Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 409/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 zzzzzn(2) ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 czerwca 2022 r. nr 560500.71.89215.2020 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. skarżąca zwróciła się do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wskazane miesiące, z uwagi na brak złożonych przez nią dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. do dnia [...] czerwca 2020 r.

Pismem z dnia [...] lipca .2020 r. skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek wskazała, że w wyniku braku dostępu do rzetelnych informacji na temat składania deklaracji za wskazane miesiące, nie posiadała dostatecznej wiedzy, jak postępować w konkretnej sprawie. Wskazała, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem ZUS uzyskała błędną informację, że należy wstrzymać się z wpłatą składek i składaniem deklaracji, należy tylko złożyć wniosek o umorzenie składek i czekać na decyzję, ponieważ system przetwarza ogromna ilość dokumentów w związku z epidemią COVID-19. W wyniku braku otrzymania decyzji, sprawdziła osobiście w Inspektoracie ZUS przyczynę tego braku i w dniu otrzymania informacji, tj. [...] lipca 2020 r., wysłała brakujące deklaracje.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu Zakład wskazał, że przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uwarunkowane jest obowiązkiem przesłania dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r., zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID").

W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2022 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, iż termin na złożenie deklaracji rozliczeniowych jest terminem prawa materialnego, podlega on przywróceniu zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID. Sąd wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył także art. 9 k.p.a, który polega na powinności organu administracji do poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę. W tym przypadku natomiast niezłożenie przez skarżącą deklaracji w terminie nastąpiło z błędnego poinformowania jej o obowiązku ich złożenia. Ponadto skarżąca występowała bez profesjonalnego pełnomocnika, a to zobowiązuje organ administracji publicznej do udzielenia stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie zaś tylko na wniosek.

W związku z powyższym wyrokiem sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. wystosował do skarżącej pismo, w którym wyznaczył jej termin 30 dni na przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS-DRA za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nie zostało zawinione przez stronę. W wyznaczonym terminie, który upłynął dnia [...] maja 2022 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r.

W dniu [...] czerwca 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo skarżącej, w którym podtrzymał wniosek o zwolnienie jej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że deklaracje za wskazane miesiące zostały złożone dopiero [...] lipca 2020 r., zatem skarżąca nie dotrzymała wskazanego w ustawie COVID terminu do złożenia wymaganej deklaracji. Organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem z dnia 23 listopada 2021 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. poinformował skarżącą o możliwości złożenia na postawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wniosku o przywrócenie terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych DRA za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. w terminie 30 dni od odebrania zawiadomienia. Skarżąca jednak nie złożyła wniosku w wyznaczonym terminie, zatem nie spełniła warunków wskazanych w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Tym samym nie zostały spełnione wszystkie warunki wskazane w powołanej ustawie, umożliwiające zwolnienie skarżącej z obowiązku opłacania składek za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r.

W skardze do tut. Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Podała, że nie uchylała się od płacenia składek, naruszony został jedynie termin składania dokumentów wyznaczony przez ZUS, o którym nie została poinformowana w sposób wystarczający. Wskazała, że deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały złożone w dniu [...] lipca 2020 r. Wniosła o wydanie decyzji zwalniającej ją z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. i zwrot wpłaconej kwoty za składki na ubezpieczenia wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżąca podtrzymała skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 239 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku, Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, uwarunkowane jest obowiązkiem przesłania dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. Z uwagi na to, że na podstawie analizy konta płatnika składek ustalono, iż skarżąca nie dopełniła tego obowiązku, odmówiono jej przyznania wnioskowanego zwolnienia. W wyniku wniesionej skargi, tut. Sąd wyrokiem (prawomocnym) z dnia 23 listopada 2021 r., I SA/Bd 671/21 uchylił powyższą decyzję, gdyż uznał, że ZUS naruszył przepisy art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ powinien zastosować procedurę z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ wystosował do skarżącej pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 37 akt adm.), w którym wyznaczył jej termin 30 dni na przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS-DRA za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nie zostało zawinione przez stronę. Wspomniane pismo zostało skutecznie doręczone dnia [...] kwietnia 2022 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął dnia [...] maja 2022 r., skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r.

W związku z tym Zakład ponownie odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Wskazać należy, że w myśl art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. – zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Z kolei art. 31zq ust. 1-4 ustawy o COVID wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych. Stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Podkreślenia wymaga, że deklaracje za wskazane miesiące zostały przez stronę złożone w dniu [...] lipca 2020 r., a zatem po ustawowym terminie.

W trakcie całego postępowania strona wskazywała, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem ZUS otrzymała informację, że za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie należy składać deklaracji rozliczeniowych. Pierwszą informację, że deklaracje powinna złożyć do dnia 30 czerwca 2020 r. otrzymała w dniu [...] lipca 2020 r. i tego dnia złożyła wymagane dokumenty. Podkreśliła, że nie została poinformowana o terminie składania dokumentów rozliczeniowych i nie miała możliwości uzupełniania brakujących dokumentów.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15zzzzzn(2) ust. 1 ustawy o COVID w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Natomiast art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W rozpatrywanej sprawie Zakład, zgodnie z zaleceniami Sądu, wyznaczył skarżącej termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. Skarżąca miała zatem możliwość uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, gdyż – jak twierdzi – nie została poinformowana przez Zakład o terminie składania dokumentów rozliczeniowych, lecz z możliwości złożenia stosownego wniosku nie skorzystała. W konsekwencji podnoszone obecnie, ponownie przez skarżącą zarzuty braku poinformowania jej o terminie składania deklaracji rozliczeniowych i naruszenia art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 k.p.a. nie mogą odnieść skutku. Zdaniem Sądu, skoro termin do składania dokumentów rozliczeniowych nie został przywrócony, to organ zasadnie odmówił jej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., bezsprzecznie bowiem dokumenty te nie zostały złożone do dnia 30 czerwca 2020 r.

Skarżąca zarzuciła także organowi brak zastosowania w niniejszej sprawie art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID. Należy jednak zauważyć, że w powyższym wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I SA/Bd 671/21 Sąd nie odwołał się do tego przepisu, a wskazał na konieczność zastosowania w sprawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID. Organ postąpił zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w powyższym wyroku.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2022 r. skarżąca wyraziła zgodę na uczestnictwo w rozprawie zdalnej, jednakże takiej zgody i oświadczenia o możliwościach technicznych udziału w rozprawie zdalnej nie złożył organ. W związku z tym Sąd oddalił wniosek strony o przeprowadzenie zdalnej rozprawy i rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.