Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1001/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 33  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: Art. 13  ust. 1  pkt 1  lit. b oraz art. 13f
journal: Dz.U. 2021 poz 1376
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: Art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 7, 77  par. 1, 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym I. Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. Zasądza od Samorządowego Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez S. K., zwanego dalej skarżącym, postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 34 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 13b ust. 1a, art. 13f i art. 40d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.; zwanej dalej ustawą o drogach publicznych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. nr [...], znak: [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 20 stycznia 2021 r. skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], wystawiony przez Prezydenta Miasta K w dniu 26 listopada 2020 r. Zobowiązany wskazał, że opłacił postój pojazdu przy użyciu aplikacji mobilnej "Mobilet", podając nr biletu ([...]). Jednocześnie dodał, że z powodu własnego pośpiechu albo błędu aplikacji program przyporządkował bilet do pojazdu o nr rej. [...]. Zobowiązany wyjaśnił, że dzień wcześniej korzystał z pojazdu zastępczego o ww. nr rejestracyjnym. Usługa najmu pojazdu o nr rej. [...] została zakończona w dniu 30 października 2019 r. (vide: faktura nr [...] z dnia 30 października 2019 r.). W ocenie skarżącego Rada Miasta K przekroczyła swoje kompetencje, zawierając w uchwale zapis, że wpisanie błędnego numeru rejestracyjnego traktuje się na równi z brakiem opłaty.

Postanowieniem z dnia [...] 2021 r. nr [...], znak: [...], Prezydent Miasta uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Organ zacytował przepisy zastosowane w sprawie i stwierdził, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych. Każdorazowy postój bez wniesienia wymaganej opłaty lub ważnego abonamentu postojowego obliguje użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Wysokość opłaty za postój dla poszczególnych grup użytkowników pojazdów oraz obszar strefy płatnego parkowania określa uchwała nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta K z dnia 22 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (Dziennik Urzędowy Województwa z 2021 r. poz. 1164 ze zm.; dalej: "uchwała"). Z § 3 ust. 7 ww. uchwały wynika, że postój pojazdu opłacony poprzez płatność mobilną, w sytuacji niepodania prawidłowego numeru rejestracyjnego, jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty.

Prezydent Miasta K wskazał, że w dniu 31 października 2019 r. pojazd należący do skarżącego o nr rej. [...] zajmował miejsce w strefie płatnego parkowania w K (przy ul. K) bez uiszczenia stosownej opłaty. W ocenie wierzyciela, w świetle zapisów ww. uchwały, wniesienie opłaty za postój innego pojazdu (o nr rej. [...]) nie powoduje spełnienia ustawowego obowiązku uiszczenia należności za postój właściwego pojazdu (o nr rej. [...]).

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył dotychczasową argumentację, podniesioną w zarzucie do postępowania egzekucyjnego.

Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło, że skarżący skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środka zaskarżenia i zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania egzekucyjnego, zaś Prezydent Miasta K ustosunkował się do argumentacji żalącego się w postanowieniu z dnia 8 marca 2021 r. nr [...], znak: [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawowym aktem regulującym zasady postoju pojazdów na drogach publicznych jest ustawa o drogach publicznych. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych statuuje, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni lub codziennie, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1a ustawy o drogach publicznych). Z kolei w myśl art. 13f ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1). Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (ust. 2). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).

Opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych).

W stanie faktycznym będącym przedmiotem kognicji Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawem miejscowym, regulującym zasady postoju w strefie płatnego parkowania, jest uchwała nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta K z dnia 22 listopada 2017 r. Stosownie do zapisów uchwały za nieuiszczenie opłaty za postój pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 150,00 zł (§ 4 ust. 2 uchwały).

Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że zarówno obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak i obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój powstają z mocy prawa.

W rozpoznawanym przypadku opłatą dodatkową został objęty postój pojazdu marki Mazda o nr rej. [...] w dniu 31 października 2019 r. na ul. K w K. Nie budzi wątpliwości Kolegium, że pojazd znajdował się w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Akta sprawy zawierają kopię zawiadomienia o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie 150,00 zł w związku z nieuiszczeniem opłaty za postój pojazdu samochodowego z dnia 31 października 2019 r. nr [...] (godz. 19:41), którego oryginał został umieszczony za wycieraczką pojazdu o nr rej. [...]. Przedmiotowe zawiadomienie ma charakter dokumentu urzędowego. Świadczy o nieuiszczeniu opłaty za postój, a ponadto jest dla korzystającego z drogi wystarczającą informacją o powstałym z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej; dowodem tego, że w konkretnym dniu odnotowano obecność samochodu w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1581/13, LEX nr 1485038).

Spór w niniejszym postępowaniu dotyczy kwestii skuteczności uiszczenia przez skarżącego – zobowiązanego - opłaty za postój pojazdu w dniu 31 października 2019 r.

Według § 3 ust. 7 uchwały postój przy użyciu nieważnego dowodu wniesienia opłaty lub postój pojazdu opłaconego w parkometrze, poprzez płatność mobilną lub inną formę płatności, którego numer rejestracyjny nie został podany lub prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane, jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Kolegium nie jest uprawnione do kwestionowania zapisów ww. uchwały, która jako akt prawa miejscowego ma moc wiążącą - tak jak każdy inny akt normatywny - i musi być respektowana (bez względu na to, czy jej zapisy budzą kontrowersje), dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona. Uchwała nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta K z dnia 22 listopada 2017 r. bezwzględnie wiąże wszystkich potencjalnych jej adresatów, na obszarze, na którym obowiązuje. W związku z powyższym zasadność rozwiązań uchwały nie może być przedmiotem oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Niewątpliwie skarżący nie uiścił opłaty za postój pojazdu o nr rej. [...]. W świetle zacytowanych uregulowań uchwały nie można, zdaniem Kolegium, przyjąć, że okoliczność wpisania niewłaściwego nr rej. pojazdu ([...]) powoduje spełnienie ustawowego obowiązku uiszczenia należności za postój właściwego pojazdu ([...]). Niezachowanie należytej staranności przy podawaniu nr rej. pojazdu podczas dokonywania płatności mobilnej obciąża zobowiązanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił SKO naruszenie przepisów:

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a to w szczególności pominiecie w rozważaniach dowodu z faktury nr [...] z dnia 30 października 2019 r. i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, który prawidłowo oceniony dozwalał na przyjęcie, że skoro najem pojazdu o nr rej. [...] zakończył się w dniu 30 października 2019 r., to dnia kolejnego skarżący nie korzystał już z tego pojazdu, zatem opłata którą uiścił była opłatą za pojazd o nr rej. [...], a aplikacja "Mobilet" błędnie przyporządkowała opłatę do pojazdu o nr rej. [...];

- art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie podniesionego przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, w sytuacji gdy opłata za postój pojazdu o nr rej. [...] została w rzeczywistości uiszczona;

- art. 13b ust. 4 pkt 3 i art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ukaranie skarżącego opłatą dodatkową za nieprawidłowe wpisanie numeru rejestracyjnego w sytuacji gdy organ nie posiadał do tego delegacji ustawowej.

Zdaniem skarżącego organ niesłusznie uznał, że podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji był chybiony. Skoro opłata za postój została uiszczona to skarżący nie miał obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej w kwocie 150 zł.

Skarżący podniósł nadto, że przepis art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Delegacja do działania dla rady gminy została zamieszczona w art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych, stanowiąc, że rada gminy (rada miasta) na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaopiniowany przez organy zarządzające drogami i ruchem na drogach, może ustalić strefę płatnego parkowania. W świetle ust. 4 - rada gminy (rada miasta), ustalając strefę płatnego parkowania: 1) ustala wysokość opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1; 2) może wprowadzić opłaty abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników drogi; 3) określa sposób pobierania opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1. Zatem, art. 13b ust. 1 pkt 3 zawiera delegację ustawową dla rady miasta dotyczącą sposobu pobierania opłaty. Następnie należy mieć na uwadze przepis art. 13f ust. 1, zgodnie z którym za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Zgodnie z ust. 2 - rada gminy (odpowiednio - rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1 oraz sposób jej pobierania.

Badanie legalności zaskarżonego przepisu prawa w kontekście cytowanych upoważnień ustawowych, prowadzi do wniosku, że wydany został z istotnym naruszeniem prawa i poza granicami ustawowego upoważnienia. Granice władztwa organów gminy są określone normami ustawowymi, które w rozpatrywanym przypadku przekroczono. Wysokość opłaty za postój dla poszczególnych grup użytkowników pojazdów oraz obszar strefy płatnego parkowania określa uchwała nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta K z dnia 22 listopada 2017 r. Z § 3 ust. 7 ww. uchwały wynika, że postój pojazdu opłacony poprzez płatność mobilną, w sytuacji niepodania prawidłowego numeru rejestracyjnego jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. Oznacza to, że postawiono znak równości pomiędzy błędnym wpisaniem numeru rejestracyjnego, a faktycznym nieuiszczeniem opłaty za parkowanie. Tym samym. Rada wykroczyła poza zakres delegacji ustawowej, bowiem objęła sankcją osoby, które opłaciły postój tyle, że dowód opłaty nie zawiera prawidłowego numeru rejestracyjnego pojazdu.

W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, bezpodstawne było wprowadzenie obowiązku karania opłatą dodatkową kierowców, którzy wnieśli opłatę za parkowanie, ale nie podali prawidłowego numeru rejestracyjnego. Przepis art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych określa sposób poboru opłaty, zaś w tym pojęciu nie mieści się brak dowodu uiszczenia opłaty lub nieprawidłowe podanie numeru rejestracyjnego. Zapis kwestionowanej części uchwały przekracza zakres upoważnienia ustawowego wynikający z art. 13f ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Takie działanie stanowi naruszenie art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wykroczenie poza granicę upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem kontrolowane w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym postanowienia w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały wydane z naruszeniem przepisów, w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zamknięty katalog zarzutów został zawarty w art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m. in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl zaś § 2 tego przepisu wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

W rozpatrywanej sprawie skarżący zgłosił na podstawie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego - nieistnienia obowiązku ponoszenia opłaty dodatkowej - za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania.

Organy wierzyciela w obydwu instancjach uznały, że podniesiony przez skarżącego zarzut jest bezzasadny. W ocenie organów okoliczność wpisania przez skarżącego niewłaściwego nr rej. pojazdu ([...]) nie powoduje spełnienia ustawowego obowiązku uiszczenia należności za postój właściwego pojazdu (o nr rej. [...]) w strefie płatnego parkowania w dniu 31 października 2019 r. W świetle bowiem § 3 ust. 7 uchwały nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta K z dnia 22 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, ustalenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, wprowadzenia opłaty abonamentowej dla niektórych użytkowników dróg oraz sposobu pobierania tych opłat (Dziennik Urzędowy Województwa z 2021 r. poz. 1164 ze zm.; dalej: "uchwała"), która bezwzględnie wiąże wszystkich potencjalnych jej adresatów, na obszarze, na którym obowiązuje, postój przy użyciu nieważnego dowodu wniesienia opłaty lub postój pojazdu opłaconego w parkometrze, poprzez płatność mobilną lub inną formę płatności, którego numer rejestracyjny nie został podany lub prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane, jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty. W związku z tym skarżący powinien ponieść opłatę dodatkową.

Zdaniem Sądu stanowisko to jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376 ze zm.; zwanej dalej ustawą o drogach publicznych), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni lub codziennie, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13b ust. 1a ustawy o drogach publicznych). Z kolei w myśl art. 13f ustawy o drogach publicznych za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1). Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (ust. 2). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3).

Opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych).

Jak wynika zatem z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, jak i w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, jest, jak zasadnie podkreśliły organy, obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.

Istotnie, obowiązek taki, co do zasady, winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania lub w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania) a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. w drodze decyzji administracyjnej.

Przepisy ustawy o drogach publicznych, czyniąc "korzystających z dróg publicznych" zobowiązanymi do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania lub w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, nie definiują bliżej tego podmiotu. Nie określają kogo uważa się, w rozumieniu ustawy, za korzystającego z drogi publicznej. Z istoty omawianych opłat wynika, że związane są one z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, czy też w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, a jego realizacja następuje poprzez wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej. Wykazanie wykonania tego obowiązku następuje poprzez umieszczenie tych biletów w określonym miejscu wnętrza pojazdu samochodowego, widocznym dla inspektorów Strefy Płatnego Parkowania. Obowiązek taki może być zrealizowany w różny sposób (wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej i przez różne podmioty, np. przez właściciela pojazdu, jego posiadacza (użytkownika), pasażera, kierującego itp. - czyli podmioty mające jakikolwiek związek z korzystaniem (używaniem) pojazdu. Bliższe zatem precyzowanie w ustawie, kogo obciąża obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie, było więc zbędne.

Trafnie zatem zwraca uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 138/15, że: "... uwaga ta nie dotyczy jednak opłaty dodatkowej. W przypadku tej opłaty niezbędne jest precyzyjne określenie podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty, bowiem podlega ona egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. (art. 40d ust. 2 u.d.p.). Zauważyć należy, że art. 13f ust. 1 stanowi, że: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (tekst jedn.: opłat za parkowanie), pobiera się opłatę dodatkową.". Redakcja tego przepisu (jego wykładnia językowa) sugerować może, jak dalej wskazuje w ww. wyroku Sąd, iż opłata dodatkowa stanowi karę ("mandat") za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, a więc obciąża ona osobę, która nie wykonała tego obowiązku, co w praktyce jest zazwyczaj odnoszone do osoby "korzystającej z pojazdu", a w istocie do "kierującego" tym pojazdem.

Zgodzić się w pełni należy z WSA w Szczecinie, że opłata dodatkowa nie jest karą za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, lecz opłatą publiczną o charakterze dyscyplinującym za parkowanie (pozostawanie) pojazdu w strefie płatnego parkowania (śródmiejskiej strefie płatnego parkowania) bez uiszczonej opłaty za parkowanie, a więc za takie - nieuprawnione korzystanie pojazdu z drogi publicznej.

Wobec powyższego rzeczą Sądu było dokonanie oceny, czy prawidłowe jest stanowisko organów obydwu instancji wierzyciela, że rzeczywiście podniesiony przez skarżącego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej – nieistnienia obowiązku – jest bezpodstawny.

Po pierwsze, zauważyć należy, że rada gminy została upoważniona ustawowo do określania sposobu pobierania opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania a także określenia wysokości opłaty dodatkowej pobieranej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie.

W pełni podzielić zatem należy stanowisko WSA w Krakowie, wypowiedziane w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1134/13, że: "Upoważnienie ustawowe nie daje jednak podstaw do nakładania opłat za zachowania uniemożliwiające lub utrudniające ustalenie, czy wniesiona została opłata za parkowanie." Zasadna jest argumentacja, że "Niewątpliwie przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej, a nie domniemanie wysnute na podstawie okoliczności umieszczenia, bądź nieumieszczenia, dowodu opłaty. Niewątpliwie również określenie konsekwencji niewyłożenia karty postojowej, abonamentu postojowego lub identyfikatora systemu płatności elektronicznych wewnątrz pojazdu w sposób umożliwiający ich odczytanie z zewnątrz nie mieści się w zakresie określenia sposobu pobierania opłaty dodatkowej. Jak trafnie podnosi organ nadzoru, sposób pobierania opłaty to zasady, formy, ogół czynności technicznych pozwalających na opłacenie parkowania w strefie, a nie zakres czynności zmierzających do wykazania faktu uiszczenia opłaty. "Sposób pobierania opłat" oznacza określony tryb postępowania wdrożony celem uiszczenia przez korzystającego z parkingu należnej opłaty za postój w strefie parkowania (por. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2008 r. sygn. I OSK 918/08)."

Stanowisko, zgodnie z którym brak jest upoważnienia dla rady gminy do pobierania opłat dodatkowych z innego tytułu niżli nieumieszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania, w tym w szczególności za wadliwe umieszczenie dowodu opłaty parkingowej w pojeździe wyrażony został również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 111/10, LEX nr 599197, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Go 88/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2834/12, LEX nr 1369025).

Analogicznie jest w niniejszym przypadku. Skoro w świetle § 3 ust. 7 uchwały postój przy użyciu nieważnego dowodu wniesienia opłaty lub postój pojazdu opłaconego w parkometrze, poprzez płatność mobilną lub inną formę płatności, którego numer rejestracyjny nie został podany lub prawidłowo podany, pomimo że podanie numeru rejestracyjnego było wymagane, jest równoznaczny z nieuiszczeniem opłaty, to stwierdzić należy, iż Rada Miasta K ustanawiając ten przepis, wykroczyła, zdaniem Sądu, poza upoważnienie ustawowe, przewidziane art. 13f ustawy o drogach publicznych. Upoważnienie to daje bowiem kompetencję Radzie gminy (radzie miasta) jedynie do określenia wysokości opłaty dodatkowej oraz sposobu jej pobierania. Odczytanie pojęcia "określenia wysokości opłaty" nie nastręcza żadnych trudności. "Sposób pobierania opłat", jak wskazał w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1134/13, oznacza zaś określony tryb postępowania wdrożony celem uiszczenia przez korzystającego z parkingu należnej opłaty za postój w strefie parkowania (por. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2008 r. sygn. I OSK 918/08).

Niewątpliwie przepisy wskazanej uchwały Rady Miasta K, to przepisy prawa miejscowego, które jako przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wiążą jej adresatów. Nadto, przepisy przedmiotowej uchwały są przepisami prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, albowiem zostały ustanowione na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej – ustawie o drogach publicznych. Z tej racji charakter wykonawczy tego rodzaju przepisów oznacza dla prawodawcy lokalnego konieczność pozostawania jednak w granicach upoważnienia ustawowego.

Zwrócić należy uwagę, że moc wiążąca aktów prawa miejscowego jest jednakże różna w odniesieniu do samych obywateli i organów, a inna w odniesieniu do sądu.

W literaturze przedmiotu podnosi się, że o ile rzeczywiście adresaci aktu prawa miejscowego są bezwzględnie związani jego treścią niezależnie od tego, czy uważają dany akt za legalny, czy też nie. Dotyczy to więc zarówno obywateli, jak i organu administracji publicznej. Organy nie mogą zatem same oceniać zgodności aktów z ustawami i z tytułu tej niezgodności odmawiać ich stosowania.

Są jednak także wypowiedzi, że organ administracji publicznej ma uprawnienie do zbadania, czy akt podustawowy nie przekracza granic upoważnienia ustawowego (tak np. D. Kijowski, W kwestii stosowania przez organ administracji publicznej uchwał organów gmin wydanych z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, Casus 1996, nr 2, s. 12.).

Podnosi się zatem, że to badanie winno być jedynie ograniczone do kwestii formalnych – obowiązywania aktu podustawowego, a nie merytorycznych, bo byłoby to wkroczenie w kompetencje organu nadzoru, sądu administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego. Nawet więc, jeżeli akty te zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego pozostają nadal w obrocie z obowiązującym na dodatek domniemaniem swojej ważności i legalności, skoro nie zostały zakwestionowane

przez uprawnione do tego podmioty. Niezależnie bowiem od prywatnej oceny legalności takich aktów, organy są związane ich treścią.

W tym więc względzie nie można zarzucić organom wierzyciela obu instancji działania niezgodnego z prawem.

Stosownie jednakże do postanowień art. 178 Konstytucji RP sędziowie sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Nie wiążą ich zatem żadne podustawowe (a do takich nalezą akty prawa miejscowego, w tym o charakterze wykonawczym), nawet jeżeli mają charakter źródeł prawa powszechnie obowiązujących (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, 2 wydanie. Warszawa 2015), zwłaszcza w sytuacji, gdy zostały wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego.

Sąd administracyjny w takim razie realizując przypisaną mu przez Konstytucję (art. 184 Konstytucji RP) funkcję sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz mając na względzie treść art. 178 Konstytucji RP, regulacje zawarte w art. 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych odmówił zastosowania wskazanego § 3 ust. 7 uchwały. Skarżący nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z tak wydanego aktu podustawowego.

W kontekście powyższego wierzyciel miał zatem obowiązek ocenić, czy istniał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z nieuiszczeniem opłaty podstawowej za postój pojazdu samochodowego skarżącego w dniu 31 października 2019 r.

Zwrócić należy więc uwagę, że podstawą zastosowania normy administracyjnoprawnej jest nie tylko stan faktyczny danej sprawy, ale i jej stan prawny. W tym względzie istnieje bowiem splot stanu faktycznego i prawnego.

W takim razie organ wierzyciela zobowiązany był ustalić w postępowaniu dowodowym, czy doszło do zrealizowania się przesłanek z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych - nieuiszczenia opłaty z korzystającego z dróg publicznych skarżącego za postój przedmiotowego pojazdu samochodowego na drogach publicznych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, by w konsekwencji stwierdzić, czy istniał, czy też nie istniał obowiązek poniesienia przez skarżącego opłaty dodatkowej.

Zdaniem bowiem Sądu wykładnia przepisów: art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 13b ust. 1a oraz 13f ustawy o drogach publicznych prowadzi do wniosku, że regulacje te określają podstawy do pobierania opłaty dodatkowej w sytuacji, gdy nie uiszczono opłaty podstawowej za zaparkowanie samochodu w strefie płatnego parkowania. Zasadnie więc wskazywał WSA w Krakowie w powoływanym już wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1134/13, że przesłankę ustawową do obciążania podmiotów opłatą dodatkową stanowi stwierdzenie obiektywnie istniejącego faktu parkowania pojazdu bez uiszczenia opłaty parkingowej.

Organy wierzyciela najpierw powinny więc zweryfikować twierdzenia skarżącego i ocenić je wraz ze znajdującymi się w aktach dowodami, czy rzeczywiście możliwe jest przyjęcie, że doszło do nieuiszczenia opłaty za parkowanie samochodu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, w świetle postanowień art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych tylko z tego powodu, iż skarżący błędnie wpisał nr rej. samochodu do systemu aplikacji mobilnej "Mobilet" podając zamiast właściwego nr rej. "[...]", rzeczywiście w feralnym dniu zaparkowanego, jak twierdzi, nr rej. "[...]" samochodu, z którego korzystał skarżący w ramach najmu samochodu zastępczego do dnia 30 października 2019 r., co zdaje się wynikać z dokumentu faktury, znajdującego się w aktach sprawy. Z wydruku z aplikacji wynika zaś, że opłata w wysokości 2,50 zł za parkowanie samochodu w godzinach 19.10 do 20.00 w dniu 31 października 2019 r. została uiszczona. Przy tej ocenie organ wierzyciela nie można też tracić z pola widzenia, że skarżący dowodzi, iż jako korzystający z pojazdu samochodowego w dniu 30 października 2019 r., wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem nr rej. "[...]" na rzecz innej osoby (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1679/15), więc uiszczona opłata, nie mogła dotyczyć tego samochodu, skoro już z niego nie korzystał w dniu 31 października 2019 r. Dołączony do akt materiał zdjęciowy jest też mało czytelny.

Dopiero ustalenie, że stan faktyczny i prawny sprawy daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie wniósł (nie uiścił) opłaty za parkowanie przedmiotowego samochodu w dniu 31 października 2019 r. otwiera dopiero możliwość domagania się uiszczenia opłaty dodatkowej, która jest opłatą za nieuprawnione korzystanie pojazdu z drogi publicznej, a nie "karą" za nieuiszczenie opłaty głównej za parkowanie.

Przy tak zatem ustalonym stanie faktycznym i prawnym, wbrew twierdzeniom Kolegium oraz organu pierwszej instancji wierzyciela, nie można uznać, że powstał z mocy prawa obowiązek uiszczenia przez skarżącego opłaty dodatkowej.

Skoro pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów, to uznać należało, że okoliczności niniejszej sprawy zdają się póki co wskazywać, iż z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia – brakiem powstania z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Istnienia obowiązku do uiszczenia opłaty dodatkowej z mocy prawa, nie można zdaniem Sądu, wywodzić bowiem automatycznie z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o drogach publicznych.

Skarga musiała wobec tego odnieść zamierzony skutek, gdyż trafnie na te aspekty zwrócił uwagę skarżący, zasadnie również podnosząc kwestie przekroczenia upoważnienia ustawowego do wydania uchwały. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek poniesienia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa, wniesienie zarzutu do postępowania egzekucyjnego w administracji jest na tym etapie jedyną drogą dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1232/19; LEX nr 2764700 i powołany tam wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 107/12).

Kontrolowane postanowienia zostały więc wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 13f ustawy o drogach publicznych poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. U podstaw błędnego stanowiska organów wierzyciela, była też niewłaściwa ocena zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Postanowienia te zapadły więc przedwcześnie, bez rzetelnego ustalenia istotnych okoliczności mających wpływ na treść tych rozstrzygnięć.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, o czym orzeczono, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.