Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 317/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 30 lipca 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a., art. 235(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził u W. D. choroby zawodowej astmy oskrzelowej.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Powiatowy Inspektor już [...] 2011 r. wydał decyzję Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej u W. D. Od powyższej decyzji W. D. wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który decyzją z dnia [...] 2011 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadząc ponownie postępowanie zastosował się do wskazań zawartych w decyzji, poprzez weryfikację karty oceny narażenia zawodowego uwzględniając przerwę w pracy (rentę) w latach 1998 - 2002, z uwagi na rozpoznaną chorobę zawodową - przewlekły, alergiczny nieżyt nosa, gardła i krtani, jak również określenie w jakich latach występowało narażenie na czynniki uznawane jako przyczynę choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Następnie po weryfikacji okresu narażenia zawodowego wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, celem ustalenia daty udokumentowania objawów astmy i ewentualnej weryfikacji wydanych przez jednostki orzecznicze orzeczeń lekarskich.

Po uzyskaniu opinii uzupełniających z tych jednostek orzeczniczych oraz w oparciu o całość zgromadzonej dokumentacji w sprawie, Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2012 r. wydał decyzję nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u W. D. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej.

W. D. odwołała się od tej decyzji. W odwołaniu strona podniosła, iż nie została przebadana na wszystkie alergeny, z którymi miała kontakt podczas pracy zawodowej. W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...] uchylił własną decyzję wydaną w dniu [...] 2012 r. i skierował W. D. do Ośrodka Medycyny Pracy, na badania w kierunku rozpoznania choroby zawodowej.

Po zgromadzeniu dodatkowego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie tj.: orzeczenia lekarskiego wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2014 r. wydał kolejną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u W. D.

Od tej decyzji odwołanie złożyła W. D. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez tendencyjne uznanie, że astma oskrzelowa miała związek z przerwaniem pracy w narażeniu, a nie miła związku z 30 letnim stażem i zatrudnieniem w fabryce leków.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że W. D. zatrudniona była w Spółdzielni [...] w K od 1 sierpnia 1977 r. do 31 października 1979 r. na stanowisku kaletnika, oraz w "P", Zakłady [...] Spółka Akcyjna, obecnie: "T Polska Spółka z o.o. w K od 4 grudnia 1979 r. do 30 września 2009 r., na stanowisku operatora urządzeń w kontakcie z czynnikami alergizującymi: katadolon, virlix, nystatyna, flumycon, sulpiryd, blocalcin, finlepsin, carvetrend, diaspam, indix, metronidazol, fluoxetyna, sumamed, propranolol, gastal, doxepin, hepatil, chlorowodorek tambutolu, carredilol. Praca polegała na obsłudze urządzeń pakujących oraz ręcznym pakowaniu produktów leczniczych. Z przeprowadzonej analizy oceny warunków pracy wynika, iż stwarzały one możliwość powstania choroby zawodowej. Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie został wydany szereg orzeczeń lekarskich odnośnie stanu zdrowia W. D., w tym

1/ orzeczenie lekarskie z [...] 2010 r. nr [...] wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu podano, iż biorąc pod uwagę wywiad kliniczny i zawodowy z W. D. oraz wyniki przeprowadzonych badań alergologicznych - ujemne testy skórne z alergenami zawodowymi, ujemny test pracy symulowanej wykonany w 2008 r. w Zakładzie Alergologii Szpitala [...] (brak zmian wartości wskaźników spirometrycznych po inhalacji pyłem zawodowym) brak jest podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Natomiast wyniki badań alergologicznych (dodatnie testy skórne z alergenami środowiska naturalnego -roztocza kurzu domowego i dodatni test rozkurczowy) świadczą o pozazawodowej etiologii rozpoznanej astmy oskrzelowej;

2/ orzeczenie lekarskie z [...] 2011 r. nr [...] wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W wykonanych badaniach spirometrycznych stwierdzano zaburzenia wentylacji płuc o charakterze obturacji umiarkowanego stopnia. W badaniach gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku oraz przy wysiłku nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej.

Przeprowadzone alergologiczne testy skórne metodą prick wykazały uczulenie na pospolite alergeny środowiska pozazawodowego – roztocza kurzu domowego (++), testy płatkowe dały dodatni wynik jedynie z niklem. Badaniem laryngologicznym stwierdzono cechy przewlekłego nieżytu błony śluzowej krtani oraz niedosłuch odbiorczy obustronnie.

Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej oraz ocenę dotychczas przeprowadzonej diagnostyki alergologicznej uznano, że brak jest podstaw do uznania u badanej zawodowej etiologii astmy oskrzelowej, a tym samym do rozpoznania choroby zawodowej;

3/ opinia uzupełniająca wydana w dniu [...] 2012 r. przez Ośrodek Medycyny Pracy, w której jednostka orzecznicza wyjaśniła, że w trakcie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego zostały wzięte pod uwagę wszystkie czynniki zawodowe, wskazane w sporządzonej karcie. Z czynnikami tymi były wykonane testy alergiczne zawodowe, które nie potwierdziły u badanej cech alergii kontaktowej na te czynniki. Ponadto wykonany dwukrotnie test prowokacji wziewnej (w 2008 r. – test pracy symulowanej w warunkach ambulatoryjnych Zakładu Alergologii [...] oraz w 2010 r. - test ekspozycji zawodowej na stanowisku pracy, monitorowany badaniem spirometrycznym oraz kontrolowany oceną wymazu cytologicznego ze śluzówek górnych dróg oddechowych i laryngologiczną oceną objawów klinicznych) nie dały podstaw do wiązania objawów rozpoznanej astmy oskrzelowej atopowej z warunkami pracy. W obu badaniach nie stwierdzono znamiennego spadku wartości spirometrycznych po prowokacji wziewnej czynnikami obecnymi w środowisku pracy.

Na tej podstawie, kierując się przyjętymi standardami orzeczniczymi w rozpoznawaniu astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, wydano orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Podobne stanowisko zajął Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, gdzie badana zwróciła się z wnioskiem o ponowne badanie w trybie odwoławczym, nie zgadzając się z treścią wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy orzeczenia lekarskiego.

Stwierdzono, że objawy astmy oskrzelowej, zmuszające badaną do podjęcia leczenia w poradni specjalistycznej (Rejonowa Poradnia Alergologiczna) wystąpiły około 1996 r. W 2002 r. pomimo profilaktycznych przeciwwskazań do pracy (rozpoznana w 1998 r. choroba zawodowa górnych dróg oddechowych z uczulenia na czynniki chemiczne) badana wróciła do pracy w tym samym środowisku, że nadal kontynuowała leczenie w Poradni Alergologicznej Zakładu Alergologii Szpitala [...];

4/ opinia uzupełniająca z dnia 26 marca 2012 r. wydana przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w której wyjaśniono, że orientacyjny okres przerwy w pracy w narażeniu spowodowany rentą był podany przez badaną w trakcie wywiadu lekarskiego i był uwzględniony w rozważaniu narażenia zawodowego. Kontynuacja przerwy w pracy do września 2002 roku z powodu urlopu wychowawczego jedynie potwierdza pojawienie się objawów astmy w okresie przerwy w pracy w narażeniu. Zdaniem Instytutu występowanie od roku 1995 problemów z oddychaniem, duszności, kłucia w klatce piersiowej i podjęta wówczas diagnostyka w kierunku schorzeń dróg oddechowych pozwoliła na rozpoznanie w 1998 roku choroby górnych dróg oddechowych o etiologii zawodowej (Rhinopharyngolaryngitis chronica professinalis) związanej z uczuleniem na leki natomiast nie rozpoznano wówczas astmy oskrzelowej. Przeanalizowano dokumentację lekarską m.in. z Poradni Rejonowej i Alergologicznej (prowadzonej od 1996 roku), z których wynika, że początek i rozwój astmy nastąpił w czasie, gdy badana nie pracowała, a w późniejszych latach przerwanie pracy w narażeniu nie powodowało łagodzenia dolegliwości.

Po powrocie badanej do pracy w okresie od 2002 r. do 2009 r. (wykazany wg nadesłanej karty oceny narażenia zawodowego jako okres pracy w narażeniu na czynniki alergizujące) zapisy dokonane w dostępnej dokumentacji po roku 2003 niemal nie zawierają udokumentowania wizyt związanych z leczeniem astmy.

5/ orzeczenie lekarskie nr [...] Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2013 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, iż postępowanie diagnostyczno - orzecznicze przeprowadzone w Ośrodku Medycyny Pracy w okresie od 10.08.2009 r. do 26.06.2010 r., a następnie badanie w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (od 07.03.2011 r. do 18.03.2011 r.) nie dało podstaw do uznania zawodowej etiologii stwierdzanej astmy oskrzelowej. W aktualnym postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym uzupełniono badania o testy symulowanej z alergenami, w stosunku, do których istniało największe prawdopodobieństwo indukcji astmy oskrzelowej: z acyklowirem - test klinicznie i spirometrycznie ujemny oraz z metronidazolem – bez znamiennego spadku FEV1 w badaniu spirometrycznym, mimo dodatnich objawów klinicznych.

Wskazano, że utrzymywanie się objawów astmy oskrzelowej, mimo braku narażenia zawodowego (występowanie udokumentowanych objawów astmy oskrzelowej i jej leczenie w latach 1998 - 2007 oraz po 01.10.2009 r.) przemawia przeciwko jej etiologii zawodowej. Stwierdzane u W. D. uczulenie na roztocza kurzu domowego może być odpowiedzialne za utrzymywanie się objawów schorzenia astmatycznego. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej;

6/ orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2014 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej u W. D. W uzasadnieniu podano, iż wówczas badana po konsultacji z alergologiem nie pobiera żadnych leków bronchodilatacyjnych i przeciwalergicznych (od ok. 1,5 roku) i nie odczuwa duszności. W trakcie niniejszej hospitalizacji badaniem fizykalnym, nie stwierdzono u pacjentki objawów bronchospastycznych - poza jednym epizodem napadu duszności po prowokacji metacholiną (po około 1/2 godzinie po próbie), ze słyszalnymi nad polami płucnymi świstami (bez znamiennego spadku FEV1). W wykonanym badaniu spirometrycznym stwierdzono zaburzenia wentylacji płuc pod postacią obturacji łagodnego stopnia, w bodypletyzmografii nie obserwowano restrykcji. W badaniu gazometrycznym krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej. Przeprowadzona diagnostyka alergologiczna wykazała w punktowych testach skórnych dodatnie odczyny na roztocza kurzu domowego: D. pteronyssinus, D. farinae. Nie stwierdzono podwyższonego stężenia całkowitej IgE w surowicy. Wykonano test ekspozycyjny swoistej prowokacji wziewnej z lekami dostarczonymi przez zakład pracy badanej (sulpiryd, L-ornityna, amlodypina, doxepin, summamed, hydralazyna, ethambutol, acyklovir, fluoxetyna, propanolol, metronidazol, karmazepina, ondasetron, carvedilol, wodorotlenek glinu) - test klinicznie i spirometrycznie wypadł ujemnie: nie obserwowano objawów bronchospatycznych ani znamiennego spadku FEV1 po prowokacji, pacjentka nie zgłaszała duszności typu astmatycznego. W obrębie błony śluzowej nosa obserwowano pojawienie się wydzieliny surowiczej oraz obrzęku śluzówki przy nieznamiennym wzroście eozynofilii w wymazach z błony śluzowej nosa. Próba farmakodynamiczna z metacholiną wykonana przed i po teście ekspozycyjnym wypadła ujemnie, co wyklucza istnienie w chwili obecnej u pacjentki nieswoistej nad reaktywności skurczowej oskrzeli.

Wskazano, że biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, w tym wywiad chorobowy, ocenę narażenia zawodowego, dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej odnośnie przebiegu choroby (brak rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego w postępowaniu diagnostyczno -orzeczniczym w 1998 r., a więc jeszcze w okresie aktywności zawodowej; potwierdzony wpisami w dokumentacji lekarskiej pacjentki fakt pojawienia się pierwszych objawów astmy oskrzelowej i ich utrzymywania się w okresie przerwy w zatrudnieniu w zakładach farmaceutycznych w latach 1999 - 2002, zaostrzenie się objawów po ustaniu zatrudnienia we wrześniu 2009 r.), uwzględniając brak nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w próbie z metacholiną wyjściowo i po teście ekspozycyjnym oraz ujemny klinicznie i spirometrycznie wynik testu ekspozycyjnego z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanej nie znaleziono podstaw do rozpoznania u pacjentki astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Przeprowadzając postępowanie odwoławcze Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 3 listopada 2014 r. zwrócił się od Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z prośbą o zajęcie stanowiska czy zasadnym było poszerzenie diagnostyki dopiero w 2014 r. o czynniki chemiczne z którymi W. D. miała kontakt. W odpowiedzi instytut poinformował, że po ponownej analizie dokumentacji lekarskiej - historie chorób z 2011 r. i 2014 r., nie znajduje uzasadnienia dla twierdzenia przez W. D., iż "poszerzenie diagnostyki dopiero w 2014 r. o czynniki, z którymi miała kontakt w pracy zawodowej, wobec faktu zakończenia pracy w narażeniu w 2009 r., skutkuje w chwili obecnej brakiem rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej". Stwierdzono po raz kolejny, iż podczas postępowania diagnostyczno - orzeczniczego prowadzonego w kierunku alergii zawodowej w obrębie dróg oddechowych w 1998 r., a więc w okresie aktywności zawodowej pacjentki i narażenia na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym - astmy oskrzelowej u W. D. nie rozpoznano.

Wskazano, że pierwsze objawy astmy oskrzelowej pojawiły się i występowały w okresie, kiedy badana nie pracowała zawodowo tj. lata 1999 - 2002 (urlopy wychowawcze), a jest to istotny argument przemawiający przeciwko przyjęciu związku przyczynowo - skutkowego objawów chorobowych z warunkami pracy zawodowej i wyklucza zawodową etiologię schorzenia. Poszerzenie diagnostyki alergologicznej z uwzględnieniem wszystkich czynników chemicznych występujących na stanowisku pracy pacjentki w 2014 r. było jak najbardziej uzasadnione dla ustalenia ewentualnego związku objawów chorobowych z warunkami pracy zawodowej. Zgodnie z wiedzą z zakresu alergologii w przypadku astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego ponowna ekspozycja pracownika już niepracującego na alergeny zawodowe powinna wywołać u niego reakcję astmatyczną i wzrost nadreaktywności oskrzelowej, co nie miało miejsca u W. D. Zatem nieuwzględnienie wszystkich czynników chemicznych podczas procesu diagnostyczno -orzeczniczego prowadzonego w Ośrodku Medycyny Pracy w latach 2009 - 2010, nie miało wpływu na stwierdzony wówczas brak podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Instytut nie znalazł podstaw do weryfikacji orzeczeń lekarskich z 2011 r. i 2014 r. o braku podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie odnośnie stanu zdrowia skarżącej orzekały jednostki orzecznicze I i II szczebla diagnostycznego tj.: Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Obie jednostki orzecznicze wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej schorzenia figurującego pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych tj. astmy oskrzelowej. Materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Podczas postępowania diagnostyczno - orzeczniczego prowadzonego w kierunku alergii zawodowej w obrębie dróg oddechowych w 1998 r., czyli w okresie aktywności zawodowej i narażenia na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym, nie rozpoznano u W. D. astmy oskrzelowej. Pierwsze objawy astmy oskrzelowej pojawiły się w okresie kiedy W. D. nie pracowała zawodowo (lata 1999 - 2002). W związku z powyższym wyklucza to przyjęcie związku przyczynowo - skutkowego objawów chorobowych z warunkami pracy zawodowej.

Nadto organ odwoławczy stwierdził ponadto, że odwołanie W. D. nie wniosło żadnych nowych faktów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W związku z czym utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2014 r.

Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła W. D. wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ naruszył prawo materialne, gdyż z ustalonego stanu faktycznego niesłusznie wyciągnął wniosek, że choroby zawodowej nabawiła się w przerwach od pracy (urlop wychowawczy, renta). Natomiast skarżąca przez ok. 30 lat pracował w warunkach narażenia na czynniki uczulające. Ponadto badania i testy przeprowadzone w 2010 r. obyły się w kombinezonie ochronnym w 15 minutowym pobycie w boksie produkcyjnym, a skarżąca pracowała przez okres 8 godzin dziennie tylko w masce ochronnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269,) oraz w art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 P.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W przedmiotowej sprawie skarga dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 stycznia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2014 r., którą nie stwierdzono u W. D. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Zgodnie z art. 235(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1502, zwany dalej k.p. ) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 K.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r.poz. 1367 zwany dalej rozporządzeniem) określające wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Przedmiotowe postępowanie prowadzone było zgodnie ze wskazanymi w rozporządzeniu regułami.

Postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zauważyć należy, iż zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Odpowiadające wskazanym wymogom formalnym opinie biegłych lekarzy z zakresu medycyny pracy są dla organu wiążące i inspektor sanitarny nie ma prawa ich zmieniać ani odmiennie interpretować. Orzeczenie lekarskie organów orzeczniczych obu instancji stanowią jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, tylko, gdy np. zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, co w przedmiotowej sprawie miejsca nie miało, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.

Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Takich odmiennych orzeczeń w przedmiotowej sprawie nie ma, a zarzut zgłoszony w skardze dotyczący nieprawidłowego przeprowadzenia badania jest zupełnie bezpodstawny, gdyż skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że przeprowadzenie badań w ten sposób wpłynęło na ich wynik. Co więcej wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie jednostki orzecznicze zarówno I jak i II stopnia wydały szereg orzeczeń lekarskich i w żadnym z nich nie została stwierdzona choroba zawodowa. Orzecznicy nie kwestionowali, że W. D. faktycznie jest chora, ale jednoznacznie orzekli, ze choroba ta nie ma związku z wykonywaną pracą zawodową.

Orzekające w sprawie organy odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej uzasadniając swoje stanowisko wnioskami płynącymi z przeprowadzonych badań, w wyniku których ustalono, że całokształt obserwacji klinicznej, w tym analiza narażenia zawodowego, przebieg choroby i jej stopnia zaawansowania oraz wyniki wykonywanych badań, nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej zawodowej etiologii astmy oskrzelowej w związku z czym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

Zdaniem Sądu stanowisko organów jest uprawnione. Z dołączonych do akt sprawy orzeczeń lekarskich wynika jednoznacznie, że stwierdzona u skarżącej astma oskrzelowa nie została spowodowana warunkami pracy. Ośrodek Medycyny Pracy przeprowadził badania w tym między innymi testy stymulowane z alergenami w stosunku do których istniało największe prawdopodobieństwo indukcji astmy oskrzelowej: z acyklowirem - test klinicznie i spirometrycznie ujemny oraz z metronidazolem – bez znamiennego spadku FEV1 w badaniu spirometrycznym, mimo dodatnich objawów klinicznych. Powyższe przemawia przeciwko etiologii zawodowej astmy. Jednostki orzecznicze określiły natomiast, że stwierdzane u W. D. uczulenie na roztocza kurzu domowego może być odpowiedzialne za utrzymywanie się objawów schorzenia astmatycznego.

Ponadto stwierdzić należy, że zarzut przeprowadzenia testów w innych warunkach niż warunki pracy polega na oczywistym nieporozumieniu. Nie jest bowiem zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych odwzorowanie warunków pracy. Ich zadaniem jest odpowiedź na pytanie czy warunki w jakich pracowała skarżąca miały wpływ na wystąpienie jednostki chorobowej. Ponadto w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r. (akta administracyjne str. 19) sama W. D. wskazała, że w styczniu 2009 r. została przeniesiona na inny dział, gdzie był kontakt z bardzo szkodliwymi asortymentami, a przy pracy z nimi trzeba było nosić odzież ochronną oraz maski.

Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie organów sanitarnych oparte zostało na orzeczeniach lekarskich wydanych przez kompetentne placówki medyczne, które biorąc pod uwagę szczegółową analizę czynności wykonywanych przez skarżącą, zgodnie wypowiedziały się o braku podstaw do zdiagnozowania choroby zawodowej. Stosownie zaś do § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., tylko rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w § 5 ust. 2 i 3 tego aktu wykonawczego stanowi miarodajną podstawę upoważniającą organy sanitarne do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, czyli placówki, których orzeczenia poprzedziły rozstrzygnięcia zapadłe w obydwu instancjach. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do stwierdzenia odmiennego schorzenia.

Oczywiście związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono istotnych wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Jeszcze raz należy podkreślić, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie go przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie zaś w zakresie dotyczącym ich merytorycznej treści.

Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do formułowania wniosków innych niż te, które ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: LEX nr 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: LEX nr 221953 oraz wyroki tutejszego Sądu: z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: LEX nr 508491 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/09, publ.: LEX nr 599626).

W tym kontekście skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż skarżąca nie przedstawiła przeciwdowodu, który w sposób wystarczający pozwalałby na zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w orzeczeniach placówek medycznych obu szczebli. W toku postępowania administracyjnego nie powołała się na żadne dowody, które w sposób odmienny kształtowałyby ustalenia dokonane w sprawie przez właściwe jednostki medyczne, jednoznacznie podkreślające, że stwierdzenie schorzenia pod postacią astmy oskrzelowej nie jest jednoznaczne z rozpoznaniem choroby zawodowej, nawet w sytuacji występowania w środowisku pracy narażenia na czynnik mogący mieć szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych, a stwierdzonym schorzeniem, wyjaśnić należy, iż jednostki orzecznicze oraz organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy ocenie narażenia i prowadzonej diagnostyce wzięły pod uwagę kontakt zainteresowanej z czynnikami drażniącymi w środowisku pracy i nie kwestionowały warunków, w jakich pracowała skarżąca. Obie jednostki orzecznicze są placówkami naukowo-badawczymi prowadzącymi działalność diagnostyczno-orzeczniczą w dziedzinie medycyny pracy zgodnie z obowiązującym prawem i standardami. Lekarze zatrudnieni w tych jednostkach orzeczniczych spełniają wymogi kwalifikacyjne określone w szczegółowych przepisach z zakresu medycyny pracy.

Skarżąca była konsultowana w niezależnych jednostkach orzeczniczych, które na podstawie badań, wywiadu oraz dokumentacji z uwzględnieniem okoliczności i wyjaśnień wskazywanych w toku postępowania przez stronę, wydały zgodne i spójne w argumentacji orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. W analizowanej sprawie nie ma więc miejsca związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych, a rozpoznanym schorzeniem, natomiast uwagi wnoszone przez skarżącą w toku postępowania organów I i II instancji nie stanowią podstawy do korekty orzeczeń lekarskich, ani zmiany określonego w nich stanowiska o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Niezależnie zatem od subiektywnych odczuć skarżącej należy podnieść, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.