Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1289/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 1289/21

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Burmistrz S. działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1, art. 127, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. ), oraz art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 24a, art. 25, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 30, art. 32, ustawy z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111) w związku z art. 1 pkt 1 i 4, art. 2, art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 559), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych, oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2018 r., poz. 1497) oraz rozporządzenia Rady Ministrów, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne; art. 107 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) oraz obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (MP z 13 listopada 2019 r., poz. 1067), orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego przez M. W. na ojca J. A., a także odmówił przyznania składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. A. wynika, że istnieje ona od 2002 r., a zatem powstała po ukończeniu przez niego 25-go roku życia. Tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. powołała się na niezgodność art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Zdaniem odwołującej przepis prawny stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji utracił moc na podstawie tego wyroku w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu decyzji, iż strona w dniu [...] maja 2021r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem - J. A., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, tj. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...].07.2011r., nr [...]. Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność J. A. istnieje od 2002 r. J. A. nie zamieszkuje wspólnie z córką i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Osoba wymagająca opieki mieszka bowiem w L., zaś M. W., w S., tj. w odległości ok. 23 km. Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że M. W. zapewnia ojcu opiekę w postaci dostępu do lekarza, zakup leków, robienia zakupów, pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego. [...] zabiera też ojca do siebie.

Zdaniem Kolegium, sama okoliczność, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. A. wynika, iż niepełnosprawność istnieje od 2002 r. nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok zmienia sytuację prawną M. W.. Z wyroku tego bowiem wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe), mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 cyt. ustawy, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem [...] października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Organ odwoławczy nie zakwestionował samej okoliczności, iż M. W. sprawuje opiekę nad ojcem, lecz jego zdaniem, nie ma ona takiego charakteru, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym czynności wykonywane przez M. W. takie jak, zapewnianie ojcu dostępu do lekarza, zakup leków, robienie zakupów spożywczych, pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, czy też czasowe zabieranie ojca do siebie, w ocenie organu są właściwie czynnościami dnia codziennego, wspierającymi J. A. w codziennym funkcjonowaniu, lecz nie spełniają wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym przepisie. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby J. A. wymagał leczenia odleżyn, ran, pielęgnacji przetok, czy stomii, wymagał karmienia przez sondę, czy też używał pampersów albo pieluchomajtek, co znacząco angażowałoby córkę w sprawowaną opiekę. J. A. mieszka samodzielnie i samodzielnie gospodaruje. Zakres pomocy strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20).

W świetle powyższego Kolegium uznało, że w sprawie nie został wykazany związek pomiędzy rezygnacją przez M. W. z zatrudnienia w związku koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze do Sądu M. W. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając organowi odwoławczemu, że wykroczył poza ramy zaskarżenia i wyciągnął własne wnioski, nie mające związku z zaskarżoną decyzją, podczas gdy Burmistrz S. odnosił się wyłącznie do wieku J. A., kiedy to osiągnął inwalidztwo czyli 47 lat, a nie 18.

Nadto, w ocenie Skarżącej, przedstawione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumenty, zaczerpnięte z różnych orzeczeń nie pasują do jej sytuacji. Zwróciła uwagę, że choroba ojca nasiliła się po śmierci jego żony, a matki Strony, która zmarła [...] grudnia 2020 r. Wówczas stan zdrowia ojca uległ znacznemu pogorszeniu. Jej zdaniem, nie może on samodzielnie funkcjonować i dlatego musiała się nim zaopiekować, rezygnując z zatrudnienia z dniem [...] grudnia 2020 roku. Skarżąca zwróciła uwagę, że jest przygotowana zawodowo jako opiekun osób niepełnosprawnych.

Skarżąca wskazała również, że postępujący zespół depresyjno-otępienny ojca, po śmierci jego żony jest znaczny i wymaga on całodobowego wsparcia, gdyż przy wykonywaniu codziennych czynności zachowuje się jak kilkuletnie dziecko i nie wie co począć z gotującą się wodą, czy jak spłukać toaletę, gdyż wracają mu wspomnienia z dzieciństwa, kiedy te czynności załatwiało się w tzw. wychodku. Jest zauważalne upośledzenie funkcji intelektualnych, a jej celem, jako opiekuna i zarazem córki, jest przede wszystkim wspieranie jego godności i bezpieczeństwa, dyskretne wspieranie w czynnościach dnia codziennego, oraz budowanie poczucia wartości, dzięki dobrze jeszcze zachowanym umiejętnościom w radzeniu sobie z codziennymi zadaniami np. przygotowanie jedzenia, ubieranie czy higieny, a można to uczynić dokonując wsparcia na poziomie jego potrzeb związanych z narastającym poczuciem obciążenia.

Zdaniem Skarżącej, opieka sprawowana nad ojcem nie ma polegać na opiece paliatywnej, a ma ona być dla niego osobą, która w chwili zagubienia wskaże właściwą drogę, pocieszy, przytuli. Odnosząc się do kwestii zamieszkania, M. W. dodała, że mieszkanie w L. jest również jej własnością i tam również zamieszkuje, ponieważ ma do tego prawo. W swoim domu w S. również przygotowała odrębne mieszkanie dla ojca.

Nadto, zdaniem skarżącej wydana decyzja podważa orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2011 roku wydane na stałe, zgodnie z którym J. A. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach niniejszej sprawy organy stwierdziły, że zakres i rodzaj czynności wykonywanych w ramach sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem, nie uprawnia jej do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem.

Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone wyrokach NSA z dnia 7 maja 2019 r. I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z kolei "(...) sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień" (...) – powołany już wyrok NSA z 29 maja 2020r., I OSK 1854/19; "warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (zob. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18; wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., III SA/Gd 482/20). Nie można sztywno określić czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Potrzeba ich wykonania może się zmieniać, a nawet może być trudne do przewidzenia jakie czynności będą niezbędne danego dnia do wykonania, ponieważ stan zdrowia i kondycja osoby chorej może się zmieniać. Podkreślić bowiem trzeba, że "istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą" (wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19). Wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Niewątpliwie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy określony rodzaj i sposób sprawowanej opieki nasuwa uzasadnione wątpliwości, czy czynności te stanowią uzasadnioną przeszkodę do podjęcia lub uzasadniają ewentualną rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności natomiast u podopiecznego występuje zespół schorzeń współistniejących, przy czym jednym z nich jest schorzenie określone jako 02-P. Na ile to schorzenie wymaga szczególnego charakteru stałej i długotrwałej lub szczególnej opieki, wymaga dodatkowego ustalenia, gdyż skarżąca na ten aspekt głównie zwraca uwagę.

Wobec tego, dla oceny związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania), a sprawowaniem osobiście opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej nie wystarczy samo tylko oparcie się na szczątkowych opisach zakresu wykonywanych czynności przestawionych przez skarżącą, lecz należy zweryfikować te czynności w kontekście rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki potwierdzonych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jakkolwiek skarżąca oświadczyła, że zapewnia ojcu opiekę w postaci dostępu do lekarza, zakup leków, robienie zakupów, pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, a czasami zabiera też ojca do siebie, lecz w kontekście orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2011 r. wskazującego na konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej jej egzystencji, dodatkowego wyjaśnienia wymaga - na ile stan psychiczny osoby wymagającej opieki wymaga obecności drugiej osoby i jaki w związku z tym konieczny jest zakres obowiązków opiekuna takiej osoby. Sprawy nie wyjaśnia opinia psychologiczna z 2007 r. O ile na tym etapie zakres obowiązków związanych z opieką nad ojcem wskazany przez skarżącą, nie pokrywa się z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania, jednak z uwagi na rodzaj schorzeń osoby wymagającej opieki i ich konfrontacji z rzeczywistymi potrzebami, dodatkowego wyjaśnienia wymaga precyzyjne określenie czynności składających się na zapewnienie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z problemami psychicznymi.

Wobec tego sąd stwierdza, że organy nie dokonały pełnej weryfikacji zakresu czynności opiekuńczych, sprawowanych przez skarżącą, jako opiekuna przez pryzmat określonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności - konieczności zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, przy uwzględnieniu rodzaju schorzenia osoby wymagającej opieki.

Zaliczenie do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem, iż wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w myśl art. 3 pkt 21 u.ś.r., zawierającego legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, oznacza między innymi niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis art. 4 ust. 1 ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1172), wskazuje zaś, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei przepis § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018r., poz. 2027) pojęcie - konieczność sprawowania opieki definiuje jako całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem. W ust. 2 § 29 tego rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (zob. wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2018 r., IV SA/Wr 479/18 i z 30 lipca 2020 r., III SA/Kr 68/20, wyrok WSA w Łodzi z 26 maja 2021 r., II SA/Łd 260/21). Tymczasem w tej sprawie organ odwoławczy nie ustalił dostatecznie precyzyjnie zakresu sprawowanych nad osobą wymagającą opieki - czynności opiekuńczych. Zakres tej opieki obejmuje szeroki i różnorodny zakres czynności opiekuńczych indywidualnie dostosowanych do schorzenia, a więc potrzeb indywidualnych osoby niepełnosprawnej. Zakres tych czynności – w związku ze zmieniającym się stanem zdrowia stałym czy okresowym – ma zatem charakter dynamiczny i elastyczny.

Mając na uwadze dokonane powyższe ustalenia sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie rozważył wszystkich istotnych kwestii i nie dokonał należytej analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji naruszony został przepis art. 17 ust. 1 ust. 4 u.ś.r.

W tych okolicznościach, przy istnieniu schorzeń współistniejących, konieczne jest przekonujące wykazanie przez skarżącą, że psychiczne niedomagania podopiecznego uniemożliwiają podjęcie przez nią zatrudnienia czy wymagają rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego, iż bezpośrednim skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 38/13 jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając jednak na uwadze wcześniejsze zastrzeżenia Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję.