Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 195/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. aw zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Małgorzata Rutkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi F. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez F. D. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] wydana na podstawie art. 127 §3 i 138§1 pkt 1 oraz art. 145§1 pkt 1, art. 146§1, art. 151§1 pkt 1 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust 2 pkt1 lit a) w zw z art. 21 ust 2 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...] r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] r Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Pismem z dnia [...] r skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] - na postawie art.25 ust 2 pkt 1 lit a w zw. z art. 21 ust 2 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich, przyznanych przez zarząd wojewódzki ZBoWiD w J. G. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od [...] r do [...] r. (z przerwami) w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego .

W uzasadnieniu swojego wniosku F. D. podniósł, iż służył w "A" Batalionach od [...] do [...] r. w K. oraz brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii podczas służby wojskowej w [...] pułku KBW, w latach [...] –[...]

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] r. na postawie art. 149 §1 i §2 w związku z art. 145 §1 pkt 5 kpa organ wznowił postępowanie w niniejszej sprawie.

W efekcie decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu podkreślono, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , w tym zaświadczenia IPN z [...] r, nr [...] jednoznacznie wynika , że zainteresowany w latach [...] –[...] . brał udział w zwalczaniu oddziałów podziemia niepodległościowego, w tym Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Stowarzyszenia "B" jako oficer zawodowy w jednostkach KBW. Jak podnosi dalej organ Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego - został zaliczony przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa ( uchwała SN z dnia maja 1992r. sygn. akt II UZP 7/91). Zaświadczenie Centralnego Archiwum Wojskowego z [...] r., jednoznacznie stwierdza, iż żołnierze jednostek, w których skarżący pełnił służbę brali udział w zwalczaniu zbrojnego podziemia i Narodowych Sił Zbrojnych. Nadto jak wynika z akt ZBOWiD z dnia [...] r., że skarżący ochotniczo wstąpił do KBW i brał bezpośredni udział w walce z oddziałem "C". Z powyższego wynika, w opinii organu, że F. D. , wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość polski. W myśl zaś art. 25 ust 2 pk 1 lit a w związku z art. 21 ust 2 pkt 4 lit c. cyt ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione , pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa publicznego, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osobom tym nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów. Tym samym ze względu na powyższe okoliczności, jak wywodzi organ, służba w "A. Batalionach" oraz udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii nie może mieć wpływu na zmianę decyzji. W opinii organu postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy nie uchybiający przepisom art. 7 oraz 77 kpa.

Pismem z dnia [...] r. F. D. zwrócił się do kierownika Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący opisał przebieg służby wojskowej, podnosząc jednocześnie iż decyzja z dnia [...] r. została wydana na podstawie fałszywych dokumentów z pominięciem w jego opinii dokumentów wiarygodnych tj kartoteki o przebiegu służby wojskowej w której widnieje zapis, że skarżący od [...] do [...] r. służył w "A" Batalionie przy NKWD K. . Ponadto wywodził, iż w trakcie służby w [...] pułku K.B.W we W. w latach [...] –[...] ) nie brał osobistego udziału w walkach zbrojnych z oddziałami Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Stowarzyszenia "B " .

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...] r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] r o odmowie uchylenia decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127§3 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nadto zgodnie z treścią art. 145§1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi wydającemu decyzję. Muszą być zatem spełnione łącznie trzy przesłanki, okoliczności muszą być nowe i dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, po drugie muszą one istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, oraz po trzecie mają to być fakty nie znane organowi który wydal decyzję. Tym samym organ orzekający w spawie stwierdził, iż dowód w postaci karty przebiegu służby wojskowej, okoliczności dotyczące służby w Batalionie Niszczycielskim oraz przebiegu służby w KBW nie są nowe, gdyż były znane organowi w dniu wydania decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy.

Również przeprowadzone przez organ orzekający postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia przebiegu służby w KBW, doprowadziły do ujawnienia nowych okoliczności, które jednakże nie mają żadnego wpływu na zmianę treści decyzji. Instytut pamięci Narodowej w piśmie z dnia [...] r wskazuje bowiem jednoznacznie, że jednostki KBW, w których służył skarżący w latach [...] –[...] brały odział w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym, co potwierdza trafność zastosowania w rozpatrywanej spawie przepisu art. 25 ust 2 pkt 1 lit a w związku z art. 21 ust 2 pkt 4 lit c ustawy. Nadto organ orzekający w sprawie podkreślił, iż decyzja z dnia [...] r w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich nie może być uchylona z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na przesłankę negatywną zawartą w art. 146§1 k.p.a. bowiem od doręczenia decyzji upłynęło już pięć lat.

Skarżący od powyższej decyzji wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Wskazał, że podczas służby w Wojsku Polskim nie brał udziału w walkach zbrojnych. W odniesieniu do zaświadczenia nr [...] wydanego przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w J. G. , stwierdzającego iż brał udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej, oświadczył że takiego wojska w Polsce nie było, oraz że w takim wojsku nie służył. Podniósł ponadto, iż prowadził działalność konspiracyjną na terenie woj. T. pod dowództwem AK. W roku szkolnym [...] kiedy odbywał naukę w [...] klasie, przez [...] miesięcy był szkolony do specjalnych zadań [...] z polecenia AK. W [...] złożył przysięgę i nadano mu pseudonim L. . Następnie współdziałał z konspiracyjną grupą [...] .

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentacje wywiedzioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego , z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 KPA organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17.05.1994r. SA/Lu 1921/93).

Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego -Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...).

W sprawie będącej przedmiotem skargi nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, zarówno w odniesieniu do decyzji pierwszo-instancyjnej jak i kolejnej wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Obie decyzje zawierają zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne rozstrzygnięć organu orzekającego w sprawie wraz z analizą dokumentacji sprawy .

Badanie sprawy wznowienia postępowania w zakresie określonym w art151 §1 i 2 kpa nastąpiło zaś prawidłowo po wydaniu postanowienia o wznowieniu na podstawie art. 149 §1 i 2 kpa ( pogląd szeroko komentowany na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych por wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1995r SA/Po 416/95 Mon. Pod 1996r nr 7 , s 214). Następnie dopiero w wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego organ wydał decyzję, w której na podstawie art. 151 odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, wobec stwierdzenia braku podstaw do tego z mocy art. 145 §1 kpa.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie była właśnie ocena przedstawionych przez skarżącego okoliczności jako przesłanek do wznowienia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie zakończone ostateczną decyzją administracyjną, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi , który wydał decyzję.

Bezspornym w sprawie jest fakt, iż skarżący decyzją ostateczną z dnia [...] r. która była przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu- został pozbawiony uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust 2 pkt 1 lit a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 25 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. 1997, Nr 142, poz 950 ze zm.) bowiem wcześniejsze uprawienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w latach [...] ( zaświadczenie Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w J. G. z dnia [...] r. Nr [...] , karta ewidencyjna skarżącego nadesłana z Wojskowej Komendy Uzupełnień w J. G. , oraz zaświadczenia Z-cy Szefa Powiatowego Sztabu Wojskowego w J. G. z [...] r. ). Na podstawie wspomnianych przepisów pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione , pełniły służbę lub funkcje w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2001 Sąd oddalił skargę F. D. na powyższą decyzję, nadto jak wynika z uzasadnienia wyroku wszystkie powyższe informacje były znane organom na etapie postępowania weryfikacyjnego.

Tym samym wobec powoływania się przez skarżącego na istnienie nowych faktów i dowodów należało zbadać czy okoliczności będące podstawą wniosku o wznowienie postępowania, spełniają łącznie wszystkie przesłanki określone wskazanym wyżej przepisem Kodeksu Postępowania Administracyjnego, czyli są w istocie nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi , który wydal decyzję.

Okolicznościami faktycznymi są przy tym okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy tj. fakty dotyczące służby w Batalionie "A" oraz przebieg służby w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego, które były znane jednak organowi na etapie wcześniejszego postępowania. Również ewentualna inna ocena tych okoliczności dokonana przez stronę skarżącą , bądź organ, odmiennie od tej dokonanej przez organ na etapie postępowania, którego skutkiem było pozbawianie skarżącego uprawnień kombatanckich nie spełnia dyspozycji przepisu art. 145 §1 pkt 5 k.p.a, bowiem organ związany jest dokonaną przez siebie oceną okoliczności bądź dowodów znanych mu w dniu wydania decyzji ostatecznej. Zatem twierdzenia strony, zawarte we wniosku o wznowienie postępowania, w odwołaniu od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej, oraz w skardze nie stanowią w istocie powołania się na fakty i dowody, o jakich mowa w art. 145§1 pkt 5 kpa, lecz zawierają polemikę z dokonaną przez organ oceną stanu faktycznego sprawy w zakresie pozbawienia F. D. uprawnień kombatanckich( por. wyrok z 18 marca 2004r sygn akt IV SA 3505/02)

Przez nowy dowód bądź okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taki fakt który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy ( por wyrok z 29 października 1999r. sygn akt I SA/Łd 1440/97 publ POP 2001/2/29).

Należy również podkreślić, iż dodatkowe okoliczności podnoszone na etapie skargi do Sądu a dotyczące prowadzenia przez skarżącego działalności konspiracyjnej na terenie woj. T. pod dowództwem AK. na przełomie 1942r. i 1943r. kiedy to jak podaje przez [...] miesięcy był szkolony do specjalnych zadań [...] z polecenia AK, nie mogą być przedmiotem rozważania sądu bowiem Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i postępowania prowadzącego do jej wydania. Działalność konspiracyjna nie była zaś okolicznością podnoszoną przez stronę w postępowaniu podlegającym kontroli.

Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji należy stwierdzić iż w myśl art. 25 ust 2 pkt 1 lit a w związku z art. 21 ust 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa, poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Przeprowadzone w wyniku wznowienia postępowanie wyjaśniające wykazało iż jednostki KBW, w których służył skarżący w latach [...] brały udział w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym ( zaświadczenie instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] r.). Korpus Bezpieczeństwa Publicznego którego członkiem był F. D. był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005r o sygn. akt OSK 1126/04). Na gruncie orzecznictwa przyjęto również pogląd (por. ten sam wyrok) że "biorąc udział w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt takiego udziału- nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej- powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej, nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż oddział, w którym kombatant służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia walczył także z oddziałami UPA". Należy również wykluczyć zastosowanie w niniejszej sprawie art. 21 ust 3 ustawy o kombatantach, który przewiduje wyjątek na mocy którego zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa nie pozbawia uprawnień kombatanckich jedynie tych osób, które do tych Urzędów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Wymienione przesłanki zachowana uprawnień kombatanckich nie zachodzą w niniejszej spawie i nie zostały w wykazane przez skarżącego w toku postępowania będącego przedmiotem kontroli.

W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona, zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.