Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1208/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 9
journal: Dz.U. 1991 nr 106 poz. 457
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu.
article: poz. 446
journal: Dz.U. 1989 nr 7 poz. 5
article: art. 481
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: 1. Zasiłek dla bezrobotnych przyznaje organ państwowy decyzją administracyjną w ramach stosunku administracyjnoprawnego.

W tej sytuacji roszczenia związane z zasiłkami dla bezrobotnych nie mają charakteru roszczeń cywilnych.

2. W sprawach administracyjnych odsetki od opóźnionego świadczenia występują wyjątkowo i muszą je przewidywać szczególne przepisy prawa /art. 21 ust. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu - Dz.U. nr 106 poz. 457/.

TEZY

1. Zasiłek dla bezrobotnych przyznaje organ państwowy decyzją administracyjną w ramach stosunku administracyjnoprawnego.

W tej sytuacji roszczenia związane z zasiłkami dla bezrobotnych nie mają charakteru roszczeń cywilnych.

2. W sprawach administracyjnych odsetki od opóźnionego świadczenia występują wyjątkowo i muszą je przewidywać szczególne przepisy prawa /art. 21 ust. 9 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu - Dz.U. nr 106 poz. 457/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Teodora B. na decyzję Wojewody w B. z dnia 8 maja 1992 r. nr BP VI 9112/766/92 w przedmiocie odmowy naliczenia odsetek od zasiłku dla bezrobotnego - skargę oddalił.


UZASADNIENIE

Teodor B. /urodzony dnia 25 kwietnia 1949 r., wykształcenie średnie techniczne - technik budowlany o 20-letnim stażu pracy/ utracił pracę, jak wynika z informacji w aktach sprawy, dnia 30 listopada 1990 r. Był mianowanym pracownikiem państwowym /inspektorem gminnym w Urzędzie Gminy w H./ i w myśl odpowiednich przepisów przysługiwała mu 6-miesięczna odprawa /do końca maja 1991 r./.

Teodor B. zarejestrował się jako bezrobotny dnia 3 grudnia 1990 r. Z akt sprawy wynika, że zasiłek dla bezrobotnych za okres, kiedy przysługiwała mu 6-miesięczna odprawa po rozwiązaniu z nim stosunku pracy jako mianowanym pracownikiem państwowym, przyznano mu dopiero w wyniku ostatecznej decyzji Wojewody w B. z dnia 9 grudnia 1991 r. nr BP. VI. 9112/177/91 ze względu na ostateczne rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy uprzednich rozbieżnych interpretacji w sprawie uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych osób, które w tym czasie otrzymywały po rozwiązaniu umowy o pracę wynagrodzenie ze środków Skarbu Państwa.

Teodor B. po otrzymaniu korzystnej dla siebie decyzji Wojewody w B. z dnia 9 grudnia 1991 r. wystąpił do Rejonowego Biura Pracy w H. o wypłacenie mu odsetek od zasiłku dla bezrobotnych przyznanego mu wskazaną wyżej decyzją, to jest za okres od dnia 3 grudnia 1990 r. do dnia 2 stycznia 1991 r. i od dnia 28 stycznia 1991 r. do dnia 27 maja 1991 r.

Kierownik Urzędu Rejonowego w H. decyzją z dnia 27 marca 1992 r. nr BP. 9112/1094/92 M odmówił Teodorowi B. przyznania odsetek od zasiłku dla bezrobotnych za wymieniony wyżej okres. W uzasadnieniu podano, że w okresie tym obowiązywała ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu, która nie przewidywała wypłaty odsetek ustawowych za nieterminowe wypłaty zasiłków, dlatego zainteresowany otrzymał zasiłek w ustalonej wysokości bez odsetek. Dodatkowo podniesiono, że Rejonowe Biuro Pracy nie ponosi winy za nieterminową wypłatę zasiłku, ponieważ przepisy nie regulowały jednoznacznie prawa do zasiłku dla bezrobotnych dla osób pobierających wynagrodzenie z funduszów Skarbu Państwa z tytułu rozwiązania z nimi stosunku pracy na podstawie ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Ani art. 15 /regulujący wysokość i zasady przyznawania zasiłków dla bezrobotnych/, ani art. 37 /określający przeznaczenie środków z Funduszu Pracy/ ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu nie przewidywały wypłaty i finansowania odsetek za nieterminowe wypłaty świadczeń bezrobotnym.

Teodor B. odwołał się od decyzji organu I instancji do Wojewody w B.

Kategorycznie stwierdził, że za niewypłacenie mu w terminie zasiłku dla bezrobotnego wyłączną winę ponosi Urząd Rejonowy w H., gdyż "zgodnie z obowiązującymi przepisami w chwili zarejestrowania się w Rejonowym Biurze Pracy w H. spełniał wymogi do przyznania zasiłku". Zdaniem odwołującego się:

a/ żadne przepisy nie przewidywały wypłacenia zasiłku z rocznym opóźnieniem,

b/ przepisy ustalające ustawowe odsetki nie rozróżniają, jakich dotyczą należności,

c/ kwota z tytułu odsetek, która przysługiwała w dniu 19 grudnia 1991 r., ma obecnie inną wartość ze względu na rosnące koszty utrzymania.

Wojewoda w B. decyzją z dnia 8 maja 1992 r. nr BP.VI.9112/766/92 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielono argumentację organu I instancji oraz dodatkowo podniesiono, że prawo do żądania odsetek za nieterminowe wypłaty zasiłków dla bezrobotnych wprowadziła dopiero w art. 21 ust. 9 ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu.

Teodor B. zaskarżył decyzję Wojewody w B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego i żądał nie tylko wskazanych wyżej odsetek, ale i odsetek od zaległych odsetek. Ponadto między innymi podniósł, że skoro decyzje obu instancji odmawiające mu przyznania odsetek za nieterminowe wypłaty zasiłku dla bezrobotnego zostały wydane już w czasie obowiązywania nowej ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu, która przewiduje odsetki za nieterminowe wypłaty zasiłków, to należą mu się te odsetki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór dotyczy naliczania odsetek ustawowych od wypłaconych z opóźnieniem zasiłków dla bezrobotnego /opóźnienie wynikło ze zmiany wykładni przepisów co do możliwości pobierania zasiłku dla bezrobotnego przez osoby pobierające w tym czasie wynagrodzenie z funduszu Skarbu Państwa z tytułu rozwiązania z nimi stosunku pracy jako pracownikami mianowanymi/.

Zasiłek dla bezrobotnego jest sprawą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnym. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu Państwo ma określone zadania w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia. W ramach tych zadań o charakterze publicznym wypłaca się na określonych ustawowo warunkach zasiłki dla bezrobotnych /osób zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, a pozostających bez pracy/, w celu ochrony podstaw ich egzystencji jako ludzi bez pracy i źródeł dochodu.

Zasiłek dla bezrobotnego przyznaje organ państwowy decyzją administracyjną. W ramach więc stosunku administracyjnoprawnego /stosunku opartego na zasadzie podporządkowania, a nie równości stron/ następuje zaspokajanie ze środków /funduszów/ publicznych pewnych podstawowych potrzeb życiowych bezrobotnych. Na decyzje związane z przyznaniem lub odmową przyznania zasiłku dla bezrobotnego przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji wszelkie roszczenia związane z zasiłkami dla bezrobotnych nie mają charakteru roszczeń cywilnych /gdyby zresztą miały charakter cywilny, właściwy do ich rozpoznania nie byłby NSA, lecz sąd powszechny - sąd cywilny/.

W sprawach cywilnych, stosownie do art. 481 kodeksu cywilnego, należą się odsetki od opóźnionego świadczenia. W sprawach administracyjnych możliwość taką przewiduje się wyjątkowo i musi ona wynikać ze specjalnego, wyjątkowego przepisu prawa. W okresie objętym sporem /obowiązywała wtedy jeszcze ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu/ przepisu takiego nie było. Przepis taki pojawił się dopiero w obowiązującej od dnia 1 grudnia 1991 r. ustawie z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /art. 21 ust. 9/.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 207 par. 5 Kpa należało skargę oddalić.