z daty jej sporządzenia, tj. marca 2003 r., jednakże podkreślić należy, iż w świetle art. 172 pkt 2 p.p.s.a. podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia sądowego, a w świetle art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" podstawą uchylenia decyzji administracyjnej, jest tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". W niniejszej sprawie skarga kasacyjna argumentacji w tym zakresie nie zawiera. Obowiązkiem bowiem jej autora było wykazanie, iż ustalenia organów podatkowych były niewłaściwe, a proporcje pomiędzy powierzchnią zajmowaną przez Skarżącego a powierzchnią wynajmowaną fundacji były inne niż to ustaliły organy podatkowe. Negatywnie w tym zakresie należy również ocenić bierność Skarżącego w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego i odmowę wskazania przez niego, wobec powzięcia wiadomości o ustaleniach organów podatkowych, jakichkolwiek konkretnych dowodów obrazujących rzeczywistą powierzchnię wynajmowaną w 2002 r.

Wobec wykazania, iż zarzuty powołane w skardze kasacyjnej okazały się bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.