Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 701/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 par.  6 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2019 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., wskazując na art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. nr 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) po rozpatrzeniu wniosku M. T., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ówczesnego wierzyciela, Dyrektora Izby Celnej w P. (aktualny wierzyciel: Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S.): w dniu [...] października 2012 r. nr [...], w dniu [...] października 2012 r. od nr. [...] do nr. [...] włącznie, w dniu [...] listopada 2012 r. od nr. [...] do nr. [...] włącznie.

W zażaleniu na to postanowienie M. T. (dalej także jako zobowiązany, skarżący) wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 70 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej jako O.p.) i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zobowiązania podatkowe strony nie uległy przedawnieniu. Nadto zarzucił naruszenie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art. 70 § 7 pkt 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, że przeciwko stronie było prowadzone postępowanie o przestępstwo skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązało się z zobowiązaniami, których dotyczy niniejsze postępowanie egzekucyjne. Zdaniem zobowiązanego, zgodnie z treścią art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 § 7 pkt 1 O.p. spowodowało to zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, w czasie którego to zawieszenia nie mogło nastąpić przerwanie biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań podatkowych (nie można przerwać czegoś, co nie biegnie z powodu zawieszenia). W ocenie zobowiązanego, organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał na czynności mające spowodować przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, pomijając całkowicie czynność, która spowodowała zawieszenie terminu przedawnienia, w czasie którego nie mogło nastąpić jego przerwanie. Nadto zarzucił naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie całości materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia sprawy, tj.

zaniechanie wystąpienia do organów postępowania przygotowawczego i sądu o przesłanie postanowienia o wszczęciu postępowania o przestępstwo skarbowe, aktu oskarżenia, oraz wyroków zapadłych w sprawie.

Uzasadniając zażalenie skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie zwrócił uwagi na fakt, że wobec zobowiązanego prowadzone było postępowanie o przestępstwo skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązało się z niewykonaniem zobowiązań, których dotyczy niniejsze postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to zakończyło się wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w G.. Wszczęcie tego postępowania spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, który nie biegł do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego (art. 70 § 7 pkt 1 O.p.). Zdaniem zobowiązanego, jeżeli w tym okresie były wykonane jakiekolwiek czynności egzekucyjne, to nie spowodowały one przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, bowiem nie można przerwać czegoś, co nie biegnie, gdyż jest zawieszone.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 138 § 1 pkt w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Jak wyjaśnił organ, postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie wykazało, że zastosowane środki egzekucyjne spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zgodnie z art. 70 § 4 O.p., w myśl którego po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Odnośnie tytułów wykonawczych o nr. od [...] do [...], pomiędzy rozpoczęciem pięcioletniego terminu na dochodzenie należności, który liczony jest od dnia [...] grudnia 2007 r., a kolejnymi zastosowanymi środkami egzekucyjnymi, o których zobowiązany został zawiadomiony, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniach [...] i [...] listopada 2012 r., [...] lipca 2017 r. i [...] maja 2018 r. Odnośnie tytułu wykonawczego nr [...], w przypadku którego bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2008 r., przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniach [...] i [...] października 2012 r., [...] lipca 2017 r. i [...] maja 2018 r. Odnośnie tytułów wykonawczych od nr. od [...] do nr. [...] zastosowane środki egzekucyjne nie spowodowały przerwania biegu terminu przedawnienia. Zobowiązania te zostały zabezpieczone hipoteką przymusową

ustanowioną na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę wieczystą nr [...] Wniosek o wpis w księdze wieczystej z dnia [...] grudnia 2012 r. został złożony w ww. Sądzie Rejonowym [...] grudnia 2012 r.

Organ wyższego stopnia ocenił, że zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...] i nr [...] nie uległy przedawnieniu i mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki, co jest zgodne z art. 70 § 8 O.p., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Dalej organ wyższego stopnia wskazał, że z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2012 r. zostało wszczęte dochodzenie w sprawie o przestępstwo określone w art. 54 § 2 i § 1 w zw. z art. 6 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r., poz.1958 z późn. zm.), w dniu [...] października 2013 r. został podpisany akt oskarżenia przeciwko M. T., o czyn zabroniony z art. 54 § 2 i § 1 w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., zaś w dniu [...] stycznia 2014 r. zapadł w Sądzie Rejonowym P. - [...] w [...] wyrok o sygn. akt III K [...], który uprawomocnił się dnia [...] stycznia 2014 r. i podlega wykonaniu. Organ wyższego stopnia ocenił, że w związku z powyższym, zbędnym było zwracanie się do Sądu Rejonowego o uzupełnienie akt sprawy, co spowodowałoby nieuzasadnione przedłużanie terminu jej rozpoznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. T. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art. 70 § 7 pkt 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, że przeciwko stronie było prowadzone postępowanie o przestępstwo skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązało się z zobowiązaniami, których dotyczy niniejsze postępowanie egzekucyjne. Nadto, zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu oraz naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niezebranie całości materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia sprawy, tj. zaniechanie wystąpienia do organów postępowania przygotowawczego i sądu o przesłanie postanowienia o wszczęciu postępowania o przestępstwo skarbowe, aktu oskarżenia, oraz wyroków zapadłych w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. organ jest zobowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne ("postępowanie egzekucyjne umarza się"):

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,

9. na żądanie wierzyciela,

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przy czym, powyższe przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione przez ustawodawcę w sposób enumeratywny, co oznacza, że żadne inne przesłanki aniżeli te wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a,, nie mogą stanowić podstawy obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Jak wynika zaś z art. 70 § 2 - 4, 6 i 7 O.p. może nastąpić przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Natomiast, jak wynika z art.70 § 6 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem:

1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania;

2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania;

3) wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa;

4) doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów u.p.e.a.;

5) doręczenia zawiadomienia o przystąpieniu do zabezpieczenia w przypadkach określonych w art. 32a § 3 i art. 35 § 2 u.p.e.a.;

6) wystąpienia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, na wniosek strony, o którym mowa w art. 119h § 2, o opinię Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, co do zasadności zastosowania art. 119a lub środków ograniczających umowne korzyści.

lub po dniu upływu terminu na wydanie tej opinii.

Jednocześnie ustawodawca w art. 70 § 8 O.p. przewidział, że nie przedawniają się zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym,

z tym jednak zastrzeżeniem, że po upływie terminu, w jakim zobowiązanie powinno się przedawnić, mogą być one egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy nastąpiło przedawnienie któregokolwiek z zobowiązań podatkowych, objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

Zdaniem skarżącego, prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązało się z zobowiązaniami, których dotyczy niniejsze postępowanie egzekucyjne, zgodnie z treścią art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 § 7 pkt 1 O.p. spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, w czasie którego nie mogło nastąpić przerwanie biegu terminu przedawnienia, (nie można przerwać czegoś, co nie biegnie z powodu zawieszenia).

Sąd podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, co do braku przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ, co nie było kwestionowane

w kontrolowanej sprawie, odnośnie tytułów wykonawczych o nr. od [...] do [...], pomiędzy rozpoczęciem pięcioletniego terminu na dochodzenie należności, który liczony jest od dnia [...] grudnia 2007 r., a kolejnymi zastosowanymi środkami egzekucyjnymi, o których skarżący został zawiadomiony, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniach [...] i [...] listopada 2012 r., [...] lipca 2017 r. i [...] maja 2018 r. Odnośnie tytułu wykonawczego nr [...], w przypadku którego bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2008 r., przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniach [...] i [...] października 2012 r., [...] lipca 2017 r. i [...] maja 2018 r. Odnośnie tytułów wykonawczych od nr. od [...] do nr. [...] zastosowane środki egzekucyjne nie spowodowały przerwania biegu terminu przedawnienia. Zobowiązania te zostały zabezpieczone hipoteką przymusową ustanowioną na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę wieczystą nr [...] Wniosek o wpis w księdze wieczystej został złożony w ww. Sądzie Rejonowym [...] grudnia 2012 r.

Skarżący został zawiadomiony o zastosowaniu środków egzekucyjnych, które skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia, odpowiednio w dniach: [...] października 2012 r., [...] listopada 2012 r., [...] czerwca 2018 r. i z dniem [...] lipca 2017

(w trybie art. 44 K.p.a.).

Jak wynika zatem z powyższego, przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w okresie, kiedy postępowanie egzekucyjne nie było zawieszone, w związku

z toczącym się postępowaniem o przestępstwo skarbowe. Okres zawieszenia trwał od [...] listopada 2012 r. do [...] stycznia 2014 r. tzn. od daty wszczęcia dochodzenia w sprawie, do uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego P. – [...]

Odnośnie tytułów wykonawczych od nr. od [...] do nr. [...] słusznie organ wskazał, że zobowiązania objęte tymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i mogą być egzekwowane wyłącznie

z przedmiotu hipoteki, zgodnie z art. 70 § 8 O.p.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.