Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 210/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. M. W. kwotę 292,80 /słownie: dwustu dziewięćdziesięciu dwóch 80/100/ złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D. , po rozpatrzeniu odwołania B. B. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto [...] zł za okres [...] r. do [...] r. oraz obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 76 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. z 2004r. Nr 99 poz. 1001 z póź. zm./ - dalej zwaną "ustawa" uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto [...] zł za okres od dnia [...] r. do [...] r. oraz obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż w odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji. B. B. wniosła o jej uchylenie, podając, że organ nie wyjaśnił przyczyn dlaczego odmówiono jej uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] r. Podniosła, iż nieprawidłowo wyliczono kwotę jaka podlegałaby obowiązkowi zwrotu na podstawie art. 76 ust. 3 przedmiotowej ustawy.

W toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że B. B. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. jako osoba bezrobotna w dniu [...] r. i pobierała zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] r. do dnia [...] r. W dniu rejestracji zainteresowana odebrała pouczenie o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i podpisała oświadczenie bezrobotnego, w którym podała, że nie ma zarejestrowanej pozarolniczej działalności.

Ustalono, że B. B. rejestrując się w dniu [...] r. w urzędzie pracy miała zarejestrowaną pozarolniczą działalność. Na potwierdzenie tego faktu przedłożono zaświadczenie Urzędu Miejskiego Wydziału Spraw Obywatelskich Działu Rejestracji Działalności Gospodarczej we W. z dnia [...] r., z którego wynika, że zainteresowana posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą "A"- B. B. prowadzoną na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanego w dniu [...] r. pod Nr [...] , którą rozpoczęła w dniu [...] r. Ponadto stwierdzono na podstawie pisma Urzędu Skarbowego W. - K. z dnia [...] r., że ww. działalność została przez B. B. podjęta w dniu [...] r. co zainteresowana potwierdziła w złożonym w dniu [...] r. oświadczeniu.

Organ I instancji po wznowieniu postanowieniem z dnia [...] r. postępowania uchylił decyzją administracyjną z dnia [...] r. Nr [...] wydane wcześniej w sprawie zainteresowanej decyzje ostateczne tj. decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r., decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, decyzję Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. do dnia [...] r. decyzję Nr [...] z dnia, [...] r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. z powodu upływu jego pobierania, decyzję SNr [...] z dnia [...] r. z powodu nabycia prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej, oraz o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] r. Od decyzji tej zainteresowana nie składała odwołania przez co stała się ostateczną.

Kolejną decyzją administracyjną z dnia [...] r. uznano, że wypłacony B. B. zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł, jest świadczeniem nienależnym i zobowiązano zainteresowaną do jego zwrotu.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o obowiązku zwrotu przez B. B. nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto [...] zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz o obowiązku spłaty powyższego zadłużenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Zgodnie z przepisem art. 76 ust.2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania , jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach a także świadczenie wypłacone zostało na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

B. B. dokonała w dniu [...] r. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod Nr [...] i działalność gospodarczą rozpoczęła w dniu [...] r. Zainteresowana została pouczona w dniu [...] r. o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej a także w złożonym w tym dniu oświadczeniu zainteresowana nie ujawniła faktu zarejestrowania i podjęcia pozarolniczej działalności. Zatem pobrane przez B. B. zasiłki powinny zostać zwrócone, zgodnie z art. 76 ust.1 i ust.2 ustawy.

Zgodnie art. 76 ust. 3 powołanej ustawy roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.

W sprawie zainteresowanej ustalono, że organ I instancji w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. Nr [...] o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w wysokości brutto [...] zł. nieprawidłowo określił kwotę podlegającą zwrotowi podając, że B. B. pobierała zasiłek od dnia [...] r. do dnia [...] r. Z tego względu zaskarżoną decyzję należało uchylić bowiem w decyzji tej nie uwzględniono okoliczności przedawnienia roszczenia powiatowego urzędu pracy z upływem 3 lat od dnia wypłaty zasiłku.

W powyższej sprawie należy też podkreślić, że zasiłek dla bezrobotnych ma charakter świadczenia wypłacanego w pewnych odstępach czasu. Dlatego też termin przedawnienia żądania zwrotu tego świadczenia powinien być obliczany dla każdej wypłaty odrębnie i dlatego zgodnie z kartą wypłat zasiłków obowiązującą należnością do zwrotu jest należność za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Wypłaty zasiłku w kwocie [...] zł miesięcznie dokonano za miesiąc [...] w dniu [...] r., za miesiąc [...] w dniu [...] r. za miesiąc [...] w dniu [...] r., za miesiąc [...] w dniu [...] r., za miesiąc [...] w dniu [...] r. natomiast za miesiąc [...] w dniu [...] r. powyższe należności do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy nie uległy przedawnieniu. Kwota którą skarżąca winna zwrócić wynosi [...] zł ([...] x [...] zł).

W świetle powyższego należało B. B. zobowiązać do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości brutto [...] zł.

Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie obowiązujących przepisów prawa tj. przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Dodatkowo wskazano, że B. B. może wystąpić do Starosty Powiatu W. z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy.

Odnośnie zarzutu zainteresowanej, że nie wyjaśniono jej przyczyn odmowy uznania za osobę bezrobotną podano, że w świetle art.2 ust.1 pkt.2 ustawy jest osoba która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (...).

W skardze na wyżej opisaną decyzję skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego w kwestii niespełnienia definicji bezrobotnego, bowiem nie uwzględniono faktu zaprzestania składania deklaracji podatkowych w związku z nieosiąganiem dochodów tzw. oświadczeniem o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Również nie uwzględniono faktu poinformowania przez skarżącą PUP, iż od roku [...] r. nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie ustosunkowano się do użytego w przepisach prawnych sformułowania "prowadzenie działalności" w sytuacji gdy skarżąca od lat jej nie prowadzi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu B. B. podniesionego w skardze na decyzję Wojewody D. podkreślono, że organ odwoławczy rozpatrywał sprawę dotyczącą obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych która została wydana po uprawomocnieniu się decyzji orzekającej o odmowie uznania zainteresowanej za osobę bezrobotną z dniem [...] r.

Nie można się też zgodzić, że skarżącej nie wyjaśniono przyczyn odmowy uznania za osobę bezrobotną. Zarówno organ I instancji w decyzji z dnia [...] r. Nr [...] jak i organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyjaśniał stronie, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia (...) oraz w przypadku osoby, która wcześniej podjęła prowadzenie pozarolniczej działalności - wyłącznie osoba która wykaże, że wyrejestrowała tę działalność.

Nie można też uznać wyjaśnienia B. B. , że od [...] r. nie prowadziła działalności gospodarczej bowiem ją zawiesiła w związku z nie osiąganiem dochodów. Istotne w sprawie jest, że zainteresowana podjęła prowadzenie pozarolniczej działalności i do dnia rejestracji w urzędzie pracy jej nie wyrejestrowała. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2, lit. f ustawy zawieszenie działalności nie może mieć znaczenia w sprawie. Od osoby rejestrującej się w urzędzie pracy zgodnie z ww. przepisem ustawy oczekuje się przedłożenia stosownego dokumentu, że prowadzoną pozarolniczą działalność wyrejestrowała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Według art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik, sprawy, bądź z naruszeniem procedury administracyjnej, uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydenta W. , wydaną - po wznowieniu postępowania - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 151 § 2 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 i 5, art. 13 ust. 3 pkt 1 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 z póź. zm./ uchylono decyzje ostateczne: tj. decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r., decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, decyzję Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wys. [...] zł., decyzję Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. z powodu upływu okresu jego pobierania, decyzję Nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o utracie z dniem [...] r. statusu osoby bezrobotnej z powodu nabycia prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej, oraz orzeczono o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...] r.

Od powyższej decyzji skarżąca nie wniosła odwołania.

Zaskarżona decyzja jest natomiast następstwem wcześniejszego orzeczenia wydanego we wznowionym postępowaniu.

Zgodnie z art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, i ust. 3 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się:

świadczenie pieniężne wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;

świadczenie pieniężne wypłacono na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Roszczenie z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.

W dniu [...] r. skarżąca wypełniła Kartę rejestracyjną bezrobotnego oraz poświadczyła własnoręcznym podpisem, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy, prawdziwość danych i oświadczeń zamieszczonych w tej Karcie. Z oświadczenia skarżącej wynika, iż nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej /.../ /pkt 7 oświadczenia/ oraz "zobowiązuje się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w Karcie rejestracyjnej podanych /.../ oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie /pkt 14/".

Z kolei w oświadczeniu rejestrowanego z dnia [...] r. skarżąca podała, iż nie ma zarejestrowanej pozarolniczej działalności na podstawie wpisu do ewidencji /pkt 9 oświadczenia/.

Ponadto w oświadczeniu z dnia [...] r. skarżąca podała, że działalność gospodarczą, którą zarejestrowała w [...] r. prowadziła przez [...] miesięcy, "odwołała ją w [...] r. i była prowadzona przez [...] miesiące". Wpłacała wówczas składki na ubezpieczenie społeczne do ZUS-u a podatek do US W. K. .

Z pisma Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] r. wynika, iż zgodnie z treścią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej - na dzień [...] r. - skarżąca dokonała w dniu [...] r. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod Nr [...] - data rozpoczęcia działalności [...] r. Data ostatniej zmiany [...] r.

Z informacji zawartej w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. K. z dnia [...] r. wynika, że do dnia [...] r. nie wypłynęła do organu podatkowego decyzja z Urzędu Miejskiego o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej.

Skoro stwierdzono, iż skarżąca w dacie rejestracji tj. [...] r. miała zarejestrowaną działalność gospodarczą, którą podjęła w [...] r. to tym samym nie mogła być osobą bezrobotną.

W myśl bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bezrobotnym jest osoba, która - poza innymi warunkami - nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności /.../. Identyczną definicję bezrobotnego zawiera przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 f ustawy.

Stąd też pobrane przez skarżącą zasiłki dla bezrobotnego w podanym okresie należało uznać za świadczenie nienależne w rozumieniu powołanego wyżej unormowania a w konsekwencji nakazać ich zwrot.

Wypada zwrócić uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.12.1996r. OPS 5/96 /ONSA 1997/2/47/, w której przyjęto, iż "osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, chyba, że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności /art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz.U. z 1996, Nr 47 poz. 211 z póź. zm./".

Na marginesie zauważyć trzeba, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zamiast przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa powołano przepis art. 138 § 2 kpa. W osnowie przy tym zawarto rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i orzeczeniu obowiązku.

Tym niemniej mimo rozbieżności między podstawą prawną a osnową decyzji jej uzasadnienie odpowiada treści rozstrzygnięcia co pozwala przyjąć, iż uchybienie powyższe nie ma wpływu na byt prawny kontrolowanego aktu prawnego.

W tej sytuacji skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw prawnych należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.

Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200 w zw. z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu /.../ oraz § 2 ust. 3 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z póź. zm./.