Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1053/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust.8a pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku K. Z. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] marca 2017 r., Nr [...], zmieniającej decyzję własną z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...] przyznającą na okres od [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r. K. Z. na jej dzieci: córkę N. Z. oraz córkę A. Z. zasiłki rodzinne, poprzez uchylenie prawa do tych zasiłków w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] października 2017 r. - na podstawie art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a." oraz art. 5 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1518 ze zm.), dalej "u.ś.r.". - odmówiło stwierdzenia nieważności.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. przyznał K. Z. na okres od [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r. zasiłki rodzinne na córki N. i A. w kwocie [...]zł miesięcznie, przy czym w odniesieniu do córki [...] w okresie od [...] września 2017 r. do [...] października 2017 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.

Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2017 r., wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. - organ zmienił tę decyzję w ten sposób, że uchylił prawo do tych zasiłków w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] października 2017 r.

Decyzja ta nie została zaskarżona, wskutek czego stała się ostateczna.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji wydał dwie decyzje (nr [...] i nr [...]) odpowiednio - o uznaniu zasiłków rodzinnych wraz z jednorazowym dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka, wypłaconych w okresie od [...] czerwca 2016 r. do [...] października 2016 r. za świadczenia nienależnie pobrane oraz o uznaniu zasiłków rodzinnych, wypłaconych w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] marca 2017 r. za świadczenia nienależnie pobrane.

Od obu tych decyzji K. Z. wniosła odwołanie, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r., utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji.

Jednocześnie w dniu [...] czerwca 2017 r. K. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2017 r., uchylającej prawo do zasiłku rodzinnego.

Skarżąca we wniosku tym podniosła, że organ bezpodstawnie doliczył do dochodu rodziny, dochód z gospodarstwa rolnego jej męża [...]. Gospodarstwo to zostało bowiem wydzierżawione jego siostrze - P. P. do 2021 r. na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2011 r., która w tym samym roku rozpoczęła działalność rolniczą, poza tym organ pominął to, że w 2015 r. zmniejszyła się powierzchnia dzierżawy, gdyż "siostra męża odkupywała od niego grunty już wydzierżawione"; organ powinien także uwzględnić pismo Ministra Rodziny Pracy i P. Społecznej z dnia [...] maja 2017 r. dotyczące interpretacji przepisów, na podstawie których wydano kwestionowaną decyzję.

Rozpatrując ten wniosek Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r. brano pod uwagę dochód rodziny skarżącej z 2015 r., a nie z 2014 r.

Wyjaśniło następnie, że powodem uchylenia prawa do zasiłku rodzinnego było ustalenie, że w tym roku tj. 2015, rodzina skarżącej otrzymywała dodatkowy dochód z tytułu posiadania przez męża skarżącej gospodarstwa rolnego, które w tym roku miało powierzchnię 3,38 ha przeliczeniowych.

Po doliczeniu tego dochodu, a więc po dokonaniu jego korekty, okazało się, że dochód na osobę w rodzinie w 2015 r. wyniósł [...] zł, a więc przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego.

Kolegium stwierdziło, że sporna umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie jest umową dzierżawy, o której mowa w art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r., gdyż umowa wymieniona w tym przepisie to umowa, o której mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.), a ta odnosi się do wydzierżawiającego, który legitymuje się statusem emeryta lub rencisty rolniczego. Statusu takiego nie posiada natomiast P. Z., dlatego umowy dzierżawy zawartej przez niego z siostrą nie można traktować jako umowy, o której mowa w art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r.

Odnosząc się do pisma Ministerstwa Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] maja 2017 r., na które wskazała K. Z., Kolegium stwierdziło, że choć z tego pisma wynika, że przepis art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników można odnosić także do osoby wydzierżawiającej gospodarstwo rolne, która nie jest emerytem lub rencistą, to jednak Kolegium tego stanowiska nie podziela. Wskazało natomiast na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym gospodarstwo rolne w trybie tego przepisu może wydzierżawić jedynie podmiot legitymujący się statusem emeryta lub rencisty.

W związku z powyższym, Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2017r. o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku rodzinnego ze względu na przekroczenie w 2015 r. kryterium dochodowego.

Kolegium wyjaśniło, że dochód rodziny K. Z. w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. został ustalony bez uwzględnienia gospodarstwa rolnego i wynosił [...] zł.

Dokonując następnie korekty tego dochodu, przed wydaniem spornej decyzji zmieniającej z dnia [...] marca 2017 r., organ uwzględnił dochód z gospodarstwa rolnego, wyjaśniając, że dochód taki wyliczany jest – zgodnie z art. 5 ust. 8 u.ś.r.. – w sposób ryczałtowy i w niniejszej sprawie wyniósł [...] zł (3,38 ha przelicz. x [...] zł zł x [...], gdzie kwota [...]zł to przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego za 2015 r. podany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w obwieszczeniu z dnia [...] września 2016 r.).

Cały zweryfikowany miesięczny dochód czteroosobowej rodziny [...] za 2015r. wyniósł [...] zł (sposób wyliczenia: [...] zł + [...] zł), czyli na osobę w rodzinie – [...] zł (sposób wyliczenia: [...] zł : 4 os.), a zatem przekraczał kryterium dochodowe wynoszące wówczas - zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. - [...] zł.

Kolegium stwierdziło, że nie zachodziły również okoliczności wynikające z art. 5 ust 3 u.ś.r., który umożliwia przyznanie świadczeń rodzinnych nawet w razie, gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków rodziny o kwotę nie wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych, wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, jednak taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła. Różnica między dochodem rodziny [...] a wysokością kryterium dochodowego przemnożona przez liczbę osób w rodzinie wynosi [...] zł (3124,62 zł – (674 zł x 4 os.)), a więc jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych, o które wnosiła K. Z. tj. [...] zł.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie jest także rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - brak uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2017 r., choć w zwykłym postępowaniu byłaby to podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżąca nie wnosiła odwołania od tej decyzji, a zatem należy przyjąć, że wydane rozstrzygnięcie było dla niej zrozumiałe.

Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że kwestia ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i ich zwrotu podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu.

Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. Z. domagała się uchylenia tej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu, a także w kolejnych pismach procesowych skarżąca podnosiła takie same zarzuty, jak we wniosku o stwierdzenie nieważności, a także w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym.

Ponownie wskazała, że organ wadliwie doliczył do dochodu rodziny, dochód z gospodarstwa rolnego jej męża, gdyż gospodarstwo to zostało wydzierżawione siostrze męża, dlatego mimo, że mąż nie jest emerytem ani rencistą, organ powinien uwzględnić zawartą umowę dzierżawy i nie doliczać ryczałtowego dochodu z tego gospodarstwa. Skarżąca wskazała na trzy wyroki sądowe tj. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11, wyrok SA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., (III SA/Po 312/11) oraz na pismo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 maja 2017 r. i artykuł prasowy (k.9).

Skarżąca wyjaśniła ponadto, że dochód ze spornego gospodarstwa rolnego został również uwzględniony przez inny organ tj. OPS w B. przy przyznawaniu siostrze męża skarżącej – P. P. świadczenia wychowawczego, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu tego organu z dnia [...] maja 2017 r. (k.35). Zdaniem skarżącej, uwzględnianie tego dochodu zarówno przy ustalaniu świadczeń dla skarżącej (z tytułu posiadania tego gospodarstwa przez jej męża – wydzierżawiającego), jak i przy ustalaniu świadczeń dla dzierżawcy czyli siostry męża, było bezprawne i wynikało z wadliwej interpretacji art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. Skarżąca podniosła, że organ wydając kwestionowaną decyzję z dnia [...] marca 2017 r. wiedział, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione P. P., mimo to "podstawił mężowi, aby podpisał, ze posiada grunty orne jako własność", a następnie uwzględnił dochód z tych gruntów przy wydaniu tej decyzji, co było wadliwe.

Na okoliczność posiadania spornego gospodarstwa rolnego skarżąca przedstawiła także zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w J. L. z dnia [...] stycznia 2018 r. (k.32) potwierdzającego, że P. P. składała w latach 2011-2017 wnioski o dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego m.in. na działki wchodzące w skład tego gospodarstwa, objętego sporną umową dzierżawy.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie ma zatem uprawnień do merytorycznego załatwiania spraw administracyjnych.

Następnie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności innej decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych - w ramach wyjątku od zasady stabilności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w sprawie, wszczynanym w trybie określonym w art. 157 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe nie może być zatem traktowane jako ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną w tym trybie decyzją ostateczną. W toku takiego postępowania organ bada wyłącznie to, czy kwestionowana decyzja ostateczna nie jest dotknięta co najmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W sprawie niniejszej zarzuty skarżącej podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności dotyczyły przesłanek nieważności wskazanych w pkt 2 tego przepisu tj. rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą Kolegium prawidłowo oceniło, że przesłanki te w niniejszej sprawie nie występują.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa będzie miało więc miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Przedmiotowa wada kwalifikowana jest zatem z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większej wagi aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, publ. ONSA 1993/1/23; z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680; z dnia 22 lutego 2013 r., II GSK 2098/11, LEX nr 1511171; z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11, LEX nr 1228463). Podkreślić trzeba, że nawet naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym - jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Nie jest więc dopuszczalne kwalifikowanie wypadków zwykłego naruszenia prawa jako naruszenie rażące ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2013 r. II SA/Łd 1065/12, LEX nr 1298648).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy natomiast wykładni art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. i art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. - ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 stanowi, że uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:

1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

a) małżonkiem emeryta lub rencisty,

b) jego zstępnym lub pasierbem,

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c.

Skarżąca podnosi, że przyjęta przez organ I instancji przy wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r. wykładnia tych przepisów jest błędna. Organ uznał bowiem, że tylko umowa dzierżawy zawarta z emerytem/rencistą rolniczym jest umową, która zwalnia z obowiązku doliczenia do dochodu rodziny - dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego - zryczałtowanego dochodu z gospodarstwa rolnego. Skarżąca wyraziła stanowisko odmienne, powołując się na trzy wyroki sądowe tj. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11, wyrok SA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., (III SA/Po 312/11) oraz na pismo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 maja 2017 r.

Stanowisko skarżącej nie jest uzasadnione.

Odnosząc się do podniesionych przez nią zarzutów wskazać przede wszystkim należy, że nawet gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd skarżącej, to i tak nie byłoby możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. Jak bowiem wyżej wskazano, stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji dopuszczalne jest tylko w razie rażących naruszeń prawa, a za takie nie można uznać przyjętej przez organ I instancji wykładni art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. i art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. O rażącym naruszeniu przepisu nie może być mowy w sytuacji, zarówno wtedy, gdy jego interpretacja wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, jak i wtedy, gdy organ przyjmuje wykładnię utrwaloną w orzecznictwie, a taka istnieje w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do mających zastosowanie w niniejszej sprawie, przytoczonych przepisów, i którą Sąd obecnie podziela.

Zgodnie z tym stanowiskiem, umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Wydzierżawiający to emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności (art. 28 ust. 4). Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała, lecz badanie celu umowy nie jest zadaniem organów prowadzących postępowanie administracyjne, gdyż cel umowy nie wymaga ustaleń, jeżeli – przy zachowaniu pozostałych warunków – wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Nie znajduje więc uzasadnienia prawnego stanowisko, że – dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych (a także dla potrzeb u.s.w.) – wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy. (zob. wyrok NSA z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt I OSK 601/06). Podobne stanowisko wyrażono w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1425/09 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2015r., sygn. akt I SA/Bk 744/15 oraz w Łodzi z dnia 29 marca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 201/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo Kolegium podniosło, że interpretacja będących podstawą wydania decyzji z dnia [...] marca 2017 r. przepisów, w orzecznictwie sądów administracyjnych jest jednoznaczna i zgodnie z nią tylko umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, w której wydzierżawiającym jest emeryt/rencista, zwalania z obowiązku uwzględnienia dochodu (wyliczanego ryczałtowo) przy ustalaniu dochodu rodziny w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego.

W tej sytuacji zarzut niepodzielenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r., wykładni odmiennej od utrwalonej w orzecznictwie, przedstawionej przez skarżącą, nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przytoczonych orzeczeń sądów administracyjnych, wykładnia spornych przepisów jest bowiem jednolita, dlatego zarzut dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca miała prawo przedstawić swoją interpretację przepisów art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. i art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w postępowaniu zwykłym, w którym wydano decyzję z dnia [...] marca 2017 r., czego nie uczyniła. Niezależnie więc od trafności tej interpretacji stwierdzić należy, że na obecnym etapie nie może być ona rozważana jako przesłanka rażącego naruszenia prawa.

Ponadto stwierdzić należy, że w istocie stanowisko, że umowa dzierżawy, o której mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinna być zawarta przez emeryta/rencistę rolniczego, potwierdzają również wyroki sądów powszechnych, wskazane przez skarżącą tj. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 – obie te sprawy, choć obejmują inne stany faktyczne, dotyczą bowiem sytuacji, w której stroną takiej umowy tj. wydzierżawiającym był emeryt/rencista rolniczy.

Z kolei powołany przez skarżącą wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., III SA/Po 312/11, nie odnosi się do wykładni przepisu art. art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r., lecz przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) i przewidzianych w niej przesłanek przyznania takich płatności, które są inne niż przesłanki przyznania świadczeń na podstawie u.ś.r. Pogląd wyrażony w tym wyroku nie mógł być więc uwzględniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy badaniu, czy decyzja z dnia [...] marca 2017 r. dotycząca zasiłku rodzinnego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Nie ma również znaczenia to, że na podstawie spornej umowy dzierżawy, zawartej pomiędzy mężem skarżącej a jej siostrą, umówiono się, że podatek rolny od objętego nią gospodarstwa rolnego uiszczać będzie dzierżawca. Jak bowiem trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 22 grudnia 2015 r., I SA/Bk 744/15 - "Postanowienia umowy dzierżawy, która nie została zawarta na warunkach przewidzianych w art. 3 ust. 3 ustawy z 1984 r. o podatku rolnym (odnoszącym się do art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) nie mogą wyłączyć ustawowego obowiązku podatkowego, bowiem nie wchodzi to w zakres regulacji pozostawionej uznaniu stron umów cywilnoprawnych" (podobnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2017 r., II SA/po 127/17).

Za rażącym naruszeniem przepisów art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie mogło przemawiać także stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i P. Społecznej zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. (k. 11 akt admin. II instancji), w którym stwierdzono, że "przy prawidłowym stosowaniu tych przepisów przez gminny organ właściwy nie może być mowy o wliczaniu gospodarstwa rolnego wydzierżawionego na podstawie umowy dzierżawy spełniającej warunki, wskazane w tym przepisie, zarówno jego właścicielowi, jak i dzierżawcy". P. to nie ma bowiem charakteru wiążącego dla organu ustalającego świadczenie.

Nie uzasadniało stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. także to, że dochód z przedmiotowego gospodarstwa rolnego został uwzględniony również przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego dla dzieci siostry męża skarżącej, której wydzierżawiono to gospodarstwo. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 8a pkt 1 u.ś.r. i analogicznym przepisem art. 7 ust. 7 ustawy z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.) – ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 6, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy. Niezależnie od prawidłowości decyzji, dotyczącej siostry męża skarżącej- P. P., która nie podlega kontroli legalności w niniejszej sprawie, gdyż nie jest ona przedmiotem skargi, stwierdzić należy, że w świetle przytoczonego przepisu, w razie zawarcia umowy dzierżawy stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc tylko takiej – jak wyżej wskazano – w której wydzierżawiającym jest emeryt/rencista rolniczy – dochód z gospodarstwa rolnego objętego taką umową jest dochodem dzierżawcy (i podlega pomniejszeniu o czynsz z tytułu dzierżawy).

W sprawie niniejszej, jak prawidłowo ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze – takiej umowy nie było, dlatego dochód z gospodarstwa rolnego objętego sporną umową dzierżawy z dnia [...] lutego 2011 r. był dochodem męża skarżącej, będącym wydzierżawiającym, ale nie rencistą/emerytem. Dochód z tego gospodarstwa podlegał zatem doliczeniu do dochodu rodziny skarżącej ubiegającej się o zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy [...].

Decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2017 r. nie została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zatem zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia jej nieważności.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.