Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 33/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 października 2018 r., nr [...], stwierdzająca nieważność w części decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2016 r. M. Z. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K. Z. oraz na dzieci: M. Z. i I. Z. We wniosku podała, że jej rodzina składa się z 5 osób: jej samej, męża P. Z. oraz trójki dzieci. Oświadczyła też, że jej mąż (ojciec dzieci) przebywa w [...], gdzie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, podlega ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1 lutego 2010 r., i gdzie złożyli wniosek o świadczenia rodzinne, na podstawie którego wydana została decyzja w tej sprawie.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...] Zastępca Kierownika Referatu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, działający z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego, orzekł o:

1. odmowie przyznania M. Z. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: K. Z. (ur. [...] r.) w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r.;

2. przyznaniu M. Z. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: M. Z. (ur. [...] r.) w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie,

3. przyznaniu M. Z. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: I. Z. (ur. [...] r.) w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie,

4. odmowie przyznania M. Z. prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości dodatku dyferencyjnego na dzieci: K. Z., M. Z. oraz I. Z., od 1 sierpnia 2016 r.

Jako podstawę prawną wydania decyzji organ wskazał art. 11 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 ze zm.), art. 68 ust. 1a i ust. 1b (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, art. 60 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 16 września 2009 r., nr 987/2009, dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 oraz decyzję z dnia 12 czerwca 2009 r., nr F1, dotyczącą wykładni art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 odnoszącego się do zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu prawa do świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że wnioskodawczyni była aktywna zawodowo w Polsce w okresie od 15 września 2014 r. do 29 lipca 2016 r., natomiast jej mąż – P. Z. jest aktywny zawodowo w [...]. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy i dlatego odmówiono prawa do świadczenia na pierwsze dziecko – K. Z. Jednocześnie, świadczenie przyznano na kolejne dzieci do ostatniego dnia miesiąca, w którym wnioskodawczyni była aktywna zawodowo w Polsce, czyli do 31 lipca 2016 r. Przy ustalaniu dodatku dyferencyjnego wzięto natomiast pod uwagę wysokość [...] zasiłku rodzinnego, który na pierwsze i drugie dziecko wynosi 190 euro miesięcznie (równowartość 825,89 zł), a na trzecie dziecko 196 euro miesięcznie (równowartość 851,97 zł). Dokonane porównanie kwoty świadczenia rodzinnego przewidzianego w [...] z kwotą świadczenia wychowawczego pokazuje, że świadczenia rodzinne na dzieci: M. Z. i I. Z. w [...] są wyższe od kwoty świadczenia wychowawczego wnioskowanego w Polsce (tj. 500 zł). W związku z tym w Polsce, jako w państwie zobowiązanym do wypłaty świadczenia wychowawczego w drugiej kolejności, nie przysługuje świadczenie wychowawcze w wysokości dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Pismem z dnia 11 października 2017 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu zawiadomił Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, że ww. decyzja – w części dotyczącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. Z. i I. Z. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 68 ust. 1b (i) rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zawiadomieniem z dnia 6 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu poinformowało o wszczęciu z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Następnie, decyzją z dnia 12 października 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło nieważność decyzji z dnia 31 stycznia 2017 r. w części objętej pkt 2 i 3, dotyczącym przyznania M. Z. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. Z. i I. Z. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie na każde dziecko. W uzasadnieniu Kolegium uznało, że w sprawie wystąpiły okoliczności związane z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, z uwagi na to, że P. Z. (ojciec dzieci i mąż strony) jest aktywny zawodowo w [...] co najmniej od 1 października 2013 r., a wnioskodawczyni była aktywna zawodowo w Polsce do 29 lipca 2016 r. i aktualnie nie figuruje jako płatnik składek. W związku z tym koniecznym stało się zastosowanie reguły antykumulacyjnej opisanej w art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Wydając badaną decyzję organ orzekając w pkt 2 i 3 o prawie do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. Z. i I. Z., rażąco naruszył natomiast art. 68 ust. 1b (i) rozporządzenia nr 883/2004, poprzez uznanie, że ma on zastosowanie w okresie do 31 lipca 2017 r., podczas gdy miał on zastosowanie jedynie do 31 lipca 2016 r. (jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu badanej decyzji). Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy w dwóch państwach jest wykonywana praca, prawo do świadczeń udzielane jest w pierwszej kolejności na podstawie ustawodawstwa miejsca zamieszkania dzieci. Skoro od dnia 1 sierpnia 2016 r. wnioskodawczyni nie była aktywna zawodowo w Polsce, to zastosowanie miał art. 68 ust. 2 i ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 dotyczący dodatku dyferencyjnego. W konsekwencji, należało stwierdzić, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego w części objętej pkt 2 i 3, co wyczerpuje przesłankę prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. i skutkuje stwierdzeniem jej nieważności w tej części.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, M. Z. zarzuciła zaskarżonej decyzji Kolegium:

- błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. nie pozostawała aktywna zawodowo w Polsce podczas, gdy w spornym okresie prowadziła działalność gospodarczą;

- naruszenie zasad postępowania administracyjnego polegające na braku wnikliwego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy; podczas, gdy informowała organ wydający decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego, iż jej mąż przebywa poza granicami kraju, gdzie świadczy pracę, Marszałek Województwa Opolskiego wydał decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w wysokości po 500 zł miesięcznie na dzieci M. Z. i I. Z.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści uzasadnienia na okoliczność ich treści, a w szczególności faktów, które potwierdzają.

Uzasadniając zarzuty skarżąca wyjaśniła, że w okresie od 15 września 2014 r. do 31 sierpnia 2017 r. prowadziła działalność gospodarczą, z czego w okresie od 29 lipca 2016 r. do 31 sierpnia 2017 r. pobierała zasiłek wychowawczy. W oświadczeniu z dnia 25 kwietnia 2016 r. podała, że jej mąż przebywa w [...], gdzie jest zatrudniony i podlega ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1 lutego 2010 r. Pomimo tego, Marszałek Województwa Opolskiego wydał decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Wskazując na to, że pozostawała w dobrej wierze i nie miała wpływu na treść wydanej decyzji, a otrzymane kwoty wydała wyłącznie na bieżące utrzymanie dzieci skarżąca podniosła, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowych rozstrzygnięć organu. Zwróciła też uwagę na to, że nie korzystała ze wsparcia społecznego w [...]. Jako dowody skarżąca przedłożyła wydruk ze strony internetowej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (w skrócie CEIDG) dotyczący prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w okresie od 15 września 2014 r. do 31 sierpnia 2017 r. oraz kopie zaświadczeń z ZUS z dnia 7 września i 2 października 2017 r. potwierdzających podleganie przez nią ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w okresie od wrześnian 2014 r. do 31 sierpnia 2017 r. z wyłączeniem okresu od 1 kwietnia do 2 maja 2015 r., kiedy była zwolniona z opłacania składek z powodu pobierania zasiłku chorobowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżone decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że w ramach postępowania nieważnościowego ornie można dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli. Tymczasem, w aktach przedmiotowej sprawy, brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby, że skarżąca w okresie od 30 lipca 2016 r. przebywała na urlopie wychowawczym i z tego tytułu były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Nadto, w celu ustalenia okresu aktywności zawodowej skarżącej organ pierwszej instancji przeprowadził stosowne postępowanie. W odpowiedzi uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo z dnia 20 grudnia 2016 r.) wskazano, że 29 lipca 2016 r. skarżąca została wyrejestrowana (zawieszenie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej) i aktualnie nie figuruje jako płatnik składek. W takiej sytuacji, czynienie przez skarżącą zarzutu braku wnikliwego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy, jest niezrozumiałe. Tym bardziej, że skarżąca na żadnym etapie prowadzonych postępowań nie podnosiła, że przebywa na urlopie wychowawczym i z tego tytułu są odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Argument taki przedstawiła dopiero we wniesionej skardze. Dalej Kolegium zaznaczyło, że obecnie organ pierwszej instancji zobowiązany będzie rozpatrzyć wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, a w związku z nowymi argumentami dokona ponownych ustaleń w tym zakresie i w zależności od ich wyniku wyda stosowne rozstrzygnięcie. W postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności nie bada się natomiast zawinienia strony, czy wpływu wadliwego rozstrzygnięcia na prawa strony. W przypadku stwierdzenia określonych wad kwalifikowanych zawartych w art. 156 § 1 K.p.a., organ wyższego stopnia jest zobligowany do stwierdzenia nieważności wadliwego rozstrzygnięcia.

Podczas rozprawy, odpowiadając na pytanie Sądu skarżąca oświadcza, że mąż w [...] pobierał "[...]" na pierwsze dziecko, w przypadku drugiego i trzeciego dziecka tylko różnicę dyferencyjną z miesiącem wydania decyzji przez Marszałka. Wyjaśnia, że cały czas jest aktywna zawodowo sprawując opiekę nad dzieckiem, zawiesiła działalności gospodarczą, potem ją wyrejestrowała. Nigdy nie była osobą bezrobotną, a od września 2017 r. podjęła nowa pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc skutkującym koniecznością jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja stwierdzająca w części nieważność decyzji wydanej w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, dlatego ocena Sądu sprowadzała się do rozważenia podstaw stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji objętej tym trybem i prawidłowości przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Nie obejmowała natomiast kwestii merytorycznych związanych z ponownym rozpoznaniem sprawy o przyznanie przedmiotowego świadczenia w tym, co do podstaw faktycznych i prawnych jego przyznania, bądź odmowy przyznania. Miała ona na celu wyłącznie rozstrzygniecie, czy zaskarżoną decyzją prawidłowo ustalono podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

W tym zakresie Sąd uwzględnił, że postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięte jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) zwanej K.p.a.

Jest to postępowanie nadzwyczajne, samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Stanowi ono wyjątkową instytucją, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w przypadku, gdy wydana w tej sprawie decyzja dotknięta była kwalifikowaną wadliwością prawną określoną w art. 156 § 1 K.p.a., a nie zaistniały przesłanki negatywne z art. 156 § 2 K.p.a. Nie służy ono jednak rozpoznaniu sprawy objętej weryfikowaną decyzją w jej zasadniczym przedmiocie. Dopiero stwierdzenie nieważności powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał wadliwy akt i rozpoznanie istoty sprawy.

W wyniku stwierdzenia nieważności sprawa, która była przedmiotem decyzji uznanej za nieważną, wraca do stanu, w jakim się znajdowała przed jej wydaniem. W konsekwencji, organ który decyzję nieważną wydał uprawniony jest do ponownego rozpoznania sprawy i wydania w niej merytorycznego rozstrzygnięcia. Samo postępowanie nieważnościowe nie kończy się merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, w której podjęto decyzję objętą trybem stwierdzenia nieważności. Służy ono wyłącznie ustaleniu zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wskazane przesłanki mają charakter wyczerpujący i odnoszą się do wadliwości samej decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym tę decyzję podjęto, a którego wady mogą zostać usunięte wyłącznie w trybie wznowienia postępowania.

W niniejszej sprawie stwierdzono, że decyzja objęta trybem nieważnościowym obarczona była wadliwością z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w postaci rażącego naruszenia prawa.

Stosownie do tej wadliwości wyjaśnić przyjdzie, że przepisy K.p.a. nie definiują pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Treść tego pojęcia została jednak ukształtowana przez doktrynę i orzecznictwo, gdzie wskazuje się, że nie każde naruszenie prawa jest naruszeniem o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. O uznaniu naruszenia prawa za rażące decyduje jego oczywistość, polegająca na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa. Inaczej mówiąc, naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter rażący, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, bądź też obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Naruszenie takie musi być oczywiste i wyraźne. Można mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność.

Z rażącym naruszeniem prawa mamy zatem do czynienia wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Istotne dla rażącego naruszenia prawa jest bowiem to, że treść aktu pozostaje w jawnej sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie taki przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Kontrolowana przez Kolegium w trybie nieważności decyzja z dnia 31 stycznia 2017 r., wydana została z zastosowaniem przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r., nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1 z póź. zm.). Stwierdzając nieważność tej decyzji Kolegium powołało treść art. 67 tego rozporządzenia, w myśl którego osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Uwzględniło również regułę pierwszeństwa wyrażoną w art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia, zgodnie z którą w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania. Następnie wskazując na przepis art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia stwierdziło, że w sytuacji, gdy wniosek zostaje złożony w instytucji właściwej państwa członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie - ale nie na zasadzie pierwszeństwa, instytucja, ta zapewnia dodatek dyferencyjny. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 dodatek ten określany jest dla sumy, która przekracza kwotę świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo wyznaczone jako mające pierwszeństwo.

Uwzględniając powyższe regulacje Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji orzekając w pkt 2 i 3 badanej decyzji o prawie do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. Z. i I. Z. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. rażąco naruszył art. 68 ust. 1b (i) rozporządzenia nr 883/2004, poprzez uznanie, że ma on zastosowanie w okresie do 31 lipca 2017 r., podczas gdy miał on zastosowanie jedynie do 31 lipca 2016 r. Przyjęło Kolegium, że zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy w dwóch państwach jest wykonywana praca, prawo do świadczeń udzielane jest w pierwszej kolejności na podstawie ustawodawstwa miejsca zamieszkania dzieci. Skoro jednak od dnia 1 sierpnia 2016 r. wnioskodawczyni nie była aktywna zawodowo w Polsce, to zastosowanie miał art. 68 ust. 2 i ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 dotyczący dodatku dyferencyjnego.

Stosownie do takiej oceny stanowczo podkreślić trzeba, że przepisy art. 68 rozporządzenia nr 883/2004 nie mogą być stosowane w bezpośrednim rozumieniu. Ustalenie ich treści - niepozostawiającej żadnych wątpliwości interpretacyjnych, wymaga bowiem dokonania ich wykładni. Błędna wykładnia przepisów, tak jak i nieodpowiednie ich zastosowanie, nie stanowią natomiast o rażącym naruszeniu prawa.

Uwzględniając argumentację Kolegium przedstawioną w zaskarżonej decyzji nie sposób dostrzec oczywistości naruszenia prawa, polegającej na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.

Zauważyć należy, że uzasadniając weryfikowaną decyzję w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego (z dnia 31 stycznia 2017 r.) – w zakresie podstaw prawnych dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 67, art. 68 ust. 1 lit. a, art. 68 ust. 3 lit. a i art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, a więc na te regulacje prawne, które według Kolegium powinny znajdować w sprawie zastosowanie. Brak było tym samym podstaw do uznania, że rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zastosował niewłaściwe przepisy art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Dostrzec ponadto trzeba, że zakwestionowany przez Kolegium, jako podstawa wydania decyzji, przepis art. 68 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia nr 883/2004 został wskazany jako podstawa rozstrzygnięcia jedynie w komparycji decyzji. Nie był on natomiast powołany jako podstawa prawna ustaleń w jej uzasadnieniu. Poza tym, został wskazany obok przepisu art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004, a bez dokonania wykładni tych regulacji nie sposób uznać, aby podjęte rozstrzygnięcie było z nimi w oczywisty sposób sprzeczne.

Wykładnia taka nie została w szczególności przedstawiona w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do ustaleń Kolegium wskazać przyjdzie, że stwierdzając rażące naruszenie przepisu art. 68 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 833/2004 organ nie wyjaśnił podstaw do zastosowania reguły kolizyjnej określonej w art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004. Nie rozważył przede wszystkim, czy świadczenie wychowawcze w [...] i w Polsce wypłacane są z różnych, czy z tego samego tytułu. Tymczasem, jest to ustalenie kluczowe dla zidentyfikowania właściwej reguły kolizyjnej. W myśl art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 833/2004, pierwszeństwo występuje bowiem po stronie ustawodawstwa państwa zatrudnienia lub wykonywania pracy na własny rachunek w przypadku świadczeń wypłacanych z różnych tytułów. Natomiast, na podstawie art. 68 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia nr 833/2004, pierwszeństwo prawa państwa zatrudnienia lub wykonywania pracy na własny rachunek - w przypadku, gdy państwo zatrudnienia jest równocześnie państwem zamieszkania dzieci, występuje w przypadku świadczeń wypłacanych z tego samego tytułu. Co więcej przepis ten odnosi się wyłącznie do świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Do świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania ma z kolei zastosowanie art. 68 ust. 1 lit. b (iii) rozporządzenia nr 833/2004.

Z decyzji Kolegium nie wynika jakie świadczenie, na jakiej podstawie oraz z jakiego tytułu przysługuje w [...]. Organ podał jedynie, że w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r. wnioskodawczyni nie była aktywna zawodowo w Polsce. Nie zidentyfikował natomiast rodzaju i tytułu przyznania świadczeń, w tym także tytułu polskiego świadczenia wychowawczego, co jest konieczne dla zastosowania przepisów rozporządzenia i ustalenia na jego podstawie reguły pierwszeństwa.

W konsekwencji, ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, nie dawały podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 68 ust. 1 lit. b (i) rozporządzenia nr 833/2004.

Uwzględnić też trzeba, że zastosowanie regulacji art. 68 rozporządzenia nr 833/2004 wymaga dokonania wykładni tych przepisów, w tym w związku z przepisami państw członkowskich regulujących udzielenia odpowiednich świadczeń, co powoduje, że nie mogą być one stosowane w bezpośrednim rozumieniu. To powoduje, że nie można stwierdzić oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią weryfikowanego przez Kolegium rozstrzygnięcia – w zakresie jego pkt 2 i 3, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, która kwalifikowana jest jako rażące naruszenie prawa.

Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niewłaściwe - bo nie znajdujące umocowania prawnego i faktycznego – zastosowanie. Ocena dokonana przez Kolegium nie daje bowiem postaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Sąd nie jest natomiast kolejną instancja uprawnioną do badania tej kwestii.

Z tego powodu uznając, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Dokonując oceny, co do zaistnienia podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji, Sąd uwzględnił również, ujawnione przez skarżącą w toku postępowania sądowoadministracyjnego, okoliczności dotyczące prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu pomiędzy 31 lipca 2016 r. a 31 sierpnia 2017 r. Wynikają one z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, z których dowód uzupełniający Sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Wprawdzie mogą być kwalifikowane jako przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i powinny podlegać badaniu w odrębnym trybie wznowienia, jednak w ocenie Sądu mogą mieć one znaczenie także dla wyniku niniejszej sprawy prowadzonej w trybie stwierdzenia nieważności.

Podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszym postępowaniu stanowiło ustalenie przez Kolegium, że skarżąca w spornym okresie nie była aktywna zawodowo. Ujawnione dowody przeczą tym ustaleniem, co niewątpliwie ma wpływ na dokonaną przez Kolegium ocenę.

Przy tym ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji należy dokonać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu podlegającego weryfikacji.

W konsekwencji, w celu dokonania legalnej oceny w tym zakresie, organ odwoławczy powinien uwzględnić rzeczywisty stan faktyczny. Wprawdzie nie prowadzi nowego postępowania wyjaśniającego, jednak nie może dokonać oceny sprzecznej z ujawnionymi i bezspornymi okolicznościami faktycznymi.

Z punktu widzenia zasady trwałości decyzji, ustalonej w art. 16 § 1 K.p.a., która związana jest z konstytucyjną zasadą ochrony słusznie nabytych praw, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawa, nie do zaakceptowania jest sytuacja stwierdzenia nieważności decyzji pomimo ujawnienia stanu faktycznego, który wskazuje na jej legalność.

Jeśli potwierdzone zostaną okoliczności faktyczne mające wpływ na ocenę odnośnie do stwierdzenia nieważności decyzji, organ prowadzący postępowanie w tym trybie powinien je uwzględnić.

W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny zachodzi konieczność ustalenia, czy wobec ujawnionej i potwierdzonej aktywności zawodowej skarżącej w Polsce istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji z dnia 31 stycznia 2017 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium dokona oceny w tym zakresie, i rozważy, czy istnieją podstawy do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności a jednocześnie do ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, wobec okoliczności, że w pkt 2 i 3 decyzji z dnia 31 stycznia 2017 r. skarżącej przyznano świadczenie do 31 lipca 2017 r. podczas, gdy pismem z dnia 27 września 2017 r. wystąpiła ona o zweryfikowanie tej decyzji, co do przyznania jej świadczenia także za sierpień i wrzesień 2017 r.