Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 324/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1437
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.
article: art. 61a par. 1, art. 61 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...] zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Spółki A kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółka A z siedzibą w K., będąca aktualnym właścicielem odcinka sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w miejscowości D., powołując się na treść art. 18a ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wnioskiem z dnia 9 grudnia 2019 r. zwróciła się do Wójta Gminy K. o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia M. Spółka z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "M. Spółka z o.o.") zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w zakresie obszaru miejscowości D., udzielonego przez Wójta Gminy K. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...]

W uzasadnieniu wnioskodawczyni zarzuciła, że wskazane rozstrzygnięcie narusza art. 16 ust.2 pkt. 3, art. 17a, art. 17b pkt 1, art. 18a ust.1 pkt 2 , art. 18 pkt 8, art. 18e ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jej zdaniem, pozwolenie dla M. Spółka z o.o. zostało wydane niezgodnie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, bowiem Gmina K. nigdy nie była i aktualnie też nie jest właścicielem sieci wodociągowej, kanalizacyjnej oraz deszczowej w miejscowości D.. Uprzednim właścicielem tych sieci była Spółdzielnia M. w D. , a obecnie Spółka A Spółka z o.o. Skoro M. Spółka z o.o. nie była właścicielem tego odcinka sieci, zatem nie posiadała wymienionych w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – środków technicznych do jej prowadzenia, co oznacza, że Wójt wydając na jej rzecz przedmiotowe zezwolenie decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nie dochował należytej staranności oraz rażąco naruszył prawo materialne (prawa własności) poprzedniego, jak też aktualnego właściciela sieci.

Nadto, wobec faktycznego przeniesienia prawa własności sieci wodociągowych i kanalizacyjnych na rzecz Spółka A Spółka z o.o. stała się ona stroną postępowania, co uzasadnia złożenie wniosku w celu naprawienia stanu faktycznego i prawnego.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 18a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437, zwanej dalej: "ustawą"), Wójt Gminy K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków wydanego M. Spółce z o.o. w K..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył treść art.18a ustawy regulującego kwestię obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia. Zdaniem organu, w powołanym przez stronę przepisie art. 18a ust. 2 pkt 1 ustawy, jest mowa o zaprzestaniu spełniania warunków określonych przepisami prawa, a więc o sytuacji, w której już po wydaniu decyzji zmieniły się okoliczności wpływające na prawo do prowadzenia działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tymczasem już w dniu wydania decyzji zezwalającej odcinek sieci nie był własnością Gminy K. jak też M. Spółka z o.o.

Argumentacja wnioskodawczyni sprowadza się do tego, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które nie jest właścicielem sieci wodno-kanalizacyjnej, nie powinno uzyskać zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. Jednak wedle organu, przepisy ustawy nie warunkują udzielenia zezwolenia od legitymowania się prawem własności sieci użytkowanych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Inaczej rzecz ujmując fakt użytkowania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne urządzeń przyłączonych do sieci nie będąc ich właścicielem, nie stanowi w żaden sposób o tym, że przedsiębiorstwo nie posiada środków technicznych do prowadzenia działalności.

W dalszej części uzasadnienia Wójt przytoczył treść art. 61a § 1 k.p.a. oraz jednocześnie wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym. Dotyczy to sytuacji, gdy nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony, która to sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Nie zgadzając się z powołanym rozstrzygnięciem Spółka A Spółka z o.o. z siedzibą w K. złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie w całości oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z jej wnioskiem, ewentualnie o zwrot sprawy do organu I instancji. Jednocześnie zarzuciła naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 16 ust. 2 pkt 3, art. 17a, art. 17b pkt 1, art. 18a ust. 1 pkt 2, art. 18 pkt 8 i art. 18e ustawy.

Zdaniem Spółki organ I instancji uzasadnił odmowę brakiem legitymowania się przez wnioskodawczynię przymiotem strony postępowania w zakresie żądanego wnioskiem wszczęcia postępowania, a także brakiem możliwości cofnięcia zezwolenia wydanego w dniu [...] lipca 2005 r. Wedle wnioskodawczyni, aktualnemu właścicielowi sieci powinien przysługiwać przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., co oznacza, że Spółka swój interes prawny wywodzi z prawa majątkowego, tj. z własności wskazanych sieci, nabytych na podstawie przeniesienia prawa własności przez poprzedniego właściciela.

Nadto Spółka podniosła, że w dacie wydania zezwolenia, czyli [...] lipca 2005 r. decyzja była już dotknięta wadami pozwalającymi stwierdzić jej nieważność z mocy samego prawa, ponieważ M. Spółka z o.o. nie dysponowała wcześniej jakimkolwiek tytułem prawnym do istniejących sieci wodociągowo-kanalizacyjnych w miejscowości D., co uzasadniało złożenie przedmiotowego wniosku celem naprawienia stanu faktycznego i prawnego dot. istnienia i korzystania przez jakikolwiek podmiot z ww. sieci.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 61a § 1 i § 2, art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W ocenie Kolegium, podniesiony przez wnioskodawczynię zarzut naruszenia art. 18a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zasługuje na uwzględnienie w sytuacji gdy przedsiębiorstwo nadal realizuje działalność w zakresie dostarczania wody oraz odprowadzania ścieków. Nadto brak uprawnień właścicielskich (odcinka sieci wodno-kanalizacyjnej położonej w D. ) nie daje podstaw do kwestionowania ostatecznej decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia w trybie postępowania administracyjnego, a organy administracji publicznej nie są uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w zakresie roszczeń cywilnoprawnych.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji przytoczył treść art. 61a § 1 i § 2 k.p.a. i uznał postanowienie organu I instancji za zasadne, w sytuacji gdy wnioskodawczyni nie jest uprawniona do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, bowiem kwestie posiadania własności części sieci wodno-kanalizacyjnej na odcinku D. i ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.

Fakt użytkowania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne urządzeń przyłączonych do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej przedsiębiorstwa, nie będąc ich właścicielem, nie stanowi w żaden sposób o tym, że przedsiębiorstwo nie posiada środków technicznych do prowadzenia działalności. W przepisie art. 18a ust. 1 pkt 2 ustawy jest mowa o zaprzestaniu spełniania przez przedsiębiorstwo warunków wymaganych do wykonywania działalności określonej w zezwoleniu, podczas gdy przedsiębiorstwo to nadal realizuje zadania w zakresie zawartym w zezwoleniu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że ustawodawca w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy jako warunek wydania zezwolenia posługuje się pojęciem posiadania, nie zaś własności środków technicznych odpowiednich do zakresu działalności, nie odnosząc się przy tym do podstawy prawnej na jakiej to posiadanie przysługuje. Kwestię odrębną stanowi zaś dochodzenie zwrotu kosztów na budowę przedmiotowych urządzeń, do której znajdą zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego nie zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że odmowa wszczęcia postępowania ma miejsce m.in. wówczas gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym. Dotyczy to sytuacji, gdy nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony.

Spółka A Spółka z o.o. z siedzibą w K. pismem z dnia 4 kwietnia 2020 r. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie wskazując, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie zarzuciła:

1. nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy przez organy obu instancji polegające na nie uznaniu wnioskodawczyni za stronę w niniejszej sprawie, a tym samym nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 61a k.p.a. zamiast art. 61 oraz art. 28 k.p.a.;

2. nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy przez organy obu instancji poprzez brak zastosowania przez te organy przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym przepisu art. 18d powołanej ustawy;

3. brak jakiegokolwiek zbadania przez organy istniejącego stanu faktyczno-prawnego na dzień 15 lipca 2005 r, w której wydano decyzję zezwalającą M. Spółce z o.o. w K. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jako zadania własnego Gminy K. na jej obszarze;

4. brak jakiegokolwiek zbadania przez organy istniejącego stanu faktyczno-prawnego i okoliczności sprawy na dzień wniesienia przez skarżącą wniosku

w sprawie cofnięcia zezwolenia udzielonego decyzją z dnia 15 lipca 2005 r.;

5. brak jakiegokolwiek zbadania przez organy istniejącego stanu faktyczno-prawnego i okoliczności w sprawie dotyczącej wydania w dniu 30 grudnia 2019 r. przez Wójta Gminy K. postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej z naruszeniem przepisów art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.;

6. naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 6 i 7 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obu instancji oraz rozpatrzenie sprawy w całości na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zgodnie z wnioskami zawartymi w piśmie skarżącej. Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z wydruku z KRS z dnia 26 marca 2020 r. odnośnie M. Spółka z o.o. w K., jak też wydruku z BIP z tej samej daty odnośnie ww. Spółki na okoliczność braku jakiegokolwiek zbadania przez organy obu instancji istniejącego stanu faktyczno-prawnego i okoliczności w sprawie dotyczącej wydania w dniu [...] grudnia 2019 r. przez Wójta Gminy K. postanowienia z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. ewentualnie o zwrot sprawy do organu I instancji w celu rozpatrzenia sprawy w całości zgodnie z wnioskami Spółki zawartymi w piśmie z dnia 9 grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że w dniu 28 maja 2019 r. stała się właścicielem sieci wodociągowych, kanalizacyjnych oraz kanalizacji deszczowej

w miejscowości D., co oznacza, że jest stroną postępowania zainicjowanego jej wnioskiem z dnia 9 grudnia 2019 r. w rozumieniu art. 28 k.p.a., zaś interes prawny do występowania w tym charakterze wywodzi wprost z prawa majątkowego, czyli

z własności tych sieci, co jej zdaniem w całości uzasadnia złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 61 k.p.a. w sprawie cofnięcia zezwolenia.

Zdaniem Spółki, wniosek jest konieczny z uwagi na naprawienie stanu faktycznego i prawnego istnienia i korzystania przez jakikolwiek podmiot z ww. sieci, jak też spowodowania właściwego, zgodnego z prawem działania Gminy K. oraz jej organu wykonawczego. Z przepisów ustawy nie wynika, kto może taki wniosek złożyć. Wedle skarżącej, M. Spółka z o.o. z siedzibą w K. nie posiadała wskazanych w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy wymaganych środków technicznych do prowadzenia działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w miejscowości D..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie z dnia 1 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu zatytułowanego: "Oświadczenie Prezesa Zarządu Spółdzielni M. z dnia 30 maja 2020 r. na okoliczność braku posiadania w okresie od dnia 23 marca 1994 r. do dnia 28 maja 2019 r. przez Gminę K. oraz M. Spółkę z o.o. w K. jakiegokolwiek tytułu prawnego do dysponowania sieciami kanalizacyjnymi, wodociągowymi i kanalizacji deszczowej w miejscowości D. w celu prowadzenia zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w miejscowości D., co w ocenie skarżącej oznacza, że wskazana Spółka nie była uprawniona do występowania z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w tej miejscowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że naruszają one przepisy prawa. Tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wójta Gminy K. był art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.

Cytowany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania (przesłanka podmiotowa). Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn (przesłanka przedmiotowa). Okoliczności "innej uzasadnionej przyczyny" nie zostały wprawdzie skonkretyzowane

w k.p.a., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. W praktyce wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, jak też gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie. Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że zadaniem organu administracji na ww. etapie jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że skarżąca domagając się wszczęcia postępowania

w sprawie cofnięcia zezwolenia wydanego przez Wójta Gminy K. na rzecz innego podmiotu, tj. M. Spółka z o.o. z siedzibą w K., podniosła, że jest stroną tego postępowania oraz powołała się przy tym na swój interes prawny, który wywiodła z aktualnie przysługującego jej prawa własności odcinka sieci wodociągowo-kanalizacyjnej oraz kanalizacji deszczowej położonych w miejscowości D.. Z kolei organy obu instancji nie uwzględniły żądania wnioskodawczyni ze względu na wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Organy analizując przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w tym powołany we wniosku art. 18a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, uznały, że fakt użytkowania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne urządzeń przyłączonych do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej przedsiębiorstwa, nie będąc ich właścicielem, nie stanowi o tym, że przedsiębiorstwo to przestało spełniać ww. warunki i nie posiada środków technicznych do prowadzenia działalności, a tym samym stwierdziły brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym.

Lektura uzasadnień postanowień organów obu instancji, prowadzi do wniosku, że przekroczyły one granice wstępnej analizy wniosku, dokonały bowiem merytorycznej oceny zasadności żądania strony skarżącej, w oparciu o przyjętą wykładnię przepisów prawa materialnego, dopuszczając się w ten sposób istotnego naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Organy nie uwzględniły odrębności i zakresu postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto, w kontekście argumentów skarżącej podniesionych zarówno we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie, jak też w zażaleniu oraz w skardze do Sądu - istotne w sprawie jest to, że skarżąca uznała się za stronę postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia wydanego innemu podmiotowi. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania na wniosek uzależnione jest od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego. Art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie w przypadkach, gdy oczywistym jest, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został złożony przez osobę niebędącą stroną w sprawie i okoliczność ta nie wymaga czynienia żadnych dodatkowych ustaleń ani analiz. W sytuacji, gdy organ jest zmuszony do ustalenia, czy po stronie wnioskodawcy istnieje interes prawny, zwłaszcza, gdy strona na taki interes wyraźnie się powołuje tak jak w niniejszej sprawie, jego obowiązkiem jest wszczęcie postępowania i ustalenie w toku tego postępowania interesu prawnego wnioskodawcy do występowania w sprawie.

Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy organy tej kwestii należycie nie zbadały. Co prawda Kolegium wskazało, że skarżąca nie jest uprawniona do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie wydanego zezwolenia, to niemniej z wniosków końcowych uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ ostatecznie odmówił wszczęcia postępowania ze względu na stwierdzenie przesłanki przedmiotowej, a nie przesłanki podmiotowej, uznając iż "brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym".

Zdaniem Sądu, brak rozważań organów obu instancji odnośnie legitymacji skarżącej do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia innemu podmiotowi zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, jak też błędne powołanie się na wystąpienie w sprawie innej uzasadnionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania przesądza o wadliwości rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Wbrew bowiem stanowisku organów obu instancji, istnieje przepis prawa umożliwiający wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu zezwolenie w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, którym jest przepis art. 18a ust. 1 ustawy. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ewentualna ocena przesłanek warunkujących cofnięcie albo odmowę cofnięcia zezwolenia, która zawsze winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej w ramach uprzednio wszczętego postępowania administracyjnego (z urzędu albo na wniosek uprawnionego podmiotu), a nie tak jak nastąpiło to w niniejszej sprawie w ramach uzasadnienia postanowienia opartego na przepisie art. 61a § 1 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien w pierwszej kolejności ocenić w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego istnienie interesu prawnego po stronie skarżącej Spółki i w zależności od ustaleń w tym zakresie umorzyć postępowaniu administracyjne zainicjowane wnioskiem skarżącej albo orzec merytorycznie co do zasadności wniosku.

Dla porządku prawnego celowym jest również zwrócenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu uwagi na konieczność wyjaśnienia zakresu wniosku strony skarżącej inicjującej postępowanie. Zarówno bowiem we wniosku jak i w późniejszych pismach procesowych skarżąca, prócz tego iż domaga się wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na mocy art. 18a ust. 1 pkt 2, podnosi również kwestie "rażącego naruszenia prawa", do którego miało dojść, w jej ocenie, przy wydaniu przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., co mogłoby sugerować oczekiwanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy K.. W przedmiocie kosztów postępowania, Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.