Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 810/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie Janina Antosiewicz (spr.) NSA Anna Lech Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Bd 960/05 w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 960/05 oddalił skargę L. C. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Powyższą decyzją Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania L. C. od decyzji Starosty [...] z [...], odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji powołując jako podstawę art. 138 § 2 k.p.a. Dodać należy, iż przedmiotową zabudowaną nieruchomość orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 13 września 1951 r. na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. wywłaszczono na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "F.". Organ pierwszej instancji stwierdził, że zarówno przed wywłaszczeniem jak i po nim nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, czyli na kino. W listopadzie 1989 r. przekazano ją na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w K. i użytkowana była do 2003 r. przez Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury jako kino, zamknięte następnie w 2003 r. Organ nie znalazł podstawy w świetle przepisu art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do zwrotu nieruchomości na rzecz następców prawnych dawnego właściciela.

W decyzji ostatecznej podważono poprawność podstawy prawnej przyjętej przez organ. W sprawie należało rozważać stosowanie art. 216 ustawy, w którym jednakże wymieniono dokładnie, dla jakich nieruchomości stosuje się przepisy rozdziału 6 działu III powołanej ustawy.

Dekret z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 nie został w nim wymieniony. W orzecznictwie NSA przyjęto, iż przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. W przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości nabytych na podstawie innych aktów niż wymienione w art. 216 ustawy Starosta zobowiązany był do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, wobec braku podstawy materialnoprawnej do prowadzenia postępowania.

W skardze na powyższą decyzję L. C. powołała się na okoliczności związane z przejęciem nieruchomości oraz przyrzeczenie Burmistrza złożone w lokalnej prasie o zwrocie kina na rzecz pierwotnych właścicieli. Od zamiaru tego później odstąpiono zaś propozycja nabycia w drodze kupna wydaje się stronie krzywdząca i niesprawiedliwa.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na błędną podstawę prawną decyzji ostatecznej, którą w istocie stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do oceny propozycji organu, zgłoszonej na łamach prasy Sąd stwierdził, iż nie stanowiąc prawa nie są one wiążące. Organy władzy publicznej zgodnie z art. 7 Konstytucji RP działają na podstawie i w granicach prawa, a tę zasadę potwierdza również art. 6 k.p.a.

Oceniając legalność decyzji ostatecznej Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Sytuacje w jakich możliwy jest zwrot nieruchomości przewiduje art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Sąd podzielił pogląd Wojewody co do zakresu stosowania art. 216 ustawy, który wymienia ustawy stanowiące niegdyś podstawy do przejęcia nieruchomości, podlegających obecnie zwrotowi, a który wymaga wykładni ścieśniającej. Rozważając problem czy w sprawie należało wydać decyzję odmowną, czy też rozstrzygnąć jak to uczynił organ w decyzji ostatecznej, Sąd stwierdził, że w sytuacji gdy brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy to zachodzi bezprzedmiotowość postępowania (wyrok NSA z 23 stycznia 2003 r. II SA 428/01). Z tych względów oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. C., reprezentowana przez adw. J. S. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie art. 137 i 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 7, 8 ust. 1 i 2 i 21 Konstytucji przez niewłaściwe ich zastosowanie. Skarga kasacyjna domaga się zmiany lub uchylenia wyroku w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, że powołane w zarzucie przepisy powinny być rozpatrywane w związku z postanowieniami Konstytucji. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej winny działać na podstawie i w granicach prawa. W myśl art. 8 Konstytucja jest aktem najwyższym, który winien być stosowany bezpośrednio. W art. 21 Konstytucja zapewnia ochronę własności, a wywłaszczenie dopuszcza jedynie wówczas, gdy dokonywane jest na czele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W kontekście wymienionych postanowień Konstytucji powinny być również rozpatrywane przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sąd naruszył zatem przepisy art. 137 i 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez ich niewłaściwe zastosowanie, gdyż nieprawidłowo zastosował wykładnię ścieśniającą uznając, że skoro dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej "nie znalazł się we wskazanym wykazie to art. 137 nie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości nie znajdują zastosowania".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie Sądu odwoławczego granicami skargi oraz wynikający z art. 175 § 1 ustawy przymus adwokacki powodują, iż tylko prawidłowo sporządzony środek zaskarżenia zapewnia właściwą kontrolę instancyjną orzeczenia WSA.

Przepis art. 176 określa jakie wymogi, oprócz przewidzianych dla pisma procesowego, powinna zawierać skarga kasacyjna. Winna ona wskazywać czy orzeczenie skarżone jest w całości, czy w części, zawierać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oraz wnioski. Wniesiona skarga kasacyjna chociaż odpowiada wymaganiom formalnym to postawione w niej zarzuty nie mogą być uznane za trafne. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy Konstytucji odnoszą się do obowiązku organów władzy publicznej działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7), rangi Konstytucji jako ustawy zasadniczej (art. 8) i ochrony własności (art. 21). Zarzucając naruszenie art. 137 i 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z przytoczonymi wyżej przepisami Konstytucji skarga kasacyjna nie precyzuje na czym polegało niewłaściwe ich zastosowanie.

Pierwszy z powołanych przepisów, zamieszczony w rozdziale o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości określa ustawowe przesłanki uznania wywłaszczonej uprzednio nieruchomości za zbędną. Natomiast drugi nakazuje przepisy tego rozdziału stosować do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych tam aktów prawnych. Zarzut skargi nie precyzuje na czym polegało naruszenie obu tych przepisów, bowiem gdy miałby zastosowanie przepis art. 137, który dotyczy nieruchomości wywłaszczonych to błędny byłby pogląd Sądu oceniający ten przypadek na podstawie art. 216, który ma zastosowanie tylko do sytuacji przejęcia lub nabycia nieruchomości, wymienionych w tym przepisie. Niewskazanie na czym polegało naruszenie tych przepisów, przy jednoczesnym lakonicznym, a w ostatnim fragmencie zupełnie niezrozumiałym uzasadnieniu, uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

Zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej nie pozwala na odczytywanie intencji strony skarżącej wyrok, natomiast ani treść zarzutu, ani sporządzone uzasadnienie nie pozwalają na ustalenie, w czym strona upatruje naruszenie prawa materialnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.