Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1026/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Izabella Janson, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi C. W., A.W. i A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2006 r.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących C.W., A. C. i A. W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2006r. działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2006r., którą odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r.

Orzeczeniem z dnia [...] marca 1950r. utrzymane zostało w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1049r. stwierdzające, że nieruchomość ziemska pn. F.o powierzchni ogólnej [...] ha [...] m2 położona w gminie Z. w województwie [...], stanowiąca byłą własność F. Z. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 /.

Podstawą żądania wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wnioskujący o wznowienie postępowania powołali się na dokument zatytułowany "protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 9 maja 1951r., dotyczący przejęcia pod zarząd państwowy nieruchomości państwowej T. (...)". Z protokołu tego wynika, że wymienione w nim gospodarstwo nie nadaje się na parcelację lub też uprawę rolną i dlatego w dniu 9 maja 195lr. przekazane zostało Nadleśnictwu Państwowemu L. Sformułowanie to, w ocenie wnioskodawców świadczy, że w chwili przejęcia przedmiotowej nieruchomości nie odpowiadała ona celom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że majątek F. o powierzchni ogólnej [...] ha [...] m2 stanowił nieruchomość ziemską w rozumieniu przepisów dekretu o reformie rolnej, o czym decydowała jego powierzchnia ogólna znacznie przekraczająca określone dekretem normy obszarowe. Nieruchomości takie przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu, tj. z dniem 13 września 1944r.

Późniejszy sposób wykorzystania nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, ponieważ dla oceny czy dana nieruchomość ziemska podpadała pod w/w przepis dekretu zasadnicze znaczenie miała powierzchnia tej nieruchomości, nie zaś, w jaki sposób później była wykorzystana.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ uznał, iż przesłanki niezbędne do wznowienia postępowania nie zostały spełnione, a nowy dowód powołany w sprawie nie ma wpływu na zmianę oraz odmiennie rozstrzygnięcie sprawy.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia[...] marca 2006r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C., C. W. i A. W.

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, polegające na nieuwzględnieniu nowego dowodu w sprawie w postaci "Protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 9 maja 195 lr." mającego zasadniczy wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

* naruszenie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez

jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten znajdował

zastosowanie do wszelkich nieruchomości o powierzchni przekraczającej 100

ha, co również miało wpływ na wynik sprawy,

* naruszenie art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 § 1 kpa, polegające na

wydaniu decyzji odmawiającej uchylenia decyzji w sytuacji, w której możliwe

było wyłącznie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, co miało

wpływ na wynik sprawy.

W toku rozprawy w dniu 8 listopada 2006r. skarżący podnieśli również zarzut, że nie wszystkie osoby mające przymiot strony brały udział w toku postępowania wznowieniowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Legitymuje to sądy administracyjne do dokonywania kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga jest częściowo uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzj i j ą poprzedzaj ącej.

Postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego.

Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia

sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania.

Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r., którą to decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r. utrzymującego w mocy orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego [...] - Dział Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949r.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia[...] czerwca 1994r. była przedmiotem zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 20 lutego 1996r. wydanym w sprawach sygn. akt II S.A. 1322-1324/94, 985-987/95,1203/95,1272/95 skargi oddalił.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż jest dopuszczalne wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wydaniu wyroku przez sąd zostaną ujawnione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w czasie wydawania decyzji i jej kontroli przez sąd, a nieznane zarówno organowi, który wydał decyzję, jak i sądowi. W takiej sytuacji zgodnie z zasadami ekonomii procesowej należy wznowić postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa bez potrzeby wznawiania postępowania sądowego / por. wyrok NSA z 30 września 1985r., SA/Wr 358/85, OSPiKA 1987, Nr 2, poz. 27, wyrok NSA z 30 października 1996r., I SA 884/96,ONSA 1997, Nr 4, poz. 157, wyrok NSA z 30 kwietnia 1986r., SA/Wr 137/86 ONSA 1986, Nr 1, poz. 29 /.

Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r. oparty został na art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co uzasadnione było z uwagi na dołączenie do niego dokumentu zatytułowanego Protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony dnia 9 maja 1951r. w sprawie przejęcia pod zarząd państwowy nieruchomości państwowej T. po byłym właścicieli F.Z.

Słusznie organ uznał, iż dokument ten dał podstawę do wydania na podstawie art. 149 § 1 i art. 150 § 1 kpa postanowienia z dnia [...]października 2005r. o wznowieniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1050r. utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1049r. stwierdzające, iż nieruchomość ziemska pn. F. o powierzchni ogólnej [...] ha [...] m2 położona w gminie Z. w województwie [...], stanowiąca byłą własność F. Z. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej z dnia 6 września 1944r.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ uznał, że protokół zdawczo-odbiorczy stanowiący nowy dowód w sprawie, nie wpływa na zmianę oraz odmienne rozstrzygnięcie badanej sprawy. W ocenie organu, zasadnicze znaczenie dla uznania, iż przedmiotowa nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej miała powierzchnia tej nieruchomości wynosząca [...] ha [...] m2 a zatem znacznie przekraczająca określone dekretem normy obszarowe, nie zaś, w jaki sposób później nieruchomość ta była wykorzystana.

Sąd nie kwestionuje tego stanowiska zaprezentowanego przez organ. Zwraca jednak uwagę na to, że protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 9 maja 195 lr. nie został przez organ dokładnie zanalizowany jako nowy materiał dowodowy w sprawie. A taki obowiązek ustawodawca nałożył na organ administracji publicznej w art. 7, 77, 80 kpa.

W orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] marca 1950r., jak i w orzeczeniu Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] stycznia 1949r. powołana jest jedynie powierzchnia ogólna nieruchomości ziemskiej F. wynosząca [...] ha [...] m2 uzasadniająca podpadanie jej pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej oraz stwierdzono w nich, że w dacie wejścia w życie tego dekretu nieruchomości te miały charakter rolniczy.

Natomiast z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 9 maja 1951r. wynika, że majątek T. stanowi ogólny obszar [...] ha w tym:

drzewostany o powierzchni [...] ha

grunty leśne, halizny [...] ha

grunty nieleśne, zalesione [...] ha

łąki [...] ha

nieużytki [...] ha

Organ nie przeanalizował, czy z uwagi na rodzaj gruntów wchodzących w skład nieruchomości T., nieruchomości te podlegały faktycznie przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej, czy może też w całości lub też częściowo na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa / Dz. U. Nr 15, poz. 82 ze zm. /. Dokonując tej analizy organ musi także wziąć pod uwagę to, że w dniu 1 września 1939r. nie istniała jedna nieruchomość o ogólnej powierzchni [...] ha [...] m2 lecz faktycznie istniały dwie odrębne nieruchomości, jedna o powierzchni [...]ha stanowiąca własność E. N. i druga o powierzchni [...] ha stanowiąca własność F. Z. Wobec treści protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 9 maja 195 lr., każda z tych nieruchomości winna być osobno przeanalizowana, czy podpada i ewentualnie w jakiej części pod dekret z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, czy też pod dekret z dnia 6 września 1944r. o

reformie rolnej. Obecnie nie można wykluczyć sytuacji, że jakaś część tych nieruchomości z uwagi na ich powierzchnię, rodzaj gruntów i ich usytuowanie nie będzie podpadała pod żaden z tych dekretów.

Zgodzić się należy ze skarżącymi, że w toku postępowania wznowieniowego doszło do naruszenia art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 § 1 kpa. Z treści wniosku z dnia 4 lutego 2004r. o wznowienie postępowania wynika, że wnioskodawcy wnosili o stwierdzenie w toku tego postępowania, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r. wydana została z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 151 § 2 kpa. Ponieważ podstawą wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 kpa i od dnia doręczenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r. upłynęło pięć lat, to zgodnie z art. 146 § 1 kpa nie może nastąpić już uchylenie tej decyzji. Art. 151 § 2 kpa przewiduje, iż w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Organ uznając, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 151 § 2 kpa, winien był odmówić wydania żądanej we wniosku o wznowienie postępowania decyzji, a nie wydawać decyzję o odmowie uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r.

Stronami postępowania toczącego się na skutek wniosku o wznowienie postępowania są podmioty, które brały udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Zgodzić się trzeba z zarzutem skarżących, że nie wszystkie osoby, bądź ich następcy prawni, mające przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1994r. brały udział w postępowaniu wznowieniowym. Dotyczy to B. M., J. M., W. M., K. K., W. J. W ten sposób osoby te lub ich następcy prawione zostały możliwości obrony swych praw. Organ winien ustalić aktualne adresy tych osób, bądź też ich spadkobierców i toczyć postępowanie z ich udziałem.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.