Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 68/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Irena Kamińska (spr) Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 września 2007 sygn. akt II SA/Bk 476/07 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na wznowienie studiów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 września 2007 r. oddalił skargę B. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wyrażania zgody na wznowienie studiów.

W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następując stan faktyczny sprawy.

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu w B. utrzymał w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Prawa z dnia [...], która odmawiała udzielenia zgody na wznowienie studiów przez B. T.. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg studiów skarżącego.

B. T. po raz pierwszy został przyjęty na studia zaoczne na Wydziale Prawa Uniwersytetu w B. w roku akademickim 1995/96. W związku z niezdanym egzaminem z "prawa rzymskiego" objętym planem studiów odwołujący się otrzymał warunkowy wpis na II rok studiów. Niemniej jednak z powodu niezaliczenia tego roku oraz niespełnienia w terminie warunku w roku akademickim 1996/97 w dniu [...] października 1997 r. dokonano skreślenia skarżącego z listy studentów. W następnym roku akademickim - 1998/99 - B. T. został przyjęty na I rok studiów dziennych. Po zakończeniu pierwszego semestru, z powodu jego niezaliczenia, został skierowany na powtarzanie pierwszego roku. W kolejnym roku akademickim 1999/2000 B. T. również powtarzał I rok studiów. W następstwie, w dniu [...] listopada 2000 r. został skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia I roku studiów. Ponowne przyjęcie skarżącego na studia nastąpiło w roku akademickim 2002/2003. Jednakże z powodu niezłożenia przez skarżącego indeksu do zaliczenia semestru zimowego w roku akademickim 2002/2003 w dniu [...] marca 2003 r. podjęto decyzję na podstawie § 24 pkt 1b Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. o skreśleniu go z listy studentów. Podniesiono, iż semestr zimowy zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Rektora Uniwersytetu w B. z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie organizacji roku akademickiego 2002/2003 w Uniwersytecie w B. kończył się 16 lutego 2003 r. Po upływie tego terminu studenci byli zobowiązani do złożenia indeksu i karty egzaminacyjnej celem rozliczenia semestru. Niedopełnienie tego obowiązku mogło stanowić podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy, na podstawie tych okoliczności, stwierdził brak podstaw do wyrażenia zgody na reaktywację przez B. T. studiów dziennych w roku akademickim 2005/2006. Zgodnie z § 28 Regulaminu studiów wznowienia mogą być dokonywane od II roku studiów. Stosownie zaś do § 32 ust. 2 Regulaminu ponowne przyjęcie na studia osoby, która została skreślona z listy studentów na I roku studiów, następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na studia.

Skargę od tego rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów art. 7, 77 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. B. T. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 września 2007 r. podkreślił, że w zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że podjęte rozstrzygnięcie poprzedzone zostało szczegółową i wyczerpującą analizą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ustalony na tej podstawie stan faktyczny sprawy oraz zastosowane przepisy prawa, jak i sposób ich interpretacji nie budzi wątpliwości.

Podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji stanowi Regulamin Studiów Uniwersytetu w B. uchwalony na posiedzeniu Senatu w dniu 25 listopada 1998 r. określający między innymi warunki wznowienia studiów. Zgodnie z jego treścią wznowienia mogą być dokonywane od drugiego roku studiów (§ 28 zdanie pierwsze). W przypadku zaś studenta skreślonego z listy studentów wznowienie może nastąpić za zgodą dziekana, po przerwie nie krótszej niż rok (lub semestr) i nie dłuższej niż 5 lat. Przy czym ponowne przyjęcie na studia osoby, która została skreślona z listy studentów na I rok studiów, następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na studia wyższe (§ 32 pkt 1 i 2). W niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, iż skarżący został skreślony z listy studentów pierwszego roku na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2003 r., jak też, że rozstrzygniecie w tym przedmiocie jest prawomocne. Decyzja o skreśleniu skarżącego z lity studentów została wydana w dniu [...] marca 2003 r. i doręczona skarżącemu na adres znajdujący się w jego aktach osobowych. Korespondencja w tym przedmiocie nie została przez B. T. odebrana, z uwagi na zmianę adresu, o której to zmianie skarżący nie zawiadomił właściwych władz Uczelni. Wskazane okoliczności zgodnie z art. 41 § 2 k.p.a. świadczyły o doręczeniu pisma ze skutkiem prawnym. W przypadku bowiem złożenia pisma w urzędzie pocztowym, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pismo uważa się za doręczone z upływem ostatniego dnia wskazanego w zawiadomieniu. Ustalenia w tym zakresie organów administracji obu instancji nie budzą wątpliwości i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Ponadto okoliczności nieodebrania powyższej korespondencji nie kwestionował, przed Sądem I instancji, skarżący przyznając ten fakt na rozprawie w dniu 13 września 2007 r.

Skreślenie skarżącego z listy studentów I roku zostało przesądzone prawomocną decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Ponowne wyjaśnianie w niniejszym postępowaniu tej kwestii, a także okoliczności z nią związanych, czego domaga się skarżący - nie miało podstaw prawnych. Odnosząc się natomiast do zarzutów podnoszonych w skardze stwierdzić należy, iż w całości odnoszą się one do decyzji z dnia [...] marca 2003 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Przedmiotem obecnie prowadzonej kontroli sądowej jest postępowanie administracyjne zakończone inną decyzją i dlatego żądania skarżącego nie mogły zostać uwzględnione. Sąd I instancji podkreślił dodatkowo, iż decyzja o skreśleniu z listy studentów może być podważona na tym etapie jedynie w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Natomiast wskazane powyżej ustalenia w sposób oczywisty przesądzają o słuszności odmowy wyrażenia skarżącemu zgody na wznowienie studiów. W ocenie Sądu, przy podejmowaniu skarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art. 77 i 7 k.p.a. organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonały jego rzetelnej oceny. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej kodeksu z art. 11 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawiera ono oba podstawowe jego elementy, a mianowicie uzasadnienie prawne, które wskazuje przepisy mające zastosowaniowe w danej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył skarżący, zarzucając w niej naruszenie przepisów prawa materialnego w tym § 28 w związku z § 32 regulaminu studiów Uniwersytetu w B. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione przesłanki do wznowienia przez B. T. studiów dziennych. Z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący dochował wszystkich wymogów niezbędnych do reaktywacji studiów, w tym również w kwestii odnoszącej się do zaliczenia przez niego I roku studiów.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, wystąpiły wszystkie przesłanki związane ze wznowieniem przez B. T. studiów. Skarżący dochował terminu przewidzianego w § 28 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B., zaś wniosek o reaktywację studiów złożył na początku roku akademickiego 2005/2006 r. Studia B. T. przerwał w roku akademickim 2002/2003, wobec czego zdaniem pełnomocnika skarżącego ziścił się zarówno warunek przerwy nie krótszej niż rok, jak i nie dłuższej niż pięć lat. W ocenie skarżącego, w realiach sprawy niniejszej mamy do czynienia z pierwszą ze wskazanych sytuacji. Powyższa konstatacja, jak zauważył pełnomocnik, opiera się przede wszystkim na okolicznościach w jakich doszło do skreślenia B. T. z listy studentów. Podstawą takiego stanu rzeczy miał być przede wszystkim fakt niezłożenia przez skarżącego indeksu do dziekanatu w przewidzianym do tego terminie. Tymczasem wskazana czynność nie przesądza w żaden sposób o niezaliczeniu I roku studiów. Akta związane z osobą danego studenta pozwalają na ustalenie rzeczywistego przebiegu studiów, a to oznacza, że niezłożenie przez niego indeksu w terminie nie może stanowić podstawy do skreślenia go z listy studentów. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2002 r. (IISA/Kr 816/02) nieprzedłożenie przez studenta w terminie określonym przez władze uczelni indeksu dla dokonania wpisu o zaliczeniu roku (lub semestru) nie stanowi przesłanki do skreślenia z listy studentów z powodu niezaliczenia roku (lub semestru), jeżeli prowadzona przez uczelnię dokumentacja pozwala na ustalenie rzeczywistego przebiegu studiów, a w szczególności - złożenia wymaganych egzaminów i uzyskania wymaganych zaliczeń (art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym - Dz.U. 1990 r. Nr 65, poz. 385 ze zm.).

W nawiązaniu do przedstawionej powyżej argumentacji podkreślić dodatkowo należy, iż w decyzji o skreśleniu B. T. z listy studentów powołano § 24 regulaminu studiów, zgodnie z którym niezłożenie indeksu powoduje skreślenie z listy studentów oraz zarządzenie nr 10 Rektora Uniwersytetu z dnia 14 czerwca 2002 r., z którego z kolei wynikało, że semestr zimowy kończył się 16 lutego 2003 r. Podnieść należy jednakże, iż orzekające w sprawie organy, wskazując na datę 16 lutego 2003 r. jako datę, której studenci mieli obowiązek składania indeksów, nie określiły końca terminu po upływie którego studenci, którzy nie dopełnili obowiązku musieli liczyć się z wykreśleniem z listy studentów. Wątpliwość wzbudza również fakt czy dziekan wypowiadając się co do zaliczenia I roku studiów winien był to stwierdzić powyższą decyzją, albowiem regulamin studiów nie stanowi nic na ten temat, zaś wpis do indeksu stanowi w ocenie skarżącego jedynie czynność o charakterze technicznym. W rozdziale Regulaminu, traktującym o zaliczeniu roku brak jest zapisu, iż Dziekan w drodze decyzji stwierdza zaliczenie roku i semestru studiów. Znajduje się natomiast zapis, iż warunkiem zaliczenia roku lub semestru jest spełnienie wymagań określonych w planie studiów dla danego okresu nauki (a więc wykonania egzaminów i zaliczeń przewidzianych w planie). W ocenie skarżącego późniejsze wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu niezłożenia indeksu nie zwalniało Dziekana od zaliczenia roku studiów, albowiem są to dwie różne sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności wskazane w art. 184 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w badanej sprawie nie wystąpiły, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów § 28 i 32 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. skutkujące ustaleniem, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wznowienia studiów przez skarżącego. Zarówno Sąd wojewódzki jak i autor skargi kasacyjnej błędnie wskazują § 28 i § 32 Regulaminu, podczas gdy w istocie w sprawie znalazły zastosowanie przepisy § 27 i 31 Regulaminu. Zarzuty skargi kasacyjnej oparte są na przekonaniu, że wskazane przepisy § 27 i 31 Regulaminu studiów nie mogły znaleźć zastosowania w stosunku do skarżącego, bowiem bezpodstawna była decyzja o skreśleniu go z listy studentów, a złożenie egzaminów i uzyskanie zaliczeń wymaganych na I roku studiów powoduje, że skarżący powinien być istotnie traktowany jako student II roku.

Decyzja o skreśleniu B. T. z listy studentów wydana w dniu 27 marca 2003 r. jest decyzją ostateczną i funkcjonuje w obrocie prawnym. Stan prawny na dzień rozpoznawania skargi jest zatem taki, że B. T. nie jest studentem II roku lecz jako student I roku został skreślony z listy studentów. Obie decyzje tzn. decyzja o skreśleniu z listy studentów i decyzja dotycząca odmowy wznowienia wydane zostały w dwóch odrębnych postępowaniach, inny był zakres przedmiotowy tych postępowań. Należy zatem w tej sytuacji zgodzić się z Sądem I instancji, że nie mógł on rozpoznając skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia 7 maja 2007 r. dotyczącą odmowy zgody na wznowienie studiów, badać zarzutów dotyczących zasadności skreślenia skarżącego z listy studentów i zgodności z prawem wydanej w tym przedmiocie decyzji.

Uznając zatem, podobnie jak Sąd in merito kwestię skreślenia skarżącego z listy studentów za przesądzoną Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za całkowicie bezzasadne.

Przepis § 27 Regulaminu Studiów Uniwersytetu w B. stanowi, że przeniesienia i wznowienia mogą być dokonywane od II roku studiów. Jak wynika z uzasadnionych rozważań skarżący nie był studentem II roku, wobec czego za trafne uznać należy stanowisko Sądu wojewódzkiego, który stwierdził, że w świetle ww. postanowienia regulaminu wznowienie studiów przez skarżącego ponad wszelką wątpliwość nie było możliwe.

Tym samym nie mógł też znaleźć zastosowania w sprawie § 31 ust. 1 Regulaminu określający warunki wznowienia studiów, ponieważ w myśl § 27 Regulaminu mógł on dotyczyć studenta skreślonego z listy studentów nie wcześniej niż na II roku. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie mają w istocie znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem dotyczą one okoliczności faktycznych mających wpływ na skreślenie skarżącego z listy studentów. Przy uznaniu, że skreślenie to było skuteczne nie wskazują natomiast dlaczego zdaniem skarżącego przepisy prawa materialnego wskazane w skardze zostały błędnie zastosowane.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.