Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1495/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 629  Sprawy mienia przejętego z naruszeniem prawa
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 6
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz. 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Teza: Przyjęcie, iż wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U. nr 3 poz. 17 ze zm./ nastąpiło po terminie określonym w art. 3 ust. 6 tej ustawy nie ma oparcia w materiale dowodowym sprawy.

TEZY

Przyjęcie, iż wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U. nr 3 poz. 17 ze zm./ nastąpiło po terminie określonym w art. 3 ust. 6 tej ustawy nie ma oparcia w materiale dowodowym sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej "H. C." w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 14 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa przez Skarb Państwa - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 6 kwietnia 1999 r.; (...).


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia 14 lipca 1999 r., w trybie art. 127 Kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 6 kwietnia 1999 r., którą stwierdził nieważność orzeczenia nr 30 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 24 maja 1948 r. o przejęciu na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa: "H. i S-ka" Spółka z o.o. w P. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż postępowanie o przejęcie ww. przedsiębiorstwa wszczęte zostało w dniu 2 października 1947 r., kiedy to zdecydowano, iż postępowanie nacjonalizacyjne będzie prowadzone na podstawie art. 3, a nie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o nacjonalizacji podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Organ wyraził pogląd, iż ta zmiana kwalifikacji podstawy przejęcia przedsiębiorstwa otwierała dopiero drogę do orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa, a ponieważ postępowanie to zostało wszczęte po 31 marca 1947 r., to przejęcie przedsiębiorstwa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, a konkretnie art. 3 ust. 6 cytowanej ustawy nacjonalistycznej. Organ uznał, iż zmiana podstawy prawnej do przejęcia przedsiębiorstwa była dopuszczalna, stosownie do par. 47 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz.U. nr 16 poz. 62/ jednakże zmiana ta mogła odnosić się do tego samego podmiotu, natomiast w tym wypadku zmiana podstawy prawnej odnosiła się do innego podmiotu, co jest niedopuszczalne.

Skargę na decyzję Ministra Gospodarki złożyło przedsiębiorstwo "H.C." w P. SA wnosząc o jej uchylenie.

W skardze podniesiono zarzut, iż decyzja oparta jest na ustaleniach sprzecznych z materiałem sprawy, w szczególności przez przyjęcie, iż wniosek o nacjonalizację przedsiębiorstwa nie został złożony przed upływem przewidzianego przez ustawę terminu, oraz przez błędną, interpretację zasady, co do możliwości zmiany podstawy prawnej przejęcia przedsiębiorstwa przez Państwo. Skarżąca podniosła w uzasadnieniu skargi, iż postępowanie nacjonalizacyjne wobec Spółki "H. i S-ka" wszczęte zostało w dniu 19 września 1946 r. w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. W trakcie postępowania okazało się, że właścicielami przedsiębiorstwa są obywatele polscy i ich pełnomocnik w dniu 28 października 1946 r. wskazał, iż podstawą nacjonalizacji może być art. 3 cyt. ustawy i dalsze postępowanie toczyło się w tym kierunku i doprowadziło do tego, że Wojewódzka Komisja ds. upaństwowienia przedsiębiorstw w dniu 2 października 1947 r. przedstawiła wniosek o wydanie stosownej decyzji. Zmiana podstawy prawnej była dopuszczalna w trakcie postępowania, co znajduje potwierdzenie w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Skarżąca podniosła, iż postępowanie przez Komisję ds. upaństwowienia przedsiębiorstw dotyczyło jednego, tego samego przedsiębiorstwa, a w decyzji fikcyjnie i bezpodstawnie przyjęto, iż postępowanie dotyczyło dwóch podmiotów gospodarczych, tj. firmy niepolskiej i drugiej firmy polskiej. Tymczasem fizycznie i prawnie była jedna Spółka "H. i S-ka" i wobec niej od początku do końca toczyło się jedno postępowanie, a tylko na pewnym etapie postępowania zdecydowano, iż nacjonalizacja następuje na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej a nie na podstawie art. 2 tejże ustawy. W tej sytuacji skarżąca uważa, iż wymóg określony w art. 3 pkt 6 cyt. ustawy został spełniony, skoro postępowanie wszczęto przed 31 marca 1947 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Przede wszystkim trafny okazał się zarzut, iż organ wadliwie i sprzecznie z materiałem sprawy przyjął, że istniały jakby dwa podmioty gospodarcze o nazwie "H. i S-ka", a mianowicie przedsiębiorstwo niepolskie /niemieckie/ i przedsiębiorstwo polskie o tej samej nazwie. Tymczasem jest po:, wszelką wątpliwością, iż fizycznie i prawnie istniał jeden podmiot o wskazanej nazwie i postępowanie nacjonalizacyjne odnosiło się w stosunku do tegoż podmiotu. Początkowo postępowanie to toczyło się wedle procedury przewidzianej dla przedsiębiorstw niepolskich i w takich charakterze wpisane zostało na listę przedsiębiorstw przewidzianych do nacjonalizacji, jednakże już jesienią 1946 r., wobec zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika właścicieli przedsiębiorstwa zostało wykazane, iż właścicielami są obywatele polscy. Zarzuty nie zostały odrzucone, wobec czego już od chwili ich zgłoszenia postępowanie było prowadzone pod kątem zastosowania art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. co zresztą jednoznacznie wynika z materiałów sprawy, w szczególności z treści protokołów organu prowadzącego postępowanie nacjonalizacyjne. Zakończenie postępowania nastąpiło przez zgłoszenie wniosku o nacjonalizację w dniu 2 października 1947 r., a zmiana kwalifikacji w końcowym wniosku była dopuszczalna wobec treści 47 ust. 2 cytowanego już rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. Przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego wobec przedsiębiorstwa "H. i S-ka" na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. nastąpiło po terminie określonym w art. 3 ust. 6 cyt. ustawy w sposób oczywisty mija się z faktami wynikającymi z materiału sprawy i trafnie zostało zakwestionowane przez stronę skarżącą.

Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza brak podstaw do przyjęcia, iż orzeczenie o nacjonalizacji przedsiębiorstwa "H. i S-ka" nastąpiło z naruszeniem art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. wobec czego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwotna podlegały uchyleniu z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. O kosztach postępowania orzeczono z mocy art. 55 ust. 1 cyt. ustawy.