Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1480/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński /spr./ sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Maciej Dybowski Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1042/12 w sprawie ze skargi L. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zalewania budynku ściekami z kanalizacji sanitarnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1042/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę L. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Krosna z [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zalewania budynku ściekami z kanalizacji sanitarnej i umorzono postępowanie organu I instancji. Orzeczono także o kosztach zastępstwa procesowego udzielonego w ramach pomocy prawnej z urzędu.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W piśmie z [...] sierpnia 2011 r. L. E. zgłosiła do Urzędu Miasta Krosna - Wydziału Ochrony Środowiska interwencję w sprawie zalewania należącego do niej budynku mieszkalnego przy ul. S. [...] w K. fekaliami z nieszczelnej sieci kanalizacyjnej zarządzanej przez Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Zakład Wodociągów i Kanalizacji w K. (dalej: MPGK w K.). Wobec tego, że Prezydent Miasta Krosna nie wydawał żądanego przez stronę wiążącego rozstrzygnięcia w piśmie z [...] października 2011 r. strona zażądała wydania stosownej decyzji zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z [...] lutego 2012 r. nr [...] SKO w Krośnie uwzględniło zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i wyznaczyło Prezydentowi Miasta Krosna nowy termin do załatwienia sprawy do [...] marca 2012 r.

Wobec powyższego Prezydent Miasta Krosna wezwał L. E. do sprecyzowania żądania. Wezwana pismem z [...] marca 2012 r. powołując się m.in. na przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zwróciła się o przeprowadzenie w sprawie postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, powołania biegłego w kwestii stanu technicznego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej. W sprawie przeprowadzono dwie rozprawy administracyjne oraz powołano biegłego - inż. S. Ł., który przedstawił w sprawie opinię, z konkluzji której wynika, że piwnica budynku przy ul. S. [...] w K. nie jest zalewana ściekami z kanalizacji sanitarnej.

Decyzją z [...] lipca 2012 r. Prezydent Miasta Krosna odmówił uwzględnienia żądania L. E. o usunięcie przyczyn zalewania piwnicy i niszczenia budynku mieszkalnego przy ul. S. [...] w K. ściekami z kanalizacji sanitarnej MPGK sp. z o.o. w K., powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zrn., dalej zwana: "uPoś") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej zwana: "K.p.a.").

Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z interwencją L. E. zlecono MPGK w K. zbadanie stanu technicznego odcinka sieci kanalizacji, w szczególności stanu technicznego odcinka sieci kanalizacji sanitarnej od studzienki kanalizacyjnej powyżej budynku nr [...] do studzienki przy posesji L. E. Organ dokonał też szeregu czynności (wizja lokalna, oględziny piwnicy, rozprawa administracyjna) umożliwiających określenie przyczyn zawilgocenia północnej ściany piwnicy w budynku zainteresowanej od strony umiejscowienia studzienek kanalizacyjnych. Z raportu MPGK w K. z [...] września 2011 r. wynikało, że inspekcji poddano odcinek przyłącza o długości ok. 27 mb pomiędzy studzienkami rewizyjnymi S1 - wyjście przyłącza i S2 - połączenie z siecią. Stwierdzono, że w dwóch odcinkach kanału o długości ok. 2,0 mb występują nierównomierności w spadku, jednak ich stopień nie mógł stanowić znaczących zakłóceń w odpływie ścieków. Nie wykryto żadnych nieszczelności. W dniu [...] października 2011 r. dokonano ponownych oględzin studzienki rewizyjnej S1 i piwnicy w budynku nr [...]. Studzienka była drożna, a w piwnicy nie stwierdzono zapachu ścieków. Północna ściana od strony przedmiotowej studzienki była widocznie zawilgocona, natomiast nie stwierdzono zawilgocenia w innych częściach piwnicy. Nieprawidłowości w utrzymaniu przedmiotowego odcinka kanalizacji i widocznych uszkodzeń studzienki nie stwierdził także Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego (PINB) dla Miasta Krosna. Dnia [...] kwietnia 2012 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w trakcie której stwierdzono, że studnie rewizyjne na działkach nr ewid. [...] i [...] są drożne. Na ściankach studni widoczne były niewielkie ilości osadu, który mógł świadczyć o spiętrzaniu się ścieków. W pomieszczeniach piwnicy budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. S. nie stwierdzono zapachów nieczystości ciekłych. Widoczne było natomiast zawilgocenie ściany północnej piwnicy od strony najbliżej położonej studzienki rewizyjnej S1 na działce nr ewid. [...]. Ustalono również, że fundamenty budynku nie są zaizolowane. Kolejną rozprawę przeprowadzono [...] kwietnia 2012 r., tym razem z udziałem biegłego. Przeprowadzone wówczas oględziny piwnicy wykazały, że nie był wyczuwalny zapach fekaliów, natomiast na ścianie widoczne były nieznaczne zawilgocenia. Z kolei studnie rewizyjne na działkach nr ewid. [...] i [...] były drożne i puste. Na ścianach widoczne były niewielkie ilości wyschniętych osadów ściekowych.

W sporządzonej opinii biegły S. Ł. wyjaśnił, że kanalizacja sanitarna na działce nr ewid. [...] została wykonana i zakończona studzienką PVC w odległości 1,1 m przed narożnikiem budynku mieszkalnego. Wykonane dwukrotnie "kamerowania" sieci nie wykazały, aby kanalizacja była nieszczelna. W dwóch miejscach kanalizacja posiada natomiast niewielkie obniżenia, które nie mają wpływu na poprawną jej pracę, ponieważ wykonano ją z dużymi spadkami. Biegły ustalił ponadto, że odcinek kanalizacji od studni przy narożniku budynku nr [...] do budynku mieszkalnego o długości około 7 m, właścicielka wykonała we własnym zakresie. Jest on ułożony w ziemi i nie wiadomo, z jakiego materiału został wykonany, jaka jest średnica przewodu. Natomiast na zmianie kierunku kanalizacji (kąt prawie 90°) nie zastosowano studzienki kontrolnej, pomimo istnienia takiego wymogu. Zawilgocenie na ścianie piwnicy występowało wokół rury kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki z budynku na zewnątrz. Teren przy budynku nie posiada płytki odbojowej, dlatego przy opadach obiekt jest narażony na zamakanie ścian. Zatem w ocenie biegłego piwnica nie była zalewana ściekami z kanalizacji sanitarnej, a istniejące drobne zawilgocenie jest wynikiem braku odpowiedniej izolacji fundamentów budynku.

Akceptując powyższe ustalenia organ I instancji podkreślił, że L. E. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie badania szczelności studzienki rewizyjnej nr S1. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło jej zarzutów, aby miało miejsce zalewanie piwnicy ściekami z kanalizacji sanitarnej. Nie wykazano także negatywnego oddziaływania na środowisko odcinka sieci kanalizacji sanitarnej wraz ze studniami rewizyjnymi, zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...], [...] i [...], w związku z czym organ doszedł do wniosku, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki z art. 362 uPoś.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. E. zarzuciła, że organ przeprowadził postępowanie nie dążąc do wyjaśnienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Wskazano na uchybienia przepisów postępowania z uwagi na czynności organów nadzoru budowlanego. Zakwestionowała ponadto ustalenia biegłego.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z [...] sierpnia 2012 r. SKO w Krośnie, na podstawie przepisu art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 362 ust. 1 uPoś, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązania określone w art. 362 ust. 1 i 2 uPoś organ prowadzący postępowanie z urzędu nakłada w sytuacji kiedy zostanie wykazane, że określony podmiot korzystający ze środowiska oddziałuje negatywnie na to środowisko. Wskazano, że organ I instancji podjął czynności zmierzające do dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Czterokrotnie przeprowadził oględziny piwnicy, które nie potwierdziły występowania zapachów ani śladów przesiąkania ścieków z kanalizacji sanitarnej. Ustalono, że odcinek kanalizacji sanitarnej od studni rewizyjnej S1 na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej przy północnej krawędzi budynku jest drożny i szczelny, a sieć sprawna. Ponadto w sprawie został powołany biegły, który w sporządzonej opinii podał, że kanalizacja jest drożna, szczelna, choć w dwóch miejscach posiada niewielkie obniżenia, które nie mają wpływu na jej poprawną pracę. Zwrócił on także uwagę na odcinek kanalizacji wykonany przez odwołującą się. Tenże biegły uznał, że piwnica budynku mieszkalnego przy ul. S. [...] w K. nie jest zalewana ściekami z kanalizacji sanitarnej. Ponieważ wyniki tego postępowania nie potwierdziły stawianych przez L. E. zarzutów bowiem nie stwierdzono, aby działalność prowadzona przez ww. podmiot powodowała pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrażała życiu lub zdrowiu ludzi, nie skierowano sprawy do właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, stosownie do art. 364 uPoś.

SKO w Krośnie nie uwzględniło zarzutów odwołania w zakresie rzetelności ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie przeprowadzonych dowodów. Zakwestionowało jednak prawidłowość treści rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawie zostało bowiem wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, zatem organ I instancji błędnie wskazał, że decyzja wydana została po rozpatrzeniu wniosku L. E. Nie mógł także organ I instancji odmówić uwzględnienia żądania, lecz powinien nałożyć określony obowiązek albo - w przypadku ustalenia braku ku temu podstaw - postępowanie umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Dlatego niezbędne było zreformowanie zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję wniosła L. E., zaskarżając ją w całości. W ocenie skarżącej decyzja SKO w Krośnie została wydana z naruszeniem przepisów K.p.a., a także przepisów prawa materialnego przez nierozpatrzenie zarzutów odwołania ujętych w punkcie 3 tego pisma. Nie wyjaśniono też dokładnie stanu faktycznego, a materiał dowodowy nie został wnikliwie rozpatrzony, co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 i 80 K.p.a. Nie uwzględniono bowiem faktu zalewania piwnicy ściekami z wadliwej studzienki i niedrożnej kanalizacji. Podkreśliła, że istotnymi i nie uwzględnionymi dowodami w sprawie są dokumenty związane z wypłaceniem jej w 2007 i w 2011 r. odszkodowania z ubezpieczenia MPGK w K. za zniszczenia piwnicy ściekami z kanalizacji. Szkoda zgłaszana była przez ww. spółkę. Zarzuca ponadto, że SKO w Krośnie nie stwierdziło nieważności decyzji organu I instancji i nie przekazało sprawy do rozpoznania właściwemu organowi, zgodnie z przepisami uPoś.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krośnie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1042/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę L. E.uznając ją za bezzasadną.

Sąd I instancji powołując treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji SKO w Krośnie tj. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 105 K.p.a. oraz art. 362 ust. 1 uPoś wskazał, że co do reguły, organ odwoławczy trafnie stwierdził, że w sytuacji gdy przeprowadzono postępowanie w trybie art. 362 ust. 1 uPoś podjęte przez Prezydenta Miasta Krosna rozstrzygnięcie nie odpowiadało dyspozycji cyt. przepisu. Bowiem jak zwróciło uwagę SKO w Krośnie, z mocy art. 375 uPoś postępowanie w sprawie wydania decyzji przewidzianych przepisami Działu III "Odpowiedzialność administracyjna", a w tym właśnie dziale uPoś zamieszczony jest przepis, na podstawie którego orzekał organ I instancji, wszczyna się z urzędu.

Sąd I instancji podzielił także ocenę organu odwoławczego odnośnie ustaleń stanu faktycznego. Wskazał, że w sprawie niesporne jest, że na odcinku kanalizacji sanitarnej, użytkowanej przez MPGK sp. z o.o. w K. nie stwierdzono przecieków, uszkodzeń, które mogłyby być przyczyną zalewania piwnicy w budynku należącym do strony. Nie było także sporne, że bezpośrednie przyłącze kanalizacji do budynku L. E.wykonała we własnym zakresie i w sposób, który w ocenie biegłego budzi zastrzeżenia (brak studzienki na przebiegu kanalizacji zmieniającej kierunek). W ocenie Sądu te okoliczności trafnie doprowadziły SKO w Krośnie do wniosku, że w postępowaniu prowadzonym z urzędu brak było podstaw do nałożenia na MPGK Sp. z o.o. w K. obowiązków, o których stanowi art. 362 ust. 1 uPoś. Organ odwoławczy orzekał w tej samej materialnie sprawie, w której zapadła decyzja Prezydenta Miasta Krosna. Z tych względów organ odwoławczy zasadnie doszedł do przekonania, że decyzja organu I instancji nie odpowiadała w swej treści dyspozycji art. 362 ust. 1 uPoś, zaś w świetle ustaleń faktycznych w sprawie, których SKO w Krośnie nie zakwestionowało, należało umorzyć postępowanie pierwszej instancji.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zarzuty naruszenia prawa podniesione w skardze nie są trafne. Nie jest trafny zarzut naruszenia tych przepisów K.p.a., które odnoszą się do obowiązków organu w zakresie przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Wbrew wywodom skargi organy nie uchybiły swym obowiązkom wynikającym z art. 7, 77 § 1 K.p.a. W sprawie przeprowadzono dwukrotnie oględziny, powołano biegłego, który sporządził rzeczową opinię w sprawie. Sąd stwierdził, iż fakt, że ustalenia tych czynności dowodowych nie są korzystne dla skarżącej, nie dyskwalifikuje ich jako czynności procesowych, nie uchybia także art. 8 K.p.a. w zakresie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zdaniem Sądu ww. przepisów nie można rozumieć w taki sposób, że będą one postrzegane jako zastosowane wyłącznie w sytuacji uwzględnienia wszystkich żądań strony.

Sąd uznał, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 24 K.p.a. odnośnie wyłączenia pracownika od załatwienia sprawy. Sąd nie podzielił tych wywodów skarżącej, z których wywnioskować należałoby stwierdzenie, iż skoro MPGK sp. z o.o. w K. jest spółką komunalną, to Prezydent Miasta Krosna ex legę podlegałby wyłączeniu z prowadzenia spraw administracyjnych, w których taka spółka byłaby stroną.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzuty skargi, które odnoszą się do postulatu nakazu wyłączenia powołanego w sprawie biegłego poprzez przywołanie motywów zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 1998 r. II SA 992/98. Sąd stwierdził, że stan sprawy, w której zapadł cyt. przez skarżącą wyrok był zupełnie odmienny. Zauważył, że powołany przez organ biegły nie używał w kontrolowanej sprawie administracyjnej tytułu biegłego sądowego w ogóle. Nadto nie sporządził opinii w sprawie z własnej woli, ale z woli organu prowadzącego postępowanie.

Zdaniem Sądu zarzut braku uwzględnienia materiału dowodowego odnoszącego się do stanu kanalizacji ściekowej z 2007 r. nie ma znaczenia, skoro organy orzekały w realiach roku 2012 i stan kanalizacji sanitarnej został ponownie zbadany.

Sąd wskazał, że nie było negowane przez organy orzekające w sprawie, aby zaistniało zawilgocenie piwnicy w budynku skarżącej. Ustalono wyłącznie to, że stan kanalizacji sanitarnej w części zarządzanej przez MPGK sp. z o.o. w K. nie może być tego przyczyną. Z treści opinii biegłego wynikało bowiem, że zawilgocenie ściany budynku skarżącej występuje w tym jej obszarze, która graniczy z przyłączem kanalizacyjnym wykonanym przez L. E. we własnym zakresie i bez zastosowania studzienki na zmianie kierunku przebiegu kanalizacji (k. 33 akt I instancji, s. 3 opinii i 4 - załącznik graficzny).

W ocenie Sądu nie było także trafne domaganie się, aby organ odwoławczy orzekł w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Te tryby orzekania są wobec siebie konkurencyjne, skoro wniesiono w sprawie odwołanie, to SKO w Krośnie mogło wydać decyzję odpowiadającą w swej treści jednej z decyzji przewidzianych katalogiem z art. 138 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. E.(dalej Skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt I sentencji domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wystąpił także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.). Naruszenia przepisów prawa materialnego Skarżąca upatruje w naruszeniu:

a) art. 362 ust 1 i 2 uPoś poprzez niezastosowanie w/w przepisu i błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki negatywnego oddziaływania na środowisko zobowiązujące organ ochrony środowiska do nałożenia obowiązków wskazanych w w/w przepisie, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi,

b) art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2007r. Nr 75, poz. 439 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, iż nie nastąpiło bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku spowodowaną przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Skarżąca opiera na:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., poprzez brak wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, co skutkowało oddaleniem skargi i jej nie uwzględnieniem, podczas gdy zalegająca w aktach przedmiotowej sprawy dokumentacja fotograficzna, pisma - zarówno pismo MPGK K. z dnia [...].07.2007 r. oraz pisma P. S.A oraz I. wskazywały, iż rzeczywiście dochodziło do zalewania piwnicy przy ul. S. ściekami kanalizacji sanitarnej,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, która jest niejasna a stanowi jedynie samoistne twierdzenia biegłego, które nie są poparte żadnymi dowodami, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi,

c) art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, iż słusznie zastosowano w/w przepisy - uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji - podczas gdy prawidłowe ustalenia winny doprowadzić Sąd do wniosku, że istniały przesłanki do nałożenia na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia i przywrócenia środowiska do stanu właściwego,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. poprzez jego nie zastosowanie a w zw. z tym bezzasadne oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skargi L. E.i niesłuszne zastosowanie art. 151 P.p.s.a, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na takie rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca stwierdziła, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy niewątpliwie wskazywał, że istniały przesłanki do nałożenia na MPGK Sp. z o.o. w K. obowiązków, o których mowa w art. 362 ust 1 i 2 uPoś. Podkreśliła, że żadnej usterki od 2007 roku nikt nie usuwał i nikt nie naprawiał, ani nie wymieniał wadliwej studzienki kanalizacyjnej. Dodatkowo wskazała, że bezpośrednio przed każdą wizją lokalną i oględzinami usuwano zastój w przewodach studzienki kanalizacyjnej przed przybyciem komisji. Tak samo uczyniono przed przeglądem studzienek kamerą TV, którą wykonywało PRID w K. Stwierdziła również, że kanalizację wykonano w 2003 r. i już od 2004 r. następowały przytkania przepływu. W 2007 roku fekalia zostały wtłoczone do piwnicy ze studzienki przy narożniku budynku, co było przedmiotem wypłaconego przez P. odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej MPGK K. za zniszczenie piwnicy. Odszkodowanie wypłacono również w 2011 r. Już w 2007 roku wykonano kilkukrotnie przeglądy kamerą przepływu ścieków i wskazano na przestoje ścieków w rurach kanalizacji na co wskazuje zalegająca w aktach sprawy płytka CD-R. I już wówczas ścieki znalazły ujście przez wadliwą studzienkę do piwnicy skarżącej, która gdyby była szczelna i prawidłowo osadzona w pionie to ścieki wydostałyby się przez klapę studzienki. Skarżąca nie zgadza się ze wnioskami przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2011 r. wizji lokalnej i oględzin. Zawilgocenie nie dotyczyło tylko północnej ściany budynku lecz jak wynika z dokumentacji fotograficznej dołączonej do skargi obejmowało ono ściany i posadzkę więc nie może być mowy o drobnym zawilgoceniu. Zdaniem Skarżącej materiał zgromadzony w sprawie nie został w sposób wyczerpujący rozpatrzony a to doprowadziło do wydania błędnej decyzji przez SKO w Krośnie (art. 105 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). Na skutek niewłaściwej kontroli zaskarżonej decyzji przez Sąd doszło w konsekwencji do bezzasadnego oddalenia jej skargi.

Skarżąca wskazała, że w sprawie doszło do szkody w środowisku w myśl przepisów art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany niezwłocznie podjąć działania zapobiegawcze wymienione w art. 9 wspomnianej ustawy. Tego jednak nie uczyniono.

Kwestionując poprawność opinii biegłego (brak precyzyjności i właściwego umotywowania) Skarżąca stwierdziła, że zawarte w niej wnioski są bezpodstawne gdyż, biegły w żaden sposób nie wskazał jakie przepisy wymagają spełnienia wymogu stosowania studzienki kontrolnej i nie wskazał tego w opinii stwierdzając jedynie, iż jest taki wymóg. Nie można twierdzić, że " zawilgocenie " dotyczy właściciela budynku a nie MPGK K. bez jakiegokolwiek przeprowadzenia sprawdzenia odcinka kanalizacji wykonanego przez właścicielkę budynku.

Zdaniem Skarżącej nieprawidłowy jest pogląd WSA w Rzeszowie, mówiący: "Z treści opinii biegłego wynika, że zawilgocenie ściany budynku skarżącej występuje w tym jej obszarze, która graniczy z przyłączem kanalizacyjnym wykonanym przez L. E. we własnym zakresie bez zastosowania studzienki na zmianie kierunku kanalizacji", gdyż takowe twierdzenia nie mają żadnego poparcia zarówno w materiale dowodowym jak i w przepisach prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zanim NSA przejdzie do oceny poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi odrębnego postępowania dowodowego, które niejako uzupełniałoby postępowanie dowodowe organów administracyjnych. Rolą sądów administracyjnych jest orzekanie co do zgodności z prawem zapadłych w postępowaniach administracyjnych rozstrzygnięć (art. 3 § 1 P.p.s.a.). Tylko na zasadzie wyjątku ustawa procesowa P.p.s.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 P.p.s.a.). W związku z tym sąd administracyjny ocenia jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego i wniosków jakie zostały sformułowane w oparciu o to postępowanie dowodowe.

W tym miejscu warto nadmienić, że zastosowanie przez organ administracji lub sąd administracyjny prawa materialnego polega na ocenie prawnej określonego stanu faktycznego. O zarzucie naruszenia prawa materialnego można więc mówić wówczas, gdy nie jest kwestionowany ustalony w sprawie stan faktyczny, tylko ocena prawna tego stanu faktycznego. Nie jest możliwe dokonanie oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przy jednoczesnym kwestionowaniu ustaleń faktycznych. Nie wiadomo bowiem wówczas w odniesieniu do jakich ustaleń oceniać prawidłowość zastosowania tych przepisów.

Skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzuty prawa materialnego w istocie kwestionuje ocenę materiału dowodowego oraz ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji. Zarzuty naruszenia prawa materialnego nie odnoszą się do stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji, tylko do stanu faktycznego jaki, zdaniem skarżącej kasacyjnie, powinien zostać ustalony.

Kwestionując prawidłowość ustalenia stanu faktycznego skarżąca kasacyjnie powinna podnieść zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Kwestionując prawidłowość oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji skarżąca kasacyjnie powinna podnieść zarzut naruszenia art. 80 K.p.a.

Skarżąca kasacyjnie formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskazała kolejno na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., poprzez brak wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, co skutkowało oddaleniem skargi i jej nie uwzględnieniem, podczas gdy zalegająca w aktach przedmiotowej sprawy dokumentacja fotograficzna, pisma - zarówno pismo MPGK K. z dnia [...].07.2007 r. oraz pisma P. S.A. oraz I. wskazywały, iż rzeczywiście dochodziło do zalewania piwnicy przy ul. S. ściekami kanalizacji sanitarnej.

Z akt sprawy wynika, że organy administracji w celu rzetelnego ustalenia właściwego stanu faktycznego sprawy podejmowały szereg czynności zmierzających do ustalenia, czy MPGK w K. jest odpowiedzialne za zalewanie ściekami komunalnymi piwnicy skarżącej w okresie od złożenia przez nią wniosku w tej sprawie tj. [...] sierpnia 2011 r. do wydania decyzji tj. [...] lipca 2012 r. Dwie rozprawy administracyjne ([...] kwietnia 2012 r., [...] kwietnia 2012 r.), opinia biegłego z dziedziny sieci i instalacji sanitarnych oraz urządzeń ochrony środowiska – S. Ł., czterokrotne oględziny studzienek kanalizacyjnych (z [...] sierpnia 2011 r, [...] października 2011 r., [...] i [...] kwietnia 2012 r.), wnioski z "kamerowania" odcinka sieci kanalizacyjnej pomiędzy studzienką na nieruchomości skarżącej a kolektorem ściekowym, stanowisko PINB dla Miasta Krosna co do prawidłowości i bezpieczeństwa wykonania obiektu budowlanego sieci kanalizacyjnej doprowadziły do ustaleń, że kontrolowany odcinek sieci jest drożny i szczelny, kanalizacja jest sprawna, zachowany jest spadek umożliwiający spływ grawitacyjny ścieków do kolektora, w studzienkach nie stwierdzono zastoisk, wahania poziomu ścieków są możliwe ale nie wpływają na sprawne działanie instalacji ściekowej.

Ponadto z opinii biegłego wynikało, że odcinek kanalizacji sanitarnej od studni usytuowanej przy narożniku budynku nr [...] do budynku mieszkalnego o długości 7 m właścicielka budynku wykonała we własnym zakresie. Ze względu na ułożenie go w ziemi nie stwierdzono z jakich materiałów został wykonany, jaka jest średnica przewodu. Ustalono jednak, że zmiana kierunku kanalizacji o kąt prawie 90 st. wobec braku zastosowania studzienki kontrolnej, w ocenie biegłego, nie spełnia wymogów technicznych dla takiej instalacji. W zakresie zawilgocenia ścian piwnicy budynku skarżącej od strony północnej tj. od strony studzienki, biegły stwierdził, że zawilgocenie na ścianie piwnicy występowało wokół rury kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki z budynku na zewnątrz. Teren przy budynku nie posiada płytki odbojowej, dlatego przy opadach obiekt jest narażony na zamakanie ścian. W ocenie biegłego piwnica nie była zalewana ściekami z kanalizacji sanitarnej, a istniejące drobne zawilgocenie jest wynikiem braku odpowiedniej izolacji fundamentów budynku zatem pozostaje w gestii samego właściciela budynku.

Co znamienne z akt sprawy wynika, że skarżąca kilkakrotnie na etapie postępowania administracyjnego poddawała w wątpliwość lub milczała co do zasadności przeprowadzenia kontroli poprawności wykonania studzienki sąsiadującej z jej budynkiem oraz podłączenia do niej wykonanego we własnym zakresie wbrew wymogom technicznym przewidzianym dla tej instalacji (str. 7 uzasadnienia decyzji organu I instancji), by dopiero w skardze kasacyjnej wyrazić potrzebę takiego badania.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji powyższym ustaleniom waloru poprawności nie odbiera, wbrew temu co twierdzi skarżąca, brak uwzględnienia materiału dowodowego odnoszącego się do stanu kanalizacji ściekowej z 2007 r., fakt wypłaty skarżącej odszkodowań w 2007 z polisy MPGK w K. za zalanie ściekami piwnicy w jej budynku. Organy orzekały w realiach 2012 r. i stan kanalizacji został ponownie zbadany.

W związku z powyższym, zdaniem NSA, ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy i przyjęte za prawidłowe przez Sąd I instancji, nie nasuwają żadnych wątpliwości w kontekście zasad przewidzianych w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. To, że skarżąca ma odmienne stanowisko co do oceny, dokonanej przez organy i Sąd, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie stanowi podstawy do kwestionowania tej oceny dokonanej logicznie i zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Organ ma obowiązek zebrać cały materiał dowodowy i rzetelnie go ocenić. Nie oznacza to, że za właściwe należy uznać, tylko taki materiał, który doprowadzi do wniosków zbieżnych z żądaniem strony.

Wobec tego zarzut bezzasadnego oddalenia skargi przez Sąd z uwagi na błędną kontrolę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (litera a,b i d), zdaniem NSA należało uznać za bezzasadny.

Zgodnie z art. 362 ust. 1 i 2 uPoś jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Stosownie do ust. 2 tego artykułu w decyzji tej organ ochrony środowiska może określić:

1) zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko;

1a) czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego;

2) termin wykonania obowiązku.

Słusznie zauważył organ odwoławczy, że z przepisu tego wynika, iż obowiązki w nim określone można nałożyć na podmiot korzystający ze środowiska tylko kiedy w prowadzonym przez organ ochrony środowiska postępowaniu zostanie ustalone, że podmiot ów negatywnie oddziałuje na środowisko. Z ustaleń poczynionych przez organy wynikało, że instalacja sanitarna MPGK w K. nie ma negatywnego wpływu na nieruchomość skarżącej, zatem zastosowanie tego przepisu nie mogło mieć miejsca. Postępowanie ukierunkowane na nałożenie na MPGK w K. tych obowiązków stało się bezprzedmiotowe wobec czego należało prowadzone postępowanie umorzyć i uchylić decyzję organu I instancji, która zawierała błąd, który skorygowano wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo nie zakwestionował tego rozstrzygnięcia albowiem odpowiadało ono prawu wobec czego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. polegający na błędnym przyjęciu, iż słusznie zastosowano ww. przepisy nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze, to że zarzuty skargi kasacyjnej zmierzały do podważenia ustaleń stanu faktycznego dokonanych w niniejszej sprawie przez organy i okazały się bezzasadne, NSA może zbadać zaskarżony wyrok Sądu I instancji w zakresie zarzutów prawa materialnego.

Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem Sądu art. 362 ust. 1 i 2 uPoś poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania należy uznać za pozbawiony podstaw. Sąd wyjaśnił, że brak zastosowania tego przepisu przez organy wynikał z braku podstaw do jego zastosowania. Uznając w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji, że było to działanie prawidłowe Sąd nie mógł jednocześnie zastosować tego przepisu i doprowadzić do uchylenia tej decyzji. Byłoby to działanie wewnętrznie sprzeczne i podważało zasadność oddalenia skargi.

Zarzut naruszenia kontrolowanym wyrokiem art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2007r. Nr 75, poz. 439 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, iż nie nastąpiło bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku spowodowaną przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, także należało uznać za niezasadny. Jak wynika z treści tego wyroku Sąd I instancji w ogóle nie stosował tych regulacji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji toteż nie mógł ich naruszyć.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić tylko należy, że wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.