Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 872/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1, art. 179a, art. 183 § 2 pkt 2 i pkt 5
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 4, art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 4 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 23 ust. 1 pkt 8, ust. 1e
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy Miasto od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 872/20 w sprawie ze skarg Gminy Miasto i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji dotyczącej oddania działki w użytkowanie wieczyste I. uchyla w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 872/20; II. oddala skargę; III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] oraz Gminy Miasta [...] (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa.

Stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco.

Wnioskiem z dnia 16 maja 2019 r. V. S. i J. F. (dalej w skrócie: "wnioskodawcy) reprezentowani przez r. pr. A. D. zwrócili się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r.

nr [...] w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste działek

nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11 powstałych z podziału działki nr 1017/6, jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] stwierdził, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 marca 1984 r. m. in. nieruchomość złożoną z działki 1017/2 objętą Lwh nr [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] zezwolił na oddanie w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat m. in. powstałej z podziału działki 1017/2 działki nr 1017/6 na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...], w celu budowy na ww. działkach budynku wielorodzinnego z [...]. W dniu [...] listopada 1986 r. zawarta została umowa ze Spółdzielnią Mieszkaniową [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste m. in. działki nr 1017/6 (z późniejszych podziałów której powstały działki nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11, które wchodzą w skład kompleksu osiedla Spółdzielni Mieszkaniowej [...]). Następnie prawowity właściciel S. F. (którego spadkobiercami są wnioskodawcy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r.), wniósł w 2001 r. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt sygn. akt [...]. W wyniku rozpoznania apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżone postanowienie m. in. w ten sposób, że uwzględniając skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., w zakresie wniosku o zasiedzenie nieruchomości - oddalił wniosek. W oparciu o ww. postanowienie Sądu Okręgowego w [...], S. F. doprowadził do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. nr [...] w zakresie odnoszącym się do działek nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11. Prawidłowość unieważnienia decyzji komunalizacyjnej potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt I OSK 591/12.

Następnie wnioskodawcy wskazali, że Sąd Okręgowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. ustalił w trybie art. 189 k.p.c., że Skarb Państwa nabył z dniem [...] listopada 1986 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...], składającej się z działek nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11 obj. księgą wieczystą nr [...] wskutek oddania w tym dniu przedmiotowego gruntu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w użytkowanie wieczyste umową notarialną z dnia [...] listopada 1986 r. Wyrok ten został wydany w związku z powoływaną w jego pisemnym uzasadnieniu uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2011 r., III CZP 90/10. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, nabycie prawa własności do nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło z dniem [...] listopada 1986 r., tj. z dniem zawarcia umowy oddania w użytkowanie wieczyste z SM [...]. Oznacza to, że wcześniejsza decyzja z dnia [...] kwietnia 1986 r. w przedmiocie oddania gruntów w użytkowanie wieczyste wydana została w okolicznościach, gdy S. F. był właścicielem tych nieruchomości (co potwierdził Sąd Okręgowy w [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2006 r. sygn. akt [...]). W efekcie decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, bowiem Skarb Państwa nie mógł dysponować nieruchomością w celu oddania w użytkowanie wieczyste, jeżeli nie stanowiła ona jego własności.

Zdaniem wnioskodawców, oczywista sprzeczność z treścią przepisu zachodzi wobec brzmienia art. 4 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 19 i 35 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wobec S. F. nie doszło ani do zasiedzenia, ani do zgodnego z ustawą wywłaszczenia z własności nieruchomości, w związku z czym decyzja z dnia [...] kwietnia 1986 r. musi zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie w przypadku uznania, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, właściwym rozstrzygnięciem powinno być wydanie przez SKO potwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w trybie art. 156 § 2 k.p.a. Dysponowanie taką decyzją umożliwi wnioskodawcom ewentualne ubieganie się o odszkodowanie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] SKO działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 104 § 1, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.) - stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste działki nr ew. 1017/6 (aktualnie działki nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11).

W uzasadnieniu decyzji SKO podkreśliło, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym.

SKO wyjaśniło, że rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa - dochodzi do niego, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Ponadto stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.

SKO wskazało, że podstawą prawną badanej decyzji jest art. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Hipoteza i dyspozycja tej normy prawnej jednoznacznie wskazuje, iż jedynie grunty będące własnością przywołanych podmiotów mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego. SKO stwierdziło, że w chwili wydania decyzji Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] własność działki nr 1017/6 przysługiwała wyłącznie S. F. W tych okolicznościach decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Ponieważ Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. sygn. akt [...] ustalił, iż Skarb Państwa nabył z dniem [...] listopada 1986 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...] składającej się z działek nr ew. 1017/8, 1017/10 i 1017/11, własność nieruchomości ustabilizowana została przy Skarbie Państwa i w konsekwencji stwierdzenie nieważności inkryminowanej decyzji stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zaistniały nieodwracalny skutek prawny w dwóch aspektach; ustalenia następczego właściciela oraz zabudowy i zagospodarowania nieruchomości zgodnie z decyzją oraz podjętych procedur przekształceniowych użytkowania wieczystego w prawo własności. Jednak z uwag na fakt, iż w chwili wydania, decyzja obarczona była wadą istotną w zakresie własności przysługującej osobie fizycznej, SKO stwierdziło wydanie części decyzji z naruszeniem prawa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucili naruszenie art. 16 § 1 zd. 2 w zw. z art. 156 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 lub 8 k.p.a. Skarżący wskazali, że w dniu 18 kwietnia 1986 r. istniało w obrocie prawnym prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 marca 1984 r. m. in. nieruchomość oznaczoną jako działki nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11 objętą lwh [...]. Organ wydający decyzję o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste był tym postanowieniem związany na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. Nie trwało wtedy żadne postępowanie mające na celu wzruszenie tego postanowienia, więc organ nie mógł nawet powziąć wątpliwości co do skuteczności tego postanowienia. Ocena SKO wskazująca, iż własność nieruchomości w dniu [...] kwietnia 1986 r. przysługiwała S. F., jest oceną następczą, tymczasem ocena rażącego naruszenia prawa powinna być dokonywana według momentu wydania decyzji, a nie z obecnej perspektywy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że na dzień wydania decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste przedmiotowych działek, Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel tych działek - co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...]. Jednakże na skutek wznowienia postępowania sądowego o zasiedzenie zakończonego ww. postanowieniem, Sąd Okręgowy w [...] zmieniając zaskarżone postanowienie - oddalił wniosek o zasiedzenie przez Skarb Państwa działek nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11, na skutek ustalenia, iż ich właścicielem pozostaje S. F. Tym samym wyeliminowane z obrotu prawnego zostało orzeczenie, na podstawie którego Skarb Państwa nabył tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości. Bez znaczenia, w ocenie SKO, jest fakt, że ww. postanowienie zapadło kilkanaście lat po wydaniu decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości, bowiem orzeczenie to wywarło taki skutek, że Skarb Państwa nie miał tytułu własności do nieruchomości - skoro wniosek o jego nabycie przez zasiedzenie został oddalony. Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie jest niezasadny. Oddalenie wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie oznacza, że do dnia wydania takiego postanowienia, co w niniejszej sprawie nastąpiło postanowieniem Sądu [...] z dnia [...] października 2006 r., Skarb Państwa nie nabył prawa własności w tym trybie. Fakt istnienia w dacie 18 kwietnia 1986 r. wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że Skarb Państwa nie był właścicielem o ile został wyeliminowany dokument, który stanowił podstawę takiego wpisu i jeżeli zostało prawomocnie osądzone, że Skarb Państwa tytułu własności w drodze zasiedzenia w ogóle nie nabył.

Mając powyższe na uwadze w chwili wydania decyzji Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] własność działki nr 1017/6 przysługiwała wyłącznie osobie fizycznej – S. F. Tak więc ww. decyzja rażąco narusza art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W dalszej części SKO powtórzyło argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] dotyczącą konieczności zastosowania art. 156 § 2 k.p.a.

W ustawowym terminie skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję SKO, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 16 § 1 zd. 2 w zw. z art. 156 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 lub 8 k.p.a. poprzez pominięcie zasady niekonkurencyjności systemu weryfikacji decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Również wnioskodawcy w piśmie z dnia 15 września 2020 r. wnieśli o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 roku, sygn. akt II SA/Rz 872/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że kwestionowana skargą decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym – nieważnościowym.

Sąd zwrócił uwagę na następujące, niesporne okoliczności:

1. Postanowieniem z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia

z dniem 1 marca 1984 r. m. in. nieruchomość złożoną z działki 1017/2 objętą Lwh nr [...].

2. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] Wydział Geodezji

i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] zezwolił na oddanie

w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat m. in. powstałej z podziału działki 1017/2 działki nr 1017/6 na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...]

w [...], w celu budowy na ww. działkach budynku wielorodzinnego

z [...].

3. W dniu [...] listopada 1986 r. zawarta została umowa ze Spółdzielnią Mieszkaniową [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste m. in. działki nr 1017/6 (z późniejszych podziałów której powstały działki nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11, które wchodzą w skład kompleksu osiedla Spółdzielni Mieszkaniowej [...]).

4. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] uwzględniając skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia Sądu Rejonowego w [...]

z dnia [...] lutego 1985 r. sygn. akt [...], w zakresie wniosku

o zasiedzenie nieruchomości - oddalił wniosek.

5. Decyzją z dnia [...] marca 2001 roku Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] sierpnia 1993 roku, nr [...], która stwierdzono nabycie nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności dziełek 1017/8 i 1017/9 (z podziału działki 1017/9 powstały działki nr 1017/10

i 1017/11). Prawidłowość unieważnienia decyzji komunalizacyjnej potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt I OSK 591/12.

6. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy

w [...] ustalił w trybie art. 189 k.p.c., że Skarb Państwa nabył z dniem [...] listopada 1986 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...], składającej się z działek nr 1017/8, 1017/10 i 1017/11 obj. księgą wieczystą

nr [...] wskutek oddania w tym dniu przedmiotowego gruntu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w użytkowanie wieczyste umową notarialną z dnia [...] listopada 1986 r.

Dalej Sąd podał, że kwestionowana skargą decyzja SKO zasadza się na założeniu, że wobec uchylenia w trybie wznowienia postępowania przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia Sądu [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] i oddalenia wniosku o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia przez Skarb Państwa z dniem 1 marca 1984 r. prawa własności nieruchomości złożonej z działki 1017/2, decyzja z dnia [...] kwietnia 1986 r.

nr [...] w przedmiocie zezwolenia na oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr 1017/6 (powstałej z działki nr 1017/2) została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd ocenił, iż jest to założenie prawidłowe.

Podstawą prawną decyzji w przedmiocie oddania działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste był art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Dz. U. 1985 r. nr 22, poz. 99. Stosownie do jego treści w użytkowanie wieczyste mogły być oddawane wyłącznie grunty państwowe. Rozstrzygające zatem jest, czy następcze oddalenie wniosku

o stwierdzenie nabycia prawa własności działki 1017/2 w drodze zasiedzenia, mogło wywrzeć skutek wsteczny, na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 1986 r.

nr [...] w przedmiocie zezwolenia na oddanie w użytkowanie wieczyste. Nakreślony problem należy zweryfikować pozytywnie. Sąd dostrzegł eksponowaną w skardze przestrzeń argumentacyjną wskazującą na "dobrą wiarę"

i "brak winy" Skarbu Państwa, który na dzień wydania decyzji zezwalającej na oddanie działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste dysponował prawomocnym orzeczeniem potwierdzającym, iż jest to nieruchomość państwowa. Orzeczenie to nie jest jednak źródłem prawa własności, a jedynie dokumentem stanowiącym dowód tego prawa – stwierdzającym jego nabycie. Ostatecznie i następczo okazało się, że do nabycia prawa własności działki nr 1017/2 przez Skarb Państwa, w drodze zasiedzenia, nigdy nie doszło. Nie można wobec tego przyjąć fikcji prawnej, że wskutek pozostawania w obrocie prawnym postanowienia wadliwie stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył własność działki nr 1017/2 w drodze zasiedzenia, faktycznie do nabycia takiego prawa doszło. W takiej orientacji źródłem prawa własności nie byłoby zasiedzenie, bo nigdy nie miało ono miejsca, lecz postanowienie, które wadliwie stwierdza, iż prawo własności zostało tą drogą nabyte. Z tego też powodu, kwestia dobrej wiary, należytej staranności, czy winy organu wydającego decyzję

w oparciu o art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości pozostaje irrelewantna. Jeżeli na dzień wydania decyzji działka nr 1017/6 nie była nieruchomością państwową, to zezwolenie na oddanie jej w użytkowanie wieczyste obarczone jest rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Sąd wyeksponował, że analogiczną kwestią zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2013 roku, sygn. akt I OSK 591/12, gdzie przesądził, że następcze uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem 1 marca 1984 r. m. in. działki

nr 1017/2 ( z której wydzieliła się działka nr 1017/6 a następnie 1017/8, 1017/10 i 1017/11) i oddalenie wniosku o zasiedzenie determinuje wniosek, że decyzja komunalizacyjna z dnia [...] sierpnia 1993 roku, nr [...], którą stwierdzono nabycie nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności dziełek 1017/8 i 1017/9, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Elementem walidacyjnym podstawy prawnej tak decyzji komunalizacyjnej, jak

i decyzji zezwalającej na oddanie działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste było przypisanie prawa własności odpowiednio Gminie Miasto [...] i Skarbowi Państwa. Ponieważ następczo oddalono wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności działki 1017/2 przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, NSA potwierdził przyjętą ocenę, że wydanie decyzji komunalizacyjnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jako zasadne Sąd ocenił zastosowanie przez SKO art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 K.p.a.

Gmina Miasto [...] wniosła skargę kasacyjną od powołanego wyżej wyroku z 10 listopada 2020 roku, sygn. akt II SA/Rz 872/20. Skarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) Nieważność postępowania sądowoadministtracyjnego przed Sądem I instancji w oparciu o art. 183 § 2 pkt 2 i 5 P.p.s.a. – naruszenie przepisu postępowania tj. art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 i 5 P.p.s.a. poprzez prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej bez udziału prawidłowej jednostki organizacyjnej mogącej reprezentować Skarb Państwa w nin. sprawie, a także w sytuacji gdy pełnomocnik Skarbu Państwa nie miał należytego umocowania;

2) Naruszenie przepisu postępowania – art. 141 § 4 P.p.s.a. sporządzenie uzasadnienia wyroku, w którym nie odniesiono się do podnoszonego

w skardze zarzutu naruszenia przez organ zasady niekonkurencyjności systemu weryfikacji decyzji administracyjnych w trybach nadzwyczajnych. W ocenie skarżącej kasacyjnie Sąd powinien rozważyć, czy okoliczność, że brak tytułu prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa, nie była znana w chwili wydania nadzorowanej decyzji, a wyszła na jaw 20 lat później w następstwie uchylenia przez sąd powszechny postanowienia

o zasiedzeniu i oddalenia wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie, nie powinna być rozpatrywana w formule wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 lub 8 K.p.a.;

3) Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu na dzień 18 kwietnia 1986 roku), art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 365 § 1 K.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że, iż rażącym naruszeniem przepisu zezwalającego na oddanie w użytkowanie wieczyste tylko nieruchomości państwowej jest zezwolenie na oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości, która dopiero dwie dekady po wydaniu decyzji nadzorowanej okazała się niepaństwowa, lecz której stan własności na dzień wydania decyzji nadzorowanej nie budził żadnych wątpliwości prawnych. Skarżąca kasacyjnie eksponowała, że organ był związany domniemaniem prawdziwości wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej oraz prawomocnym naówczas postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 roku, sygn. [...]. Ponieważ stan prawny nieruchomości mógł być ustalony wyłącznie o te dokumenty, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Wydając wyrok w niniejszej sprawie Sąd oparł się o art. 179a P.p.s.a., w myśl którego "Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna."

Podstawy aktywacji kompetencji autokontrolnej zostały sformułowane w formie alternatywy rozłącznej; w sprawie sądowoadministracyjnej albo zachodzi nieważność postępowania, albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście uzasadnione. Na gruncie niniejszej sprawy Sąd przyjął, że w sprawie sądowoadministracyjnej zaszła podstawa nieważnościowa wyartykułowana w art. 183 § 2 pkt 2 i pkt 5 P.p.s.a. – pełnomocnik strony nie był należycie umocowany, wskutek czego strona była pozbawiona możności obrony swych praw. Sąd podziela stanowisko kasatora, że do nieważności postępowania sądowoadministracyjnego doszło w następstwie naruszenia art. 23 ust. 1e ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. 2020 r., poz. 65 ze zm.; dalej w skrócie "u.g.n."

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 8 u.g.n. zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e (...) starostowie, wykonujący zadania

z zakresu administracji rządowej, a w szczególności podejmują czynności

w postępowaniu sądowym, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o zapłatę należności za korzystanie

z nieruchomości, o roszczenia ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia,

o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1e u.g.n. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda.

W prowadzonym postępowaniu administracyjnym stronami postępowania był Skarb Państwa i Gmina Miasto [...]. Przyjętą konfigurację podmiotową Sąd ocenia pozytywnie. Skarb Państwa posiada w sprawie interes prawny, albowiem na dzień wydania objętej postępowaniem nieważnościowym decyzji z dnia [...] kwietnia 1986 roku nr [...], zgodnie z postanowieniem SR w [...] z dnia [...] lutego 1985 roku, sygn. [...], był traktowany jako właściciel działki nr 1017/6, którą oddano w użytkowanie wieczyste. Z kolei Gmina Miasto [...] jest aktualnym właścicielem działek powstałych z podziału działki nr 1017/6. W tym stanie rzeczy zarówno Skarb Państwa, jak i Gmina Miasto [...] posiadały w sprawie interes prawny i zasadnie były uwzględniane jako strony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację do wniesienia skargi przez oba wymienione podmioty należy wywieść z art. 50 § 1 P.p.s.a., stosownie do którego, "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...)". Niewątpliwie – co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron – skarżona decyzja SKO wpływa na sferę prawną tak Skarbu Państwa, jako podmiotu, który na dzień wydania decyzji

z dnia [...] kwietnia 1986 roku legitymował się postanowieniem sądu powszechnego

o nabyciu własności działki nr 1017/6 w drodze zasiedzenia, jak i Gminy Miasto [...], jako podmiotu, który aktualnie jest właścicielem działek powstałych

z podziału działki nr 1017/6.

W takim skonfigurowaniu procesowym, w prowadzonym przez tutejszy Sąd postępowaniu sądowoadministracyjnym zastosowanie powinien znaleźć art. 23 ust. 1e u.g.n., co przekłada się na wniosek, że Skarb Państwa nie mógł być reprezentowany przez starostę – Prezydenta Miasta [...], lecz przez Wojewodę [...]. Występowanie w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...], które to miasto stosownie do art. 91 u.s.g. jest miastem na prawach powiatu, było niedopuszczalne. Doszło do sytuacji, w której Skarb Państwa był reprezentowany przez niewłaściwa jednostkę organizacyjną, w następstwie czego udzielone przez Prezydenta Miasta [...] pełnomocnictwo radcy prawnemu A. N. było wadliwe – pełnomocnik Skarbu Państwa nie był prawidłowo umocowany, co z kolei skutkowało pozbawieniem strony – Skarbu Państwa – możliwości obrony swych praw.

W celu konwalidowania zaistniałych uchybień zarządzeniem z dnia 16 lutego 2021 roku Sąd zwrócił się do Wojewody [...] z zapytaniem, czy był informowany przez Gminę Miasto [...] o toczącym się postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym i czy Wojewoda [...] przystępuje w imieniu Skarbu Państwa do toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego w związku z treścią art. 23 ust. 1e u.g.n. Pismem z dnia 4 marca 2021 roku Wojewoda [...] wyjaśnił, że Gmina Miasto [...] nie informowała go o toczącym się postępowaniu administracyjnym

i sądowoadministracyjnym, a nadto że przystępuje w imieniu Skarbu Państwa do toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego w związku z treścią art. 23 ust. 1e u.g.n. Wraz z zarządzeniem doręczono wojewodzie odpis wyroku

z uzasadnieniem oraz odpis skargi kasacyjnej Gminy Miasto [...].

Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2021 roku Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzenie niejawne. Wraz

z informacją o tym fakcie poinformowano strony, w tym i Wojewodę [...], o możliwości pisemnego przedstawienia stanowiska w sprawie. Żadna ze stron nie zajęła stanowiska, natomiast w dniu 17 czerwca 2021 roku pełnomocnikowi Gminy Miasta [...] udostępniono na wniosek akta do przeglądu.

Uwzględniając naprowadzone okoliczności Sąd uwzględnił skargę kasacyjną Gminy Miasto [...], jako że w sprawie zachodziła nieważność postępowania i z tej przyczyny Sąd uchylił w całości wyrok z dnia 10 listopada 2020 roku, sygn. akt

II SA/Rz 872/20.

Rozpoznając ponownie sprawę na tym samym posiedzeniu Sąd oddalił skargi Gminy Miasto [...] oraz Skarbu Państwa. In merito, Sąd podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, przytaczając in extenso ocenę prawną ujawnioną w uzasadnieniu do wyroku z dnia 10 listopada 2020 roku.

Argumentacja SKO prezentowana w zaskarżonej decyzji opiera się na trafnej ocenie, że wobec uchylenia w trybie wznowienia postępowania przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] i oddalenia wniosku o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia przez Skarb Państwa z dniem 1 marca 1984 r. prawa własności nieruchomości złożonej z działki 1017/2, decyzja z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr 1017/6 (powstałej z działki nr 1017/2) została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd tę ocenę podziela. Materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiocie oddania działki nr 1017/6

w użytkowanie wieczyste stanowił art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Dz. U. 1985 r. nr 22, poz. 99. Stosownie do jego treści w użytkowanie wieczyste mogły być oddawane wyłącznie grunty państwowe. Rozstrzygające zatem było, czy następcze oddalenie wniosku

o stwierdzenie nabycia prawa własności działki 1017/2 w drodze zasiedzenia, mogło wywrzeć skutek wsteczny, na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 1986 r.

nr [...] w przedmiocie zezwolenia na oddanie w użytkowanie wieczyste. Sąd kwestię tę zweryfikował pozytywnie. Sąd dostrzegł eksponowaną

w skardze przestrzeń argumentacyjną wskazującą na "dobrą wiarę"

i "brak winy" Skarbu Państwa, który na dzień wydania decyzji zezwalającej na oddanie działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste dysponował prawomocnym orzeczeniem potwierdzającym, iż jest to nieruchomość państwowa. Orzeczenie to nie jest jednak źródłem prawa własności, a jedynie dokumentem stanowiącym dowód tego prawa – stwierdzającym jego nabycie. Ostatecznie i następczo okazało się, że do nabycia prawa własności działki nr 1017/2 przez Skarb Państwa, na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 1986 r. nie doszło. Nie można wobec tego przyjąć fikcji prawnej, że wskutek pozostawania w obrocie prawnym postanowienia wadliwie stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył własność działki nr 1017/2 w drodze zasiedzenia, faktycznie do nabycia takiego prawa doszło. W takiej orientacji źródłem prawa własności nie byłoby zasiedzenie, bo nie miało ono miejsca, lecz postanowienie, które wadliwie stwierdza, iż prawo własności zostało tą drogą nabyte. Z tego też powodu, kwestia dobrej wiary, należytej staranności, czy winy organu wydającego decyzję w oparciu o art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości pozostaje irrelewantna. Jeżeli na dzień wydania decyzji działka nr 1017/6 nie była nieruchomością państwową, to oddanie jej w użytkowanie wieczyste obarczone jest rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Za ugruntowanym już orzecznictwem sądowym oraz doktryną prawa administracyjnego należy podać, że przepis art. 156 § 1 KPA powinien być interpretowany ściśle, a zatem przy stwierdzaniu nieważności decyzji należy brać pod rozwagę okoliczności wymienione w tym przepisie. Niedopuszczalne jest odwoływanie się do innych, nie wymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary – zob. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 11 maja 2000 r., sygn. III RN 62/00; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. I FSK 1502/14; M. Jaśkowska (w:) Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, red. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, System Informacji Prawnej Lex 2021, uwaga 3 do art. 156; P. Przybysz, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex 2021, uwaga 7 do art. 156.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej – wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. III OSK 423/21. Kryterium oczywistości naruszenia prawa nie jest przy tym decydujące. O tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym przesądza ocena skutków, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa – wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2027/20. W ocenie Sądu decyzja z dnia [...] kwietnia 1986 r. nr [...] o oddaniu działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem na dzień jej podjęcia Skarb Państwa nie był jej właścicielem.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2013 roku, sygn. akt I OSK 591/12 przesądził, że następcze uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 1985 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem 1 marca 1984 r. m. in. działki nr 1017/2 (z której wydzieliła się działka nr 1017/6 a następnie 1017/8, 1017/10 i 1017/11) i oddalenie wniosku o zasiedzenie determinuje wniosek, że decyzja komunalizacyjna z dnia [...] sierpnia 1993 roku,

nr [...], którą stwierdzono nabycie nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności dziełek 1017/8 i 1017/9, została wydana

z rażącym naruszeniem prawa. NSA podał: "Jakkolwiek postanowienie to, tj. eliminujące z obrotu prawnego orzeczenie, na podstawie którego Skarb Państwa nabył tytuł własności nieruchomości zapadło, jak podnosi skarżąca Gmina, kilkanaście lat po wydaniu decyzji komunalizacyjnej, to upływ czasu jest bez znaczenia. Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego wywarło bowiem skutek taki, że Skarb Państwa nie miał tytułu własności do nieruchomości, skoro wniosek o jego nabycie przez zasiedzenie został oddalony."

Elementem walidacyjnym podstawy prawnej tak decyzji komunalizacyjnej, jak

i decyzji zezwalającej na oddanie działki nr 1017/6 w użytkowanie wieczyste było przypisanie prawa własności Skarbowi Państwa. Ponieważ następczo oddalono wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności działki 1017/2 przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, NSA potwierdził przyjętą ocenę, że wydanie decyzji komunalizacyjnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela zajęte przez NSA stanowisko. Układ procesowy i materialnoprawny spraw dotyczących wydania decyzji komunalizacyjnej oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 1986 r. o oddaniu działki w użytkowanie wieczyste wymusza tożsamość ocen prawnych, co do ich wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa. Tak jak przyjął NSA, że wydanie decyzji komunalizacyjnej wobec działki niebędącej własnością Skarbu Państwa stanowi rażące naruszenie prawa, tak oddanie

w użytkowanie wieczyste tej samej działki, w sytuacji gdy nie była ona na dzień podjęcia decyzji w tym przedmiocie własnością Skarbu Państwa, również stanowi rażącego naruszenie art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Formułowanie odmiennych ocen prawnych w obrębie analogicznych uwikłań prawnych dotyczących tej samej nieruchomości jest – w ocenie Sądu – bezpodstawne.

Jako zasadne Sąd ocenił zastosowanie przez SKO art. 158 § 2 w zw.

z art. 156 § 2 K.p.a. Z podanych przyczyn Sąd ocenił, iż kwestionowana skargami decyzja nie narusza prawa.

W kontekście podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Sąd podaje, co następuje.

O ile na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego naruszenie art. 23 ust. 1e u.g.n. przeskładało się na stwierdzenie, że jest ono obarczone wadą nieważności z art. 183 § 2 pkt 2 i pkt 5 P.p.s.a., to analogicznej oceny nie można sformułować rozstrzygając o wadliwości postępowania administracyjnego – co istotne zarzutu takiego nie podnosi również skarżąca kasacyjnie gmina.

Odnotować należy, że podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, względnie stwierdzenia nieważności decyzji na gruncie K.p.a. nie odnoszą się do analogicznych naruszeń, jak te, o których mowa w art. 183 § 2 pkt 2

i pkt 5 P.p.s.a. Sąd nie stwierdza, aby w sprawie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym; na tę wadę powołał się Wojewoda [...] w piśmie z dnia 4 marca 2021 roku. Trzeba stwierdzić, że strona – Skarb Państwa – brał udział w postępowaniu administracyjnym i był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. Fachowy pełnomocnik podejmował w imieniu Skarbu Państwa czynności procesowe – wniósł odwołanie. Rozważać można ewentualnie, czy Skarb Państwa był reprezentowany przez właściwą jednostkę organizacyjną, co jednak nawet przy konkluzji negatywnej nie wyczerpuje omawianej podstawy wznowieniowej – art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2019 r., sygn. IV CZ 65/19, dotyczył wadliwej reprezentacji Skarbu Państwa

w postępowaniu przed sądem cywilnym w kontekście podstawy nieważnościowej

z art. 379 pkt 2 K.p.c., a zatem w "bliźniaczym" skonfigurowaniu, jak w niniejszej sprawie w odniesieniu do art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajduje uzasadnienia do przyjęcia, że w sprawie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

W kontekście zastosowania art. 23 ust. 1e u.g.n. na gruncie postępowania administracyjnego Sąd eksponuje, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się pogląd, iż przepis ten nie dotyczy wszystkich postępowań administracyjnych, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, lecz jedynie postępowań dotyczących nieruchomości, ewentualnie postępowań związanych z realizacją przepisów u.g.n., w której omawiany przepis umieszczono – art. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 maja 2021 r., sygn. II SA/Gl 307/21. Nadzorowana w trybie nieważnościowym decyzja została wydana przed wejściem w życie u.g.n. – przed 1 stycznia 1998 roku – a co za tym idzie

z pewnością nie mogła dotyczyć realizacji jej przepisów. Nie dotyczy również nieruchomości, która wchodzi do zasobu Skarbu Państwa, a którą gospodaruje starosta – Prezydent Miasta [...] – wyłącznie takich nieruchomości dotyczy

art. 23 u.g.n. Wychodząc z takiego założenia w ogóle nie można byłoby przyjąć, że

w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 23 ust. 1e u.g.n. Rozważając jednak wariant alternatywny, jak już wyżej podano, nawet przy założeniu, że Skarb Państwa nie był reprezentowany przez właściwą jednostkę organizacyjną, nie doszło do naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, żadna ze stron nie powołała jakichkolwiek okoliczności świadczących o tym, że strona została pozbawiona czynnego udziału

w postępowaniu – ani Gmina Miasto [...], ani Wojewoda [...], któremu Sąd dał możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie. I po drugie, Sąd nie dostrzega takich naruszeń z urzędu. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta [...] aktywnie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym korzystając z przysługujących mu uprawnień procesowych,

w szczególności do zainicjowania administracyjnego toku instancji. Żadna ze stron nie wskazała jakichkolwiek negatywnych konsekwencji w sferze interesu prawnego Skarbu Państwa, wynikających z wadliwej jego reprezentacji; nie podano, jakich ewentualnie możliwych czynności nie podjęto, jakich ewentualnie możliwych zarzutów nie zgłoszono, generalnie nie wskazano żadnych naruszeń prawa, jakie miałaby pociągać za sobą wadliwa – w kontekście art. 23 ust. 1e u.g.n. – reprezentacja Skarbu Państwa. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do skorzystania z kompetencji kasacyjnej przewidzianej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit c P.p.s.a.

W sprawie nie doszło do naruszenia tzw. zasady niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych, z której wynika że

z określonej przyczyny może być prowadzone postępowanie tylko w jednym z tych trybów – nieważnościowym albo wznowieniowym – wyrok NSA z dnia 9 września 2010 r. sygn. I OSK 1472/09. Zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, w związku z czym należy dać priorytet pierwszemu z nich – wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1318/11. Sąd nie podziela poglądu skarżącej kasacyjnie, iż w sprawie priorytet powinno mieć postępowanie wznowieniowe, z uwagi na naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 lub 8 K.p.a.; skarżąca tego zarzutu w skardze w ogóle nie uzasadnia. W odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd wypowiedział się już wyżej, a w kwestii podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Sąd odwołuje się do przedstawionych wcześniej ocen co do rażącego naruszenia art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez decyzję z dnia [...] kwietnia 1986 r.

nr [...]. W ocenie Sądu w sprawie istniały podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a zatem inicjowanie postępowania wznowieniowego, którego celem miałaby być analiza tych samych uchybień, tyle że przez pryzmat art. 145 § 1 pkt 4 lub 8 K.p.a., było niecelowe.

Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienie zarzutów skargi kasacyjnej, innych jak ten, dotyczący nieważności postępowania.

Mając na uwadze całość wywiedzionych okoliczności oraz ocen prawnych, Sąd uznał, iż w sprawie zaszły podstawy nieważnościowe z art. 183 § 2 pkt 2 i pkt 5 P.p.s.a. i z tej przyczyny skorzystał z kompetencji autokontrolnej przewidzianej treścią art. 179a P.p.s.a., uchylając w całości wyrok z dnia 10 listopada 2020 roku, sygn. II SA/Rz 872/20. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. z przyczyn wyżej podanych.

Na podstawie art. 206 P.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od SKO w [...], na rzecz Gminy Miasto [...]. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części,

w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej

w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Na gruncie niniejszej sprawy skład orzekający przyjął, że zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 P.p.s.a. Przyczyną takiego stanowiska jest okoliczność, iż fachowy pełnomocnik Gminy Miasto [...], a zatem publicznej osoby prawnej, podstawą skargi kasacyjnej, która została uwzględniona, uczynił zarzut naruszenia przez Sąd art. 23 ust. 1e u.g.n. Rację ma fachowy pełnomocnik, że "Sąd powinien był zauważyć z urzędu", iż Skarb Państwa jest niewłaściwie reprezentowany. Sąd tego nie uczynił, i stąd jego reakcja w trybie autokontrolnym. Sąd podkreśla jednak, że również fachowy pełnomocnik reprezentujący Skarb Państwa, mając świadomość, że jest umocowany przez wadliwą jednostkę organizacyjną, powinien dążyć do usunięcia tej nieprawidłowości, a nie czynić z tego taktykę procesową, która miała umożliwić sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Takie działanie pozostaje dalekie od tego, jakiego należałoby oczekiwać od pełnomocnika działającego w zgodzie z zasadami etyki zawodowej – służba interesom wymiaru sprawiedliwości (preambuła Kodeksu Etyki Zawodu Radcy Prawnego), wykonywanie zawodu rzetelnie, uczciwie oraz zgodnie z dobrymi obyczajami (art. 6), kierowanie się dobrem klienta - in casu Skarbu Państwa (art. 8), wykonywanie czynności zawodowych sumiennie oraz z należytą starannością uwzględniającą profesjonalny charakter działania (art. 12 ust. 1).

Niezależnie od powyższego, Sąd za zasadne uznaje zwrócić uwagę, iż pełnomocnik Gminy Miasto [...] w skardze kasacyjnej posługuje się językiem, który nie przystoi radcy prawnemu. Używa sformułowań nacechowanych negatywnymi emocjami, mającymi charakter bardziej publicystyczny, niż prawniczy, przykładowo: "Sąd I instancji zbył ten ważki argument milczeniem a co najwyżej ledwo o niego zahaczył w zdaniu (...)"; "Sąd I instancji w uzasadnieniu jakże poprawnie twierdzi, iż orzeczenie nie jest źródłem prawa własności a jedynie dokumentem stanowiącym dowód tego prawa. Tyle że to półprawda". Nie odnosząc się do logiki przytoczonych stwierdzeń (z jednej strony Sąd argument przemilczał,

z drugiej jednak się do niego odniósł; twierdzenia Sądu są z jednej strony "jakże trafne", z drugiej, stanowią półprawdę) Sąd stoi na stanowisku, iż przyjęcie takiej formuły semantycznej pisania środka zaskarżenia sprawia wrażenie, jakby pełnomocnik był emocjonalnie zaangażowany w jakiś osobisty spór z Sądem. Nie można rzecz jasna nikomu odbierać możliwości kwestionowania i kontestowania rozstrzygnięć sądowych. Jeżeli jednak odbywa się to w trybie środka zaskarżenia wnoszonego przez fachowego pełnomocnika, obowiązywać muszą reguły neutralności emocjonalnej i wzajemnego poszanowania wszystkich uczestników postępowania – art. 12 ust. 3 Kodeksu Etyki Zawodu Radcy Prawnego.