Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 86/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1,  art. 149 par. 2 i 3,  art. 28,  art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi D. R. - P., D. K. , P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] właściciele nieruchomości w [...]: D.R. -– działki nr [...] , P.O. – działek nr [...], D.K. – działka nr [...], zwrócili się do Burmistrza Miasta i Gminy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: "Budowa elektrowni wiatrowej składającej się z 18 turbin o mocy 18 MW każda, o łącznej mocy 36 MW, wraz z rozdzielnią SN i stacją transformatorową 110 kV w miejscowości [...]", której ważność została przedłużona postanowieniem z dnia [...], w którym organ stwierdził, że realizacja przedsięwzięcia dla którego została wydana decyzja środowiskowa przebiega etapowo i nie zmieniły się warunki jej realizacji określone w przedmiotowej decyzji.

Zdaniem wnioskodawców, organ - wbrew zasadom z art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 K.p.a. - nie poinformował ich o postępowaniu administracyjnym, a opisana decyzja środowiskowa, a w szczególności postanowienie z dnia [...] przedłużające jej ważność, mają znaczenie dla ich interesu prawnego. Sporna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i ww. postanowienie zezwalające na powstanie farm wiatrowych mają znaczny wpływ na ich nieruchomości, a zatem posiadają oni przymiot strony w tym postępowaniu. Wnioskodawcy powołali się w tym zakresie na stanowisko sądów administracyjnych, że pojęcie nieruchomości sąsiedniej, na której realizowana jest inwestycja, może obejmować nie tylko nieruchomość graniczącą fizycznie z nieruchomością, której interes prawny właściciela został naruszony, ale również inne nieruchomości, nieposiadające wspólnej granicy, lecz pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym.

Wnioskodawcy podali w uzasadnieniu wniosku, że o wydaniu ww. decyzji,

a w szczególności postanowienia Burmistrza z dnia [...] powzięli wiedzę, gdy ich pełnomocnik w dniu [...] przeglądał akta Starosta Powiatowego w sprawie wydania decyzji budowalnej nr [...]. Oznacza to, iż termin wskazany w art. 148 § 1 K.p.a. został zachowany. Z kolei pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. winien być liczony jest od daty wydania postanowienia z dnia [...].

Według wnioskodawców, zasadny jest także wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ bowiem wydając decyzję środowiskową, a w szczególności przedłużając jej ważność postanowieniem, nie zapoznał się i nie przeanalizował przedłożonego przez Spółkę A. raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych w [...]. Raport środowiskowy nie wspomina nic o przebiegającej, w odległości 100 m od miejscowości [...], drodze ekspresowej [...]. Droga ta do użytkowania została oddana w [...] a więc przed datą wydania przez Burmistrza Gminy ww. postanowienia. Zapis więc raportu, że "w rejonie lokalizacji elektrowni wiatrowych hałas komunikacyjny nie odgrywa większego znaczenia z uwagi na małe natężenie ruchu ciężkich pojazdów transportowych - brak jest ciągłej uciążliwości hałasowej" - jest całkowicie nieprawdziwy jako, że droga ekspresowa [...] charakteryzuje się bardzo dużym natężeniem ruchu samochodów ciężarowych i jest źródłem generowania znaczącego hałasu, zwłaszcza

w miejscowości [...]. Nadto w punkcie 5.2.2. raportu, na stronie 30, znajduje się stwierdzenie, że na terenie gminy występują rzadkie i podlegające ochronie gatunki ssaków latających oraz rzadkie gatunki przedstawicieli awifauny. Punkt 6.4 raportu stanowi, że "ubóstwo fauny, nie ma stałych miejsc bytowania ssaków ani stałych gniazd ptaków". Porównanie więc zacytowanych zapisów z pkt 7.2.8 raportu, w którym zostało stwierdzone, że z uwagi na bliskie sąsiedztwo dwóch ostoi ptasich o randze międzynarodowej, konieczny jest monitoring, prowadzi niewątpliwie do wniosku o wewnętrznej sprzeczności i braku spójności tego dokumentu. Ponadto w punkcie 5.3.10 raportu, na str. 39, zostało wskazane, że w [...] do obiektów zabytkowych należy wyłącznie kościół. Tymczasem cały układ urbanistyczny miejscowości [...] oraz 26 domów znajduje się w ewidencji konserwatora zabytków.

W ocenie wnioskodawców, brak uwzględnienia w tym raporcie największego źródła hałasu, jakim jest droga ekspresowa [...] dla obszaru [...], należy uznać za zatajenie informacji fundamentalnej dla właściwej oceny przedłożonego raportu, a tym samym dla wydania decyzji środowiskowej. Okoliczność ta wypełnia także znamiona opisane w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...],

nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku

z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie, wznowione postanowieniem z dnia [...], zakończone decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia budowy farmy wiatrowej w [...].

Na wstępie uzasadnienia decyzji, organ odniósł się do spornej pomiędzy stronami (wnioskodawcy a inwestor) kwestii dochowania terminu do wniesienia podania o wznowienie przedmiotowego postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. oraz w art. 148 § 2 K.p.a. Powołując się na treść ww. przepisów, a także na orzeczenia sądów administracyjnych dotyczących tej kwestii, organ wskazał, że wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie zachowali termin z art. 148 § 2 K.p.a., liczony od dnia kiedy dowiedzieli się o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, po zapoznaniu się z aktami sprawy o pozwolenie na budowę przez ich pełnomocnika, tj. od dnia [...].

Zdaniem organu, nie można zaakceptować stanowiska wnioskodawców,

że w przedmiotowej sprawie terminy z art. 146 § 1 K.p.a. należy liczyć od dnia

[...], tj. od dnia wydania postanowienia rzekomo wydłużającego termin obowiązywania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zaprezentowany pogląd nie zasługuje na uznanie, albowiem ww. postanowienie nie przedłuża obowiązywania decyzji, a w tej drodze organ wyraził jedynie stanowisko, że nie zmieniły się warunki realizacji przedsięwzięcia określone w tejże decyzji, zaś termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. biegnie od daty doręczenia decyzji.

Podsumowując organ wskazał, że jeżeli od doręczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach upłynęło pięć lat nie można uchylić decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a. oraz w art. 145a i art. 145b K.p.a., a jeżeli upłynęło lat dziesięć również z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. W takich przypadkach możliwe byłoby jedynie stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Organ I instancji stwierdził, że działki wnioskodawców nie znajdują się

w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji oraz nie znajdują się w obrębie oddziaływania tej inwestycji. Nadto organ zaznaczył, że w dniu wydania decyzji,

tj. [...], D.K. oraz P.O. nie byli właścicielami wskazanych we wniosku działek. Ponadto Starostwo Powiatowe decyzją z dnia [...] umorzyło, wszczęte na wniosek tych samych wnioskodawców, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o wydaniu pozwolenia na budowę "Farmy Wiatrowe", wskazując, że ich działki znajdują się poza obszarem oddziaływania obiektu.

W ocenie organu I instancji, wnioskodawcom nie przysługuje status strony w tym postępowaniu, ponieważ nie wykazali istnienia interesu prawnego lub obowiązku, w związku z czym brak podstaw do wznowienia przedmiotowej sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

W zakresie zarzutów rzekomego sfałszowania raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia oraz pojawienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, organ wyjaśnił, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia tej przesłanki jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. W art. 145 § 2 i 3 K.p.a. przewiduje się w tym względzie wyjątki. Art. 145 § 2 K.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek przemawiających za tym, że raport środowiskowy jest dokumentem sfałszowanym i nieprawdziwym. Droga ekspresowa [...] nie była wybudowana w momencie sporządzenia raportu, a w gminnej ewidencji zabytków ujawniono tylko Kościół oraz cmentarz przykościelny. Zarzuty wnioskodawców są zatem nieuzasadnione. W żaden też sposób nie można uznać, że wybudowanie drogi ekspresowej [...] jest nową okolicznością faktyczną dla sprawy, albowiem projektowanie i budowanie drogi przebiegającej przez obszar gminy z całą pewnością stanowi fakt notoryjny, który był znany organowi z urzędu.

W ocenie organu, w związku z powyższym, brak jest jakichkolwiek podstaw do wznowienia przedmiotowej sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a.

Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy odwołanie wnieśli D.R., P.O. i D.K. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- błąd w ustaleniach polegający na przyjęciu, że na działkach ich nie zostaną przekroczone normy hałasu w sytuacji, gdy raport nie uwzględnia przebiegającej

w odległości 100 m od miejscowości [...] drogi ekspresowej [...], a co ma wpływ na przyznanie im przymiotu strony postępowania administracyjnego,

- sprzeczność w uzasadnieniu decyzji, z której wynika, że organ wiedział o fakcie budowy drogi ekspresowej [...], co w ocenie organu czyni bezzasadnym wniosek

o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a co oznaczałoby, że organ, który miał wiedzę o tym fakcie, w sposób rażący naruszył przepisy prawa, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. wydając decyzję środowiskową na podstawie raportu, który zawiera niepełne i nieprawdziwe dane,

- art. 7 K.p.a. przez brak podjęcia przez organy działań zmierzających do ustalenia, czy wadliwie sporządzony raport środowiskowy pozwala na faktyczne ustalenie obszarów, na które inwestycja będzie oddziaływać,

- art. 8 K.p.a. poprzez brak odniesienia się organu do zmiany polegającej na oddaniu do użytkowania drogi ekspresowej S3,

- art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie,

że postępowanie nie może być wznowione z uwagi na fakt, że od dnia wydania decyzji upłynął 5-letni termin, zaś wydanie ww. postanowienia nie ma żadnego wpływu na bieg tego terminu,

- art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że dowód na podstawie którego została wydana decyzja środowiskowa nie jest dokumentem fałszywym, w sytuacji gdy zataja podstawową informację o przebiegu drogi S3,

- brak odniesienia się organu do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1, pkt 4

i pkt 5, art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji w całości oraz odmówiło uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał na wstępie treść przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania, tj. 145 § 1 K.p.a., art. 146 § 1 K.p.a., art. 147 K.p.a., art. 148 § 1 K.p.a. i art. 151 § 1 K.p.a. i podkreślił, że organ administracyjny prowadzący sprawę wznowieniową może rozważać uchylenie decyzji pierwotnej i wydanie w tym zakresie nowego rozstrzygnięcia dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania. Jeżeli zaś stwierdzi brak takich przesłanek - musi wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Co do zasady organ dokonuje ustalenia legitymacji podmiotu żądającego wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dokonuje przed formalnym wszczęciem tego postępowania, jednakże w wypadku, gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07).

Dalej organ II instancji przytoczył brzmienie art. 28 K.p.a., a także podał,

że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż za stronę postępowania

w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać należy tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie, przy czym bezpośrednie sąsiedztwo należy rozumieć szeroko, a więc - właścicieli wszystkich nieruchomości, na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie.

Następnie organ wskazał, że działki o numerach [...] oddalone są od najbliższej działki, na której realizowane ma być sporne przedsięwzięcie, o 900 m. Działka o nr [...] znajduje się w odległości 1.100 m od granicy działki inwestycji (nr 8), zaś działki o nr [...] położone są w odległości 1.600 m od miejsca inwestycji. Jak wynika z treści raportu o oddziaływaniu na środowisko minimalna odległość turbiny od zabudowań mieszkalnych powinna wynosić 400 m, minimalna odległość między elektrowniami to 300 m, zaś odległość od drogi powiatowej nie może być mniejsza niż 100 m. Praca elektrowni wiatrowych nie wpłynie znacząco na klimat akustyczny w rejonie, a mieszkańcy najbliższych okolic nie będą narażeni na hałas przekraczający dopuszczalne normy. Dla przedmiotowej inwestycji izolinia dopuszczalnego hałasu o natężeniu 45 dB przebiega w odległości ok. 100 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej. Najbliższa zabudowa mieszkaniowa znajduje się natomiast w odległości 500 m od przedsięwzięcia. Nadto, na etapie eksploatacji elektrowni i towarzyszącej jej infrastruktury nie nastąpi emisja gazów, pyłów i odorów. Nie stwierdzono również szkodliwego oddziaływania pola elektromagnetycznego.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności stanowią o braku podstaw do uznania, że działki należące do wnioskodawców znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji powyższego wnioskodawcom nie przysługuje status strony w postępowaniu, a co za tym idzie w sprawie nie zachodzi wskazywana przez skarżących przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Jednakże, zdaniem organu, ustalenie to nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania. Postępowanie wznowieniowe w tym przypadku powinno zostać zakończone decyzją o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., a nie decyzją na podstawie art. 105 K.p.a.

W tym miejscu organ wskazał, że takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1286/09, z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1406/10 oraz z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2509/10. Również w doktrynie pogląd ten nie nasuwa wątpliwości (por. M. Jaśkowska i A. Wróbel, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 882).

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie przez organ,

że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie miała miejsca, ma ten skutek, że organ nie jest uprawniony do badania pozostałych, powołanych we wniosku o wznowienie postępowania, przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. W postępowaniu wznowionym na wniosek, badanie podstaw wznowieniowych uzależnione jest bowiem od uprzedniego stwierdzenia, że wniosek pochodzi od strony. Tym samym przyjęcie przez organy, że wniosek nie pochodził od strony, zamyka drogę do dalszego badania innych podstaw wznowieniowych i merytorycznej oceny prawidłowości wydanej w sprawie decyzji ostatecznej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, podniesionych w odwołaniu, organ

II instancji stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 K.p.a., gdyż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest badanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu w zakresie stanowiska w sprawie przedłużenia ważności decyzji dotyczącej planowanego przedsięwzięcia. Z uwagi na powyższe nie było również podstaw do odnoszenia się przez organ I instancji do złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Nie można też się zgodzić ze stanowiskiem strony, że wydanie postanowienia z dnia [...] przedłużyło termin z art. 146 K.p.a. Nie pozostawia bowiem wątpliwości, że termin ten należy liczyć od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Poza tym ustalenie, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie wystąpiła, nie daje podstaw do dalszego pochylania się nad możliwością uchylenia decyzji w kontekście terminu, o którym mowa w art. 146.

Powyższą decyzję D.R., P.O. i D.K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

- art. 28 K.p.a. polegające na przyjęciu, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia uznać można tylko te osoby, których nieruchomości bezpośrednio przylegają do terenu na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie i oparcie się

w tym zakresie na sporządzonym przez inwestora raporcie, w sytuacji gdy raport ten nie uwzględnia przebiegającej w odległości 100 m od miejscowości [...] drogi ekspresowej [...],

- art. 6, 7 i 8 K.p.a. w zw. z art 80 K.p.a. przez oparcie się przez organ II Instancji

o raport, w sytuacji gdy organ II Instancji ma wiedzę, że raport ten zawiera nierzetelne, niepełne informacje dotyczące źródeł emisji hałasu mających wpływ na nieruchomości skarżących, co w konsekwencji prowadziło do odmówienia skarżącym statusu strony postępowania administracyjnego

- art. 140 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez brak odniesienia się organu

II instancji do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi, skarżący powtórzyli ponownie argumenty i zarzuty podnoszone uprzednio we wniosku o wznowienie postępowania i w odwołaniu od decyzji Burmistrza, dotyczące nieprawdziwych i niepełnych ustaleń raportu,

w szczególności dotyczących drogi S3, co przełożyło się na nieprawidłowe ustalenie kręgu podmiotów mających prawa strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, a także w postępowaniu o wznowienie tego postępowania, jak też na bezzasadne wydanie Spółce A. decyzji środowiskowej,

a następnie postanowienia o przedłużeniu ważności tej decyzji.

Skarżący podkreślili, że w praktyce przyjmuje się, że najistotniejszym oddziaływaniem na środowisko, jakim charakteryzują się farmy wiatrowe jest emisja hałasu. W związku z tym, krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę farmy wiatrowej wyznaczany jest zazwyczaj w oparciu o zasięg oddziaływania akustycznego turbin wiatrowych oraz przeznaczenie terenów sąsiednich. Przedłożony raport oddziaływania na środowisko, w żadnej mierze, nie pozwala na stwierdzenie, że nieruchomości stron nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nieruchomości skarżących od strony zachodniej i południowo-zachodniej narażone są na źródło hałasu pochodzące z drogi ekspresowej [...], zaś od strony wschodniej i południowej na źródła hałasu wywołane ruchem na drodze powiatowej oraz planowaną inwestycją farm wiatrowych. Organ natomiast dokonując swoich ustaleń oparł się na twierdzeniu raportu ze strony 6. Ponadto, organ całkowicie pominął faktyczne ustalenia i wyniki badań dotyczące wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzkie z opracowania tematycznego Kancelarii Senatu Biura Analiz i Dokumentacji "Energetyka wiatrowa, a społeczności lokalne" wydanego w kwietniu 2011, w którym powołano się m.in. na badania, w wyniku których wyodrębniono nową jednostkę chorobową - syndrom turbiny wiatrowej, charakteryzującą się m.in. zaburzeniami snu, bólami i zawrotami głowy, szumem lub uciskiem w uszach, różnego rodzaju zawrotami głowy oraz że hałas wytwarzany przez turbiny wiatrowe jest bardzo specyficzny i jest dokuczliwy i uciążliwy, jeżeli chodzi o oddziaływanie na sen okolicznych mieszkańców, nawet w odległości 2-3 km od źródła hałasu.

Według skarżących, powyższe okoliczności powodują, że dane zawarte

w raporcie nie tylko są nieprawdzie i nierzetelne, ale także są całkowicie oderwane od aktualnych wyników badań wpływu elektrowni wiatrowych na środowisko i zdrowie ludzkie.

Zdaniem skarżących, mają oni legitymację procesową do złożenia wniosku

o wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, gdyż ich interes prawny wynika z konkretnych przepisów prawa materialnego w tym - art. 6, art. 1 ust. 2 pkt 1, 5, 6 i 7 oraz art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 112 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, § 323, 325 i 326 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (skarżący nie podali o jakie rozporządzenie chodzi – można przypuszczać, zdaniem sądu, że o rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Okoliczność, że nieruchomości stanowiące ich własność nie sąsiadują z nieruchomościami, na których ma być realizowana inwestycja, nie uzasadnia twierdzenia, że nie posiadają oni interesu prawnego. Zasadniczym elementem jest tutaj bowiem fakt, ich nieruchomości znajdują się w strefie oddziaływania planowanego obiektu, a stanowisko organu

II instancji w tym zakresie uznać należy za całkowicie chybione.

W dalszej części skargi, skarżący oświadczyli, że w pełni podtrzymują zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, do których nie odniósł się organ odwoławczy, skierowane na wykazanie, że decyzja środowiskowa, a następnie postanowienie o przedłużeniu ważności tej decyzji zostały wydane w oparciu o dowód fałszywy, jakim jest raport środowiskowy. Ponadto w ocenie skarżących, bezwzględnie w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 145 § 2 K.p.a. in fine, bowiem wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Skarżący podkreślili nadto, że skoro organ I Instancji uznał, że droga ekspresowa S3, która nie została ujęta w żadnym dokumencie zgromadzonym przez organ w toku postępowania związanego z wydaniem decyzji z dnia [...], nie jest nową okolicznością, jaka pojawiła się w postępowaniu, to stwierdzić należy, że organ wydając zarówno sporną decyzję, jak i postanowienie, dopuścił się szczególnie rażącego naruszenia przepisów prawa, zignorował bowiem tak istotną okoliczność mającą wpływ na treść wydanych decyzji i postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2012 r., poz.270 ze zm.).

Zauważyć należy, iż przedmiotem kontroli sądu są, w warunkach niniejszej sprawy, decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte jest jedną z wad, wymienionych

w art. 145 § 1 K.p.a. Jedną z nich jest niebranie przez stronę udziału w postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Zanim jednak dojdzie do wznowienia postępowania, organ administracji publicznej bada zaistnienie w sprawie przesłanek przedmiotowych i podmiotowych, stanowiących przeszkodę do jego wznowienia. Stwierdzenie ich zaistnienia uzasadnia odmowę wznowienia postępowania, która zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a. (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji) następuje w drodze postanowienia, zaś ich brak – wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.), które stosownie do art. 149 § 2 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Wskazać należy, iż w toku czynności wstępnych organ administracji publicznej, oceniając dopuszczalność podania o wznowienie postępowania bada, przede wszystkim, czy podmiot wnoszący to podanie posiada przymiot strony. Co do zasady bowiem, wniesienie podania o wznowienie postępowania na podstawie innej niż art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez podmiot, który nie został uznany za stronę

w postępowaniu głównym, uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania możliwe jest w pewnych okolicznościach również wtedy, gdy z samego przedmiotu postępowania zakończonego ostateczną decyzją wynika bezsprzecznie, iż wnioskodawca nie mógł być jego stroną w ogóle.

Z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 147). Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący żądali wznowienia postępowania powołując się także na art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., należało w pierwszej kolejności zbadać, czy są oni stroną w tym postępowaniu. Wymagało to zbadania wystąpienia przesłanki wznowienia.

Ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Innymi słowy jeśli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 K.p.a., a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2012 r., II OSK 821/11, Lex nr 1219264).

Samo wznowienie postępowania postanowieniem, nie oznacza jeszcze ostatecznego ustalenia przymiotu strony i tego, że miała miejsce przyczyna wznowienia postępowania, gdyż te kwestie ustala się w drugim etapie postępowania wznowieniowego.

Oceniając, po wznowieniu postępowania, czy wnioskodawcy wznowienia mają przymiot strony postępowania, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił położenie nieruchomości wnioskodawców oraz odwołał się do ustaleń i dokumentacji dowodowej, w oparciu o którą wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Jak wynika z akt sprawy, nieruchomości skarżących nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji objętej decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ani nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, jak również nie byli oni stroną postępowania zakończonego decyzją, która wydana została w postępowaniu, którego wznowienia obecnie żądają.

Osoba trzecia ma interes prawny, wynikający z art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, lecz tylko w sytuacji, gdy w jego wyniku zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności (por. postanowienie NSA z 13 maja 2011 r. II OZ 394/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym przypadku kwestię tę należy oceniać indywidualnie, w odniesieniu do okoliczności sprawy – charakteru i rozmiaru spornej inwestycji oraz położenia terenu objętego inwestycją względem nieruchomości osoby wnioskującej o uznanie jej za stronę postępowania. Tak też uznał NSA w wyroku z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 465/11.

Dokonując oceny legitymacji skarżących do występowania w przedmiotowej sprawie należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że przymiot strony

w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Trzeba przy tym podkreślić, że pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko. Nadto należy wskazać, że krąg stron w przedmiotowym postępowaniu powinien być wyznaczony na zasadach ogólnych, tj. w oparciu o dyspozycję z art. 28 K.p.a. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że interes prawny strony powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy skargę. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreślany jest w szczególności realny i aktualny charakter interesu prawnego wynikający z zastosowania konkretnej normy prawnej. Interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Brak przesłanki wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzany w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. Zatem obowiązek wykazania interesu prawnego spoczywa na składającym wniosek

o wznowienie postępowania administracyjnego.

Aby ocenić, czy z faktu funkcjonowania elektrowni wiatrowej, właściciele nieruchomości zlokalizowanych w odległości minimum 900 m od granic terenu tej inwestycji, mogą wywodzić swój interes prawny należy przeanalizować dokumentację

z postępowania środowiskowego. Analiza taka pozwoli bowiem ustalić, czy nieruchomość wnioskujących o wznowienie postępowania znajdzie się w tak negatywnym oddziaływaniu uciążliwości wskazywanych przez wnioskodawcę,

a związanych z hałasem, że przymiot strony postępowania będzie można osobom tym przyznać w oparciu o art. 144 Kodeksu cywilnego.

Zdaniem sądu, analiza taka dokonana przez organy została przeprowadzona prawidłowo. Krąg stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia ustalono przy uwzględnieniu możliwych oddziaływań inwestycji na nieruchomości sąsiednie, a zakres możliwych oddziaływań oparto na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Organ nie stwierdził jakiegokolwiek oddziaływania na teren działki skarżących przez elektrownię wiatrową.

Skarżący podnoszą, że w odległości 100 m od miejscowości [...] przebiega droga [...], na której bardzo duży ruch generuje hałas, który nakłada się na hałas pochodzący z innych dróg oraz z turbin wiatrowych. Stwierdzić należy, że hałas turbin wiatrowych, oddalonych co najmniej 900 m od nieruchomości skarżących, jest nie do odróżnienia od normalnego poziomu dźwięków środowiska (str.49/68 raportu). Uciążliwości hałasu powodują więc inne obiekty niż turbiny wiatrowe.

Brak przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach przesądza o tym, że wnioskodawca nie jest stroną w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Jeżeli nie istnieje podstawa wznowienia postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem jest wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., jak przyjął to organ II instancji.

Prawidłowo też Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wykluczenie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powoduje niemożność rozpatrywania pozostałych przesłanek wznowienia zawartych we wniosku skarżących o wznowienie postępowania. To z kolei powoduje niemożność odnoszenia się przez organy, jak i sąd, nie tylko do zarzutów dotyczących sfałszowania raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych w [...], ale także do wszystkich innych podnoszonych we wniosku, odwołaniu, czy skardze.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego na wstępie kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną decyzję organ prawa nie naruszył, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.