Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 16/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
658
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy
Powołane przepisy: article: art. 22  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – sędziego NSA Janiny Kosowskiej i sędziów WSA: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak-Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej i Zbigniewa Ślusarczyka oraz referendarzy sądowych Agnieszki Bińczyk i Krzysztofa Nesteruka w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w wydaniu zaświadczenia postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych.


UZASADNIENIE

A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wydaniu zaświadczenia.

W dniu 28 marca 2011r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o wyłączenie w sprawie sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: sędziego NSA "[...]" oraz sędziów WSA: "[...]", a także referendarzy sądowych "[...]". Powołując przepis art. 19 oraz art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie: p.p.s.a., skarżący wskazał, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziów, którzy orzekali w prowadzonych wcześniej sprawach z jego udziałem. Powyższe ma dowodzić istnienia uzasadnionej przesłanki stosunku osobistego ww. sędziów wobec skarżącego. Sędziowie skupiają się bowiem notorycznie i wyłącznie na argumentacji organu administracji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego pomijając stanowisko i argumentację strony skarżącej. W jego ocenie wymienione okoliczności wskazują, że autorytet moralny czy etyczny ww. sędziów jest wątpliwej jakości czego dowodem jest oddalanie wszystkich, licznych wniosków o wyłączenie sędziów przez sędziów WSA w Olsztynie. Skarżący zakwestionował również nagminne w jego ocenie posługiwanie się przez sądy argumentacją odwołującą się do tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971r., sygn. akt I CZ 121/71, które zostało wydane 40 lat temu, a zatem uległo zdezaktualizowaniu. W jego ocenie, argumentem przesądzającym o zasadności wniosku jest podejmowanie przez sędziów decyzji pod wpływem czynników irracjonalnych, przez które strona rozumie uleganie wpływom na psychikę wywołanym zachowaniem stron postępowania, jak również uleganie uprzedzeniom, niechęci, gniewu i sympatii.

Wymienieni we wniosku o wyłączenie sędziowie WSA w Olsztynie oraz referendarze sądowi złożyli do akt sprawy oświadczenia (karty nr 25-36 akt sądowych), w których wskazali, że nie zachodzi między nimi a stronami postępowania okoliczność z art. 19 p.p.s.a. tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu sprawy. Ponadto oświadczyli, że w sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, o których mowa w art. 18 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Instytucję wyłączenia sędziego i referendarza sądowego regulują unormowania art. 18 – 24 p.p.s.a. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona, wnosząc o wyłączenie sędziego, obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Przy czym przepisy rozdziału 5 - Wyłączenie sędziego, stosuje się odpowiednio do wyłączenia m.in. referendarza sądowego (art. 24 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie zaznaczyć należy, że w uzasadnieniu wniosku strona kieruje argumentację tylko do sędziów, w żadnym miejscu wniosku nie zaznaczając, że uwagi kierowane do sędziów odnoszą się także do referendarzy, którzy zostali wymienieni jedynie na wstępie wniosku przy wyznaczeniu jego zakresu.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie jedynie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata przez nią zaufania co do obiektywizmu sędziego. W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania strony (vide: postanowienie NSA z dnia 15 września 2008r., sygn. akt II FZ 397/08, Lex nr 493907). Wskazać również należy, że każda sprawa podlega indywidualnej ocenie przez składy sędziowskie. Sam fakt orzekania w innej sprawie, w której wnioskodawca był stroną, nie daje podstawy do formułowania zastrzeżeń co do bezstronności sędziego, biorącego udział w rozstrzyganiu innej sprawy. Z tych przyczyn okoliczność, że sędzia orzekał w innej sprawie zainicjowanej przez skarżącego, nie czyni zasadną sugestii skarżącego o jakimkolwiek nastawieniu sędziego do niego, czy też o istnieniu "czynników irracjonalnych wpływających na podejmowanie decyzji", na które to powołano się we wniosku. W tym kontekście podstawy do wyłączenia sędziego nie może stanowić również niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia uprzednio toczącej się sprawy, bowiem zarzuty te strona mogła podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądu I instancji (postanowienie NSA z dnia 5 września 2008r., sygn. akt I OZ 665/08, udostępnione przez NSA w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Podnieść również należy, że przepisem art. 22 § 2 p.p.s.a. ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia wyjaśnienia. W sytuacji natomiast, gdy prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, iż nie zachodzą żadne z okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., nie budzi żadnych wątpliwości, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10, udostępnione przez NSA w Internecie jw.).

W odniesieniu do powołanej przez wnioskodawcę przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy podkreślić należy, że wykładnia literalna przepisu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. wskazuje, że przesłanka ta ma zastosowanie wyłącznie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia, które były już przedmiotem zaskarżenia do Sądu w uprzednio toczących się postępowaniach. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy bezczynności organu, a więc reguła art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. nie może znaleźć zastosowania, co skarżącemu wyjaśnił NSA już wcześniej w innej sprawie, wszczętej z jego inicjatywy - na str. 5 i 6 uzasadnienia postanowienia z dnia 29 grudnia 2010r. sygn. akt I OZ 975/10. Postanowieniem tym NSA oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Olsztynie z 9 listopada 2010r. sygn. akt II SAB/Ol 51/10 oddalające wniosek o wyłączenie wskazanych sędziów tego Sądu. Tytułem uzupełnienia wskazać należy, że skład rozpoznający przedmiotowy wniosek nie stwierdził również istnienia pozostałych przesłanek ustawowych uzasadniających wyłączenie sędziów (art. 18 § 1 ust. 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a.). Analiza art. 18 § 1 p.p.s.a. wskazuje jednoznacznie, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące, a zatem wymienione w nim przyczyny wyłączenia sędziego nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Powyższe ma zastosowanie również do wniosku o wyłączenie referendarza sądowego wobec treści przedstawionego wyżej art. 24 § 1 p.p.s.a.

Natomiast w zakresie, w jakim wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy oparto na treści art. 19 p.p.s.a., podkreślić należy, że wymienieni sędziowie i referendarze złożyli do akt sprawy oświadczenia, o których mowa w art. 22 p.p.s.a. Skarżący zaś nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane w tym zakresie zarzuty. Argumentacja strony ma charakter ogólnikowy i wskazuje m.in. na istnienie czynników irracjonalnych wpływających na podejmowane przez sędziów decyzje oraz sugeruje, że sędziowie pozostają pod wpływem uprzedzeń czy też niechęci do strony, co skutkowało negatywnymi dla niej rozstrzygnięciami w zakresie wniosków o wyłączenie sędziego złożonych w innych sprawach. Podnoszone przez skarżącego twierdzenia nie mogły podważyć wiarygodności złożonych przez sędziów i referendarzy oświadczeń i stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Nie odwoływały się bowiem do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez sędziego. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca użył w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość", zatem chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82).

Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego w kwestii nieuprawnionego posługiwania się przy ocenie wniosków o wyłączenie sędziego argumentacją wyrażoną w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971r., sygn. akt I CZ 121/71 (opubl.: OSN 1972, poz. 55). Przypomnieć w związku z tym należy, że w treści tego postanowienia Sąd Najwyższy wyraził m.in. pogląd, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego. Jak wynika z powyższego, uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego jest możliwe jedynie w sytuacji wskazania przez stronę okoliczności lub dowodów przynajmniej uprawdopodabniających istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pogląd ten nie zdewaluował się z uwagi na upływ czasu, czy zmianę ustroju politycznego państwa, i pozostaje nadal aktualny w świetle obecnego brzmienia unormowań dotyczących instytucji wyłączenia sędziego, oraz wyrażonego na tym gruncie orzecznictwa sądowego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.