Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 969/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia na obszarze województwa wielkopolskiego punktów nieodpłatnej pomocy prawnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 11d ust. 2 pkt 2 i 3 lit. b) oraz ust. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 294 ze zm. - dalej jako ustawa) odmówił Fundacji [...] z siedzibą w [...] (KRS [...]) wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze województwa [...].

Należy wskazać, że była to kolejna decyzja rozpatrująca wniosek Fundacji, bowiem pierwsza, z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] również odmawiająca wpisu na listę, została uchylona decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...].

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 11d ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, Wojewoda prowadzi listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa.

Zgodnie z art. 11d ust. 2 ww. ustawy o wpis na listę, o której mowa w ust. 1, w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, może biegać się organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki:

1) posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego;

2) posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6;

3) daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia:

a) poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,

b) profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,

c) przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności, gdy zachodzi konflikt interesów;

4) opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej pomocy prawnej.

Zgodnie z kolei z art. 11d ust. 8 organizacja pozarządowa dołącza do wniosku odpowiednio:

1) dokumenty potwierdzające spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 [...], w tym na żądanie wojewody, informację o sposobie i okresie, w którym wykonywała zadania wiążące się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych, świadczeniem poradnictwa obywatelskiego lub nieodpłatnego poradnictwa lub prowadzeniem mediacji;

2) listę adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych, osób, o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, lub doradców oraz mediatorów, o których mowa w art. 4a ust. 6, z którymi zawarła umowy o udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej, świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego lub prowadzenia nieodpłatnej mediacji;

3) pisemne zobowiązanie do zapewnienia realizacji zadania w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 lub ust. 3 pkt 3, lub ust. 4 pkt 3,

4) dokument opisujący standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lub ust. 3 pkt 4, lub ust. 4 pkt 4.

W myśl zaś art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy w punktach powierzonych do prowadzenia organizacji pozarządowej może udzielać nieodpłatnej pomocy także osoba, która:

a) ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

b) posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej,

c) korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych,

d) nie była karana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe.

Wojewoda zaznaczył, że Fundacja dwukrotnie przedłożyła poświadczone za zgodność z oryginałem sprawozdania z działalności w latach 2016-2018. Co istotne, przedłożone sprawozdania różnią się między sobą. Sprawozdania posiadają inne daty - przedłożone do wniosku o wpis w dniu [...] lutego 2019 r. opatrzone są odpowiednio datą [...] stycznia 2017, 2018, 2019 roku, podczas gdy przedłożone w dniu [...] kwietnia 2019 r. opatrzone są odpowiednio datą [...] stycznia 2017, 2018 i 2019 roku.

Przedłożone przez Fundację sprawozdania mają też różną treść. W pierwotnie przedłożonych sprawozdaniach Fundacja wskazuje, że w każdym roku udzieliła 4 porad prawnych w ramach świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, wskazując jednocześnie, że było to spowodowane, po pierwsze, małą świadomością społeczną o możliwości uzyskania takowych porad jak i brakiem pomocy finansowej ze strony samorządu czy państwa.

W sprawozdaniu za rok 2016 przedłożonym do pisma z dnia [...] marca 2019 r. Fundacja wskazuje, że rozpoczęła współpracę z Miejskim Ośrodkiem Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz uczestników terapii udzielanych przez Ośrodek (porad prawnych jak i konsultacji telefonicznych).

W sprawozdaniu za rok 2017 przedłożonym do pisma z dnia [...] marca 2019 r. Fundacja podkreśliła, że udzielanie tak małej ilości porad spowodowane jest nie tylko brakiem pomocy finansowej co wynika z potrzeby upłynięcia 2 letniego okresu jaki jest wymagany aby móc startować w konkursach ofert z zakresu realizacji zadań publicznych. Ponadto wskazuje, iż kontynuowała współpracę z [...] w [...].

Ze sprawozdań za lata 2016-2018 nadesłanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma mowy o tym, żeby Fundacja udzielała nieodpłatnych porad prawnych na rzecz [...].

Wojewoda zażądał, aby Fundacja przekazała informację o sposobie i okresie, w którym wykonywała zadania wiążące się z udzielanie porad prawnych, informacji prawnych, świadczeniem poradnictwa obywatelskiego lub nieodpłatnego poradnictwa lub prowadzenia mediacji. Fundacja nie przedłożyła jednak żadnych wiarygodnych dowodów. W dniu [...] kwietnia 2019 r. zwrócono się telefonicznie do [...], którego pracownik oświadczył że podmiot ten nie współpracował ani z Fundacją ani z M. B. (Prezes). W związku z tym Wojewoda pismem z [...] kwietnia 2019 r. zwrócił się na piśmie do [...] o wskazanie czy ośrodek kiedykolwiek współpracował z Fundacją. W odpowiedzi poinformowano, że jednak współpracuje z M.B., który jest prezesem Fundacji. Dodatkowo, w piśmie z [...] maja 2019 r. [...] wskazał, że korzysta z pomocy prawej Fundacji od około dwóch lat.

W celu dokładanego określenia zakresu współpracy Fundacji z [...], w dniu [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda zwrócił się o udzielenie precyzyjnych informacji związanych z tą współpracą. W odpowiedzi [...] wskazał, że nawiązał współpracę z M. B. a tym samym z Fundacją [...] na zasadzie pracy w formie wolontariackiej, gdzie obowiązywała forma współpracy nie zobligowana godzinami pracy. Nie przedstawiono żadnej umowy potwierdzającej współpracę nie prowadzono żadnej ewidencji czasu pracy. Brak też oświadczeń osób, którym Fundacja udzielała porad prawnych.

Kontynuując Wojewoda zauważył, że M. B., który został wskazany przez Fundację jako osoba mająca świadczyć nieodpłatne porady prawne, być mediatorem oraz świadczyć poradnictwo obywatelskie nie przedstawił bezsprzecznych dowodów potwierdzających wymagane 3 letnie doświadczenie w zakresie udzielania porad prawnych, które powinien posiadać. Fundacja przedłożyła kopię dyplomu ukończenia studiów na kierunku prawo z dnia [...] lipca 2015 r., zaświadczenie z dnia [...] marca 2019 r. z Kancelarii Podatkowej M. B., kopię świadectwa pracy, zaświadczenie z dnia [...] marca 2019 r. z Fundacji [...] oraz umowę wolontariatu z dnia [...] marca 2019 r.

Z zaświadczenia z Kancelarii Podatkowej M. B. z dnia [...] marca 2019 r. wynika, że M.B.był zatrudniony w Kancelarii na podstawie umowy o pracę w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] października 2014 r. i świadczył tam między innymi pomoc prawną. Z przedłożonej kopii świadectwa pracy wynika jednak, że M.B. wykonywał pracę na stanowisku technika prac biurowych.

Zaświadczenie z dnia [...] marca 2019 r. stanowi, że M. B. wykonywał, w ramach umowy wolontariatu, czynności z zakresu pomocy prawnej w Fundacji w okresie od dnia [...] marca 2016 r. do co najmniej [...] marca 2019 r. Z przedłożonej przez Fundację umowy wolontariatu z dnia [...] marca 2019 r. wynika, że rozpoczęcie wykonywania prac strony ustaliły na dzień [...] marca 2019 r.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. zwrócono się do Fundacji z prośbą o przekazanie wszelkich dostępnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez M. B. niezbędnego doświadczenia. W odpowiedz przedłożono umowę o wolontariat zawartą pomiędzy M. B. a Fundacją z [...] marca 2016 r. Przedłożona umowa skrajnie różni się od pierwotnie przedłożonej umowy o wolontariat z [...] marca 2019 r. Nadto, należy dodać, że zmienił się sposób reprezentacji Fundacji. Według stanu na dzień [...] marca 2016 r. oświadczenia woli w imieniu zarządu Fundacji powinni złożyć dwaj członkowie zarządu.

Mając na uwadze powyższe, nie sposób bezspornie stwierdzić, na podstawie przedłożonych przez Fundację dokumentów, czy M. B. rzeczywiście posiada wymagane 3 letnie doświadczenie w zakresie udzielania porad prawych.

Na uwagę zasługuje zdaniem Wojewody również fakt, że Fundacja podpisała umowę o realizację zadania publicznego z Powiatem [...] mającego polegać na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczeniu poradnictwa obywatelskiego. M. B. nie posiada jednak uprawnień do świadczenia nieopłatnego poradnictwa obywatelskiego. Związek Biur Porad Obywatelskich, który jako jedyny posiada uprawnienia do udzielania zaświadczeń o uprawnieniach do udzielania porad obywatelskich, nigdy nie wydał takiego zaświadczenia M.B.. Również Związek Organizacji Poradniczych "[...]", nigdy nie wydał takiego zaświadczenia. Co więcej, również sama Fundacja w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. wskazuje, iż nie posiada doświadczenia niezbędnego do świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Należy zatem uznać, że nie daje gwarancji należytego wykonywania zadań związanych ze świadczeniem nieodpłatnej pomocy prawnej.

Fundacja powinna również posiadać umowę zawartą z mediatorem. Dwukrotnie wzywano ją do przedłożenia stosownej umowy. Do pisma z dnia [...] marca 2019 r. dołączono dokument zatytułowany umowa z mediatorem z dnia [...] lutego 2019 r. podpisany jedynie przez M. B.. Dokument ten nigdy nie mógłby być uznany za umowę, gdyż w takim przypadku konieczne jest oświadczenie dwóch osób. Po wezwaniu Fundacja przedłożyła umowę z [...] lutego 2019 r. która diametralnie różni się od umowy pierwotnej. M.B. aż do dnia [...] maja 2019 r. nie był wpisany jako mediator na listę prowadzoną przez Sąd Okręgowy w [...], a zatem nie mógł być stroną takiej umowy ze względu na brak odpowiednich kwalifikacji. Ponadto, prowadzenie mediacji nie wynika z przedłożonego przez Fundację statutu.

Wojewoda wskazał również, że umowa Fundacji z mediatorem powinna być zawarta najpóźniej [...] stycznia 2019 r. mając na uwadze zobowiązania Fundacji wynikające z podpisanej umowy o realizację zadania publicznego z Powiatem [...]. M.B.na listę mediatorów został wpisany w maju 2019 roku. Nadto, nie powinien udzielać porad obywatelskich zgodnie z ww. umową ponieważ nie ma do tego stosownych uprawnień.

Organ umożliwił Fundacji końcowe wypowiedzenie się w sprawie, z czego ta nie skorzystała.

W ocenie Wojewody Fundacja nie daje gwarancji należytego wykonywania zadania z zakresu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. Główną ideą przyświecającą ustawodawcy przy tworzeniu ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej było umożliwienie osobom, nieposiadającym wystarczających środków finansowych, uzyskania profesjonalnej i rzetelnej pomocy prawnej. Pomoc prawna udzielana zgodnie z niniejszą ustawą powinna być udzielana zgodnie z zasadami etyki, w sposób profesjonalny, rzetelny i niebudzący żadnych zastrzeżeń. W ocenie organu działania podejmowane przez Fundację nie dają takiej gwarancji. Dokumentacja przedkładana przez Fundację na potrzeby niniejszego postępowania zawierała istotne błędy oraz braki. Przedkładane pisma, które są wzajemnie sprzeczne, nie zawierały stosownych podpisów oraz są błędnie opatrzone datami. Wskazują zatem na brak profesjonalizmu niezbędnego w udzielaniu usług. Skoro bowiem nawet w swojej sprawie Fundacja nie wykazała się należytą znajomością przepisów oraz brakiem staranności, to brak jest podstaw do uznania, że będzie w sposób staranny, rzetelny i profesjonalny świadczyła pomoc prawną na rzecz innych osób.

Mając na uwadze powyższe, tj. brak posiadania stosownego doświadczenia przez M. B., z którym Fundacja zawarła umowę o udzielnie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz niegwarantowania przez Fundację należytego wykonywania zadania, odmowa wpisu jest zasadna.

II.

Po rozpatrzeniu odwołania Fundacji, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda nie naruszył art. 79a k.p.a. W sprawie Wojewoda pismem z [...] października 2019 r. działając na podstawie art. 10 w zw. z art. 79a k.p.a., poinformował Fundację, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania decyzji o wpisie Fundacji na listę podmiotów uprawnionych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze województwa [...] z uwagi na rozbieżności w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. W dalszej części pisma wojewoda szczegółowo opisał, które okoliczności i dowody budzą jego wątpliwości, co do spełniania przez Fundację ustawowych przesłanek niezbędnych do uzyskania wpisu.

Pomimo otrzymania tego pisma (doręczone do rąk prezesa Fundacji [...] listopada 2019 r.) w zakreślonym terminie Fundacja nie złożyła odpowiedzi.

Za chybione Minister uznał także zarzuty naruszenia przez Wojewodę art. 81a w zw. z art. 7a k.p.a.

Jak wyjaśnił artykuł 7a k.p.a. zawiera zasadę ogólną rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony (zasadę przyjaznej interpretacji przepisów). Zasada ta znajduje zastosowanie jedynie do tych postępowań administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku (np. kary administracyjnej) bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia (np. cofnięcie zezwolenia czy koncesji). A contrario powyższa zasada nie obowiązuje w postępowaniach, których przedmiotem jest przyznanie stronie uprawnienia. W postępowaniu o wpis organizacji pozarządowej na listę podmiotów uprawnionych do prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze danego województwa, strona (organizacja) nabywa uprawnienie w postaci możliwości przystąpienia do konkursów przeprowadzanych przez powiaty na realizację zadania publicznego polegającego na prowadzeniu punktów nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.

Już sama ta okoliczność wyłącza stosowanie w postępowaniach o wpis art. 7a k.p.a. Dodatkowo organ jest zobowiązany zastosować zasadę wynikającą z art. 7a k.p.a. w toku postępowania administracyjnego, w którym zaistniały wątpliwości co do treści normy prawnej, natomiast w przedmiotowym postępowaniu takie wątpliwości nie wystąpiły.

Również zasada z art. 81a k.p.a. (wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony) ma zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia.

Zdaniem Ministra Wojewoda dokonał prawidłowej wykładni art. 11d ust. 8, art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. b), art. 3 ust. 1 pkt 3a ustawy. Zasadnie przyjął, że Fundacja w celu uzyskania wpisu na listę organizacji pozarządowych powinna wykazać, że posiada 2 letnie doświadczenie w świadczeniu porad prawnych, że posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. b) ustawy, że Fundacja posiada umowę zawartą z mediatorem oraz że daje gwarancję należytego wykonywania zadania. Argumentacja Fundacji przedstawiona w odwołaniu odnosi się raczej do błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie zaś do błędnej interpretacji przepisów.

Nie zasługiwały na uwzględnienie jako niewiarygodne sprawozdania za lata 2016-2018 z uwagi na to, że zawierają różną treść. W sprawozdaniach za lata 2016 i 2017 przesłanych do Ministra Sprawiedliwości, Fundacja nie podała informacji o współpracy z [...]. Natomiast w tych przedłożonych w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę taka informacja została zamieszczona. Wyjaśnienia, że niespójność ta wynika z faktu sporządzania "sprawozdań do Ministra Sprawiedliwość według wzoru wynikającego z rozporządzenia", zaś sprawozdań na potrzeby wewnętrzne Fundacji już nie, nie można uznać za wystarczające. Nieujawnienie współpracy z [...] w jednych ze sprawozdań nie uzasadnia również fakt świadczenia w nim pomocy prawnej, jak twierdzi Fundacja, na zasadach wolontariatu oraz anonimowość porad i konsultacji. Sprzeczne dane zawarte w sprawozdaniach rodzą bowiem uzasadnione obawy, że dopisanie w nich treści o współpracy Fundacji z [...] nastąpiło na potrzeby niniejszego postępowania, tj. celem wykazania, że Fundacja posiada niezbędne do uzyskania wpisu na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej, doświadczenie w udzielaniu porad prawnych.

Wątpliwości co do faktycznej współpracy pomiędzy Fundacją, a [...] wynikają również z tego, że Fundacja nie przedłożyła żadnej umowy o wolontariat zawartej z ww. ośrodkiem. A dodatkowo także z okoliczności, że [...] w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Wojewody zaprzeczył, że współpracował z Fundacją oraz że Fundacja udzielała porad prawnych na rzecz uczestników terapii, co zostało następnie odwołane ze wskazaniem, że [...] korzysta z pomocy prawnej udzielanej przez Fundację od około dwóch lat.

Przedstawienie przez [...] sprzecznych informacji co do współpracy z Fundacją daje podstawę do odmowy uznania ich za wiarygodne.

Z umowy o realizację zadania publicznego zawartej z Powiatem [...] wynika, że Fundacja zobowiązała się udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej oraz świadczyć nieodpłatne poradnictwo obywatelskie na obszarze tego powiatu w 2019 roku. Wykonując powyższą umowę Fundacja zdobyła jednak jedynie roczne doświadczenie w zakresie udzielania porad prawnych, a nie wymagane co najmniej dwuletnie.

Ocenę spełniania przez M. B. warunków wynikających z art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy Minister rozpoczął od wskazania dnia uzyskania przez niego tytułu magistra, bowiem zgodnie z powyższym przepisem nieodpłatną pomoc prawną może świadczyć osoba, która ukończyła studnia prawnicze. Z przedłożonego do akt sprawy dyplomu ukończenia studiów M. B. wynika, że nastąpiło to w dniu [...] lipca 2015 r. Wobec powyższego zaświadczenie wydane przez Kancelarię Podatkową M. B., stwierdzające, że M. B. - na podstawie umowy o pracę - w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] października 2014 r. świadczył pomoc prawną, pozostaje bez znaczenia dla oceny posiadanego przez niego doświadczenia. Ponadto, jest ono sprzeczne ze świadectwem pracy wydanym przez kancelarię, które potwierdza zatrudnienie M. B. na stanowisku technika prac biurowych w kancelarii. Z przedłożonych do akt sprawy dwóch umów wolontariatu zawartych pomiędzy Fundacją a M. B. w roku 2016 oraz 2019 wynika, że M. B. na ich podstawie miał udzielać pomocy prawnej w zakresie zadań statutowych Fundacji. Jednak Fundacja nie przedstawiła żadnych innych dowodów potwierdzających realizację umów, tj. harmonogramu wykonania umowy, ilości udzielonych porad, dziedzin prawa w zakresie których pomoc prawna była udzielana. Umowy te nie dokumentują zdobycia przez M. B. 3-letniego doświadczenie w udzielaniu porad prawnych.

Ustawodawca stworzył system nieodpłatnej pomocy prawnej jako zinstytucjonalizowane narzędzie państwa umożliwiające osobom, które zgłosiły się do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej uzyskania przedsądowej pomocy prawnej na wysokim poziomie merytorycznym. Obowiązek złożenia przez daną organizację wymienionych w ustawie dokumentów służy zatem zapewnieniu, że organizacja pozarządowa wykona zadanie publiczne w sposób niezakłócony i profesjonalny. Wojewoda, podejmując decyzję o wpisaniu danej organizacji na listę podmiotów uprawnionych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze danego województwa, musi mieć pewność, że organizacja będzie wykonywać usługi rzetelnie, współpracując z odpowiednio wykwalifikowanymi osobami, sporządzi wymaganą dokumentację oraz prawidłowo rozliczy się z pobranych środków (udzielonej na ten cel dotacji).

Wojewoda w ocenie Ministra zasadnie uznał, że Fundacja, na dzień rozpoznania wniosku, nie spełnia ustawowego warunku posiadania umowy zawartej z mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6 ustawy. Z przedstawionego przez Fundację statutu nie wynika, aby w zakresie jej zadań statutowych mieściło się prowadzenie mediacji. Natomiast M. B. został wpisany na listę mediatorów Sądu Okręgowego w [...] w maju 2019 r. Posiadanie przez Fundację umowy z dnia [...] lutego 2019 r. zawartej pomiędzy M. B., a Fundacją, w której strony stwierdziły, że M. B. wyraża zgodę na zostanie wpisanym na listę mediatorów Fundacji, nie mogło być uznane przez Wojewodę za spełnienie ustawowej przesłanki z art. 11d ust. 2 pkt 2 tj. posiadania przez organizację umowy z mediatorem, bowiem w dacie jej zawarcia M. B. nie był mediatorem. Wojewoda poprawnie ocenił zaoferowane przez Fundację dowody oraz uzasadnił poprawnie swoje stanowisko dotyczące uznania, że Fundacja nie udowodniła, spełnienia ustawowego wymogu posiadania umowy z mediatorem.

III.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Fundacja, zaskarżając ją w całości.

Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania tj. art. 35 § 1 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w wyznaczonym przez prowadzący organ terminie wskazanym w zawiadomieniu tzn. do dnia [...] marca 2020 r. kiedy decyzja organu została wydana dnia [...] marca 2020 r.,

2. przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 3 i 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. -poprzez nie oznaczenie na decyzji strony postępowania oraz przytoczenie w uzasadnieniu decyzji na stronie 4 nazwy innej Fundacji,

3. przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez błędne przytoczenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, iż strona wnioskowała do organu jakim jest wojewoda [...] o wydanie wpisu na czas określony w formie decyzji administracyjnej, kiedy wpis na listę nie jest ograniczony w czasie i trwa zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej,

4. przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ odwoławczy nie ma kompetencji do wydania decyzji w przedmiocie wpisu na listę organizacji pozarządowych, gdyż ich nie prowadzi,

5. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 11d ust. 1, 2 i 7 ustawy poprzez przyjęcie, iż Fundacja nie spełnia katalogu przesłanek pozytywnych zawartych w tym przepisie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie wpisu na listę podmiotów uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej oraz o orzeczenie o kosztach.

Skarżąca zrzuciła organowi szereg błędów w uzasadnieniu decyzji, jak również niezałatwienie sprawy w terminie bowiem sprawa miała zostać rozstrzygnięta do dnia [...] marca 2020 r. a została zakończona dopiero w dniu [...] marca 2020 r.

W ocenie Skarżącej w brak jest oznaczenia strony postępowania w decyzji - na stronie 1 "tytułowej" nie wskazano strony postępowania jaką jest Fundacja co stanowi naruszenie art. 107 § 1 ust. 3 k.p.a. zaś w samym uzasadnieniu powołana jest nazwa innej Fundacji - (str. 4) - [...] jak i błędny organ I instancji - Wojewoda [...]. Błędnie też wskazano, że Fundacja złożyła wniosek o czasowy wpis na listę podczas gdy taka sytuacja nie zachodziła i nie można wpisać fundacji na określony czas a tylko bezterminowo.

Skarżąca nie podzieliła również uwag, że Minister nie może wpisać jej na listę z powodu braku takich uprawnień. Uchylając decyzję Wojewody organ ma prawo orzec co do istoty sprawy.

W ocenie Strony fakt, że w sprawozdaniach przedłożonych wojewodzie wykazano współpracę z [...] co nie znalazło odzwierciedlenia w sprawdzianowych do Ministerstwa Sprawiedliwości - nie może dyskwalifikować Fundacji odnośnie do nie spełnienia tej przesłanki. Organ otrzymał oficjalne pismo z [...] potwierdzające fakt udzielania pomocy prawnej, współpracy na zasadach wolontariatu oraz anonimowości świadczenia usług, zaś świadczenie usług miało miejsce w przeszłości zatem kadra [...] mogła się zmieniać, przez co pracownik udzielający informacji Wojewodzie mógł nie posiadać wiedzy lub po prostu nie pamiętać takiej współpracy, co tłumaczy błąd w sporządzonej notatce.

Fundacja była stroną umowy z Powiatem [...] na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w roku 2019 z której się wywiązała co wpływa dodatkowo na jej korzyść.

Odnośnie do doświadczenia M. B., nie sposób zgodzić się Ministrem, że rozpoczęcie naliczania doświadczenia M. B. należy rozpocząć od dnia [...] lipca 2015 r. - tj. od dnia uzyskania tytułu zawodowego magistra prawa. Ustawodawca nie przesądził o tym, jak należy przeliczać takowe doświadczenie w samym przepisie - jeżeli zatem chciałby, aby były to osoby które posiadają trzyletnie doświadczenie w świadczeniu pomocy prawnej jako magistrowie prawa, wyraziłby to wprost.

Rezultat wykładni jakiej dokonał organ jest sprzeczny zarówno z językowym brzmieniem przepisu jak i jego celem. Należy nadmienić, iż doświadczenie można nabywać także np: w studenckiej poradni prawnej w trakcie studiów, gdzie świadczona jest nieodpłatna pomoc prawna czy też w trakcie praktyk/staży/pracy podczas studiów w kancelariach prawnych. Fundacja przedstawiła umowy wolontariatu gdzie M. B. zdobywał doświadczenie w świadczeniu nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zaświadczenie z kancelarii prawnej wraz z świadectwem pracy.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3a ustawy nieodpłatna pomoc prawna obejmuje nieodpłatną mediację. Zgodnie ze statutem Fundacja ma za zadanie świadczyć nieodpłatną pomoc prawną w rozumieniu ww. ustawy. Skoro ustawodawca zawarł w pojęciu nieodpłatnej pomocy prawnej pojęcie nieodpłatnej mediacji, to organ winien znać ten przepis i nie twierdzić, że Fundacja w statucie winna mieć wpisane nieodpłatną mediację. Pojęcie nieodpłatnej pomocy prawnej zawiera bowiem w sobie (następuje tu zjawisko inkluzji) pojęcie nieodpłatnej mediacji. Fundacja przedłożyła do akt sprawy uchwałę o powołaniu listy mediatorów oraz umowę o świadczenie mediacji z M. B.. Następnie został on wpisany na listę mediatorów przy Sądzie Okręgowym w [...].

Zgodnie z brzmieniem art. 4a ust. 1 pkt 6 mediatorem może być osoba wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych lub wpisana na listę mediatorów prowadzoną przez organizację pozarządową w zakresie swoich zadań statutowych lub uczelnię, o której mowa w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, o której informacje przekazano prezesowi sądu okręgowego.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest w okolicznościach sprawy nieuzasadniona i podlega oddaleniu.

Wadliwe są zarzuty wskazujące na przekroczenie przez Ministra terminu załatwienia sprawy i działanie w zwłoce. W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. poinformowano Fundację, że sprawa zostanie zakończona do dnia [...] marca 2020 r. Taką też datę nosi zaskarżona decyzja. Strona błędnie zarzuca zatem jej wydanie w dniu [...] marca 2020 r. a więc 6 dni po terminie. Nadto, nawet gdyby przyjąć zasadność takiego stanowiska skargi to brak jest jakichkolwiek powodów by twierdzić, że ewentualna zwłoka miała wpływ na merytoryczny wynik sprawy. Co do zasady bezczynność i przewlekłość organu należy zwalczać w drodze odrębnej skargi na tego rodzaju zachowanie administracji publicznej.

Bezzasadny i to w stopniu oczywistym jest także zarzut wskazujący na nieoznaczenie adresata decyzji, co ma w ocenie Strony wskazywać na jej nieważność. Skarżąca zdaje się utożsamiać obowiązek określenia adresata decyzji z czymś w rodzaju nagłówka lub częścią adresową pisma kierowanego do określonego podmiotu. Tymczasem w decyzji Ministra w sposób oczywisty i jednoznaczny wskazano czyje odwołanie jest przez organ rozpatrywane - Fundacji [...], przez co określono jej adresata. Decyzja zawiera także wszystkie wymagane art. 107 k.p.a. elementy, w tym jednoznaczne rozstrzygnięcie wraz z jego obszernym uzasadnieniem.

Zasadny jest zarzut błędów formalnych w uzasadnieniu decyzji, co jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Jest oczywiste, że relacjonując przebieg postępowania Minister posiłkował się projektem decyzji wydanej w innej sprawie, na co wskazuje powołanie innego organu I instancji oraz innej fundacji. Jakkolwiek działanie takie nie powinno nigdy mieć miejsca, podważa bowiem profesjonalizm podmiotu rozstrzygającego sprawę obywatela lub osoby prawnej poddanej władztwu państwa, to jednak nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. To, że doszło do pomyłki w części historycznej uzasadnienia decyzji w żaden sposób nie podważa słuszności wydanego rozstrzygnięcia czy jego prawidłowości. Jak wskazano, decyzja zawiera wszystkie wymagane elementy, rozstrzyga sprawę Fundacji i odnosi się do jej okoliczności. Trudno więc mówić, że niewątpliwa i niedopuszczalna pomyłka przy edytowaniu tekstu decyzji miała wpływ na wynik sprawy i w efekcie powinna zostać uchylona, a Fundacja wpisana na listę podmiotów.

Nie jest także prawidłowe stanowisko Ministra wskazujące, że skoro nie prowadzi on listy organizacji pozarządowych uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej to z tego powodu nie mógłby dokonać, w ramach rozstrzygnięcia reformatoryjnego, wpisu na listę. W ocenie Sądu, jeżeliby nawet hipotetycznie przyjąć, że w sprawie zachodzą przesłanki do wpisania fundacji na listę a decyzja Wojewody jest błędna, to Minister miałby w takiej sytuacji nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne i dokonać wpisu organizacji na listę. Minister myli kwestię dokonania wpisu z technicznym wykonaniem tej czynności. Uprawnienie do dokonania wpisu przysługuje także organowi odwoławczemu co wynika z zasady pełnego rozstrzygania sprawy i przejęcia kompetencji orzeczniczych organu I instancji. Czym innym jest kwestia technicznej możliwości wykonania takiej operacji. Jest przy tym oczywiste, że wykonanie ewentualnej korzystnej dla Strony decyzji Ministra i wpisanie organizacji na listę prowadzoną przez wojewodę, dokonałby Wojewoda [...]. Jak jednak wskazano na wstępie, decyzja Ministra jest odmowna, zatem omawiany przypadek jest tylko zagadnieniem rozważanym hipotetycznie, w kontekście podniesionego zarzutu.

VI.

Organy rozpatrujące wniosek odmówiły wpisania Fundacji na listę przyjmując, że nie spełnia ona wymaganych kryteriów ustawowych co do doświadczenia oraz osób uprawnionych do wykonywania czynności w ramach świadczonej pomocy prawnej.

Przypomnieć zatem należy, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019 r. Fundacja zażądała umieszczenia jej na liście organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze województwa [...]. Ma to o tyle znaczenie w sprawie, bowiem wpływa na zakres przesłanek jakie organ winien zbadać. O ile więc sam wpis obejmuje umieszczenie na prowadzonej przez wojewodę liście organizacji pozarządowych, uprawnionych do prowadzenia punktów na obszarze województwa (zob. art. 11d ust. 1 ustawy), o tyle istotny jest zakres w jakim dany podmiot wnioskuje o ten właśnie wpis. Możliwe jest bowiem wpisanie na listę w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (art. 11d ust. 2 ustawy), w zakresie świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (art. 11d ust. 3 ustawy), czy też w zakresie prowadzenia nieodpłatnej mediacji (art. 11d ust. 4 ustawy). Koresponduje to z obowiązkiem wyznaczenia punktów przekazanych do prowadzenia organizacjom pozarządowym w zakresie porad prawnych bądź poradnictwa obywatelskiego (por. art. 11 ust. 1b i 1c ustawy).

W związku z tym, że Skarżąca fundacja domagała się wpisu na listę organizacji pozarządowych tylko w zakresie porad prawnych, zbędne było odnoszenie się przez organy do kwestii nieposiadania przez M. B. zaświadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 3a pkt 2, albo zaświadczenia potwierdzającego ukończenie szkolenia, o którym mowa w art. 11a ust. 1, z oceną pozytywną, przez doradców, o których mowa w ust. 8 pkt 2. Skoro bowiem Fundacja nie domagała się wpisu na listę podmiotów udzielających poradnictwa obywatelskiego, to wymagania właściwe w tym względzie nie mogły być przez organy oceniane, nawet w kontekście pośrednim. Przywołanie ich w decyzjach, mające swoiście "wzmocnić" odmowę wpisu, jest zbędne i nie powinno było mieć miejsca.

Idąc dalej Sąd zauważa, że w art. 11d ust. 2 ustawy określono przesłanki wpisu na listę organizacji uprawnionych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej. O wpis w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej może się więc ubiegać organizacja pozarządowa, która łącznie spełnia następujące warunki:

1) posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego;

2) posiada umowę zawartą z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6;

3) daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności w zakresie zapewnienia:

a) poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,

b) profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,

c) przestrzegania zasad etyki przy udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów;

4) opracowała i stosuje standardy obsługi i wewnętrzny system kontroli jakości udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej.

Wskazane przesłanki, w szczególności te przewidziane w pkt 1 i 3 pozostawiają organom orzekającym dużą swobodę oceny. Przesądza to tym samym, że decyzja o wpisie lub jego odmowie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. W tego rodzaju sprawach sądy administracyjne nie kontrolują zatem celowości podjętego orzeczenia administracyjnego, a sposób zbadania przez organ przesłanek warunkujących wpis i odpowiednie umotywowanie zajętego stanowiska, tak aby można było powiedzieć, że stosowna ocena została dokonana swobodnie w granicach przesłanek ustawowych a nie dowolnie z ich ewidentnym przekroczeniem lub naruszeniem.

Przeprowadzona w tym względzie ocena Sądu uzasadnia wniosek, że decyzje odmowne zostały wydane w tej sprawie prawidłowo, albowiem Fundacja nie spełnia na tę chwilę warunków umożliwiających wpisanie jej na listę wskazaną w art. 11d ust. 1 ustawy.

Należy wskazać, że Fundacja musi legitymować się co najmniej dwuletnim doświadczeniem w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych, informacji prawnych lub świadczeniem poradnictwa obywatelskiego. W tym zakresie jako element kluczowy dla tego rodzaju oceny przedstawiana jest współpraca z [...] w [...]. Sąd zwraca zatem uwagę Fundacji, że to ona jest zobowiązana, w ramach zasady koniecznego współdziałania strony i organu w wyjaśnieniu istoty sprawy (patrz art. 77 § 1 k.p.a.) do wykazania spełniania przesłanek ustawowych.

Prawdą więc jest to, że złożone przez Fundację sprawozdania z działalności różnią się między sobą w zależności od tego na potrzeby jakiego postępowania są składane. Sprawozdania złożone do Ministerstwa Sprawiedliwości z działalności Fundacji za lata 2016 i 2017 nie zawierają informacji o współpracy z [...] w [...]. Taka informacja pojawia się już natomiast w sprawozdaniach złożonych na potrzeby wpisu na listę organizacji. I choć sprawozdanie z działalności kierowane do Ministra Sprawiedliwości nie zawiera informacji w istocie potencjalnie korzystnej dla Fundacji, to jednak owa rozbieżność świadczy o poziomie profesjonalizmu osób współtworzących Fundację, co ma z kolei wpływ na negatywną ocenę spełniania ustawowych kryteriów np. art. 11d ust. 2 pkt 1 i pkt 3 lit. b) ustawy. Słusznie zatem organy przyjęły, że okoliczność ta świadczy na niekorzyść Skarżącej. Istotne jest też i to, że w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. w którym Fundacja odnosi się do wezwania Wojewody z [...] marca 2019 r. wskazano owe sprawozdania jako złożone do Ministerstwa Sprawiedliwości, wedle wzoru, co ostatecznie, po pozyskaniu oryginalnie złożonych sprawozdań z ministerstwa, okazało się nie być zgodne z rzeczywistością. Żadnym wyjaśnieniem nie jest powoływanie się na sporządzanie sprawozdania rocznego do ministerstwa wedle wzoru. Sprawozdanie złożone do ministerstwa oraz te przedłożone na potrzeby niniejszego postępowania zawiera w istocie tożsamy układ i treść, poza wskazanymi wyjątkami dotyczącymi współpracy z [...]. Wskazuje to zatem, że nastąpiło poprawienie sprawozdań z uwagi na ubieganie się o wpis na listę organizacji pozarządowych uprawnionych do prowadzenia punktów pomocy prawnej.

Ponadto, co istotne, Fundacja podkreśla już w sprawozdaniu za rok 2016 (zob. k. 138 akt administracyjnych), że współpracuje z [...]. Skoro tak w istocie - jak twierdzi - było, to na datę składania wniosku o wpis owa współpraca musiałaby trwać od przeszło trzech lat (2016-2019). Tymczasem z oświadczenia nadesłanego na żądanie Wojewody przez [...] (pismo z dnia [...] maja 2019 r. - k. 113) wynika, że ośrodek ten miał współpracować z M. B. i Fundacją od ok. 2 lat. Oznacza to zatem, że współpraca pomiędzy podmiotami zgodnie z oświadczeniem swoistego beneficjenta tej współpracy rozpoczęła się co najwyżej w roku 2017. Owa rozbieżność to kolejna okoliczność rzutująca na ocenę spełniania kryteriów przez Fundację.

Sąd zauważa, że współpraca pomiędzy [...] a Fundacją nie jest w jakikolwiek sposób udokumentowana. Sąd ani organy nie wymagają aby kwestia współpracy została uregulowana w określony, sztywny i formalistyczny sposób, bądź by była wykazana informacjami komu i kiedy zostały udzielone konkretnie porady prawne i w jakim zakresie. Nie można jednak nie dostrzegać tego, że w ramach wykazania przed organem spełnienia wymagań z art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy niezbędne jest na tyle precyzyjne i jednoznaczne wskazanie gdzie i jak Fundacja nabywała doświadczenie (świadczyła pomoc prawną), aby ta okoliczność była w jakikolwiek sposób weryfikowalna, a nie tylko pozostawała w sferze swoistej życzeniowości. Tymczasem dane przedkładane przez Fundację są albo ogólnikowe albo zupełnie gołosłowne a przez to nieweryfikowalne. Brak szerszego opisania chociażby zakresu udzielanych porad prawnych, ich tematyki świadczy o niezbyt aktywnej lub wręcz pozornej formie współpracy.

Nie zmienia tego w ocenie Sądu przykładanie przez Wojewodę i Ministra nadmiernej wagi do notatki z rozmowy z pracownikiem [...], który nie stwierdził współpracy obu podmiotów. Okoliczność niepotwierdzenia w rozmowie telefonicznej braku współpracy nie może być ważniejsza od pisemnego oświadczenia ośrodka złożonego w toku postępowania. Nie zmienia to jednak końcowej oceny przesłanki z art. 11d ust. 2 pkt 1 ustawy.

Słusznie organy podkreślają, że dopuszczając Fundację do grona podmiotów uprawnionych do m.in. startowania w konkursach na prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej w powiatach, niezbędne jest gruntowne i szczegółowe skontrolowanie posiadania odpowiednich kwalifikacji. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach nie sposób takiego przekonania odnieść. Dokumentacja przedkładana do akt ma jedynie pozornie zaświadczyć o świadczonej pomocy prawnej, tym bardziej, że z uwagi na ilość porad udzielanych corocznie (4, 4 i 6) trudno mówić o jakiejś stałej praktyce Fundacji.

VII.

Kolejnym wymogiem przewidzianym w art. 11d ust. 2 pkt 2 ustawy jest posiadanie umowy z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub osobą, o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2, oraz mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6.

Wskazany wymóg nakazuje zatem, aby Fundacja legitymowała się podpisaną umową z prawnikiem (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub co najmniej magister prawa) oraz by miała podpisaną umowę z mediatorem w rozumieniu art. 4a ust. 6 ustawy.

Skarżąca przedkłada na tę okoliczność umowę z M. B., który ma być i prawnikiem i mediatorem zarazem.

Zgodnie więc z art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. a-d ustawy, nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach powierzonych do prowadzenia organizacji pozarządowej może udzielać także:

2) osoba, która:

a) ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

b) posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej,

c) korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych,

d) nie była karana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe.

M. B., będący jednocześnie prezesem Fundacji, wskazuje że posiada odpowiednie, trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu czynności wymagających wiedzy prawniczej, przez co ma kwalifikacje by udzielać porad prawnych w ramach ewentualnej umowy zawartej przez Fundację.

Sąd tego twierdzenia jednak nie podziela.

Warunkiem kluczowym jest posiadanie wyższego wykształcenia prawniczego, a to M. B. posiada od dnia [...]lipca 2015 r. Słusznie zatem organy dyskwalifikują doświadczenie "zdobywane" w kancelarii M. B. - matki prezesa Fundacji i jej wiceprezes, które było nabywane przed uzyskaniem tytułu magistra prawa. Przepis art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. a-d ustawy należy odczytywać funkcjonalnie. Wymagane doświadczenie należy więc zdaniem Sądu "zdobywać" w sytuacji gdy posiada się już tytuł umożliwiający pełne i legalne udzielanie poradnictwa prawnego z uwagi na uzyskanie kompleksowego wykształcenia prawnego. Fundacja podnosi, że doświadczenie można zdobywać także w ramach praktyk studenckich, staży i innych tego rodzaju szkoleń. Jest to jak najbardziej pożądana sytuacja, aby przyszły prawnik od jak najwcześniejszych lat zdobywał doświadczenie np. w konstruowaniu pism procesowych. Niemniej jednak ustalenie przez ustawodawcę warunków posiadania praktyki po to zostało sprzężone z posiadanym wykształceniem prawniczym (co najmniej magisterskim), by zagwarantować samodzielność wykonywanych czynności w ramach pomocy prawnej.

Umowa o pracę z kancelarią M. B. (rok 2014) nie przewidywała nadto dla M. B. stanowiska związanego z udzielaniem porad prawnych a stanowisko technika prac biurowych (k. 133 akt administracyjnych). Powody takiego nazwania stanowiska pracy (nastąpiło to w celu uzyskania dofinansowania z urzędu pracy) pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na ocenę wykonywanych zadań zapisanych w umowie, które są sprzeczne z zaświadczeniem wystawionym na potrzeby postępowania.

Tym samym M. B. mógł formalnie rozpocząć nabywanie doświadczenia niezbędnego w rozumieniu art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. b) ustawy od 3 lipca 2015 r. Jak wynika z akt sprawy doświadczenie to Skarżący zdobywał wyłącznie w ramach pracy w Fundacji, zatem nie wcześniej niż od dnia jej zarejestrowania czyli [...] marca 2016 r. Jako, że wiedza osoby o której mowa w art. 11 ust. 3 pkt 2 lit. b) ustawy porównywana jest do wiedzy jaką dysponuje adwokat czy radca prawny, czyli osoby co do zasady po odbytej aplikacji i zdanym egzaminie końcowym, Sąd wskazuje, że musi być ona gruntowna i dostatecznie udokumentowana. Nie można uznać, aby prezes Fundacji udzielającej wedle oświadczenia 4 (rok 2016), 4 (rok 2017) i 6 (rok 2018) porad prawnych nabył wymagane doświadczenie, które można byłoby odnieść do osoby, która przeszła np. aplikację adwokacką lub radcowską. W tym przypadku warunek wskazany w ustawie wymaga wykazania nieco szerszego doświadczenia niż 4 porady w roku, w dodatku w żaden sposób nie udokumentowane.

W związku z powyższym nie można przyjąć, aby M. B. na umowę z którym powołuje się Fundacja, spełniał w dacie składania wniosku i w dacie orzekania (pomimo zawiadomienia o zakończeniu postępowania nie przedłożono nowych dokumentów) kryterium posiada co najmniej trzyletniego doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej.

Z tej zatem przyczyny organy słusznie odmówiły wpisu.

W kwestii posiadania umowy z mediatorem należy wskazać, że Minister w istocie zbyt restrykcyjnie ocenia spełnienie tego wymogu. Przede wszystkim wadliwe jest poszukiwanie wśród celów działania Fundacji (por. statut Fundacji oraz Dział 3 rubryka 3 wydruku z KRS) wyraźnego, literalnego wpisu o możliwości świadczenia usługi nieodpłatnej mediacji na rzecz osób fizycznych. W ocenie Sądu zapis wskazujący, że celem Fundacji jest świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej również w warunkach ustawy z 5 sierpnia 2015 r. spełnia to wymaganie.

Z art. 11d ust. 2 pkt 2 ustawy wynika wymóg posiadania umowy z mediatorem, o którym mowa w art. 4a ust. 6. Zgodnie z tym przepisem mediatorem może być osoba wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, o której mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 365, 288, 875 i 1086 - dalej jako u.s.p.), lub wpisana na listę mediatorów prowadzoną przez organizację pozarządową w zakresie swoich zadań statutowych lub uczelnię, o której mowa w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, o której informacje przekazano prezesowi sądu okręgowego.

Ustawa przewiduje zatem, że mediatorem może być albo osoba wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego (uprawnienie samoistne danej osoby - por. art. 157a i nast. u.s.p.) lub osoba znajdująca się na liście organizacji społecznej lub uczelni, którą to listę zgłoszono (przekazano) prezesowi sądu okręgowego (art. 1832 § 3 k.p.c.). W przypadku M. B. zachodzi ta druga sytuacja, a więc jest on mediatorem zgłoszonym przez Fundację.

Reasumując, Sąd uznając, że Fundacja nie spełnia w chwili obecnej wymagań wpisu na listę o której mowa w art. 11d ust. 1 ustawy uznał skargę za bezzasadną i w związku z tym oddalił ją orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).