Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1027/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 2 i par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 26 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2017 r. nr 2201-IEW-1.4261.212.2017/JJ w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: umorzyć postępowanie sądowe.


UZASADNIENIE

W dniu 6 lutego 2022 r. J. W. (dalej jako "Skarżąca") wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "organ" lub "Dyrektor IAS") z dnia 22 grudnia 2017 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych.

Wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 241/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 4 października 2017 r.

Dyrektor IAS, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 579/21, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2022 r. sprawa zarejestrowana pierwotnie pod sygn. akt I SA/Gd 241/18 została wpisana pod nowy numer, tj. I SA/Gd 1027/22.

Pismem z dnia 23 września 2022 r. organ poinformował, że zgodnie z zapisem zawartym w Systemie Rejestracji Centralnej SeRCe Skarżąca zmarła w dniu 21 marca 2020 r. W związku z powyższym Sąd zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w S. o nadesłanie odpisu aktu zgonu Skarżącej.

W dniu 18 października 2022 r. (data stempla pocztowego) Urząd Stanu Cywilnego w S. nadesłał odpis skrócony aktu zgonu J. W. z dnia [...] 2022 r. [...] [...]. Zgodnie z jego treścią Skarżąca zmarła w dniu 21 marca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Postępowanie sądowe prowadzone w niniejszej sprawie podlega umorzeniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że śmierć strony postępowania na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") powoduje, w zależności od kategorii przedmiotu sprawy, konieczność zawieszenia lub umorzenia toczącego się postępowania sądowego. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Jak stanowi art. 124 § 3 p.p.s.a., nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.)

Należy zatem stwierdzić, że w każdej sprawie, w sytuacji potwierdzenia śmierci strony, gdy sąd dysponuje pewną informacją w tym zakresie – jak w niniejszej sprawie – należy rozważyć, czy przedmiot postępowania odnosi się "wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego".

W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła skargę na decyzję Dyrektora IAS, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika US, odmawiającą rozłożenia na 96 rat, w ramach pomocy de minimis, zapłaty z zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. Skarżąca motywowała swój wniosek o rozłożenie zapłaty zaległości podatkowej na raty trudną sytuacją finansową oraz przebywaniem na zwolnieniu lekarskim.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił m.in. przepis art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej jako "O.p."), zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Podkreślenia wymaga, że konstrukcja tego przepisu opiera się na niezdefiniowanych ustawowo pojęciach – "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" – których wystąpienie uprawnia organ podatkowy do przyznania ulgi podatkowej.

W realiach rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma pierwsza ze wspomnianych przesłanek. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przesłanka "ważnego interesu podatnika" jest bezpośrednio związana z sytuacją ściśle określonej osoby – konkretnego podatnika występującego o konkretną ulgę podatkową (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2761/15; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). "Ważny interes podatnika" musi być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga przy tym wykazania konkretnych okoliczności, które uniemożliwiają podatnikowi wywiązanie się z ciążących na nim indywidualnych obowiązków podatkowych względem Skarbu Państwa. Omawiana przesłanka powoduje konieczność ustalenia sytuacji finansowej i majątkowej ściśle określonego podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpiłyby (dla tej osoby) w wyniku realizacji zobowiązania podatkowego.

Ulgi podatkowe, jako przyznawane na wniosek podatnika, z samej swej istoty są więc ściśle związane ze sferą osobistych praw i obowiązków wnioskodawcy. Rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych dotyczy zatem prawa ściśle związanego z osobą składającą wniosek. Jeżeli taka osoba zmarła, wówczas brak jest podmiotu uprawnionego do żądania rozłożenia zapłaty należności podatkowych na raty. Jest to bowiem prawo osobiste podatnika, które nie podlega przejęciu przez spadkobierców, w świetle art. 97 § 1 O.p. Wnioskowana przez Skarżącą ulga w podatku dochodowym od osób fizycznych nie mogła być przyznana innej osobie niż wnioskodawczyni, w tym także po jej śmierci. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego, stosownie do art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, nie podlegają bowiem dziedziczeniu i wygasają z chwilą otwarcia spadku. Natomiast w przypadku ewentualnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy na podstawie art. 67c § 2 O.p., przysługuje im samodzielne uprawnienie do ubiegania się o umorzenie lub rozłożenie na raty ich zaległości w związku z ich sytuacją życiową i materialną.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.