Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 876/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 i 2,  art. 86 ust. 8, art. 72 ust. 5, art. 72 ust. 2, art. 100 ust. 2 pkt 3.
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 2.
journal: Dz.U. 2001 nr 42 poz 473
law: Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach.
article: par. 1 ust. 1 i ust. 6.
journal: Dz.U. 2002 nr 161 poz 1338
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2002 r. w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i  pomocniczej apteki
article: art. 9, art. 138 par. 1, art. 136.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Czesława Socha Gabriela Jyż Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.-L. M. M. i Wspólnicy Spółki jawnej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1816/11 w sprawie ze skargi P.-L. M. M. i Wspólnicy Spółki jawnej we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zakazu sprzedaży produktów farmaceutycznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółka jawna we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie zakazu sprzedaży w aptece produktów określonych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Kujawsko- Pomorski Inspektor Farmaceutyczny w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. udzielił skarżącej zezwolenia na prowadzenie apteki ustanawiając jednocześnie zakaz sprzedaży w aptece produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r., Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej: ustawa – Prawo farmaceutyczne). W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania w części dotyczącej ustanowionego zakazu, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1299/07 oddalił skargę na tę decyzją. Wyrok Sądu I instancji został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania temu Sądowi przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt IIGSK 511/08.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wr 151/09 uchylił zarówno decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2007 r. jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2006 r.. W motywach wyroku Sąd przesądził, że obligatoryjnym w aptece mającej prowadzić obrót produktami wymienionymi w art. 72 ust. 5 ustawy – Prawo farmaceutyczne jest magazyn do ich przechowywania. Wskazał, że rzeczą organu będzie zbadanie złożonego przez spółkę wniosku i wezwanie jej do uzupełnienia w zakresie planu i opisu technicznego pomieszczeń przeznaczonych na sprzedaż w aptece produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 powołanej ustawy. Zauważył w tym zakresie, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał, aby skarżąca uzupełniła wniosek w sposób pozwalający na stwierdzenie wyodrębnienia oddzielnego magazynu przeznaczonego na ten cel. Stwierdził ponadto, że decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: p.p.s.a.) poprzez brak wyraźnego pouczenia co do znaczenia dla skarżącej odzwierciedlenia w dokumentacji technicznej apteki pomieszczeń dla produktów określonych w art. 72 ust. 5 ustawy – Prawo farmaceutyczne.

W toku przeprowadzonego ponownie postępowania administracyjnego skarżąca wezwana została przez organ I instancji pismami z 22 września 2009 r. i z dnia 10 sierpnia 2010 r. do przedłożenia aktualnego planu i opisu technicznego pomieszczeń uwzględniającego nowoutworzony magazyn. Następnie pismami z dnia16 września 2010 r. i z dnia 14 grudnia 2010 r., wezwano ją do wyjaśnienia niezgodności pomiędzy planem a opisem technicznym w zakresie połączeń komunikacyjnych i przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełniania wymogów sanitarno – higienicznych, BHP i zabezpieczeń przeciwpożarowych (pierwsze wymienione pismo) oraz do przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarno – higienicznych, BHP i zabezpieczeń przeciwpożarowych i usunięcia niezgodności pomiędzy planem a opisem technicznym w zakresie połączeń komunikacyjnych (drugie z pism). Wezwanie to w zakresie obejmującym spełnienie wymogów sanitarno-higienicznych, BHP i zabezpieczenia przeciwpożarowego pozostało bezskuteczne. W takiej sytuacji decyzją z dnia 30 marca 2011 r. Kujawsko – Pomorski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. zakazał skarżącej spółce sprzedaży w aptece produktów określonych w art. 72 ust. 5 ustawi - Prawo farmaceutyczne. Główny Inspektor Farmaceutyczny objęta skargą decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że złożony przez skarżącą aktualny plan i opis techniczny pomieszczeń apteki uwzględniający magazyn do przechowywania asortymenty wymienionego w art. 72 ust. 5 ustawy, jakkolwiek spełniał wymagania w § 3 ust.2 pkt 5 lit. a - d i § 4 pkt 1-11 rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 września 2002 r. w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki (Dz. U. Nr 161, poz. 1338, dalej: rozporządzenie z 26 września 2002 r.) to nie odpowiadał regulacji zawartej w § 1 ust.1 rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz. U. Nr 171, poz. 1395, dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki). Nie zawierał bowiem adnotacji potwierdzających fakt spełnienia przez lokal apteki wymagań technicznych, sanitarno – higienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy określonych dla budynku użyteczności publicznej i pomieszczeń pracy określonych w odrębnych przepisach. Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo przedstawienia skarżącej przez organ I instancji szczegółowych zasad opiniowania planu lokalu apteki, w zakresie § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki, skarżąca w zakreślonym terminie nie przedstawiła plany pomieszczeń apteki zaopiniowanego zgodnie z wymogami powołanego przepisu.

Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję, wskazał, że podstawowe znacznie dla sprawy miał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 marca 2009 r. oraz zawarta w nim ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania. W tym zakresie stwierdził, że organ w pełni zastosował się do zawartych w tym wyroku wskazówek. Sąd I instancji, analizując regulacje prawne mające w sprawie zastosowania za niebudzącą wątpliwości uznał konieczność przedstawienie przez skarżącą planu apteki zaopiniowanego zgodnie z przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarno – higienicznych, BHP i zabezpieczeń przeciwpożarowych. Nieprzedłożenie takiego planu, mimo dwukrotnego wezwania uzasadniało, w ocenie Sądu I instancji, wydanie decyzji negatywnej.

W podstawie prawnej wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

II

Skargą kasacyjną P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółka jawna we W. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego:

- błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 86 ust. 8 ustawy - Prawo farmaceutyczne, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż dla udzielenia zezwolenia na możliwość prowadzenie w aptece ogólnodostępnej sprzedaży artykułów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego nie jest wystarczające ustalenie, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki i uznanie, że w niniejszej sprawie zasadne jest wprowadzenie dla skarżącej dodatkowego warunku w postaci przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzące wobec jego niespełnienia do wydania decyzji zakazującej sprzedaży produktów określonych w art. 72 ust. 5, podczas gdy zgodnie z przyjętą wykładnią powyższego przepisu tylko przekonujące ustalenie przez organ "przeszkadzania" przechowywaniem i sprzedażą tych produktów w prowadzeniu podstawowej działalności apteki tj. świadczeniu usług farmaceutycznych, może być powodem wykluczenia sprzedaży produktów, o których mowa w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego;

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 100 ust. 2 pkt. 3) ustawy - Prawo farmaceutyczne w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 września 2002 r., które miało znaczący wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, polegające na przyjęciu, iż uzupełnienie wniosku o aktualny plan i opis techniczny lokalu przeznaczonego na aptekę uwzględniający pomieszczenia związane ze sprzedażą w aptece produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, sporządzonego przez osobę uprawnioną i zgodnie z rozporządzeniem z dnia 26 września 2002 r. w sprawie danych wymaganych w opisie technicznym lokalu przeznaczonego na aptekę ogólnodostępną, jest niewystarczające w sprawie i uznanie za konieczne przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas gdy z żadnych przepisów prawa takiego obowiązku wywieść nie można;

2. przepisów postępowania:

- art. 153 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na przyjęciu przez Sąd, iż organ li instancji zastosował się do Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 151/09, a także będącego jego podstawą Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 511/08, pomimo uznania przez organ II instancji za zasadne dodatkowego wymogu dla skarżącej w postaci przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, mimo iż ze wskazanych powyżej orzeczeń: Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynikała jedynie konieczność uzupełnienie wniosku w zakresie planu i opisu technicznego pomieszczeń przeznaczonych na sprzedaż w aptece produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, a także na dokonaniu przez Sąd odmiennej od przyjętej w powyższych orzeczeniach wykładni przepisu art. 86 ust. 8 Prawa farmaceutycznego, zgodnie, z którą dla udzielenia zezwolenia na możliwość prowadzenie w aptece ogólnodostępnej sprzedaży artykułów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego jest wystarczające ustalenie, że ich przechowywanie sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki,

- art. 134 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające na niezbadaniu zaskarżonej decyzji pod względem jej prawidłowości w zakresie wszystkich znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie ograniczając się do zarzutów skargi oraz powołanej podstawy prawnej, przez co nie stwierdził braku kompetencji Inspektora Farmaceutycznego do nakładania na skarżącą dodatkowych niewynikających z przepisów prawa obowiązków w postaci wymogu przedłożenia planu lokalu apteki zaopiniowanego w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy;

- art. 7, art. 75 § 1 i 2, i art. 77 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), które miały istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieustaleniu przez Sąd naruszenia przez organ tych przepisów poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i zbyt mało wnikliwy w szczególności polegający na pominięciu przez organ istotnego dowodu w sprawie w postaci znajdującej się w posiadaniu organu Decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta W. nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. o pozwoleniu na użytkowanie części parterowej budynku apteki, z której wprost wynika spełnianie przez lokal wszystkich warunków określonych przepisami prawa budowlanego, w szczególności wymagań technicznych, sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy oraz nieuwzględnienie okoliczności braku zarzutów organu przy wydawaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., co do warunków spełnianych przez lokal apteki, ani nie zwróceniu się do odpowiednich instytucji o skontrolowanie lokalu apteki w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, podczas gdy zgodnie z powyższymi przepisami w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przede wszystkim poprzez dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem;

- art. 9 k.p.a., które miało znaczący wpływ na rozstrzygniecie w sprawie, polegające na nieustaleniu przez Sąd naruszenia tego przepisu przez organ l i II instancji poprzez nieudzielenie skarżącej, w skierowanym do niej wezwaniu organu I instancji do przedstawienia planu lokalu zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarnohigienicznych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, w sposób wyczerpujący wyjaśnień co do okoliczności faktycznych i prawnych stanowiących podstawę i zakres żądania organu oraz nie wezwaniu strony przez organ II instancji do przedstawienia tego dowodu w sposób wypełniający wymóg art. 9 k.p.a.,

- art. 136 i 138 § 1 k.p.a., które miało znaczący wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, polegające na nieustaleniu przez Sąd naruszenia tego przepisu przez organ II instancji poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie ani nie zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji i ograniczenie się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, zamiast ponownego rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, które miało znaczący wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, polegające na nieustaleniu przez Sąd naruszenia tego przepisu przez organ II instancji poprzez nie umożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o rozpoznanie skargi i zniesienie zakazu sprzedaży w aptece ogólnodostępnej o nazwie "K." położonej we W. produktów określonych w art. 72 ust. 5 ustawy – Prawo farmaceutyczne, w wypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 Prawa farmaceutycznego apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, o których mowa w ust. 2. Przepis ust 2 omawianego przepisu wymienia usługi farmaceutyczne świadczone w aptekach: wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach; sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" - w ciągu 4 godzin; sporządzenie leków aptecznych oraz udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych.

W myśl natomiast art. 86 ust. 8 Prawa farmaceutycznego w aptekach ogólnodostępnych na wydzielonych stoiskach można sprzedawać produkty określone w art. 72 ust. 5 posiadające wymagane prawem atesty lub zezwolenia, pod warunkiem, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki.

Produkty, o których mowa w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego to - spełniające wymagania określone w odrębnych przepisach - wyroby medyczne, produkty lecznicze przeznaczone wyłącznie na eksport, posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu inne niż określone w ust. 3, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, suplementy diety, w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia,·środki kosmetyczne, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. Nr 42, poz. 473, ze zm.), z wyłączeniem kosmetyków przeznaczonych do perfumowania lub upiększania,środki higieniczne, przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych, środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego oraz środki dezynfekcyjne stosowane w medycynie.

Z zacytowanych regulacji prawych wynika, że podstawową działalnością apteki jest świadczenie przez uprawnione osoby usług farmaceutycznych, a sprzedaż produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, może być prowadzona tylko pod warunkiem, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki. Tak też wyłożył przepis art. 86 ust. 8 Prawa farmaceutycznego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia II GSK 511/08, a ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiązała zarówno Sąd I instancji jak i wiąże Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający obecnie wniesioną skargę kasacyjną.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej osąd prawny zawarty w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że ustalenie obejmujące nieistnienie przeszkody w sprzedaży wyrobów określonych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego w prowadzeniu podstawowej działalności apteki stanowi jedyny warunek prawny do udzielenia zezwolenia na prowadzenie w aptece tej dodatkowej działalności. Wręcz przeciwnie, z uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika wprost, że muszą być spełnione także pozostałe warunki wymagane przez prawo. Skoro, bowiem NSA przyjął, że wadliwość decyzji, a ściślej rzecz ujmując jej kontroli dokonanej przez Sąd I instancji, polegała na pominięciu art. 9 k.p.a. w sytuacji, w której w toku działalności apteki wyodrębniono magazyn do przechowywania wyrobów, określonych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego, a organ stronie "nie uświadomił, iż dla wyniku sprawy istotne znaczenie będzie mieć kwestia odzwierciedlenia w dokumentacji technicznej lokalu apteki omawianego pomieszczenia i nie wezwał jej do uzupełnienia dotychczasowej dokumentacji" (uzasadnienie wyroku w sprawie II GSK 511/08), to nie znajduje żadnych podstaw twierdzenie, że jedynym warunkiem udzielenia pozwolenia na prowadzenie sprzedaży wymienionych produktów jest to, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będzie przeszkadzała podstawowej działalności apteki. Z tego powodu za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut skargi kasacyjnej obejmujący wykładnię art. 86 ust. 8 Prawa farmaceutycznego oraz powiązany z nim zarzut naruszenia zasady związania Sądu I instancji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i zapadłym w wyniku rozpoznania ponownego sprawy na skutek tego wyroku orzeczeniem WSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 151/09.

Podkreślenia wymagają niekwestionowane ustalenia stanu faktycznego przyjęte w tej sprawie. Wynika z nich, że ubiegając się w 2006 r. o zezwolenie na prowadzenie apteki skarżąca spółka ani w dokumentacji technicznej ani też faktycznie nie wyodrębniła odrębnego pomieszczenia na magazyn do przechowywania produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego. W oświadczeniu złożonym w dniu 20 czerwca 2006 r. spółka stwierdziła, że apteka posiada jeden magazyn do przechowywania środków farmaceutycznych i "nie przewiduje prowadzenia asortymentu wymienionego w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego". Zezwolenie na prowadzenie apteki zostało udzielone w dniu 29 czerwca 2006 r., z wyłączeniem możliwości prowadzenia sprzedaży produktów, określonych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego. Po wydaniu decyzji przez organ I instancji w toku kontroli stwierdzono, że "w aptece został wydzielony drugi magazyn kosztem komory przyjęć i szatni". Ustalenia kontroli nie skutkowały po stronie organu działaniami wynikającymi z treści art. 9 k.p.a., co stanowiło podstawowy powód uchylenia wyroku oddalającego skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia 29 czerwca 2009 r. w części zakazującej sprzedaży produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego. Okoliczności te wynikają wprost z uzasadnienia omawianego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego nie sposób wywieść jak czyni to autor skargi kasacyjnej, a co wskazano już powyżej, że wystarczającym dla zezwolenia na sprzedaż produktów, poza podstawową działalnością apteki jest ustalenie, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będzie przeszkadzała tej działalności.

Powołana chronologia zdarzeń czyni bezzasadnym zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez nie uwzględnienie dowodu z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta W. z dnia [...] maja 2006 r. o pozwoleniu na użytkowanie części parteru budynku przeznaczonej na aptekę. Zestawiając datę decyzji z treścią zacytowanego powyżej oświadczenia skarżącej z dnia 20 czerwca 2006 r. za niesporne należy uznać, że w dacie wydania zezwolenia na użytkowanie apteki w lokalu apteki nie było wyodrębnione odrębne pomieszczenie na magazyn, które powstało dopiero po wydaniu zezwolenia, "kosztem" innych pomieszczeń, służących innemu użytkowemu celowi (szatnia i komora przyjęć).

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. i powiązany z nim zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a.. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca, o tym, że dla pozytywnego rozpoznania jej wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż produktów wymienionych w art. 72 ust. 2 Prawa farmaceutycznego koniecznym jest złożenie nowej dokumentacji technicznej obejmującej aktualny stan faktyczny pomieszczeń apteki (wyodrębniony magazyn) wiedziała już od daty doręczenia jej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2008 r. Z treści uzasadnienie tego wyroku wynikał także dla organu administracji publicznej obowiązek wezwania skarżącej do złożenia tej dokumentacji. W wydanym w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 151/09 wywiedziono w jego uzasadnieniu, w części obejmującym wskazania, co do dalszego postępowania, że organ zobowiązany jest do wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku o wydanie zezwolenia w zakresie planu i opisu technicznego pomieszczeń przeznaczonych – "zgodnie z deklarowaną przez podmiot wolą na sprzedaż w aptece produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 Prawa farmaceutycznego".

W takiej sytuacji nic nie stało na przeszkodzie, aby strona, pouczona w postępowaniu sądowoadministracyjnym o konieczności uzupełnienia wniosku o wskazaną dokumentacje złożyła ją. Zaniechanie to nie ma jednak znaczenia dla sprawy, gdyż istotnym jest tylko, czy organ wypełnił wskazania co do dalszego postępowania określone w powołanym wyroku, a zatem czy spełnił obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji rozpoznając ponownie sprawę dwukrotnie wzywał stronę do przedłożenie dokumentacji spełniającej wymogi nałożone przepisami prawa. Następnie dwukrotnie wzywał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść wezwań jest jasna i nie budzi wątpliwości co do zakresu konieczności uzupełnienia dokumentacji technicznej. Z przedstawionych przyczyn omawiane zarzuty nie można uznać za usprawiedliwione.

Odrębnego omówienia wymaga ustalenie zgodności z prawem wezwanie do uzupełnienia dokumentacji technicznej poprzez przedłożenie planu apteki zaopiniowanego zgodnie z odrębnymi przepisami w zakresie spełnienia wymogów sanitarno – higienicznych, BHP i zabezpieczenia przeciwpożarowego.

W myśl art. 97 ust. 2 zdanie pierwsze Prawa farmaceutycznego lokal apteki ogólnodostępnej obejmuje powierzchnię podstawową i powierzchnię pomocniczą.

W art. 97 ust. 5 omawianej ustawy prawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki, uwzględniając w szczególności wielkość poszczególnych pomieszczeń mając na względzie zapewnienie realizacji zadań apteki.

W wykonaniu tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 26 września 2002 r. w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki. Stosownie do § 1 pkt 6 tego rozporządzenia w skład powierzchni podstawowej lokalu apteki ogólnodostępnej wchodzi magazyn lub magazyny do przechowywania asortymentu wymienionego w art. 72 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, jeżeli jest on prowadzony przez aptekę.

Z zacytowanych przepisów ustawy i rozporządzenia wykonawczego wynika, że w pojęciu "lokal apteki" mieszczą się wszystkie pomieszczenia wchodzące w jej skład, przy czym magazyn do przechowywania produktów określonych w art. 72 ust. 2 Prawa farmaceutycznego został zaliczony przez normodawcę do pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej apteki.

W myśl powołanego w tej sprawie przez organy i Sąd I instancji § 1 ust.1 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki, lokal apteki musi spełniać wszystkie wymagania techniczne, sanitarnohigieniczne oraz bezpieczeństwa i higieny pracy określone dla budynku użyteczności publicznej i pomieszczeń pracy określone w odrębnych przepisach, oraz szczegółowe wymogi kreślone w rozporządzeniu. Zestawiając pojęcie "lokalu apteki" z treścią tego przepisu przyjąć należy, że każde z pomieszczeń wchodzących w skład lokalu apteki powinno spełniać określone odrębnymi przepisami wymogi techniczne, sanitarnohigieniczne i bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli zatem w toku działalności prowadzonej w aptece, doszło do wyodrębnienia w niej dodatkowego pomieszczenia wchodzącego w skład powierzchni apteki, ale mającego służyć innemu celowi (magazyn służący do przechowywania produktów w miejsce dotychczasowej szatni i komory przyjęć) to brak jest argumentów do zaaprobowania tezy prezentowanej w skardze kasacyjnej, że nie istniały podstawy do żądania potwierdzenia faktu spełnienia wymagań, o których mowa w § 1 ust.1 rozporządzania w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki, w nowym planie pomieszczeń apteki.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że żądanie organu pozostawało w sprzeczności z treścią art. 100 ust. 2 pkt 3 Prawa farmaceutycznego. Przepis ten nakazuje dołączyć do wniosku o zezwolenie na prowadzenie apteki planu i opisu technicznego pomieszczeń przeznaczonych na aptekę sporządzonego przez osobę uprawnioną. Zacytowany przepis w zakresie istotnym dla prowadzonych rozważań wprowadza nakaz sporządzenia (i dołączenie do wniosku) wskazanych w nim dokumentów przez osobę uprawnioną. Wywodzenie z jego treści, że sporządzenie planu i opisu technicznego przez osobę uprawniona jest jedynym warunkiem uznania, że przedłożone dokumenty odpowiadają wymogom prawa pozostaje w sprzeczności z przepisami aktów wykonawczych, omówionymi powyżej, a wydanymi na podstawie i w granicach delegacji zawartej w odpowiednich przepisach Prawa farmaceutycznego.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny działając w jej granicach, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.