Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 473/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 235, art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. art. 7, 77  par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. K. pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: ostrej białaczki szpikowej, wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn., z 2013 r. poz. 1367).

W podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia powołano przepisy: art. 138, § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 5, pkt 4a i art. 12, ust. 2, pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn., Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, zwanej dalej ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn., z 2013 r. poz. 1367, zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych).

Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. K. w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: ostrej białaczki szpikowej, wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (obecnie t. jedn., Dz. U. 2014 r., poz., 1502 ze zm.).

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2013 r. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 828/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie choroby zawodowej, uchylił zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, Powiatowy Inspektor Sanitarny, decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r., (znak: [...]) stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: ostrej białaczki szpikowej - wymienionej w póz. 17 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany uprzednio wydanej decyzji. Wypełniając polecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy o wydanie opinii czy preparat izolacyjny o nazwie "Pastylon", w którego w skład wchodzi trójchloroetylen mógł mieć wpływ na wystąpienie u ww. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: ostrej białaczki szpikowej - wymienionej w póz. 17 wykazu chorób zawodowych i ewentualną zmianę orzeczenia lekarskiego.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w trakcie postępowania ustalił, że preparat o nazwie " Pastylon " /norma branżowa; BN-86 6759-06, nr rejestracyjny Tox-94/73 w Dzienniku Urzędowym nr 1 Ministra Zdrowia z dnia 20 stycznia 1983 r. dotyczący wykazu preparatów chemicznych przeznaczonych do dezynsekcji i deratyzacji oraz do szerokiego stosowania dla celów nieprzemysłowych/ stosowany w zakładzie, w którym pracował J. K. zawiera w swoim składzie trójchloroetylen / CAS 79-01-6 /, który zgodnie z Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady / WE / nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy / Dz. U. 2012, Nr 147, poz.890 z dnia 3 sierpnia 2012 r. / zaliczany jest do czynników rakotwórczych kategorii 2, natomiast przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 czyli o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi.

Ustalono, na podstawie m.in. oceny Instytutu Medycyny Pracy, że nie ma podstaw do uznania, iż J. K. w trakcie pracy w Wytwórni A był narażony na działanie czynników rakotwórczych dla ludzi, zatem nie został spełniony podstawowy warunek uznania nowotworu za chorobę zawodową. Ponadto wskazano, że z danych literaturowych na temat rakotwórczego działania olejów wynika, że możliwe umiejscowienie nowotworów to: skóra (w tym moszna), układ pokarmowy (żołądek, jelito grube), natomiast brak danych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego.

W odwołaniu od ww. decyzji, pełnomocnik J. K. podniósł, że wykorzystywane obecnie substancje znacznie się różnią od tych używanych do produkcji podkładów strunobetonowych w latach sześćdziesiątych, siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych, więc aktualne karty charakterystyki produktów nie powinny stanowić punktu odniesienia do oceny narażenia na występowanie i działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących ponad dwie dekady wcześniej. Ponadto powoływane w uzasadnieniu decyzji pismo Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 22 września 2014 r. odwołuje się w swojej treści nie do faktycznego składu chemicznego preparatu o nazwie " Pastylon " w latach narażenia na jego ekspozycję, (gdyż tego składu w tamtych latach nie ustalono), ale do informacji zawartej w piśmie PIS z dnia 20 sierpnia 2014 r. iż w skład preparatu "Pastylon" wchodzi trójchloroetylen.

Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą decyzją z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2014 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. K.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił tożsamy stan faktyczny do ustalonego przez organ I instancji. Organ stwierdził, że prowadząc postępowanie odwoławcze, po zapoznaniu się z całością dokumentacji, zgromadzonej w przedmiotowej sprawie, uznał decyzję I instancji za merytorycznie uzasadnioną.

W postępowaniu odwoławczym na podstawie przedstawionego materiału dowodowego Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, że J. K. był zatrudniony:

- od 1 października 1964 r. do 17 stycznia 1976 r. w Wytwórni [...] w B jako betoniarz; obsługa wibratora do produkcji podkładów strunobetonowych, praca w narażeniu na hałas od 90 do 106 dBA,

- od 21 stycznia 1976 r. do 31 stycznia 1978 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa [...] w T, ul. K - zakład nie istnieje, brak informacji o warunkach pracy,

- od 2 lutego 1978 r. do 9 listopada 1979 r., od 4 lutego 1981 r. do 3 września 1985 r., od 9 października 1989 r. do 29 grudnia 1990 r. w PKP Wytwórni [...] w B - zakład nie istnieje / przekształcał się - od 1 stycznia 1993 r. w Wytwórnię [...] Przedsiębiorstwo Państwowe, a następnie w roku 1995 w Wytwórnię [...] "A" S.A. w B- od 30 czerwca 2004 r. zakład nie istnieje/. W miejscu Wytwórni [...] "A" S. A. w B tą samą działalność prowadzi: Wytwórnia [...] "A" Spółka z o.o. w B, która nie jest następcą prawnym poprzednika.

Na podstawie dokumentacji uzyskanej z Archiwum Państwowego ustalono przebieg pracy i zakres czynności J. K. w PKP Wytwórni [...] w B:

- od 2 lutego 1978 r. do 9 listopada 1979 r. - operator suwnicy; obsługa suwnicy na hali produkcji podkładów strunobetonowych - praca przy wibratorze w narażeniu na hałas, którego wielkości kształtowała się w granicach od 96 do 103 dBA,

- od 4 lutego 1981 r. do 3 września 1985 r., od 9 października 1989 r. do 29 grudnia 1990 r. - kontroler jakości wyrobów; nadzór nad produkcją podkładów strunobetonowych /sprawdzanie: czyszczenia form, konserwacji form olejami, zbrojenia form, betonowania, jakości wyprodukowanych podkładów/ - ciągłe przebywanie na hali produkcyjnej, w narażeniu na hałas od 95 do 106 dBA. Nie występowała ekspozycja na promieniowanie jonizujące.

Obecny producent podkładów strunobetonowych: Wytwórnia [...] "A" Spółka z o. o. poinformował, że każdorazowo przed napełnieniem form za pomocą ręcznego rozpylacza pneumatycznego, nanosi się cienką warstwę oleju antyadhezyjnego Formex-2 na całą powierzchnię formy (producent: O Sp. z o. o. w K). Producent w "Karcie charakterystyki substancji " zawarł informację, że w skład produktu nie wchodzą substancje ujęte w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją /Dz. U. z 2002 r. Nr 129, poz. 1110/ i w normalnych warunkach użytkowania olej i zawarte w nim dodatki nie stwarzają zagrożenia dla ludzi. Wg oświadczenia J. K. oraz przesłuchanych na tą okoliczność świadków - w czasie jego pracy do spryskiwania form stosowano mieszaninę oleju napędowego, oleju ceramicznego oraz oleju maszynowego. Karty charakterystyki ww. olejów wskazują, że olej napędowy i olej ceramiczny jest sklasyfikowany jako mieszanina o działaniu rakotwórczym kategorii 3.

W dalszej części uzasadnienia powołano się na zeznania świadka Z. S., który stwierdził, że podczas pracy stosowano w zakładzie produkt o nazwie "Pastylon" (który jak ustalił organ I instancji zaliczany jest do czynników rakotwórczych kat. 2, natomiast przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 czyli o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi.)

Następnie, organ powołał się na orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] 2011 r., wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej j.w.(...).

Przytaczając fragment uzasadnienia ww. orzeczenia, w którym wskazano, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej można domniemywać o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy nowotworem - ostra białaczka szpikowa, a warunkami pracy zawodowej w przypadku udokumentowanego narażenia zawodowego na następujące czynniki rakotwórcze: benzen, butadien, promieniowane jonizujące. Analiza środowiskowa pracy przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego wykazała brak w środowisku pracy J. K. narażenia na takie czynniki.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje, że brak jest zatem podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy, co wynika z braku narażenia zawodowego na te uznane za rakotwórcze dla ludzi czynniki, które mogłyby indukować chorobę nowotworową stwierdzoną u J. K.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, Wojewódzki Inspektor Sanitarny skierował pismo z dnia [...] 2011 r., znak: [...] do Ośrodka Medycyny Pracy w celu zajęcia stanowiska w sprawie narażenia zawodowego J. K. na olej napędowy i ewentualną weryfikację wydanego wcześniej orzeczenia lekarskiego.

Ośrodek Medycyny Pracy zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy o ocenę prawdopodobieństwa, z jakim to przedstawione narażenie (kontakt zawodowy z olejem napędowym, który mógł zawierać śladowe ilości benzenu) mogło skutkować rozwojem schorzenia - ostrej białaczki szpikowej.

Pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. (znak: [...]), ww. Instytut wyraził opinię na powyższy temat między innymi podając: "Z karty charakterystyki oleju napędowego wynika, że produkt został zakwalifikowany przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC), jako prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi (grupa 2A), również w polskim ustawodawstwie oleje napędowe są substancją prawdopodobnie rakotwórczą (śladowe, prawdopodobne ilości benzenu nie upoważniają do zmiany klasyfikacji oleju). Zatem nie ma podstaw do uznania, że J. K. w trakcie pracy w Wytwórni [...] był narażony na działanie czynników rakotwórczych dla ludzi, zatem nie został spełniony podstawowy warunek uznania nowotworu za chorobę zawodową. Ponadto z danych literaturowych na temat rakotwórczego działania olejów wynika, że możliwe umiejscowienie nowotworów to: skóra (w tym moszna), układ pokarmowy (żołądek, jelito grube), natomiast brak danych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego."

Ustosunkowując się do zapytania organu, Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 18 września 2014 r. potrzymał treść orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznawanych za rakotwórcze dla ludzi - ostrej białaczki szpikowej.

W dalszej części uzasadnienia, wskazano, że zakwalifikowanie danej substancji/czynnika jako czynnika o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla łudzi jest dokonywane na podstawie analizy danych epidemiologicznych. Natomiast ocenę, jakie skutki zdrowotne może pociągać za sobą ekspozycja zawodowa na dany czynnik o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi, dokonuje się na podstawie analizy szeregu danych, w tym:

- kryteriów szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowywanych przez Zespól Ekspertów ds. Aktualizacji Wykazu Czynników Rakotwórczych, powołany w roku 1993 przy Instytucie Medycyny Pracy. Informacje te są publikowane cyklicznie w postaci monografii "Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych",

- doniesień literatury światowej nt szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych, opracowywane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC),

- cyklicznych szkoleń lekarzy orzekających w zakresie szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych.

Dokonując oceny narażenia zawodowego i stwierdzono, że J. K. nie pracował w ekspozycji zawodowej na czynniki uznane za rakotwórcze dla ludzi, dlatego nie można wiązać stwierdzonej choroby nowotworowej z warunkami pracy zawodowej.

Według organu odwoławczego, aktualna wiedza medyczna dotycząca ryzyka zdrowotnego przy narażeniu na olej napędowy zawierający śladowe ilości benzenu wskazuje, że jego działanie rakotwórcze w stosunku do skóry (w tym moszna), układu pokarmowego (żołądek, jelito grube), natomiast brak danych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory układu krwiotwórczego. Lokalizacja narządowa opisanych powyżej nowotworów nie odpowiada lokalizacji choroby nowotworowej stwierdzonej u J. K., co z kolei nie pozwala na uznanie związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy rozpoznanym u zainteresowanego schorzeniem, a jego warunkami pracy.

Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ administracyjny wziął pod uwagę uzasadnienia orzeczenia lekarskiego oraz opinie jednostek właściwych w tego typu sprawach.

Z powyższą decyzją nie zgodził się J. K., reprezentowany przez r.pr. M. S., zaskarżając ją do sądu administracyjnego. Zarzucił organowi brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nie zwrócenie się o karty charakterystyki produktów ropopochodnych z lat kiedy następowała ekspozycja na te produkty oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez odniesienie się do złożonego przez stronę wniosku dowodowego, oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co uchybia regułom proceduralnym sformułowanym w art. 7 i art. 75, 77 i 78 k.p.a.

Rozwinięcie powyższych zarzutów nastąpiło w uzasadnieniu skargi.

Organ odwoławczy w odpowiedzi skargę podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm., zwanej dalej Kodeksem pracy), za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie w dniu 3 lipca 2009 r. (rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych)).

Stosownie do treści tego rozporządzenia, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

We wskazanym rozporządzeniu, co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi, zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust.1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że choroba zawodowa w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi: ostrej białaczki szpikowej, , została ujęta w wykazie chorób zawodowych pod poz. 17 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Orzekające organy Inspekcji Sanitarnej stwierdziły, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym u skarżącego schorzeniem, a jego warunkami pracy.

Zdaniem składu orzekającego Sądu, stanowisko to jest przedwczesne i wynikło z nie rozpoznania wszystkich istotnych okoliczności dla treści rozstrzygnięcia. Organy przeprowadziły więc postępowanie ponownie z naruszeniem przepisów postępowania – artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Skoro dla stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej wymagane jest, oprócz jej ujęcia w wykazie chorób zawodowych, wykazanie w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wskazaną chorobą a pracą w narażeniu bądź brak tego związku, to w niniejszym przypadku, wbrew stanowisku organów, nie było wystarczających podstaw do zajęcia negatywnego dla skarżącego stanowiska. Trafnie podnosi pełnomocnik skarżącego, że najpierw, o ile to możliwe, należy ustalić skład chemiczny związków ropopochodnych z lat sześćdziesiątych, siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, a więc z lat pracy skarżącego w narażeniu. W sytuacji, gdy skarżący oświadczył i potwierdzili to przesłuchani świadkowie, że podczas pracy do spryskiwania form stosowano wówczas mieszaninę olejów: napędowego, ceramicznego oraz maszynowego, to należało sięgnąć do kart charakterystyki tych olejów z tego okresu. Jest bowiem powszechnie wiadome, że olej napędowy to mieszanina węglowodorów parafinowych, naftenowych i aromatycznych, wydzielonych z ropy naftowej w procesach destylacyjnych, a więc zawierający różnego rodzaju związki. Podobnie oleje ceramiczne, to oleje mineralne będące mieszaninami ciekłych węglowodorów o długich łańcuchach węglowych i temperaturze wrzenia powyżej 300°C, Związki tego typu zawierają tez oleje maszynowe. Bez ustalenia składu stosowanych w okresie narażenia olejów nie da się z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć, że w skład ich nie wchodził jakiś związek węglowodorowy o działaniu rakotwórczym, który rozpylany pneumatycznie powodował zagrożenie dla zdrowia pracujących w środowisku pracy. Z różnych źródeł wiedzy wiadomym jest również, że etiologia stwierdzonej u skarżącego choroby – ostrej białaczki szpikowej – jest trudna do ustalenia, ale wśród czynników ryzyka, zwiększających prawdopodobieństwo zachorowania wymienia się między innymi benzen, który może wchodzić w skład oleju napędowego. Na tym etapie nie da się stwierdzić w jakich ilościach był on zawarty w oleju napędowym wchodzącym w skład mieszaniny służącej do spryskiwania form w środowisku pracy skarżącego. Wobec powyższego nie można było dojść do takich wniosków, jak to uczyniły orzekające organy, zwłaszcza, że w piśmie z dnia 9 października 2014 r. (k. 182 akt administracyjnych), pełnomocnik skarżącego domagał się od organu I instancji, by w ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił skład wszystkich związków stosowanych przez skarżącego w środowisku pracy, w tym także preparatu o nazwie "Pastylon" , gdyż znajdujące się w aktach charakterystyki tych produktów nie pochodzą z lat pracy skarżącego w narażeniu. Takie postepowanie orzekających organów, ignorujące istotna dla treści rozstrzygnięcia kwestię, są w ocenie Sądu naruszeniem nie tylko artykułów: 7 i 77 § 1 k.p.a., ale przede wszystkim 80 k.p.a.

Ważną kwestią jest też ustalenie, czy w procesie "natryskiwania" form urządzenie do tego służące nie nagrzewało się, co może, ale nie musi mieć znaczenia dla negatywnego wpływu niektórych związków ropopochodnych zawartych w stosowanych preparatach na zdrowie ludzkie.

Orzekające organy nie dokonały więc prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Uzasadnienie opinii jednostek orzeczniczych, podkreślające, że z uwagi na to, iż stosowane w środowisku skarżącego substancje to tylko związki prawdopodobnie rakotwórcze, a nie o udowodnionym działaniu, budzi z racji podniesionych wyżej wątpliwości. Jednostki orzecznicze nie wyjaśniły w sposób dostateczny i przekonywujący z jakich powodów wskazane substancje nie mogą i nie mogły mieć wpływu przy indywidualnych, osobniczych cechach organizmu na zdrowie skarżącego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za niezgodne z prawem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.