Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 690/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 16 stycznia 2012 r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 marca 2008 r. A.S. zwróciła się do Wójta Gminy K. o interwencję w sprawie wypuszczania na podwórko (działka nr.....) i drogę dojazdową (działka nr....) ścieków z budynków sąsiada (z działki nr...) (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 18).

Zawiadomieniem z dnia 18 lipca 2008 r. Wójt Gminy K. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3b oraz art. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w przedmiocie zanieczyszczania ściekami bytowymi podwórka i drogi dojazdowej (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 17).

W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [....] 2008 r. stwierdzono, że zbiornik na nieczystości znajdujący się na działce W.G. jest nieszczelny i wycieka z niego woda na drogę i działki znajdujące się poniżej, a sam właściciel zobowiązał się do jego uszczelnienia i takie czynności zostały zrealizowane (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 15 i nr 2). Te ustalenia potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu [....] 2008 r. i dniu 2 grudnia 2008 r. (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 6 i nr 9).

Decyzją z dnia 25 marca 2010 r. Wójt Gminy K. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe stwierdzając, że wobec uszczelnienia szamba przez W.G. i przedłożenia umowy wywozu ścieków wraz z rachunkami potwierdzającymi realizację tych obowiązków, brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie. Skoro samo szambo zostało uszczelnione, to Wójt nie ma uprawnień do badania stanu technicznego tego urządzenia. Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 5 sierpnia 2010 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I. instancji wskazując, że w tej sprawie należy: a) ustalić, jakie to postępowanie było prowadzone i zostało umorzone; b) przestrzegać właściwości rzeczowej organów, bo w przypadku, gdy postępowanie to dotyczyłoby zgodności wykonanych obiektów z warunkami technicznymi, to wówczas Wójt Gminy nie byłby właściwym organem; c) ustalić, czy ewentualnie to postępowanie dotyczyłoby naruszenia stosunków wodnych, o których mowa w art. 29 Prawa wodnego; d) ustalić, czy A.S. ma przymiot strony w tym postępowaniu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu A.T. udzieliła pełnomocnictwa A.S. . W piśmie z dnia 9 września 2010 r. skarżąca wskazała, że domaga się zbadania szczelności szamba na działce W.G. i przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 29 Prawa wodnego celem zapobieżenia dalszemu zalewaniu jej działki.

Wójt Gminy K. przekazał, na podstawie art. 66 K.p.a. wniosek A.T. w zakresie badania szczelności szamba do rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, a sam rozpoznał wniosek w zakresie zmiany stosunków wodnych.

Jak wynika z akt sprawy, inwestorzy A.G. i W.G. zakończyli budowę części swojego budynku na swoich działkach (nr.....) i zgłosili ten fakt wraz z oświadczeniem kierownika budowy o szczelności szamba w dniu 27 lutym 2001 r. (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 26).

W czasie oględzin połączonych z wizytą biegłego w dniu [....] 2011 r. nie stwierdzono nieszczelności szamba na działce W.G. , ani wycieków z tego szamba (akta administracyjne sprawy, tom I, karty nr 54 i następne). W czerwcu 2011 r. biegła sporządziła opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie i odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie i z tej opinii wynika, że nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie z uwagi na odprowadzanie ścieków bytowych z domu W.G. i wód opadowych z tej działki. Biegła stwierdziła, że z uwagi na usytuowanie działki skarżącej i W.G. , tzn. położenie działki W.G. powyżej poziomu działki skarżącej, wody opadowe spływają z działki W.G. w kierunku działki A.T. Nie stwierdzono jednak żadnego spływu ścieków.

W tym stanie sprawy decyzją z dnia 29 lipca 2011 r. Wójt Gminy K. umorzył na podstawie art. 105 K.p.a. postępowanie administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, odprowadzania ścieków na sąsiednie oraz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach o numerach nr nr [....] w D. jako bezprzedmiotowe.

Organ I. instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wynikało z braku rozstrzygnięć nadzoru budowlanego oraz istnienia dowodów na realizację obowiązku wywozu nieczystości przez W.G. Przywołując tezę zawartą w opinii biegłej, jak również fakt wydania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ uznał, iż wobec takich okoliczności postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I. instancji ustosunkował się do złożonych w postępowaniu skarg, uznając je za bezzasadne.

Odwołaniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. A.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej brak respektowania przez organ I instancji zaleceń wydanych w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, brak precyzyjnego i prawidłowego określenia przedmiotu postępowania oraz brak podjęcia odpowiednich działań. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ I. instancji nie ustalił jaki był stan wody na gruncie i nie rozpatrzył sprawy merytorycznie, nie rozstrzygnął sprawy co do istoty. Odwołująca wskazała również, iż sprawa nadal nie jest załatwiona i nie może ulec umorzeniu.

Decyzją z dnia 16 stycznia 2012 r. znak: [....] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 29 lipca 2011 r. znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie, odprowadzania ścieków na sąsiednie oraz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr [....] w D.

Organ podał, że po przeprowadzeniu oględzin stwierdzono nieszczelność szamba na posesji W.G. , zobowiązując go do wykonania uszczelnienia w terminie do 20 sierpnia 2008 r. W zakreślonym terminie, organ I instancji dokonał ustaleń, że zalecenia zostały wykonane.

Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania wskazując, że odwołująca podtrzymała swój wniosek wskazując, że zależy jej jedynie na tym, aby ścieki z szamba nie płynęły w jej stronę, zaś jej żądanie dotyczy zarówno sprawdzenia szczelności szamba jak i zbadania czy nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Kolegium Odwoławcze wskazało, że w dniu 18 listopada 2010 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie określając jego przedmiot jako: sprawę zmiany stanu wody na gruncie, odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie oraz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działach nr [....] w D. , jednocześnie organ I. instancji dopuścił dowód z opinii biegłego do spraw oddziaływania na środowisko oraz wezwał odwołującą do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów związanych z ww. opinią biegłego. W postanowieniu dowodowym organu I instancji brak było jasno sformułowanej tezy dowodowej, wskazano jednakże że: "przedmiotem opinii jest zmiana stanu wody na gruncie, odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie o których mowa w art. 29 prawa wodnego w odniesieniu do dz. ew. [....] w D".

W dniu [....] 2011 r. miały miejsce oględziny z udziałem biegłego, podczas których ustalono, że na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] stanowiącej własność W.G. , zabudowanej budynkiem mieszkalnym, umiejscowiony jest dwukomorowy zbiornik wybieralny z kręgów betonowych. Działka W.G. położona jest na stromym zboczu, ze spadkiem w kierunku drogi i zabudowań odwołującej. W trakcie oględzin nie stwierdzono wycieku z szamba, ustalono natomiast, że sąsiednia działka pokryta jest gnojowicą, zaś podłoże terenu jest gliniaste i słabo przepuszczalne. Wnioskodawczyni odmówiła podpisania protokołu oględzin.

Powołana w sprawie biegła ustaliła, że na podstawie zebranych materiałów dowodowych i przeprowadzonych oględzin, nie można stwierdzić, że na skutek odprowadzania ścieków bytowych i wód opadowych w terenu działki W.G. na grunty sąsiednie, nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego. Biegła zastrzegła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. winien dokonać kontroli "prawidłowego wykonania użytkowania obiektu budowlanego wykonanego przez pana G". W uzasadnieniu opinii biegła ustaliła położenie działek, ich ukształtowanie w terenie i stan prawny oraz kierunek przepływu wód opadowych. Biegła stwierdziła także częściowe uszkodzenie rynien w budynku będącym własnością W.G. Ponadto powołując się na ustalenia dokonane w toku oględzin, biegła wskazała, że nie stwierdzono wówczas śladów wypływu ścieków ze zbiornika wybieralnego na teren posesji i drogi. Jednocześnie w uzasadnieniu opinii biegła zawarła następujące stwierdzenie: cyt.: "Ustalenie, czy wypływ ścieków bytowych ze zbiornika na nieczystości płynne zlokalizowanego na działce p. W. G. i odprowadzanie wód opadowych z terenu tej posesji zmienił stosunki wodne na działce p. A. T. , nie jest możliwe do ustalenia na podstawie zebranych materiałów dowodowych i przeprowadzonych oględzin. Zmiana stosunków wodnych to proces ciągły, wymagający obserwacji, nie dający się stwierdzić w każdym momencie. Zmiana stosunków wodnych wiąże się z konkretnym działaniem właściciela gruntów, ingerującym w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych".

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 15 czerwca 2011 r. W.G. został zobowiązany do rozbiórki istniejącego zbiornika na nieczystości ciekłe usytuowanego na działkach nr [....] i [....] położonych w D. oraz wybudowania nowego zbiornika.

W dalszym uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołująca się A.S. w pismach adresowanych do organu I. instancji wielokrotnie wskazywała, że domaga się załatwienia sprawy nieszczelnego zbiornika wybieralnego na nieczystości, albowiem dochodziło do zalewania drogi gminnej oraz jej nieruchomości. Tak sformułowane żądanie, skierowane do organu administracji może być rozpatrywane poprzez pryzmat wielu norm prawa administracyjnego i cywilnego, stąd słusznie organ I instancji domagał się sprecyzowania od strony, wedle jakiego reżimu prawnego domaga się ona rozstrzygnięcia (żądanie strony mogło być interpretowane jako informacja dotycząca naruszenia przepisów prawa budowlanego, żądanie rozpatrzenia sprawy z zakresu zmiany stosunków wodnych na gruncie, żądanie wydania decyzji o której mowa w art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150), czy też ewentualnie zgłoszenie roszczeń negatoryjnych o jakich mowa w art. 222 K.c.

Dalej Kolegium Odwoławcze podniosło, że w piśmie z dnia 11 października 2010 r. strona wyraźnie wskazała, iż domaga się jednocześnie prowadzenia postępowania z zakresu zmiany stosunków wodnych na gruncie, jak również badania szczelności szamba w oparciu o przepisy prawa budowlanego. Wniosek odwołującej w zakresie w jakim dotyczył kompetencji organu nadzoru budowlanego został rozpatrzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zaś postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 15 czerwca 2011 r. nakazującej rozbiórkę istniejącego zbiornika na nieczystości ciekłe oraz wybudowanie nowego zbiornika. Jak wynika z informacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 stycznia 2012 r. decyzja ta została w całości wyegzekwowana od W.G. , tym samym żądanie odwołującej zostało rozpatrzone i załatwione przez właściwy organ administracji.

Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że przyczyna zalewania działki odwołującej się oraz działki nr [....] - jak wynika z akt przedmiotowej sprawy - wynikała z naruszenia przepisów prawa budowlanego, nie zaś ze zmiany stosunków wodnych na gruncie, dlatego postępowanie z zakresu zmiany stosunków wodnych na gruncie należało uznać za bezprzedmiotowe.

W skardze z dnia 9 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.T. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, uznanie, że Wójt działał w sposób opieszały i niezgodny z prawem. Wniosła również o stwierdzenie, że nastąpiło naruszenie prawa poprzez uznanie, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została w całości wyegzekwowana od W.G. Następnie skarżąca zarzuciła brak stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, że nie dochowano warunku właściwej lokalizacji zbiornika oraz, że oprócz nieszczelności - skarży również niezgodność lokalizacji starego i nowego zbiornika.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że W.G. złamał prawo budowlane, gdyż zlokalizował swój zbiornik na nieczystości niezgodnie z zatwierdzona dokumentacją techniczną i warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a nadto zbiornik ten przeciekał. Następnie skarżąca podniosła, że należało wykopać nowy zbiornik w prawidłowo zatwierdzonym miejscu, bowiem prawidłowa lokalizacja zbiornika nie jest w ogóle brana pod uwagę. Dalej skarżąca zarzuciła, że brak jest dowodu zakupu zbiornika i metryki jego przeznaczenia z atestem, brak jest również protokołu zamontowania zbiornika wraz ze stwierdzeniem gotowości do gromadzenia ścieków.

W końcowej części skargi, skarżąca podniosła, że żadna z dotychczasowych decyzji Wójta nie była właściwa, a nadto Wójt niesłusznie obciążył skarżącą kosztami poniesionymi na opinie biegłego nie mając do tego uprawnień.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. w całości podtrzymało stanowisko zawarte w swojej decyzji z dnia 16 stycznia 2012 r. znak: [....].

Odnośnie zarzutu bezpodstawnego obciążenia skarżącej kosztami opinii biegłego Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r., znak: [....] uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy K. z dnia 29 lipca 2011 r., znak: [....] w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania i zobowiązania A.S. do uiszczenia wydatków związanych z wydaniem opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności rozstrzygnięcia wydanego przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012, poz. 145 z późn. zm.). W badanej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 29 ust. 3 Prawa wodnego stanowiącym, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zatem podstawą dla zastosowania tego przepisu jest wykazanie, że do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich doszło w wyniku działań właściciela gruntu.

Wydanie decyzji w oparciu o art. 29 Prawa wodnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, czyli stwierdzenia że właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i te zmiany szkodzą gruntom sąsiednim, jak również, w przypadku zastosowania regulacji zawartej w art. 29 ustawy - nakazania przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie - dokładnego i bezspornego ustalenia tego stanu (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 555/08, opub. w LEX nr 518005).

Należy wskazać, że przedmiotowa sprawa była rozpatrywana kilkakrotnie. Wydana już raz decyzja organu I instancji z dnia 25 marca 2010 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 sierpnia 2010 r. wskazującą na konieczność wyjaśnienia przedmiotu sprawy i stanu faktycznego sprawy. Ostatecznie organ I instancji uzupełnił zebrany materiał dowodowy o opinię biegłego, dodatkowo przeprowadził oględziny nieruchomości i wykorzystał pozostały materiał dowodowy zebrany uprzednio.

Ponownie prowadząc postępowanie organ I. instancji przeprowadził merytoryczne postępowanie w sprawie. Ustalił mianowicie, że nie nastąpiło zalewanie działki skarżącej, a w związku z ustaleniami zawartymi w opinii biegłej i nakazaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wykonania przez W.G. nowego zbiornika, postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 Prawa wodnego stało się bezprzedmiotowe. Dalej organ I. instancji wskazał, że nie ma uprawnień do kontrolowania prawidłowości wykonanych prac budowlanych i dokumentacji budowlanej.

Przede wszystkim należy wskazać, że postępowanie prowadzone w tej sprawie nie było bezprzedmiotowe i nie stało się bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, że brak jest przesłanek do wydania decyzji nakładającej na właściciela gruntu obowiązku wykonania określonych urządzeń lub przywrócenia stanu poprzedniego, należy wydać decyzję negatywną, a nie umarzać postępowanie, gdyż ta instytucja ma zastosowanie do innych sytuacji. Organ umarza postępowanie administracyjne tylko wtedy, gdy brakuje jednego z elementów konstytutywnych stosunku administracyjnego. Umarza się postępowanie przede wszystkim wówczas, gdy niewłaściwy organ je prowadził, gdy nie było podstawy prawa materialnego do prowadzenia postępowania, gdy nie ma strony. Nie można zaś umorzyć postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, jeżeli organ ustala – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – że nie doszło do naruszenia owych stosunków wodnych. Umorzenie postępowania oznacza i to, że poczynione w toku tego postępowania ustalenia dowodowe nie mogą być uzasadnieniem rozpoznania sprawy. Tak zaś w tej sprawie nie jest. Organy obu instancji wyraźnie oparły się o zgromadzony materiał dowodowy uzasadniając, że nie doszło – w rozumieniu organów - do naruszenia stosunków wodnych. Skoro tak, to należało wydać decyzję o odmowie nałożenia obowiązku na właściciela gruntu sąsiedniego.

Wada ta nie jest jednak najistotniejszym uchybieniem w tej sprawie.

W ocenie Sądu organy obu instancji nie ustaliły w sposób wystarczający do należytego rozpoznania sprawy stanu faktycznego.

Art. 29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, organ wykonawczy gminy może w drodze decyzji administracyjnej nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Powołany przepis stanowi samodzielną podstawę do rozstrzygania w przedmiocie zmiany (naruszenia) istniejących dotychczas stosunków wodnych lub odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie. Nie jest tak, jak podnoszą to organy, że skoro prowadzone jest odrębne postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego co do legalności i prawidłowości wykonania przez W.G. zbiornika na nieczystości na działkach nr [....] i [....] , to stanowi to podstawę do zaniechania rozpoznania sprawy naruszenia stosunków wodnych. Postępowania prowadzone na podstawie art. 29 Prawa wodnego przez właściwego wójta i prowadzone na podstawie art. 66 Prawa budowlanego przez właściwego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są dwoma różnymi postępowaniami. Powiatowy Inspektor bada legalność i zgodność z warunkami technicznymi wykonania danej inwestycji, natomiast art. 29 Prawa wodnego stanowi podstawę do oceny, czy działanie właściciela nieruchomości wpłynęło na zmianę stosunków wodnych na działki sąsiednie. Taka zmiana może wynikać np. z niewłaściwego wykonania danego obiektu, ale może wynikać także z innych działań właściciela. W żadnym przypadku wydanie decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie może oznaczać bezprzedmiotowości postępowania w zakresie naruszenia stosunków wodnych. Ma to w szczególności znaczenie w tej sprawie, w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu 15 czerwca 2011 r. decyzję nakazującą W.G. rozbiórkę istniejącego zbiornika na nieczystości ciekłe i wybudowanie nowego zbiornika.

Jak wyżej podano, art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wyraźnie stanowi, że wójt może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Nakazanie wykonania określonych urządzeń może obejmować i takie, które wymagają uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Sąd poddał także gruntownej ocenie opinię biegłej sporządzonej na potrzeby tej sprawy. Opinia ta nie jest jednoznaczna i wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Skoro biegła ustala, że z dachu budynku znajdującego się na działce nr [....] , na którym nie zostały prawidłowo zamontowane rynny wypływają wody opadowe i kierowane są na działkę nr [....] (droga) i działkę nr [....] , to niewątpliwie jest to przypadek wskazujący na zmianę stosunków wodnych. Dalej biegła ustala, że na działce W.G. widoczne są ślady wymycia gruntu na skutek odprowadzania z tej działki wód opadowych. Na tej podstawie biegła formułuje wniosek, że nie można stwierdzić, że na skutek oprowadzania ścieków bytowych z domu W.G. i wód opadowych z terenu działki nr [....] na grunty sąsiednie, nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie.

Zawarty w opinii wniosek jest nielogiczny z punktu widzenia dokonanych ustaleń. Czym innym jest grawitacyjny kierunek spływu wód, a czym innym dodatkowe skierowanie wody lub ścieków na grunt sąsiedni. Właściciel nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a więc także nie może powodować zwiększenia dotychczasowej ilości wód spływających na grunty sąsiednie. Zmiana kierunku spływu wód jest tylko jednym z przykładów zmiany stanu wody na gruncie. Skoro wyraźnie biegła ustala, że wody opadowe z dachu budynku spływają na działkę skarżącej, to niewątpliwie jest to dodatkowy (zwiększony) spływ wód. Właściciel nieruchomości nie może odprowadzać wód opadowych z wybudowanych budynków (dachów) na działki sąsiednie. Samo ukształtowanie terenu może uzasadniać, że wody opadowe z terenu działki są kierowane zgodnie z ukształtowaniem terenu, ale nie oznacza to, że dodatkowo właściciel działki, zamiast zagospodarowania wód opadowych z dachu budynku czy to w obrębie własnej działki (poprzez odrębny zbiornik wybieralny gromadzący wodę opadową), czy też poprzez kanalizację opadową, może te dodatkowe wody odprowadzać na działkę sąsiednią.

Poza zakresem zleconej opinii jest także ustalanie przez biegłą zakresu czynności wykonywanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Błędny jest pogląd, jakoby nie można było prowadzić postępowania w trybie art. 29 Prawa wodnego tylko z tego powodu, że zmiana stanu wody na gruncie wynika z niewłaściwego korzystania z obiektu budowlanego. Czy w przypadku, gdyby właściciel rzeczywiście wykonał np. rurę stanowiącą odpływ nieczystości ciekłych na działkę sąsiednią z wybieralnego zbiornika na te nieczystości, to także i wówczas nie można byłoby prowadzić postępowania z art. 29 Prawa wodnego? Oczywiście nie. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie na podstawie art. 29 Prawa wodnego jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie lub odprowadzanie wód bądź ścieków na grunty sąsiednie i czy te działania powodują szkodę dla gruntu sąsiedniego. W razie ustalenia tych okoliczności organ winien rozważyć zastosowanie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego niezależnie od tego, że np. zmiana stanu wody na gruncie skutkuje także dodatkowo naruszeniem przepisów Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu w decyzji organu I. instancji zupełnie niepotrzebnie umawiał organ prowadzenie odrębnego postępowania wobec A.T. . Nie wykazano w tym zakresie związku przedmiotowego z tą sprawą. Nie dość precyzyjnie wyjaśniono ustalenia stanu faktycznego wynikające z bogatego materiału zdjęciowego. Pominięto np. dowód z notatki urzędowej z dnia [....] 2011 r. (akta administracyjne sprawy, tom II, karta nr 14), z której wynika, że policjanci zauważyli cieknący strumyk wody wydobywający się z miejsca, gdzie jest szambo. W aktach sprawy znajduje się informacja z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 9 stycznia 2012 r. informująca o prawidłowym zamontowaniu nowego zbiornika na nieczystości ciekle przez W.G. (akta administracyjne sprawy, tom II, karta nr 53).

Rekapitulując należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje są przedwczesne. Opinia biegłej, na podstawie której oparł swoje rozstrzygniecie organ I. i II. instancji nie została sporządzona prawidłowo. Opinia ta powinna wyraźnie wskazywać, czy nastąpiła zmiana stanu wody na danej działce, czy też nie bez wskazywania, czy inne jeszcze organy prowadzą postępowania, czy też nie. Skoro zaś ustala się, że ma miejsce zmiana stanu wody, to wówczas tej okoliczności nie można pominąć.

Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącej należy wskazać, że w tej sprawie Sąd nie może badać legalności lub sposobu wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ta decyzja mogła być, także przez skarżącą lub jej pełnomocnika, skarżona w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Odrębne przepisy przewidują również możliwość dokonania kontroli wykonanych robót przez organ nadzoru budowlanego. Sąd nie może w tej sprawie stwierdzić, że organy działały opieszale. Opieszałość (bezczynność, przewlekłe prowadzenie postępowania) możliwa jest do chwili wydania decyzji. Z chwilą wydania decyzji stan opieszałości znika.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że brak należycie i wszechstronnie przeprowadzonego postępowania dowodowego uzasadnia ich uchylenie. W szczególności organy oparły się o opinie biegłej bez analizy logiczności wynikających z tej opinii wniosków. Pominięto ustalanie przyczyn naruszania stosunków wodnych w stosunku do działek nr [....] i nr [....] , nie dokonano oceny wyrządzenia szkody na ww. działkach – te uchybienia uzasadniają wniosek, że miało w tej sprawie miejsce naruszenie procedury administracyjnej w stopniu, w jakim mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uzasadniająca uchylenie obu decyzji. Zaskarżona decyzja jest bowiem jeszcze przedwczesna i nie załatwia sprawy.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. przy ponownym postępowaniu organ I instancji powinien w szczególności dokonać oględzin ww. nieruchomości w zakresie ustalenia, czy nadal ma miejsce zmiana stanu wody na gruncie (mając na uwadze wykonanie nowego zbiornika na nieczystości przez W.G. ), w razie wątpliwości co do stanu wody na gruncie zwrócić się o sporządzenie opinii uzupełniającej lub nowej opinii i na tej podstawie rozstrzygnąć sprawę.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia prawa procesowego, zwłaszcza zaś art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.