Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 2030/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 94 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 184
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 § 2, art. 58 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T". Kijów, Ukraina od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 września 2012 r.; sygn. akt III SA/Lu 581/12 w sprawie ze skargi "T." Kijów, Ukraina na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie nałożenia kaucji za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 19 września 2012 r. odrzucił skargę T. z siedzibą w K. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] maja 2012 r. polegającą na nałożeniu kaucji za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2012 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w D. dokonano kontroli celnej pojazdu o numerach rejestracyjnych [...], wykonującego przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, realizowanego przez przedsiębiorstwo T. z siedzibą w K. na rzecz R., z siedzibą w K. W wyniku kontroli ustalono, że oprócz towaru wskazanego w zgłoszeniu celnym i dokumentach przewozowych, w pojeździe znajduje się 12.000 paczek papierosów bez polskich znaków akcyzy.

Tym samym doszło, w ocenie kontrolujących, do naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego rzeczy określonego w załączniku do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, ze zm; dalej jako: u.t.d.) jako umieszczanie w liście przewozowym i innych dokumentach danych niezgodnych ze stanem faktycznym (l.p. 3.9 załącznika nr 3 do ustawy). Kara za to naruszenie wynosi 8.000 zł. W związku z tym, że naruszenia dopuścił się podmiot zagraniczny, mający siedzibę w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie jest związana umową lub porozumieniem o współpracy we wzajemnym dochodzeniu należności, a możliwość egzekucji należności nie wynika wprost z przepisów międzynarodowych oraz przepisów tego państwa, na podstawie art. 94 pkt 4 u.t.d. pobrano kaucję w wysokości 8.000 zł.

W dniu [...] maja 2012 r. pełnomocnik T. skierował do Naczelnika Urzędu Celnego w L. dwa pisma. Pierwsze z nich określono jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezgodnym z prawem poborze kaucji. Drugie pismo stanowiło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Naczelnik Urzędu Celnego w L. pismem z [...] lipca 2012 r. poinformował pełnomocnika T., że kaucja może być zwrócona w razie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a ponieważ decyzja taka nie została jeszcze wydana, wniosek strony nie może zostać uwzględniony.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów o transporcie drogowym.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. pełnomocnik T. wniósł skargę na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] maja 2012 r. polegającą na niezgodnym z prawem poborze kaucji oraz czynność polegającą na niedopuszczeniu skarżącego do udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 19 września 2012 r. odrzucił skargę. Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli sądu są określone w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) lub w przepisach odrębnych formy działalności organów administracji publicznej oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, jeśli miał on zająć stanowisko w jednej z form prawnych określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

Sąd podkreślił, że w badanej sprawie przedmiotem skargi uczyniono czynności polegające na pobraniu kaucji na podstawie art. 94 ust. 3 u.t.d. w związku ze stwierdzeniem naruszeń przepisów o transporcie drogowym oraz na "niedopuszczeniu strony skarżącej do udziału w postępowaniu". W ocenie Sądu czynności te nie należą do form działania administracji, które podlegają kognicji sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 p.p.s.a. lub przepisów szczególnych.

Sąd wskazał, że kaucja pobierana od podmiotu zagranicznego w trybie art. 94 ust. 3 u.t.d. nie ma związku z ostatecznym rozstrzygnięciem zasadności nałożenia kary pieniężnej, a stanowi jedynie zabezpieczenie ewentualnych przyszłych roszczeń budżetowych, wynikających z ostatecznej decyzji w przedmiocie nałożenia kary. W związku z powyższym Sąd wskazał, że pobranie kaucji, choć stanowi obciążenie finansowe, nie kształtuje sytuacji prawnej podmiotu zagranicznego, w stosunku do którego w toku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd zaznaczył, że dopiero decyzja o nałożeniu kary (względnie decyzja umarzająca postępowanie w sytuacji braku podstaw do nałożenia kary) byłaby decyzją zaskarżalną do sądu administracyjnego.

Ponadto Sąd wskazał, że kognicji sądu administracyjnego nie podlega również czynność polegająca na dopuszczeniu lub niedopuszczeniu podmiotu do udziału w postępowaniu. Sąd zwrócił uwagę, że przepisy procedury administracyjnej nie przewidują w zasadzie czynności dopuszczenia lub odmowy dopuszczenia danego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a wyjątki, dotyczące organizacji społecznej (art. 31 k.p.a.) oraz osoby zgłaszającej żądanie wszczęcia postępowania, która w ocenie organu nie jest stroną (art. 61a) nie mają związku z rozpatrywaną sprawą.

Sąd wskazał, że w badanej sprawie postępowanie zostało wszczęte dopiero postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2012 r. i jak wynika z treści postanowienia, strona skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania.

Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. pełnomocnik T. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:

a) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że czynność polegająca na poborze kaucji od skarżacego nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz przyjęciu, że czynność ta nie należy do form działania administracji, które podlegają kognicji sadu administracyjnego,

b) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie i odrzucenie skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w Rozdziale 1 określa szczegółowo zakres właściwości sądów administracyjnych. Kontroli sądów administracyjnych zostały poddane m.in. określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. formy działalności organów administracji publicznej oraz przewlekłość prowadzenia sprawy administracyjnej i bezczynność organów administracji. Z treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na (inne niż decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym i postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. czynność, polegająca na poborze kaucji na podstawie art. 94 ust. 3 u.t.d. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie stanowi określonego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pobranie kaucji jest jedynie formą zabezpieczenia należności, które mogłyby stać się wymagalne na podstawie decyzji o nałożeniu kary. Natomiast czynność nałożenia i pobrania kaucji na podstawie art. 94 ust. 3 u.t.d., choć stanowi obciążenie finansowe po stronie skarżącej, nie kształtuje jej sytuacji prawnej. Aktem mającym wpływ na sytuację prawną spółki jest dopiero ostateczna decyzja o nałożeniu kary pieniężnej. W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Kaucja pobierana od podmiotu zagranicznego w trybie art. 94 ust. 3 u.t.d., będąca przedmiotem niniejszej sprawy, nie ma związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz stanowi zabezpieczenie ewentualnych przyszłych roszczeń budżetowych, wynikających z ostatecznej decyzji. Objęta skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. czynność nie należy zatem do form działania administracji podlegających kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro więc skarga dotyczy czynności, które nie podlegają kognicji sądu administracyjnego zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie i odrzucenie skargi również należy uznać za bezzasadny.

Z opisanych powyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.