Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 17/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art.134, art. 250, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.28 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par.19 pkt 1 i par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Jerzy Małecki Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. na rzecz adw. Ł. M. kwotę [...]zł ([...]), w tym [...] zł netto ([...]) i [...]zł ([...]) podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ J.Małecki /-/ M.Jaśniewicz /-/ S.Zapalska


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] (data złożenia do ZUS [...]) M K zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P z wnioskiem o umorzenie zaległości za [...] w całości. W uzasadnieniu wskazała, że minęło [...] od powstania tej zaległości, a zaległości powstały wyłącznie z winy osób trzecich. W tym czasie przebywała na urlopie macierzyńskim i na zwolnieniu chorobowym, a składek do ZUS nie odprowadziły osoby ubezpieczone, które były do tego zobowiązane, a które prowadziły działalność gospodarczą w jej zastępstwie i nie poniosły z tego tytułu należnych kosztów i opłat. Wskazała, że nie stać jej na spłacenie zaległości z uwagi na fakt, że jest samotną matką, która straciła pracę i żyje z dziećmi poniżej dolnej granicy ubóstwa. Również były małżonek nie ma stałej pracy i nie płaci alimentów. Wnioskodawczyni podała, że otrzymuje zaliczkę na alimenty z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Do pisma załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synami w wieku szkolnym. Rodzina nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych i samochodu osobowego. Wnioskodawczyni mieszka razem z dziećmi w mieszkaniu komunalnym. Utrzymuje się ze świadczenia alimentacyjnego w wysokości [...] oraz z zasiłku rodzinnego na [...] dzieci w wysokości [...]. Łączny dochód [...] rodziny wynosi [...]. Podała, że korzysta z doraźnej pomocy rzeczowej z opieki społecznej oraz, że szuka stałej pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników w łącznej kwocie [...] za okres od [...] oraz [...] w kwocie [...], i odsetek obliczonych na dzień [...] w kwocie [...], kosztów upomnienia w kwocie [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wobec braku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności, jak również mając na względzie ważny interes innych ubezpieczonych zobowiązanych do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, nie skorzystał z prawa do umorzenia należności. Nadto wskazał, że ZUS decyzją z dnia [...], ustalił wysokość zadłużenia za okres po [...], które wynosi: na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres [...] [...] plus odsetki oraz koszty upomnienia w kwocie [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] w kwocie [...] plus odsetki oraz koszty upomnienia w kwocie [...], na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] w kwocie [...] plus odsetki oraz koszty upomnienia w kwocie [...]. Zadłużenie to nie zostało jednakże objęte wnioskiem zobowiązanej o umorzenie należności, złożonym w dniu [...].

W piśmie z dnia [...] (złożonym w dniu [...]) M K złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek. W uzasadnieniu zarzuciła organowi I instancji, że ustalił wysokość osiąganych przez nią dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto, a faktyczny dochód z tego tytułu wynosi [...] brutto. Podniosła, że w jej sytuacji egzekucja jest bezskuteczna, bowiem kwota [...] wolna jest od potrąceń, a ona nie uzyskuje nawet takiego dochodu. Zarzuciła organowi, że w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż jest ona właścicielem samochodu, natomiast samochód ten był własnością banku i został bankowi zwrócony. Nadto M K rozszerzyła zakres swojego żądania wnioskując również o umorzenie zaległości dotyczących okresu od [...].

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art 28 ust.1 do 4, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych ), § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej Kpa) oraz art.17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Art. 28 ust.2 tej ustawy wskazuje, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności wymienionych w ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.),

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.),

1) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Na podstawie art. 28 ust.4 powołanej ustawy umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Prezes Zakładu ustalił, iż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i uprawniony organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie można stwierdzić zaistnienia przesłanki sformułowanej w art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani też wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). Ponadto Prezes Zakładu wskazał, iż na dzień wydania decyzji organu I instancji, tj. [...], wobec zobowiązanej prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierowane do wynagrodzenia za pracę, a więc organ I instancji odnosząc się do zarzutu bezskuteczności egzekucji przyjął właściwy stan faktyczny, bowiem na dzień podejmowania rozstrzygnięcia przez Zakład brak było formalnych podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności w oparciu o przepisy art. 28 ust. 2 pkt 5 i art. 28 ust. 2 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prezes Zakładu wyjaśnił, iż na podstawie art. 87- § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21 poz. 94 ze zm.; dalej Kodeks pracy), wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W myśl art. 871 § 2 Kodeks pracy, jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty określane w § 1 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Prezes Zakładu potwierdził, iż wynagrodzenie zobowiązanej z uwagi na jego wysokość nie podlega egzekucji, jednakże wskazał, iż fakt ten nie powoduje bezskuteczności całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej, które może zostać skierowane do innych składników majątkowych należących do dłużniczki.

Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes Zakładu wyjaśnił, iż nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, iż brak jest składników majątku zobowiązanej umożliwiających prowadzenie egzekucji, lecz nie można jednoznacznie stwierdzić, że brak majątku ma charakter trwały. Organ odwoławczy podkreślił, iż w treści decyzji z dnia [...] Zakład nie użył twierdzenia, iż dochód zobowiązanej wynosi [...] miesięcznie a jedynie wskazał, iż we własnym zakresie, na podstawie raportu imiennego RCA za miesiąc [...] ustalił miejsce zatrudnienia oraz wysokość wynagrodzenia zobowiązanej na kwotę około [...] miesięcznie brutto, gdyż wnioskodawczyni nie poinformowała Zakładu o podjęciu zatrudnienia w trakcie trwania postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności. Wskazana przez zobowiązaną wysokość dochodu wynikająca z oświadczenia z dnia [...], w którym stwierdza, iż "jedyny stały dochód niepełnej rodziny to [...] - świadczenie alimentacyjne, [...] - zasiłek rodzinny na [...] dzieci, cały dochód na [...] osoby - [...]" - nie zawierała kwoty dochodu osiąganej w związku z zatrudnieniem. Prezes Zakładu nie stwierdził w tym zakresie uchybień gdyż ustalił, iż raport RCA za miesiąc [...] opiewał na kwotę [...], biorąc jednakże pod uwagę fakt, iż zobowiązana zatrudniona została od dnia [...]. W wymiarze czasu pracy [...] przyjęto proporcjonalnie do okresu zatrudnienia średnie wynagrodzenie za cały miesiąc w kwocie około [...] miesięcznie brutto. Zakład uzyskał również informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, iż Pani MK jest właścicielem samochodu, a pisemna informacja w tym zakresie nie zawierała wzmianki o innych współwłaścicielach ruchomości. Zakład podejmując decyzję o odmowie umorzenia zadłużenia nie stwierdził, ażeby ruchomość ta stanowiła wartościowy majątek zobowiązanej, a co za tym idzie przedmiot egzekucji, a tym bardziej przyczynę odmowy umorzenia należności, zatem zarzut zobowiązanej w tym zakresie uznał za bezzasadny. Zauważył, że wprawdzie zobowiązana jest zatrudniona na [...] etatu z minimalnym wynagrodzeniem, jednakże jej obecną sytuację materialną i zawodową można uznać za tymczasową choćby z uwagi na fakt, iż jako osoba w wieku aktywności zawodowej, bez przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy, w przyszłości może uzyskać stałe zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu. W tym stanie rzeczy Prezes Zakładu uznał, iż nie wykazano w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanki sformułowanej w powyższym przepisie prawa.

Prezes Zakładu podkreślił, iż w decyzji organu I Instancji uzasadniono wszystkie okoliczności, które mogłyby wskazywać na możliwość skorzystania przez Zakład z prawa do umorzenia należności, powołał także uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r. sygn. akt II UZP 6/04 OSNAP 2004/16/285, z treści której wynika, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności z tytułu składek nawet w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład, w uzasadnionych przypadkach, umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Prezes Zakładu stwierdził, iż powyższy przepis prawa nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem zadłużenie stanowiące przedmiot złożonego przez zobowiązaną wniosku o umorzenie dotyczy należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników. Zauważył, że na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek:

1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998r.

2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001r. pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Do należności zobowiązanej zastosowanie miały przepisy ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla przedsiębiorców, a zatem przedmiotowa należność nie podlega zakresowi zastosowania art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw.

Natomiast co do części wniosku z dnia [...], w którym M K rozszerzyła zakres swojego żądania wnioskując również o umorzenie zaległości dotyczących okresu po [...]. Prezes Zakładu stwierdził, że zadłużenie to stanowi przedmiot wszczętego wnioskiem z dnia [...] postępowania o umorzenie zaległości przed organem I instancji - Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, aktualnie zawieszonego postanowieniem z dnia [...] w związku z odwołaniem płatnika składek do sądu od decyzji stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z dnia [...]. znak: [...]. W tych okolicznościach Prezes ZUS wskazał, że nie może się odnieść do żądania strony w tym zakresie, bowiem postępowanie o umorzenie należności za ten okres prowadzone jest nadal przez organ I instancji i do chwili wydania przedmiotowej decyzji nie uległo zakończeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] M K wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji, że wydał decyzję na podstawie fałszywych dowodów sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy. Zdaniem skarżącej treść wydanej decyzji jest tak napisana, że w bardzo wielu miejscach zaprzecza sama sobie i z uwagi na ten fakt tym postępowaniem winna zająć się Prokuratura w P i przeprowadzić postępowanie dochodzeniowe i śledztwo, ponieważ zachodzi uzasadnione domniemanie i podejrzenie popełnienia przestępstwa z art.231 Kk w związku z art.235 Kk.

Oświadczyła, że z wnioskami o umorzenie zaległości występowała do ZUS od [...]. Wskazała, że zaległości dotyczą lat [...], natomiast decyzja została wydana na podstawie przepisów obowiązujących w [...]. Podniosła, że ZUS postępowanie prowadził przewlekle, wskutek czego [...] wzrosło jej zadłużenie. Podała, że działalność gospodarczą zawiesiła w [...]. Podniosła, że badając wszystkie akta tej sprawy w ZUS i treść wszystkich pism pokrzywdzonej M K ( dawniej B) - wniesionych do ZUS można bardzo łatwo stwierdzić, że już od samego początku, tj. od roku [...] i nadal - wnosiła ona do ZUS - o umorzenie i anulowanie wszystkich istniejących w ZUS należności finansowych, a nie tak, jak to fałszywie napisał ZUS dopiero od roku [...]. Według skarżącej ZUS zagubił istniejące dowody i dokumenty, a ponadto zostały spełnione wszystkie warunki co do umorzenia należności jak :

zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności,

brak jest majątku, z którego można przeprowadzić tę egzekucję,

oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym, nie uzyska się kwoty wyższej od przekraczającej wydatki i koszty egzekucyjne.

Wskazał, że dłużnik M K nie zgłaszała żadnego wniosku o ogłoszenie upadłości, a działalność po prostu zbankrutowała i została zaprzestana. Za fałszywe uznała stwierdzenie, że ZUS ustalił, iż zobowiązana podjęła pracę zarobkową z wynagrodzeniem [...] miesięcznie - celowo i fałszywie zawyżając zarobki brutto - aby tylko było z czego prowadzić egzekucję zaległości wobec ZUS. Wskazała, że Prezes ZUS przyznał, iż uzyskiwany dochód i wynagrodzenie dłużniczki nie podlega żadnemu potrąceniu na rzecz egzekucji wymaganych przez ZUS należności z powodu zbyt niskie i kwoty, a mimo to całej egzekucji nie umorzył opierając się na teorii całkowicie nieuprawnionego domniemania. Podniosła, że fałszywe jest twierdzenie, iż jest właścicielką samochodu osobowego. Dla ZUS Oddział - nie była ważna okoliczność faktyczna powstania zaległości płatniczych z winy zatrudnionych pracowników, a jedynie ważna była osoba płatnika MK, w stosunku do której jest wysuwane i kierowane roszczenie pieniężne chociaż, za tym umorzeniem, przemawia bardzo ważny interes społeczny - jako samotnej matki i jedynego żywiciela niepełnej rodziny. Twierdzenie ZUS, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że brak majątku ma charakter trwały jest całkowicie nieuprawnionym domniemaniem. Według skarżącej zaległości z roku [...] winny ulec przedawnieniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

MK pismem z dnia [...] oświadczyła, że wnosi o oddalenie w całości odpowiedzi Prezesa ZUS. Podniosła, że jest samotną matką. Prowadziła działalność gospodarczą, która upadła i zbankrutowała i wobec tego znalazła się z dziećmi w bardzo trudnej sytuacji życiowej i bytowej, co spowodowało, że wniosła o umorzenie wszystkich zaległości w ZUS. Oświadczyła, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia, boryka się z ogromnymi kłopotami finansowymi, egzekucja należności jest całkowicie bezskuteczna. Wskazała, że z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] miesięcznie. Podała, że zawieszała okresowo nierentowną działalność gospodarczą, gdyż obroty były tak niskie, że nie wystarczały na opłacenie składek ZUS i innych opłat. W tym czasie skarżąca podejmowała dodatkowe zatrudnienie, gdyż razem z dziećmi nie miała środków na życie, jedzenie, opłaty czynszowe i inne wydatki. Wskazała, że na przełomie [...] zaprzestała całkowicie prowadzenia działalności gospodarczej, o czym powiadomiła ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zauważyć, iż decyzja, o której stanowi art.28 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne i wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a.

Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej i jej rodziny - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony skarżącej z wysokością zaległej należności. Konieczna jest także analiza działań ubezpieczonego ubiegajacego się o umorzenie i ocena trwałości jej trudnej sytuacji materialnej.

W rozpatrywanej sprawie przesłanki te zostały spełnione i należy podzielić trafność argumentacji zawartej w uzadanieniu zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS.

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa administracyjnego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

O kosztach związanych z wynagrodzeniem ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu orzeczono zgodnie z art.250 p.p.s.a. w zw. z § 19 pkt.1) i § 18 ust.1 pkt.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), które wyniosło [...] netto.

/-/J. Małecki /-/ M. Jaśniewicz /-/ S. Zapalska