Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 148/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 217 par.1 i par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3, art. 3 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 9 czerwca 2020 r. R. S., przebywający w Areszcie Śledczym w S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu w S. w związku z jego wnioskiem z 1 czerwca 2020 r. o wydanie zaświadczenia w dwóch egzemplarzach potwierdzającego następujący stan:

1) Czy składał prośby o umożliwienie wykonania kserokopii dokumentów na wezwanie sądu sygn. [...], a jeżeli tak, to kiedy;

2) Sposób rozpatrzenia prośby;

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że zaświadczenie jest mu potrzebne w celu przesłania do sądu w sprawie o wskazanej przez niego sygnaturze. Przy czym skarżący nie wskazał o jaki sąd chodzi. Wniosek złożył do wychowawcy 1 czerwca 2020 r., a ten 2 czerwca 2020 r. poinformował go o odmowie wydania zaświadczenia przez Dyrektora.

W ocenie skarżącego, zgodnie z art. 217 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 poz.256, ze zm. – zwanej dalej w skrócie "K.p.a."), działający jako organ Dyrektor AŚ winien wydać zaświadczenie nie później niż w terminie 7 dni. Odmowa wydania zaświadczenia ma natomiast formę postanowienia (art. 219 K.p.a.). Dyrektor nie wydał zaświadczenia ani nie wydał postanowienia, co oznacza, że pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, gdyż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 217 § 2 K.p.a. a dodatkowo skarżący nie wskazał przepisu prawa, który obligowałby organ do wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia. Nie wykazał też interesu prawnego do żądania zaświadczenia o wskazanej treści, który musi mieć uzasadnienie w przepisach materialnych.

Organ wyjaśnił także, że wniosek został rozpatrzony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r., nr 151, poz. 1467, dalej rozporządzenie), które w § 9 ust. 2 stanowi, że obowiązek pisemnego zawiadomienia o sposobie rozpatrzenia wniosku, skargi lub prośby nie dotyczy próśb i wniosków składanych osobiście w swojej sprawie przez osobę osadzoną w zakładzie karnym lub areszcie śledczym i załatwionych bezpośrednio po zgłoszeniu. Przepis ten dowodzi braku obowiązku pisemnego uzasadniania rozstrzygnięć podejmowanych przez Dyrektora AŚ, a tym samym przypisywanej mu bezczynności.

W piśmie z 10 sierpnia 2020 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie nie zgadzając się z argumentacja organu, jakoby w sprawie zastosowanie miało rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych

Także w piśmie procesowym z 7 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, nie zgodził się ze stanowiskiem organu, argumentując, że zgodnie z art. 219 K.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie winna nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Pełnomocnik stwierdził, że tryb wskazany przez organ w odpowiedzi na skargę jest niewłaściwy. Nie wydając ewentualnego postanowienia odmownego lub zaświadczenia o zadanej treści organ pozostaje w bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020r. poz. 256, dalej określanej skrótem K.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV (udział prokuratora), V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa (teksy jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 900) a także postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd zauważa, że wydawanie zaświadczeń uregulowane jest w dziale VII K.p.a. (art. 217-220).

Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądownictwa administracyjnego jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, bowiem dotyczy działalności organów administracji publicznej, skargę wniesie uprawniony podmiot po wyczerpaniu środków zaskarżenia oraz, gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy P.p.s.a.), Jednakże niniejsza sprawa do takich nie należy. Nie mieści się w katalogu z art. 3 § 2 P.p.s.a.

Skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy. Jeżeli wskazany akt nie podlega kontroli sądowej to również skarga na bezczynność jego wydania nie podlega takiej kontroli.

Przywołana regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Pierwszy z przepisów stanowi, iż wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, zaś drugi przepis wskazuje, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że jako zasadę ustanowiono generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości, natomiast wyjątkiem są sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów, w tym sądownictwa administracyjnego.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz 557 ze zm., w skrócie K.k.w.), wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 6 § 2K.k.w, skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Prawo skazanego do składania wniosków, skarg i próśb przewidziane jest także w art. 102 pkt 10 K.k.w., zgodnie z którym skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Uszczegółowienie zasad składania oraz załatwiana skarg i wniosków nastąpiło we wskazanym rozporządzeniu. Ten akt normatywny wskazuje organy właściwe w tych sprawach, terminy załatwienia skarg i określa szereg czynności trybu postępowania, jak i organy sprawujące nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 707-708, nb 9). Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 K.k.w. i zgodnie z brzmieniem § 3 ust. 1 pkt 1-4 skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej, załatwiają: kierownik jednostki organizacyjnej – jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; dyrektor okręgowy Służby Więziennej – jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona – jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1; Minister Sprawiedliwości (...).

Skazany może także, jeżeli kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 tej ustawy zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 K.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do treści art. 7 § 2 K.k.w., skargi rozpoznaje właściwy sąd powszechny (sąd okręgowy miejsca pobytu skazanego), zgodnie z art. 3 K.k.w..

Wskazać też należy, że zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia na żądanie organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do załatwiania skarg w sprawach osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, kierownik jednostki organizacyjnej udziela tym organom wyjaśnień i informacji niezbędnych do załatwienia skargi, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów o ochronie danych osobowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do próśb i wniosków. Wnioski, skargi i prośby, które nie wymagają zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego oraz zbadania akt, powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni. Powyższe dowodzi, że regulacja rozporządzenia jest kompleksowa i wskazuje nie tylko sposób załatwienia wniosku, formę i termin rozparzenia wniosku czyli regulację szczególną do regulacji kodeksu postepowania administracyjnego z racji podmiotu składającego wniosek, skargę czy prośbę.

Z kolei zgodnie z art. 217 § 1 i 2 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Ustawodawca rozróżnia zatem dwa rodzaje zaświadczeń, tj.: zaświadczenia wydawane, gdy wymaga tego przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.) oraz zaświadczenia wydawane na żądanie strony mającej interes prawny (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). W pierwszym wypadku organ administracyjny ma obowiązek wydania zaświadczenia, o ile stosowne dane znajdują się w jego posiadaniu. Interes prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia nie podlega w takiej sytuacji badaniu, bowiem jest on z góry ustalony przez przepis prawa. Natomiast w wypadku, gdy podmiot domaga się wydania zaświadczenia powołując się na swój interes prawny, organ musi przed wydaniem zaświadczenia ustalić, czy osoba ubiegająca się rzeczywiście ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił stanowisko Dyrektora AŚ a właściwie bezczynność tego organu w wydaniu wnioskowanego zaświadczenia potwierdzającego nie tyle fakty, ile sposób załatwienia sprawy, który w ocenie skarżącego narusza wskazane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić i w tej kwestii sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie mają zastosowanie regulacje szczególne wskazanego rozporządzenia. Skarga w istocie dotyczy sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego i załatwienia wniosku osadzonego mającego na celu potwierdzenie pewnych zdarzeń, postępowania Dyrektora AŚ, a to nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach skarg na przewlekłość postępowania organów administracji penitencjarnej uregulowanego wskazanym wyżej rozporządzeniem. Zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania postanowienia podlegającego kognicji sądów administracyjnych. Obowiązujący stan prawny nie upoważnia do zakwalifikowania przedmiotowej skargi do spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Zatem skarga na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w załatwieniu wniosku z 1 czerwca 2020 r. w sprawie wydania zaświadczenia jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Mając to na uwadze, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.