Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 87/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w W. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 grudnia 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej A z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2020 r. A. wystąpiła do Rektora Uniwersytetu o informację publiczną w zakresie:

1) postępowań o naruszenie praw autorskich, które były prowadzone wobec pracowników naukowych Uniwersytetu w okresie od 1 stycznia 2015 do 5 października 2020 r., tj. o podanie informacji o każdym postępowaniu, wskazanie wobec kogo było lub jest prowadzone, przez jakie ciało, kiedy się rozpoczęło i zakończyło (lub czy trwa), co dokładnie było przedmiotem sprawy i jakie były ustalenia w zakończonych postępowaniach, prosząc o przedstawienie każdego przypadku osobno, a nie o zbiorcze dane statystyczne.

2) dokumentów z wynikami zakończonych postępowań.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. Rektor Uniwersytetu odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych informacji.

W uzasadnieniu wskazał, że status prawny osób, o które pytał wnioskodawca, w postępowaniach dyscyplinarnych był zróżnicowany i przedstawia się następująco: (1) osoby, co do których w ogóle odmówiono wszczęcia postępowania wyjaśniającego na etapie czynności sprawdzających, (2) osoby, co do których umorzono postępowanie wyjaśniające, (3) osoby, co do których wystąpiono z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (w rozumieniu formalnym postępowanie dyscyplinarne zostaje wszczęte dopiero przez komisję dyscyplinarną a czynności wcześniejsze dokonywane przez rzecznika dyscyplinarnego mają charakter czynności sprawdzających, a następnie postępowania wyjaśniającego) oraz (4) osoby, którym wymierzono kary dyscyplinarne.

Rektor wskazał, że wraz z objęciem przez niego kadencji powołał Rzecznika Rzetelności Naukowej – dodatkowy organ wewnętrzny mający za zadanie dbałość o zachowanie najwyższych standardów uczciwości naukowej przez nauczycieli akademickich Uniwersytetu.

Następnie Rektor wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nauczyciel akademicki pełni funkcję publiczną a informacja wytworzona w toku realizacji zadań publicznych jest z zasady informacją o charakterze publicznym. Jednocześnie Rektor stwierdził, że rozpoznając wniosek o udostępnienie informacji publicznej należy mieć na względzie, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i bezwzględnego, jak również że dostęp ten podlega ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony praw i wolności innych osób oraz innych dóbr i wartości – także pozostających pod ochroną prawa, w tym Konstytucji RP. Przy rozwiązywaniu problemu relacji między prawami i wartościami pozostającymi w relacjach kolizyjnych musi być zatem także uwzględniany mechanizm proporcjonalności. Na poparcie tej tezy organ przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach: z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. I OSK 1769/13 oraz z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 549/16. W konsekwencji, uwzględniając dyrektywy wynikające z przytoczonych orzeczeń, organ uznał, że przy udostępnianiu informacji jest zobowiązany do wyważania kolidujących ze sobą praw, dóbr i wartości oraz do uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 in fine k.p.a.), wyznaczanego m.in. przez prawo do prywatności osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.). W konsekwencji, Rektor uznał, że Uniwersytet musi mieć na względzie treść przepisów regulujących zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i zasady postępowania w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli akademickich, które to przepisy – zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP – należy zakwalifikować jako lex specialis w stosunku do art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Rektor stwierdził, że w odniesieniu do wszystkich osób, które w latach 2015 – 2019 zostały ukarane karą dyscyplinarną, okres zatarcia skazania lub uznania kary za niebyłą już minął (z uwagi na rodzaj wymierzonych kar okres zatarcia kary wynosił w tych przypadkach 3 lata, a karę upomnienia wymierzoną przez Rektora ustawa uznaje za niebyłą po upływie roku). Zatem, w ocenie organu, nie ma powodów, dla których wynikające z ustawy gwarancje polegające na zatarciu kar lub uznaniu za niebyłe miałyby zostać zniweczone przez udzielenie informacji publicznej, a w dalszej kolejności przez podanie informacji o nazwiskach i czynach nauczycieli akademickich do publicznej wiadomości w prasie, z czym niewątpliwie wiązałoby się publiczne i ponowne (mimo zatartych bądź uznanych za niebyłe kar) napiętnowanie. W konsekwencji, organ nie znalazł uzasadnienia dla potraktowania dobra konstytucyjnego w postaci prawa dostępu do informacji publicznej jako wyższego (ważniejszego) od innego dobra konstytucyjnego, jakim jest prawo obywatela do nieskazitelnego wizerunku po "odpokutowaniu" winy.

Dodatkowo, wskazano na § 53 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie szczegółowego prowadzenia mediacji, postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia, w myśl którego w związku z zatarciem kar rektor usuwa z akt osobowych nauczyciela akademickiego informację o karze oraz niszczy dokumentację postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Uniwersytet dokonał zniszczenia dokumentacji osób w stosunku do których doszło do zatarcia skazania i nie dysponuje w związku z tym taką dokumentacją.

Rektor zauważył, że skoro takie gwarancje dotyczą osób, w stosunku do których orzeczono kary dyscyplinarne, to tym bardziej – w ocenie organu – powinny być chronione przed ich ujawnieniem dane osoby, co do których przypuszczenia, że dopuściły się naruszenia praw autorskich nie potwierdziły się lub karalność takich deliktów przedawniła się (co skutkowało odmową wszczęcia lub umorzeniem postępowań).

Dodatkowo, Rektor wyjaśnił, że cztery osoby ze wskazanego grona nie są już nauczycielami akademickimi zatrudnionymi w Uniwersytecie, a zatem nie wykonują już funkcji publicznej i podanie ich danych naruszałoby ich prywatność (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).

W skardze na powyższą decyzję Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:

I) przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej,

2) art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej, podczas gdy informacja ta nie podlega ograniczeniu, w związku z czym powinna zostać udostępniona,

II) przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 u.d.i.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na arbitralnym stwierdzeniu, że żądane informacje publiczne stanowią informację, która nie może zostać udostępniona ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji, gdy okoliczność ta nie została w sposób dostateczny wyjaśniona ani należycie umotywowana, jak wymagają tego przepisy wskazane w niniejszym zarzucie,

2) art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie w terminach określonych w tych przepisach wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej niebędącej, zdaniem skarżącego, informacją podlegającą ograniczeniu wynikającemu z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że żądana informacja pozwoli m.in. zweryfikować, jaki odsetek osób pracujących na Uniwersytecie dopuścił się naruszeń praw autorskich oraz jakie kary są stosowane wobec pracowników szkoły wyższej. Nauczyciele akademiccy szkolą kolejne pokolenia studentów, będąc również promotorami prac licencjackich, magisterskich oraz inżynierskich. Sprawy o naruszenie praw autorskich przez pracownika szkoły wyższej są również sprawami medialnymi ze względu na motywy etyczne. Nauczyciel akademicki jest osobą pełniącą funkcję publiczną, często postrzeganą w społeczeństwie jako autorytet naukowy dysponujący wiedzą w określonej dziedzinie.

Jednocześnie skarżące Stowarzyszenie powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i wskazał, że żaden obywatel nie jest zobowiązany do ubiegania się, ani do pełnienia funkcji publicznej, zaś znając następstwa tego faktu w postaci upublicznienia pewnego zakresu informacji należących do sfery prywatności podejmuje on samodzielną i świadomą decyzję wkalkulowując m.in. dyskomfort związany z ingerencją w życie prywatne. Ponadto, skarżące Stowarzyszenie wskazało, że ochrona prywatności osoby fizycznej nie obejmuje działalności publicznej osoby ani też sfery działań i zachowań, które ogólnie są pojmowane jako osobiste lub prywatne, jeżeli działania te lub zachowania wiążą się ściśle z działalnością publiczną. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że informacja o ewentualnym prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym związanym z naruszeniem praw autorskich jest bezpośrednio związana z zadaniami i obowiązkami pracowników naukowych Uniwersytetu. Jeżeli zaś informacja dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną i ma związek z wykonywanymi przez nią zadaniami lub sprawowaną funkcją, to dostęp do niej nie może zostać ograniczony z uwagi na ochronę prywatności. Dodatkowo, skarżący powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., sygn. IV SA/Wr 510/13, w którym stwierdzono, że wynik postępowania dyscyplinarnego toczącego się w stosunku do nauczyciela akademickiego ma bezpośredni związek z pełnioną przez niego funkcją.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest krótkie i zawiera nieprzekonującą polemikę.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że żądanie i zarzuty zawarte w skardze Stowarzyszenia nie zasługują na uwzględnienie. Organ przypomniał, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i bezwzględnego oraz podlega ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony praw i wolności innych osób oraz innych dóbr i wartości pozostających pod ochroną prawa a problem kolizji między prawem dostępu do informacji publicznej a innymi prawami oraz wartościami i wolnościami prawnie chronionymi musi być w konkretnych przypadkach rozstrzygany zgodnie z zasadą proporcjonalności. Z tych względów, Rektor uwzględnił prawo do prywatności osób fizycznych i odmówił wnioskodawcy dostępu do żądanych informacji. Organ uwzględnił także treść przepisów regulujących zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i zasady postępowania w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli akademickich, które należy zakwalifikować jako przepisy szczególne wobec art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ograniczające prawo dostępu do informacji publicznej z uwagi na potrzebę ochrony praw i wolności innych osób.

Ponadto, organ zauważył, że wbrew twierdzeniu skarżącego weryfikacja "jaki odsetek osób pracujących na Uniwersytecie dopuścił się naruszeń praw autorskich oraz jakie kary są stosowane wobec pracowników szkoły wyższej" byłaby możliwa już w przypadku, gdyby Stowarzyszenie zwróciło się o udostępnienie informacji w postaci podlegających anonimizacji danych zbiorczych, w tym danych statystycznych. Jednakże, we wniosku z dnia 1 grudnia 2020 r. skarżący wyraźnie zaznaczył, że chce przedstawienia każdego przypadku osobno.

Rektor wskazał również, że odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanej informacji, z uwagi na konieczność ochrony prawa do prywatności pracowników uczelni oraz ich prawa do zachowania dobrego imienia po zatarciu kary lub uznaniu jej za niebyłą. Co więcej, wbrew twierdzeniu skarżącego, "medialny charakter" spraw o naruszanie praw autorskich przez pracownika szkoły wyższej nie może przesądzać o udostępnieniu informacji żądanych przez skarżącego z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz wyżej przywołanych uprawnień pracowników Uniwersytetu.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego organ wyjaśnił, że nie kwestionuje publicznego charakteru informacji dotyczących postępowań dyscyplinarnych związanych z naruszeniem praw autorskich przez pracowników uczelni jednakże, w jego ocenie, udostępnienie informacji o treści i zakresie zgodnym z wnioskiem Stowarzyszenia oznaczałoby naruszenie zasady proporcjonalności oraz uprawnień pracowników Uniwersytetu– w tym określonych ustawowo poza katalogiem art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jak prawo do zachowania dobrego imienia po zatarciu kary lub uznaniu jej za niebyłą. Zatem, zdaniem organu, ujawnienie informacji żądanych przez Stowarzyszenie stanowiłoby niezgodną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności nadmierną i niedopuszczalną w świetle art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ingerencję w prawnie chronioną sferę prywatności jednostki, nawet w sytuacji gdy pełni ona funkcje publiczne w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie zaś nie można przyjąć, że prawo do informacji publicznej, realizowane przez Stowarzyszenie w sposób określony w treści wniosku z dnia 1 grudnia 2020 r., przeważa nad wskazanymi przez organ racjami ochrony praw jednostki. Dodatkowo, zgodnie z art. 7 k.p.a., organ jest zobowiązany do uwzględnienia słusznego interesu obywateli, również tych, których dotyczą żądane informacje publiczne.

Rektor wskazał również, że skoro udostępnienie żądanych informacji dotyczących osób, w stosunku do których orzeczono kary dyscyplinarne, naruszyłoby zasadę proporcjonalności oraz prawa tych osób związane z ich prywatnością, to tym bardziej powinny być objęte ochroną prawną informacje dotyczące osób, co do których przypuszczenia, że dopuściły się one naruszenia praw autorskich, nie zostały potwierdzone lub karalność deliktów dyscyplinarnych uległa przedawnieniu - co skutkowało odmową wszczęcia lub umorzeniem postępowań w sprawach dyscyplinarnych. Co więcej, organ uznaje za uzasadnioną również odmowę udostępnienia żądanej przez Stowarzyszenie informacji w przypadku osób, które nie są już nauczycielami akademickimi zatrudnionymi w Uniwersytecie.

Ponadto, zgodnie z § 53 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie szczegółowego prowadzenia mediacji, postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia rektor uczelni, w której prowadzono postępowanie dyscyplinarne, w związku z zatarciem kar usuwa z akt osobowych nauczyciela akademickiego informację o karze oraz niszczy dokumentację postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. W konsekwencji, organ nie mógł więc udostępnić informacji zawartych w dokumentacji postępowań dyscyplinarnych osób, wobec których doszło do zatarcia kary, ponieważ nie dysponuje już taką dokumentacją.

Natomiast w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Rektor wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego organ wyczerpująco i klarownie przedstawił uzasadnienie odmowy udostępnienia żądanej informacji, w tym przytoczył przepisy prawa i wyjaśnił ich zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Jednocześnie, w ocenie organu, wydana decyzja spełnia również pozostałe wymogi formalne decyzji administracyjnej określone przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107. Na marginesie dodano, że argumentacja skarżącego dotycząca zarzutu naruszenia przepisów postępowania ogranicza się do zacytowania fragmentu wyroku WSA w Warszawie, jednak bez wskazania, w jaki sposób rozważania Sądu w innej sprawie mogłyby odnosić się do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w całokształcie jej zarzutów.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 grudnia 2020 r. o odmowie udostępnienia skarżącemu Stowarzyszeniu informacji objętych wnioskiem z dnia 1 grudnia 2020 r. Skarżące Stowarzyszenie ubiegało się udostępnienie informacji na temat postępowań o naruszenie praw autorskich, które były prowadzone wobec pracowników naukowych Uniwersytetu w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 5 października 2020 r., tj. o podanie informacji o każdym postępowaniu, wskazania wobec kogo były lub są prowadzone, przez jakie ciało, kiedy się rozpoczęły i zakończyły (lub czy trwają), co dokładnie było przedmiotem sprawy i jakie były ustalenia w zakończonych postępowaniach. Wskazano, że skarżące Stowarzyszenie oczekuje przedstawienia każdego przypadku z osobna, a nie zbiorczych danych statystycznych. Skarżące Stowarzyszenie zawnioskowało również o dokumenty z wynikami zakończonych postępowań.

W istocie swojej żądanie skarżącego Stowarzyszenia zmierzało do uzyskania informacji dotyczących postępowań w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników naukowych Uniwersytetu, regulowanej aktualnie ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 478), zwaną dalej p.sz.w.n. W taki też sposób żądanie skarżącego zostało potraktowane przez Rektora Uniwersytetu i rozpoznane w trybie i na zasadach wynikających z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), zwanej dalej u.d.i.p.

Zgodnie z art. 275 ust. 1 p.sz.w.n. nauczyciel akademicki podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie dyscyplinarne stanowiące czyn uchybiający obowiązkom nauczyciela akademickiego lub godności zawodu nauczyciela akademickiego. W świetle dyspozycji art. 287 ust. 2 pkt 1-4 p.sz.w.n. czynami podlegającymi odpowiedzialności dyscyplinarnej są czyny stanowiące przejawy naruszenia autorskich praw osobistych polegające na: 1) przywłaszczeniu sobie autorstwa albo wprowadzeniu w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania; 2) rozpowszechnieniu, bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, cudzego utworu w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania; 3) rozpowszechnieniu, bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, cudzego artystycznego wykonania albo publicznym zniekształceniu takiego utworu, artystycznego wykonania, fonogramu, wideogramu lub nadania; 4) naruszeniu cudzych praw autorskich lub praw pokrewnych w sposób inny niż określony w pkt 1-3.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter odpowiedzialności typu karnego, choć najczęściej sprawowana jest przez podmioty mające charakter organu administracji publicznej, chociażby w znaczeniu funkcjonalnym (por. art. 1 pkt 2 k.p.a.) za wykroczenia dyscyplinarne. Najczęściej tym mianem pragmatyki określają naruszenie obowiązków pracowniczych, ale równie często zakres tego pojęcia jest rozciągnięty na uchybienie godności lub zasadom etyki wykonywania danego zawodu. Przy czym sankcja dyscyplinarna należy do grupy środków przymusu państwowego, które mają charakter kary. Jest to więc odpowiedzialność typu karnego, ponieważ jest odpowiedzialnością za popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary. Jeżeli tak, to sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez umocowane organy jest formą wykonywania władzy publicznej, a tym samym podlega udostępnianiu w trybie u.d.i.p. Postępowanie dyscyplinarne wobec pracownika naukowego, jak i dokumentacja przebiegu tego postępowania ma charakter informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 196/13, LEX nr 1336347; I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 179).

Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Stwierdzić zatem można, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne w zakresie realizacji tych zadań.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przesądzone, że informacjom związanym z publicznoprawną sferą postępowania dyscyplinarnego należy przypisać walor informacji publicznej. Z faktu, że pracownik naukowy wykonuje zadania publiczne w zakresie szkolnictwa wyższego (m.in. kształcenia oraz działalności naukowej) można wywieść, iż dotyczące go postępowanie dyscyplinarne pozostaje w określonym związku z wykonywaniem zadań publicznych. Wykonywana funkcja publiczna wymaga ochrony godności danego zawodu lub służby oraz zachowania niezbędnego zaufania społecznego. Jednym ze sposobów osiągnięcia tych zamierzeń jest dyscyplinowanie i kontrola osób wykonujących funkcje publiczne oraz określenie wymagań w zakresie standardów zawodowych i etycznych. Informacje dotyczące postępowania dyscyplinarnego pracowników naukowych (akademickich) mieszczą się zatem w pojęciu "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., pozostają bowiem w ścisłym związku z realizacją zadań publicznych.

Uczelnie publiczne stanowią integralną część narodowego systemu edukacji i nauki, a organy uczelni wykonują władztwo administracyjne na zasadzie i w granicach określonych aktualnie w przepisach p.sz.w.n. Organy uczelni wykonują zadania publiczne oraz dysponują majątkiem publicznym (por. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 w zw. z ust. 3 u.d.i.p.). Wobec tego rektor uczelni jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udzielenia informacji mającej walor informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.

W sytuacji, w której żądanie skierowano do podmiotu zobowiązanego, w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., do udostępnienia posiadanej informacji publicznej, rozpoznanie wniosku sformułowanego w sposób obejmujący różne stany faktyczne i prawne, wymagało poczynienia adekwatnych ocen i rozstrzygnięć. Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot, do którego został złożony wniosek, w zależności od okoliczności, zobowiązany jest:

- udostępnić żądaną informację publiczną, w terminie wskazanym w art. 13 (w formie czynności materialno-technicznej),

- wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1),

- wydać decyzję o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2),

- pisemnie poinformować, że nie posiada informacji bądź, że udostępnienie żądanych informacji odbywa się w trybie innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że Rektor podjął próbę adekwatnego do różnorodnych stanów faktycznych i prawnych rozpoznania sprawy, ale jej ostateczne rozstrzygnięcie nie odpowiada jednak wymogom u.d.i.p.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Rektor prawidłowo rozróżnił krąg podmiotów, stanowiących przedmiot zainteresowania Stowarzyszenia, kierując się przepisami p.sz.w.n. Oceny bowiem, czy żądana informacja podlega udostępnieniu, nawet w sytuacji, gdy ma charakter informacji publicznej, należy dokonywać mając na względzie przepisy p.sz.w.n., które normują kwestie odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników naukowych oraz związanej z tym procedury uszczegółowionej w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia mediacji, postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia (Dz.U. z 2018 r., poz. 1843), zwanego dalej rozporządzeniem. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że postępowanie w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników naukowych składa się obecnie z trzech etapów prowadzenia sprawy: etap pierwszy, który można określić jako "postępowanie wstępne", dalej postępowanie wyjaśniające i jako ostatni etap - postępowanie dyscyplinarne. Zgodnie z art. 285 ust. 1 p.sz.w.n. fazę postępowania wstępnego rozpoczyna rzecznik dyscyplinarny z urzędu lub na polecenie organu, który go powołał – rektora. Postępowanie wstępne może zakończyć się na trzy sposoby: 1) wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, 2) wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego, 3) złożeniem wniosku do rektora o ukaranie karą upomnienia, w przypadku gdy czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi. Z kolei, zgodnie z art. 287 ust. 6 p.sz.w.n. postępowanie wyjaśniające może skończyć się na trzy możliwe sposoby, tj.: 1) skierowaniem do właściwej komisji dyscyplinarnej wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, 2) wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, 3) złożeniem wniosku do rektora o ukaranie karą upomnienia, w przypadku gdy czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się na wniosek rzecznika dyscyplinarnego (art. 293 ust. 1). Zgodnie z rozporządzeniem to przewodniczący komisji dyscyplinarnej w drodze zarządzenia wszczyna postępowanie dyscyplinarne (§ 18 ust. 2 pkt 1), wyznaczając jednocześnie skład orzekający oraz kierując sprawę do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie (§ 18 ust. 2 pkt 2 i 3).

Z powyższych uregulowań prawnych wynika, że polecenie rektora czy zawiadomienie o popełnieniu czynu mającego znamiona przewinienia dyscyplinarnego, obliguje rzecznika do rozpoczęcia prowadzenia sprawy i podjęcia czynności w ramach postępowania dyscyplinarnego obejmującego najpierw fazę wstępną, a następnie fazę postępowania wyjaśniającego, kończącego się bądź postanowieniem o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, bądź wystąpieniem do rektora o ukaranie karą upomnienia, bądź skierowaniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Dopiero wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zarządzeniem przewodniczącego komisji dyscyplinarnej otwiera etap czynności stricte dyscyplinarnych. Natomiast, czynności podejmowane przez rzecznika dyscyplinarnego po rozpoczęciu prowadzenia sprawy i w toku postępowania wyjaśniającego nie mają charakteru czynności dyscyplinarnych w ramach postępowania dyscyplinarnego. W razie wystąpienia okoliczności przewidzianych w § 6 ust. 1 rozporządzenia, rzecznik dokonuje oceny okoliczności sprawy, tak by ustalić czy zachodzi potrzeba wszczęcia postępowania wyjaśniającego, a następnie czy istnieją warunki do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Podjęte przez rzecznika czynności polegające na wstępnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy i zasadności pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej, w zakresie których rzecznik może wystąpić o uzyskanie wyjaśnień osoby, której czynu dotyczy postępowanie wyjaśniające, nie są czynnościami podejmowanymi w ramach postępowania dyscyplinarnego. Natomiast, tylko informacje dotyczące postępowania dyscyplinarnego pracowników naukowych dotyczą "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przy tym wskazać należy, że pogląd ten był również aktualny w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183), według której musiano jeszcze prowadzić postępowania dyscyplinarne wobec części pracowników objętych wnioskiem.

Jeśli czynności wstępne i wyjaśniające podjęte przez rzecznika nie wchodzą w zakres postępowania dyscyplinarnego, to materiał zgromadzony w związku z ich przebiegiem, w tym wyjaśnienia osoby, której czynu dotyczy postępowanie, gdy finalnie nie doszło jednak do wszczęcia procedury dyscyplinarnej, mają charakter materiałów roboczych i nie są informacją publiczną. Z tego powodu informacje z fazy wstępnej i wyjaśniającej postępowań w sprawach dyscyplinarnych, które nie zakończyły się wszczęciem postępowania dyscyplinarnego nie podlegają udostępnieniu. W takiej sytuacji prawidłowym sposobem rozpoznania wniosku w części odnoszącej się do informacji pochodzących z tych etapów postępowania powinno być pisemne poinformowanie wnioskodawcy o tym, że nie ma ona charakteru informacji publicznej w tym zakresie. W sytuacji, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej organ nie wydaje decyzji odmownej ani nie stosuje przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W tym należało upatrywać wadliwości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do informacji o sprawach dyscyplinarnych, w których postępowania nie osiągnęły fazy właściwego postępowania dyscyplinarnego.

Podobnie, rozstrzygnięcie organu w zakresie informacji odnoszących się do pracowników naukowych, w stosunku do których w latach 2015 – 2019 wszczęto postępowania dyscyplinarne, ukarano karami dyscyplinarnymi, co do których nastąpiło już zatarcie skazania bądź karę uznano już za niebyłą, jest niezgodne z wymogami u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Jeśli organ żądanych informacji o charakterze publicznym nie posiada zobligowany jest wówczas do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie. Nie jest to okoliczność uzasadniająca odmowę udostępnienia informacji publicznej. Organ może odmówić udostępnienia informacji tylko, gdy ją posiada. W tym zakresie Sąd podziela wyjaśnienia Rektora co do tego, że w związku z zatarciem skazania i uznaniem kary upomnienia za niebyłą zobligowany był do usunięcia z akt osobowych nauczycieli akademickich informacji o karze oraz zniszczenia dokumentacji postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Wymaga tego aktualnie przepis § 53 rozporządzenia. Podobnie stanowiły o tym przepisy § 44 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 października 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego prowadzonego wobec nauczycieli akademickich oraz sposobu wykonywania i zatarcia kar dyscyplinarnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1430). Z tej przyczyny Rektor uwiarygodnił, że żądanej dokumentacji z postępowań dyscyplinarnych z lat 2015 – 2019 nie posiada.

W tych okolicznościach zaskarżone rozstrzygnięcie Rektora należało uznać za wadliwe, albowiem co do zasady nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Tym niemniej Sąd uznał za właściwe, ze względu na potrzebę wytyczenia kierunku ponownego rozpoznania sprawy, stwierdzić, że sposób wykładni przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przyjęty przez organ był prawidłowy. Przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Rozpoznając wniosek skarżącego Stowarzyszenia Rektor stwierdził, że informacje odnoszące się do postępowań dyscyplinarnych pracowników naukowych prowadzonych w latach 2015-2019, w których nastąpiło już zatarcie skazania bądź karę uznano za niebyłą, nie podlegają udostępnieniu ze względu na ochronę prywatności tych osób. Stanowisko Rektora jest wynikiem wyważenia dwóch kolizyjnych dóbr podlegających ochronie: prawa do informacji publicznej i prawa do prywatności, któremu w tej sytuacji przyznał prymat uznając, że udostępnienie informacji w powyższym zakresie w sposób nieproporcjonalny do wymagań dostępności informacji publicznej naruszyłoby ich prawo do dobrego imienia po zatarciu skarania (uznaniu kary za niebyłą).

Wskazać należy, że sfera chronionej, w art. 47 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, prywatności pozostaje niejednokrotnie w związku z informacjami odnoszącymi się do działalności organów publicznych. W związku z dążeniem do zagwarantowania możliwie szerokiego dostępu do informacji publicznych, który stanowi istotną gwarancję transparentności życia publicznego w demokratycznym państwie, uznaje się, że prywatność osób pełniących funkcje publiczne, może podlegać ograniczeniom, które co do zasady znajdować mogą usprawiedliwienie ze względu na wartość, jaką jest jawność i dostępność informacji o funkcjonowaniu instytucji publicznych w państwie demokratycznym. Wartość ta związana z transparentnością życia publicznego nie może jednak prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne. Osoby wykonujące takie funkcje z momentem ich podjęcia muszą jednak zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób.

W wyroku z dnia 16 września 2002 r., K 38/01, Trybunał Konstytucyjny nie wykluczył możliwości ingerencji w sferę życia prywatnego osób pełniących funkcje publiczne, wskazując, że osoby te, "ze względu na prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, muszą się liczyć z obowiązkiem ujawnienia przynajmniej niektórych aspektów swego życia prywatnego. Trybunał podkreślał też zarazem, że w ramach zderzenia się dwu wartości - z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, z drugiej prawa do prywatności - nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Nie istnieje formuła "zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji "za wszelką cenę" (wyrok z 19 czerwca 2002 r., K 11/02; OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 43). Wykluczona jest nadmierna ingerencja w sferę życia prywatnego. Prawo dostępu do informacji nie ma bowiem charakteru bezwzględnego, a jego granice wyznaczone są m.in. przez konieczność respektowania praw i wolności innych podmiotów, w tym przez konstytucyjnie gwarantowane prawo do ochrony życia prywatnego (z art. 31 ust. 3, art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).

Zagadnieniem relacji pomiędzy prawem do prywatności a prawem dostępu do informacji publicznej zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2005 r., K 17/05 (LEX nr 182494), który w swoich rozważaniach wskazał, że prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych i z uwzględnieniem jego wyjątkowego charakteru i rangi wśród praw gwarantowanych konstytucyjnie, należy oceniać regulacje ustanawiające wyjątki od chronionej prywatności. Do takiego wniosku prowadzi też analiza wzajemnych relacji art. 47 i art. 51 Konstytucji. W konsekwencji, stosowanie wyjątków od ochrony prywatności wymaga ostrożności i szczegółowego wyważenia publicznych potrzeb informacyjnych i gwarantowanych konstytucyjnie praw osób publicznych ze sfery ich prywatności. We wskazanym wyżej wyroku Trybunał wskazał, że mogą istnieć takie informacje (dane), które również w wypadku osób publicznych nie będą się mieściły w ramach zakresu przedmiotowego sfery prawa do informacji. Będą to np. co do zasady informacje dotyczące stanu zdrowia czy sfery intymności, w tym życia seksualnego. Trybunał zaproponował test sprawdzający zakres dopuszczalnej ingerencji w prywatność osób publicznych: "Po pierwsze, informacje, których natura i charakter może naruszać interesy i prawa innych osób, nie mogą wykraczać poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego, ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie. Po drugie, muszą to być zawsze informacje mające znaczenie dla oceny funkcjonowania instytucji oraz osób pełniących funkcje publiczne. Po trzecie, nie mogą to być informacje - co do swej natury i zakresu - przekreślające sens (istotę) ochrony prawa do życia prywatnego".

Nie ulega wątpliwości, że ocena relacji pomiędzy wymogami ochrony prywatności a dostępem do informacji o osobach pełniących funkcje publiczne powinna być dokonywana zawsze in concreto. W każdej sytuacji musi być wyraźne powiązanie określonych faktów z życia prywatnego z funkcjonowaniem osoby, której dotyczą, w instytucji publicznej. Wtedy, gdy ujawnione zdarzenia oddziałują na sferę publicznego funkcjonowania podmiotu usprawiedliwiona będzie ingerencja w sferę życia prywatnego. Każdy przypadek winien być rozważany odrębnie, indywidulanie, a nie grupowo, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Takiej niezindywidualizowanej, łącznej oceny relacji ochrony prawa do prywatności i potrzeby ujawnienia informacji publicznych nie można uznać za usprawiedliwiającą ograniczenie prawa do informacji publicznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., również w przypadku osób pełniących funkcje publiczne.

Jeśli chodzi natomiast o skutek zatarcia skazania czy uznania kary za niebyłą to zwrócić należy uwagę na wynikające z orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego stanowisko, że zatarcie skazania nie oznacza, aby można było pomijać fakt, iż skazany kiedyś postępował w sposób, który wypełnił znamiona przestępstwa. Stanowisko to nie jest jednolite, gdyż w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się też, że zatarcie skazania oznacza, iż można przyjmować, że danego przestępstwa w ogóle nie było (tak np. w wyroku SN z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV KK 168/13). Jednakże to stanowisko jest poddawane krytyce, którą w orzecznictwie NSA, uznano za słuszną (zob. wyrok NSA z dnia 22 października 2019 r., II OSK 1479/19, LEX nr 2865494). W glosie do tego wyroku wskazuje się bowiem, że "zatarcie skazania nie dotyczy przestępstwa, aczkolwiek pozostaje z nim w związku, gdyż dotyczy skazania za nie. Przestępstwo pozostaje jako fakt społeczny, miało ono miejsce i wywołało określone skutki. Jest zdarzeniem faktycznym, wywołującym zazwyczaj określone zmiany w świecie zewnętrznym (...). Nie jest możliwe objęcie ich fikcją, że w ogóle nie miały miejsca. Żadna fikcja prawna nie jest w stanie usunąć przestępstwa ze świadomości społecznej ani usunąć jego następstw. Inaczej jest ze skazaniem, które jest zdarzeniem prawnym - w odniesieniu do niego jest możliwe wprowadzenie fikcji, że nie zaistniało" (Blanka Julita Stefańska. Przegląd sądowy, czerwiec 2014 r., str. 141). Wpływ tego aspektu zatarcia skazania nie został w analizie organu uwidoczniony, co musiało rzutować na ocenę jej kompletności. Jeśli bowiem określone zdarzenia oddziaływają na sferę publicznego funkcjonowania podmiotu ingerencja w sferę życia prywatnego może być usprawiedliwiona. "Jest oczywiste, że osoba kandydująca do pełnienia funkcji publicznej, godzić się musi z takim usprawiedliwionym zainteresowaniem opinii publicznej, wyrażającym się między innymi wolą uzyskania jak najszerszego zakresu informacji o jej życiu (również prywatnym) i przeszłości" (wyrok TK z 21 października 1998 r., K. 24/98, OTK ZU nr 6/1998, poz. 97).

Pomimo tego, że z treści sentencji decyzji wynika, że rozstrzygnięcie dotyczy całego okresu objętego wnioskiem, tj. od 2015 do 2020 r., to w uzasadnieniu nie wskazano wyraźnie powodów odmowy udostępnienia informacji publicznych odnoszących się do postępowań dyscyplinarnych toczących się lub zakończonych w 2020 r. W ich przypadku bowiem argumentacja odwołująca się do zatarcia skazania nie mogła znaleźć zastosowania.

Za niepełną należy również uznać argumentację organu przemawiającą za odmową udostępnienia informacji z powołaniem się na ustanie stosunku zatrudnienia przez nauczycieli akademickich, którzy pozostawali w orbicie zainteresowania Stowarzyszenia. Ustanie zatrudnienia na uczelni nie wyłącza odpowiedzialności za przewinienia dyscyplinarne popełnione w trakcie tego zatrudnienia, o czym stanowi art. 275 ust. 2 p.sz.w.n., i w konsekwencji możliwości dostępu do informacji publicznej w tym zakresie.

Pomimo tego, że odmowa udostępnienia informacji publicznej, nie mająca w okolicznościach niniejszej sprawy podstawy prawnej, wypełniała przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję biorąc pod uwagę uchybienia przepisom prawa procesowego i przepisom u.d.i.p., które miały wpływ na wynik sprawy. Wskutek tego zaktualizuje się ponownie potrzeba rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia w zgodzie z oceną prawną sformułowaną w uzasadnieniu powyższego wyroku. Ponownego wnikliwego i zindywidualizowanego rozpoznania i uzasadnienia wymagać będzie wniosek w części odnoszącej się do informacji o postępowaniach dyscyplinarnych, w tym postępowaniach toczących się w 2020 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego do skargi.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.