Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 691/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi P. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wiadomości mailowej z dnia 19 maja 2022 r. P. H. (zwany dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącym") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (zwanego dalej "MOPR") o przyznanie pomocy w zakresie pokrycia jego zobowiązania związanego z uregulowaniem rachunku za energię elektryczną. Jak stwierdził, zapłacił 1/3 opłaty w kwietniu. Wkrótce planuje pokryć drugą część zobowiązania. Nie może zapłacić całości, gdyż nadal reguluje pozostałe zobowiązania, jakie ma wobec Enea S.A.

Pismem z dnia 20 maja 2022 r. Prezydent Miasta P. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia jemu pomocy finansowej.

W dniu 26 maja 2022 r. odbył się wywiad środowiskowy za pośrednictwem rozmowy telefonicznej. W toku wywiadu ustalono, że wnioskodawca pobierał już środki finansowe z MOPR na regulację swoich zobowiązań finansowych. Obecnie do uregulowania pozostaje kwota [...]zł. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niezdolną do pracy, choruje przewlekle.

Wnioskodawca zamieszkuje bez wiedzy właściciela w budynku warsztatu rzemieślniczego. Prąd jest droższy, ponieważ wnioskodawca w grudniu 2021 r. podpisał nową umowę z Enea S.A., a że zajmuje lokal usługowo-handlowy, mógł zawrzeć tylko umowę dla firm. Według tej umowy cena prądu jest wyższa.

Pracownik MOPR doszedł do wniosku, że skoro wnioskodawca otrzymał już dwukrotnie wsparcie na pokrycie rachunków za prąd, a one nadal rosną, to w sezonie grzewczym będą jeszcze wyższe. Przyznanie kolejnej pomocy byłoby bezcelowe, ponieważ sytuacja wnioskodawcy nie ulegnie zasadniczo zmianie. Aktualna wysokość dochodu wnioskodawcy to [...] zł.

Decyzją z dnia 30 maja 2022 r., nr [...] Prezydent odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłacenie energii w wysokości [...] zł. Jak wynika z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.s.") prawo do świadczeń pieniężnych z systemu pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód na osobę nie przekracza 776 zł przy jednoczesnym występowaniu jednej z sytuacji opisanych w art. 7 pkt 2-9 i 11-15 u.p.s.

Dochód wnioskodawcy jest niższy niż kryterium finansowe, dlatego to wskazywałoby na podstawę do przyznania jemu oczekiwanej pomocy. Jak wynika natomiast z art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w okolicznościach wskazanych w tym przepisie – zaspokojenie potrzeby bytowej.

Prezydent zdecydował się na nieprzyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego, ponieważ od wielu lat sytuacja mieszkaniowa wnioskodawcy jest nieuregulowana. Wnioskodawca zajmuje lokal użytkowy, a nie mieszkaniowy i nie dąży do zmiany tego stanu rzeczy. Zajmowanie lokalu użytkowego implikuje wyższe stawki opłat za prąd. Wnioskodawca zajmuje ten lokal z własnej woli. Można przecież wystąpić o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów Miasta [...], ale wnioskodawca nigdy nie wystąpił z takim wnioskiem. Nawet gdyby wnioskodawca zdecydował się wynająć inny lokal, może ubiegać się o dodatek mieszkaniowy z [...] Centrum Świadczeń.

Prezydent wskazał, że pomoc społeczna nie ma na celu zaspokajania każdej z potrzeb wnioskodawcy. Jej rolą jest ułatwianie, wspieranie w dążeniu wnioskodawcy do przezwyciężenia kryzysu życiowego, a nie utrzymywanie beneficjentów jej pomocy. Bezczynność wnioskodawcy w zakresie poprawienia swojego statusu życiowego w żaden sposób nie pomaga w wyjściu z kryzysu.

Prezydent uznał, że nie może dłużej pomagać w opłacaniu rachunków wnioskodawcy. Dwukrotnie uzyskał bowiem pomoc w kwocie łącznej [...] zł, sam wnioskodawca wpłacił [...] zł, co ma się nijak do przejęcia inicjatywy w dążeniu do wyjścia z problemów. Ceny będą teraz tylko wyższe, a więc każdy następny rachunek, jaki przedstawi wnioskodawca będzie o wiele większy. Udzielanie pomocy przez lata nie oznacza, że już za każdym razem należy przyznawać wnioskodawcy pomoc.

W terminowo wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji wnioskodawca wniósł o jej uchylenie i wydanie decyzji, w której zostanie jemu przyznane wnioskowane świadczenie z systemu pomocy społecznej. Wnioskodawca nie zgodził się z twierdzeniami organu I instancji. Spełnienie przez niego kryterium dochodowego, które kwalifikuje jego do przyznania pomocy finansowej i twierdzenie, że jego sytuacja życiowa to jego wybór, jest dla niego nieprawdą. Wnioskodawca stwierdził, że jest ubogi, bezdomny (w myśl definicji ustawowej), bezrobotny oraz przewlekle schorowany. Organ I instancji powinien wnikliwe rozpoznać okoliczności, w jakich wnioskodawca się znalazł, a które spełniają okoliczności wskazane w art. 7 u.p.s.

Wnioskodawca uważa, że dostęp do energii elektrycznej jest podstawową potrzebą, dlatego niezrozumiałe jest dla niego to, że odmawia się jemu spełnienia tej potrzeby. Całe mieszkanie opiera się na dostępie do energii elektrycznej. Posiłki są przygotowywane na kuchence elektrycznej, jesienią, zimą oraz wczesną wiosną wnioskodawca dogrzewa się grzejnikami elektrycznymi, posiada lodówkę, telefon oraz dostęp do komputera także wymagają energii elektrycznej.

Ze względu na zmiany kadrowe w MOPR wszystkie jego próby uzyskania lokalu socjalnego skończyły się niczym, więc sytuacja życiowa wnioskodawcy nie jest jego winą.

W piśmie z dnia 27 czerwca 2022 r. wnioskodawca uzupełnił swoje odwołanie. Stwierdził, że dostęp do energii elektrycznej jest podstawową potrzebą życiową. Wszystkie twierdzenia podniesione w pierwotnym odwołaniu zostały podtrzymane.

Pismem z dnia 13 lipca 2022 r. wnioskodawca wezwał organ odwoławczy do szybkiego rozpoznania jego odwołania, ponieważ grozi jemu odłączenie dostaw prądu.

Decyzją z dnia 18 lipca 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium zrelacjonowało stan faktyczny sprawy oraz przedstawiło istotę instytucji pomocy społecznej. Następnie SKO podkreśliło, że zasiłek celowy jest przyznawany w drodze decyzji administracyjnej w ramach uznania administracyjnego. Mimo tego, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe kwalifikującego jego do otrzymania rzeczonej pomocy, to jednak organ administracji publicznej może zdecydować o nieprzyznaniu jej, na co zezwala prawodawca pozostawiając to woli organu.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne sprawy. Od kwietnia 2020 r. wnioskodawca korzysta z pomocy MOPR. Zamieszkuje w lokalu, dla które stawki cen za prąd są znacznie wyższe, ponieważ przeznaczeniem tego lokalu nie jest mieszkalnictwo, a użytkowanie. Od 2020 r. wnioskodawca wie, że może podjąć starania o lokal socjalny, ale dotąd nie złożył stosownego wniosku. SKO podniosło, że zasiłek celowy jest dedykowany dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Nie można udzielać tej pomocy dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o tę formę pomocy. Organ nie ma obowiązku udzielania każdej pomocy i w każdej wysokości, jaką życzy sobie wnioskodawca.

Wydanie decyzji w warunkach uznania administracyjnego sprawia, że fakt regularnego udzielania pomocy nie ma żadnego wpływu na niniejszą sprawę. Wnioskodawca otrzymał już dwukrotnie pomoc w łącznej wysokości ponad [...] zł na uregulowanie zobowiązań finansowych, jakie posiada względem Enea S.A.

SKO zgodziło się z poglądem Prezydenta, że udzielanie wnioskodawcy pomocy w postaci zasiłku celowego jest niecelowe. Zajmowanie lokalu użytkowego oznacza to, że koszt poboru energii elektrycznej zawsze będzie wysoki, a szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Wnioskodawca z kolei ma możliwość poprawy swojej sytuacji życiowej, ale z nieznanych powodów nie stara się zmienić czegokolwiek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący zakwestionował decyzję organu II instancji w całości. Skarżący zarzucił SKO naruszenie prawa materialnego, poprzez nieobjęcie jego pomocą skoro wiadomym jest, że utrzymuje się on wyłącznie z pomocy społecznej i nie ma możliwości uzyskania innych dochodów. Skarżący podniósł także naruszenie interesu prawnego. Jak wskazał, ma prawo do ochrony w sytuacji, w jakiej się znalazł. Uważa, że energia elektryczna jest jego podstawową potrzebą życiową szczególnie, że opłaca w części swoje zobowiązania. Spełnienie tej potrzeby jest gwarantowane przez przepisy u.p.s. oraz Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Skarżący stwierdził także, że decyzja organu II instancji narusza jego interes faktyczny. Według Skarżącego, grozi jemu odłączenie lokalu, który zajmuje, od dostaw energii elektrycznej, przez co nie będzie mógł się ogrzewać, dbać o higienę osobistą, wykonywać zabiegów leczniczych z wykorzystaniem ciepłej wody, przygotowywać sobie posiłków, korzystać z oświetlenia oraz naładować telefon.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 14 października 2021 r. [powinno być "2022 r." – uw. Sądu] Skarżący powiadomił tut. Sąd o odłączeniu jego mieszkania od dostaw energii elektrycznej.

Pismem z dnia 7 listopada 2022 r. MOPR powiadomił Sąd o udzieleniu pomocy Skarżącemu w związku z odcięciem jego mieszkania od dostaw energii elektrycznej. Decyzją z dnia 28 października 2022 r. Prezydent przyznał Skarżącemu pomoc w wysokości [...] zł. Skarżący zobowiązał się do zapłacenia z własnych środków [...] zł oraz zapłaci za ponowne przyłączeni lokalu. Mimo to nie zachodzi tożsamość spraw. Prezydent wskazał dodatkowo, że Skarżący został skierowany do mieszkania chronionego, aby mógł korzystać z energii w innym lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Na przełomie roku 2022 i 2023 odnotowano wiele zachorowań na grypę oraz inne infekcje, stąd decyzja o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2022 r. Zastępca Przewodniczącej Wydziału II tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2023 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu zasiłku celowego. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy u.p.s. Analizę o motywach zapadłej decyzji, a będącej przedmiotem skargi należy rozpocząć od zwrócenia uwagi, że instytucja prawna, jaką jest pomoc społeczna stanowi przejaw subsydiarnej działalności państwa. Rolą państwa jest udzielanie pomocy osobom potrzebującym, które z uwagi na niekorzystne zdarzenia, jakie wystąpiły w ich życiu, znalazły się w trudnej sytuacji. Zgodnie z art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają pomoc osobom z niepełnosprawnościami prowadząc politykę społeczną, w której uwzględnia się potrzeby wynikające z trudnej sytuacji materialnej. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na słowo "pomoc", które oznacza "wspieranie kogoś fizycznie lub moralnie, wsparcie, ratunek" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 717). Słownikowe znaczenie "pomocy" prowadzi do wniosku, że jej celem jest wsparcie, ułatwienie osiągnięcia jakiegoś zamierzonego celu, a nie wyręczenie osoby podejmującej starania. Podobnie jest w przypadku pomocy społecznej, które cele zostały określone w art. 2 ust. 1 u.p.s. Powołany przepis stanowi: "Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Ustawodawca sam podkreśla, że polityka społeczna nie prowadzi do wyręczenia osoby potrzebującej, tylko do umożliwienia przezwyciężenia trudności życiowych. Osoba potrzebująca musi samodzielnie uporać się z tymi trudnościami, a władze publiczne mają na celu udzielenie wsparcia, którego katalog rozmaitych form określają przepisy u.p.s. Twierdzenie Sądu znajduje poparcie w art. 3 i art. 4 u.p.s. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Ustawodawca, który jest racjonalny zdaje sobie sprawę z tego, że wszystkie podmioty, które zostały desygnowane w art. 2 ust. 2 u.p.s. do sprawowania polityki społecznej posiadają ograniczone zasoby do udzielania rzeczonej pomocy. Mimo to, podmioty te powinny starać się tak nimi gospodarować, aby pomoc mogła być udzielana. To jednak nie oznacza, że zakres pomocy ma odpowiadać zakresowi potrzeb wynikających z trudności, w jakich znalazła się osoba potrzebująca. Osoba taka jest zobowiązana, na podstawie art. 4 u.p.s., do współdziałania w rozwiązywaniu jej trudności życiowych.

Wszystkie dotychczasowe twierdzenia Sądu w składzie orzekającym znajdują potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej. "Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zatem wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej." (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 825/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Pomoc społeczna nie służy stałemu zaspokajaniu wszelkich oczekiwań osób o to wnioskujących, lecz jedynie wspieraniu ich do czasu uzyskania przez te osoby możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 3038/19, dostępny w CBOSA).

Jedną z form wsparcia udzielnej przez system pomocy społecznej jest zasiłek celowy uregulowany w art. 39 ust. 1 u.p.s. Jednakże, aby uzyskać pomoc w tej formie, osoba ubiegająca się o ten zasiłek musi spełnić wymóg z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a więc spełnić kryterium dochodowe. Innymi słowy, przekroczenie tego kryterium dochodowego oznacza niemożność uzyskania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 u.p.s. Sąd w składzie orzekającym podkreśla słowo "może". Ustawodawca wskazał w tym przepisie kompetencję, z której organ pomocowy może, ale nie musi skorzystać. Jest to więc instytucja uznania administracyjnego.

Należy rozpocząć od kwestii uznaniowości. Organ administracji publicznej, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Organ pomocy społecznej zobligowany jest również wziąć pod uwagę wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, w tym przede wszystkim osoby, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 431/20, dostępny w CBOSA). Instytucja uznaniowości opiera się na założeniu, że każde rozstrzygnięcie w ramach niej jest zgodne z prawem, a więc zarówno decyzja o przyznaniu zasiłku celowego (niezależnie od wysokości przyznanej pomocy), jak i decyzja o odmowie przyznania tego zasiłku. Istotnym jest to, aby organ administracji publicznej uzasadnił swoją decyzję w taki sposób, żeby ustrzec się od zarzutu arbitralności oraz dowolności. W tym miejscu godzi się zauważyć, że nie stanowi naruszenia zasady budzenia zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a."]) uzasadnienie, które nie przekonuje Skarżącego o trafności zapadłego rozstrzygnięcia. Wielokrotnie ta zasada ma charakter subiektywny. Jeżeli organ administracji publicznej uzasadnił swoją decyzję uznaniową, sąd administracyjny nie może uznać, że nie odpowiada ona prawu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że Skarżący kolejny raz złożył wniosek o udzielenie jemu pomocy w uregulowaniu należności finansowych za zużycie energii elektrycznej. Skarżący spełnił kryterium dochodowe, ponieważ jego aktualny dochód to kwota [...]zł, a kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 776 zł. Z tego względu zasiłek celowy może być przyznany, ale nie musi.

Warto podnieść, że Skarżący od kilku lat jest obciążony długami i podejmuje próby regulowania swoich należności z udziałem MOPR. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżący zamieszkuje lokal użytkowy – warsztat rzemieślniczy – który nie służy celom mieszkaniowym. Skarżący zawarł umowę z Enea S.A. o dostawę energii elektrycznej. Z uwagi na to, że lokal ten ma charakter użytkowy, a nie mieszkaniowy, inna jest stawka za prąd. Jest ona dedykowana podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, a nie osobom zamieszkującym taki lokal. Oczywistym jest, że każdorazowa opłata za prąd będzie dużo wyższa szczególnie w dobie inflacji. Skarżący świadomie zawarł tę umowę, a więc liczył się z kosztami, które przyjdzie jemu ponosić i akceptował to. Dodatkowo wiedząc, że koszty opłaty za energię elektryczną są i będą wysokie, Skarżący bez umiaru wykorzystuje tę energię. O ile można zrozumieć, że podgrzewanie wody, czy też przygotowywanie posiłków wymaga zużycia energii elektrycznej, o tyle całosezonowe ogrzewanie się grzejnikami elektrycznymi świadczy o nieroztropnym korzystaniu z niej. Organy administracji publicznej podniosły to w swoich orzeczeniach. Stwierdziły, że sposób korzystania przez Skarżącego z energii elektrycznej będzie zawsze generować wysokie rachunki szczególnie, że stawka jest wyższa dla lokali użytkowych.

Kolegium podniosło, że Skarżący może zmienić swoją sytuację. Może złożyć wniosek o przyznanie lokalu socjalnego z zasobów lokalowych Miasta [...]. Może racjonalniej gospodarować energią elektryczną, jednakże Skarżący wydaje się nie mieć zamiaru tego zrobić. Zarówno SKO jak i Prezydent zasadnie podnieśli, że dostęp do energii elektrycznej jest istotny dla każdego człowieka, ale racjonalność korzystania z tej energii także musi być brana pod uwagę szczególnie w sprawach uznaniowych. "Zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym." (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2735/19, dostępny w CBOSA). Za niezbędną potrzebę życiową nie można uznać problemów finansowych związanych z zobowiązaniami umownymi. Podobny pogląd przyjmuje się w orzecznictwie. "Trudno uznać, iż opłata zaległej faktury za energię elektryczną jest zdarzeniem nadzwyczajnym, którego nie można było przewidzieć." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1695/14, dostępny w CBOSA). Niezbędna potrzeba życiowa to taka, bez której wnioskodawca nie może funkcjonować. Podkreśla ona więc nadzwyczajny charakter tejże potrzeby. "Zadłużenie czynszowe i zadłużenie za energię elektryczną jest efektem zaległości w terminowym regulowaniu tych należności, co wyklucza nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny charakter zgłoszonej potrzeby." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2381/14, dostępny w CBOSA). Należy podnieść, że Skarżący sam sprowadził na siebie problemy finansowe. Zawarł bowiem umowę z Enea S.A. wiedząc, że lokal użytkowy będzie korzystać z innej stawki za prąd. Godząc się na to Skarżący liczył się ze wszystkimi konsekwencjami.

Dopóki Skarżący będzie zamieszkiwać w lokalu użytkowym, za każdym razem rachunki będą wysokie. MOPR od lat pomaga Skarżącemu, a ten nie podejmuje prób zmiany swojej sytuacji. To zasadnie przemawia na rzecz tezy, że odmowa przyznania pomocy w formie zasiłku celowego jest ze wszech miar zasadna. W ocenie Sądu w składzie orzekającym SKO wydało prawidłową decyzję.

Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w skardze, Sąd stwierdził ich niezasadność. Skarżący korzystając z wyższej stawki za energię elektryczną naraża się nieustannie na problemy finansowe. Zużywając ją na potrzeby ogrzewania, zamiast wybrania innego źródła paliwa sprawia, że każda pomoc z MOPR będzie niewystarczająca. Należy zauważyć, że MOPR posiada ograniczone środki na pomoc potrzebującym. Poza Skarżącym są inni potrzebujący, którym MOPR także musi pomóc. Utrzymywanie się z pomocy społecznej nigdy nie jest rozwiązaniem. Pomimo problemów zdrowotnych Skarżący nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu uniemożliwiającym podjęcie jakiegokolwiek zajęcia. Skoro Skarżący ma dostęp do internetu, możliwe jest podjęcie pracy bez konieczności opuszczania miejsca zamieszkania mimo orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jak zasadnie stwierdziło SKO, Skarżący nie wykazuje zainteresowania jakąkolwiek zmianą sytuacji, w jakiej się znajduje.

Nikt nie kwestionuje tego, że Skarżący ma prawo oczekiwać pomocy zapewniającej jemu ochronę godności człowieka. Energia elektryczna sama w sobie nie jest potrzebą niezbędną, tylko to co powstaje, przy jej wykorzystaniu. Skarżący może racjonalniej gospodarować energią, dlatego udzielanie pomocy za każdym razem, kiedy złoży on wniosek o pomoc jest niezasadne.

Skarżący musi wiedzieć, że interes faktyczny nie jest przedmiotem ochrony prawnej. Tylko interes prawny poparty publicznym prawem podmiotowym może stanowić podstawę działania przez organ administracji publicznej. Świadczy o tym chociażby przepis art. 28 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi per se. Kierując się powołanym już art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.