Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1352/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50, art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że po uprzednim kilkukrotnym przeprowadzeniu postępowań administracyjnych w sprawie – zakończonych kolejnymi decyzjami organów obydwu instancji decyzjami oraz postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia 13 maja 2014r., sygn. II SA/Ol 316/14, ostatecznie decyzją z dnia "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził brak podstaw do nałożenia określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku mieszkalnym nr 7, zlokalizowanym na działce nr geod. "[...]", w A przy ul. A do stanu zgodnego z prawem (karta nr 110). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał m.in., że dokonał analizy przedstawionej ekspertyzy, uznając ją za sporządzoną w sposób prawidłowy, zgodny z postanowieniem z dnia 25.05.2015r. Ponadto jej ustalenia w całkowitej mierze odpowiadają ustaleniom poczynionym przez organ. Organ I instancji stwierdził, że roboty budowlane wykonane w lokalu mieszkalnym nr 1 państwa L., nie stanowią zagrożenia dla mienia i bezpieczeństwa ludzi w budynku mieszkalnym w A przy ul. A. Niebezpieczeństwo dla konstrukcji budynku zostało jednak wyeliminowane poprzez wymurowanie w miejsce rozebranej ściany, ścianki działowej 70 cm i wstawienie dwóch drewnianych słupów 15x15cm. Pozostały natomiast spękania ściany działowej pomiędzy kuchnią, a pokojem w lokalu nr 2 na piętrze. Spękania te nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa konstrukcji budynku, natomiast wymagają naprawy i wpływają na estetykę tego lokalu. Prawidłowe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, polega na ustaleniu jedynie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych, koniecznych do doprowadzenia wykonanych robot do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ I instancji wskazał, że nie może nałożyć obowiązku wykonania czynności naprawczych w lokalu nr 2 (p. G.) na inwestorów przedmiotowych robót wykonanych w lokalu mieszkalnym nr 1 (p. L.), ponieważ nie są one niezbędne w rozumieniu w/w przepisu, a ponadto wymagają porozumienia między inwestorami (właścicielami lokalu nr 1), a właścicielem lokalu nr 2.

Pożądane byłoby gdyby czynności naprawcze poprawiające estetykę lokalu nr 2

były wykonane przez samego właściciela tego lokalu, zgodnie z jego wolą co do terminu

i rodzaju użytych materiałów, za zwrotem kosztów z tym związanych przez inwestorów

(właścicieli lokalu nr 1). W przypadku braku porozumienia w tej mierze, p. G.

jest uprawniony do dochodzenia roszczeń z tego tytułu przed sądem powszechnym.

Organ nadzoru budowlanego wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy administracyjne, zaś dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych zastrzeżone jest dla właściwości sądu powszechnego.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł W. G., zarzucając:

brak uprawnień do projektowania w branży konstrukcyjno-budowlanej bądź

rzeczoznawcy budowlanego przez autorów ekspertyzy z sierpnia 2015r., tj.

H. Z. i T. P., przez co w ocenie odwołującego ekspertyza

ta nie powinna być brana pod uwagę;

sprzeczność ustaleń i wniosków zawartych w powołanej ekspertyzie, tj. prawidłowości wykonanych robót remontowych i niepoprawności robót rozbiórkowych, a także brak jednoznacznego stwierdzenia przyczyn spękań pozostałych ścian - w ocenie

odwołującego istnieją podstawy do stwierdzenia przyczyn tych spękań, gdyż spękania

są świeże i część powstała podczas złego prowadzenia prac, a pozostała część

powstaje nadal, z tego względu, że na ścianach podparte są elementy konstrukcji

dachu, natomiast stabilność ścian została naruszona; ponadto w/w ekspertyza

nie odnosi się do rozbiórki części ściany pomiędzy kuchnią, a przedpokojem w lokalu

nr 1; nie zauważono też dodatkowego obciążenia stropu w lokalu nr 1

spowodowanego wykonaniem podwieszonego sufitu na całej powierzchni mieszkania;

brak w powołanej ekspertyzie dokumentacji zdjęciowej;

bezpodstawną odmowę przeprowadzenia przez organ I instancji oględzin ściany

na piętrze.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dokonując analizy akt sprawy organ odwoławczy uznał, że należy uzupełnić materiał dowodowy, dlatego też postanowieniem z dnia 5.02.2016r. nakazał organowi I instancji ustalić:

- pomiary kontrolne spękań ścian w lokalu nr 2, celem weryfikacji czy spękania

te w w/w lokalu od czynności kontrolnych z dnia 18.09.2014r. uległy zwiększeniu;

- szerokości drogi ewakuacyjnej na klatce schodowej na poziomie parteru, celem

weryfikacji zachowania warunku technicznego określonego w § 242 ust. 4

rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków

technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (pomiary wraz

ze szkicem sytuacyjnym określającym sposób otwierania drzwi oraz kierunek ruchu

na schodach).

W ocenie organu odwoławczego istotnym faktem w niniejszej sprawie jest przyjęcie przez Starostwo Powiatowe zgłoszenia na roboty wymagające pozwolenia. Brak sprzeciwu organu nie może prowadzić do negatywnych skutków prawnych dla inwestora, dlatego też organ nadzoru budowlanego w takim przypadku zobligowany jest przeprowadzić tryb naprawczy według przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Tryb ten ma także zastosowanie do zrealizowanych samowolnie robót budowlanych, tj. nie wymienionych w w/w zgłoszeniu, a polegających na usunięciu części ścianek w lokalu nr 1, z uwagi na fakt, iż przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 30-tych XX wieku, za stan zgodny z prawem należy rozumieć wykluczenie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia bądź środowiska.

Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy potwierdza, iż rozbiórka ściany w lokalu na parterze p. L., pomiędzy pokojem a kuchnią, spowodowała ugięcie się belki stropowej i powstanie pęknięć włoskowatych w ścianie na piętrze, w lokalu p. G.. Porównanie grubości ścian w w/w budynku wskazuje, że usunięte ścianki były ściankami działowymi, jednakże z uwagi na wiek budynku (starą technologię budowy), ścianki te pełniły dodatkowo funkcję usztywniającą konstrukcję budynku albowiem ścianki te przenosiły pewien układ obciążeń. Tym samym roboty budowlane polegające na rozbiórce ścianek w lokalu p. L. stanowiły przebudowę obiektu, która wymagała uprzedniego pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na brak wystąpienia stanu zagrożenia dla konstrukcji budynku, zalecenia zawarte w ekspertyzie mgr inż. H. Z. i mgr inż. T. P., co do rozbiórki ścianki działowej pomiędzy kuchnią i pokojem w lokalu nr 2 na piętrze (p. G.), a następnie jej wymurowanie z nowej cegły silikatowej na zaprawie cementowo-wapiennej łącznie z wykonaniem tynków i robót towarzyszących, są w ocenie organu odwoławczego zasadne. Jednakże roboty te mają na celu poprawę stanu technicznego budynku, dlatego też nie mogą one stanowić czynności zabezpieczających, które organ mógłby nałożyć w decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie na właścicieli lokalu nr 1 na parterze, tj. państwo L. (w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Odmienna interpretacja wiązałaby się z nałożeniem na inwestorów obowiązku wykonania robót budowlanych w lokalu p. G., do którego nie mają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazano, że wykonanie w/w zalecenia ekspertów wymaga nie tylko porozumienia właścicieli obu lokali ale również pozwolenia na budowę, co również stanowi przesłankę negatywną do nałożenia tego rodzaju obowiązku w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.

Skargę na ww. decyzję wywiódł W. G., wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach oraz rozpoznanie sprawy w trybie art. 132 ppsa. Podniesiono, że kwestionowana decyzja narusza interes prawny skarżącego, w związku z uznaniem, iż brak jest zagrożenia dla mienia i bezpieczeństwa ludzi w

budynku przy ul. A, w sytuacji jego rzeczywistego istnienia.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz.U. 2006, nr 156, poz. 1118) poprzez uznanie, że brak okoliczności wskazujących na naruszenie obowiązków określonych w ustawie, i w konsekwencji jego niezastosowanie, spowodowane błędnym uznaniem, iż nie ma podstaw prawnych do zobowiązywania inwestorów do dokonania jakichkolwiek robót budowlanych,

- art. 66 ust. 1 pkt 1-3 prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że brak było podstaw do wydania przez organ decyzji określonej tym przepisem;

- art. 7, 8 i 77 kpa - poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, skutkujące niewyjaśnieniem całokształtu okoliczności stanu faktycznego w sprawie i wydaniem błędnej decyzji oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez niedokonywanie własnych ustaleń w ramach oceny dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 718) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" stwierdzającą brak podstaw do nałożenia określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w lokalu mieszkalnym nr 1 w budynku mieszkalnym nr 7, zlokalizowanym na działce nr geod. "[...]", w A przy ul. A do stanu zgodnego z prawem.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pierwsze czynności kontrolne przeprowadził w dniu 16.01.2013r., w dniu 17.07.2013r. oraz w dniu 24.07.2013r. (protokoły z czynności kontrolnych – karta nr 7, nr 25, nr 28), które wykazały, że na działce gruntu nr geod. "[...]" położonej w A przy ul. A znajduje się budynek mieszkalny, który w całości ocieplono. W lokalu nr 1 na parterze w/w budynku wymieniono stolarkę okienną i drzwiową, od strony podwórka powiększono otwór okienny i wstawiono drzwi balkonowe. Z oznak zewnętrznych nie stwierdzono usunięć nadproży okiennych, o czym mogą świadczyć widoczne łuki. J. L. (podczas czynności kontrolnych w dniu 16.01.2013r.), potwierdziła, że w swoim lokalu (nr 1) rozebrała część ścian pomiędzy kuchnią, a korytarzem oraz przestawiła ścianę działową od strony łazienki (o ok.10 cm). Roboty te, według oświadczenia inwestorów, zostały zgłoszone do Starostwa Powiatowego w 2011r. Organ stwierdził spękania ścian i sufitów jedynie w lokalu nr 2.

Powyższe ustalenia skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego w trybie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r., poz. 290 j. t.).

Nie ulega wątpliwości, że wykonanie robót budowlanych w następstwie skutecznie dokonanego zgłoszenia uniemożliwia stosowanie w sprawie przepisu art. 49b Prawa budowlanego, jednakowoż nie wyklucza możliwości zastosowania trybu przewidzianego w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, w szczególności w sytuacji wadliwego niewniesienia przez organ architektoniczno - budowlany sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych naruszającego przepisy. Tym samym okoliczność zrealizowania inwestycji w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie wyłącza zasadności prowadzenia postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1. Powyższa regulacja prawna stanowi podstawę ingerencji organów we wszelkie roboty wykonywane bądź już wykonane (art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego) sprzecznie z przepisami, w tym w roboty budowlane objęte dokonanym zgłoszeniem. To uprawniało właściwy organ do wdrożenia procedury naprawczej określonej w art. 51 Prawa budowlanego.

W sytuacji wykonania obiektu na podstawie zgłoszenia, organy w pierwszej kolejności rozważają możliwość zastosowania dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu tego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami Prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, obowiązujących w dacie podejmowania działań naprawczych. Działania te bowiem mają doprowadzić do zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania w trybie naprawczym.

Zgodzić się należy, że wskazany tryb ma także zastosowanie do zrealizowanych samowolnie robót budowlanych, tj. nie wymienionych w w/w zgłoszeniu, a polegających na usunięciu części ścianek w lokalu nr 1.

Na gruncie niniejszej sprawy organy finalnie wskazały, że z uwagi na brak wystąpienia stanu zagrożenia dla konstrukcji budynku, zalecenia zawarte w ekspertyzie mgr inż. H. Z. i mgr inż. T. P., co do rozbiórki ścianki działowej pomiędzy kuchnią i pokojem w lokalu nr 2 na piętrze (p. G.), a następnie jej wymurowanie z nowej cegły silikatowej na zaprawie cementowo-wapiennej łącznie z wykonaniem tynków i robót towarzyszących, są w ocenie organu odwoławczego zasadne. Jednakże roboty te mają na celu poprawę stanu technicznego budynku, dlatego też nie mogą one stanowić czynności zabezpieczających, które organ mógłby nałożyć w decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie na właścicieli lokalu nr 1 na parterze, tj. państwo L. (w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Odmienna interpretacja wiązałaby się z nałożeniem na inwestorów obowiązku wykonania robót budowlanych w lokalu p. G., do którego nie mają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazano, że wykonanie w/w zalecenia ekspertów wymaga nie tylko porozumienia właścicieli obu lokali, ale również pozwolenia na budowę, co jest również stanowi przesłankę negatywną do nałożenia tego rodzaju obowiązku w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.

Organ odwoławczy przyznał jednocześnie, że materiał dowodowy potwierdza, iż rozbiórka ściany w lokalu na parterze p. L., pomiędzy pokojem a kuchnią, spowodowała ugięcie się belki stropowej i powstanie pęknięć włoskowatych w ścianie na piętrze, w lokalu p. G. Porównanie grubości ścian w w/w budynku wskazuje, że usunięte ścianki były ściankami działowymi jednakże z uwagi na wiek budynku (starą technologię budowy) ścianki te pełniły dodatkowo funkcję usztywniającą konstrukcję budynku, albowiem ścianki te przenosiły pewien układ obciążeń. Tym samym zgodzić się należy, że roboty budowlane polegające na rozbiórce ścianek w lokalu p. L. stanowiły przebudowę obiektu, która wymagała uprzedniego pozwolenia na budowę. Wskazać należy w tym kontekście, że w wykonaniu nałożonego obowiązku na skarżącego w dniu 18.09.2013r. przedłożył on w PINB opinię techniczną, (akta adm., karta nr 47), autorstwa rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. J. Z. (uprawnienia budowlane nr "[...]"). Wynika z niej m.in., że pęknięcia ściany pomiędzy kuchnią i pokojem oraz rysy na stropie w pokoju, mają związek z nieprawidłowym prowadzeniem robót rozbiórkowych ściany na parterze,

co doprowadziło do ugięcia stropu od obciążenia murowanej ściany grubości 12 cm,

na poddaszu. Ściana ta usytuowana jest nad ścianą piwnicy i parteru w tej samej płaszczyźnie. Prawdopodobnie słupy w miejscu rozebranej ściany były ustawione

po zauważeniu pęknięcia, co potwierdzają właściciele mieszkania na poddaszu. Rozebrane na parterze ściany, mają cechy "ścian nośnych", na których murowane były

ściany poddasza mieszkalnego, co spowodowało ugięcie stropu i pękanie ścian.

Ponadto wstawienie słupów w miejscu rozebranej ściany świadczy pośrednio o tym,

że rozebrano ścianę nośną. Przy prawidłowym wstawieniu słupów w miejscu rozebranej ściany, pęknięcia i rysy w mieszkaniu nr 2 nie zagrażają bezpieczeństwu budynku.

Niewątpliwie zatem z ww. opinii technicznej wynika, że sporna ściana ma cechy ściany nośnej. Biorąc pod uwagę te ustalenia wydaje się, że ustalenia poprzedniej ekspertyzy technicznej z sierpnia 2013r. (akta adm., k. – 44) są błędne w zakresie w jakim wskazują na to, że rozbiórka ścianki "działowej" nie spowodowała żadnych zmian w konstrukcji budynku i została wykonana poprawnie bez ingerencji w inne ściany konstrukcyjne budynku. Nie stanowi zagrożenia dla pozostałych elementów budynku, nie jest przyczyną i nie ma powiązania z innymi wcześniejszymi spękaniami występującymi w tym budynku.

Wskazać należy również, że w dniu 25.08.2015r. p. L. złożyli w PINB (karta nr 103) ekspertyzę techniczną o stanie technicznym budynku mieszkalnego położonego w P. przy ul. A w związku z wykonaniem robót remontowych w lokalu nr 1, autorstwa mgra inż. H. Z. i mgra inż. T. P.. Wskazano w niej m.in. na nieprawidłowy sposób wykonywania robót rozbiórkowych, który spowodował spękanie ścianki działowej w lokalu na piętrze. Stwierdzono przy tym brak podstaw do jednoznacznego ustalenia przyczyn spękań pozostałych

ścian w lokalu nr 2. Zaznaczono zaś, że biorąc pod uwagę grubość ścian poprzecznych 12 cm, na których dodatkowo oparte są elementy konstrukcji dachu, należy z dużym

prawdopodobieństwem przyjąć, że rysy w tych ścianach powstały na skutek normalnej

eksploatacji budynku. W związku z powyższym autorzy ekspertyzy zalecili doprowadzenie do należytego stanu technicznego ścianki działowej pomiędzy kuchnią i pokojem w lokalu nr 2 poprzez jej całkowite rozebranie, a następnie jej wymurowanie z nowej cegły silikatowej na zaprawie cementowo-wapiennej, łącznie z wykonaniem tynków i robót towarzyszących (akta adm., karta nr 103 i nr 109).

Nadmienić trzeba także, że w czasie czynności kontrolnych w dniu 04.03.2016r. PINB ustalił, że część spękań (w lokalu nr 2), uprzednio stwierdzonych, wydłużyła się oraz powstały nowe włoskowate spękania, które uwidoczniono na szkicach do protokołu (akta adm., karta nr 122).

Organy prowadząc postępowanie legalizacyjne w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego w sprawie nie mogą ograniczyć się tylko do ustalenia stanu zagrożenia, a na tym głównie się w niniejszej sprawie skoncentrowały. To zagadnienie jest bowiem uregulowane przepisem art. 66 ustawy Prawo budowlane. W niniejszym zaś postępowaniu naprawczym priorytetem i celem nadrzędnym wynikającym z przepisów jest wyeliminowanie stanu niezgodnego z prawem. Jeżeli natomiast jest to niemożliwe to należałoby, zgodnie z prawidłową wykładnią przepisów legalizacyjnych, doprowadzić do stanu poprzedniego, poprzez jego odtworzenie i niewiadomą pozostaje to dlaczego organy tego nie uczyniły.

W ocenie Sądu jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa, właściwy organ jest zobowiązany wydać decyzję nakazującą przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 ). Decyzja taka kończy postępowaniem legalizacyjne. Należy dodać, że przywrócenie do stanu poprzedniego można nakazać w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten ma bowiem charakter restytucyjny, a nie represyjny (karzący z nawiązką ponad to, co zostało wybudowane z naruszeniem prawa). Jego istotą jest przywrócenie obiektu do poprzedniego stanu. Jeżeli natomiast w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że możliwe jest doprowadzenie przeprowadzonych robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas właściwy organ jest zobowiązany nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, przy czym chodzi tu o czynności faktyczne, naprawiające ewentualne odstępstwa od przepisów technicznych. Jeszcze raz jednak z całą stanowczością należy podkreślić, że w sytuacji gdy nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem (w znaczeniu prawa administracyjnego), organ nakłada obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 marca 2015r., II SA/ Go 833/14, dostępny w CBOiS).

Niewątpliwie w tej sytuacji zasadnicze znaczenie ma wnikliwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego poprzedzającego stan lokalu przed dokonaniem jego przebudowy. Organy muszą jeszcze raz precyzyjnie przeanalizować czy roboty budowlane podjęte w lokalu nr 1 zostały wykonane ściśle ze zgłoszeniem, co wydaje się mało prawdopodobne. Ponadto organ nie uzasadnił w wystarczającym stopniu skąd bierze pewność, że nie dojdzie w spornym budynku do katastrofy budowlanej w postaci zawalenia się tego budynku, skoro ustalono, że wyburzona ściana miała jednak cechy ściany nośnej, natomiast wykonane w marcu 2016 r. czynności potwierdziły to, że powstają nowe spękania na ścianie na piętrze, zmieniają się również wielkości stwierdzonych wcześniej pęknięć. Pamiętać należy o tym, że nad wyburzoną ścianą parteru znajduje się nie tylko ściana na piętrze budynku, ale również i na strychu tego budynku.

Reasumując, w niniejszej sprawie organ I instancji nie zebrał i nie ocenił prawidłowo całości stanu faktycznego. Zakres koniecznych do wyjaśnienia okoliczności jest na tyle istotny, że zdecydowanie wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji. PINB nie wyjaśniając wskazanych ważkich kwestii dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że granice postępowania administracyjnego wyznaczają m.in. zasady prawdy obiektywnej i praworządności. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że również na organ nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ustalenia poczynione zaś w wyniku tych wyjaśnień muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dlatego też zadaniem uzasadnienia faktycznego i prawnego jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawej, co wypływa również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W orzecznictwie podkreśla się również pogląd, że to organ administracji winien wnikliwie rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy, podejmując w tym celu wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Nadmienić należy również, że sprzeczna z założeniami przepisów Prawa budowlanego jest sytuacja, w której osoba będąca właścicielem sąsiedniego lokalu, w stosunku do tego, w którym wykonano rzeczone prace budowlane, ponosić będzie konsekwencje wykonania tych prac. Ustalony zaś dotychczas stan faktyczny sprawy wskazuje, że podjęte przez p. L. prace mogły poprzez usunięcie ściany o charakterze nośnym przyczynić się do spękań na ścianach skarżącego. W takiej sytuacji zaś obciążenie skarżącego skutkami wykonanych prac budowlanych, byłoby niezgodne z funkcją przepisów legalizacyjnych. Dla ich jednak prawidłowego zastosowania, zgodnie z przedstawioną w niniejszym wyroku oceną prawną, niezbędne będzie przeprowadzenie kolejnego postępowania wyjaśniającego, usystematyzowanie stanu faktycznego w sprawie, jego ponowna analiza oraz ocena i dopiero rozstrzygnięcie o istnieniu/bądź nieistnieniu podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przez p. L. w ich lokalu mieszkalnym nr 1 w A, położonym przy ul. A.

Stwierdzone przez Sąd uchybienia mają charakter procesowy. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwoli na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, jednakże w oparciu o przedstawioną przez Sąd ocenę prawną.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono w pkt II stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.