Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 971/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1, art 38 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 825/15 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 825/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr SKO [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego, oddalił skargę oraz przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat S. K., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...], kwotę 240 zł, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. dalej jako u.p.s.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie przyznania T. K. świadczenia z pomocy społecznej, w formie zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2015 r. Organ I instancji w toku wywiadu środowiskowego ustalił, iż wnioskodawca jest osobą młodą, zdrową, samotnie gospodarującą, bez własnych dochodów, zamieszkującą w mieszkaniu rodziców i nie ponoszącą kosztów utrzymania, nie posiadającą statusu osoby bezrobotnej, zarejestrowanej w PUP. Organ I instancji podniósł, że dla celów ubiegania się o pomoc społeczną, wnioskodawca winien posiadać status osoby bezrobotnej

w celu dowiedzenia, iż jest osobą poszukującą pracy, bądź niezdolną do pracy, jednocześnie winien aktywnie współdziałać z organami w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. Powyższe przesłanki w ocenie Prezydenta Miasta [...] nie zostały spełnione po stronie wnioskodawcy.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji T. K. wniósł o jej uchylenie w całości i zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie finansowe. Odwołujący zarzucił naruszenie interesu społecznego polegającego na wydaniu decyzji odmownej, przez co został ograniczony w efektywnym poszukiwaniu pracy, jak i odmówiono mu możliwości samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych - art. 67 ust. 2 Konstytucji RP oraz prawa do nauki - art. 70 Konstytucji RP. Zarzucił nadto naruszenie art. 5 pkt 1,

art. 7 pkt 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 100 ust. 1 u.p.s

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej strony. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej, bowiem nie dopełnił formalności w PUP. W ocenie Kolegium był to wymóg niezbędny dla osób ubiegających się o pomoc z funduszy społecznych, który organ wywiódł z unormowania w art. 107 ust. 5b pkt 13 u.p.s., określającego sposób dokumentowania sytuacji wnioskodawcy. SKO wskazując na brzmienie art. 2, art. 7, art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 1 ppkt b u.p.s. podniosło,

że pomoc społeczna ma zastosowanie przy łącznym spełnieniu przesłanek,

a mianowicie wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż stronie proponowana była pomoc w formie posiłków, ale na taką formę pomocy odwołujący się nie wyraził zgody.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. K. zarzucił naruszenie interesu społecznego, polegającego na niewłaściwej ocenie stanu faktycznego, zebranych dowodów oraz naruszenie prawa poprzez niewłaściwą interpretację zapisów art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w związku z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP oraz złamanie konstytucyjnego prawa do nauki - art. 70 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Dodał, że był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. oraz od września 2013 r. do października 2014 r., ale nie otrzymał propozycji odpowiedniej pracy, wobec powyższego kolejną rejestrację w PUP uznał za marnowanie pieniędzy publicznych.

W dniu 10 kwietnia 2015 r. popisał kontrakt socjalny z MOPS w [...], którego głównym celem było podjęcie prac społecznie użytecznych, lecz takiej pracy nie podjął. Podkreślił, iż dotychczas otrzymywane niewielkie środki pomocowe ułatwiały mu poszukiwanie zatrudnienia, zaś wydana decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego przyczyniła się do rezygnacji z nauki w szkole policealnej, na kierunku technik administracji. W ocenie strony, gruntowne przygotowanie zawodowe, na jakie miał szanse za sprawą podjętej edukacji i realne rozwiązanie problemu bezrobocia, zostały zaprzepaszczone odmownymi decyzjami organów samorządowych,

co świadczy, iż zaskarżone decyzje są niesprawiedliwe i sprzeczne z interesem społecznym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji dodając, że ustalony stan faktyczny sprawy nie pozwala uznać, iż skarżący podejmował starania dla pokonywania trudności życiowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd meriti wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są

w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak stanowi art. 3 ust. 1 ustawy, instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy). Sąd Wojewódzki wskazał, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Świadczenia pieniężne

z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy - jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego.

Sąd meriti wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie wszczęte zostało na wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2015 r.,

do którego to świadczenia odnosi się unormowanie przepisu art. 38 u.p.s., przy czym podstawową przesłanką przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jest osiąganie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego. Poza tym, warunkiem ubiegania się o pomoc jest wystąpienie co najmniej jednej okoliczności wymienionej w art. 7 pkt

2-15u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Sąd Wojewódzki podniósł, że przepis art. 38 ust. 1 u.p.s. przewiduje, iż świadczenie to przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Sposób sformułowania przytoczonego przepisu wskazuje w ocenie Sądu I instancji, że zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustalił brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 i art. 4 u.p.s.. Sąd Wojewódzki podkreślił, że pomoc państwa ma charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych i wskazał, że powyższe stanowisko został ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że skarżący ma 34 lata, mieszka z rodzicami, jednakże prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje jeden pokój ale nie czyni nakładów finansowych z tego tytułu. Rodzice czasami pomagają skarżącemu

w zakupie żywności, który w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie pracował zarobkowo, nie był również zarejestrowany w urzędzie pracy i oświadczał, iż nie podejmie żadnych kroków, które skutkowałyby taką rejestracją, gdyż uważał to za zbyteczny wydatek z budżetu państwa. W latach poprzednich 2011 - 2013 skarżący był zarejestrowany w urzędzie pracy, jednakże od października 2014 r. nie rejestrował się już w PUP. Skarżący wyjaśnił, iż przez czas kiedy posiadał status osoby bezrobotnej ukończył kilka kursów i szkoleń, jednakże żaden z nich nie przyczynił się do pozyskania pracy spełniającej jego oczekiwania. Podkreślał, iż aktywnie poszukuje pracy,

co potwierdził pełnomocnik strony przedkładając na rozprawie potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię listy potencjalnych pracodawców, z którymi strona podejmowała rozmowy kwalifikacyjne, jednak, jak wynikało z oświadczeń strony, dotychczas nie udało jej się pozyskać zatrudnienia, które oceniłaby jako opłacalne. Jak wynikało z dokumentów załączonych do skargi, strona okazjonalnie podejmowała prace zarobkowe, nadto w dniu 10 kwietnia 2015 r. podpisała kontrakt socjalny. Skarżący wypowiedział ww. kontrakt w dniu 11 maja 2015 r., gdyż w jego ocenie nie realizował on celu w postaci podjęcia prac społecznie użytecznych. Nadto, w kwietniu i maju 2015 r. skarżący podejmował pracę tymczasową oświadczając, iż dotarcie do miejsca pracy pieszo było marnowaniem czasu i energii, nie posiadał natomiast środków na poruszanie się środkami komunikacji (okoliczności znalazły potwierdzenie w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Łd 769/15). Sąd I instancji wskazał, że skarżący podkreślał,

iż szansy na znalezienie zatrudnienia upatrywał w ukończeniu szkoły na kierunku technik administracji, ale negatywne nastawienie organów, które powinny udzielić pomocy społecznej, a takiej pomocy mu odmówiły, skutecznie oddaliło perspektywę znalezienia stałego zatrudnienia.

W ocenie Sądu meriti należało podkreślić, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką funkcję spełniają także zasiłek stały i zasiłek okresowy, o których mowa odpowiednio w art. 37 ust. 1 oraz w art. 38 ust. 1 u.p.s.. Przepis art. 3 u.p.s. nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały, lub też realizowania tylko takiej formy pomocy, jakiej strona subiektywnie oczekuje. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji, pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła

w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej oraz umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie.

Sąd meriti wskazał, że roszczeniowa postawa skarżącego, który ze swej strony nie czynił żadnych starań aby polepszyć swoją sytuację życiową, a jedynie deklarował pomysły na jej polepszenie, nie zasługuje na akceptację i tym samym wsparcie ze strony organów pomocy społecznej.

Wobec powyższego, Sąd Wojewódzki nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej skarżącego miał na uwadze okoliczność, że zasadniczym celem ustawy

o pomocy społecznej jest niesienie pomocy osobom, o których mowa w art. 7 u.p.s.,

a które jednocześnie nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Sąd meriti podkreślił, że skarżący jest młodym, zdrowym mężczyzną, który uzyskał uprawnienia w zawodzie kierowcy, zrezygnował z rejestracji w PUP, pozbawiając się tym samym uprawnień zdrowotnych, nie czynił starań zmierzających do polepszenia swej sytuacji, a deklarując potrzebę uzyskania środków finansowych jednocześnie zrezygnował z pracy tymczasowej

i kontraktu socjalnego.

Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, brak było w ocenie Sądu meriti podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego

i przerzucania ciężaru pomocy w jego utrzymaniu na państwo.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. K. i na podstawie przepisu art. 173 § 1 i 2, art. 175 § 1, art. 176 § 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2016 r. poz.718 dalej jako p.p.s.a. ), zaskarżył powyższy wyrok w zakresie punktu pierwszego wskazanego wyroku, to jest w części oddalającej skargę;

Skarżący kasacyjnie na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię,

a mianowicie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, wobec uznania, że przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych z wykorzystaniem własnych uprawnień, zasobów i możliwości musi przejawiać się jedynie w dokonywaniu wszelkich niezbędnych kroków formalnych oraz współdziałaniu z pracownikami socjalnymi, podczas gdy prawidłowa interpretacja powołanej normy prawnej powinna doprowadzić do wniosku, że możliwości, zasoby i uprawnienia oraz ich wykorzystanie, powinno być oceniane indywidualnie dla każdego przypadku, z uwzględnieniem wszelkich czynności podejmowanych przez osobę chcącą skorzystać z pomocy, stopnia jej aktywności, jak również z dokonaniem oceny realnej skuteczności działań, które formalnie mogą zostać podjęte, jednak ich dotychczasowe podejmowanie daje podstawę do przyjęcia, że pozostają one nieskuteczne, w żaden sposób nie przyczyniając się do przezwyciężenia trudności osoby wnioskującej o pomoc;

Skarżący kasacyjnie na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ dopuścił naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie przepisu art. 107 ust. 5b ustawy

o pomocy społecznej, przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem,

że w celu ustalenia zaistnienia przesłanki w postaci bezrobocia, koniecznym pozostaje posiadanie decyzji starosty o uznaniu za osobę bezrobotną, a w konsekwencji naruszenia przepisu art. 7 pkt 4 oraz art. 38 ust. 1 u.p.s., przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przesłanka "bezrobocia" tożsama jest z posiadaniem decyzji starosty o uznaniu za osobę bezrobotną, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów, powinna skutkować przyjęciem, że pojęcie "bezrobocia" odwołuje' się do okoliczności faktycznych, nie zaś ich jedynie formalnego potwierdzenia.

Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zw. z treścią

art. 188 p.p.s.a. oraz art. 185 § i p.p.s.a., wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 oraz rozpoznanie skargi, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu skarg kasacyjnej skarżący podniósł, że prezentuje aktywną, świadomą postawę, której celem jest poprawa sytuacji życiowej i materialnej,

w szczególności podniesienie kwalifikacji oraz znalezienie i podjęcie zatrudnienia.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie wpłynęła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a..

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a., w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa wątpliwości.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w skardze kasacyjnej postawiony został Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1pkt 1 lit. a p.p.s.a.

w zw. z art.107 ust 5b, art. 7 pkt 4 i art. 38 ust 1 u.p.s. Analizowana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a odnosząc się do powyższych zarzutów, podnieść w pierwszej kolejności należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, tym samym niedopełnienie wymagań formalnych i konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, jak również nieprawidłowe skonstruowanie zarzutów powoduje, że wniesienie środka zaskarżenia, z założenia nie może być skuteczne. Innymi słowy, przy takiej konstrukcji skargi kasacyjnej, możliwość zbadania przez NSA prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji zależy w pierwszej kolejności od poprawnego jej sformułowania. W istocie, skarżący kasacyjnie wadliwie sprecyzował zarzut oparty na przepisie art.174 pkt 2, bowiem wskazał na przepis art.145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., który odnosi się do naruszeń prawa materialnego, a nadto w dalszej części procesowych zarzutów skargi, wskazał na przepisy prawa materialnego, zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej. Tym niemniej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istota powyższych, błędnie sformułowanych zarzutów sprowadza się do kwestionowania przez skarżącego kasacyjnie konieczności wykazania, że posiadał status osoby bezrobotnej jako warunku przyznania zasiłku okresowego. Podkreślić zatem należy, na co również prawidłowo zwrócił uwagę Sąd meriti, że skarżący kasacyjnie zrezygnował z rejestracji w PUP, pozbawiając się tym samym uprawnień zdrowotnych. Ta bezsporna okoliczność musiała być wzięta pod uwagę i oceniona przez organy administracji, które zobowiązane były w toku postępowania do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej T. K. Rzetelnie zbadany stan faktyczny wykazał zatem, że nie tylko skarżący zrezygnował

z pracy tymczasowej czy kontraktu socjalnego ale również z rejestracji w PUP, czym potwierdził dysponowanie możliwościami do samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkał. Prawidłowa zatem jest konstatacja, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dopuszczają możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, stanowią wsparcie nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej.

Przechodząc do oceny wywiedzionego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 2 ust 1 tej ustawy, zgodnie z treścią którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Sąd meriti dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Wskazać przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną, dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrujący sprawę, w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zgromadził materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Sąd natomiast dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji zarówno w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i zasadnie uznał, że nie zostały one naruszone.

Przywołany w treści skargi kasacyjnej przepis art. 38 ust. 1 u.p.s. stanowi,

że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełno - sprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Jednakże samo spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy ustawowo określonych przesłanek nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku, organ pomocy społecznej musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się

w możliwościach pomocy społecznej. Rozstrzygając sprawę przyznania zasiłku, organ powinien brać również pod uwagę przepis art. 4 u.p.s., który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co z kolei oznacza podjęcie aktywności w określonym kierunku, przez którą należy rozumieć działanie np. w celu znalezienia sobie stałego lub dorywczego zarobkowego źródła utrzymania. Brak takiego współdziałania, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach

w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja

i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s. ). Jeżeli zatem osoba pobierająca świadczenia z opieki społecznej nie wykonuje tego obowiązku,

nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych

(Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy

i zakłada wykształcenie odpowiednich podstaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe

i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. Oznacza to, że nie każda trudna sytuacja życiowa wymieniona w art. 38 ust. 1 u.p.s. (np. bezrobocie) uprawniała będzie do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Trudna sytuacja musi bowiem być połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia przez osobę wnioskującą o tę pomoc. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Jak zasadnie podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, skarżący kasacyjnie jest człowiekiem młodym, samotnym, zdrowym, który korzysta z pomocy mieszkaniowej i żywnościowej swoich rodziców. Był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, za pośrednictwem którego ukończył cykl szkoleń pozwalających mu podjąć zatrudnienie w zawodzie kierowcy. Zrezygnował z rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż rejestrację uważał za stratę czasu. W ocenie NSA, zarówno organy administracji orzekające

w przedmiotowej sprawie, jak i Sąd meriti kontrolujący te rozstrzygnięcia prawidłowo przyjęły, że okoliczność wyrejestrowania się przez skarżącego z PUP podlegała ocenie, w tym sensie, że należało dojść do przekonania o posiadaniu przez skarżącego możliwości samodzielnego rozwiązania trudności życiowych związanych

z poszukiwaniem pracy. Skarżący kasacyjnie zawarł na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu, w sklepie, na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej, uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł netto, z której sam zrezygnował. Oznacza to, że skarżący kasacyjnie posiada możliwości do samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazł, że względu na fakt, że nie pracuje. Jak już to było podniesione, zgodnie z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką funkcję spełnia także zasiłek okresowy, o którym mowa odpowiednio w art. 38 ust. 1u.p.s.. Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach

art. 258 - 261 p.p.s.a..