Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 398/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 121 par. 2, art. 123 par. 1, art. 137, art. 145 par. 2, art. 169 par. 1, art. 210 par. 4 w zw. z art. 219, art. 217 par. 2, art. 228 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Krzysztof Garbacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi DT Polska Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. postanawia zwrócić skarżącej spółce kwotę 400,00 (czterysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 9 marca 2006 r. DT Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwana dalej Spółka DT lub skarżąca Spółka , złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] odmawiającej uchylenia , w trybie wznowienia postępowania, decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...]

W dniu [...] czerwca 2001 r. skarżąca Spółka zgłosiła do odprawy celnej ciągnik drogowy do ciągnięcia naczep - według Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD nr [...].

Na podstawie wniosku skarżącej Spółki o wydanie decyzji do wyżej wymienionego zgłoszenia celnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenie za prawidłowe.

Pismem z dnia 29 maja 2002 r. skarżąca osobiście wniosła o uznanie m.in. wyżej wymienionego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i wniosek ten został potraktowany przez organ celny jako wniosek o wznowienie postępowania. W dniu [...] lipca 2002 r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa pracownikom EY Spółki z o. o. T.M. doradcy podatkowemu, A.B. doradcy podatkowemu oraz K.F. do reprezentowania jej wobec organów administracji państwowej, w tym przed urzędami i izbami celnymi. Pełnomocnictwa udzielono z prawem substytucji. Następnie doradca podatkowy T.M. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi M.S..

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. wznowił przedmiotowe postępowanie i zakończył je decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], doręczoną adw. M.S.. Spółka, w imieniu której działała adw. M.S. , złożyła odwołanie od tej decyzji, a Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ta decyzja także została doręczona adw. M.S..

W wyniku złożenia skargi na wymienioną decyzję Dyrektora Izby Celnej , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 25 lipca 2005 r. , wydanym w sprawie I SA/Go 2/05 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż zapis na udzielonym Spółce EY pełnomocnictwie wskazuje jednoznacznie na umocowanie osoby prawnej do reprezentowania skarżącej, określając jedynie jacy pracownicy Spółki EY będą działali w jej imieniu. Natomiast w myśl przepisu art. 137 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a nie osoba prawna.

Dalej Sąd stwierdził, iż doradca podatkowy jest wyłączony z postępowań dotyczących należności i obowiązków celnych, gdyż art. 41 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym wskazuje jednoznacznie w jakich sprawach może reprezentować stronę doradca podatkowy.

Następnie Sąd wskazał, iż w dniu 24 października 2002 r. doradca podatkowy udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi, mimo iż nie pozwalają mu na to przepisy ustawy o doradztwie podatkowym. Doradcy podatkowi nie mają możliwości udzielania substytucji. Na marginesie Sąd zaznaczył, iż w aktach brak jest oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa.

Wszystkie wyżej wskazane okoliczności w ocenie Sądu mogły stanowić przesłankę wznowienia postępowania z uwagi na to, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej).

Opisany wyżej wyrok organ odwoławczy otrzymał w dniu 24 października 2005 r., a następnie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r. stwierdził, powołując się na przepisy art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, niedopuszczalność złożonego przez skarżącą odwołania. W uzasadnieniu postanowienia, cytując rozlegle argumenty zawarte w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. , wskazał, iż zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z argumentacją zawartą w wyroku Sądu organ odwoławczy uznał, iż w świetle art. 228 Ordynacji podatkowej odwołanie zostało wniesione przez osobę nie posiadającą umocowania prawnego do dokonania tej czynności.

Powyższe postanowienie doręczono skarżącej w dniu 13 lutego 2006 r. oraz jej pełnomocnikowi r. pr. A.D. (na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak daty doręczenia) . W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych brak pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie A.D. do reprezentowania skarżącej Spółki.

W dniu 9 marca 2006 r. Spółka , zastępowana przez r.pr. A.D. legitymującego się pełnomocnictwem substytucyjnym udzielonym mu przez r.pr. T.B., zaskarżyła postanowienie do tut. Sądu, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka DT zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 1, art. 169 § 1, art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4, art. 121 § 1, art. 124 Ordynacji podatkowej oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenia te polegały na uznaniu, iż wadliwie udzielone pełnomocnictwo skutkuje niedopuszczalnością odwołania, a organ nie jest zobowiązany do wezwania strony o uzupełnienie braków tego pełnomocnictwa, na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia, na rozstrzyganiu wszelkich wątpliwości na niekorzyść skarżącej Spółki , na braku wskazania przesłanek jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy oraz na dokonaniu rozstrzygnięcia niezgodnego z oceną prawną zawartą w wyroku Sądu.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż odwołanie zostało wniesione przez nią, choć złożył je wadliwie umocowany pełnomocnik, a organ błędnie stwierdził, iż z powodu wadliwości pełnomocnictwa odwołanie było niedopuszczalne, choć powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braków formalnych tego odwołania przez przedstawienie prawidłowego pełnomocnictwa dla osób, które podpisały odwołanie bądź przez podpisanie tego odwołania przez osoby upoważnione do reprezentowania skarżącej. Z wyroku Sądu wydanego w niniejszej sprawie organ wywiódł błędny wniosek stwierdzając , iż postępowanie przed organem II instancji w ogóle nie powinno być przeprowadzone. Organ także pominął istotę tego wyroku, wskazującą na konieczność powtórzenia postępowania przed organem II instancji. Zdaniem skarżącej Spółki uzasadnienie kwestionowanego postanowienia nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, które odpowiadałoby ustawowemu wzorcowi, a w praktyce składa się ono z jednego elementu - obszernego streszczenia wyroku Sądu, natomiast nie umieszczono w nim żadnych informacji, które mogą być uznane za uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia. Do meritum sprawy odniesiono się jednym zdaniem.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, iż czynności dokonane przez osoby, które w świetle prawa pełnomocnikami być nie mogły, były dokonane w ich własnym imieniu, a nie w imieniu strony, w rezultacie czego strona udziału w postępowaniu nie brała, a odwołanie od decyzji wniosła osoba , która nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto instytucja wezwania do usunięcia braków ma służyć jedynie usunięciu braków formalnych, a nie wad merytorycznych jaką jest przedłożenie pełnomocnictwa przez osobę, która pełnomocnikiem być nie może. Natomiast Sąd w swoim uzasadnieniu wyraźnie stwierdził, iż strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zdaniem organu odwoławczego z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika, aby do postanowień stosowany był przepis art. 210 § 4, a fakt zbieżności uzasadnienia skarżonego postanowienia z uzasadnieniem wyroku WSA nie może stanowić przesłanki pozwalającej na przyjęcie, iż naruszono art. 217 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) , zwanej dalej P.p.s.a. , sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Środki te zostały wymienione w przepisach art. 145 do art. 150 P.p.s.a.

Na wstępie niniejszych rozważań należy podkreślić, iż uzasadnienie wyroku tut. Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. zawiera oczywistą omyłkę pisarską , polegającą na stwierdzeniu przez Sąd, iż skarżąca " z własnej winy" nie brała udziału w postępowaniu. Takiemu stwierdzeniu przeczy powołanie się przez Sąd na przepis art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacja podatkowa , który wyraźnie wskazuje jako jedną z podstaw wznowienia postępowania okoliczność , iż strona "nie z własnej winy" nie brała udziału w postępowaniu. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd wskazał także jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., w myśl którego sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyjęcie winy skarżącej we wskazanym wyżej zakresie uniemożliwiałoby uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit b) P.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zatem całkowicie bezpodstawne i nielogiczne w świetle całego uzasadnienia wyroku jest przyjęcie przez organ odwoławczy, iż Sąd uznał, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu z własnej winy.

Po wyjaśnieniu powyższej kwestii należy zgodzić się z zarzutem skarżącej Spółki odnośnie naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 153 P.p.s.a., mocą którego organ ten związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tut. Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. Zaskarżone postanowienie dowodzi, iż organ odwoławczy nie zrozumiał tego wyroku , chociaż w odpowiedzi na skargę przyznał, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu. Należy w tym miejscu zauważyć, iż udzielenie pełnomocnictwa osobie prawnej, a także pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi przez doradcę podatkowego nastąpiło po złożeniu przez stronę wniosku z dnia 29 maja 2002 r. , zakwalifikowanego jako żądanie wznowienia postępowania i od tamtej pory postępowanie toczyło się bez udziału strony, z uwagi na wadliwość udzielonych pełnomocnictw. Tylko w jednej kwestii można zgodzić się z organem odwoławczym, iż wadliwości obu tych pełnomocnictw nie można usunąć, a umocowane nimi osoby nie mogły być pełnomocnikami skarżącej w niniejszym postępowaniu. Zatem błędnie skarżąca domaga się od organu odwoławczego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych złożonego odwołania w zakresie pełnomocnictw, co nie zmienia faktu, iż organy obu instancji prowadząc postępowanie z udziałem osób, które nie mogły być pełnomocnikami w niniejszej sprawie, naruszyły szereg przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 137, art. 121 § 2, art. 123 § 1. Już organ I instancji powinien pouczyć skarżącą, w chwili przedłożenia przez nią wadliwych pełnomocnictw, o niemożności reprezentowania przez osobę prawną, jak i przez ustanowionego przez doradcę podatkowego substytuta. Skoro tego nie zrobił, to od chwili złożenia wadliwych pełnomocnictw, skarżąca nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu celnym. W tym miejscu należy wskazać także wadliwą praktykę organów celnych, które, nie kwestionując umocowania pełnomocnika, dokonywały doręczeń zarówno skarżącej jak i pełnomocnikowi, choć przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej wyraźnie stanowi, iż w przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Dokonywanie doręczeń skarżącej i jednocześnie pełnomocnikowi, który nim być nie mógł , nie sanuje jednak braku winy strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu.

W kontekście powyższych rozważań należy przyjąć, iż już od chwili wydania postanowienia z dnia 4 marca 2003 r. o wznowieniu postępowania celnego, postępowanie to toczyło się wadliwie i powinno zostać, w świetle powołanego wyżej wyroku Sądu, powtórzone.

Zatem za całkowicie niezrozumiałe i niezgodne z wyrokiem Sądu z dnia 25 lipca 2005 r. uznać należy wydanie przez organ II instancji postanowienia o niedopuszczalności złożonego w dniu 25 sierpnia 2003 r. odwołania, skoro skarżąca Spółka od chwili wszczęcia postępowania, w którym złożyła to odwołanie, nie brała w nim udziału bez własnej winy.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącej wyrażonego jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, choć swoim postępowaniem organy celne przepis ten w związku z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej naruszyły . W aktach sprawy brak bowiem oryginałów lub urzędowo poświadczonych odpisów pełnomocnictw, bądź odpisów uwierzytelnionych przez adwokata, radcę prawnego czy doradcę podatkowego. Brak tego rodzaju dokumentów obliguje organ, któremu przedkładana jest kserokopia pełnomocnictwa do wezwania na podstawie cyt. wyżej art. 169 § 1 pełnomocnika do przedłożenia dokumentu wskazanego w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Mimo, iż zaskarżone postanowienie doręczono radcy prawnemu jako pełnomocnikowi skarżącej, to w aktach administracyjnych Sąd nie znalazł udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa - nawet w kserokopii.

Całkowicie niezrozumiały jest zawarty w odpowiedzi na skargę wywód organu odwoławczego na temat braku podstaw do stosowania względem zaskarżonego postanowienia przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Do odpowiedniego stosowania tego przepisu odsyła wprost art. 219 Ordynacji podatkowej , a o konieczności uzasadnienia faktycznego i prawnego mówi także przepis art. 217 § 2 tejże ustawy. Biorąc pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie można nie zgodzić się ze skarżącą, iż nie zawiera ono informacji, które mogą być uznane za prawidłowe uzasadnienie. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nieco przybliżył swój tok rozumowania, ale odpowiedź na skargę będąc jedynie pismem procesowym nie mogła być brana pod uwagę przez Sąd , który rozpoznając skargę badał legalność zaskarżonego postanowienia, a nie odpowiedzi na skargę.

Powyższe rozważania w całej rozciągłości potwierdzają bezzasadność stwierdzenia przez organ odwoławczy niedopuszczalności odwołania, a tym samym potwierdzają naruszenie przepisu art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ) w sprawie niniejszej należny wpis stały wynosił 100 zł , bowiem dotyczy ona skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym . Wobec uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł Sąd postanowił o zwrocie skarżącej Spółce nadpłaconej kwoty z tego tytułu.

(-) Alina Rzepecka (-) Dariusz Skupień (-) Krystyna Skowrońska-Pastuszko