Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1452/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 39 ust 1, art 124 ust 1 i art 110 ust 2
journal: Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Maria Werpachowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W., G. A. W., E. M. W., A. K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 579/07 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczeń oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 579/07 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczeń w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej do kasy zapomogowo-pożyczkowej, w punkcie 2. w pozostałej części skargę oddalił oraz w punkcie 3. przyznał z budżetu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata D. S. kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. W. od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], w której na podstawie art. 121 § 1, art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7poz. 58, ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.) i § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lipca 1998r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 100, poz. 643 ze zm.) odmówił stronie wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia [...] sierpnia 2001 r. do dnia [...] stycznia 2002 r. wypłaty zawieszonej części uposażenia zasadniczego w wysokości 50% potrąconego w miesiącu grudniu 2000r. wypłaty 1/12 nagrody rocznej za 2000 r., zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej do kasy zapomogowo-pożyczkowej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że A. W. pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. wystąpił o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od dnia [...] sierpnia 2001 r. do [...] stycznia 2002 r., kwoty 50% wynagrodzenia za pracę za miesiąc grudzień 2000 r., kwoty 1/12 nagrody rocznej za 2000 r. oraz zwrotu kwoty ok. [...] zł wpłaconych do kasy zapomogowo-pożyczkowej. Decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. został on zawieszony w czynnościach służbowych na okres od [...] listopada 2000 r. do dnia [...] listopada 2000 r. Następnie z dniem [...] lipca 2001 r. został zwolniony ze służby w Policji.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych policjanci nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu, a za okres niezdolności do pełnienia służby z powodu choroby otrzymują uposażenie (art. 121 ust. 1 ustawy o Policji). Wobec tego policjant nie jest uprawniony do otrzymania od organu Policji zasiłku chorobowego za okres choroby nie tylko w czasie trwania służby, lecz także po jej ustaniu. Skoro strona żądała wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia [...] sierpnia 2001 r., a stosunek służbowy ustał z dniem [...] lipca 2001 r. to brak było podstaw prawnych do uwzględnienia przez organ pierwszej instancji takiego żądania.

Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się 50% ostatnio należnego uposażenia ze skutkiem od najbliższego terminu płatności. A. W. został zawieszony w czynnościach służbowych decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. najbliższym terminem płatności był 1 grudnia 2000 r. Zatem zawieszenie 50% należnego uposażenia od miesiąca grudnia tego roku było zgodne z prawem. Uposażenie za miesiąc listopad skarżący otrzymał w pełnej wysokości. Zawieszenie połowy uposażenia począwszy od miesiąca grudnia było realizacją dyspozycji art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, a nie jak w uzasadnieniu podał organ pierwszej instancji potrąceniem "nadpłaconego" za miesiąc listopad uposażenia. Dlatego też odmowa wypłaty zawieszonego uposażenia była zgodna z prawem pomimo błędnego uzasadnienia tej odmowy przez organ pierwszej instancji.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg do okresu służby, od którego zależy wysokość nagrody rocznej nie wlicza się okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Z uwagi na to, że A. W. nie kwestionował w toku postępowania administracyjnego, iż od [...] listopada 2000 r. był zawieszony w czynnościach służbowych był on zatem uprawniony do otrzymania nagrody rocznej za 2000 r. w wysokości pomniejszonej o okres zawieszenia w czynnościach służbowych, tj. o 1/12.

Organ odwoławczy wskazał, że odmowa zwrotu przez organ pierwszej instancji kwoty [...] zł stanowiącej wkład A. W. do kasy zapomogowo-pożyczkowej nie narusza prawa, z innych jednakże przyczyn niż zawarte w uzasadnieniu decyzji tegoż organu. Organ pierwszej instancji uzasadnił odmowę zwrotu tej kwoty potrąceniem jej ze swoją wierzytelnością z tytułu zwrotu równoważnika mundurowego w kwocie [...] zł, to należy zwrócić jednak uwagę, że "potrącenie" to nie mogłoby być uzasadnieniem takiej odmowy. Zgodnie z przepisami art. 498 i następnych Kodeksu cywilnego do potrącenia może dojść jedynie wtedy, kiedy dwie strony są wzajemnie wierzycielami i dłużnikiem wymagalnych wierzytelności pieniężnych. W tej sprawie nie zachodziła tego rodzaju tożsamość, albowiem Komendant Powiatowy Policji w D. był wierzycielem zobowiązania pieniężnego w kwocie [...] zł z tytułu zwrotu równoważnika mundurowego. Dłużnikiem z tego tytułu był A. W. Jednakże na płaszczyźnie stosunku członkostwa strony w kasie zapomogowo-pożyczkowej wprawdzie wierzycielem wkładów był A. W., to jednakże jego dłużnikiem z tytułu tych wkładów był nie Komendant Powiatowy Policji w D., lecz kasa zapomogowo-pożyczkowa. Wobec tego roszczenie o zwrot dokonanych wkładów wnioskodawca powinien kierować do Zarządu Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej, nie zaś do Komendanta Powiatowego Policji, który w sprawie zwrotu pieniędzy nie jest legitymowany biernie. Organ mając powyższe rozważania na uwadze uznał, że odmowa wypłat kwoty [...] zł dokonana przez organ pierwszej instancji była zgodna z prawem i zaskarżona decyzja w tej części pomimo błędnego uzasadnienia nie naruszała prawa.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 652/04 po rozpoznaniu skargi A. W. w przedmiocie odmowy zapłaty zasiłku chorobowego i uposażenia uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz w pkt 2 przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1705/06 uchylił wymieniony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz odstąpił od zasądzenia od A. W. na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

NSA wskazał, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, ze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmowę wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia [...] sierpnia 2001 r. do dnia [...] stycznia 2002 r., części uposażenia potrąconego w miesiącu grudniu 2000 r. i 1/12 nagrody rocznej uznał za zgodną z prawem, a jedynie odmowę zwrotu skarżącemu kwoty [...] zł z kasy zapomogowo-pożyczkowej ocenił jako dokonaną z naruszeniem art. 65 § 1 K.p.a. Pomimo to Sąd I instancji w całości uchylił decyzje organów obu instancji, a więc także w części, w której ocenił je jako nienaruszające prawa. W ocenie NSA takie rozstrzygnięcie oznacza, iż treść wyroku pozostaje w wyraźnej sprzeczności z ustaleniami i oceną prawną dokonaną przez Sąd, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 145 § 1pkt 1 P.p.s.a. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny był również zarzut dotyczący nieprawidłowego zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez uznanie, że żądanie zwrotu kwoty wpłaconej przez skarżącego do kasy zapomogowo-pożyczkowej organ administracji powinien stosownie do dyspozycji art. 65 § 1 K.p.a. przekazać właściwym organom tej kasy.

NSA podkreślił, że w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że przepis art. 65 § 1 K.p.a. dotyczy wyłącznie przekazania podania złożonego w indywidualnej sprawie administracyjnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, pomiędzy organami administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. Kasy zapomogowo-pożyczkowe nie są organami administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., do których miałby zastosowanie art. 65 § 1 K.p.a. Tym samym nietrafny jest wyrok Sądu I instancji dotyczący organu właściwego do załatwienia żądania skarżącego zwrotu kwoty wpłaconej do kasy zapomogowo-pożyczkowej, prowadzący do błędnego wniosku w kwestii naruszenia, przez organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne, art. 65 § 1 K.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ponownie rozpoznając sprawę wyrokiem z dnia 21 maja 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu kwoty [...] zł wpłaconej do kasy zapomogowo-pożyczkowej, w pozostałej części skargę oddalił oraz przyznał z budżetu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata D. S. kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, że skarga w znacznej części jest nieuzasadniona. Stwierdzenie to dotyczy żądania skarżącego zawartego w jego wniosku z dnia [...] marca 2004 r. a dotyczącego wypłacenia zasiłku chorobowego za okres od [...] sierpnia 2001 r. do [...] stycznia 2002 r. z ustawowymi odsetkami, zwrotu 50% wynagrodzenia za pracę za miesiąc grudzień 2000 r. i zwrotu 1/12 nagrody rocznej za 2000 r.

Skarga i odwołanie od decyzji zapadłych w tej sprawie nie zawierają żadnych merytorycznych zarzutów, odnoszą się przede wszystkim do decyzji, które w istocie są podstawą i źródłem zaskarżonych decyzji. Są to decyzje: Komendanta Powiatowego Policji w D.: z dnia [...] listopada 2000r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych od [...] listopada 2000r. do [...] listopada 2000r., decyzja z dnia [...] stycznia 2001r., Nr [...] o obniżeniu nagrody rocznej za 2000r. do wysokości 11/12 jednomiesięcznego wynagrodzenia i decyzja z dnia [...] lipca 2001r. o zwolnieniu wnioskodawcy z dniem [...] lipca 2001r. ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji.

Mają one charakter decyzji ostatecznych i prawomocnych ocenianych w toku instancji w postępowaniu administracyjnym i sądowym.

Zarzut podnoszony w środkach odwoławczych dotyczący naruszenia prawa to twierdzenie, że decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych zapadła w trakcie zwolnienia lekarskiego, co według skarżącego jest niezgodne z prawem.

Sąd wskazał, że art. 39 ustawy o Policji stanowiący podstawę do zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych ani też pozostałe przepisy tej ustawy nie zawierają uregulowań zakazujących zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych w czasie gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Sąd wskazał, że ma ono charakter czasowy i prewencyjny to znaczy zabezpiecza aby osoba, która jest podejrzana o przestępstwo (gdyż w takim przypadku dochodzi do zawieszenia w czynnościach służbowych) nie mogła do czasu przedstawienia zarzutów podjąć żadnych działań.

Brak jest podstaw do uznania, że skarżącemu przysługuje za okres chorobowy od [...] sierpnia 2001 r. do [...] stycznia 2002 r. wynagrodzenie. Zgodnie z art. 11 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych policjanci nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu i za okres choroby w czasie pełnienia służby otrzymują uposażenie.

Bezsporny faktem jest, że w w/w okresie skarżący nie był już policjantem albowiem w trybie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, został zwolniony ze służby.

Skoro nie był funkcjonariuszem, to nie przysługuje mu uposażenie wypłacane dla policjantów. Takie rozwiązanie przyjmuje powołany przez organy art. 121 § 1 ustawy

o Policji, który stanowi, że policjant w okresie choroby otrzymuje uposażenie zasadnicze i dodatki.

Sąd zgodził się z twierdzeniem organu II instancji, że ustawodawca w sposób kategoryczny ustalił obowiązek zawieszenia płatności uposażenia, jego wysokość i termin. Fakt zawieszenia w czynnościach służbowych powoduje automatycznie obowiązek zastosowania art. 124 ust.1 ustawy o Policji.

Zgodnie z tym przepisem, policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50 % ostatnio należnego wynagrodzenia. Zatem nie ma znaczenia, że okres zawieszenia, co podnosi skarżący, trwał 25 dni i że dotyczył miesiąca listopada 2000 r. W myśl powołanego przepisu zawieszenie płatności uposażenia mogło nastąpić w grudniu 2000 r. - co w istocie miało miejsce. Organ wyjaśnił a wnioskodawca nie kwestionował tego faktu, że pierwsza wypłata uposażenia, po zawieszeniu zainteresowanego w czynnościach miała miejsce w grudniu 2000 r. Wysokość zawieszonego uposażenia po myśli powołanego przepisu jest stała i wynosi 50% ostatnio należnego uposażenia.

Odnośnie wniosku dotyczącego zwrotu 11/12 nagrody rocznej, niewypłaconej za rok 2000, Sąd wskazał na treść art. 110 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji. Przepis ust.1 tego przepisu stanowi, że policjantowi mogą być przyznawane nagrody roczne, nagrody uznaniowe w formie pieniężnej lub rzeczowej i zapomogi. Ust. 2 zawiera zaś delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg z uwzględnieniem okresu służby, warunkującego nabycie prawa do nagrody rocznej, wysokość tej nagrody, przesłanki jej obniżenia i przypadki kiedy nagroda nie przysługuje, termin wypłaty nagrody rocznej (... ) właściwość przełożonych oraz tryb postępowania w tych sprawach.

Przepis § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg ( Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.), stanowi, że do okresu służby, od którego zależy wysokość nagrody rocznej nie wlicza się okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Fakt zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego jest niesporny, choć prawidłowość tych decyzji jest przez wnioskodawcę kwestionowana.

Te okoliczności (niesporne) decydują, że wnioskodawca jest uprawniony do nagrody rocznej w wysokości pomniejszonej o okres zawieszenia w czynnościach tj. o 1/12. Dodać też należy, że po myśli § 1 pkt 2 w/w rozporządzenia nagrodę roczną przyznaje się proporcjonalnie do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych służby. Przepis ten uzasadnia obniżenia nagrody rocznej o 1/12, choć faktycznie zawieszenie w czynnościach służbowych trwało 25 dni.

Sąd podniósł, że prawomocne skazanie wnioskodawcy za przestępstwo umyślne - co w okolicznościach sprawy jest również niesporne, powodowało nie tylko zwolnienie ze służby, ale również utrzymanie nałożonych wymienionymi na wstępie decyzjami "sankcji" finansowych.

Skarga we wskazanym wyżej zakresie podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Odnosząc się do ostatniego żądania zawartego we wniosku z dnia [...] marca 2004 r. i decyzji organu w części dotyczącej zwrotu zgromadzonych przez skarżącego środków pieniężnych w kasie zapomogowo-pożyczkowej Sąd stwierdził, że w tym zakresie skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jeżeli wyrok wydał Naczelny Sąd Administracyjny - a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie - to na mocy art. 193 P.p.s.a. w sposób odpowiedni stosuje się art. 153 P.p.s.a. Przepis art. 193 P.p.s.a. stanowi bowiem, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stwierdzić zatem należy, że ocena i wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia NSA wiążą wojewódzkie sądy administracyjne. Ponadto zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpniu 2007 r., sygn. akt I OSK 1705/06 stwierdził, że Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez uznanie, że żądanie zwrotu kwoty wpłaconej przez skarżącego do kasy zapomogo - pożyczkowej organ administracji powinien stosownie do dyspozycji art. 65 §1 kpa przekazać właściwemu organowi tej kasy.

Według Sądu przekazanie sprawy w trybie art. 65 § 1 k.p.a. może nastąpić wyłącznie pomiędzy organami administracji publicznej a kasa zapomogowa, pożyczkowa nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 §2 pkt 3 kpa.

Tym samym nietrafny jest wyrok Sądu I instancji dotyczący organu właściwego do załatwienia żądania skarżącego - zwrotu kwoty wpłaconej do kasy zapomogowo-pożyczkowej.

Sąd I instancji stwierdził, że organem właściwym do załatwienia tej części wniosku jest organ I instancji. Podejmując rozważania, czy sprawa ta ma charakter sprawy administracyjnej, w ocenie Sądu I instancji, odpowiedzi na to pytanie należy szukać w art. 39 ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234) oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo - pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych w zakładach pracy (Dz. U. Nr 100, poz. 502).

Przepis art. 39 powołanej wyżej ustawy o związkach zawodowych stanowi, że w zakładach pracy mogą być tworzone pracownicze kasy zapomogowo - pożyczkowe a nadzór nad nimi sprawują związki zawodowe. Również powołane rozporządzenie w żadnym przepisie nie daje możliwości ingerencji jednostce w której są utworzone kasy zapomogowo - pożyczkowe. Przepis §12 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że osobom skreślonym z listy członków PKZP przysługuje zwrot wkładów członkowskich, w terminie określonym w statucie o czym może zadecydować PKZP przez swoje organy statutowe.

Po myśli § 29 rozporządzenia fundusz oszczędnościowo - pożyczkowy powstaje z wkładów członkowskich i jest przeznaczony na udzielanie pożyczek, wkłady są zapisywane na osobistym rachunku członka PKZP. Zakład Pracy ma obowiązek świadczyć pomoc kasom zapomogowo - pożyczkowym w zakresie określonym w § 4 rozporządzenia. Ustawodawca w § 39 przyznał PKZP zdolność sądową do występowania z powództwami przeciwko członkom kasy w przypadku niespłacenia pożyczki, w imieniu PKZP występuje członek zarządu.

Sąd stwierdził, że sprawa dotycząca zwrotu wkładu nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego

- a tym samym organ I instancji nie był kompetentny do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu środków zgromadzonych w kasie zapomogowo-pożyczkowej przez skarżącego.

Skoro organ dokonał takiego rozstrzygnięcia i wydał decyzję, a organ II instancji utrzymał ją w mocy (mimo innego uzasadnienia) należało uznać je za naruszające prawo i z tych względów w wymienionym zakresie uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 579/07 skargę kasacyjną wniósł A. W. reprezentowany przez adwokata D. S. ustanowionego z urzędu. Wyrok zaskarżył w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 wyroku.

Zaskarżonemu wyrokowi pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez

a) niewłaściwe zastosowanie art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez pominięcie w sprawie zasady domniemania niewinności przy ustalaniu podstaw do zastosowania zawieszenia w czynnościach,

b) błędną wykładnię art. 39 ust. 1 ustawy o Policji i przyjęcie istnienia podstaw zastosowania zawieszenia w czynnościach

2. naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia:

a) przepisu art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedokładne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

b) przepisu art. 141 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem przewidzianego ustawą terminu.

W oparciu o przepis art. 188 P.p.s.a. pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi a także zasądzenie na rzecz adwokata D. S. kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały uiszczone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Podniósł, że domniemanie niewinności rozciąga się nie tylko w ramach konkretnego procesu karnego, ale także co nie budzi wątpliwości w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, na wszystkie inne organy władzy publicznej. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż wynikająca z przepisu art. 42 ust. 3 Konstytucji zasada domniemania niewinności obejmuje także organy administracji publicznej, które stosując prawo powinny ją w każdym stanie rzeczy uwzględnić. Domniemanie niewinności obejmuje bardzo szeroki krąg osób, nie tylko oskarżonych czy podejrzanych, ale nawet osoby co do których "nie wyklucza się" popełnienia przestępstwa. W rozpatrywanej sprawie organy administracyjne prowadzące postępowanie oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny pominęły ten aspekt, mimo iż w ocenie skarżącego ma on znaczenie podstawowe.

Również w zakresie uregulowania dotyczącego zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych nie należy zapominać, iż instytucja ta godzi w prawa osób, co do których nie można wypowiedzieć się na danym etapie postępowania o winie. Sąd w uzasadnieniu potwierdził, iż ustawodawca nie uregulował kwestii zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych w okresie pozostawiania na zwolnieniu lekarskim. Jednakże mając na uwadze cel instytucji zawieszenia w czynnościach oraz zasadę domniemania niewinności, należy wskazać, iż instytucja ta winna być stosowana, gdy z uwagi na określone wartości jest to niezbędne. W ocenie skarżącego, w sytuacji przebywania na zwolnieniu lekarskim brak celu zastosowania zawieszenia w czynnościach służbowych. Osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim jest niezdolna do świadczenia pracy, a zatem już z istoty zwolnienia lekarskiego wynika, iż osoba ta nie podejmuje żadnych czynności służbowych. W tej sytuacji stosowanie zawieszenia w czynnościach służbowych jest całkowicie zbędne i sprzeczne z wykładnią celowościową wskazywanych przepisów. Sąd słusznie zauważył, iż ma ono charakter prewencyjny, jednakże wskutek błędnej interpretacji i wadliwego rozumowania pominął fakt, iż w zaistniałej sytuacji, policjant będąc na zwolnieniu lekarskim nie podejmuje żadnych działań. W związku z powyższym należy wskazać, iż w okresie zwolnienia lekarskiego skarżącemu przysługiwało uposażenie w pełnej wysokości.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że błędne przyjęcie przez Sąd zawieszenia w czynnościach służbowych jako zasadnego doprowadziło do błędnego zastosowania przepisów art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, art. 110 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg. Sąd powinien dokonać stosownej oceny zasadności zawieszenia w czynnościach służbowych, gdyż ma to podstawowe znaczenie z punktu oceny zasadności stawianych przez skarżącego zarzutów. W sytuacji gdy naruszenie prawa jest oczywiste i wywołuje określone negatywne konsekwencje w zakresie należnych skarżącemu uposażenia i nagrody rocznej, należy wskazać z całą stanowczością, iż ocena prawidłowości decyzji organu w oderwaniu od pozostałych przepisów prowadzi do błędnych ustaleń i nieprawidłowych wniosków. Stąd też brak rzetelnej analizy zastosowania przepisu art. 39 ust.1 ustawy o Policji stanowi poważne uchybienie Sądu I instancji. Podał, że kwestie zawieszania policjantów w czynnościach służbowych reguluje również wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 39 ust. 4 ustawy o Policji rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2002 r.). Również przepisy wskazanego rozporządzenia nie pozwalają na ustalenie trybu postępowania w sytuacji pozostawania policjanta na zwolnieniu lekarskim. Jednakże przepis § 5 pkt 2 rozporządzenia wskazuje na charakter zawieszenia, które jest celowe w sytuacji gdy brak jest innych przesłanek, które pozwolą na przyjęcie, iż tok czynności dokonywanych w postępowaniu przygotowawczym nie zostanie zakłócony.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa procesowego autor skargi kasacyjnej wskazał, iż Sąd sporządzając uzasadnienie wydanego wyroku w ocenie skarżącego nie dokonał dokładnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Co więcej uzasadnienie zostało sporządzone z uchybieniem terminu 14 dni, co naruszyło wyrażoną w art. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadę szybkości postępowania. Warto w tym miejscu wskazać, iż w swej istocie spór dotyczy roszczeń wynikających ze stosunku pracy, a dokonane potrącenia mają oparcie w zawieszeniu w czynnościach służbowych, czyli instytucji o charakterze czasowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania z uwzględnieniem przesłanek określonych w § 2 tegoż artykułu. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Oznacza to konieczność powołania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania wyłącznie do oceny prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem, nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez pominięcie w sprawie zasady domniemania niewinności przy ustalaniu podstaw do zastosowania zawieszenia w czynnościach. Sąd I instancji nie badał, czy istniały podstawy do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, ponieważ przedmiotem kontroli tego sądu była zaskarżona decyzja o odmowie wypłaty świadczeń pieniężnych: zasiłku chorobowego za okres od [...] sierpnia 2001 r. do [...] stycznia 2002 r., zwrotu 50 % uposażenia za pracę za miesiąc grudzień 2000 r. i zwrotu 1/12 nagrody rocznej za 2000 r., a nie decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych. Decyzją Komendanta Powiatowego Policji w D. z [...] listopada 2000 r. skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych. Ta decyzja nie była kwestionowana i stała się ostateczna, co oznacza, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej. Sprawa ta zatem – zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych - nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, a decyzja obowiązuje tak długo, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem zarówno obniżenie uposażenia o 50% w grudniu 2000 r. jak i pomniejszenie nagrody rocznej o 1/12 za 2000 r. było konsekwencją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w D. z dnia [...] listopada 2000 r. w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. Wynika to wprost z art. 124 ust. 1 i 110 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7 poz. 58 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.). Wobec powyższego zarówno organy Policji jak i sąd I instancji nie mogły badać zasadności zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, a jedynie to czy organ zastosował prawidłowe skutki prawne wynikające z zawieszenia w czynnościach służbowych.

Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez błędną wykładnię art. 39 ust. 1 ustawy o Policji i przyjęcie istnienia podstaw zastosowania zawieszenia w czynnościach. Sąd pierwszej instancji, powołując ten przepis nie dokonywał jego wykładni a wskazywał jedynie, że zawieszenie w czynnościach służbowych powoduje ustawowy obowiązek zastosowania art. 124 ust. 1 ustawy o Policji tj. zawieszenia od najbliższego terminu płatności 50 % ostatnio należnego uposażenia. Jak już wyżej wskazano przedmiotem niniejszego postępowania nie była decyzja o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych a decyzja o odmowie wypłaty świadczeń pieniężnych. Ponadto zarzucając błędną wykładnię przepisu prawa materialnego skarżący powinien uzasadnić (art. 176 P.p.s.a.) na czym polega ten błąd wykładni, to znaczy jaka jest prawidłowa treść tego przepisu i jaką nadał mu Sąd I instancji. Rozpoznawana skarga kasacyjna warunku tego nie spełniała i w żaden sposób nie wykazała naruszenia wymienionej normy prawa materialnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono ponadto naruszenie art. 141 § 1 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem przewidzianego ustawą terminu oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niedokładne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej, jest rezultatem przeprowadzenia przez Sąd kontroli administracji publicznej. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał podstawę prawną wyroku art. 151 P.p.s.a i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia tj. dlaczego uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Nadto Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, by opóźnienie w sporządzeniu uzasadnienia wyroku mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.