Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 427/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 1 i ust. 2, art. 102
journal: Dz.U. 1996 nr 61 poz 283
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 7, art. 64, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia i przyznania dodatku za wysługę lat za okres pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] lipca 2008 Nr [...];


UZASADNIENIE

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. decyzją personalną nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania kpr. K.R. - starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w Z., od decyzji z dnia [...] nr [...] wydanej przez dyrektora Zakładu Karnego w Z. w sprawie odmowy ponownego ustalenia i przyznania dodatku za wysługę lat za okres pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Zakładu Karnego w Z., decyzją z dnia [...] odmówił ponownego ustalenia i przyznania ·dodatku za wysługę lat za okres pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Kpr. K.R. złożył w dniu [...] odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając Jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 100, ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez błędną wykładnię, naruszenie art. 82 ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez ich nie zastosowanie, naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, tj. art. 32 Konstytucji, naruszenie przepisu § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i jej zmianę poprzez ponowne ustalenie i przyznanie dodatku za wysługę lat. Skarżący w swoim odwołaniu ponadto stwierdził m. in., iż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie uwzględnia okresu pełnienia przez skarżącego nadterminowej służby wojskowej, która, zdaniem skarżącego, na równi z zasadniczą służbą wojskową podlega wliczeniu do stażu.

Organ odwoławczy ustalił, że z książeczki wojskowej nr [...] wynika, iż kpr. K.R. odbywał zasadniczą służbę wojskową w dniach od [...] do dnia [...] oraz nadterminową zasadniczą służbę wojskową od dnia [...] do dnia [...].

Zdaniem Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w świetle przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwanej dalej ustawą o Służbie Więziennej, brak jest podstaw prawnych do przyznania dodatku za wysługę lat za okres pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Z przepisu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wynika, że przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się "okres zasadniczej służby wojskowej". Przepisy dotyczące zasadniczej służby wojskowej oraz nadterminowej zasadniczej służby wojskowej to, zdaniem organu drugiej instancji, dwa odrębne rodzaje czynnej służby wojskowej. Obydwa są uregulowane w dziale III ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416), zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony (np. w art. 59, 69, 69a, 86). Również tryb przyjmowania oraz sposób odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej regulują odrębnie przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 października 2004 r. (Dz. U. Nr 238, poz. 2396).

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, obowiązek służby wojskowej polega m. in. na "odbywaniu zasadniczej służby wojskowej przez poborowych". Z kolei, zgodnie z art. 32 ust. 1 tejże ustawy, "poborowym" jest mężczyzna, który w danym roku kalendarzowym kończy dziewiętnaście lat życia. Z przytoczonych przepisów wynika więc, iż zasadniczą służbę wojskową odbywają "poborowi". Z kolei nadterminową zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić lub mogą zostać pozostawieni w nadterminowej zasadniczej służbie wojskowej "żołnierze", którzy odbywali już zasadniczą służbę wojskową (art. 86 ust. 1 i ust. 1 a tejże ustawy). Przepisy normujące uwzględnianie przy ustalaniu dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej dotyczą tylko okresu zasadniczej służby wojskowej, do. której odbycia powoływani są poborowi - art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy o Powszechnym obowiązku obrony. Na podstawie art. 82 ust. 1 obowiązującej w latach 1991/1992 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, maksymalny czas trwania zasadniczej służby wojskowej wynosił osiemnaście miesięcy (Dz. U. z 1992 r. nr 4, poz. 16), obecnie okres ten wynosi dziewięć miesięcy. Mając również ten fakt na uwadze, brak jest podstaw prawnych do uwzględniania przy ustalaniu dodatku za wysługę lat okresów dłuższych.

Zdaniem organu II instancji także przepis art. 59 pkt 1 lit. a i b ustawy o powszechnym obowiązku obrony wyraźnie rozgranicza zasadniczą służbę wojskową od nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Skoro więc ustawodawca w przepisie art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej używa w liczbie pojedynczej zwrotu: "okres zasadniczej służby wojskowej", to zdaniem organu drugiej instancji nie ma podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej polegającej na uznaniu, iż przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okresy zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego, gdyby intencją ustawodawcy było uwzględnianie przy ustalaniu dodatku za wysługę lat także nadterminowej zasadniczej służby wojskowej to zredagowałby powyższy przepis w liczbie mnogiej: "okresy zasadniczej służby wojskowej" (podobnie w wyroku Sądu Najwyższy - Izba Wojskowa z dnia 20 lutego 1996 r., sygn. WR 15/96; OSNKW 1996/5-6 poz. 35).

W konkluzji organ II instancji stwierdził, że skoro są to dwa różne rodzaje czynnej służby wojskowej i skoro przepisy obowiązujące w Służbie Więziennej zezwalają na przyznanie dodatku za wysługę lat tylko za jeden okres służby wojskowej - zasadniczej służby wojskowej, to nie ma podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej i uwzględniania do wysługi lat także okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.

Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. wniósł K.R. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej:

- naruszenie prawa materialnego – art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a także § 2 pkt 2rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, oraz art. 82 i n. ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie polegające na nieliczeniu okresu nadterminowej służby wojskowej do okresu uprawniającego do dodatku za wysługę lat, a tym samym odmowę ponownego ustalenia dodatku za wysługę lat i odmowę jego przyznania;

- naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, tj. art. 32 Konstytucji polegające na przyjęciu, że nadterminowa zasadnicza służba wojskowa w przeciwieństwie do zasadniczej służby wojskowej nie uprawnia do dodatku za wysługę lat;

- naruszenie art. 138 § 1 kpa, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji rażąco naruszającej porządek prawny, oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do niewydania decyzji ustalającej dodatek do wyposażenia (zaliczenia okresu nadterminowej służby wojskowej).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W sprawie nie jest do końca jasne, o co wnosił skarżący. Jego pismo nazwano "wnioskiem o ponowne ustalenie i przyznanie dodatku za wysługę". Organy orzekające nie wyjaśniły, czy skarżącemu chodziło o wyliczenie dodatku na przyszłość, w oparciu o art. 102 ustawy o Służbie Więziennej, czy może o ponowne wyliczenie (rewidowanie) tego dodatku, ustalonego już wcześniejszą decyzją. Należy więc rozważyć: czy skarżący wnosił o uruchomienie postępowania nadzwyczajnego zmierzającego do wzruszenia konkretnych wcześniejszych decyzji wydawanych w jego sprawie, w których ustalono wysokość dodatku za wysługę lat bez uwzględnienia pełnienia nadterminowej służby wojskowej (nie można w zwyczajnym trybie rozstrzygać ponownie spraw załatwionych decyzją ostateczną, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 Kpa), czy też skarżący domagał się wszczęcia postępowania zwyczajnego, zmierzającego do ustalenia dodatku za wysługę lat po określonym czasie służby, albo w przypadku uzyskania awansu służbowego (art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej).

Wątpliwości te nakładały na organy obu instancji zastosowanie art. 64 § Kpa i wezwanie skarżącego do sprecyzowania w terminie 7 dni, wszczęcia którego z postępowań domaga się ostatecznie, a to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania (raportu) bez rozpoznania. Dopiero takie wskazanie skarżącego pozwoliłoby na rozpoznanie sprawy w odpowiednim trybie. Braki w tym zakresie spowodowały konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji dokona stosownych ustaleń w tym zakresie i w zależności od ich wyniku poprowadzi stosowne postępowanie.

Ubocznie podnieść należy, że sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska organów w zakresie pojęcia nadterminowej służby wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że ustawą określającą charakter zasadniczej służby wojskowej (także nadterminowej) jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416). Różnica w rodzajach tych służb polega na okresie ich trwaniu, jak również dotyczy faktu, że obowiązkiem zasadniczej służby wojskowej objęte są określone podmioty, natomiast nadterminową zasadniczą służbę wojskową można odbywać wyłącznie po odbyciu służby zasadniczej. Jednak w ocenie sądu w przypadku określania dodatku za wysługę lat w służbie więziennej, nie ma powodu rozstrzygać zasadniczych różnic w charakterze powołanych powyżej służb. Należy raczej skoncentrować się na charakterze czynnej służby wojskowej, do której zaliczają się owe służby wojskowe. W tym kontekście sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 października 2006 r. (wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 283/06, Lex nr 281399).

Podnosząc powyższe uwagi należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego - art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 Kpa.

Z tych względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.