Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 545/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi I.S. w przedmiocie wymierzenia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w G. grzywny w związku z bezczynnością organu w sprawie o zasiłek stały o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał I.S. zasiłek stały z tytułu opieki nad dzieckiem, a następnie, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, pozbawił stronę prawa do zasiłku stałego decyzją nr [...] wydaną w dniu [...].

Skutkiem złożonego przez I.S. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny, wobec zaskarżenia przez I.S. powyższego rozstrzygnięcia organu administracji, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2001 roku sygn.akt

II SA/Ka 1854/99, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i nakazał temu organowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów prawa materialnego.

W następstwie powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] Nr [...] przekazując temu organowi sprawę do ponownego jej rozpoznania, a w konsekwencji przywrócone zostały uprawnienia I. S. do zasiłku stałego i wypłacono jej świadczenie za okres od dnia [...] do dnia [...].

W wyniku kolejnej, wydanej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w dniu [...] decyzji Nr [...] ponownie uchylono, tym razem z dniem [...], decyzję z dnia [...] Nr [...] przyznającą I.S. zasiłek stały. Od powyższej decyzji strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., gdzie w oparciu o postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego sprawa zawisła pod sygn.akt [...].

W dniu [...] I.S. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z pismem nazwanym "ponagleniem". W piśmie tym wniosła o dostosowanie się organu administracji do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2001 roku i wypłacenie zaległego zasiłku stałego w trybie natychmiastowym.

W odpowiedzi na powyższe pismo Ośrodek Pomocy Społecznej w G. poinformował stronę, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wykonany, bowiem przekazano na jej rachunek zasiłek za okres od [...] do [...], a w następstwie nowej decyzji, od której strona również złożyła odwołanie, uprawnienie do zasiłku stałego zostało uchylone.

I.S. wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą złożoną w trybie art.154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), którą to skargę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...]. Skarżąca domagała się ukarania grzywną Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. za "nieakceptowanie" w całości wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2001 roku sygn.akt II SA/Ka 1854/99.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniósł o jej oddalenie podając, iż po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 czerwca 2001 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniając w pełni wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchyliło decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...] pozbawiającą I.S. uprawnień do zasiłku stałego od [...] i wypłacono stronie należny jej zasiłek na podstawie decyzji z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu stronie zasiłku stałego. Natomiast brak wypłaty tego zasiłku od [...] jest wynikiem nowego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...], która nie jest decyzją ostateczną w związku ze złożonym przez stronę odwołaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W Samorządowym Kolegium Odwoławczym nie zapadło jeszcze merytoryczne rozstrzygnięcie. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał nadto, iż do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęły kolejne wnioski I.S. o przyznanie różnego charakteru świadczeń z pomocy społecznej, co do których wydane zostały decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od dnia 1 stycznia 2004 roku na mocy przepisów art.1 § 1, art.2 i art.3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) zwanej dalej p.p.s.a. właściwym do rozpoznania skargi w sprawach wymienionych w art.3 § 2 p.p.s.a. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Sąd ten, po myśli art.3 § 1 p.p.s.a. i art.1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując zatem kontroli działania organu administracji publicznej wskutek złożonej przez skarżącą skargi, biorąc pod uwagę nie tylko zarzuty w niej zawarte ale również działając z urzędu, co nakazuje sądom administracyjnym przepis art.134 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzywszy się podstaw do uwzględnienia skargi, uznał ją za bezzasadną.

Celem regulacji zawartej w art.154 § 1 p.p.s.a. ustawy jest ukaranie organów administracji za ignorowanie wyroków sądowych, a tym samym dyscyplinowanie organów do honorowania tych orzeczeń i wykonywania zgodnie z ich treścią.

Wymierzenie przez sąd administracyjny grzywny w trybie art.154 § 1 cytowanej ustawy wymaga wcześniejszego ustalenia, czy organ, którego działania lub bezczynności dotyczy orzeczenie sądu, nie wykonał w całości lub w części tego orzeczenia. Konieczne jest również ustalenie czy skarżący, przed wniesieniem skargi, zwrócił się do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania orzeczenia sądu.

Należy zauważyć, iż skarżąca, I.S. wypełniła ciążący na niej obligatoryjny warunek, od którego istnienia uzależnił ustawodawca możliwość uwzględnienia skargi złożonej w trybie art.154 § 1 p.p.s.a. i wezwała Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. do wykonania wyroku sądowego. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się istnienia pozostałych przesłanek wskazanych w treści art.154 § 1 p.p.s.a Nie wykonać bowiem orzeczenia sądu w rozumieniu tego przepisu znaczy pozostawać w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie prawem przewidzianej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2001 roku sygn. II SA 2015/00).

Jeśli zatem właściwy organ prowadzi, po otrzymaniu wyroku sądu administracyjnego postępowanie i kończy je wydaniem decyzji administracyjnej, sąd nie może wobec tego organu zastosować grzywny przewidzianej w powołanym wyżej przepisie.

Tak też jest w okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej. Po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 20 czerwca 2001 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało sprawę I.S. i wydało rozstrzygnięcie. Skoro więc w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego istniała decyzja administracyjna, do której wydania organ został przez Sąd zobowiązany, nie ma podstaw do wymierzenia temu organowi grzywny na podstawie art.154 § 1 p.p.s.a. I.S. w skardze swojej nie kwestionowała faktu wydania decyzji administracyjnych przez właściwe organy po uchyleniu uprzednio wydanej decyzji organu administracji II instancji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2001 r., a jedynie uważała, iż Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej winien wypłacać jej nadal zasiłek stały w związku z treścią tego wyroku sądowego.

Odnosząc się do powyższego stanowiska skarżącej należy zwrócić uwagę, iż w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został jednoznaczny pogląd dotyczący co prawda pierwowzoru uregulowania zawartego obecnie w art.154 p.p.s.a., a to do art.31 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jednakże pogląd ten znajduje zastosowanie również co do treści art.154 § 1 p.p.s.a. przez co daje podstawę do uznania skargi I.S. za bezpodstawną. Przez orzeczenie, o jakim mowa w w/w przepisie należy bowiem rozumieć wyłącznie wyrok, w którym przyznano, stwierdzono albo uznano uprawnienie lub obowiązek, a także wyrok, którym uwzględniono skargę na bezczynność organu. W wypadku natomiast wyroku uchylającego albo stwierdzającego nieważność (lub niezgodność z prawem) decyzji lub postanowienia – nie powstaje obowiązek organu do wykonania orzeczenia Sądu, ponieważ uprawnienie orzecznicze Naczelnego Sądu Administracyjnego (obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) oparte jest na modelu kasacyjnym, co oznacza, iż Sąd ten nie orzeka merytorycznie o prawach i obowiązkach skarżącej strony (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 1997 r. w sprawie I SA 2409/96, OSP 1998/6/107). Z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2001 roku, który uchylał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wynika przeto dla organu administracji jedynie obowiązek ponownego rozpoznania sprawy. W żadnym razie wyrok ten nie stwarzał dla strony postępowania tytułu do wykonywania żądanych przez nią uprawnień. Ocena w zakresie treści wydanej decyzji, ustalenie, czy to kolejne rozstrzygnięcie jest niekorzystne dla skarżącej, a w szczególności, czy decyzja jest wykonywana przez organ administracji, nie może stanowić podstawy zastosowania środków przewidzianych w przepisie art.154 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę w tym trybie, sąd nie jest upoważniony do dyscyplinowania organu administracji w zakresie wykonywania jego decyzji. Nie posiada także kompetencji w zakresie merytorycznej oceny nowej decyzji wydanej w wykonaniu wyroku sądowego, nie może również ustalić, czy organ zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu. W przypadku wydania takiej nowej decyzji, do zarzutów odnoszących się do orzekania niezgodnie z prawem i nie stosowania się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu mają bowiem zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania odwoławczego i dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych mogą być ewentualnie podstawą skargi na wydane decyzje ostateczne. Nie mogą być natomiast przesłanką żądania, by organom wymierzyć grzywnę na zasadzie art.154 § 1 p.p.s.a.

Jak wynika z treści złożonej przez I.S. skargi, żądanie w niej zawarte nie zmierzało do ukarania organu administracji za brak wydania rozstrzygnięcia lecz za brak wykonywania wydanej przez organ administracji decyzji, która spełniała oczekiwania skarżącej, co jak wskazano wyżej nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego rozstrzygającego w trybie art.154 § 1 p.p.s.a.

Środki przewidziane w ustawie postępowanie przed sądami administracyjnymi mogą być wykorzystywane zgodnie z ich celem i literą prawa. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak było podstaw do żądania zastosowania przez Sąd środka przewidzianego w art.154 § 1 cytowanej ustawy. Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił zgodnie z art.151 p.p.s.a.

SW