Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1305/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 16, art 5 ust 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], odmawiającą przyznania B. L. świadczenia wychowawczego na syna T. L.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

B. L. złożyła w dniu 1 czerwca 2016 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wskazując, że pierwszym dzieckiem jest W. L., zaś kolejne dzieci to T. L. i W. C..

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] Wójt Gminy Z. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko T. L., urodzonego w dniu [...] września 2000 r.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia wychowawczego, gdyż dochód na jednego członka jej rodziny wynosi [...] zł.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że córka W. L. nie zamieszkuje wspólnie z matką i dlatego nie może być uwzględniona w składzie jej rodziny. To ostatnie pojęcie zdefiniowane zostało w art. 2 ust. 16 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "rodzina" oznacza, m.in. małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia.

W tej sytuacji pierwszym dzieckiem jest T. L., a w takim przypadku niezbędne jest spełnienie kryterium dochodowego (art. 5 ust. 3 powołanej ustawy) - które wynosi 800 zł. Natomiast wnioskodawczyni próg ten przekracza. Przy rozpatrywaniu wniosku organ nie wziął pod uwagę W. C., gdyż w jego sprawie toczy się odrębne postępowanie - w związku z zamieszkiwaniem jego ojca poza granicami Polski.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. L., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 2, art. 13, art. 18, art. 20 ust. 1, art. 21 oraz art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, na skutek błędnego ustalenia, że T. L. jest pierwszym dzieckiem odwołującej, w sytuacji pominięcia córki – W. L., co skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego. W związku z czym wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] listopada 2016 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, iż w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w W. IV Wydział Cywilny z [...] października 2007 r., sygn. akt [...], powierzający władzę rodzicielską nad dziećmi obojgu rozwiedzionym rodzicom oraz ustalający miejsce zamieszkania dzieci, jako każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki. Jednakże w oświadczeniu notarialnym z dnia [...] listopada 2011 r. A. L. oraz B. L. wskazali, że W. L. będzie mieszkać od dnia 1 listopada 2011 r. u swojego ojca.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż W. L. uczy się w liceum w G. i tam mieszka w bursie, zaś koszty jej utrzymania ponosi wnioskodawczyni wraz z byłym mężem.

Następnie przytoczył treść art. 26 Kodeksu cywilnego dotyczącego ustalenia miejsca zamieszkania dziecka oraz art. 2 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazując, że podziela pogląd odwołania, iż bursa nie może zostać uznana za stałe miejsce zamieszkania dziecka, lecz sam ten fakt nie stanowi o tym, iż W. L. zamieszkuje u matki. Wnioskująca o świadczenie nie przedłożyła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że zostało odwołane oświadczenie rodziców, iż córka od 1 listopada 2011 r. stale zamieszkuje z ojcem - co uprawnia organ do twierdzenia, że W. L. nie zamieszkuje razem z matką.

Kolegium uznało także, że ustalenia organu w zakresie składu rodziny (3 osoby w rodzinie) oraz sytuacji dochodowej skarżącej ([...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie) były poprawne.

Skargę na powyższe orzeczenie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. L..

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła obrazę:

- przepisów prawa materialnego art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 2, art. 13, art. 16 ust. 2, art. 18, art. 20 ust. 1, art. 21 oraz art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, na skutek błędnego ustalenia, że pierwszym dzieckiem odwołującej jest T. L., w sytuacji pominięcia córki – W. L., co poskutkowało w konsekwencji odmową przyznania świadczenia wychowawczego;

- przepisów postępowania art. 138 § 1 kpa, przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy winna zostać ona zmieniona, bądź ewentualnie uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia organu I instancji i przyznanie skarżącej dochodzonego świadczenia wychowawczego.

Skarżąca uzasadniła, że niezrozumiałym jest uznanie, iż skoro córka nie zamieszkuje z rodzicami, nie powinna być traktowana jako członek rodziny, podczas gdy pozostaje ona na utrzymaniu rodziców, a żadnemu z nich nie została ograniczona władza rodzicielska. Przy czym w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki, wyłączające możliwość przyznania ze świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. skarżąca oświadczyła, że na pobyt stały córka zameldowana jest u męża, bo tak chciała, skończyła tam gimnazjum, a potem kontynuowała naukę w liceum w G. Córka większość czasu wolnego spędza u matki, gdyż tam ma rodzeństwo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] listopada 2016 r., odmawiającą przyznania B. L. świadczenia wychowawczego na syna T. L. - wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Uznało bowiem, że najstarsze dziecko wnioskodawczyni -córka W. L. zamieszkuje razem z ojcem. W związku z tym zastosowanie ma ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.), dalej jako "ustawa".

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organ powinien uwzględnić córkę skarżącej jako członka jej rodziny - w rozumieniu przepisów ww. ustawy - a co z tego wynika, czy rodzina skarżącej składa się z dwójki dzieci, czy też trójki dzieci.

Jak słusznie zauważył organ, ustawodawca w powołanej ustawie - która określa prawne warunki otrzymania świadczenia wychowawczego - zawarł legalną definicję "rodziny". Art. 2 ust. 16 ustawy stanowi, że pojęcie to oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428). Przy czym definicja ta zawiera także wyłączenia wskazując, iż do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; zaś w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Powyższe oznacza, że jednym z warunków uznania za rodzinę jest wspólne zamieszkiwanie z rodzicem lub innymi osobami wskazanymi w ustawie.

W niniejszej sprawie matka dziecka wystąpiła o świadczenie wychowawcze wskazując, że zamieszkuje z trójką swoich dzieci, przy czym dwójka z nich pochodziła z małżeństwa rozwiązanego wyrokiem rozwodowym z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...]. Należy w tym miejscu zauważyć, iż w pkt 2 tego orzeczenia wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi Sąd powierzył obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania małoletnich będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki.

Jednakże w aktach administracyjnych sprawy znajduje się późniejsze oświadczenie skarżącej z [...] marca 2016 r. (data pierwszej prezentaty), złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, że w dniu 2 listopada 2011 r. przed notariuszem rodzice dziecka porozumieli się, oświadczając, iż nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania córki, która przebywać będzie u ojca. W związku z dokonaną zmianą skarżąca zrzekła się alimentów na oboje dzieci od byłego męża.

W ww. oświadczeniu notarialnym z dnia [...] listopada 2011 r. (dołączonym do akt sprawy) A. L. oraz B. L. zdecydowali, że W. L. będzie mieszkać od dnia 1 listopada 2011 r. u swojego ojca. Wspólnie też uzgodnili, iż skoro jedno dziecko zostaje z mamą a drugie będzie mieszkać z tatą, to tata nie będzie płacił zasądzonych alimentów.

Ponadto na rozprawie sądowej skarżąca oświadczyła, że córka zameldowana jest na pobyt stały u byłego męża. Tam uczyła się w gimnazjum, a teraz uczy się w liceum w G.

Oznacza to, że rodzice W., sprawując nad nią władzę rodzicielską, zgodnie ustalili, iż zamieszka ona u ojca.

Art. 26 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459) stanowi, że jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa.

Z uwagi na powyższe nie można uznać, iż miejscem zamieszkania córki skarżącej jest miejsce zamieszkania matki. Skarżąca sama ustaliła wraz z ojcem dziecka, że ich córka zamieszka z ojcem. Zatem to właśnie w tym miejscu, koncentrują się interesy życiowe dziecka i tam przebywa ono z zamiarem stałego pobytu - a to wypełnia przesłanki określone w art. 25 k.c., które muszą być spełnione, aby można było ustalić miejsce zamieszkania danej osoby.

Skoro zatem miejscem zamieszkania W. L., zgodnie z powyższą regulacją, jest miejsce zamieszkania ojca - to w oparciu o powołaną definicję rodziny z ustawy z 11 lutego 2016 r., wchodzi ona w skład jego rodziny i nie może tego zmienić, ani czasowe przebywanie poza tym domem, ani to, iż drugi rodzic także partycypuje w kosztach jej utrzymania.

Ponownie należy podkreślić, że ustawodawca uznał za rodzinę jedynie osoby wspólne zamieszkujące ze sobą, innymi słowy są to osoby, które posiadają to samo miejsce zamieszkania. W niniejszej sprawie córka skarżącej nie spełnia tego warunku.

Odnosząc się z kolei do trzeciego z dzieci B. L., to w aktach sprawy znajduje się decyzja Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., przyznająca prawo do świadczenia wychowawczego na W. C. w wysokości [...] zł miesięcznie do dnia 30 września 2017 r. Dziecko to podlega bowiem pod regulacje prawne, dotyczące koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego - gdyż jego ojciec pracuje i zamieszkuje w [...].

W przedstawionych okolicznościach słusznie zatem organy obu instancji ustaliły, iż w sprawie będzie miało zastosowanie ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Tymczasem dochód rodziny skarżącej - jako składającej się z trzech osób: matki i dwóch synów - przewyższa tę kwotę, co jest faktem bezspornym. W związku z tym nie przysługuje jej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie - syna T. L., tylko dopiero na drugie dziecko - syna W. C., które to świadczenie został jej przyznane.

Podsumowując Sąd uznał, że organy właściwie orzekły w sprawie, stosując w sposób prawidłowy przepisy prawa, na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.