Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2806/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Klubu [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1, w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późno zm.), po rozpatrzeniu odwołania Klubu [...] utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie prac i podjęcie niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, dla działań prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszarów Natura 2000 [...] przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w roku 2010.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z informacjami dostarczonymi przez Klub [...] (pismo z dnia 28 grudnia 2010 r.), Centrum [...] (pismo z dnia 12 stycznia 2011 r.), Komitet [...] (pismo z dnia 19 stycznia 2011 r.), [...] Towarzystwo [...] (pismo z 17 stycznia 2011 r.), P. [...] (pismo z dnia 20 stycznia 2011 r.), W [...] (pismo z dnia 17 stycznia 2011 r.), Stowarzyszenie [...] (pismo z dnia 10 lutego 2011 r.) dotyczącymi przeprowadzenia prac polegających na "usuwaniu szkód powodziowych", tj. prac odmuleniowych w 2010 r. na szeregu cieków o łącznej długości [...] km, na terenie będącym we właściwości Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B., Organ ten wszczął z urzędu postępowanie w trybie art. 37 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...] Organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac i podjęcia niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, prowadzonych przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. polegających na odmulaniu wybranych fragmentów rzek i cieków na terenie woj. [...], pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych". W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że prace prowadzone przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. polegające na odmuleniu odcinków rzek i cieków na terenie województwa [...] zostały zakończone dnia [...] grudnia 2010 r., dlatego dalsze postępowanie w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, mające na celu natychmiastowe ich wstrzymanie, uznano za bezprzedmiotowe".

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli: Klub [...] (pismo z dnia 29 kwietnia 2011 r.), W [...] (pismo z dnia 5 maja 2011 r.), [...] Towarzystwo [...] (pismo z dnia 20 maja 2011 r.).

Decyzją z dnia [...] września 2011 r: znak [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił zaskarżoną decyzję Organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Pismem z dnia 7 listopada 2011 r. znak [...] Organ I instancji zwrócił się do uczestników postępowania o przekazanie informacji i danych z 2011 r. oraz z lat wcześniejszych na temat występowania w obrębie odmulonych odcinków cieków gatunków i siedlisk będących przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000. W odpowiedzi pismem z dnia 28 listopada 2011 r. Komitet [...] przekazał Organowi I instancji dane o gatunkach ptaków zależnych od siedlisk wodno-błotnych, a także te, dla których Komitet [...] posiada możliwe aktualne dane o miejscach ich lęgów w granicach obszarów objętych odmulaniem pod koniec 2010 r.

Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. znak [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. zwrócił się ponownie do uczestników postępowania o przedłożenie ww. danych i informacji. W odpowiedzi pismem z dnia 29 grudnia 2011 r., znak [...], Klub [...] wskazał, że nie dysponuje on innymi niż dotychczas przedstawione w postępowaniu - informacjami na temat występowania w obrębie odmulonych odcinków cieków, gatunków lub siedlisk będących przedmiotami ochrony obszarów Natura 2000. Jednak, w ocenie Klubu [...] "wiedza na ten temat nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotowe odmulenia można było legalnie przeprowadzić wyłącznie w przypadku dysponowania pewnością, że nie wpłyną one znacząco negatywnie na obszary Natura 2000. Brak wiedzy o występowaniu gatunków i siedlisk uniemożliwiał dysponowanie taką pewnością, a więc skutkował obowiązkiem przeprowadzenia odpowiedniej oceny - nie przeprowadzenie oceny (a tym samym nie ustalenie, czy przedmiotowe cieki nie są miejscami występowania gatunków i siedlisk chronionych) jest wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 37 u.o.p.".

Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. znak [...] Organ I instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. (dalej WZMiUW), o przekazanie charakterystyki prac związanych z tzw. "usuwaniem szkód powodziowych" w odniesieniu do każdego odcinka cieku oraz map przedstawiających fragmenty cieków objęte ww. pracami, wraz z zaznaczonym kilometrażem. W odpowiedzi pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. znak [...] WZMiUW przedstawił charakterystykę prac w postaci tabelarycznej oraz mapy przedstawiające fragmenty cieków objęte pracami związanymi z zadaniem zrealizowanym w 2010 r. p.n. "przeciwdziałanie i usuwanie skutków powodzi'.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. odbyły się oględziny [...], a także w dniu [...] kwietnia 2012 r. odbyły się oględziny [...] z których zostały sporządzone protokoły dla poszczególnych odcinków tej rzeki.

Pismem z dnia 31 maja 2012 r. znak [...] Organ I instancji zawiadomił Strony postępowania o konieczności podziału prowadzonego postępowania w sposób umożliwiający odrębną analizę i czas rozstrzygnięcia względem danego obszaru Natura 2000, wyodrębniając m. in. postępowania dotyczące usuwania szkód powodziowych na ciekach w granicach obszarów: [...].

Pismem z dnia 28 sierpnia 2012 r. znak [...] Organ I instancji zwrócił się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Oddział w K. o udostępnienie danych z 15 stacji opadowych, a także 6 stacji wodowskazowych. Drogą e-mail dnia 27 marca 2013 r., 21 maja 2013 r., 16 lipca 2013 r. ww. instytucja przekazała w formie elektronicznej dane dostępne nieodpłatnie, nieobejmujące informacji uzyskanych z 6 stacji wodowskazowych, gdyż jak wskazało IMGW nie znajdują się one w jego zasobach. Pismem z dnia 13 lutego 2013 r. znak [...] Organ I instancji zwrócił się do WZMiUW o udzielenie informacji na temat występowania budowli piętrzących na [...]. W odpowiedzi pismem z dnia 7 marca 2013 r., znak [...] WZMiUW przedstawił wnioskowane informacje. Z kolei pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. znak [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. zwrócił się do [...] Związku [...] w B. o przekazanie informacji dotyczących gatunków ryb objętych ochroną prawną bytujących w [...] oraz stwierdzonych zmian w składzie gatunkowym i ilościowym od roku 2006, wraz z kserokopiami protokołów z przeprowadzonych odłowów kontrolnych w poszczególnych latach. W odpowiedzi, pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. znak L.dz. [...] Związek [...] przekazał ww. informacje.

Pismem z dnia 24 lipca 2013 r. znak [...] Organ I instancji zwrócił się do Kierownika Zakładu [...] z zapytaniem o możliwość sporządzenia ekspertyzy dotyczącej analizy zmian stosunków wodnych w granicach obszarów Natura 2000 [...] w 2010 r. Odpowiedź na powyższe pismo przedstawiono pismem z dnia 16 października 2013 r.. Ekspertyzę sporządzono dnia [...] grudnia 2013 r.

Po powtórnym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy Organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] umorzył postępowanie w sprawie natychmiastowego wstrzymania prac prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszarów Natura 2000 [...], przez WZMiUW pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w 2010 r. W ww. decyzji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. wskazał, że zgromadzone dane z wykonanych inwentaryzacji przyrodniczych nie wskazują na obniżenie się liczebności populacji gatunków zwierząt i ptaków stanowiących przedmioty ochrony w ww. obszarach Natura 2000. Ponadto, z ekspertyzy opracowanej przez prof. dr hab. inż. J. N. - Kierownika Zakładu [...], mającej na celu stwierdzenie, czy w wyniku przeprowadzonych w 2010.r. prac doszło do zmian w reżimie wodnym odmulonych cieków wynika, że dużo większy wpływ na różnice w charakterystykach stanów i przepływów w [...] mają naturalne zmiany w [...]. Natomiast w odniesieniu do [...], wobec użytkowania urządzeń piętrzących, których na 15 km odcinku rzeki jest 11 prace nie spowodowały znaczących zmian stosunków wodnych w i tak kształtowanych antropogenicznie warunkach. Ponadto Organ I instancji podkreślił, że po upływie nieco ponad roku od wykonania analizowanych prac w korytach odmulonych rzek nastąpiła naturalna regeneracja roślinności, która przyczynia się do spowolnienia przepływu, tworzenia się przetasowań, gromadzenia namułów. W ocenie Organu I instancji prace wykonane na przedmiotowych rzekach nie spowodowały nieodwracalnych zmian w morfologii koryt rzek objętych postępowaniem.

Pismem datowanym na 17 marca 2013 r. (data wpływu do Urzędu: 19 marzec 2014 r.) odwołanie od powyższej decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B., wniósł Klub [...]. W uzasadnieniu odwołania Klub [...] podniósł, że w jego opinii z materiałów postępowania wynika, że wykonane działania mogły znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000. W ocenie Klubu [...] brak zmian w liczebnościach gatunków ptaków, których biotop stanowią tereny podmokłe, nie wyklucza jeszcze, że wykonane prace mogły wywrzeć znacząco negatywny wpływ na te gatunki. Zdaniem Klubu [...], kilkuletnie osłabienie tokowiska tak rzadkiego gatunku, jakim jest dubelt, jest znacząco negatywnym oddziaływaniem na obszar Natura 2000. Nie jest istotne w tym przypadku, że po tym okresie czasu liczebność dubeltów ponownie wzrosła. Odnośnie gatunku piskorza, Klub [...] wskazał, że w odłowach prowadzonych przez [...] gatunek ten jest łowiony przypadkowo, w związku z czym na podstawie wyników tych odłowów nie można wnioskować o jego stanie populacji na odmulanych odcinkach cieków. Ponadto Organ I instancji w żaden sposób nie uzasadnił, że przedmiotowe działania nie wpłynęły na stan siedliska piskorza. W ocenie Klubu [...] również "nie jest przekonująca argumentacja Organu I instancji, że odmulone rzeki powróciły do stanu sprzed odmulania. Sam fakt, że w 2012 r. stwierdzono w [...] występowanie kilku osobników piskorza, ani regeneracja roślinności, nie oznacza jeszcze, by odtworzyły się korzystne warunki siedliska piskorza, zależnego od m. in. namułów. W decyzji Organu I instancji brak jest również odniesienia się do oddziaływania na integralność obszaru Natura 2000, a w przypadku obszarów [...], elementem tej integralności jest m. in. bagienny charakter terenów w dolinach rzecznych.

Po dokonaniu analizy całości materiału dowodowego, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że w trakcie procedowania w przedmiotowej sprawie wprowadzono zmiany w treści ustawy o ochronie przyrody. Obecne brzmienie art. 37 ustawy o ochronie przyrody zostało wprowadzone art. 7 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1101), która weszła w życie dnia 5 września 2014 r. Zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 37 ust. 1 jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa wart. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa wart. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa wart. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.

Decyzja ta wydawana jest przez ww. organy również w przypadku, gdy działania na obszarze Natura 2000 zostały podjęte sprzecznie z ustaleniami planu zadań ochronnych lub planu ochrony, z wyjątkiem sytuacji, gdy podjęte działania realizowane są w ramach inwestycji celu publicznego. Ponadto w ustawie o ochronie przyrody wprowadzono również artykuły 37a - 37d, które uszczegóławiają tok postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie działań lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, a także określają elementy będące składowymi tej decyzji.

Wyjaśnienia wymaga również, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ odwoławczy, zachowując tożsamość sprawy, obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Organ ten orzeka bowiem w sposób merytoryczny.

Wyżej opisana zmiana w niniejszej sprawie nie miała jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. U podstaw zaskarżonej decyzji legło stwierdzenie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. o umorzeniu postępowania administracyjnego w trybie art. 37 ustawy o ochronie przyrody w związku z brakiem zaistnienia znacząco negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszarów Natura 2000 [...], działania polegającego na przeprowadzeniu "prac przectwpowodziowych", w zakresie odmulania odcinka [...]. Powyższe podyktowane było stwierdzonym procesem regeneracji ww. odcinków rzek, brakiem obniżenia liczebności gatunków, będących przedmiotem ochrony obszarów Natura 2000 [...], a także ustaleniem w wyniku przeprowadzonej ekspertyzy, że prace w obrębie [...] nie miały znaczącego wpływu na kształtowanie w niej stosunków wodnych. Odnosząc się do kwestii możliwego oddziaływania prowadzonej działalności na obszary Natura 2000 [...], organ wskazał, że działania będące przedmiotem niniejszego postępowania to działania z zakresu tzw. "usuwania szkód powodziowych", w ramach których WZMiUW w 2010 r. dokonał odmulenia [...]. Obydwa odmulone odcinki [...], znajdują się w całości w obszarach Natura 2000 [...]. Ok. 4 km fragmentu ujściowego [...] zlokalizowany jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków [...], natomiast w odległości ok. 80 m na południe od [...] znajduje się obszar Natura 2000 [...].

[...] stanowi rozległy kompleks leśny - lasy stanowią ok. 79% powierzchni obszaru [...], a także ok. 73% powierzchni obszaru Natura 2000 [...] (dane Standardowego Formularza Danych, kwiecień 2014 r.). Ważnym elementem krajobrazu i walorem [...] jest dobrze rozwinięta sieć rzeczna i przylegające do niej obszary zalewowe. Sieć rzeczna, pomimo pewnych zmian związanych z melioracjami i regulacją koryt rzecznych, zachowała w dużej mierze swój naturalny charakter. [...] i doliny jej większych dopływów zostały wcześnie wylesione i jako użytki zielone (głównie zmienno wilgotne łąki, turzycowiska) uległy większym przemianom również w sferze stosunków wodnych, pomimo tego jednak charakteryzują się dużym stopniem naturalności. Najważniejszą [...], jej zlewnia, która należy do [...], obejmuje prawie cały teren [...]. Obok [...] największe znaczenie mają jeszcze jej bezpośrednie, [...].

[...] stanowi lewobrzeżny dopływ [...], która stanowi największy dopływ [...]. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez WZMiUW, pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. znak [...] na odcinku ok. 300 m i na odcinku ok. [...] km licząc od ujścia, [...] została mechanicznie odmulona średnio warstwą 30 cm jednostronnie, z plantowaniem wydobytego urobku w terminie od [...] listopada 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Starosty Powiatu w S. na odmulonym odcinku [...] znajdują się [...]. Urządzenia te zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] służą nawadnianiu użytków zielonych o łącznej powierzchni [...] ha - piętrzenie wody trwa corocznie od połowy kwietnia do [...] września tj. średnio 150 dni w roku.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. odbyły się oględziny [...]. W protokole sporządzonym dla tego odcinka rzeki wskazano, że zgodnie z informacjami uzyskanymi od WZMiUW był on corocznie poddawany konserwacji bieżącej. Przed 2010 r. ostatnia konserwacja gruntowna miała miejsce w 2005 r. W roku 2010 konserwacja gruntowna polegała na wydobyciu namułu warstwą 30 cm. Urobek został złożony i rozplantowany po jednej stronie rzeki. Urobek porasta roślinność terenów przyległych. Przedmiotowy odcinek rzeki otaczają łąki w większości porzucone i nieużytkowane. Bezpośrednio przy rzece występuje pas szuwaru trzcinowego. Zaobserwowano roślinność w korycie rzeki i na jej brzegach. Do odcinka przyujściowego rzeki przylegają użytkowane turzycowiska. Na odcinku przyujściowym na powierzchni terenów przyległych utrzymuje się woda. Podczas wizji zaobserwowano gatunki ptaków: bocian biały, potrzos, świergotek łąkowy, pliszka żółta. Stwierdzono również ślady bytowania bobrów w tym tamę bobrową. Wskazuje to na postępujący proces regeneracji tego odcinka rzeki.

[...]. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez WZMiUW pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. znak [...] na odcinku ok. [...] km i na odcinku [...] km licząc od [...] została mechanicznie odmulona średnio warstwą 30 cm, z plantowaniem wydobytego urobku w terminie od [...] listopada do [...] grudnia 2010 r. (odc. [...] km.) i od [...] grudnia do [...] grudnia 2010 r. (odc. [...] km). Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Starosty Powiatu w S. na odmulonych odcinkach [...] znajduje się jeden [...]. Urządzenie to, zgodnie z pozwoleniem wodno prawnym z dnia [...] lutego 2008 r. służy nawadnianiu [...] ha użytków zielonych - piętrzenie wody trwa corocznie od [...] kwietnia do [...] września z przerwą na sianokosy tj. średnio 150 dni w roku.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. odbyły się oględziny [...]. W protokole sporządzonym dla odcinka [...] na wysokości miejscowości Z., wskazano, że wzdłuż prawego brzegu rzeki złożony jest urobek, bez rozplantowania na szerokości ok. 10 m i wysokości do 1,5 m. Urobek porośnięty jest roślinnością terenów przyległych. W strefie przybrzeżnej koryta rzeki zaobserwowano naturalną regenerację roślinności wodnej, brzegowej. Do przedmiotowego odcinka rzeki przylegają siedliska łąk zmienno wilgotnych z płatami zbiorowisk turzycowych w obniżeniach terenowych. W bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, na przeciwległym brzegu rzeki, gdzie nie składowano urobku, występuje pas szuwaru trzcinowego. Łąki przyległe są użytkowane kośnie i pastwiskowo. Podczas wizji zaobserwowano krwawodzioba i bociana białego.

W protokole sporządzonym dla odcinka [...] w okolicy wsi B., wskazano, że przed rekiem 2010 przedmiotowy odcinek odmulany był w 2006 r., natomiast konserwacja bieżąca wykonywana była corocznie. Na prawym brzegu rzeki stwierdzono obecność złożonego, nierozplantowanego, porośniętego roślinnością terenów przyległych urobku. Na brzegu rzeki zaobserwowano muszle mięczaków. Stwierdzono naturalną regenerację roślinności wodnej i brzegowej. Ww. odcinek rzeki otaczają siedliska zmienno wilgotne z płatami zbiorowisk turzycowych. Wzdłuż brzegu rzeki, na którym nie składowano urobku występuje pas szuwaru trzcinowego. Łąki przyległe do rzeki są użytkowane, jedynie miejscowo występują płaty nieskoszonej roślinności.

W protokole sporządzonym dla odcinka [...] wskazano, że przed rokiem 2010 przedmiotowy odcinek rzeki odmulony był w latach 2005- 2006, a konserwacji bieżącej poddawany był corocznie. Urobek został złożony na prawym lub lewym brzegu rzeki w zależności od odcinka i miejscami rozplantowany - jest on porośnięty roślinnością terenów przyległych. Zaobserwowano ślady obecności bobrów: zgryzy, nory, kanały. Wzdłuż przedmiotowego odcinka występują nieużytki, las.

Dane ww. protokołów oględzin wskazują na postępujący proces regeneracji ww. odcinków [...]. Z danych zawartych w aktach sprawy wynika, że część użytków zielonych przylegających do [...] stanowią siedliska przyrodnicze, zależne od stosunków wodnych kształtowanych przez tą rzekę: 6510 - niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris), 6410 - zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), 6430 - Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium). W dalszej odległości od rzeki stwierdzono obecność leśnych siedlisk przyrodniczych których występowanie warunkują również odpowiednie stosunki wodne - 91 EO - łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum alba e, Alnenion glutinoso-incanae) i olsy źródliskowe, 9170 - grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), 91 DO - bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum) i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne. Występowanie ww. zarówno nieleśnych, jak i leśnych siedlisk przyrodniczych potwierdzają również wyniki inwentaryzacji sporządzonej na potrzeby opracowania planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...]. Ponadto na obydwu odmulonych odcinkach [...] w wyniku badań przeprowadzonych na potrzeby pzo stwierdzono występowanie siedliska przyrodniczego 3260 - nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion f/uitantis), w obrębie użytków zielonych przy odcinku [...] stwierdzono występowanie czerwończyka nieparka Lyceana dispar, a także czerwończyka fioletka. Przy odcinku [...] stwierdzono dodatkowo miejscami występowanie starorzeczy - 3150 - starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion, 6230 - górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardian - płaty bogate florystycznie) (okolice wsi C., Z.), gatunków motyli: czerwończyka nieparka Lyceana dispar, czerwończyka fioletka, a także gatunku gryzonia - bobra Castor fiber.

Z danych zawartych w aktach sprawy wynika, że w sąsiedztwie odcinków rzek poddanych odmulaniu stwierdzono występowanie przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 [...]: jarząbka Bonasa bonasia, dzięcioła średniego Dendrocopus medius, sóweczkę Glaucidium passerinum, włochatkę Aegolius funereus, żurawia Grus grus, derkacza Crex crex, kobuza Falca subbuteo, strumieniówkę Locustel/a fluviatilis, słowika szarego Lusicinia lusicinia, gąsiorka Lanius col/urio, lelka Caprimulgus europaeus, kszyka Gallinago gallinago, dubelta Gallinago media.

Ponadto z danych inwentaryzacji przeprowadzonej w 2011 r. na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] wynika, że na użytkach zielonych zlokalizowanych w sąsiedztwie odcinka [...] stwierdzono obecność kszyka Gallinago gallinago, zimorodka Alcedo atthis, trzciniaka Acrocephalus arundinaceus, derkacza Crex crex, strumieniówki Locustella fluviatilis, dubelta Gallinago media, żurawia Grus grus, lerki Lullula arborea, a także na granicy obszarów leśnych z terenami otwartymi jarzębatki Sylvia nisoria. Z kolei na terenach leśnych przylegających do ww. użytków zielonych wykazano występowanie dzięcioła średniego Dendrocopos medius, dzięcioła trójpalczastego Picoides tridactylus, siniaka Columba oenas,

Na użytkach zielonych zlokalizowanych w sąsiedztwie [...] stwierdzono obecność derkacza Crex crex, kszyka Gallinago gallinago, dziwonii Carpodacus erythrinus, strumieniówki Locustella fluviatilis, jarzębatki Sylvia nisoria, trzciniaka Acrocephalus arundinaceus. W zadrzewieniu znajdującym się wśród tych użytków zielonych stwierdzono obecność lelka Caprimulgus europaeus.

Dodatkowo z danych Komitetu [...] wynika, że w odległości do ok. 2 km od cieków na których prowadzono prace odmuleniowe (stan na rok 2011) przy odcinku [...] znajdowały się 3 stanowiska, a przy odcinkach [...] 6 stanowisk orlika krzykliwego.

Na terenie [...] w 2011 roku stwierdzono 55 rewirów orlika krzykliwego, a liczebność oszacowano na 55-56 par, jednak w wyniku dalszych prac podczas projektu LlFE+ pt. "Ochrona orlika krzykliwego na wybranych obszarach Natura 2000" realizowanego w latach 2010-2014 również na terenie [...], populację rozrodczą tego obszaru określono na 56-60 par. W stosunku do danych podawanych w Standardowym Formularzu Danych (data aktualizacji kwiecień, 2014 r.) dla tego obszaru, gdzie wielkość populacji rozrodczej tego gatunku jest szacowana na 55-56 par, wskazuje to na trend dodatni liczebności tego gatunku w [...].

Na początku lat 90-tych XX wieku w kompleksie [...] gnieździły się 43 pary orlika krzykliwego. W latach 1999-2010 populacja była stabilna i liczyła 46-48 par (Kwartalnik Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków Ptaki, "Zatrzymać Orlika", Adam Zbyryt). Autor wyżej cytowanego opracowania wskazał jednak, że "postępujące zmiany siedliskowe, polegające głównie na zabudowie dolin rzecznych, odmulaniu rzek i zarzucaniu użytkowania łąk zaczęły stanowić realne zagrożenie dla trwałości populacji tego ptaka również w [...]". Orlik krzykliwy to gatunek długowieczny, który nie reaguje natychmiast na zmiany w otaczającym go środowisku . Niemniej jednak w czasie trwania ww. projektu ochrony czynnej orlika krzykliwego populacja tego gatunku w [...] wzrosła w czasie trwania projektu do ok. 60 par (o ok. 20% w stosunku do roku 2010).

Zaznaczono, że w zasięgu oddziaływania analizowanych prac odmuleniowych (tj. w odległości do ok. 2 km od cieku na którym prowadzono prace) w 2010 r. stwierdzono 9 stanowisk lęgowych orlika krzykliwego: 3 stanowiska znajdujące się przy [...] i 6 stanowisk przy [...]. Z raportu "Rozmieszczenie i liczebność orlika krzykliwego (Aquila pomarina) w [...] w 2013 r." (PTOP, 2013 r.) wynika, że w roku 2010 ptaki zajmowały 8 rewirów i odchowały 3 młode, w 2011 r. ptaki zajmowały 9 rewirów i odchowały 3 młode, w 2012 r. ptaki zajmowały 8 rewirów i wyprowadziły 5 młodych, w 2013 r. ptaki zajmowały 8 rewirów i wyprowadziły 4 młode. Należy podkreślić, że sukces lęgowy orlika krzykliwego w pozostałych rewirach obszaru Natura 2000 [...] kształtował się podobnie, jak w ww. stanowiskach znajdujących się w zasięgu oddziaływania przeprowadzonych prac odmuleniowych - w 2010 r. stwierdzono 15 młodych w 32 rewirach (sukces lęgowy 32%), w 2011 r. stwierdzono 26 młodych w 42 rewirach (sukces lęgowy 62%), w 2012 r. stwierdzono 26 młodych w 47 rewirach (sukces lęgowy 55%), w 2013 r. stwierdzono 24 młode w 45 rewirach (sukces lęgowy 53%).

Wskazano, że orlik krzykliwy w [...] najczęściej zasiedla lasy wilgotne w pobliżu ekstensywnie użytkowanych łąk w obrębie dolin rzecznych, które stanowią optymalne miejsca jego żerowania (dane szablonu dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], 2014 r.) i środowisko występowania jego potencjalnych ofiar. Odmulenie odcinka [...], a także odcinka [...], pomimo spowodowania zmian w reżimie ww. cieków, nie wpłynęło jednak w widoczny sposób na dostępność bazy żerowej orlika krzykliwego. Świadczy o tym fakt, że gniazda orlika krzykliwego znajdujące się w obrębie odmulonych cieków przez trzy następne lata nadal były zajmowane przez ten gatunek, co wskazuje, że zagęszczenie tego gatunku, a tym samym wielkość rewirów poszczególnych terytoriów nie uległa zmianom. Ponadto warunki kształtowane przez odmulane odcinki rzek nie przełożyły się na sukces lęgowy orlika krzykliwego zajmującego po roku 2010 rewiry w zasięgu oddziaływania wykonanych prac, w stosunku do wartości sukcesu lęgowego W pozostałej części [...]. Odnosząc się w tym miejscu do twierdzenia Skarżącego, że utrzymanie się stanu liczebnego orlika krzykliwego i jego sukces lęgowy mógł zależeć od korzystnego splotu warunków pogodowych, a w rzeczywistości planowane prace mogły pogorszyć jego warunki siedliskowe należy zaznaczyć, że efekty odmulenia ww. odcinków rzek, tj. przyspieszenie spływu wód na tych odcinkach (co mogło ograniczyć wylewy, a także mogło doprowadzić do zwiększenia ryzyka wystąpienia wylewów poniżej tych odcinków) należy stwierdzić jak poniżej. Wykonane prace polegające na odmulaniu odcinków cieków nie spowodowały wystąpienia tak trwałych i nieodwracalnych skutków w środowisku rzecznym, jak np. budowa piętrzenia. Już rok po wykonaniu ww. prac, podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniach [...] kwietnia 2012 r. zaobserwowano w korytach odmulanych rzek naturalną regenerację roślinności wodnej, brzegowej, a na odcinku przyujściowym [...] na powierzchni terenów przyległych stwierdzono utrzymującą się wodę. Należy podkreślić, że szuwary, drzewa i krzewy przybrzeżne, jak również roślinność dna spowalniają przepływ wody w rzekach, a także chronią ich brzegi przed erozją. Ponadto należy wskazać, że rzeki charakteryzują się ciągłością procesów fluwialnych tj. erodowaniu dna i brzegów, transporcie materiału, trwałej akumulacji lub czasowemu osadzaniu niesionego materiału. Na terenach równinnych, które reprezentuje teren [...], gdzie nurt rzek spowalnia i dominuje erozja boczna, przenoszone są głównie piaski i iły. Procesy sukcesji wtórnej roślinności wodnej i nanoszenia na odmulone odcinki [...] osadów dennych nie zostały zatrzymane na skutek zaplanowanych prac. Z protokołów oględzin odmulonych w 2010 r. odcinków rzek wynika, że podobny zakres prac (odmulenie na głębokość ok. 30 cm) był prowadzony na przedmiotowym odcinku rzeki [...] w 2005 r., prace odmuleniowe były również prowadzone w 2006 r. na odcinku [...] w okolicy wsi B., nieznany jest termin odmulania w okolicy wsi Z. (łącznie obydwa odcinki znajdują się w [...]), w 2005-2006 r. odmulono odcinek [...]. W ciągu 4-5 lat od wykonania prac odmuleniowych na przedmiotowych odcinkach cieków wg. informacji WZMiUW nagromadził się rumosz rzeczny. W ciągu kolejnych 5 lat od wykonania odmulania w 2010 r. należy spodziewać się nasilenia ww. procesów akumulacji rzecznej. W ciągu 3 kolejnych lat od wykonania odmulania nie odnotowano, aby prace odmuleniowe miały wpływ na gatunek orlika krzykliwego. Obecnie, po pięciu latach od wykonanych prac należy uznać, że procesy regeneracji odcinków odmulanych rzek niwelują wpływ tych prac na gatunek orlika krzykliwego. Znajduje to odzwierciedlenie w danych dokumentacji do planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] (2014 r.), gdzie stan ochrony tego gatunku, został określony jako właściwy (Fv), na co złożyła się również ocena stanu siedliska tego gatunku określona jako właściwa.

Gatunkiem szczególnie wrażliwym na zmiany stosunków wodnych w jego siedlisku jest dubelt Gallinago media, który stanowi przedmiot ochrony w obszarze Natura 2000 [...]. Zgodnie z danymi Standardowego Formularza Danych (data aktualizacji: kwiecień 2014 r.) liczebność tego gatunku w ww. obszarze Natura 2000 wynosi 33-37 par. Taką też liczbę samców stwierdzono w trakcie inwentaryzacji w 2011 r. wykonanej na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...]. Z uwagi jednak na możliwości przemieszczania się samców pomiędzy tokowiskami oraz efemeryczny charakter niektórych z blisko sąsiadujących ze sobą tokowisk wskazano na konieczność zmiany SDF-u przyjmując minimalną liczbę samców wynoszącą 17. W 2011 roku w [...] wykazano 8 tokowisk dubelta, z czego jedno z nich zlokalizowane jest w okolicy wsi C. tj. w sąsiedztwie odmulonego w 2010 r. odcinka [...]. Liczebność dubelta na tym tokowisku w 2009 r. wynosiła 6 samców, w 2010 r. podczas dwóch kontroli 6 i 2 samców, w 2011 r. podczas dwóch kontroli 3 i O samców, w 2012 r. podczas dwóch kontroli 3-4 i O samców, w 2013 r. podczas dwóch kontroli 3-4 i 6-8 samców. Wyżej przedstawione dane świadczą o tym, że populacja dubelta w tym miejscu po przeprowadzeniu prac w 2010 r. zmalała, jednak wraz z upływem czasu zaczęła stopniowo rosnąć. Należy podkreślić, przy tym, że zagrożeniem dla gatunku dubelta jest utrata siedlisk lęgowych na skutek zmian w środowisku, z których głównie wskazywane jest celowe osuszanie, lub całkowite zarastanie drzewami i krzewami otwartych bagien, które wynika z zaprzestania wykaszania podmokłych łąk turzycowych i obniżania się poziomu wody (Gromadzki M. (red.) 2004, Poradniki ochrony siedlisk i gatunków - podręcznik metodyczny, Ptaki cz. II, Ministerstwo Środowiska, Warszawa, s. 90-93). W związku z powyższym, pomimo że liczebność tego gatunku również determinowana jest warunkami pogodowymi i czynnikami przypadkowymi, okresowego spadku liczebności dubelta można upatrywać w zmianach stosunków wodnych, które zaszły po wykonaniu prac odmuleniowych.

Gatunek dubelta w Polsce gnieździ się przede wszystkim w dolinach średnich i małych rzek nizinnych, a ponadto zasiedla torfowiska niskie oraz rozległe kompleksy łąk o podłożu torfowym (Pugacewicz E. 2002, Liczebność i rozmieszczenie dubelta Gallinago media na [...] w latach 1976-2000. Notatki Ornitologiczne 43, s. 1-7; Buczek T. 2005, dubelt - Gallinago media, Atlas ptaków lęgowych [...].[...], s 160-161). W optymalnych biotopach czynnikiem determinującym jego występowanie jest odpowiednia struktura roślinności (Lofaldi i in. 1992, Habitat selection and diet of Great Snipe Gallinago media during breeding. Ibis 134, s. 35-43). Podczas badań wybiórczości siedliskowej z użyciem telemetrii VHF prowadzonych w dolinie górnej [...] wykazano, że na żerowiska dubelty selektywnie wybierały miejsca o niewysokiej roślinności zielnej (średnia wysokość 48 cm), charakteryzującej się znacznym rozluźnieniem. Istotnym elementem żerowisk okazał się również duży udział odkrytej gleby. Dlatego też odpowiednie warunki siedliskowe zapewniają dubeltom wilgotne lub zabagnione, ekstensywnie użytkowane łąki, użytki zielone, w tym pastwiska, czy nawet rozległe suche łąki z niską roślinnością poprzeplatane fragmentami mniej intensywnie użytkowanych płatów siedlisk (często w wilgotnych zagłębieniach). (Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z., Chodkiewicz T. (red.) 2005. Monitoring ptaków lęgowych poradnik metodyczny, Biblioteka Monitoringu Środowiska, wydanie 2 uzupełnione, s. 250-255). Warunki takie pomimo wykonania prac odmuleniowych występują zarówno w dolinie [...], jak i w dolinie [...], o czym świadczą dane z inwentaryzacji wykonanej w 2011 r. (tj. w następnym roku po przeprowadzeniu prac odmuleniowych) na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych, gdzie dubelt stwierdzony został zarówno przy odcinku odmulonej [...] (stanowisko [...]), jak i [...] ([...] - tokowisko w okolicy miejscowości C.).

Wprawdzie na stwierdzonym tokowisku w ciągu dwóch lat od wykonania prac odmuleniowych (2011-2012 r.) liczebność tokujących samców spadła, niemniej jednak po tym okresie wzrosła do poziomu sprzed wykonania prac odmuleniowych. W związku z powyższym odnosząc się do gatunku dubelta nie można stwierdzić, że analizowane prace znacząco negatywnie wpłynęły na jego populację w [...]. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie jest przepisem, mającym na celu nałożenie na sprawcę ingerencji sankcji z tytułu dopuszczenia się tej ingerencji, a służy wyłącznie powstrzymaniu jej trwających w dacie orzekania negatywnych skutków. Nie można bowiem tracić z pola widzenia celu instrumentów, o których mowa wart. 37 ust. 1 ustawy. Instrumenty te znajdą bowiem swoje uzasadnienie wyłącznie wtedy, gdy niepożądana ingerencja w obszar chroniony nie tylko, że miała miejsce w przeszłości, ale trwa w dalszym ciągu, w konsekwencji czego istnieje zarówno potrzeba, jak i możliwość powstrzymania tej ingerencji poprzez nałożenie na jej sprawcę stosownych zakazów i nakazów. Stwierdzenie braku kontynuacji takiej nielegalnej ingerencji w dacie orzekania w sprawie, nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania, o którym mowa wart. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, z racji jego bezprzedmiotowości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2013 r., znak: IV SA/Wa 2116/12).

Jedynym gatunkiem ichtiofauny będącym przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 [...] jest piskorz Misgurnus fossilis. Piskorz zasiedla wody stojące i wolno płynące, o dnie mulistym, mało dostępne dla innych gatunków ryb tj. płytkie zanikające jeziora, jak i drobne, muliste śródpolne zbiorniki, starorzecza oraz wolno płynące rzeki, kanały, a nawet rowy melioracyjne. Szczególnie preferowane przez ten gatunek są cieki o piaszczystym dnie, wolnym nurcie, nieprzekraczającym 0,5 m/s i pH 6,9-8,0. W uregulowanych ciekach spotykany jest najczęściej pomiędzy brzegiem a faszyną. Właściwe warunki bytowania znajduje także w stawach karpiowych, które pełnią rolę naturalnych siedlisk tego gatunku. W momencie zagrożenia piskorz zakopuje się w mule, dlatego też większość czasu spędza w pobliżu dna, gdzie również żeruje. Na tarliska wybiera miejsca pokryte roślinnością wodną lub z mulistym substratem dennym. Piskorze są przystosowane do życia w niesprzyjających warunkach tlenowych. Dzięki zdolności wykorzystywania tlenu atmosferycznego w procesie oddychania, są zdolne przetrwać wysokie deficyty tlenowe lub nawet całkowity brak wody, pozostając zagrzebane w mule. Jest gatunkiem osiadłym, szczególnie wrażliwym na nasilające się wpływy antropopresyjne. Likwidacja terenów podmokłych, a przede wszystkim działania prowadzące do zwiększenia szybkości nurtu wody sprawiają, że piskorz ustępuje na terenach przekształcanych przez działalność człowieka (urbanizacja, uprzemysłowienie) (Jan Mazurkiweicz, 2012 Piskorz, Missgurnus fosilis, W: Makomaska-Juchiewicz M., Baran P. (red.) Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Część III. GIOŚ, Warszawa, s. 264-275). Na terenie [...] gatunek ten został stwierdzony w [...] (dane z operatów rybackich doc. dr hab. Wiesława Wiśniewolskiego i mgr inż. Grzegorza Pula, szablon dokumentacji pzo dla [...]). Stan ochrony tego gatunku w ww. obszarze Natura 2000 został określony na podstawie oceny eksperckiej i ogólnej oceny hydromorfologicznej siedlisk piskorza jako właściwy (Fv). Podkreślono, że [...] charakteryzuje duża ilość roślinności naczyniowej, zatopionych gałęzi, wypłukanych korzeni. Pomimo melioracji przeprowadzonych w latach 70-tych ubiegłego wieku wiele siedlisk zostało zachowanych w stanie prawie naturalnym. Starorzecza połączone z rzekami, naturalne zakola i meandry sprawiają, że miejsca w których występuje piskorz są liczne i od kilku lat nie ulegają zmianie (szablon dokumentacji pzo dla [...], 2014 r.).

Zgodnie z danymi [...] Związku [...] w B. przed wykonaniem prac odmuleniowych na [...] w wyniku odłowów przeprowadzonych w 2006 r. zostało stwierdzone występowanie piskorza (odłowiono 2 osobniki). Dane z odłowów przeprowadzonych na [...] w sierpniu 2010 r. w okolicy miejscowości Z. (a więc przed przeprowadzeniem prac odmuleniowych) nie wykazały obecności ww. gatunku. Podczas odłowów przeprowadzonych w 2011 r. w 3 miejscach (okolice miejscowości: [...]) nie stwierdzono obecności piskorza. W trakcie odłowów przeprowadzonych w 2012 r. dwukrotnie w 3 miejscach (okolice miejscowości: [...]) stwierdzono występowanie piskorza (odłowiono 3 osobniki w okolicach miejscowości [...]). Wyniki przeprowadzonych odłowów nie wskazują istnienia korelacji pomiędzy liczebnością piskorza w poszczególnych latach, a faktem wykonania prac odmuleniowych na [...]. Wg wskazań Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska odłowy nastawione na gatunek piskorza zaleca się przeprowadzać metodą elektropołowu od września do końca listopada wybierając odcinki cieków z mulistym dnem i umiarkowąnym przepływem wody, blisko roślinności wodnej lub potencjalnych kryjówek. Podkreślono również, że niewielkie rozmiary ciała, specyficzny habitat, oraz przydenny tryb życia gatunku piskorza, powodują. że nawet wtedy jest on trudnym gatunkiem do łowienia (Jan Mazurkiweicz, 2012 Piskorz, Missgurnus fosilis, W: Makomaska-Juchiewicz:, M., Baran P. (red.) Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Część III. GIOŚ, Warszawa, s. 264-275). [...] Okręg w B. przeprowadzał wprawdzie odłowy metodą elektropołowu, lecz miały one na celu określenie reprezentatywnej próby całe] lokalnej ichtiofauny, a nie inwentaryzacji wyłącznie piskorza. Dlatego też trasa przejścia na której dokonywano elektropołowy była dostosowana do zróżnicowania morfologii i szerokości [...] tak, aby wykazać obecność gatunków zależnych od różnych mikrosiedlisk koryta rzeki, a terminy inwentaryzacji przypadały na miesiące od maja do września. Należy stwierdzić, że pomimo, iż inwentaryzacje ichtiofauny w poszczególnych latach wykonane przez [...] Okręg w B. nie były prowadzone typowo pod kątem gatunku piskorza, został on stwierdzony zarówno przed wykonaniem prac odmuleniowych, jak i po ich wykonaniu. Jest zatem prawdopodobne, że z powodu przyjętej metodyki, zarówno przed wykonaniem prac odmuleniowych jak i po ich wykonaniu piskorz nie był w [...] i stwierdzany przez [...] Okręg w B. licznie. Nie można się w tym miejscu zgodzić z twierdzeniem Klubu [...], że wyniki ww. odłowów nie dostarczają żadnych informacji o stanie populacji piskorza na odmulanych ciekach. Wyniki te wskazują bowiem, że pomimo wykonania prac odmuleniowych, na przedmiotowych odcinkach [...] odtworzyły się siedliska optymalne do bytowania tego gatunku ryby, o czym świadczą odłowione osobniki piskorza. Informację tą potwierdzają również wyniki oględzin wykonanych w 2012 r. w [...], zgodnie z którymi w rzece i jej strefie brzegowej stwierdzono regenerację roślinności wodnej, a także wyniki inwentaryzacji przeprowadzonej na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], gdzie na odmulonym odcinku [...] w 2011 r. stwierdzono występowanie siedliska przyrodniczego 3260 - nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion fLuitans), które są szczególnie wrażliwe na zmiany w hydromorfologii rzek (pomimo, że zgodnie z SOF-em nie stanowi ono przedmiotu ochrony obszaru Natura 2000 [...], zaproponowano, aby przy aktualizacji SDF-u zostało włączone jako przedmiot ochrony tego obszaru (Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - etap VIII, tom 1, Autor raportu: Krzysztof Szoszkiewicz - 2011 r., s. 1-11).

Należy przy tym podkreślić, że w celu zbadania wpływu przeprowadzonych prac na stosunki wodne terenu w 2013 r. została wykonana ekspertyza hydrologiczna, której autorem jest prof. dr hab. inż. J. N. Ekspertyza wykazała, że w wyniku przeprowadzonych w 2010 r. prac odmuleniowych na [...] zaszły zmiany w reżimie ° wyżej wymienionych cieków, ale są one statystycznie niewykrywalne ze względu na relatywnie krótkie ciągi obserwacyjne. Dużo większy wpływ na różnice w charakterystykach stanów i przepływów w [...] mają naturalne zmiany w [...], niż odmulenia koryta [...]. W ocenie Organu odwoławczego nie można wykluczyć, że przeprowadzone prace nie miały żadnego wpływu na stosunki wodne, jednak nie są one znaczące w stosunku do innych czynników wpływających na ich stan.

Ponadto w 2012 r. dokonano próby oceny prac hydrotechnicznych przeprowadzonych w 2010 r. również na [...] (Ocena wpływu prac hydrotechnicznych na stan hydromorfologiczny wybranych rzek zlewni [...]). Badaniami objęto 5 odcinków rzeki: A, B, C, D, E, z czego odcinki A i B nie były odmulane w 2010 r. Odmulony w 2010 r. odcinek D oceniono na mniejszy stopień przekształcenia w porównaniu z dwoma odcinkami A i B. Świadczy to o tym, że wykazany w opracowaniu bardzo zły stan hydromorfologiczny rzeki nie jest skutkiem prac odmuleniowych przeprowadzonych w 2010 r. lecz zadań inwestycyjnych z zakresu melioracji doliny [...] wykonanych w latach 1969-1989.

W ocenie organu należy zatem uznać, że niewątpliwie odmulanie odcinków [...] mogło przyczynić się do czasowego pogorszenia liczebności populacji piskorza na tych odcinkach, a także doprowadzić, do czasowego pogorszenia jakości siedlisk tego gatunku (piskorze mogły być usuwane wraz z wydobytymi namułami z dna rzeki i składowane na jej brzegu, prace odmuleniowe z pewnością czasowo zwiększyły szybkość nurtu wody, a także spowodowały czasowy zanik osadów dennych, które stanowiły środowisko życia tego gatunku). Niemniej jednak zarówno dane inwentaryzacji [...] Okręg w B., jak i dane dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], a także dane protokołów oględzin wskazują, że piskorz obecnie występuje na odmulonych odcinkach [...], co z kolei świadczy o postępującej regeneracji odmulonego odcinka tej rzeki.

Ponadto wykonanie prac odmuleniowych na tym odcinku rzeki, nie wpłynęło na ocenę stanu ochrony piskorza, który został oceniony jako właściwy w [...].

Zarówno orlika krzykliwego i dubelta jako gatunki o wąskiej tolerancji siedliskowej należy uznać za gatunki parasolowe dla pozostałych przedmiotów ochrony zarówno [...].

Gatunki parasolowe to te, których ochrona pociąga za sobą ochronę wielu innych, współwystępujących gatunków, a także ich siedliska. Są one zwykle dość ściśle związane z konkretnym biotopem i mogą służyć jako gatunki charakterystyczne ekosystemów wymagających ochrony. Współwystępują one z dużą liczbą innych gatunków, o podobnych wymaganiach siedliskowych i zaleceniach ochronnych. Zazwyczaj gatunki wskaźnikowe wymagają dużych areałów, pokrywających się z terytoriami licznych gatunków o mniejszych wymaganiach przestrzennych (Ptaki jako gatunki wskaźnikowe różnorodności biologicznej i stopnia naturalności lasów, Dorota Zawadzka, Jerzy Zawadzki, Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo Leśnej, Zeszyt 4 (14), 2006 r., s. 249-262). A zatem stan ochrony i kondycja populacji gatunków parasolowych świadczy o poziomie zachowania siedlisk pozostałych gatunków o podobnych lub szerszych wymaganiach siedliskowych. Ochrona gatunków parasolowych umożliwia roztoczenie parasola ochronnego nad pozostałymi przedmiotami ochrony.

Gatunki rozpowszechnione na terenie Polski, zasiedlające szerokie spektra siedlisk, o stosunkowo stabilnej krajowej populacji, występujące w obrębie odmulonych cieków to gatunki związane z terenami otwartymi: lerka, strumieniówka, trzciniak, jarzębatka, dziwonia, lelek. Obecność na terenie ich występowania stabilnych populacji gatunków wyspecjalizowanych (dubelta, orlika krzykliwego), o wąskiej tolerancji siedliskowej, a również związanych z terenami otwartymi, świadczy o tym, że siedliska populacji pozostałych ww. gatunków będących przedmiotem ochrony [...] nie ucierpiały wskutek robót odmuleniowych prowadzonych na odcinkach [...] i na odcinku [...]. Również dane szablonu dokumentacji pzo dla [...] wskazują, że zarówno stan populacji i stan siedliska ww. gatunków, perspektywy ich ochrony w [...] są właściwe (Fv).

Skutki prac odmuleniowych nie miały również znacząco negatywnego wpływu na populację żurawia w obszarze Natura 2000 [...]. Największe zagęszczenie tego gatunku w [...] w 2011 r. odnotowano w obrębie zabagnionych dolin rzecznych otoczonych lasami bagiennymi. Zdecydowanie częściej występował na obrzeżach kompleksu, w okolicy terenów otwartych i dolin rzek niż w jego wnętrzu. W głębi lasu gniazdował rzadziej, większość stanowisk znajdowała się tutaj w luźnych olsach, okolicach zrębów oraz na śródleśnych torfowiskach w młodszych drzewostanach bagiennych. Często rewiry żurawia znajdowały się w bezpośrednim pobliżu rozlewisk bobrowych. Jego stan ochrony na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych określono jako właściwy (Fv).

Populacja gatunku zimorodka również nie zareagowała pogorszeniem stanu ochrony ze względu na wykonane prace odmuleniowe na odcinkach [...]. W dokumentacji pzo dla obszaru Natura 2000 [...] wskazuje się, że gatunek ten podlega silnym fluktuacjom ze względu na występowanie srogich zim i powodzi niszczących miejsca lęgowe. Przy utrzymaniu naturalnego biegu rzek, rezygnacji z umacniania brzegów dostępność siedlisk rozrodu nie jest zagrożona. Należy wskazać, że stan ochrony tego gatunku po wykonaniu prac odmuleniowych określono jako właściwy (Fv).

Z kolei kszyk i derkacz wykazują podobne wymagania siedliskowe do gatunku dubelta.

Derkacz w [...] występuje głównie w dolinach rzecznych na umiarkowanie wilgotnych łąkach trawiastych i turzycowiskach, zasiedla także płaty ziołorośli. Pojedyncze samce stwierdzano również na żyznych zrębach porośniętych trawami. Kszyk najliczniej występował w zabagnionych dolinach rzecznych. Część stanowisk znajdowała się również wewnątrz lasu, w rzadszych fragmentach łęgów, często przy zarastających zrębach oraz na śródleśnych torfowiskach. Bardzo chętnie zasiedlał wtórnie zabagnione tereny w miejscu bobrowych rozlewisk. W wyniku inwentaryzacji przeprowadzonej w 2011 r. wskazano, że gatunek kszyka i derkacza jest średnio liczny w [...]. Wskazano również, że siedliska derkacza tj. ekstensywnie użytkowane wilgotne łąki, turzycowiska oraz ziołorośla w obrębie dolin rzecznych zachowane są w dobrym stanie. W związku z tym że gatunki kszyka i derkacza wykorzystują szersze spektrum siedlisk niż dubelt, którego populacja odbudowała się w przeciągu trzech lat od wykonania prac odmuleniowych, należy uznać, że pomimo, że prace odmuleniowe mogły mieć wpływ na populację gatunków kszyka i derkacza, to z uwagi na odwracalność skutków prac wykonanych na odcinkach [...], stwierdzonej regeneracji ww. odcinków rzek, populacje te w dokumentacji pzo dla [...] określono jako stabilne.

Większość gatunków ptaków stanowiących przedmiot ochrony w obszarze Natura 2000 [...] związanych jest siedliskowo z m in. siedliskami przyrodniczymi 6510 niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris), 6410 - zmiennowilgotne [...]. Obydwa te siedliska zostały wykazane w sąsiedztwie odmulanych odcinków [...] w 2013 r. Zarówno na płaty ww. siedlisk, jak i na płaty siedliska 6340 - Ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) (stwierdzone podczas weryfikacji terenowej w 2013 r. siedlisk uprzednio wykazanych przez inwentaryzacje: baza Invent, inwentaryzacja BULiGL, monitoring siedlisk 2006-2011) przeprowadzenie prac z zakresu odmulania [...] nie miało znaczącego wpływu (dane dokumentacji pzo obszaru Natura 2000 [...]). Przeprowadzenie odmulania na odcinkach rzeki [...] nie wpłynęło negatywnie również na związane z ww. siedliskami gatunkami motyli: czerwończyka nieparka, czerwończyka fioletka, które są szeroko rozprzestrzenione na terenie [...] i spotykane praktycznie wszędzie tam gdzie rosną ich rośliny pokarmowe.

Podsumowując, realizacja prac odmuleniowych na odcinkach [...], z uwagi na ich odwracalny charakter w dniu orzekania przez Organ II instancji nie miała znacząco negatywnego wpływu na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 [...]. Biocenozy chronionych siedlisk i zależnych od nich gatunków zwierząt uległy regeneracji, wraz z biotopem odmulonych odcinków rzek.

Reasumując, w ocenie organu, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. dokonał w zaskarżonej decyzji słusznej oceny przedmiotowej sprawy pod kątem zasadności zastosowania art. 37 ustawy o ochronie przyrody,. przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprzed dokonania prac odmuleniowych i na tej podstawie właściwie orzekł o braku możliwości znacząceqo negatywnego oddziaływania prowadzonych działań na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 [...], co w konsekwencji skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Klub [...] z siedzibą w S

W ocenie strony skarżącej organ błędnie uznał, że prace będące przedmiotem postępowania w trybie art. 37 ustawy o ochronie przyrody nie mogły negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000 [...], oparta jest na błędnym założeniu metodycznym, polegającym na porównywaniu stanu obecnego elementów przyrodniczych z ich stanem sprzed odmulenia, a nie z ich stanem, jaki istniałby obecnie, gdyby odmulenia nie dokonano. Skarżący wskazał, że dla [...] charakterystyczne jest, że w dłuższej skali czasowej zachodzą w nich obecnie procesy regeneracji po degradacji hydromorfologicznej rzeki zaszłej w wyniku prac wykonanych w latach 1969-1989. Procesy te są jednak przerwane i hamowane przez powtarzane co kilka lat epizody "gruntownej konserwacji" rzeki, czyli jej odmulania, właśnie takiego, jak prace będące przedmiotem niniejszej sprawy. Gdyby nie wykonane odmulenie rzeki obecny stopień regeneracji hydromorfologii rzeki mógłby być lepszy i głębszy, niż w rzeczywistości jest. Zablokowanie i opóźnienie zachodzącego procesu unaturalniania się rzeki i warunków wodnych w dolinie byłoby negatywnym oddziaływaniem na obszar Natura 2000, którego przedmiotami ochrony są gatunki zależne od w/w warunków wodnych i stanu rzeki. Skarżący zarzuca, że tego aspektu zagadnienia organy nie zbadały, co stanowi znaczącą lukę w ustaleniu okoliczności istotnych dla sprawy. Zablokowanie i częściowe cofnięcie naturalnych procesów regeneracji hydromorfologii rzeki i regeneracji bagiennych warunków wodnych w jej dolinie, a w rezultacie ich opóźnienie, oznacza, że skutki ingerencji trwają nadal i powinny być usunięte za pomocą działań naprawczych, przyspieszających renaturyzację rzeki do stanu takiego, jakiego można by oczekiwać w 2015 r., gdyby nie wykonano przedmiotowych prac odmuleniowych. Tym samym wydanie decyzji z art. 37 ustawy o ochronie przyrody, nakazującej takie działania, nie jest bezprzedmiotowe. Ponadto w ocenie Skarżącego Organ odwoławczy błędnie ocenił: brak możliwości stwierdzenia statystycznej istoty różnic w reżimie wodnym [...] jako dowód, że zmiany te nie są znaczące; dane o odłowieniu piskorza w różnych latach jako dowód braku trendu spadkowego; fakt, że w analizie przekształceń hydromorfologicznych odmulony odcinek D jest obecnie w lepszym stanie hydromorfologicznym, niż nie odmulone odcinki A i B jako świadczący, że odmulanie nie jest przyczyną złego stanu hydromorfologicznego rzeki. Dodatkowo Skarżący zarzucił, że Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania w zakresie oceny stanu siedliska piskorza - w ocenie Klubu [...] Organ II instancji powinien odnieść się do wskaźnika EFI+ oraz wskaźnika jakości hydromorfologicznej wg. metodyki GIOŚ, a także do oddziaływania wykonanych prac na integralność obszaru Natura 2000.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy umorzyły, jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie prac i podjęcie niezbędnych czynności w celu przywrócenia stanu poprzedniego, dla działań prowadzonych na odcinkach cieków położonych w granicach obszarów Natura 2000 [...] przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. pod nazwą "usuwanie szkód powodziowych" w roku 2010, w oparciu o art. 37 ustawy prawo ochrony przyrody. Zgodnie z brzmieniem tegoż przepisu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania cyt. . "Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.

2. Jeżeli działania na obszarze Natura 2000 zostały podjęte sprzecznie z ustaleniami planu zadań ochronnych lub planu ochrony, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, chyba że podjęte działania realizowane są w ramach inwestycji celu publicznego.

3. Jeżeli w stosunku do działań, o których mowa w ust. 1 i 2, jest prowadzone postępowanie, o którym mowa w art. 48, art. 49b albo art. 50 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.77)), regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, zawiesza postępowanie w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, do czasu zakończenia przez właściwy organ postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

4. W przypadku działań, o których mowa w ust. 1 i 2, do których mają jednocześnie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. z 2014 r. poz. 210), nie prowadzi się postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1."

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy na etapie rozpoznawania przez niego sprawy, uległ zmianie ust. 2 w/w przepisu. Zmiana ta, jak słusznie zauważył organ nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu, badając przedmiotową sprawę w oparciu o w/w przepis, organ zasadnie uznał, iż w świetle poczynionych przez niego ustaleń, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak było podstaw do zastosowania art. 37 ustawy, co z kolei skutkowało koniecznością umorzenia wszczętego postępowania.

Dokonując kontroli niniejszej sprawy należy wskazać, iż przepis art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie jest przepisem, mającym na celu nałożenie na sprawcę ingerencji sankcji z tytułu dopuszczenia się tej ingerencji, a służy wyłącznie powstrzymaniu jej trwających w dacie orzekania negatywnych skutków. Instrumenty te znajdą więc swoje uzasadnienie wyłącznie wtedy, gdy niepożądana ingerencja w obszar chroniony nie tylko, że miała miejsce w przeszłości, ale trwa w dalszym ciągu, w konsekwencji czego istnieje zarówno potrzeba, jak i możliwość powstrzymania tej ingerencji poprzez nałożenie na jej sprawcę stosownych zakazów i nakazów. Stwierdzenie braku kontynuacji takiej nielegalnej ingerencji w dacie orzekania w sprawie, nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania, o którym mowa wart. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, z racji jego bezprzedmiotowości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2013 r., znak: IV SA/Wa 2116/12). Ponadto jak wskazał Sąd w wyroku z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2544/13 "nałożenie na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku działań naprawczych lub zapobiegawczych musi być zawsze poprzedzone szczegółową analizą w jakim zakresie doszło do negatywnej zmiany i na czym ta zmiana polegała".

Wbrew zatem zarzutom skargi zadaniem organów było dokonanie oceny, czy prace przeprowadzone w 2010r. na [...] mogły znacząco negatywnie oddziaływać na cele obszarów Natura 2000 [...], a nie badanie, jaki byłby stan elementów przyrodniczych w ww. obszarach Natura 2000 obecnie, gdyby nie wykonano prac odmuleniowych. Wskazać zatem należy, że zgodnie z ustawą o ochronie przyrody celem ochrony obszarów Natura 2000 jest zachowanie lub odtworzenie we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych i/lub populacji gatunków, dla których te tereny zostały wyznaczone. Jak wynika z akt sprawy stan ochrony siedlisk i gatunków stanowiących przedmiot ochrony ww. obszarów Natura 2000 został określony już po wykonaniu prac odmuleniowych będących przedmiotem zaskarżonego postępowania, podczas sporządzania planów zadań ochronnych zarówno dla obszaru Natura 2000 [...], jak i dla obszaru Natura 2000 [...]. Z poczynionych przez organy ustaleń wynika, że stan ochrony większości gatunków oraz siedlisk zależnych od warunków wodnych, został oceniony jako właściwy (Fv) - piskorz, orlik krzykliwy, lerka, strumieniówka, trzciniak, jarzębatka, dziwonia, lelek, żuraw, na podstawie dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], z 2013 r., a także planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] z 2014 r. Wskazują na to badania wykonane na potrzeby planu zadań ochronnych.

Ponadto jak wskazał organ w rozpoznawanej sprawie niemożliwe jest określenie w jakim zakresie doszło do negatywnej zmiany i na czym ta zmiana polegała w oparciu o "nieistniejący stan rzeki". Natomiast w oparciu o najbardziej wiarygodne dane: publikacje, ekspertyzy hydrologiczne, obserwacje w terenie, dane zebrane na potrzeby sporządzenia planów zadań ochronnych, uznano, że w dniach orzekania przez Organy I i II instancji nie istniały negatywne zmiany w zakresie elementów przyrodniczych obszarów Natura 2000 [...].

Powyższe w ocenie Sądu, pozwalało organom na przyjęcie, iż wobec braku możliwości wstrzymania prac (prace zakończono), jak również braku możliwości stwierdzenia znacząco negatywnego oddziaływania na cele obszarów Natura 2000 [...] wykonanych prac zachodziła podstawa do umorzenia postępowania.

Odnosząc się z kolei do zarzutu Skarżącego, że Organ odwoławczy błędnie ocenił brak możliwości stwierdzenia statystycznej istoty różnic w reżimie wodnym [...] jako dowód, że zmiany te nie są znaczące, należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji nie wskazywano, że brak możliwości stwierdzenia statystycznej istoty różnic w reżimie wodnym [...] stanowi dowód, że zmiany te nie są znaczące, lecz wskazano, że z ekspertyzy hydrologicznej prof. dr hab. G. N. wynika, że "dużo większy wpływ na różnice w charakterystykach stanów i przepływów w [...] mają naturalne zmiany w [...], niż odmulenia koryta [...]". W związku z czym w ocenie Organu odwoławczego zawartej w zaskarżonej decyzji "nie można wykluczyć, że przeprowadzone prace nie miały żadnego wpływu na stosunki wodne, jednak nie są one znaczące w stosunku do innych czynników wpływających na ich stan".

Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że błędnie uznano dane o odłowieniu piskorza w różnych latach za dowód braku trendu spadkowego, podczas gdy dane te świadczą tylko o obecności gatunku w rzece w latach, w których został odłowiony, a nie upoważniają do wnioskowania o trendach jego liczebności, ze względu na metodykę tych badań, należy wskazać, że w zaskarżonej decyzji nie wskazywano, że dane o odłowieniu piskorza w różnych latach stanowią dowód braku trendu spadkowego, lecz o tym że obecność tego gatunku na odcinkach rzek, na których zostało wykonane odmulanie wskazuje na to, że odtworzyły się siedliska optymalne do bytowania tego gatunku ryby. Ponadto na podstawie danych zawartych w planie zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] wskazano, że wykonanie prac odmuleniowych na tym odcinku rzeki, nie wpłynęło na ocenę stanu ochrony piskorza, który pomimo wykonania tych prac został oceniony jako właściwy (Fv) w ww. obszarze Natura 2000 w 2013 r. Jak wynika z ustaleń organu w dokumentacji wykonanej do planu zadań ochronnych dla obszaru Natura [...], tym podkreślono, że "na obszarze [...] gatunek ten obecnie nie jest zagrożony. Jego populacja rozwija się w sposób prawidłowy". Ponadto z należy zaznaczyć, że z akt sprawy wynika, iż inwentaryzacje ichtiofauny w poszczególnych latach wykonane przez [...] Okręg w B. mimo, że nie były prowadzone typowo pod kątem gatunku piskorza, to został on stwierdzony zarówno przed wykonaniem prac odmuleniowych, jak i po ich wykonaniu. Okoliczność, iż nie został on wskazany jako występujący licznie, może wynikać zatem ze specyfiki tegoż gatunku. Z informacji zawartych w publikacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (Wyniki monitoringu gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, 2012 r., J. Mazurkiewicz i in.), wynika bowiem, że " z uwagi na specyficzny behawior piskorz jest bardzo rzadko odnotowywany w połowach, a więc wyniki dotyczące stanu populacji na badanych stanowiskach są prawdopodobnie zaniżone". W związku z powyższym wyżej wskazany zarzut podnoszony przez Klub [...] należało uznać za bezzasadny.

Odnosząc się z kolei do zarztu Skarżącego, że zarówno Organ I i II instancji w związku z tym, że odmulony odcinek D jest obecnie w lepszym stanie hydromorfologicznym, niż nie odmulone odcinki A i B, błędnie zinterpretowały, że odmulanie nie jest przyczyną złego stanu hydromorfologicznego, gdyż w rzeczywistości wyjściowy stan odcinków A i B był gorszy niż odcinka D, należy wskazać, że Skarżący nie przedstawił, na jakiej podstawie stwierdził, że wyjściowy stan odcinków A i B był gorszy niż odcinka D. Z publikacji "Ocena wpływu prac hydrotechnicznych na stan hydrolomorfologiczny wybranych [...]" (K. Bakun i in., Białystok, 2013 r.) nie wynika bowiem, że wyjściowy stan odcinków A i B był gorszy niż odcinka D, lecz jest on nieznany (dane tabeli nr 8, str. 43 ww. opracowania).

Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania w zakresie oceny stanu siedliska piskorza zależnego m in. od namułów, poprzez odniesienie się do wskaźnika EFI+ oraz wskaźnika jakości hydromorfologicznej wg. oceny stanu siedliska piskorza przyjętej przez GIOŚ, należy stwierdzić, iż w zaskarżonej decyzji Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odniósł się do wpływu przeprowadzonych prac na siedlisko piskorza poprzez wskazanie; że: "niewątpliwie odmulanie odcinków [...] mogło przyczynić się do czasowego pogorszenia liczebności populacji piskorza na tych odcinkach, a także doprowadzić, do czasowego pogorszenia jakości siedlisk tego gatunku (piskorze mogły być usuwane wraz z wydobytymi namułami z dna rzeki i składowane na jej brzegu, prace odmuleniowe z pewnością czasowo zwiększyły szybkość nurtu wody, a także spowodowały czasowy zanik osadów dennych, które stanowiły środowisko życia tego gatunku). Niemniej jednak zarówno dane inwentaryzacji [...] Okręg w B., jak i dane dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], a także dane protokołów oględzin wskazują, że piskorz obecnie występuje na odmulonych odcinkach [...], co z kolei świadczy o postępującej regeneracji odmulonego odcinka tej rzeki. Ponadto wykonanie prac odmuleniowych na tym odcinku rzeki, nie wpłynęło na ocenę stanu ochrony piskorza, który został oceniony jako właściwy (Fv) w [...]" . Tym samym organ odwoławczy odniósł się do stanu ochrony siedliska piskorza w obszarze Natura 2000 [...], wskazując że został on określony na podstawie oceny hydromorfologicznej jako właściwy w 2013 r., tj. w 3 roku od wykonania prac odmuleniowych, w dokumentacji planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...].

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że organ odwoławczy nie rozpoznał zarzutów odwołania w zakresie oddziaływania na integralność obszaru Natura 2000 należy wskazać, że , jak słusznie wywiódł organ w odpowiedzi na skargę, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późno zm.) integralność obszaru Natura 2000 stanowi spójność czynników strukturalnych i funkcjonalnych warunkujących zrównoważone trwanie populacji gatunków i siedlisk przyrodniczych, dla ochrony których zaprojektowano lub wyznaczono obszar Natura 2000. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej "dany obszar można zatem opisać jako posiadający wysoki stopień integralności wtedy, kiedy realizuje właściwy sobie potencjał zgodny z celami ochrony obszaru, zachowuje zdolność regeneracji i odnawiania w dynamicznych warunkach, a także wymaga minimalnego wsparcia z zewnątrz" (Zarządzanie obszarami Natura 2000 Postanowienia art. 6 dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG, 2007, Komisja Europejska, przekład WWF Poiska). Bagienny charakter terenów w dolinach rzecznych na terenie obszaru Natura 2000, jak wskazał Klub [...] bez wątpienia stanowi element warunkujący integralność tego obszaru. W ocenie Organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji odniesiono się do wpływu prac z zakresu odmulania w stosunku do uwarunkowań hydrologicznych warunkujących występowanie siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków zależnych od występowania odpowiednich stosunków wodnych. Wskazano bowiem, że "wykonane prace polegające na odmulaniu odcinków cieków nie spowodowały wystąpienia tak trwałych i nieodwracalnych skutków w środowisku rzecznym, jak np. budowa piętrzenia. Już rok po wykonaniu ww. prac, podczas wizji terenowej przeprowadzonej w dniach [...] kwietnia 2012 r. zaobserwowano w korytach odmulanych rzek naturalną regenerację rośli/mości wodnej, brzegowej, a na odcinku przyujściowym [...] na powierzchni terenów przyległych stwierdzono utrzymującą się wodę"; "w celu zbadania wpływu przeprowadzonych prac na stosunki wodne terenu w 2013 r. została wykonana ekspertyza hydrologiczna, której autorem jest prof. dr hab. inż. J. N. Ekspertyza wykazała, że w wyniku przeprowadzonych w 2010 r. prac odmuleniowych na [...] zaszły zmiany w reżimie wyżej wymienionych cieków, ale są one statystycznie niewykrywalne ze względu na relatywnie krótkie ciągi obserwacyjne. Dużo większy wpływ na różnice w charakterystykach stanów i przepływów w [...] mają naturalne zmiany w [...], niż odmulenia koryta [...].

W toku postępowania organ wskazał, że nie można wykluczyć, iż przeprowadzone prace nie miały żadnego wpływu na stosunki wodne, jednak uznał, że nie są one znaczące w stosunku do innych czynników wpływających na ich stan"; Podkreślono, że "w 2012 r. dokonano próby oceny prac hydrotechnicznych przeprowadzonych w 2010 r. również na [...] (Ocena wpływu prac hydrotechnicznych na stan hydromorfologiczny wybranych [...]). Badaniami objęto 5 odcinków rzeki: A, B, C, D, E, z czego odcinki A i B nie były odmulane w 2010 r. Odmulony w 2010 r. odcinek D oceniono na mniejszy stopień przekształcenia w porównaniu z dwoma odcinkami A i B. W ocenie organu świadczy to o tym, że wykazany w opracowaniu bardzo zły stan hydromorfologiczny rzeki nie jest skutkiem prac odmuleniowych przeprowadzonych w 2010 r. lecz zadań inwestycyjnych z zakresu melioracji doliny [...] wykonanych w latach 1969-1989". W zaskarżonej decyzji wskazano również, że siedliska i gatunki zależne od wód, przed 2010 r. nie występowały na analizowanym terenie charakteryzującym się nieuregulowanym biegiem rzek, w obrębie których nie wykonywano żadnych działań gospodarczych, lecz występowały na odcinkach dolin rzecznych, które w przeszłości (lata 1969-1989) w znacznym stopniu zostały przekształcone przez człowieka poprzez ich regulację: na [...] występują 3 jazy, 6 przepustów z piętrzeniem i 2 zastawki, które corocznie są eksploatowane poprzez piętrzenie na nich wody od połowy kwietnia do [...] września zgodnie z udzielonym przez Starostę S. w dniu [...] lipca 2008 r. pozwoleniem wodnoprawnym. Do roku 2010 odmulony odcinek [...] corocznie poddawany był konserwacji bieżącej, natomiast konserwacji gruntownej był poddany w 2005 r. Z koleina odmulonym odcinku [...] znajduje się 1 jaz. Urządzenie to, zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] lutego 2008 r. służy nawadnianiu [...] ha użytków zielonych - piętrzenie wody trwa corocznie od [...] kwietnia do [...] września z przerwą na sianokosy tj. średnio 150 dni w roku. Przed rokiem 2010 odcinek [...] w okolicy wsi B. poddawany był corocznie konserwacji bieżącej poprzez usuwanie roślinności. Ww. odcinek [...] odmulony został w 2005-2006 r. Podkreślono również, że stopień regeneracji odmulonych w 2010 r. odcinków rzek pozwolił na ocenę stanu ochrony większości gatunków i siedlisk zależnych od wody w 3 roku od wykonania prac. odmuleniowych jako właściwego, w wyniku regeneracji odmulonych odcinków rzek gatunek parasolowy obszaru, którym w ocenie Organu jest dubelt, w ciągu trzech lat od wykonania ww. prac odbudował liczebność swojej populacji, ponadto pomimo wykonania ww. prac zachowane zostało jego tokowisko w okolicy miejscowości C. W związku z powyższym w ocenie organu przedmiotowe prace polegające na odmuleniu odcinków rzek na terenie, który znajduje się w obszarach Natura 2000 [...], nie mogły pogorszyć integralności ww. obszarów Natura 2000. Stan odmulonych w 2010 r. odcinków rzek na analizowanym obszarze świadczy o ich wysokim potencjale regeneracyjnym, który w dalszym ciągu powinien być wykorzystywany, aby utrzymywać bądź dążyć do osiągnięcia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony w ww. obszarach Natura 2000.

Wbrew zarzutom skargi organ dokonał zatem oceny uwarunkowań hydrologicznych odmulonych odcinków dolin rzecznych, i uznał, że zachowały one zdolność regeneracji, bez wsparcia z zewnątrz. Ponadto obecnie zapewniają one właściwy stan ochrony większości przedmiotów ochrony zależnych od warunków wodnych, lub odtworzenie stanu siedlisk bądź gatunków, sprzed wykonania odmulenia.

W świetle powyższego w ocenie Sądu stanowisko organów zasługuje na akceptację.

W ocenie również Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.