Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1410/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 104 i 108 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 37
journal: Dz.U. 2017 poz 1261
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jedn.
article: Art. 4  pkt 11a, pkt 27 i 34  ust. 1, art. 44 b i 44c ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 224
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1410/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek, Sędziowie: WSA Halina Jakubiec (spr.), NSA Krystyna Kutzner, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 r., sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu produktu skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r., znak: [...] nakazującą M. Ś. (dalej w skrócie skarżącemu) wycofanie z obrotu z punktu sprzedaży o nazwie G ul. N, Z produktów o nazwie: THT, AA, SDA, MC, AB i S – na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłużej niż na 18 miesięcy.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 104 i 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.,: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwany dalej kpa) w zw. z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.,: Dz.U. z 2017 r., poz. 1261) oraz z 4 pkt 11 a, pkt 27 i 34 ust. 1, art. 44 b i 44 c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j,: Dz. U. z 2016 r. poz. 224).

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny:

W dniu 13 lipca 2017 r. została przeprowadzona przez pracowników Powiatowego Inspektora Sanitarnego przy udziale funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w sklepie "G" w Z przy ul. N kontrola w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów regulujących zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej środków zastępczych. Przed podjęciem czynności kontrolujący okazali legitymacje służbowe, poinformowali o zakresie kontroli oraz o prawach i obowiązkach kontrolowanego, a także wręczyli upoważnienie do kontroli nr [...]. Odstąpiono od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu z racji podjęcia uzasadnionego podejrzenia, że sprzedawane w kontrolowanym sklepie produkty mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Skarżący odmówił podpisania protokołu o nr [...], niemniej potwierdził odbiór protokołu własnoręcznym podpisem.

Wyniki kontroli stanowiły podstawę do wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji z dnia [...] 2017 r., znak: [...] nakazującej skarżącemu wycofanie z obrotu z punktu sprzedaży o nazwie G ul. N, Z produktów o nazwie : THT, AA, SDA, MC, AB i S – na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłużej niż 18 miesięcy. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z protokołem poboru prób z dnia 13 lipca 2017 r. nr [...] dokonano zabezpieczenia 152 opakowań postanowieniem o zabezpieczeniu produktu z tego samego dnia o nr [...].

Uzasadnieniem zabezpieczenia były spostrzeżenia kontrolujących, że oferowane w sprzedaży ww. produkty posiadły znamiona środków zastępczych, za czym przemawiała forma handlowa tych produktów, brak prawidłowego oznakowania, w szczególności składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu oraz brak opisu w języku polskim.

Organ nadmienił, że w kontrolowanym punkcie w roku 2015 r. przeprowadzone zostały trzy kontrole, w 2016 cztery kontrole, a w 2017 była to już czwarta kontrola. W trakcie tych kontroli zabezpieczano produkty, które po przeprowadzonych badaniach chemiczno-toksykologicznych w Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej okazały się być środkami zastępczymi. W związku z powyższym w stosunku do osób prowadzących działalność w punkcie przy ul. N w Z w latach 2015 i 2016 toczą się postępowania administracyjne.

Organ opisał następnie wygląd kontrolowanego pomieszczenia, wskazując, że w jego skład wchodzą: przedsionek, pokój, w którym usytuowane jest łóżko do spania, pomieszczenie gospodarcze, toaleta, łazienka i kuchnia.

Przed wejściem do obiektu funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji zatrzymali trzy osoby. Dwie z nich nie weszły do obiektu, a jedna z nich wychodziła z lokalu z zakupionym towarem. Dwie osoby zostały spisane i sporządzono na tę okoliczność adnotacje służbowe. Jedna z nich zakupiła dwa opakowania produktu MC za kwotę 60 zł (1 opakowanie 30 zł). Do protokołu dołączono 2 adnotacje służbowe.

W trakcie kontroli ustalono, że osobą wprowadzającą do obrotu środki zastępcze jest skarżący, który oświadczył, że jest jedynie osobą pilnującą i przyjechał do lokalu w dniu poprzedzającym kontrolę. Wyjaśnił przy tym, że znalazł ofertę pracy na portalu OLX lub Gumtree, swoje dane przekazał e-mailowo a odpowiedź uzyskał również e-mailem. Został poinformowany, że jest poszukiwana osoba do sklepu dla dorosłych. Poza tym skarżący odmawiał udzielenia odpowiedzi na temat przekazania kluczy, odbioru dostawy oraz ceny produktów.

Organ zwrócił uwagę, że skarżący był kontrolowany po raz trzeci i w stosunku do jego osoby były wydane decyzje: w dniu [...] 2017 r. (wycofujące z obrotu zabezpieczone produkty oraz nakazujące zamkniecie obiektu na okres 3 miesięcy od dnia kontroli) oraz dwie decyzje w dniu [...] 2017 r. (wycofujące z obrotu zabezpieczone produkty oraz nakazujące zamkniecie obiektu na okres 3 miesięcy od dnia kontroli). Pomimo powyższych decyzji, od których nie odwołał się, nadal prowadzi sprzedaż w kontrolowanym punkcie.

Podstawą prawną decyzji był przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

Jednocześnie, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2017 r. wydał decyzję nr [...] nakazującą skarżącemu zaprzestania prowadzenia działalności w obiekcie G ul. N w Z na okres trzech miesięcy, licząc od dnia przeprowadzenia kontroli tj. od dnia 13 lipca 2017 r. do dnia 13 października 2017 r. Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie.

Po wydaniu decyzji nakazującej skarżącemu zaprzestania prowadzenia działalności, przedstawiciele Inspektoratu Sanitarnego udali się na kontrolę sprawdzającą wykonanie tej decyzji, podczas której stwierdzono zerwanie kartki z napisem "Obiekt zamknięty przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzją nr [...] z dnia [...] 2017r. "oraz zerwanie plomb. W trakcie kontroli obiekt był zamknięty, w związku z czym nie udało się wejść do środka. Na tę okoliczność sporządzono adnotację służbową, znak: [...] z dnia [...] 2017 r. oraz wystosowano do Komendy Powiatowej Policji zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia z art. 69 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeksu wykroczeń (t. j., Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.).

M. Ś. w odwołaniu od ww. decyzji nakazującej wycofanie z obrotu produktów podniósł zarzuty:

1. Naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu:

a) art. 107 § 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 80 kpa polegające na:

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniem, że skarżący udostępniał osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- zaniechaniu przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- zaniechaniu jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby) lub podmiotu, które faktycznie miałyby prowadzić działalność gospodarczą w kontrolowanym punkcie;

- zaniechaniu wyjaśnienia w sposób dostateczny, należyty i nie budzący żadnych wątpliwości, że ujawnione substancje mogą stanowić środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniem, że produkty zabezpieczone podczas kontroli mogą stanowić środki zastępcze;

- całkowitym braku ustalenia ilości rzekomo wprowadzonych przez skarżącego do obrotu środków zastępczych;

b) art. 107 § 3, 77 oraz art. 80 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na arbitralnie przyjętych przez organ założeniach, które nie mają żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym;

c) art. 28 kpa polegające na całkowitym pominięciu jako strony postępowania właściciela zabezpieczonych podczas kontroli substancji oraz skierowaniu nakazu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej do osoby, która w danym punkcie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej;

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 44 c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na skierowaniu zakazu określonego we wskazanym przepisie w stosunku do osoby, która faktycznie nie udostępniła osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, nie jest ich właścicielem i nie prowadzi w kontrolowany punkcie działalności gospodarczej.

Odwołujący wniósł w związku z treścią zarzutów o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu decyzji odwoławczej podniósł, że okoliczności przeprowadzonych przez organ I instancji czynności kontrolnych w sklepie "G" w Z przy ul. N wskazywały na uzasadnione podejrzenie, że sprzedawane w nim produkty są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii lub nową substancją psychoaktywną w rozumieniu art. 4 pkt. 11 a tej ustawy, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest zabronione. W związku z tym, że zaistniała sytuacja podejrzenia realnego, bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, należało przeprowadzić szybką interwencję.

Odnosząc się do spornej kwestii przypisania skarżącemu cechy "wprowadzającego do obrotu", organ podniósł, że nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego dotyczącym jego roli w procederze, zwłaszcza w kontekście braku potwierdzenia, iż był zatrudniony przez spółkę wynajmującą w tym czasie kontrolowany lokal lub jakąkolwiek inną oraz brakiem wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Według definicji z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzanie do obrotu jest to udostępnianie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

W ocenie organu odwoławczego skarżący był wprowadzającym do obrotu środki zastępcze oraz prowadził w dniu kontroli niezarejestrowaną działalność w sklepie "G" w Z przy ul. N. Wskazano przy tym, że sam brak wpisu do CEDiG nie przesądza o fakcie prowadzenia lub nie prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2014 r. I CSK 364/13). Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Odwołano się w tym względzie do odpowiedzialności zapisanej w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, która w art. 601 § 1 i 2 stanowi, że kto wykonuje działalność gospodarczą bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Tej samej karze podlega, kto nie dopełnia obowiązku zgłaszania do ewidencji działalności gospodarczej zmian danych objętych wpisem.

Uzasadniając podstawy prawne wydania kontrolowanej decyzji, organ wskazał, że przesłanką zastosowania dyspozycji wynikającej z przepisu art. 44 c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest uzasadnione podejrzenie, że produkty wymienione w decyzji stwarzają zagrożenie dla życia.

W rozpoznawanej sprawie podejrzenie to wynika z okoliczności polegających na tym, że w kontrolowanym sklepie sprzedawane są produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Przemawiała za tym forma handlowa tych produktów, w szczególności brak prawidłowego oznakowania składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu. Napisy były tylko i wyłącznie w języku angielskim. Dodatkowo organ podkreślił, że zatrzymane podczas kontroli produkty tj.: Tht, Asa, Sda, Mc, Ab, S były już zabezpieczane przez organy państwowych inspekcji sanitarnych i poddawane badaniom toksykologicznym, w wyniku których w ich składzie stwierdzano obecność środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. W ocenie organu odwoławczego, tego rodzaju informacja jest wystarczająca jako uzasadnienie faktyczne decyzji. Produkty, których dotyczy omawiany przepis, nie muszą posiadać faktycznie przymiotu "stwarzające zagrożenie życia lub zdrowia", a tylko w momencie wydawania decyzji wzbudzać podejrzenie (uzasadnione), że taki przymiot (cechę) posiadają. Produkty będące przedmiotem wstrzymania wprowadzania do obrotu i zabezpieczenia zaskarżonej decyzji takie cechy w ocenie organu odwoławczego posiadały.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że definicja wprowadzającego do obrotu (art. 4 ust. 34 w zw. z art. 52 a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) obejmuje każdą postać udostępniania środków zastępczych innej osobie, niezależnie od tego, czy odbiorcą tych środków jest ich konsumentem czy też wyłącznie pośrednikiem w drodze do konsumenta, niezależnie również od tego, czy chodzi o pierwotne udostępnianie produktu innym osobom, czy też o następcze (wtórne) jego udostępnianie. Orzecznictwo sądowe, do którego organ się odwołał wskazuje, że wprowadzanie do obrotu oznacza każde ich udostępnienie odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym jak i będącym ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środki zastępcze, zatem każdy podmiot prawa, który nie stosuje się do obowiązków wynikających z art. 44b ww. ustawy.

Wprowadzanie przez skarżącego do obrotu środków zastępczych znalazło potwierdzenie w zebranych dowodach.

Skarżący sprzedawał "dopalacze" i z takim zamiarem przyjechał do Z. Zachowanie to wypełnia dyspozycję "udostępnienia osobom trzecim, odpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych". Skarżący jest osobą odpowiedzialną za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, zwłaszcza, że nie wskazał podmiotu ani żadnego dokumentu na okoliczność zatrudnienia. Poza wątpliwościami pozostaje okoliczność, że skarżący nie tylko wyłącznie był obecny w kontrolowanym, punkcie sprzedaży, ale osobiście sprzedawał, co oznacza, że osobiście wprowadzał do obrotu odpłatnie, osobom trzecim produkty w postaci saszetek, wobec powzięto w toku postępowania uzasadnione podejrzenie, że zawierała w swoim składzie środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, zwane potocznie "dopalaczami". Za lekceważący stosunek do organów państwowych, organ uznał zachowanie skarżącego, który przekonując, że nie sprzedawał w swoim imieniu ww. środków, nie potrafił wskazać w czyim imieniu dokonywana była ta sprzedaż.

Nie bez znaczenia jest fakt, że fakt, że wobec skarżącego toczą się aktualnie dodatkowo jeszcze dwa postępowania administracyjne w związku z łamaniem zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ uznał w konsekwencji za niezasadny zarzut dotyczący błędnego określenia strony decyzji, gdyż to właśnie skarżący jest osobą wprowadzającą do obrotu na terytorium RP produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że stanowią środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne.

Kwestionowana decyzja posiada wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc się do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, organ wskazał, że brak nadania rygoru oznaczałby, że skarżący mógłby kontynuować działalność w lokalu, w którym wprowadzano do obrotu środki, co do których istniało uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi, co byłoby niepożądane dla ochrony zdrowia ludzkiego. Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez środki zastępcze jest bowiem zjawiskiem powszechnie znanym, mającym potwierdzenie w szeroko podawanych do publicznej wiadomości przypadkach zatruć po zażyciu produktów stanowiących środki zastępcze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję M. Ś. powtórzył zarzuty odwołania, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.

W treści skargi M. Ś. skupił się na wadliwym w jego ocenie wniosku organu, że był on osobą wprowadzającą stwierdzone w trakcie kontroli produkty do obrotu, a w związku z tym ponosi odpowiedzialność administracyjnoprawną. Uznał, że wniosek organu został poprzedzony niewystarczającymi ustaleniami faktycznymi, w szczególności organ zaniechał ustalenia osoby bądź osób, które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, zastosował całkowicie dowolne, nieuprawnione domniemanie, polegające na przyjęciu, że sam fakt, iż w kontrolowanym lokalu znajdował się skarżący oraz ww. substancje jest wystarczający do przyjęcia, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne a ponadto organ zaniechał ustalenia, czy zabezpieczone produkty mogą stanowić realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że wymienione w decyzji sztuki szkodliwych substancji nie zostały wprowadzone do obrotu, skoro ujawnili je inspektorzy i zabezpieczyli na potrzeby postępowania. Organ, zdaniem skarżącego, błędnie uznał, że dowód z opinii toksykologicznej potwierdza, że zabezpieczone w lokalu substancje stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia. Z opinii tej wynika jedynie, że substancje te mogą stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia, a autorzy opinii nie sprecyzowali, w jakich okolicznościach takie zagrożenie może się zaktualizować i jakie są warunki jego powstania.

Powzięcie przez organ uzasadnionego podejrzenia o szkodliwości substancji musi się mieścić w granicach przepisów regulujących postepowanie dowodowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 44b i art. 44c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 783 ze zm., zwanej dalej ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii).

Zgodnie z art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje się wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

1) środków zastępczych;

2) nowych substancji psychoaktywnych.

Zgodnie z przepisem art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

Stosownie natomiast do treści art. 44c ust. 3 pkt 1 ustawy, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 44c ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny dokonuje zabezpieczenia produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną oraz nakazuje zaprzestanie prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzeniu tego produktu do obrotu, na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy prawidłowo uznały, że zachodziły podstawy do skierowania wobec skarżącego nakazu wycofania z obrotu ujawnionych produktów, o którym mowa w art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jak i zabezpieczenia tych produktów, stosownie do brzmienia art. 44 c ust. 3 pkt 1 ustawy.

W kontrolowanym lokalu były wprowadzane do obrotu produkty, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są to środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z tym przepisem środek zastępczy to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

W niniejszym przypadku, za uzasadnionym podejrzeniem, że sprzedawane produkty są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi przemawiały: brak prawidłowego oznakowania składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu oraz oznaczenie produktów tylko w języku angielskim.

Nie bez znaczenia był fakt, że zatrzymane podczas kontroli produkty, tj.: Th t, Asa, Sda, Mc, AB, S były już zabezpieczane przez organy państwowych inspekcji sanitarnych i poddawane badaniom toksykologicznym, w wyniku których w ich składzie stwierdzano obecność środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.

Słusznie orzekające w sprawie organy stwierdziły, że użyte w art. 44 c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sformułowanie "uzasadnione podejrzenie" uprawnia organu inspekcji sanitarnych do podjęcia wszelkich działań zmierzających do zapobiegania wprowadzania do obrotu produktów, co do których zachodzi podejrzenie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. A co najistotniejsze w sprawie o przedmiocie wycofania z obrotu produktów – produkty te nie muszą posiadać faktycznie przymiotu "stwarzającego zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi", a jedynie w momencie wydawania decyzji wzbudzać w organach kontrolnych uzasadnione podejrzenie, że taki przymiot posiadają i zachodzi uzasadnione podejrzenie, że są one środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi.

Wbrew więc zarzutom skargi za uzasadnione - w świetle okoliczności niniejszej sprawy - należało uznać wydanie decyzji nakazującej wycofanie z obrotu i zabezpieczenie produktów wobec skarżącego.

W szczególności w powyższym kontekście nie ma znaczenia zarzut skargi zmierzający do wykazania przedwczesności decyzji z uwagi na nieuzyskanie opinii jednoznacznie wskazującej, że zabezpieczone w toku postępowania substancje zagrażają życiu i zdrowiu.

Z treści przepisu art. 44 c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie można w żaden sposób wywieść obowiązku pozyskania przez organ kontroli sanitarnej opinii, w której dokonywana byłaby ocena jakościowa kontrolowanych produktów, a "uzasadnione podejrzenie" organ może powziąć na podstawie spostrzeżeń w szerokim tego słowa znaczeniu.

Kwestia dowodu z opinii biegłych ma znaczenie dopiero na gruncie decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 44 c ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w przedmiocie zakazania lub wprowadzenia do obrotu, której niezbędna przesłanką jest kategoryczne ustalenie, że ujawniony produkt jest środkiem zastępczym.

Kontrolowana decyzja wydawana jest na etapie poprzedzającym tę wyżej opisaną i nie jest obwarowana tak ścisłymi wymogami.

Należy podkreślić, że generalnym celem przepisu art. 44 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest wyeliminowanie zagrożenia dla życia i zdrowia, jakie wywołują "dopalacze", czyli środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy.

Z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wynika zależny od siebie ciąg działań organów inspekcji sanitarnej. Zatem, inspektor sanitarny zobowiązany jest, w razie stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że stanowią one środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, podjąć czynności zmierzające do przeprowadzenia przez specjalistyczny podmiot badań mających na celu ustalenie czy rzeczywiście te produkty takimi środkami lub substancjami. Organ ten w pierwszej kolejności w drodze decyzji nakazuje więc wstrzymanie wytwarzania takich produktów albo jeśli są one już w obrocie - wycofanie ich z obrotu - na czas niezbędny do przeprowadzenia badań. Następnie organ dokonuje zabezpieczenia podejrzanych produktów oraz nakazuje zaprzestanie prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzeniu produktu do obrotu - również na czas niezbędny do przeprowadzenia badań produktu. Następnie w razie potwierdzenia po przeprowadzeniu badań, że produkt jest środkiem zastępczym lub substancją psychotropową, organ kolejną decyzją zakazuje (całkowicie) jego wytwarzania lub wprowadzania do obrotu oraz nakazuje jego wycofanie z obrotu, a także orzeka jego przepadek na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenie (art. 44c ust. 1, 3, 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego skierowania decyzji do niewłaściwej osoby, należy wskazać, że istotnie, przepis art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie przewiduje wprost, do kogo mają być adresowane powyższe decyzje, w związku z czym przy określaniu ich adresatów należy dokonać wykładni systemowej przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Celem tej ustawy, jak już z samej nazwy wynika, jest przeciwdziałanie narkomanii, które realizuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, gospodarczej, oświatowo-wychowawczej i zdrowotnej, a w szczególności przez m.in. zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii (art. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy). Ustawa wprowadza zasadę, że obrót, wytwarzanie, przetwarzanie, przerób i posiadanie takich substancji jest możliwe wyłącznie na podstawie pozwolenia wydawanego tylko szczegółowo określonym podmiotom przez uprawnione organy i czynności te podlegają ponadto ścisłemu nadzorowi. Istnieje zatem ogólny zakaz dokonywania takich czynności bez zezwolenia, co oznacza, że dotyczy on wszystkich podmiotów prawa. O ile ustawa ta wprost nie zezwala określonym podmiotom bądź grupie podmiotów na obrót, wytwarzanie, przetwarzanie, przerób czy posiadanie takich substancji, to obowiązkiem każdego jest powstrzymywanie się od dokonywania takich działań, jako niedozwolonych.

Jednym z przewidzianych w ustawie sposobów realizacji zapobiegania narkomanii jest określony w przepisie art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii całkowity zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.

Ustawa definiuje przy tym w art. 4 pkt 34 "wprowadzanie do obrotu" jako udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych; a w pkt 35 "wytwarzanie" jako czynności, za pomocą których mogą być otrzymywane środki odurzające, substancje psychotropowe, prekursory, środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, ich oczyszczanie, ekstrakcję surowców i półproduktów oraz otrzymywanie soli tych środków lub substancji.

W świetle powyższego, każdy podmiot prawa ma obowiązek powstrzymywać się od wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.

W ten sposób ogólnie sformułowany zakaz uzasadnia uznanie za nietrafne argumenty podniesione w skardze, że obowiązek ten spoczywa na wprowadzającym je bezpośrednio, prowadzącym działalność gospodarczą w danym lokalu, czy producencie. Zakaz ten jako adresowany do każdego podmiotu prawa powoduje obowiązek powstrzymywania się od dokonywania wskazanych powyżej czynności.

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii definiując "wprowadzanie do obrotu" nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do osoby bądź podmiotu, który fizycznie wręcza dany środek innej osobie. Ustawa mówi o udostępnianiu takich środków osobom trzecim, co jest pojęciem szerszym niż dawanie, wręczanie, przekazywanie; "udostępnianie" to "pozostawanie do dyspozycji", nie musi się wiązać z żadną aktywnością, ale może polegać na przyzwoleniu lub biernej postawie.

Analiza funkcjonalna i systemowa przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że przez udostępnianie należy rozumieć także samo "stwarzanie możliwości" nabycia takich środków w danym miejscu przykładowo lokalu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 276/16, Lex nr 2104989).

Przepis art. 44c ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posługuje się ogólnym pojęciem działalności, nie ograniczając jej do działalności gospodarczej.

Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że adresatem takiej decyzji nie musi być wyłącznie przedsiębiorca, ale każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu, jeżeli działalność ta mogłaby w najmniejszym nawet stopniu ograniczać lub utrudniać usunięcie stanu zagrożenia wywołanego przez "dopalacze" znajdujące się w tym pomieszczeniu.

Raz jeszcze przywołując ww. wyrok z Lublina warto przytoczyć ujęte w nim tezy, które Sąd orzekający w tej sprawie podziela, że: "Z tych względów stwierdzić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 44c ust. 3 u.p.n. może być skierowana nie tylko do tego, kto wytwarza środek zastępczy (producenta) i nie tylko do przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Decyzja taka może być skierowana do każdej osoby bądź innego podmiotu prawa, który prowadzi w pomieszczeniu jakąkolwiek działalność, w wyniku której udostępnia, a więc stwarza, nawet "przy okazji", możliwość nabywania takich środków przez inne osoby.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego, zaskarżona decyzja w sposób jak najbardziej uprawniony przepisami prawa mogła być skierowana do skarżącego. Z akt sprawy w sposób niezbity wynika, że to skarżący sprzedawał "dopalacze" i z takim zamiarem przyjechał też do Z.

Trafnie organy wskazały, że mamy tutaj do czynienia z "udostępnieniem osobom trzecim, odpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych". Skarżący nie wskazał też, że tym podmiotem był ktoś inny. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący nie tylko był obecny w kontrolowanym punkcie sprzedaży, ale i osobiście sprzedawał produkty zastępcze, a więc wprowadzał je do obrotu odpłatnie, osobom trzecim. Miejsce, w którym to czynił było ogólnodostępne dla osób trzecich.

Sąd podzielił zatem stanowisko organów, że dokonana ocena stanu faktycznego znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Organy nie naruszyły zatem przepisów postępowania tj. art. 7, 28, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadziły bowiem wyczerpująco postępowanie wyjaśniające i sporządziły obszerne uzasadnienia, w którym szczegółowo przedstawiły stan faktyczny oraz wyjaśniły podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Dokonane ustalenia były wystarczające do jego wydania.

Zarzuty skarżącego dotyczą przede wszystkim interpretacji przepisów, a w zakresie ustaleń faktycznych zwraca on uwagę na okoliczności, które - jak wyżej wskazano - w świetle dokonanej przez Sąd wykładni przepisów - nie mogły mieć istotnego znaczenia dla treści rozstrzygnięcia.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 108 k.p.a. dotyczący nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji - z uwagi na duże ryzyko, że niezamknięcie lokalu, w którym stwierdzono środki zastępcze (niezaprzestanie prowadzenia w nim działalności) spowoduje dalsze nielegalne udostępnianie tych środków osobom trzecim, w tym dzieciom i młodzieży, co stanowi zagrożenie ich zdrowia i życia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.