Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 550/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: § 1 ust. 2, § 5 ust. 1, 3, 4 i 5, § 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 punkt 29, 31, 32.
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wiesława Pierechod ( spr. ) Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Renata Kantecka Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania producenta rolnego W.O. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" Nr "[...]" o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w dniu 22.04.2010 r. W. O. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010. Podczas kontroli administracyjnej wniosku organ I instancji stwierdził, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie PROW 2004-2006 (Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich) wygasło 28 lutego 2010 roku. Z ustaleń organu wynikało, że terminem rozpoczęcia pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego był dzień 01 marca 2005 roku. Organ I instancji wyjaśnił dodatkowo, że beneficjent otrzymał pięć płatności rolnośrodowiskowych, za rok 2005,2006,2007,2008 oraz 2009.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji decyzją z dnia 3.01.2011 r. odmówił przyznania płatności za 2010 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że złożenie w roku 2010 wniosku kontynuacyjnego w ramach PROW 2004-2006 na rok 2010 było błędne i niezgodne z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku, Nr 174, poz. 1809, ze zm.).

Rozpoznając odwołanie producenta rolnego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu I instancji z dnia 3.01.2011 r. i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy, w tym zobowiązał organ do przesłuchania strony postępowania oraz pracownika Biura Powiatowego ARiMR, który przyjmował wniosek o przyznanie płatności zgodnie z treścią art. 67 § 2 pkt 2, art. 68 § 1 K.p.a., biorąc pod uwagę art. 233 § 1 Kodeksu karnego w zakresie ustalenia, czy wniosek beneficjenta został prawidłowo obsłużony.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie ze wskazówkami organu II instancji zawartymi w decyzji uchylającej, w dniu 25 lutego 2011 roku przesłuchał W. O. Stwierdził, iż producent rolny nie był w stanie wskazać pracownika, który przyjmował od niego rzeczony dokument. Nie podzielił stanowiska strony, iż pracownik ARiMR w momencie przyjmowania wniosku powinien od razu wychwycić nieprawidłowości. Organ wyjaśnił , iż podczas przyjmowania wniosku dokonywana jest jedynie kontrola wizualna wniosku i załączników graficznych, tj. sprawdza się czy wszystkie pola obowiązkowe zostały wypełnione. Natomiast błędny formularz oraz okres programowania w zakresie programu rolnośrodowiskowego organ stwierdził w połowie listopada 2010 roku podczas kontroli administracyjnej sprawy, przeprowadzanej w systemie komputerowym. O powyższej nieprawidłowości strona została poinformowana telefonicznie. W dniu 19 listopada 2010 roku W. O. złożył ustne wyjaśnienia w ww. zakresie pracownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Organ podkreślił, że od dnia 21 października 2010 roku rozpoczęto wydawanie decyzji o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Biuro Powiatowe ARiMR rozpatrzyło 49 wniosków w zakresie płatności rolnośrodowiskowej z PROW 2004-2006.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji stwierdził, że warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 jest opracowanie nowego, pięcioletniego planu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 do dnia 15 maja 2010 roku. W przypadku W. O. ww. warunek nie został spełniony, co potwierdza wydruk z bazy danych CDR w Brwinowie.

Ustosunkowując się do odwołania W. O., Dyrektor ARiMR stwierdził, iż warunki do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za 2010 zostały określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz w art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późno zm.), zgodnie z którym wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby, dla szczególnych rodzajów zobowiązań, określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich skutki środowiskowe. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne stwierdził, iż producent rolny pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2004-2006 złożył w dniu 15 czerwca 2005 roku. Zgodnie z treścią decyzji o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005, terminem rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania jest dzień 01 marca 2005 roku, zatem końcem ww. okresu zobowiązania jest dzień 28 lutego 2010 roku. Odwołujący uzyskał wnioskowane płatności za rok 2005, 2006, 2007, 2008 oraz 2009. W ocenie organu odwoławczego W. O. ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 powinien był złożyć wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013.

Wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania strona została przesłuchana na ww. okoliczność złożenia wniosku na rok 2010. Nadto strona już w momencie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2005 poświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania ww. płatności, zatem powinna również wiedzieć, do kiedy posiada pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe i kiedy należy rozpocząć nowe, w ramach PROW 2007-2013.

W związku z faktem, iż wniosek na rok 2010 był szóstym z kolei, zasadnym było odmówienie przez organ I instancji przyznania stronie wnioskowanych płatności, albowiem zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2004-2006 zostało już zrealizowane i zakończyło się z dniem 28 lutego 2010 roku.

Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniał, czy na wniosku strony złożonym w roku 2010 nie został omyłkowo zaznaczony checkbox kwalifikujący ww. dokument do PRO W 2004-2006. W tym celu sprawdził, czy strona posiadała sporządzony na dzień 15 maja 2010 roku plan działalności rolnośrodowiskowej (informacja sprawdzona na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie).

Odnosząc się do zarzutów odwołującego w kwestii obowiązku poinformowania go o nieprawidłowościach w złożonym wniosku na rok 2010 przez pracowników organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, że rolnik przed złożeniem jakiegokolwiek wniosku o przyznanie opłatności powinien szczegółowo zweryfikować jego poprawność zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, albowiem to on ponosi odpowiedzialność za jego treść. Uznał, że nie ma tu znaczenia, iż ww. dokument sporządzony został przez pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego, albowiem to producent rolny własnym podpisem potwierdza prawidłowość danych zawartych w rzeczonym dokumencie. Ponadto, pomimo wypełnienia wniosku przez pracownika ODR, rolnik przed jego złożeniem powinien jeszcze raz zweryfikować poprawność danych w nim zawartych.

Podkreślił, iż w terminie do dnia 11 czerwca 2010 r. odwołujący zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, miał możliwość złożenia zmiany do wniosku ze wskazaniem prawidłowego programu PROW, w ramach którego ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, jednakże powyższego nie uczynił.

Odnosząc się zaś do kwestii braku wezwania strony do złożenia prawidłowego wniosku wskazał, że kontrola administracyjne wniosku, która wykazała rzeczoną nieprawidłowość przeprowadzona została w listopadzie 2010 roku, zatem po okresie umożliwiającym skarżącemu złożenie zmiany do wniosku, w wyniku czego niezasadnym byłoby wzywanie strony do złożenia zmiany do wniosku, która nie mogłaby zostać rozpatrzona pozytywnie.

Dodatkowo organ odwoławczy szeroko opisał procedurę postępowania organu I instancji po złożeniu przez producenta rolnego wniosku. Wskazał, że w momencie przyjmowania wniosków, pracownicy ARiMR przeprowadzają kontrolę wizualną wniosku oraz załączników graficznych. Po złożeniu przez producenta rolnego wniosku następuje jego przyjęcie, rejestracja w systemie oraz wprowadzenie danych. Następnie przeprowadzana jest kontrola zgodności. Następnie w momencie, gdy zatwierdzono zgodność danych wprowadzonych do systemu informatycznego ZSZiK z wnioskiem papierowym, system ZSZiK przeprowadza kontrolę kompletności.

Kolejnym etapem weryfikacji poprawności danych zawartych we wniosku jest kontrola administracyjna, która polega na sprawdzeniu danych sprawy wniosku, czyli danych z wprowadzonego wniosku, korekty, zmiany i wycofania, z danymi już istniejącymi w systemie dla rolnika oraz systemem identyfikacji działek rolnych (LPIS).

Ustosunkowując się zaś do zarzutu odwołującego, iż organ I instancji błędnie obsłużył sprawę wniosku na rok 2010, w sytuacji, gdy zobowiązanie pięcioletnie zostało już zrealizowane, podkreślił, że dla każdego wniosku złożonego w danej kampanii zakładana jest odrębna sprawa rozstrzygana następnie indywidualną decyzją administracyjną. Natomiast błąd w postaci złożenia szóstego już wniosku rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006 wykryty został dopiero podczas kontroli administracyjnej wniosku, nie zaś w momencie jego przyjęcia.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, iż zaistniała sytuacja błędnego zawnioskowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2004-2006 powstała bez winy rolnika, albowiem jak już wcześniej wyjaśnił, to na nim spoczywała odpowiedzialność za treść danych w nim przedstawionych.

Organ II instancji wskazał, że strona korzystając z usług pracowników ODR nie jest zwolniona z obowiązku zweryfikowania poprawności danych zadeklarowanych we wniosku, ponadto nie ma obowiązku wypełniania wniosku rolnośrodowiskowego przez ww. osoby. Pracownicy ODR są zobowiązani jedynie do sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnił, iż odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, a uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek.

Organ II instancji uznał, iż w sytuacji gdy wniosek rolnika posiada jego oświadczenie, to on ponosi za nie odpowiedzialność, nie ARiMR. Zatem jeżeli wnioskodawca źle wskazał okres programowania, to na nim spoczywał obowiązek złożenia zmiany do wniosku w terminie przewidzianym przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.O., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi odwoławczemu ustosunkowanie się do zarzutów odwołania w sposób chaotyczny, niesystematyczny. Stwierdził, iż organ niewłaściwie zinterpretował treść składanych przez niego oświadczeń zarówno w formie pisemnej jak i do protokołu. Podniósł, że organ odwoławczy za zaistniałą sytuację w postaci złożenia niewłaściwego wniosku i nie skorygowania go we właściwym czasie obwinia skarżącego i wskazuje na dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od ODR.

Z powyższym stanowiskiem nie zgadza się producent rolny, który stwierdził, iż ARiMR po zarejestrowaniu wniosku powinna go obligatoryjnie zweryfikować pod względem formalnym. Podniósł, że czynność sprawdzenia formalnego w obliczu posiadania przez ARiMR dokumentacji akt pięcioletniego PROW jest czynnością: prostą, krótkotrwałą, kilkusekundową, a nie jak w przedmiotowej sprawie kilkumiesięczną. W ocenie skarżącego, gdyby organ wykonał czynność zgodnie z przepisami ustawowymi, to miałby on możliwość uzyskania z ODR nowego planu i złożenia nowego wniosku, a tym samym uzyskania płatności. Zaniechania ARiMR doprowadziły do strat finansowych. Nadto dodał, że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się do zarzutów w kwestii niewłaściwego archiwizowania akt. Gdyby organ przestrzegał przepisów dotyczących pracy kancelaryjno-biurowej obowiązującej w urzędach administracji państwowej nie doszłoby do nadania biegu wadliwie wniesionemu wnioskowi.

Wywiódł, iż w sytuacji, gdy organy na wstępie rozpoznawania pism strony uznawały, iż złożenie w roku 2010 wniosku w ramach PROW 2004-2006 – było błędne i niezgodne z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku to nie powinny prowadzić postępowania w oparciu o niewłaściwy dokument. Nadto gdy stwierdziły, iż wniosek z dnia 22.04.2010r. dotyczył PROW 2004-2006, powinny wezwać beneficjenta do wyjaśnienia nieprawidłowości, a po ich złożeniu lub nie, dopiero wydać decyzję kończącą postępowanie, nie w formie odmowy płatności, a tylko w zakresie zasadności prowadzenia postępowania. Zdaniem skarżącego organy administracyjne nie były uprawnione do wydania decyzji w przedmiocie odmowy płatności. Nadto skarżący zarzucił, iż rozpatrzenie wniosku z dnia 22.04.2010 r., nastąpiło dopiero 19.11.2010 r. czyli po 6 miesiącach, a pierwszą decyzję ARiMR uchyloną przez ARiMR wydała dopiero po okresie 10 miesięcy co stanowi naruszenie art. 35 § 1 kpa.

Podkreślił, że organ prowadząc postępowanie winien dążyć do kompleksowego ustalenia odpowiedzialności nie tylko pracownika przyjmującego wniosek ale także pracownika rejestrującego wnioski i prowadzącego postępowanie. Tych dwóch osób i danych z tych środków dowodowych organ nie ustalił, co czyni postępowanie nie w pełni wyjaśnionym.

Skarżący zarzucił błędne oparcie się organu I instancji na przepisie art. 3 ust. 2 pkt 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. (Dz. U. 2008 nr 170, poz. 1051), jak też błędne powołanie się przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 lipca 2009 r. (sygn. akt II GSK 1115/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tryb i zasady tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do art. 133 i art. 134 p.p.s.a. Sąd, rozstrzygając w sprawie na skutek skargi na decyzję (lub inny akt) organu administracji, dokonuje oceny prawidłowości tej decyzji na podstawie akt, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane wyżej reguły orzekania należy stwierdzić, że zaskarżoną decyzję należało uchylić, jednakże nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 spełniał warunki do przyznania mu tej płatności w ramach PROW 2004-2006.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15.06.2005 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2005 rok na pakiet "rolnictwo ekologiczne" (S02) (powierzchnia 43,93 ha), W związku z powyższym decyzją z dnia 05.04.2006 r. właściwy organ przyznał producentowi rolnemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodwiskowych. Przy czym organ nie przyznał w 2005 płatności z tytułu pakietu "utrzymanie łąk ekstensywnych" (P01) oraz pakietu "utrzymanie pastwisk ekstensywnych" (P02) stwierdzając, iż zmiana do wniosku złożona była w dniu 5.07.2005 r., zatem pakiety te będą realizowane od 01.03.2006r. Następnie w roku 2006 organ przyznał w ramach PROW 2004-2006 płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodwoiskowych na 2006 na trzy pakiety: pakiet P01 (powierzchnia deklarowana 5,26 ha), pakiet P02 (powierzchnia deklarowana 19,28 ha) oraz pakiet SO2 (powierzchnia deklarowana 42,62 ha). Nie budzi wątpliwości, że w latach 2007, 2008 oraz 2009 skarżący otrzymywał płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do trzech pakietów, a mianowicie: "utrzymanie łąk ekstensywnych" (P01), "utrzymania pastwisk ekstensywnych" (P02) oraz "rolnictwo ekologiczne" (S02). W dniu 22 kwietnia 2010 r. W.O. złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. w ramach PROW 2004-2006.

Należy stwierdzić, iż celu realizacji wspólnej polityki rolnej ustawodawca wspólnotowy rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE z dnia 26.06.1999 r.) określił cele i ramy wsparcia wspólnotowego dla systemów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR). Na wstępie ww. regulacji m.in. w punkcie (29) oraz (31) czy (32) ustawodawca wspólnotowy stwierdził, iż celem ww. regulacji prawnej było m.in "położenie nacisku na instrumenty rolnośrodowiskowe" nadto "system pomocy rolnośrodowiskowej powinien być kontynuowany w celu zachęcenia rolników, by służyli społeczeństwu (...) poprzez wprowadzanie lub kontynuowanie stosowania praktyk gospodarki rolnej zgodnych z rosnącą potrzebą ochrony i poprawy środowiska, zasobów naturalnych, gleby, różnorodności genetycznej i utrzymania stanu krajobrazu i obszarów wiejskich. W związku z powyższym w rozdziale VI "Agrośrodowisko i warunki utrzymania zwierząt" w art. 23 określił, iż wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W marę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt.

W celu realizacji ww. celów ustawodawca polski ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz wydanym z jej upoważnienia rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 174 poz. 1809 ze zm.) dalej zwanym w skrócie rozporządzeniem Rady Ministrów, określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej.

I tak w § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów stwierdził, iż "płatność rolnośrodowiskowa" jest udzielana (...) , w ramach pakietów: rolnictwo zrównoważone, rolnictwo ekologiczne, utrzymanie łąk ekstensywnych, utrzymanie pastwisk ekstensywnych, ochrona gleb i wód, tworzenie stref buforowych; ochrony lokalnych ras zwierząt gospodarskich. W § 2 zastrzeżono, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do:

1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);

2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

Natomiast w § 5 ust. 1 zastrzeżono, iż powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy, nie może ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu, z wyłączeniem pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 5, oraz z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w ust. 3 ww. paragrafu przewidziano, iż w sytuacji gdy powierzchnia użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietów przekroczy zwiększenia, o którym mowa w ust. 2, producent rolny winien dokonać zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej; do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 4 stosuje się odpowiednio.

Zwiększenia, o którym mowa w ust. 4, można dokonać nie później niż w dniu 15 marca 2007 r. Do terminu realizacji nowego planu działalności rolnośrodowiskowej przepis § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5 § 5).

Stosownie zaś do § 13 ust. 2 producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 marca roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Reasumując z przedstawionego stanu prawnego wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się producentowi rolnemu, który spełnia szczegółowo określone warunki w tym m.in. zobowiąże się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Przy czym zaznaczyć należy, że w celu uzyskania ww. płatności producent rolny powinien posiadać plan działalności rolnośrodowiskowej, natomiast powierzchnia użytków rolnych, na którym realizowany jest program rolnośrodowiskowy nie powinna ulec zwiększeniu lub zmniejszeniu z pewnymi wyjątkami szczegółowo określonymi w ww. rozporządzeniu. Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji, gdy dojdzie do zwiększenia użytków rolnych w zakresie pakietów, na których realizowany jest plan działalności rolnośrodowiskowej producent rolny winien opracować nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Powyższe w ocenie Sądu przesądza, iż w przypadku gdy dojdzie do rozszerzenia działalności o kolejne dwa pakiety w stosunku do pierwotnego planu, producent rolny winien opracować i przedstawić nowy plan działalności rolnośrodowiskowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy rozszerzenie to powoduje także zwiększenie użytków rolnych, na której realizowana jest działalność rolnośrodowiskowa. Jak wynika z akt sprawy – vide odwołanie W. O. z dnia 14.01.2011 r. ODR sporządził plan w roku 2005 obejmujący jeden pakiet , zakreślając termin realizacji planu na okres 5 lat. Następnie w roku 2006 do planu dołożono dwa nowe pakiety "aneksując plan z terminem zakończenia realizacji w roku 2010". W przedmiotowej sprawie zatem, w ocenie Sądu dodanie nowych pakietów powinno było spowodować, iż producent rolny w świetle obowiązujących przepisów od 2006 roku podjął się realizacji od początku nowego planu rolnośrodowiskowego przez kolejne minimum 5 lat, co jest związane z koniecznością osiągnięcia celów postawionych przed programem rolnośrodowiskowym, w założeniu jego pozytywnego oraz długotrwałego oddziaływania na środowisko. Stwierdzając powyższe, Sąd jedynie zakłada, iż z analizy przepisów i akt tak należało by interpretować dokonaną w roku 2006 zmianę do realizowanego programu rolnośrodowiskowego przez skarżącego. W tym zakresie należy zauważyć, iż z przedstawionych akt administracyjnych nie wynika, aby organy Agencji w jakikolwiek sposób odniosły się do tej kwestii. Zauważyć przy tym należy, że kwestię tę sygnalizował skarżący w złożonym odwołaniu z dnia 14.01.2011 r. od decyzji z dnia 03.01.2011 r. Również z załączonych do akt decyzji w przedmiocie przyznania płatności za rok 2006 i kolejnych, nie wynika, na podstawie jakiego planu były przyznane skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w latach 2006-2009.

W takiej sytuacji, zdaniem Sądu ustalenie, czy producent rolny, w związku z rozszerzeniem działalności rolnośrodowiskowej o dwa dodatkowe pakiety w stosunku do pierwotnego planu na rok 2005, przedstawił nowy plan działalności rolnośrodowiskowej na okres minimum pięciu lat, jest obligatoryjne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż zgodnie z § 13 ust. 2 w związku z § 5 ust. 3, 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów producent rolny realizuje program rolnośrodowiskowy od 1 marca, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodwiskowej, a więc w sytuacji przekroczenia powierzchni użytków rolnych, na których realizowany był program rolnośrodowiskowy w 2005, po dokonaniu zmian w pierwotnym planie realizuje nowy pięcioletni program rolnośrodowiskowy.

Wydaje się, iż w świetle obowiązującego stanu prawnego był to warunek konieczny do przyznania mu w 2006 roku płatności rolnośrodowiskowej do trzech pakietów. Podkreślić bowiem należy, że producent rolny składając w 2006 r. wniosek o płatność rolnośrodowiskową do trzech pakietów, w tym do dwóch nowych, nie tylko rozszerzył pierwotną działalność rolnopśrodowiskowa o dwa nowe pakiety lecz w konsekwencji zwiększył również obszar objęty działalnością rolnośrodowiskową (co wynika niewątpliwie z porównania wniosku na 2005 rok z wnioskiem na 2006 rok). Zatem skarżący niejako na nowo w 2006 roku podjął się realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006. Konsekwencją przyjęcia, iż w wyniku dokonania radykalnej zmiany planu w roku 2006 (dodanie dwóch nowych pakietów, powiększenie powierzchni użytków rolnych) rolnik rozpoczął realizację nowego planu, jest uznanie, iż składając w 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2004-2006, realizuje program rolnośrowiskowy w piątym roku. Oznaczałoby to, iż skarżący w 2010 r. mógł, w ocenie Sądu, pod warunkiem, iż posiadał odpowiedni plan rolnośrodowiskowy obejmujący również rok 2010, skorzystać z możliwości uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 w ramach PROW 2004-2006.

Rozpatrując skargę Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organy Agencji. Na wstępie wskazać należy, że ustawodawca formułując główne cele i zadania przyznania płatności rolnośrodwiskowej nałożył również obowiązki zarówno na organy przyznające ww. płatności jak i na wnioskujących o nie ewentualnych beneficjentów. Zasady oraz tryb przyznawania pomocy finansowej na rozwój obszarów wiejskich ze środków pochodzących z EFOiGR określają, poza wskazanymi ww. regulacjami prawa wspólnotowego i prawa krajowego także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie do postępowań prowadzonych w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, organy Agencji winny stać na straży zasady praworządności. Niewątpliwie zatem, jak wskazują to w zaskarżonej decyzji organy Agencji, płatności rolnośrodowiskowe przyznawane są na wniosek rolnika, złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Obowiązkiem rolnika jest także posiadanie odpowiedniego planu działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego przez odpowiednie instytucie. Złożony wniosek podlega kontroli organów Agencji, w zakresie zgodności zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym. Zaznaczyć przy tym należy, że organ może się w tym działaniu posiłkować odpowiednimi systemami komputerowymi, przy czym systemy te nie mogą zastąpić norm prawnych. W przedmiotowej zaś sprawie, organy Agencji odmawiając wypłaty płatności rolnośrodowiskowej ograniczyły się do stwierdzenia, iż w toku przeprowadzania kontroli administracyjnej wniosku w systemie komputerowym doszło do wykrycia nieprawidłowości, tym samym uznały, iż skarżący nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanej płatności. Takie działanie organu narusza podstawową zasadę prowadzenia postępowania w oparciu o obowiązujący system prawa. Podkreślić należy, że to nie zgodność wniosku z systemem komputerowym winna decydować o przyznaniu płatności, a jedynie spełnienie przez stronę warunków przewidzianych w przepisach prawa.

Jak Sąd zauważył to już wyżej, organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony z dnia 3.01.2011 r. nie odniósł się do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów w tym tak istotnych jak "aneksowanie planu rolnośrodowiskowego przez ODR". Organ winien był w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Nie mógł zatem pominąć twierdzeń strony o istnieniu planu obejmującego 2010r.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz reguł postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ Agencji powinien ustalić okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez skarżącego oraz stwierdzić, czy producent rolny składając na 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej posiadał aktualny plan rolnośrodowiskowy na rok 2010 w ramach programu PROW 2004-2006.