Wyrok NSA, sygn. akt V SA 3169/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

TEZY

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesława R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 17 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 17 lipca 2000 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 2 Kpa, uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia 24 czerwca 1999 r. (...) o wymeldowaniu Bożeny R. wraz z małoletnimi dziećmi Mirosławem, Dariuszem i Jarosławem R. z miejsca pobytu stałego w K. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie zostało wyjaśnione, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez zainteresowaną wraz z dziećmi było trwałe i dobrowolne, gdyż relacje zainteresowanej i Wiesława R. w tym przedmiocie są zupełnie odmienne. Sprzeczne są także twierdzenia stron co do okoliczności zabrania przez zainteresowaną z przedmiotowego lokalu rzeczy osobistych jej i dzieci oraz przedmiotów urządzenia domowego. Zalecono wyjaśnienie wskazanych sprzeczności, a także ustalenie, czy Bożena R. zgłaszała fakt zmuszania ją do opuszczenia mieszkania lub zwracała się z prośbą o interwencję w tej sprawie do organów ścigania przestępstw.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wiesław R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a ponadto z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem odwołanie w tej sprawie winien rozstrzygnąć Wojewoda, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Zdaniem skarżącego zebrane w sprawie dowody pozwalały na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym, gdyż Bożena R. wraz z dziećmi dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania w K., zabierając wszystkie rzeczy osobiste swoje i dzieci oraz sprzęty domowe. Utraciła także uprawnienie do przebywania w lokalu, nie mieszkając w nim ponad 5 lat.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z argumentacją podobną do przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując dodatkowo, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 22 poz. 268/ sprawy z zakresu administracji rządowej należące do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, wszczęte po dniu 1 stycznia 1999 r. i nie zakończone przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe miejscowo samorządowe kolegia odwoławcze.

W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2001 r. skarżący stwierdził, że była jego żona dobrowolnie opuściła mieszkanie wraz z dziećmi w dniu 1 lipca 1995 r. i zamieszkała u swojej babci w R., zaś po upływie 3 tygodni przy pomocy swojego brata włamała się do spornego lokalu, zabierając rzeczy osobiste, sprzęt domowy i radiowo-telewizyjny. Zaprzeczył, aby znęcał się nad żoną i zmusił ją do opuszczenia lokalu, sugerując przesłuchanie na te okoliczności sześciu świadków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie stwierdzono bowiem, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 138 par. 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, przy czym organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania administracyjnego - wbrew twierdzeniom skarżącego - w rozpoznawanej sprawie nie zostały należycie wyjaśnione okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W sprawie niniejszej stanowiska byłych małżonków w tej kwestii są skrajnie odmienne, przy czym trafnie podkreślił organ odwoławczy, że z oświadczenia zainteresowanej z dnia 10 maja 1999 r. (...) nie da się wyprowadzić wniosku o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez nią dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Kwestii tych nie wyjaśnia także pismo Komendy Powiatowej Policji w N. z dnia 4 października 2000 r., które zawiera stwierdzenie, że Bożena R. w sierpniu 1995 r. nie zgłaszała faktu zmuszania jej do opuszczenia mieszkania ani nie zwracała się z prośbą o interwencję w tej sprawie. Zainteresowana w odwołaniu od decyzji Wójta wskazuje na szereg wcześniejszych faktów przemocy stosowanej przez skarżącego i członków jego rodziny, łącznie ze zmuszaniem jej do opuszczenia mieszkania, a także interwencji Policji. Rację zatem ma organ odwoławczy, że okoliczności związane z opuszczeniem przez zainteresowaną mieszkania nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji.

Uzupełniając zalecenia organu odwoławczego co do potrzeby wyjaśnienia okoliczności i przyczyn opuszczenia spornego lokalu zwrócić należy uwagę na informację Komisariatu Policji w K. z dnia 18 maja 1999 r., gdzie stwierdza się, że nieporozumienia małżeńskie były powodem wyprowadzenia się zainteresowanej do swoich rodziców, a także na treść wyroku rozwodowego, z którego wynika, że orzeczenie rozwodu nastąpiło z winy skarżącego. Zapewne akta tej sprawy będą pomocne w wyjaśnieniu okoliczności związanych z opuszczeniem przedmiotowego lokalu przez Bożenę R. wraz z dziećmi.

Ponadto stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji nie poczynił niezbędnych ustaleń i nie rozważył drugiej przesłanki wymeldowania określonej w cyt. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. kwestii uprawnienia zainteresowanej do przebywania w lokalu, w którym jest zameldowana.

W decyzji z dnia 12.11.1992 r. o przydziale skarżącemu spornego lokalu żona i dzieci jego figurują jako osoby uprawnione do zajmowania tego lokalu. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /t.j. Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787/ małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. W chwili wejścia w życie tej ustawy /11 listopada 1994 r./ rozwód nie został jeszcze orzeczony, zaś małżonkowie zajmowali wspólnie przedmiotowy lokal. Oznacza to, że uprawnienia Bożeny R. do zajmowania tego lokalu stały się uprawnieniami samoistnymi, wynikającymi z umowy najmu.

Rozważenia i oceny wymagać będzie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czy rzeczywiście zainteresowana utraciła samoistne uprawnienia do przebywania w lokalu na skutek opuszczenia, tym bardziej że nie wyjaśniono - o czym wyżej - czy rzeczywiście opuszczenie to było trwałe i dobrowolne.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.