Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 868/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-03-02 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na pismo pozostawiające bez rozpoznania wniosek w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. d.j. Sygn. akt III SA/Łd 868/15 UZASADNIENIE W dniu 24 lipca 2015r. J. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na pismo pozostawiające bez rozpoznania wniosek w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2015r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 23 września 2015r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W dniu 23 października 2015r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że obecnie znajduje się w trudnej, "wręcz tragicznej sytuacji finansowej oraz rodzinnej". Posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków, urzędów skarbowych oraz ZUS. Toczą się przeciwko niej liczne postępowania egzekucyjne. Aktualna sytuacja finansowa skarżącej spowodowała nie tylko utratę płynności finansowej, ale poważnie zagraża jej egzystencji jako człowieka i obywatela. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 903,16 zł. Nie wskazała żadnego majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 000 euro. Referendarz sądowy uznał oświadczenie to za niewystarczające i zarządzeniem z dnia 28 października 2015r. wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2013-2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); odpisów deklaracji podatkowych VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy lub raportów skróconych, okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącą rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy – w szczególności z rachunku służącej do prowadzenia działalności gospodarczej; wyjaśnienia, czy skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. Z. i D. Z.; sprecyzowania wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącej i wyjaśnienia źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu kosztów utrzymania w jej gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca złożyła informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2013 i 2014 (PIT/B), zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 i 2014 (PIT-36), deklaracje dla podatku VAT-7 za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2015r., wyciągi z rachunków bankowych w Banku A z dnia 31 stycznia, 28 lutego, 31 marca, 30 kwietnia, 30 maja, 25 czerwca 2015r., zestawienie operacji na rachunku bankowym w Banku B za okres od 1 maja 2012r. do 7 lipca 2015r. Oświadczyła nadto, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. Z. i D. Z. Wszystkie rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika. Z prowadzonej działalności gospodarczej pozostaje jej kwota około 900 zł miesięcznie, którą przeznacza na jedzenie i środki czystości. Mieszka u babci. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj. art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, mimo iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym bardziej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca stwierdziła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy precyzyjnie i wyczerpująco wykazała, iż nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Nie posiada żadnych środków pieniężnych na pokrycie opłaty sądowej. Obecnie sytuacja majątkowa skarżącej nie jest dobra. To, że jest współwłaścicielem kilku nieruchomości, nie oznacza, że z tego tytułu czerpie pożytki. Wręcz przeciwnie, musi ponosić związane z tym liczne ciężary, zwłaszcza te o charakterze publicznym. Nie można mylić osiąganego przez nią dochodu z przychodem. Przychód stanowi uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość przychodów przedsiębiorcy nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Osiągane przez skarżącą dochody z działalności gospodarczej są na tyle niskie, że nie pozwalają na samodzielne utrzymanie i zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny i znajomych. Skarżąca, jako współwłaściciel nieruchomości, jedynie w części korzysta z dotacji unijnych. Skarżąca nie mogła liczyć się z możliwością powstania obowiązku uiszczenia opłaty i nie miała możliwości zaoszczędzenia na nią. Brak zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, uniemożliwi jej realizację konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2016r. skarżąca została wezwana w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do: wyjaśnienia, na jakiej podstawie zajmuje nieruchomość przy ul. A 62 w R., wskazania tytułu prawnego do tej nieruchomości i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący jej tytuł prawny do tej nieruchomości (np. akt notarialny potwierdzający jej nabycie, umowa najmu, itp.); wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżąca ponosi miesięcznie w związku ze swoim utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości przy ul. A 62 w R., gdzie zamieszkuje oraz udokumentowania źródła ich finansowania; wyjaśnienia, czy jakieś osoby pozostają na jej utrzymaniu i z jakiego tytułu; przedstawienia zaświadczeń z banku(ów) potwierdzających fakt istnienia zobowiązań względem banku(ów), zawierających informację o terminie zawarcia umów kredytowych, wysokości obciążających skarżącą zobowiązań, terminach i wysokości spłacanych rat; przedstawienia dokumentów, w tym zaświadczeń, potwierdzających fakt istnienia innych wymagalnych zobowiązań obciążających skarżącą względem Skarbu Państwa i innych podmiotów; przedstawienia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z konta w C S.A. lub zaświadczeń potwierdzających ich likwidację; wskazania powierzchni nieruchomości, których jest współwłaścicielem, wielkości udziału w ich współwłasności, rodzaju i sposobu wykorzystania, powierzchni i rodzaju znajdujących się na nich budynków, jeżeli są to nieruchomości zabudowane; przedstawienia zaświadczenia właściwego Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat i ewentualnie innych świadczeń budżetowych w ciągu ostatnich trzech lat; przedstawienia rocznego podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015r.; złożenia stosownych, niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie i innych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację majątkową. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 8 lutego 2016r. skarżąca stwierdziła, że mieszka w domu należącym do jej babci. Obecnie "znajduje się w trudnej, wręcz tragicznej sytuacji finansowej oraz rodzinnej". Posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków, urzędów skarbowych oraz ZUS. Aktualna sytuacja finansowa skarżącej spowodowała nie tylko utratę płynności finansowej, ale poważnie zagraża jej egzystencji jako człowieka i obywatela. Do pisma tego skarżąca załączyła oświadczenie z dnia 8 lutego 2016r., potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie wpisu w CEIDG z dnia 4 stycznia 2016r. oraz ponownie wyciąg z rachunku bankowym w Banku A z dnia 30 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten w powyższym brzmieniu na mocy art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), zwanej dalej ustawą zmieniającą, stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, co miało miejsce w dniu 15 sierpnia 2015r. Przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nadający art. 260 p.p.s.a. nowe brzmienie nie został bowiem wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej regulacji stosuje się więc art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Wobec tego, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015r., wniesieniem przez skarżącą skargi w dniu 24 lipca 2015r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., stosuje się art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu (tak też np. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2016r., II SAB/Po 104/15, czy postanowienie WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2016r., III SAB/Lu). Oznacza to, że z mocy art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 73 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej postanowienie referendarza sądowego ze względu na skuteczne wniesienie sprzeciwu utraciło moc, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, z tym że sąd nie rozpoznaje merytorycznie sprzeciwu i nie ocenia zasadności sformułowanych w nim zarzutów, lecz rozpoznaje wniosek o prawo pomocy tak jakby nie był on jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia referendarza (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654). Przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie określają przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa osobie fizycznej następuje zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, przez wydatki utrzymania koniecznego należy zaś rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008r., I FZ 437/07). Uregulowana w tych przepisach instytucja prawa pomocy gwarantuje realizację prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a zarazem stanowi wyjątek od sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania opiera się wyłącznie na określonym w art. 246 p.p.s.a. jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jakim jest kryterium majątkowe. Sąd może zatem badać jedynie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, nie może natomiast kierować się w tym zakresie zasadami słuszności (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010r., II OZ 26/10). Korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, przede wszystkim bezrobotnym, samotnym bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, a więc znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie może chronić lub też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013r., II OZ 406/13). Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84, Lex nr 8623; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012r., I FZ 10/12). Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być przy tym rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Prawo pomocy może być bowiem przyznane jedynie na podstawie rzeczywistych, rzetelnie wskazanych we wniosku okoliczności sytuacji materialnej, nie jest to możliwe, gdy strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (tak postanowienie WSA w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2015r., III SA/Łd 1294/13, utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 7 października 2014r., I OZ 836/14. Por. też w przypadku cofnięcia prawa pomocy postanowienia: NSA z dnia 30 marca 2010r., II FZ 104/10; z dnia 28 lipca 2011r., I OZ 556/11 i I OZ 557/11; z dnia 3 sierpnia 2011r. I OZ 559/11, z dnia 6 grudnia 2012r., II OZ 1079/12; z dnia 21 lutego 2013r., I FZ 35/13; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka- Medek. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Warszawa 2007, str. 271). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ostatecznie też do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się przy tym jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. W razie wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Zważywszy na powyższe sąd uznał, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podnieść należy, że odpowiadając na wezwania Sądu do złożenia dokumentów potwierdzających oświadczenia składane w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, części dokumentów w ogóle nie przedstawiła, a część dokumentów i informacji o swojej sytuacji przedstawiła w sposób niepełny i wskazujący na istotne nieścisłości. Oceniając przedstawioną przez skarżącą wybiórczo jej sytuację majątkową zauważyć należy, że co prawda we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jej miesięczny dochód brutto z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 903,16 zł, w oświadczeniu z dnia 16 listopada 2015r. zaś zadeklarowała, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje kwotę w wysokości około 900 zł. W sprzeciwie stwierdziła zaś, że z uwagi niskie docohody z działalności gospodarczej zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny i znajomych. Niemniej w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2016r. stwierdziła już, że nie osiąga dochodów z tytułu umowy/umów o pracę/dzieło i zlecenia i jest osobą bezrobotną w trakcie rejestracji, z dniem 4 stycznia 2016r. wyrejestrowała działalność z ewidencji CEIDG. Powyższe okoliczności nie uzasadniają jednak przyznania prawa pomocy. Mając bowiem jak twierdzi wielomilionowe zobowiązania zamiast podjąć działania celem pozyskania źródeł dochodów i zaspokojenia choć w części wymagalne już wierzytelności zaprzestała działalności gospodarczej, co z kolei pozbawi wierzycieli realnej możliwości jakiegokolwiek zaspokojenia. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym dlaczego podjęła taką właśnie decyzję co do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, tym bardziej, że wykreślenie działalności z rejestru jest sprawą wyłącznie swobodnego wyboru przedsiębiorcy i nie może być poczytywane na równi z postępowaniem upadłościowym, naprawczym czy układowym, mającym za cel równomierne zaspokojenie wierzycieli. Ponadto wykreślenie działalności z rejestru nie jest równoznaczne z brakiem dochodów, gdyż mogą pozostać jeszcze wierzytelności w związku z dopiero co zakończoną działalnością gospodarczą. Te okoliczności pomimo wezwania skarżąca również przemilczała. Ponadto choć potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie działalności z rejestru skarżąca złożyła 4 stycznia 2016r. to pomimo upływu ponad miesiąca nadal jej rejestracja w urzędzie pracy nie została zakończona. W tym zakresie skarżąca również milczy, nie wskazuje przyczyn braku zakończenia rejestracji, nie przestawia żadnego dokumentu z urzędu pracy, potwierdzającego jej twierdzenia. Okoliczność tak długiej rejestracji i nie podjęcia przez urząd pracy decyzji w sprawie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych w świetle obowiązujących przepisów prawnych w tym zakresie oraz doświadczenia życiowego nie wydaje się wiarygodna. Wiarygodność składanych przez skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego twierdzeń o niemalże dramatycznej sytuacji życiowej i majątkowej podważają również wskazywane przez nią (choć szczątkowe) dane. Pomimo że według oświadczenia z dnia 16 listopada 2015r. miała ona przeznaczać kwotę około 900 zł miesięcznie na jedzenie i środki czystości, to w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2016r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie ponosi w związku ze swoim utrzymaniem) skarżąca wskazała już, że nie ponosi ona żadnych wydatków związanych ze swoim utrzymaniem. Nie wskazuje jednakże kto ponosi te koszty i w jakiej wysokości. W tym zakresie ogranicza się li tylko do stwierdzenia, że korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Jednakże Sąd z urzędu uwzględnia znaną z akt sprawy o syg. III SA/Łd 417/15 okoliczność, że zamieszkali pod tym samym adresem co skarżąca D. Z. nie osiąga żadnych dochodów, zaś G. Z. otrzymuje wynagrodzenie w firmie skarżącej z tytułu zatrudnienia na ¼ etatu w wysokości niespełna 500zł, nie prowadzą one wspólnie ze skarżącą gospodarstwa domowego. Także skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi z nimi gospodarstwa domowego. To zaś podważa twierdzenie skarżącej o korzystaniu z pomocy rodziny. Wobec nieuprawdopodobnienia nawet stosowną argumentacją odnoszącą się do konkretnych danych udzielania pomocy przez znajomych, jak i jakichkolwiek dowodów na to – nie sposób przyjąć, że skarżąca, nie mając zapewnionych jak sama twierdzi jakichkolwiek źródeł utrzymania, pozostaje na utrzymaniu niezidentyfikowanych osób trzecich. Ponadto skarżąca, podnosząc, że mieszka z babcią, nie wskazuje, że prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Nie sposób zatem ocenić w tym aspekcie - wobec nie przedłożenia przez skarżącą odpowiednich dowodów – rzeczywistej sytuacji skarżącej. Uprawnionym jest zatem wniosek, że skarżąca nie ujawnia rzeczywistej swojej sytuacji dochodowej, tym bardziej, że pobiera proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości dopłaty do rolnictwa ze środków UE, których wysokości również nie podaje. Gdyby natomiast przyjąć, że skarżąca nie posiada żadnych własnych środków utrzymania, to należałoby również przyjąć wbrew doświadczeniu życiowemu, że skarżąca – będąca osobą młodą w okresie największej aktywności zawodowej i samodzielnie prowadzącą wedle jej oświadczenia jednoosobowe gospodarstwo domowe - nie ma zapewnionych podstawowych biologicznych, nie wspominając o społecznych, potrzeb. Nie byłaby zatem w stanie zapewnić prawidłowego funkcjonowania swojego organizmu. Tymczasem zakres i poziom zaspakajanych potrzeb na poziomie minimum socjalnego winny zapewnić jak podaje IPiSS takie warunki, aby umożliwić reprodukcję sił życiowych człowieka, wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych w czasie pracy, nauki i wypoczynku. Minimum socjalne oznacza zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych na relatywnie niskim poziomie, ale uwzględniającym zalecenia nauki (np. w zakresie wyżywienia), odpowiadającym powszechnie przyjmowanym normom obyczajowym i kulturowym (rekreacja, uczestnictwo w kulturze) oraz obowiązującym normom prawnym (m.in. w zakresie oświaty, ochrony zdrowia). Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa: stanowi górną granicę tego obszaru. Z kolei minimum egzystencji, zwane także minimum biologicznym, wyznacza według IPiSS poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka. Zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i w zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie. Oznacza to, że kategoria ta może być uznana za dolną granicę obszaru ubóstwa. Z tego względu danie wiary złożonemu przez skarżącą oświadczeniu o braku jakichkolwiek środków na utrzymanie przy braku wskazania rzeczywistego źródła tego utrzymania byłoby sprzeczne z dotychczasową wiedzą medyczną i musiałoby oznaczać, że skarżąca nie miałaby zapewnionego najniższego nawet poziomu biologicznego funkcjonowania człowieka, tj. podstawowych funkcji życiowych organizmu człowieka, a więc i najmniejszych szans przeżycia. Nie bez znaczenia dla oceny rzetelności wniosku skarżącej ma i ta okoliczność, że w tym wniosku skarżąca oświadczyła, że nieruchomość, na której zamieszkuje, stanowi własność jej babci, choć na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dokumentów. Nie wskazała też żadnego majątku, w tym nieruchomości oraz oświadczyła, że znana jest jej treść art. 233 § 1 k.k. o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (pkt 13). Natomiast w sprzeciwie już stwierdziła, że jest współwłaścicielką kilku nieruchomości, choć wedle jej oświadczenia nie czerpie z tego tytułu żadnych pożytków, a musi ponosić koszty z tym związane. Jednocześnie w dalszej części tego sprzeciwu przyznała, że pobiera w części dotacje unijne. Nie przedstawiła również zaświadczeń ani dokumentów potwierdzających fakt istnienia zobowiązań wobec banków i innych podmiotów, które według jej oświadczenia z dnia 8 lutego 2016r., mają wynosić: wobec banków 2 000 000 zł, wobec ZUS 300 000, wobec urzędu skarbowego 150 000 zł. Nie odpowiedziała w sposób rzetelny na wezwanie do przedstawienia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z konta w C S.A. lub zaświadczeń potwierdzających ich likwidację; wskazania powierzchni nieruchomości, których jest współwłaścicielem, wielkości udziału w ich współwłasności, rodzaju i sposobu wykorzystania, powierzchni i rodzaju znajdujących się na nich budynków, jeżeli są to nieruchomości zabudowane; przedstawienia zaświadczenia właściwego Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat i ewentualnie innych świadczeń budżetowych w ciągu ostatnich trzech lat, przedstawienia rocznego podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015r. Do pisma z dnia 8 lutego 2016r. załączyła ponownie tylko wyciąg z rachunku bankowego w Banku A z dnia 30 maja 2015r. oraz oświadczyła, że posiada konto bankowe w "A", nie posiada majątku w postaci nieruchomości, maszyn, komputerów i samochodów. Jednakże z dokumentów złożonych przez skarżącą w niniejszej sprawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 569/15 oraz ze sprzeciwu wynika, że skarżąca posiada konta w jeszcze w C Banku. Przedstawiając w taki sposób dokumenty i informacje dotyczące sytuacji materialnej, skarżąca uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji. Z kolei dokumenty, które skarżąca przedstawiła częściowo, nie potwierdzają jej trudnej sytuacji materialnej w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, co z kolei podważa wiarygodność złożonego pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej wynika, że w 2013r. przychód skarżącej wyniósł 785 478,11 zł, koszty – 599 190,86 zł, a dochód 186 287,25 zł. W 2014r. przychód skarżącej wyniósł 752 682,43 zł, koszty – 730 460,21 zł, a dochód 22 222,22 zł. Z deklaracji VAT-7 znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt III SA/Łd 569/15 wynika, że wykazana przez skarżącą podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług wyniosła w 2015r.: w styczniu 48 757 zł, w lutym 43 403 zł, w marcu 89 640 zł, w kwietniu 92 318 zł, w maju 104 417 zł, w czerwcu 116 461 zł, w lipcu 139 341 zł, w sierpniu 99 956 zł, we wrześniu 126 010 zł. Według "podsumowania księgi przychodów i rozchodów" z dnia 17 września 2015r., znajdującego się w aktach sprawy III SA/Łd 569/15, w 2015r. skarżąca przez sześć miesięcy sprzedała towary i usługi za 494 996,48 zł. Nie dokonywała w tym czasie zakupu towarów. Poniosła koszty w wysokości 431 127,08 zł obejmujące wynagrodzenia w gotówce i naturze w wysokości 91 373,37 zł oraz pozostałe wydatki w kwocie 339 753,71 zł. To wskazuje na dysponowanie przez skarżącą wolnymi środkami pieniężnymi. Pomimo deklarowania trudności finansowych, skarżąca prowadziła w 2015r. działalność gospodarczą, która nie została zawieszona i generowała niemałe obroty. Podejmowane przez skarżącą działania biznesowe skutkowały obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług. Wysokie koszty wykazywane przez skarżącą mogą natomiast mieć bardzo różne źródło, np. w czynionych przez nią inwestycjach, odpisach z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnicach kursowych i nie świadczą jeszcze o jej trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą wynika, że na rachunku bankowym w A Banku salda końcowe były dodatnie. Wynosiły one odpowiednio w styczniu 2015r. 129,53 zł, w lutym 2015r. 5 445,34 zł, w marcu 2015r. 10 715,64 zł, w kwietniu 2015r. 11 021,91 zł, w maju 2015r. 15 431,33 zł, w czerwcu 2015r. 15 630,59 zł. Z akt sprawy III SA/Łd 569/15 wynika nadto, że na rachunku bankowym w C Banku saldo końcowe we wrześniu, październiku i listopadzie 2015r. również było dodatnie i wynosiło odpowiednio 5 865,06 zł, 6 835,21 zł oraz 7 508,31 zł. Kwoty te znacznie przewyższają wysokość kosztów sądowych, jakie na obecnym etapie postępowania przed sądem obciążają skarżącą, tj. wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Zestawienie operacji na rachunku bankowym w mBanku za okres od dnia 1 maja 2012r. do dnia 7 lipca 2015r. dotyczy prawie wyłącznie opłat za prowadzenie rachunku i kartę (poza jednym przelewem przychodzącym w dniu 9 maja 2012r. na kwotę 221,40 zł). Z zestawienia tego nie wynika jednak, jakimi środkami na tym koncie obracała skarżąca. Zważywszy natomiast na powołany przez skarżącą fakt obciążenia kredytami bankowymi w wysokości 2 000 000 zł, przyjąć należy, że skoro rzeczywiście skarżącej udzielono kredytów, które spowodowały powstanie zadłużenia w tej wysokości, to w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytów banki niewątpliwie badały sytuację majątkową skarżącej i musiały uznać ją za stabilną i gwarantującą spłatę kredytu. Doświadczenie życiowe nie pozwala natomiast przyjąć, że bank udzieliłby skarżącej kredytu na tak znaczną kwotę, gdyby nie miał pewności jego spłaty przez skarżącą lub z jej majątku. Niezależnie od tego podnieść należy, że spłata kredytów nie jest uznawana za okoliczność uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu skarżąca musiała liczyć się z koniecznością ich spłaty i analizować swoje możliwości finansowe. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014r., I OZ 1/14). Wskazany wyżej sposób prezentowania przez skarżącą sytuacji majątkowej, w szczególności nie wskazania ani powierzchni nieruchomości, ani wysokości dopłat, które otrzymuje, ani wszystkich rachunków bankowych, ani aktualnych sald na tych rachunkach, podważa wiarygodność twierdzeń skarżącej. Pominięcie tak istotnych okoliczności powoduje, że oświadczenia skarżącej w zakresie uzyskiwanych dochodów i majątku zawarte na urzędowych formularzach PPF uznać należy za niekompletne i niepozwalające na ocenę jego rzeczywistych możliwości finansowych. Selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżąca nie ujawnia swojego prawdziwego stanu majątkowego. Taka postawa skarżącej – pomijając już że wypełnia przesłanki odpowiedzialności karnej z tytułu składania pod groźbą tej odpowiedzialności fałszywych oświadczeń – nie zasługuje na aprobatę, biorąc pod uwagę, iż koszty postępowania w istocie finansują pozostali obywatele kraju i to w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, iż sytuacja majątkowa z uwagi na niepełne dane nie może być uznana za tak złą jak wskazuje w swoich wnioskach. W orzecznictwie sądowym wskazuje się ponadto, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA z dnia 11 maja 2012r., II FZ 390/12; z dnia 10 marca 2011r., I OZ 144/11). Z tego względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005r., I OZ 835/05). Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r., I SA/Sz 428/12). Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomości, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia 20 października 2004r., FZ 454/04; z dnia 17 października 2007r., II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012r., I OZ 704/12). Wydatki związane z zakończoną działalnością gospodarczą nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Skarżąca, składając skargę w niniejszej sprawie, powinna była liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania i zapewnić na ten cel niezbędne środki. Skoro skarżąca środków tych nie zapewniła i jedynie we własnej, subiektywnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy jej przyznać. Wobec obiektywnych możliwości pokrycia kosztów sądowych przez skarżącą we własnym zakresie odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.


UZASADNIENIE

W dniu 24 lipca 2015r. J. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na pismo pozostawiające bez rozpoznania wniosek w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2015r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.

W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 23 września 2015r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W dniu 23 października 2015r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że obecnie znajduje się w trudnej, "wręcz tragicznej sytuacji finansowej oraz rodzinnej". Posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków, urzędów skarbowych oraz ZUS. Toczą się przeciwko niej liczne postępowania egzekucyjne. Aktualna sytuacja finansowa skarżącej spowodowała nie tylko utratę płynności finansowej, ale poważnie zagraża jej egzystencji jako człowieka i obywatela. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 903,16 zł. Nie wskazała żadnego majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3 000 euro.

Referendarz sądowy uznał oświadczenie to za niewystarczające i zarządzeniem z dnia 28 października 2015r. wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2013-2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); odpisów deklaracji podatkowych VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy lub raportów skróconych, okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącą rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy – w szczególności z rachunku służącej do prowadzenia działalności gospodarczej; wyjaśnienia, czy skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. Z. i D. Z; sprecyzowania wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącej i wyjaśnienia źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu kosztów utrzymania w jej gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca złożyła informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2013 i 2014 (PIT/B), zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 i 2014 (PIT-36), deklaracje dla podatku VAT-7 za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2015r., wyciągi z rachunków bankowych w Banku A z dnia 31 stycznia, 28 lutego, 31 marca, 30 kwietnia, 30 maja, 25 czerwca 2015r., zestawienie operacji na rachunku bankowym w Banku B za okres od 1 maja 2012r. do 7 lipca 2015r. Oświadczyła nadto, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. Z. i D. Z. Wszystkie rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika. Z prowadzonej działalności gospodarczej pozostaje jej kwota około 900 zł miesięcznie, którą przeznacza na jedzenie i środki czystości. Mieszka u babci.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj. art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, mimo iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym bardziej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku.

W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca stwierdziła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy precyzyjnie i wyczerpująco wykazała, iż nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Nie posiada żadnych środków pieniężnych na pokrycie opłaty sądowej. Obecnie sytuacja majątkowa skarżącej nie jest dobra. To, że jest współwłaścicielem kilku nieruchomości, nie oznacza, że z tego tytułu czerpie pożytki. Wręcz przeciwnie, musi ponosić związane z tym liczne ciężary, zwłaszcza te o charakterze publicznym. Nie można mylić osiąganego przez nią dochodu z przychodem. Przychód stanowi uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość przychodów przedsiębiorcy nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Osiągane przez skarżącą dochody z działalności gospodarczej są na tyle niskie, że nie pozwalają na samodzielne utrzymanie i zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny i znajomych. Skarżąca, jako współwłaściciel nieruchomości, jedynie w części korzysta z dotacji unijnych. Skarżąca nie mogła liczyć się z możliwością powstania obowiązku uiszczenia opłaty i nie miała możliwości zaoszczędzenia na nią. Brak zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, uniemożliwi jej realizację konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2016r. skarżąca została wezwana w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do: wyjaśnienia, na jakiej podstawie zajmuje nieruchomość przy ul. A 62 w R., wskazania tytułu prawnego do tej nieruchomości i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący jej tytuł prawny do tej nieruchomości (np. akt notarialny potwierdzający jej nabycie, umowa najmu, itp.); wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżąca ponosi miesięcznie w związku ze swoim utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości przy ul. A 62 w R., gdzie zamieszkuje oraz udokumentowania źródła ich finansowania; wyjaśnienia, czy jakieś osoby pozostają na jej utrzymaniu i z jakiego tytułu; przedstawienia zaświadczeń z banku(ów) potwierdzających fakt istnienia zobowiązań względem banku(ów), zawierających informację o terminie zawarcia umów kredytowych, wysokości obciążających skarżącą zobowiązań, terminach i wysokości spłacanych rat; przedstawienia dokumentów, w tym zaświadczeń, potwierdzających fakt istnienia innych wymagalnych zobowiązań obciążających skarżącą względem Skarbu Państwa i innych podmiotów; przedstawienia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z konta w C S.A. lub zaświadczeń potwierdzających ich likwidację; wskazania powierzchni nieruchomości, których jest współwłaścicielem, wielkości udziału w ich współwłasności, rodzaju i sposobu wykorzystania, powierzchni i rodzaju znajdujących się na nich budynków, jeżeli są to nieruchomości zabudowane; przedstawienia zaświadczenia właściwego Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat i ewentualnie innych świadczeń budżetowych w ciągu ostatnich trzech lat; przedstawienia rocznego podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015r.; złożenia stosownych, niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie i innych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację majątkową.

W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 8 lutego 2016r. skarżąca stwierdziła, że mieszka w domu należącym do jej babci. Obecnie "znajduje się w trudnej, wręcz tragicznej sytuacji finansowej oraz rodzinnej". Posiada liczne zobowiązania, zadłużenia i inne obciążenia finansowe względem kontrahentów, banków, urzędów skarbowych oraz ZUS. Aktualna sytuacja finansowa skarżącej spowodowała nie tylko utratę płynności finansowej, ale poważnie zagraża jej egzystencji jako człowieka i obywatela.

Do pisma tego skarżąca załączyła oświadczenie z dnia 8 lutego 2016r., potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie wpisu w CEIDG z dnia 4 stycznia 2016r. oraz ponownie wyciąg z rachunku bankowym w A Banku z dnia 30 maja 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 zd. 1 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten w powyższym brzmieniu na mocy art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), zwanej dalej ustawą zmieniającą, stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, co miało miejsce w dniu 15 sierpnia 2015r. Przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nadający art. 260 p.p.s.a. nowe brzmienie nie został bowiem wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej regulacji stosuje się więc art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Wobec tego, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015r., wniesieniem przez skarżącą skargi w dniu 24 lipca 2015r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. , stosuje się art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu (tak też np. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 lutego 2016r., II SAB/Po 104/15, czy postanowienie WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2016r., III SAB/Lu). Oznacza to, że z mocy art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 73 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej postanowienie referendarza sądowego ze względu na skuteczne wniesienie sprzeciwu utraciło moc, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, z tym że sąd nie rozpoznaje merytorycznie sprzeciwu i nie ocenia zasadności sformułowanych w nim zarzutów, lecz rozpoznaje wniosek o prawo pomocy tak jakby nie był on jeszcze przedmiotem rozstrzygnięcia referendarza (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654).

Przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie określają przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa osobie fizycznej następuje zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, przez wydatki utrzymania koniecznego należy zaś rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008r., I FZ 437/07).

Uregulowana w tych przepisach instytucja prawa pomocy gwarantuje realizację prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a zarazem stanowi wyjątek od sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania opiera się wyłącznie na określonym w art. 246 p.p.s.a. jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jakim jest kryterium majątkowe. Sąd może zatem badać jedynie stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, nie może natomiast kierować się w tym zakresie zasadami słuszności (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010r., II OZ 26/10). Korzystanie z instytucji prawa pomocy powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, przede wszystkim bezrobotnym, samotnym bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, a więc znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie może chronić lub też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013r., II OZ 406/13). Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84, Lex nr 8623; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012r., I FZ 10/12). Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być przy tym rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Prawo pomocy może być bowiem przyznane jedynie na podstawie rzeczywistych, rzetelnie wskazanych we wniosku okoliczności sytuacji materialnej, nie jest to możliwe, gdy strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (tak postanowienie WSA w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2015r., III SA/Łd 1294/13, utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 7 października 2014r., I OZ 836/14. Por. też w przypadku cofnięcia prawa pomocy postanowienia: NSA z dnia 30 marca 2010r., II FZ 104/10; z dnia 28 lipca 2011r., I OZ 556/11 i I OZ 557/11; z dnia 3 sierpnia 2011r. I OZ 559/11, z dnia 6 grudnia 2012r., II OZ 1079/12; z dnia 21 lutego 2013r., I FZ 35/13; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka- Medek. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Warszawa 2007, str. 271). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ostatecznie też do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się przy tym jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. W razie wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.

Zważywszy na powyższe sąd uznał, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podnieść należy, że odpowiadając na wezwania Sądu do złożenia dokumentów potwierdzających oświadczenia składane w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, części dokumentów w ogóle nie przedstawiła, a część dokumentów i informacji o swojej sytuacji przedstawiła w sposób niepełny i wskazujący na istotne nieścisłości. Oceniając przedstawioną przez skarżącą wybiórczo jej sytuację majątkową zauważyć należy, że co prawda we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jej miesięczny dochód brutto z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 903,16 zł, w oświadczeniu z dnia 16 listopada 2015r. zaś zadeklarowała, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje kwotę w wysokości około 900 zł. W sprzeciwie stwierdziła zaś, że z uwagi niskie docohody z działalności gospodarczej zmuszona jest korzystać z pomocy rodziny i znajomych. Niemniej w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2016r. stwierdziła już, że nie osiąga dochodów z tytułu umowy/umów o pracę/dzieło i zlecenia i jest osobą bezrobotną w trakcie rejestracji, z dniem 4 stycznia 2016r. wyrejestrowała działalność z ewidencji CEIDG. Powyższe okoliczności nie uzasadniają jednak przyznania prawa pomocy. Mając bowiem jak twierdzi wielomilionowe zobowiązania zamiast podjąć działania celem pozyskania źródeł dochodów i zaspokojenia choć w części wymagalne już wierzytelności zaprzestała działalności gospodarczej, co z kolei pozbawi wierzycieli realnej możliwości jakiegokolwiek zaspokojenia. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym dlaczego podjęła taką właśnie decyzję co do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, tym bardziej, że wykreślenie działalności z rejestru jest sprawą wyłącznie swobodnego wyboru przedsiębiorcy i nie może być poczytywane na równi z postępowaniem upadłościowym, naprawczym czy układowym, mającym za cel równomierne zaspokojenie wierzycieli. Ponadto wykreślenie działalności z rejestru nie jest równoznaczne z brakiem dochodów, gdyż mogą pozostać jeszcze wierzytelności w związku z dopiero co zakończoną działalnością gospodarczą. Te okoliczności pomimo wezwania skarżąca również przemilczała. Ponadto choć potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie działalności z rejestru skarżąca złożyła 4 stycznia 2016r. to pomimo upływu ponad miesiąca nadal jej rejestracja w urzędzie pracy nie została zakończona. W tym zakresie skarżąca również milczy, nie wskazuje przyczyn braku zakończenia rejestracji, nie przestawia żadnego dokumentu z urzędu pracy, potwierdzającego jej twierdzenia. Okoliczność tak długiej rejestracji i nie podjęcia przez urząd pracy decyzji w sprawie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych w świetle obowiązujących przepisów prawnych w tym zakresie oraz doświadczenia życiowego nie wydaje się wiarygodna. Wiarygodność składanych przez skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego twierdzeń o niemalże dramatycznej sytuacji życiowej i majątkowej podważają również wskazywane przez nią (choć szczątkowe) dane. Pomimo że według oświadczenia z dnia 16 listopada 2015r. miała ona przeznaczać kwotę około 900 zł miesięcznie na jedzenie i środki czystości, to w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2016r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie ponosi w związku ze swoim utrzymaniem) skarżąca wskazała już, że nie ponosi ona żadnych wydatków związanych ze swoim utrzymaniem. Nie wskazuje jednakże kto ponosi te koszty i w jakiej wysokości. W tym zakresie ogranicza się li tylko do stwierdzenia, że korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Jednakże Sąd z urzędu uwzględnia znaną z akt sprawy o syg. III SA/Łd 417/15 okoliczność, że zamieszkali pod tym samym adresem co skarżąca D. Z. nie osiąga żadnych dochodów, zaś G. Z. otrzymuje wynagrodzenie w firmie skarżącej z tytułu zatrudnienia na ¼ etatu w wysokości niespełna 500zł, nie prowadzą one wspólnie ze skarżącą gospodarstwa domowego. Także skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi z nimi gospodarstwa domowego. To zaś podważa twierdzenie skarżącej o korzystaniu z pomocy rodziny. Wobec nieuprawdopodobnienia nawet stosowną argumentacją odnoszącą się do konkretnych danych udzielania pomocy przez znajomych, jak i jakichkolwiek dowodów na to – nie sposób przyjąć, że skarżąca, nie mając zapewnionych jak sama twierdzi jakichkolwiek źródeł utrzymania, pozostaje na utrzymaniu niezidentyfikowanych osób trzecich. Ponadto skarżąca, podnosząc, że mieszka z babcią, nie wskazuje, że prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Nie sposób zatem ocenić w tym aspekcie - wobec nie przedłożenia przez skarżącą odpowiednich dowodów – rzeczywistej sytuacji skarżącej. Uprawnionym jest zatem wniosek, że skarżąca nie ujawnia rzeczywistej swojej sytuacji dochodowej, tym bardziej, że pobiera proporcjonalnie do posiadanych udziałów w nieruchomości dopłaty do rolnictwa ze środków UE, których wysokości również nie podaje. Gdyby natomiast przyjąć, że skarżąca nie posiada żadnych własnych środków utrzymania, to należałoby również przyjąć wbrew doświadczeniu życiowemu, że skarżąca – będąca osobą młodą w okresie największej aktywności zawodowej i samodzielnie prowadzącą wedle jej oświadczenia jednoosobowe gospodarstwo domowe - nie ma zapewnionych podstawowych biologicznych, nie wspominając o społecznych, potrzeb. Nie byłaby zatem w stanie zapewnić prawidłowego funkcjonowania swojego organizmu. Tymczasem zakres i poziom zaspakajanych potrzeb na poziomie minimum socjalnego winny zapewnić jak podaje IPiSS takie warunki, aby umożliwić reprodukcję sił życiowych człowieka, wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych w czasie pracy, nauki i wypoczynku. Minimum socjalne oznacza zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych na relatywnie niskim poziomie, ale uwzględniającym zalecenia nauki (np. w zakresie wyżywienia), odpowiadającym powszechnie przyjmowanym normom obyczajowym i kulturowym (rekreacja, uczestnictwo w kulturze) oraz obowiązującym normom prawnym (m.in. w zakresie oświaty, ochrony zdrowia). Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku czy ubóstwa: stanowi górną granicę tego obszaru. Z kolei minimum egzystencji, zwane także minimum biologicznym, wyznacza według IPiSS poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka. Zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i w zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie. Oznacza to, że kategoria ta może być uznana za dolną granicę obszaru ubóstwa. Z tego względu danie wiary złożonemu przez skarżącą oświadczeniu o braku jakichkolwiek środków na utrzymanie przy braku wskazania rzeczywistego źródła tego utrzymania byłoby sprzeczne z dotychczasową wiedzą medyczną i musiałoby oznaczać, że skarżąca nie miałaby zapewnionego najniższego nawet poziomu biologicznego funkcjonowania człowieka, tj. podstawowych funkcji życiowych organizmu człowieka, a więc i najmniejszych szans przeżycia.

Nie bez znaczenia dla oceny rzetelności wniosku skarżącej ma i ta okoliczność, że w tym wniosku skarżąca oświadczyła, że nieruchomość, na której zamieszkuje, stanowi własność jej babci, choć na tę okoliczność nie przedstawiła żadnych dokumentów. Nie wskazała też żadnego majątku, w tym nieruchomości oraz oświadczyła, że znana jest jej treść art. 233 § 1 k.k. o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (pkt 13). Natomiast w sprzeciwie już stwierdziła, że jest współwłaścicielką kilku nieruchomości, choć wedle jej oświadczenia nie czerpie z tego tytułu żadnych pożytków, a musi ponosić koszty z tym związane. Jednocześnie w dalszej części tego sprzeciwu przyznała, że pobiera w części dotacje unijne. Nie przedstawiła również zaświadczeń ani dokumentów potwierdzających fakt istnienia zobowiązań wobec banków i innych podmiotów, które według jej oświadczenia z dnia 8 lutego 2016r., mają wynosić: wobec banków 2 000 000 zł, wobec ZUS 300 000, wobec urzędu skarbowego 150 000 zł. Nie odpowiedziała w sposób rzetelny na wezwanie do przedstawienia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z konta w C S.A. lub zaświadczeń potwierdzających ich likwidację; wskazania powierzchni nieruchomości, których jest współwłaścicielem, wielkości udziału w ich współwłasności, rodzaju i sposobu wykorzystania, powierzchni i rodzaju znajdujących się na nich budynków, jeżeli są to nieruchomości zabudowane; przedstawienia zaświadczenia właściwego Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat i ewentualnie innych świadczeń budżetowych w ciągu ostatnich trzech lat, przedstawienia rocznego podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015r. Do pisma z dnia 8 lutego 2016r. załączyła ponownie tylko wyciąg z rachunku bankowego w Banku A z dnia 30 maja 2015r. oraz oświadczyła, że posiada konto bankowe w "A", nie posiada majątku w postaci nieruchomości, maszyn, komputerów i samochodów. Jednakże z dokumentów złożonych przez skarżącą w niniejszej sprawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 569/15 oraz ze sprzeciwu wynika, że skarżąca posiada konta w jeszcze w C Banku. Przedstawiając w taki sposób dokumenty i informacje dotyczące sytuacji materialnej, skarżąca uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji. Z kolei dokumenty, które skarżąca przedstawiła częściowo, nie potwierdzają jej trudnej sytuacji materialnej w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, co z kolei podważa wiarygodność złożonego pod groźbą odpowiedzialności karnej oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej wynika, że w 2013r. przychód skarżącej wyniósł 785 478,11 zł, koszty – 599 190,86 zł, a dochód 186 287,25 zł. W 2014r. przychód skarżącej wyniósł 752 682,43 zł, koszty – 730 460,21 zł, a dochód 22 222,22 zł. Z deklaracji VAT-7 znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt III SA/Łd 569/15 wynika, że wykazana przez skarżącą podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług wyniosła w 2015r.: w styczniu 48 757 zł, w lutym 43 403 zł, w marcu 89 640 zł, w kwietniu 92 318 zł, w maju 104 417 zł, w czerwcu 116 461 zł, w lipcu 139 341 zł, w sierpniu 99 956 zł, we wrześniu 126 010 zł. Według "podsumowania księgi przychodów i rozchodów" z dnia 17 września 2015r., znajdującego się w aktach sprawy III SA/Łd 569/15, w 2015r. skarżąca przez sześć miesięcy sprzedała towary i usługi za 494 996,48 zł. Nie dokonywała w tym czasie zakupu towarów. Poniosła koszty w wysokości 431 127,08 zł obejmujące wynagrodzenia w gotówce i naturze w wysokości 91 373,37 zł oraz pozostałe wydatki w kwocie 339 753,71 zł. To wskazuje na dysponowanie przez skarżącą wolnymi środkami pieniężnymi. Pomimo deklarowania trudności finansowych, skarżąca prowadziła w 2015r. działalność gospodarczą, która nie została zawieszona i generowała niemałe obroty. Podejmowane przez skarżącą działania biznesowe skutkowały obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług. Wysokie koszty wykazywane przez skarżącą mogą natomiast mieć bardzo różne źródło, np. w czynionych przez nią inwestycjach, odpisach z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnicach kursowych i nie świadczą jeszcze o jej trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą wynika, że na rachunku bankowym w A Banku salda końcowe były dodatnie. Wynosiły one odpowiednio w styczniu 2015r. 129,53 zł, w lutym 2015r. 5 445,34 zł, w marcu 2015r. 10 715,64 zł, w kwietniu 2015r. 11 021,91 zł, w maju 2015r. 15 431,33 zł, w czerwcu 2015r. 15 630,59 zł. Z akt sprawy III SA/Łd 569/15 wynika nadto, że na rachunku bankowym w C Banku saldo końcowe we wrześniu, październiku i listopadzie 2015r. również było dodatnie i wynosiło odpowiednio 5 865,06 zł, 6 835,21 zł oraz 7 508,31 zł. Kwoty te znacznie przewyższają wysokość kosztów sądowych, jakie na obecnym etapie postępowania przed sądem obciążają skarżącą, tj. wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Zestawienie operacji na rachunku bankowym w Banku B za okres od dnia 1 maja 2012r. do dnia 7 lipca 2015r. dotyczy prawie wyłącznie opłat za prowadzenie rachunku i kartę (poza jednym przelewem przychodzącym w dniu 9 maja 2012r. na kwotę 221,40 zł). Z zestawienia tego nie wynika jednak, jakimi środkami na tym koncie obracała skarżąca. Zważywszy natomiast na powołany przez skarżącą fakt obciążenia kredytami bankowymi w wysokości 2 000 000 zł, przyjąć należy, że skoro rzeczywiście skarżącej udzielono kredytów, które spowodowały powstanie zadłużenia w tej wysokości, to w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytów banki niewątpliwie badały sytuację majątkową skarżącej i musiały uznać ją za stabilną i gwarantującą spłatę kredytu. Doświadczenie życiowe nie pozwala natomiast przyjąć, że bank udzieliłby skarżącej kredytu na tak znaczną kwotę, gdyby nie miał pewności jego spłaty przez skarżącą lub z jej majątku. Niezależnie od tego podnieść należy, że spłata kredytów nie jest uznawana za okoliczność uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu skarżąca musiała liczyć się z koniecznością ich spłaty i analizować swoje możliwości finansowe. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014r., I OZ 1/14).

Wskazany wyżej sposób prezentowania przez skarżącą sytuacji majątkowej, w szczególności nie wskazania ani powierzchni nieruchomości, ani wysokości dopłat, które otrzymuje, ani wszystkich rachunków bankowych, ani aktualnych sald na tych rachunkach, podważa wiarygodność twierdzeń skarżącej. Pominięcie tak istotnych okoliczności powoduje, że oświadczenia skarżącej w zakresie uzyskiwanych dochodów i majątku zawarte na urzędowych formularzach PPF uznać należy za niekompletne i niepozwalające na ocenę jego rzeczywistych możliwości finansowych. Selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżąca nie ujawnia swojego prawdziwego stanu majątkowego. Taka postawa skarżącej – pomijając już że wypełnia przesłanki odpowiedzialności karnej z tytułu składania pod groźbą tej odpowiedzialności fałszywych oświadczeń – nie zasługuje na aprobatę, biorąc pod uwagę, iż koszty postępowania w istocie finansują pozostali obywatele kraju i to w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, iż sytuacja majątkowa z uwagi na niepełne dane nie może być uznana za tak złą jak wskazuje w swoich wnioskach.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się ponadto, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA z dnia 11 maja 2012r., II FZ 390/12; z dnia 10 marca 2011r., I OZ 144/11). Z tego względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005r., I OZ 835/05). Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r., I SA/Sz 428/12). Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomości, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia 20 października 2004r., FZ 454/04; z dnia 17 października 2007r., II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012r., I OZ 704/12). Wydatki związane z zakończoną działalnością gospodarczą nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Skarżąca, składając skargę w niniejszej sprawie, powinna była liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania i zapewnić na ten cel niezbędne środki. Skoro skarżąca środków tych nie zapewniła i jedynie we własnej, subiektywnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy jej przyznać. Wobec obiektywnych możliwości pokrycia kosztów sądowych przez skarżącą we własnym zakresie odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.

d.j.