Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1775/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107   par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta K. z [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości świadczenia nienależnie pobranego w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r. na dziecko K. M., w łącznej wysokości 1500 zł oraz jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Z ustaleń organu wynika, ze Burmistrz Miasta K. decyzją z [...] 2017 r. przyznał A. M. świadczenie wychowawcze na dziecko K. M. Następnie organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie mające na celu dokonanie ustaleń w sprawie pobranego przez A. M. nienależnie świadczenia wychowawczego, w wyniku którego wydał w dniu 11 kwietnia 2017 r. decyzję uchyloną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzję z [...] maja 2017 r. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Burmistrz K. wydał decyzję z [...] lipca 2017 r. na podstawie, której ustalił wysokość świadczenia nienależnie pobranego na kwotę łączną 1500 zł i orzekł o jego zwrocie. Tytułem uzasadnienia organ I instancji wskazał, iż dokonane przez niego ustalenia w przedmiocie określenia wysokości dochodu rodziny w 2014 r. prowadzą do ustalenia, iż z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego świadczenie wychowawcze wskazane w sentencji decyzji jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Rozpoznając odwołanie A. M. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że ponieważ sprawa dotyczy świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia jest rok 2015, natomiast rok wskazany w treści zapisu ust. 3 art. 7 ustawy to rok 2016. Organ przytoczył treść art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i uznał, że dokonując stosownie do powołanych przepisów ustaleń wysokości dochodu rodziny Skarżącej na członka rodziny, wynosił on w roku 2014 946 zł, a zatem był wyższy niż 800 zł. Mając na uwadze zapis art. 5 ust. 3 powyższej ustawy organ stwierdził, że Skarżącej w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r. świadczenie wychowawcze nie przysługiwało, a co za tym idzie na zasadzie art. 25 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy jest ona zobowiązana do zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. M. zarzuciła:

– naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 ust. 1 i 3, art. 25 ust. 1 i 2 – wszystkie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci,

– naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1, 24 § 1 pkt 5 kpa.

Wobec powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie jej zarzuty podlegają uwzględnieniu.

Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa przez to, że w składzie SKO, wydającym decyzję z [...] sierpnia 2017 r. znajdowały się te same osoby, które w dniu [...] maja 2017 r. orzekały w decyzji w tej samej sprawie. W ocenie Skarżącej z treści art. 27 § 1 kpa wynika, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to zdaniem Skarżącej m.in., że ci sami członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w tym samym postępowaniu, nie mogą orzekać powtórnie. Przepis art. 27 § 1 kpa stanowi, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa. Natomiast z treści art. 24 § 1 kpa, a szczególnie z pkt 5 tego przepisu nie wynika by członek organu kolegialnego podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu, w którym brał udział w wydaniu poprzedzającej decyzji. Mimo więc tego, ze faktycznie w składzie SKO, który wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję orzekały te same osoby co w decyzji tego organu z [...] maja 2017 r., którą uchylono poprzednią decyzję organu I instancji w tej samej sprawie to nie zachodzą przesłanki z art. 24 § 1 kpa do ich wyłączenia od udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Decyzja z [...] maja 2017 r. nie była bowiem zaskarżona.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwą wykładnie, gdyż w ocenie Skarżącej zwrot świadczenia może być orzeczony dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, iż ma ono charakter świadczenia nienależnie pobranego, a decyzja w tej sprawie będzie ostateczna. Przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) nie przewidują takiej konstrukcji postępowania by organ najpierw wydawał decyzję w przedmiocie świadczenia nienależnego a dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji była wydana decyzja nakazująca jego zwrot i by objęcie tego jedną decyzją nie było możliwe. Przywołane w uzasadnieniu skargi, na poparcie tego stanowiska, orzecznictwo sądowoadministracyjne nie dotyczy przedmiotowej ustawy, gdyż pochodzi ono z czasów gdy ustawa ta nie była jeszcze uchwalona.

Natomiast zasadny jest zarzut skargi braku prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zarzut ten odnosi się zarówno do uzasadnienia organu I instancji, jak i do uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienia zostały sporządzone w taki sposób, ze nie pozwalają na dokonanie oceny prawidłowości rozumowania prowadzącego do ustalenia, że dochód w rodzinie Skarżącej przekracza 800 zł. Organ I instancji wymienił dokumenty jakie zostały złożone przez Stronę a wyliczenie dochodu w rodzinie Skarżącej za 2014 r. uzasadnił następująco: "(...) Organ dokonał przeliczenie kryterium dochodowego za 2014 r. w Pani rodzinie biorąc do wyliczenia kryterium dochodowe jako dochód uzyskany męża netto za wrzesień 2015 r., ponieważ na dzień złożenia wniosku przez Stronę w dniu 13.01.2017 r. Pan P. M. był zatrudniony od sierpnia 2015 r. do nadal. Po doliczeniu dochodu uzyskanego męża za wrzesień 2015 r wynika, iż kryterium dochodowe w Pani rodzinie za 2014 r. wynosi 946,06 zł na osobę w rodzinie (...)". Z tego uzasadnienia nie jest możliwe skontrolowanie w jaki sposób organ wyliczył, że dochód za 2014 r. wynosi 946,06 zł bo organ I instancji nie przedstawił w sposób zrozumiały i czytelny jak ten dochód wyliczył. Nie wynika jakie kwoty wziął pod uwagę, jakie działania matematyczne wykonał. Zatem nie jest możliwe skontrolowanie przez Sąd prawidłowości wyliczenia dochodu na taką kwotę, a jest to okoliczność istotna gdyż od tego dochodu uzależnione jest rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia wysokości świadczenia nienależnie pobranego.

Również uzasadnienie decyzji organy odwoławczego nie pozwala na ocenę czy wyliczony w sprawie dochód na osobę w rodzinie Skarżącej w 2014 r. wynosił 946,06 zł. Organ odwoławczy przytoczył tylko treść przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci odnoszących się do tej sprawy po czym skonkludował: "Dokonując , w przywołanym zakresie, ustaleń wysokości dochodu rodziny Skarżącej na członka rodziny należy stwierdzić, iż wynosi on w roku 2014 r. 946,06 zł., a zatem był wyższy niż 800 zł". W jaki sposób organ odwoławczy wyliczył, że dochód wyniósł 946 zł. – nie wiadomo gdyż żadnych konkretów organ nie wskazał jak i nie przedstawił działań, które doprowadziły do tego wyniku.

Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 kpa a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co uzasadnia ich uchylenie.

Podnieść także należy, że zgodnie z treści art. 25 ust 10 powołanej ustawy organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z uzasadnień decyzji organów oby instancji nie wynika, aby organy te badały czy w dacie wydania decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sytuacji rodziny Skarżącej nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie jednej z możliwości wymienionych w tym przepisie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powołane wyżej uwagi i zarzuty oraz wyda decyzję, której uzasadnienie sporządzi zgodnie z wymogami przedstawionymi w art. 107 § 3 kpa.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.