Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2290/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 1102/10 w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 1102/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] października

2010 r. r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta na podstawie art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 i 2 pkt. 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z art. 104 k.p.a. uznał, że kwota pobranego przez D. L. zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2008 r. do 28 lutego 2010 r. (to jest za 22 miesiące) w łącznej wysokości [...] zł była nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym. Nakazał również zwrot kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł wraz z wyliczonym ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. uchylono od dnia 1 maja 2008 r. decyzję [...] z dnia [...] lutego 2008 r. przyznającą stronie zasiłek pielęgnacyjny. Organ zaznaczył, że zgodnie z regulacją art. 30 ust. 1 oraz ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która nienależnie pobrała świadczenie jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy.

Po rozpoznaniu odwołania D. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Dokonując ustaleń faktycznych organ odwoławczy wskazał, że D. L. złożył w dniu [...] lutego 2008 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. We wniosku podpisał oświadczenie, że nie jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego oraz pouczenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Jednocześnie zobowiązał się do niezwłocznego informowania organu pomocy społecznej o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 lutego 2008 r. do 28 lutego 2010 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Doręczona stronie decyzja również zawierała pouczenie, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba do nich uprawniona jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tym organ wypłacający świadczenie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił Ośrodek Pomocy Społecznej, że D. L. od 1 maja 2008 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny. Zatem decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. uchylił z dniem 1 maja 2008 r. decyzję własną przyznającą stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymało w mocy wyżej opisaną decyzję organu I instancji. Organ pomocy społecznej wszczął więc postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o czym zawiadomił stronę. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do renty lub emerytury, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. Kolegium zaznaczyło, że w przypadku osiągnięcia przez emeryta lub rencistę 75 roku życia Zakład Ubezpieczeń Społecznych w praktyce przyznaje dodatek pielęgnacyjny bez konieczności składania wniosku w tym przedmiocie. Sytuacja taka nie ma natomiast miejsca wówczas, gdy dodatek pielęgnacyjny jest przyznawany z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. W tej sytuacji konieczne jest złożenie stosownego wniosku i dołączenie do niego zaświadczenia lekarskiego na druku ZUSN-9. Zatem organ uznał, że strona w momencie składania wniosku o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych była zobowiązana do poinformowania o tym organ pomocy społecznej. Kolegium przytoczyło regulację ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że art. 16 regulujący zasiłek pielęgnacyjny stanowi zupełnie odrębne świadczenie od wyżej opisanego.

Organ zaznaczył, że w sprawie zachodzą przesłanki do uznania nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego określone w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ zaznaczył również, że strona może zwrócić się do właściwego organu z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może ponadto zawnioskować o rozłożenie ich na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 1102/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. L. na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wskazując, iż decyzja ta nie narusza prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z koniecznością zapewnienia opieki i pomocy innej osobie w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przysługuje on między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wynika z regulacji art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczenia rodzinnych. Sąd przedstawił, że skarżący spełnia wyżej opisaną przesłankę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności począwszy od dnia 11 stycznia 2008 r. Skarżący wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W powyższym wniosku zawarte zostało pouczenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje między innymi osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego przyznawanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm.). Oświadczenie to zostało przez skarżącego własnoręcznie podpisane. Organ uznając więc, że spełnione zostały przesłanki przyznania stronie wnioskowanego świadczenia opiekuńczego wydał decyzję z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] mocą której przyznał stronie zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 lutego 2008 r. do 28 lutego 2010 r. w wysokości [...] zł. Jednocześnie wskazano, że wypłata świadczenia będzie następowana przelewem na konto bankowe. Organ w decyzji tej zawarł pouczenie o konieczności informowania o wystąpieniu jakichkolwiek zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w T., że D. L. od dnia 1 maja 2008 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny. W konsekwencji organ pomocy społecznej uchylił, z dniem 1 maja 2008 r. decyzję własną przyznającą stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. Organ wszczął więc postępowanie administracyjne w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, ustalając ostatecznie ich wysokość na kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że stosownie do treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Godzi się podnieść, że dodatek pielęgnacyjny oraz zasiłek pielęgnacyjny stanowią dwa odrębne świadczenia, które uregulowane zostały w różnych ustawach oraz są przyznawane przez inne organy. Oceniając jednak charakter wskazach świadczeń stwierdzić należy, że są one porównywalne, choć dodatek pielęgnacyjny ma charakter ubezpieczeniowy, a zasiłek jest świadczeniem z pomocy społecznej. Zbieg prawa do wskazanych świadczeń został wyłączony przez ustawodawcę, który w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczył z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, niezależnie od podstaw jego uzyskania, osoby uprawnione do dodatku pielęgnacyjnego.

W myśl natomiast przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie ust. 2 pkt 1 cytowanej normy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Kwoty świadczeń rodzinnych, nienależnie pobranych, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 8). W niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżący pobrał nienależnie zasiłek pielęgnacyjny. Skarżący we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych złożył oświadczenie, że zapoznał się z warunkami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego oraz że zobowiązuje się do zgłoszenia organowi pomocy społecznej wszelkich zmian mających wpływ na prawo do wypłacanych świadczeń. Dlatego organ uchylił decyzję przyznającą skarżącemu omawiane świadczenie oraz w dalszej kolejności ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń zobowiązując stronę do ich zwrotu.

Przepis art. 30 ust. 1 ustawy stanowiący, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, obowiązana jest do ich zwrotu, nie daje możliwości odstąpienia przez organ administracji od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Dlatego organy administracji, rozpoznające sprawę niniejszą, nie miały podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu świadczeń.

Konkludując, Sąd uznał, że organy prowadziły w prawidłowy sposób postępowanie dowodowe, oparły się na niezbędnym materiale dowodowym, który został w sprawie zebrany i właściwie uzasadniły swoje stanowisko w motywach rozstrzygnięć.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 1102/10 złożył D. L. reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania:

- art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na przyjęciu przez Sąd stanu faktycznego, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy;

- art. 151 w zw. z art.145 § 1 lit. c) ww. ustawy polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że całkowicie błędne jest ustalenie, że skarżący świadomie i celowo zataił informację o dodatku pielęgnacyjnym i wprowadził w ten sposób w błąd organ administracji. W niniejszej sprawie organy administracji nie poczyniły w kwestii winy skarżącego jakichkolwiek ustaleń, a swoją argumentację ograniczyły do lakonicznego stwierdzenia, że skoro skarżący od maja 2008 r. pobierał dodatek pielęgnacyjny z ZUS to automatycznie nienależnie pobierał świadczenie rodzinne z OPS. Pouczenie pod decyzją Kierownika OPS w T. zawiera jedynie zdawkową informację o ogólnym obowiązku informowania o każdej zmianie mającej wpływ na pobieranie świadczenia. Z pouczenia tego nie można wywnioskować o jakiej zmianie świadczeniobiorca ma informować a o jakiej nie. Zatem tego rodzaju pouczenie nie spełnia warunku jasności i czytelności, gdyż wymaga dokładnej znajomości przepisów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie podstawę wniesionej skargi kasacyjnej stanowią dwa zarzuty. Pierwszy z nich dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w toku postępowania przed organami administracji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Drugi zaś zarzut dotyczy naruszenia przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na przyjęciu przez Sąd stanu faktycznego, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny. Wskazane zarzuty nie mogą jednak zostać uwzględnione.

Bezzasadnym jest podnoszony przez skarżącego kasacyjnie zarzut naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1, art. 107 k.p.a. polegającego na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Bezspornym jest, że organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem administracyjnym, stosownie do treści art. 7 k.p.a. zobowiązany jest podejmować działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w oparciu o treść art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ nie może przy tym wydać rozstrzygnięcia, dopóki nie wyjaśni wszelkich istotnych dla tego rozstrzygnięcia okoliczności.

Sąd pierwszej instancji z kolei, dokonując kontroli legalności zaskarżonych aktów, zobligowany jest wszechstronnie zbadać stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, w szczególności przeanalizować wszystkie jej istotne elementy, których ocena przez organ i strony postępowania nie była jednolita.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gliwicach prawidłowo wykonał tę powinność. Zasadnie uznał, że kontrolowane przez niego postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Organy zaś obydwu instancji – wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie – zrealizowały obowiązki wynikające z treści art. 7 k.p.a. obligującego je do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały oceny, czy kwota pobranego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2008 r. do 28 lutego 2010 r. była nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym.

Stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Niewątpliwie nabycie przez skarżącego prawa do dodatku pielęgnacyjnego skutkuje ex lege utratą uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego.

Wskazać należy, że choć oba świadczenia (dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjne) wypłacane są na podstawie odrębnych ustaw, to jest: ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), to jednak w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż charakter zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego jest porównywalny na gruncie wykładni celowościowej i funkcjonalnej – oba świadczenia przysługują osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2). Przepis art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi zaś, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat życia. Natomiast dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Oba wskazane świadczenia nie służą zatem "wzbogaceniu się" osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej do samodzielnej egzystencji, na co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji.

Cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są podobne. Przyjąć należy, że ustawodawca miał na względzie ten fakt, skoro w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulował kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, iż świadczenia te wykluczają się wzajemnie, aby zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Artykuł 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia wszystkich przesłanek w nim określonych organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przepis ten zawiera również definicję ustawową pojęcia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, zgodnie z którą za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1).

Z powołanego przepisu wynika zatem, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, którego podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż uznanie przez organy, że wypłacony D. L. w okresie od 1 maja 2008 r. do 28 lutego 2010 r. zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zostało oparte na prawidłowych rozważaniach i ustaleniach. Okolicznością wpływającą na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne była okoliczność przyznania i pobierania przez skarżącego dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2008 r.

Z akt sprawy wynika, że na wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżący oświadczył, że nie jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego oraz zobowiązał się do niezwłocznego powiadomienia podmiotów wypłacających zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do tego zasiłku. Podobne pouczenie zostało zawarte również w decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] lutego 2008 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Kolejna decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] listopada 2009 r. zmieniająca decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. w związku z prośbą skarżącego (wniosek z dnia [...] września 2009 r.) o wypłacanie zasiłku pielęgnacyjnego w kasie Ośrodka Pomocy Społecznej, również zawierała pouczenie o konieczności informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku niezwłocznego informowania organów pomocy społecznej o zmianach w swojej sytuacji majątkowej mogących mieć wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wskazano wcześniej zarówno oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jak i pouczenie zawarte w decyzjach z dnia [...] lutego 2008 r. i [...] listopada 2009 r. nie było obszerne, sformułowane zostało w sposób zrozumiały, zawierało tylko niezbędne treści i nie wymagało znajomości przepisów prawa. Podzielić zatem należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że skarżący został prawidłowo pouczony o konieczności informowania o każdej zmianie swojej sytuacji majątkowej mającej wpływ na przyznanie zasiłku i był świadomy obowiązku jaki na nim ciążył.

Niezasadny jest również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa składniki jakie winno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te niezbędne elementy uzasadnienia wyroku zawiera: zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które całościowo odnosi się do zaistniałych w sprawie problemów prawnych, wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie nieuwzględniające skargę oraz podstawy prawne rozstrzygnięcia. Dlatego też, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybień przy konstruowaniu uzasadnienia.

Z powyższych względów wbrew stanowisku skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył powołanych przepisów postępowania, a zatem skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.