Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 7/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4, art. 3 par. 2 pkt 8, art. 52 par. 1 i 2, art. 149 par. 1, art. 149 par. 1a, art. 149par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 par. 6, art. 37 par. 1 pkt 1 i 2, art. 12 par. 1 i 2, art. 35 par. 1- par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności części nieruchomości 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności części nieruchomości; 3. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego D.K. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych. 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc


UZASADNIENIE

D.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położonej na terenie gminy R. w obrębie [...] S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] domagając się: wyznaczenia organowi 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy; stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a.; wymierzenia organowi grzywny stosownie do obowiązujących przepisów prawa; ewentualnie, o ile to możliwe samodzielne orzeczenie przez Sąd o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku.

W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że działania organu trwają zdecydowanie zbyt długo, a strona od wielu lat czeka na rozstrzygnięcie sprawy. Postępowanie ślimaczy się niemiłosiernie, trwa w sumie 5 lat. Po upływie dwóch lat nie widać żadnych skutecznych czynności prawnych czy faktycznych organu. Organ ciągle po omacku ustala fakty, które mógł ustalić dawno temu, pomiędzy podejmowanymi działaniami zachodzą nieuzasadnione, wielomiesięczne przerwy, a czynności podejmowane są sporadycznie w dużych odstępach czasu, co stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący podkreślił, że przed wniesieniem skargi wniósł ponaglenie nie czekając na jego rozstrzygnięcie.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi w całości. W tej sprawie D.K. złożył ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. nie wskazując czy dotyczy ono przewlekłości czy bezczynności organu. Z treści ponaglenia wynika, że skarżący kwestionuje bezczynność Wojewody [...] z uwagi na to, że organ nie wydaje decyzji pomimo zgromadzonej dokumentacji. W tej sytuacji - zdaniem organu - nie można uznać, że skarżący przed skierowaniem skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania wykorzystał służący mu w postępowaniu administracyjnym środek zaskarżenia poprzez wniesienia ponaglenia na przewlekłość organu na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie został tym samym spełniony warunek z art. 52 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarga jako niedopuszczalna winna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Jednocześnie z ostrożności procesowej organ wskazał, że 15 lutego 2018 r. Wojewoda [...] (zawiadomienie stron w trybie art. 61 § 4 k.p.a. pochodzi z 28.03.2018 r.) wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 z późn.zm.) własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonych na terenie gminy R., w obrębie [...] S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0898 ha. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że dokumentacja załączona do wniosku Starosty [...] [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji publicznej z [...] lutego 2018 r. o przeprowadzenie przedmiotowego postępowania jest niekompletna. W związku z powyższym Wojewoda [...] uzupełnił akta sprawy o brakujące dokumenty m.in. wskazujące komu według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości jednocześnie ustalając strony postępowania.

Wobec powyższego wystąpiono do Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o przedłożenie dokumentacji potwierdzającej nabycie nieruchomości. Z dokumentacji przedłożonej przez Sąd Rejonowy przy piśmie z 6 kwietnia 2018 r., która wpłynęła 13 kwietnia 2018 r. wynikało, iż na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomość stanowiła własność osób prywatnych, których dane meldunkowe zostały następnie ustalone na podstawie bazy PESEL.

Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] października 2013 r. Rep. [...] nr [...] ustalono, że nieruchomość nabyli A.M. i G.M. w drodze spadku po zmarłym [...] maja 2013 r. E.L. M. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] Wydziału Cywilnego sygn. akt [...] z [...] [...] r. spadek po zmarłej E. M. w dniu [...] lipca 1995 r. nabyli: E. M., Z.M., J. P., U. J. i B.J. Aktem notarialnym Rep. A. nr [...] z [...] września 2015 r. przedmiotową nieruchomość nabyli D. i I. K..

Organ podkreślił następnie, że w trakcie postępowania strony były wielokrotnie informowane na bieżąco o zakresie czynności podejmowanych przez organ.

Pismem z 19 czerwca 2018 r. I. i D. K. zwrócili się do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania.

Pismem z 11 lipca 2018 r. Wojewoda [...] poinformował strony postępowania o braku możliwości jego zakończenia decyzją administracyjną ze względu na brak pełnego materiału dowodowego.

Pismem z 23 lipca 2018 r. I. i D. K. ponownie zwrócili się do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania.

W dniu 30 listopada 2018 r. organ w trybie art. 36 k.p.a. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2019 r.

Wobec powyższego pismem z 2 sierpnia 2019 r. Wojewoda [...] ponownie poinformował strony o zakresie postępowania i podstawach wydania decyzji w sprawie.

Równolegle Wojewoda pismem z 2 sierpnia 2019 r. wysłał stronom postępowania pismo zawierające informację o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Wyznaczył także nowy termin załatwienia sprawy do 30 września 2019 r. W tym okresie aż do wydania decyzji nie były podejmowane żadne czynności.

Decyzją z [...] października 2019 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną – drogę krajową nr [...] (obecnie droga krajowa nr [...]) położonej w gminie R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] o pow. 0,0898 ha (obręb [...] – S.), dla której w Sądzie Rejonowym w P., [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...].

Odwołanie od powyższej decyzji w dniu [...] listopada 2019 r.) do Ministra Inwestycji i Rozwoju wywiedli I. i D. K. Organ przekazał odwołanie przy piśmie z 11 grudnia 2019 r.

Pismem z 6 lipca 2020 r. I. i D.K. złożyli zapytanie dotyczące postępowania.

W odpowiedzi, pismem z 9 lipca 2020 r. Wojewoda [...] poinformował, że sprawa została przekazana do organu odwoławczego z uwagi na złożone odwołanie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Minister Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] października 2019 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Akta zwrócono organowi 15 lutego 2021 r. W dniu 7 czerwca 2021 r. organ zawiadomił strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 31 stycznia 2022 r. ze względu na konieczność dokonania dodatkowych ustaleń wskazanych w decyzji Ministra Rozwoju z [...] lipca 2021 r. W okresie od 15 lutego 2021 r. do 07 czerwca 2021 r. organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Kolejne czynności zmierzające do uzupełnienia akt sprawy Wojewoda podjął dopiero 30 września 2021 r. , 26 listopada 2021 r. i 9 grudnia 2021 r.

Kontynuując postępowanie Wojewoda [...] zgromadził liczne dokumenty celem uzupełnienia materiału dowodowego. Mianowicie, w związku z powyższą decyzją Ministra Rozwoju, w której stwierdza się, że kwestia zajętości nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz władania publicznoprawnego nie zostały należycie udowodnione, organ zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Ł. o przedłożenie dodatkowej dokumentacji mogącej potwierdzić władanie spornym fragmentem gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r.

Ponadto wystąpiono do Starosty [...] [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z wnioskiem o udostępnienie fotogrametrycznego zdjęcia lotniczego wraz z licencją do jego wykorzystania, sporządzonego dla przedmiotowej nieruchomości przed datą 31 grudnia 1998 r. (najpóźniej w tym dniu).

Wezwano również Starostę o udzielenie informacji czy przez sporną działkę przebiega infrastruktura: wodociągowa, elektroenergetyczna, kanalizacyjna, gazowa lub ciepłownicza ze wskazaniem, które z nich powstały przed 31 grudnia 1998 r.

Jednocześnie akta sprawy uzupełniono również o dokumentację z Sądu Rejonowego, [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych.

Organ zgromadził więc niezbędną dokumentację w celu zakończenia sprawy decyzją administracyjną, natomiast wydłużanie terminu wydania decyzji spowodowane było zawiłym charakterem sprawy i koniecznością uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe dokumenty. Termin zakończenia sprawy został wyznaczony do 31 stycznia 2022 r. Pismem z 16 grudnia 2021 r. Wojewoda zawiadomił strony postępowania o zgromadzeniu materiału dowodowego umożliwiającego rozstrzygniecie sprawy. Wskazał także, że w przypadku braku wpłynięcia nowych dowodów, decyzja zostanie wydana niezwłocznie po otrzymaniu przez organ zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z art. 10 k.p.a. przez każdą ze stron postępowania.

Wobec przytoczonych okoliczności Wojewoda [...] stwierdził, że w tej sprawie wszystkie czynności podejmowane były w możliwie najkrótszych odstępach czasowych wynikających z przepisów k.p.a. Organ zapewnił, że dołoży wszelkich starań aby jak najszybciej i najsprawniej prowadzić postępowanie administracyjne w tym zakresie. Stwierdził także, że duża liczba postępowań oraz skomplikowane stany prawne w znacznym stopniu wpływają na szybkość prowadzonych postępowań. Podkreślił również, że istnieje społeczne niezadowolenie osób pozbawianych prawa własności, co również wpływa na przebieg postępowań.

W dniu 7 lutego 2022 r. Wojewoda [...] przekazał Sądowi decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2022 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną –drogę krajową nr [...] (obecnie droga krajowa nr [...]) położonej w gminie R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] o pow. 0,0898 ha (obręb [...] – S.), dla której w Sądzie Rejonowym w P., [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...]. Ponadto poinformował, że w ustawowym terminie I. i D. K. wnieśli odwołania od tej decyzji do Ministra Rozwoju i Technologii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Następnie podkreślić należy, że według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach niepodejmowania przez organy administracyjne nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi D.K. jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną położonej na terenie gminy R. w obrębie [...] S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Zasadniczym warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ niezbędne jest złożenie ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, jak stanowi art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: pkt 1 - wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 2 - w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: lit. a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, lit. b - zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (art. 37 § 6 k.p.a.).

Dopiero po wyczerpaniu omówionego wyżej trybu strona może wnieść skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Co istotne, skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego, czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku ponagleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie, że złożyła ona stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma również znaczenia sposób rozpoznania takiego ponaglenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący przed wniesieniem skargi do tutejszego Sądu pismem z dnia 13 grudnia 2021 roku złożył ponaglenie kwestionując zarówno bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania. Organ wyższego stopnia Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 roku uznał, że organ wojewódzki nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Powyższe świadczy o wyczerpaniu przez stronę skarżącą trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a., a tym samym o dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...].

Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić następnie trzeba, że mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. zdefiniowano w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. pojęcie bezczynności, a w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. pojęcie przewlekłości. A zatem w obecnym stanie prawnym z bezczynnością mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przez przewlekłość należy rozumieć taką sytuację, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy więc do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Natomiast z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia, gdy organ w swoich działaniach jest nieefektywny, gdy wykonuje czynności zbędne, działania pozorne, powstrzymuje się od podejmowania działań i czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Każde działanie organu, któremu można zarzucić takie cechy jest działaniem nieprawidłowym.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Według art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 37 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że istota sporu pomiędzy stronami postępowania na datę wyrokowania sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy mamy do czynienia z przewlekłością postepowania i jaki ma ona charakter.

Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi organ nie zakończył sprawy wydaniem decyzji. Decyzja została wydana dopiero po wniesieniu w dniu 13 grudnia 2021 r. skargi, a mianowicie [...] stycznia 2022 r., co uzasadnia umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

Z załączonych akt administracyjnych i chronologii podejmowanych przez organ czynności, co zostało też przywołane w części ustaleniowej uzasadnienia wynika, że pomiędzy poszczególnymi działaniami organu podejmowanymi celem zgromadzenia materiału dowodowego, czy uzupełnienia tego materiału występowały długie, nawet kilkumiesięczne przerwy. Od momentu wszczęcia postepowania, co miało miejsce 15 lutego 2018 r. do wydania obecnej decyzji organ zaledwie 3 razy zawiadomił strony o przedłużeniu terminu w trybie art. 36 k.p.a. Także pomiędzy poszczególnymi zawiadomieniami z art. 36 k.p.a., pomimo upływu uprzednio wyznaczonego terminu, występowały dość długie przerwy. Nadto warto zwrócić uwagę, że wniosek Starosty o wszczęcie postępowania pochodził z 15 lutego 2018 r., a zawiadomienie o tym fakcie i pierwsze czynności Wojewoda podjął 28 marca 2018 r. Również po zwrocie akt z Ministerstwa 15 lutego 2021 r., dopiero w czerwcu 2021 r. organ podjął kolejną czynność, a w zasadzie zawiadomił strony o przedłużeniu terminu na rozpatrzenie sprawy. W treści odpowiedzi na skargę Wojewoda w sposób dość zakamuflowany starał się wskazać, że prowadził postępowanie efektywnie, jednak w końcowej części tego dokumentu okoliczności tej w istocie sam zaprzeczył.

Strona w treści skargi wnioskowała także o wymierzenie organowi grzywny. Odnosząc się do tegoż wniosku, który Sąd uznał za uzasadniony, podkreślić należy, iż podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a. jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Wyraźnego zaznaczenia wymaga przy tym fakt, iż skarżący na załatwienie sprawy oczekiwał prawie 5 lat. Z tego powodu Sąd ocenił, że uzasadnionym jest nałożenie na organ grzywny uznając, iż kwota określona w punkcie 3 wyroku będzie właściwa. Grzywna na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. nie ma na celu bowiem wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale ma w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności postępowania. Sąd uwzględniając okoliczności sprawy wywiódł, iż taka kwota w realiach sprawy będzie odpowiednia.

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie bądź zwykłe naruszenie. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że rażąco naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie określonej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność / przewlekłość (vide: wyroki NSA z: 21 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 3253/17, 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 20/19, 18 lipca 2019 r. II OSK 533/19, 23 września 2020 r. sygn. akt II 1208/20 – wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie było prowadzone przewlekle przez okres niemalże 5 lat i takie właśnie zachowanie organu ma cechy rażącego naruszenia prawa i jest niemożliwe do zaakceptowania, prowadzi bowiem do podważenia zaufania obywateli do organów administracji publicznej, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a..

W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, z uwagi na bezprzedmiotowość wobec wydania decyzji. Cel skargi na bezczynność, jakim jest zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności został na gruncie rozpatrywanej sprawy zrealizowany.

W kolejnym - 3 punkcie wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę orzekając w oparciu o przepis art. 149 § 2.

Na wniosek skarżącego, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.), Sąd przyznał mu sumę pieniężną określoną pkt 4 sentencji wyroku. W ocenie Sądu kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, pięcioletniego oczekiwania na załatwienie sprawy. Tak długiego prowadzenia postępowania, jak w niniejszej sprawie, nie usprawiedliwiał także trwający od marca 2020 r. stan epidemii covid-19, gdyż obowiązkiem organu było odpowiednie przeorganizowanie pracy i dostosowanie do wymogów sanitarnych. W postępowaniu tym organ oceniał dokumenty, a osobista obecność strony zasadniczo nie była wymagana.

O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w punkcie 5 sentencji wyroku mając na względzie regulację art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota 100 zł odpowiada równowartości uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

dc