Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3557/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art.77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 78e
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3963/14 w sprawie ze skargi A. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od A. M. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3963/14 po rozpoznaniu skargi A. M. (dalej: skarżący) na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, uchylił zaskarżoną uchwałę; stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu z siedzibą w Szczecinie stwierdziła, że skarżący uzyskał ocenę negatywną z egzaminu adwokackiego, przeprowadzonego w dniach: 19-21 marca 2014 r. Skarżący uzyskał ocenę negatywną z prawa karnego, będącego jedną z części egzaminu, które należało zdać z oceną pozytywną, aby uzyskać również ocenę pozytywną z egzaminu jako całości. Zadanie egzaminacyjne polegało na sporządzeniu apelacji w imieniu oskarżonego, od wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie, skazującego za trzy przestępstwa: I usiłowanie kradzieży z włamaniem (art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k.), II naruszenie czynności narządu ciała powyżej 7 dni (art. 157 § 2 k.k.) oraz III przywłaszczenie (art. 284 § 2 k.k.).

Zgodnie z "opisem istotnych zagadnień", w pracy winny znaleźć się następujące elementy:

Czyn I – usiłowanie kradzieży z włamaniem do samochodu – należało zauważyć i w sposób adekwatny użyć w argumentacji prawnej okoliczności wyczerpujące dyspozycję z art. 60 § 3 k.k., czyli ujawnienie organowi ścigania wszystkich okoliczności przestępstwa oraz osób współdziałających z zaskarżonym. Prawidłowym wypełnieniem tego wymogu było podniesienie obrazy art. 60 § 3 k.k. przy jednoczesnym wniosku o zmianę orzeczonej za popełnienie ww. czynu kary i podniesienie, czy orzeczenie jest zgodne z regułą określoną w art. 60 § 6 pkt 3 k.k.

Czyn II – karalność czynu z art. 157 § 2 k.k. uległa już przedawnieniu, na co nie zwrócił uwagi skarżący.

Czyn III – czyn, za który w tym punkcie wyroku skazano oskarżonego, nie stanowił przestępstwa, na co należało zwrócić uwagę. Oskarżony zawarł bowiem umowę o malowanie domu pokrzywdzonej, pobierając zaliczkę. Zaliczka w kwocie 2000 zł przeszła na jego własność, w związku z czym brak było cech przestępstwa przywłaszczenia tej kwoty. Przestępstwo określone w art. 284 § 2 k.k. ma charakter umyślny i kierunkowy.

Skarżący wniósł od uchwały Komisji Egzaminacyjnej odwołanie wskazując na pozytywne strony swojej pracy oraz na fakt, iż ocena cząstkowa adw. A. Z. jest zupełnie nieczytelna i lakoniczna. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymała w mocy uchwałę z [...] kwietnia 2014 r. i wskazała, iż skarżący nie wykonał pracy prawidłowo spełniającej wymogi, o których mowa powyżej (opis istotnych zagadnień).

Komisja podkreśliła, że podstawą wystawienia skarżącemu oceny niedostatecznej za zadanie z prawa karnego były zbieżne oceny egzaminatorów, które oceniła jako trafne.

Zdaniem Komisji, wprawdzie ocena adw. A. Z. "nie jest tak obszerna i pełna, jak ocena drugiego egzaminatora, jest ona raczej hasłowa. Rzecz jednak w tym, że pozwala ona w pełni dla profesjonalistów odtworzyć podstawy przyznania takiej oceny i nie jest słuszny zarzut skarżącego, iż faktycznie ocena ostateczna wynika z jednej oceny cząstkowej". Komisja wyjaśniła, że wymieniony egzaminator wskazał w swojej ocenie "na wady tak w zakresie braku zarzutu przedawnienia karalności (czyn z art. 157 § 2 k.k.), jak i także na kwestię niewłaściwego charakteru zarzutu stawianego co do czynu z art. 284 § 2 k.k. oraz wadliwość zarzutu co do niewłaściwej opłaty. W zakresie wniosków końcowych podał, że nie domagano się uchylenia skazania za czyn z pkt II i umorzenia postępowania karnego, a stawiając zarzut rażącej surowości kary co do tego czynu w ogóle nie dostrzeżono problemu art. 157 § 2 k.k. (chodziło o przedawnienia karalności - por. pkt 4, 6 oceny). Egzaminator ten wskazał na niepełność wniosku co do zwrotu kosztów (pkt 8) i wadliwość zarzutu co do opłaty (pkt 7)".

W ocenie Komisji, obaj egzaminatorzy wskazali trafnie na niepodniesienie przez skarżącego zarzutu przedawnienia karalności czynu z art. 157 § 2 k.k., przy czym nie ma istotnego znaczenia fakt, iż sąd II instancji uwzględniłby tę kwestię z urzędu w myśl art. 139 § 1 k.p.k.

Komisja przyznała rację skarżącemu, że wadliwość rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Gnieźnie została przez niego uchwycona poprzez zawarty w apelacji spójny wywód o cywilnoprawnym charakterze stosunku prawnego łączącego pokrzywdzoną z oskarżonym pozbawiającym jego czyn znamion przestępstwa przywłaszczenia. Komisja wskazała też, że zarzut obrazy art. 60 § 3 k.k. został przez skarżącego postawiony i "uargumentowany" w sposób trafny, co jednak w jej ocenie nie zmienia faktu niepodniesienia zarzutu przedawnienia, o czym mowa wyżej.

Komisja przyznała rację egzaminatorowi A. M., że wnioski końcowe apelacji skarżącego nie są precyzyjne, nadto skarżący nie uzasadnił żądania zasądzenia kosztów obrony. Żaden z egzaminatorów nie stwierdził mankamentów formalnych pracy.

Końcowo Komisja przedstawiła wnioski z dokonanej ponownie oceny pracy skarżącego, dochodząc do przekonania, że brak możliwości uwzględnienia odwołania wynika z niepostawienia w pracy z prawa karnego skarżącemu zarzutu przedawnienia karalności czynu z art. 157 § 2 k.k., a także nie uchybienia w konstrukcji wniosków końcowych czy wskazanych pytań.

A. M. wniósł skargę do WSA na powyższe rozstrzygnięcie.

Sąd I instancji uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że zarzuty skarżącego są częściowo usprawiedliwione. WSA podzielił wniosek skarżącego, iż ocena egzaminatora A. Z. nie poddawała się prawidłowej kontroli, bowiem była w dużym stopniu nieczytelna. Druga natomiast – ocena SSA A. M. – była surowa, jak zaznaczył skarżący, co wprawdzie jej nie dyskwalifikowało, lecz brakowało w niej uzasadnienia mogącego usunąć wątpliwości skarżącego co do wagi poszczególnych zarzutów stawianych mu w odniesieniu do sporządzonej przez niego pracy egzaminacyjnej. W ocenie WSA jest to o tyle istotne, że powyższych wad postępowania przez organem I instancji nie konwaliduje, uzasadnienie uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r. WSA zaznaczył, że na żadnym etapie nie kwestionuje się poprawności formalnej oraz potencjalnej skuteczności apelacji będącej pracę egzaminacyjną skarżącego. Zdaniem Sądu I instancji można się przy tym zgodzić z Komisją Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, iż spełnienie tych podstawowych wymogów prawnych czynności procesowej będącej realizacją zadania egzaminacyjnego - nie jest wystarczające dla uzyskania oceny pozytywnej z tej części egzaminu. Niemniej jednak, fakt sporządzenia formalnie prawidłowej apelacji obligował organy do wnikliwej analizy pracy i – w razie wystawienia jej oceny negatywnej - takie przedstawienie wyników toku myślowego organu, aby brak było wątpliwości co do tego, który z popełnionych przez skarżącego błędów był na tyle dyskwalifikujący, że uniemożliwiał zastosowanie wobec pracy tzw. skali ocen, a więc w rezultacie wystawienie jednej z dostępnych w katalogu ocen pozytywnych.

WSA zauważył, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały było na tyle niejasne, że nie pozwalało w sposób czytelny prześledzić tok rozumowania organu, uzasadniający negatywną ocenę pracy skarżącego. W ocenie WSA Komisja Egzaminacyjna skonstruowała uzasadnienie w ten sposób, że w rozważaniach na str. 13 – 19 decyzji odniosła poszczególne elementy pracy skarżącego do rozwiązań zaproponowanych w Opisie istotnych zagadnień, prezentując tezę o wadliwości zastosowanych przez skarżącego rozwiązań. Następnie (s. 19 – 22), organ zaprezentował niejako własną ocenę przedmiotowej pracy, przyznając niekiedy (niekoniecznie wprost) rację skarżącemu, a tym samym odstępując od dotychczasowej negatywnej oceny pracy skarżącego co do wskazanych kwestii.

Sąd I instancji podkreślił, że na str. 21 uchwały organ stwierdza: "Rację ma skarżący, że wadliwość rozstrzygnięcia co do czynu z art. 284 § 2 k.k. została przez niego uchwycona. W uzasadnieniu apelacji przedstawił on spójny wywód, iż w okolicznościach sprawy brak było możliwości przyjęcia istnienia zamiaru kierunkowego dla ustalenia przywłaszczenia pieniędzy, zaś roszczenia pokrzywdzonej winny być rozstrzygane na płaszczyźnie prawa cywilnego. Można mieć oczywiście odmienne oceny, takie jak obaj egzaminatorzy, iż charakter uchybienia winien być lokowany na płaszczyźnie prawa materialnego (zob. wywód SSA A. M.), rzecz jednak w tym, iż istnienie płaszczyzny umowy cywilnej między oskarżonym a pokrzywdzonym ma znaczenia właśnie dla ustalenia znamion tego przestępstwa, a zwłaszcza znamienia "przywłaszczenia", zaś wyraźne braki w sferze ocen prawnych w uzasadnieniu wyroku dawały podstawy do postawienia także tego zarzutu".

Zdaniem WSA, ww. wywód uzasadnienia uchwały wskazuje na odstąpienie od negatywnej oceny tej części apelacji skarżącego.

W dalszej części WSA wskazuje, że Komisja stwierdza (s. 22): "Nie jest kwestionowany fakt, że obaj skarżący uznali, iż zarzut obrazy art. 60 § 3 k.k. jest postawiony trafnie i właściwe uargumentowany".

W ocenie WSA, abstrahując od faktu, że powyższe zdanie jest sformułowane w sposób niezrozumiały, to zdaje się ono wskazywać na aprobatę dotychczas kwestionowanego w stosunku do skarżącego sposobu rozstrzygnięcia przez niego problemu związanego z nadzwyczajnym złagodzeniem kary. Stwierdzenie organu, iż "Nie wiadomo zupełnie na czym skarżący opierał swoje żądanie zasądzenia kosztów obrony" w kontekście dalszych wywodów (s. 22), z których wynika m.in., że "można byłoby jedynie domagać się zasądzenia części wynagrodzenia obrońcy na podstawie (...), ale w uzasadnieniu apelacji należałoby wskazać podstawy prawne takiego żądania i przeprowadzić stosowny wywód, czego skarżący nie uczynił" – nie jest przekonujące, bowiem nie wyjaśnia nawet, czy organ uważa taki wniosek apelacji skarżącego za uchybienie, wadliwość pracy, czy tylko jej pewną niezręczność. We wnioskach uchwały (s. 26), jak i w całym jej uzasadnieniu akcentowany jest fakt, iż skarżący nie postawił wniosku o umorzenie postępowania toczącego się o czyn z art. 157 § 2 k.k. w związku z przedawnieniem jego karalności, przy czym we "wnioskach" podano, iż dodatkowo zarzuca się skarżącemu wadliwe postawienie zarzutu dotyczącego opłaty sądowej, a także inne uchybienia w konstrukcji wniosków końcowych, czy wskazanych żądań, co znalazło też potwierdzenie w wypowiedzi pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r., iż dyskwalifikujące było nie samo pominięcie przedawnienia karalności jednego z inkryminowanych czynów, lecz połączenie tej wady pracy z innymi jej uchybieniami. Sąd doszedł do przekonania, iż wyżej wskazana ocena jest jednak niepełna i niejasna, brak w niej przede wszystkim odniesienia się do podnoszonych przez skarżącego kwestii takich, jak niezasadne niekorzystanie z zaproponowanego przez ustawodawcę katalogu ocen (tzw. skali ocen). Skoro żaden z zarzutów stawianych pracy skarżącego nie okazał się na tyle dyskwalifikujący, by móc samodzielnie uzasadniać ocenę negatywną wystawioną w tej części egzaminu adwokackiego, a liczba stawianych zarzutów w stosunku do tej pracy została przez organ odwoławczy w sposób znaczący ograniczona (o czym była mowa powyżej), to ponownego rozważenia wymagało, czy w tych okolicznościach praca nie zasługiwała na ocenę pozytywną.

Sąd I instancji doszedł w tej sytuacji do przekonania, iż jedynie ponowne rozpatrzenie sprawy z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów i przedstawienie wyników na nowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego w postaci nie budzącego wątpliwości wywodu – uzasadnienia faktycznego i prawnego pozwoli na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy przez organ.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisją Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie że uchwała Komisji II stopnia z dnia 27 sierpnia 2014 r. została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) polegającym na niejasnym i niepozwalającym prześledzić toku rozumowania organu uzasadnieniu uchwały, podczas gdy uchwała ta nie narusza w/w przepisów procedury administracyjnej, co miało wpływ na wynik sprawy i uwzględnienie skargi zdającego;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy uchwała Komisji II stopnia z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obiegu prawnego.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie Komisja przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zarzuty skargi kasacyjnej zmierzały do zakwestionowały stanowiska Sądu I instancji, który uznał uzasadnienie uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia za niejasne i niepozwalające w sposób czytelny prześledzić tok rozumowania organu, zarzucając mu błędne przyjęcie, że uchwała Komisji została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Uchwała, zdaniem kasatora, nie narusza w/w przepisów procedury administracyjnej. W konsekwencji błędnie niezastosowano art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie gdyż zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 78e p.o.a. praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Te oceny są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów (egzaminatorów), którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają element subiektywny, jednak samodzielna ocena pracy dokonywana przez dwóch egzaminatorów i sposób wystawiania oceny końcowej uregulowany ustawą, zapewnia ocenę trafną.

Każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady oceniane są przez ekspertów, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych, ustalić, czy kandydat na adwokata posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W rozpoznawanej sprawie negatywny wynik egzaminu adwokackiego był konsekwencją otrzymania przez skarżącego oceny niedostatecznej za rozwiązanie zadania z prawa karnego. W ramach pracy z zakresu prawa karnego zdający miał sporządzić apelację w imieniu skarżącego od wyroku skazującego za trzy przestępstwa.

Konieczne jest w tym miejscu odwołanie się do zaproponowanego przez skarżącego rozwiązania zadania z zadania karnego. Wprawdzie zdający prawidłowo wybrał sporządzenie apelacji, ale jego praca jako całość, według komisji egzaminacyjnych obu stopni, nie spełniła pozytywnie wymagań stawianych rozwiązaniu zadania w ramach egzaminu adwokackiego, w związku z oceną przygotowania zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zauważyć należy, że z akt odzwierciedlających stan faktyczny sprawy wynika, iż dwaj egzaminatorzy oceniający zadanie z prawa karnego, w pisemnych opiniach wskazali na wady i braki sporządzonej apelacji. Obaj egzaminatorzy wskazali na niepodniesienie zarzutu przedawnienia. Na wagę tego błędu nie wpływał ich zdaniem fakt, iż sąd II instancji powinien uwzględnić tę kwestię z urzędu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia, oceniając zarzuty odwołania uznała, że wady sporządzonej apelacji uzasadniają utrzymanie negatywnej oceny pracy.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika w sposób jasny i precyzyjny, dlaczego odwołanie A. M., kwestionujące ocenę niedostateczną za rozwiązanie zadania z prawa karnego, nie zasługiwało na uwzględnienie. Należy zauważyć, że uzasadniając swoją uchwałę organ odwoławczy wskazał na minimalne wymogi oceny pozytywnej pracy, do których zaliczono podniesienie zarzutu związanego z instytucją przedawnienia karalności czynu (s. 19 uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia). Wyjaśniono, iż dla uzyskania oceny pozytywnej podniesienie tego zarzutu było konieczne, ponieważ znajomość instytucji przedawnienia karalności to dla adwokata jedno z fundamentalnych zagadnień i bez jego znajomości nie sposób wykonywać swoich obowiązków samodzielnie i rzetelnie. Wskazano (s. 21-22 uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia), że zasadniczy wpływ na ocenę niedostateczną pracy zdającego miało właśnie niedostrzeżenie kwestii przedawnienia karalności czynu z art. 157 § 2 k.k., a zatem niewykazanie się przez zdającego znajomością jednej z podstawowych instytucji prawa karnego materialnego. Mankamentami pracy były ponadto: 1) wadliwy zarzut w pkt 4 apelacji; 2) brak dostrzeżenia braku zaliczenia okresu zatrzymania na poczet grzywny; 3) wnioski apelacyjne w istotnej części zostały nieprecyzyjnie ujęte; 4) niepoparte jakimkolwiek uzasadnieniem żądanie zwrotu kosztów (s. 25 uzasadnienia uchwały). Wbrew zatem stanowisku prezentowanemu przez Sąd I instancji uzasadnienie uchylonej uchwały Komisji II stopnia zawiera wystarczająco wszechstronne i dokładne omówienie przyczyn utrzymania w mocy niedostatecznej oceny pracy A. M. z zakresu prawa karnego oraz z oceny egzaminu adwokackiego. Niedostrzeżenie kwestii przedawnienia karalności czynu z art. 157 § 2 k.k. było uchybieniem kluczowym, o znaczeniu zasadniczym, natomiast pozostałe mankamenty pracy potwierdzały jedynie, iż zdający nie posiada wystarczającego przygotowania prawniczego do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu adwokata

Na zasadność wystawionej oceny nie miała wpływu oczywista omyłka pisarska w stwierdzeniu, iż "Nie jest kwestionowany fakt, że obaj skarżący uznali, iż zarzut obrazy art. 60 § 3 k.k. jest postawiony trafnie i właściwie uargumentowany" (s. 22 uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia). Oczywiste jest, że chodziło o ocenę zarzutu obrazy art. 60 § 3 k.k. dokonaną przez egzaminatorów adw. A. Z. i SSA A. Ma.

W przedmiotowej sprawie Komisja II stopnia prawidłowo ustaliła stan faktyczny sprawy, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ odwoławczy poddał ocenie pracę egzaminacyjną A. M. z zakresu prawa karnego w kontekście zarzutów i twierdzeń odwołania. Ocena ta została dokonana przez Komisję II stopnia z uwzględnieniem wszystkich kryteriów wymienionych w art. 78e ust. 2 p.o.a., została także uzasadniona w sposób jasny i wystarczający.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nietrafny jest pogląd Sądu I instancji wyrażony w uzasadnieniu wyroku, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest na tyle niejasne, że nie pozwala w sposób czytelny prześledzić toku rozumowania organu, uzasadniającego negatywną ocenę pracy skarżącego.

Zauważyć należy, że Sąd I instancji uznał, że z treści zaskarżonej uchwały nie wynika dlaczego niezasadnie nieskorzystano z zaproponowanego przez ustawodawcę katalogu ocen (tzw. skali ocen). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego stanowiska gdyż w uchwale komisji obszernie omówiono to zagadnienie. Przede wszystkim zwrócono uwagę na kryteria ocen z art. 78e ust. 2 p.o.a. oraz dokonano oceny wagi poszczególnych uchybień w powyższym kontekście.

Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu zauważa, że stwierdzenie przy ocenie pracy skarżącego szeregu, wymienionych szczegółowo błędów, w tym zasadniczego braku zarzutu przedawnienia, upoważniało do przyjęcia, że skarżący nie potrafił prawidłowo zinterpretować i zastosować przepisów prawa, co prowadziło w konsekwencji do uznania, że wskazane uchybienia powodują, iż doszło do nieuwzględnienia interesu reprezentowanego klienta.

Należy też przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w kwestii oceny pracy z części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego, gdy proponowane rozwiązanie nie zabezpiecza interesu strony reprezentowanej przez zdającego egzamin i stwierdził, że nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, nieuwzględniające interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający egzamin reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyroki NSA: z 8 sierpnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 1037/12 oraz z 10 grudnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 1340/12, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko, uznając, że znajduje ono zastosowanie również w sprawach egzaminów adwokackich.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, komisja egzaminacyjna musi rozważyć ciężar gatunkowy popełnionych przez zdających egzamin błędów i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 78e ust. 2 p.o.a. Niezauważenie kwestii przedawnienia jest błędem szczególnym i w ocenie Sądu kasacyjnego, winno być rozważane w kontekście nieuwzględnienia interesu strony, o którym mowa w ww. przepisie.

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Komisja Egzaminacyjna, aprobując negatywny wynik egzaminu adwokackiego ze względu na negatywną ocenę z zadania karnego, wystarczająco obszernie omówiła rozwiązany przez skarżącego casus i wystarczająco jasno wyjaśniła swoje stanowisko, zgadzając się z egzaminującymi, że sporządzenie apelacji, w szczególnosci niewskazującej zarzutu przedawnienia karalności czynu z art. 157 § 2 k.k. świadczy o braku przygotowania do samodzielnego i rzetelnego wykonywania zawodu adwokata.

Słusznie zatem zakwestionowano stanowisko Sądu I instancji. Należy zgodzić się ze składającym skargę kasacyjną organem, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest szczegółowe i wyczerpujące. Organ podkreśla jakie mankamenty pracy uznał za przesądzające o utrzymaniu oceny wskazując zarówno te negatywne, jak i pozytywne choć niewątpliwie skoncentrowano się na zasadniczym braku zarzutu przedawnienia, co znajduje odbicie w zaskarżonej uchwale (str. 14-19, 20 uchwały). Natomiast uzasadnienie wyroku Sądu I instancji należy ocenić jako lakoniczne i nieuwzględniające tych szczegółowych ocen.

Zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. jest zatem usprawiedliwiony.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd weźmie pod uwagę powyższe wywody i oceni, czy zarzuty skargi są uzasadnione.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 490).