Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1033/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 ust. 1 pkt 11, art. 45 ust. 1 pkt 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] zobowiązał S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej powoływana jako skarżąca spółka) do doprowadzenia zabytku – strefy ochrony konserwatorskiej "[...]" w W. - do jak najlepszego stanu, poprzez usunięcie z terenu działki nr [...] trzech wolnostojących podświetlanych nośników reklamowych z logo skarżącej spółki w terminie jednego miesiąca od dnia, kiedy decyzja stała się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ ochrony zabytków w dniu 29 kwietnia 2009 r. przeprowadził kontrolę m.in. na terenie przedmiotowej działki oraz działki nr [...] znajdującej się na terenie strefy ochrony konserwatorskiej "[...]" wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] września 1980 r. Skarżąca spółka w piśmie z dnia 28 kwietnia 2009 r. przedstawiła swoje stanowisko powołując się na pozytywną opinię Urzędu [...] Wydziału Ochrony Środowiska oraz pozytywną opinię [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2001 r. na lokalizację dwóch nieoświetlonych tablic reklamowych. W dniu 23 czerwca 2009 r. podczas inspekcji w terenie stwierdzono, że trzy nośniki reklamowe zostały przesunięte w kierunku działki nr [...]. Organ wszczął pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. postępowanie w sprawie umieszczenia tych obiektów bez wymaganego pozwolenia. Oględziny przeprowadzone w dniu 14 lipca 2009 r. potwierdziły wcześniejsze ustalenia co do umieszczenia nośników. W związku z powyższym uznając, że umieszczenie tych obiektów spełnia przesłanki określone w art. 36 ust. 1 pkt 11 z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm.) organ zobowiązał skarżącą spółkę na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 tej ustawy do ich usunięcia.

2. Skarżąca spółka wniosła odwołanie od tej decyzji.

3. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2010 r. [...] utrzymał w mocy powołana decyzję [...] Konserwatora Zabytków. Rozpatrując odwołanie Minister podał, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Umieszczenie nośnika reklamowego na terenie wpisanym do rejestru zabytków zasadniczo zmienia wygląd zabytkowego układu. W przedmiotowej sprawie umieszczone zostały trzy podświetlane nośniki reklamowe pomimo braku zezwolenia na prowadzenie prac na obszarze wpisanym do rejestru wydanego w trybie art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury - obowiązującej w trakcie prowadzenia prac związanych z instalacją nośników. Kwestia braku takiego zezwolenia została pominięta przez organ pierwszej instancji, jednak w świetle art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami skutek prawny w postaci wydania nakazu usunięcia nośnika reklamowego. Minister uznał, iż termin wyznaczony w decyzji organu I instancji jest wystarczający dla zrealizowania nakazanych prac.

II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

1. Skarżąca spółka na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono, iż Minister nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu co do celowości stosowania tak restrykcyjnego środka jak usunięcie nośników, skoro urządzenia te funkcjonowały przez okres ośmiu lat i organ ochrony zabytków nie podejmował w tym czasie żadnych działań. Skarżąca spółka wskazuje, że w sprawie została wydana pozytywna opinia [...] Konserwatora Zabytków i sam organ przyznaje, że należy domniemywać iż zgoda w formie decyzji też byłaby wydana. Ponadto organ odwoławczy stwierdza, że istnieje obowiązek uzyskania zezwolenia konserwatora przed wydanie pozwolenia na budowę, a roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń reklamowych takiego pozwolenia nie wymagają. Dlatego skarżąca spółka nie była zobowiązana do uzyskania zgody konserwatora zabytków w formie decyzji. Wreszcie stan tych obiektów jest odmienny, ponieważ w odniesieniu do dwóch nośników została wydana opinia konserwatora, a jednego nie – co powinno skutkować prowadzeniem dwóch odrębnych postępowań.

2. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje:

1. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W związki z takim zakresem jurysdykcji - sąd administracyjny nie jest uprawniony do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie bada, czy organ prowadząc postępowanie dopuścił się takiego naruszenia prawa procesowego, które skutkowałoby wznowieniem postępowania, względnie mogło wpłynąć na wynik postępowania. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Organy ustaliły w sposób jednoznaczny, że przedmiotowe nośniki reklamowe zostały umieszczone na terenie wpisany do rejestru zabytków jako strefa ochrony konserwatorskiej. Skutkiem wpisania danego obszaru do rejestru zabytków jest poddanie, co do zasady ochronie sylweta miasta, zachowanie dotychczasowego widoku, a także innych elementów wpływających na wygląd miasta (K. Zalasińska Prawna ochrona zabytków nieruchomych w Polsce Wolters Kluwer 2010 s. 246 i n.). Obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prace prowadzone na obszarze wpisanym do rejestru wynika przede wszystkim z art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który wymaga pozwolenia na podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Przy tym kluczowe znaczenie ma w tym przypadku przesłanka podejmowania działań mogących prowadzić do zmiany wyglądu zabytku.

3. W ocenie Sądu umieszczenie reklam na terenie wpisanym do rejestru zabytków może wpłynąć na wygląd miejsca. Przeciwny wniosek prowadziłby do nie zaakceptowania poglądu, iż na obszarze wpisanym do rejestru zabytków np. układ urbanistyczny [...] w obrębie [...] (nr rej.: [...] decyzja z dnia [...] maja 1933) można dowolnie stawiać nośniki reklamowe i w dowolnej ilości. Tym samym umieszczenie takiej reklamy wymaga uzyskania stosownego pozwolenia konserwatorskiego.

4. W myśl natomiast art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Ponadto na marginesie należy dodać, iż również zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 – tekst jednolity) pozwolenia na budowę wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

5. Należy w całości podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowe obiekty zostały umieszczone bez zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zezwolenie wydawane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na podstawie art. 27 obowiązującej w dniu umieszczenia nośników ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach również było wydawane w formie decyzji administracyjnej, której w przedmiotowej sprawie skarżąca nie uzyskała. Opinia została wydana natomiast w trybie art. 39 ust. 2 Prawa budowlanego (w wersji obowiązującej do dnia 10 lipca 2003 r.).

6. Nawet jeżeli uznać powołane powyżej postanowienie z dnia [...] lipca 2001 r. za zgodę organów zabytków na umieszczenie dwóch nośników, to i tak nie ma to wpływu na wynik postępowania i zastosowanie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednak zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że umieszczenie podświetlanych nośników reklamowych nastąpiło bez wymaganej zgody konserwatora. Przy tym w ramach stosowania powołanego przepisu nie ma żadnego znaczenia relacja do przepisów prawa budowlanego. Przepis ten nie uzależnia jego stosowania od tego czy było, czy też nie wymagane dla konkretnych prac pozwolenie na budowę. Innymi słowy działania mogące wpłynąć na wygląd zabytku wymagają zgody konserwatora zabytków bez znaczenia jest przy tym, czy są to roboty budowlane czy też nie.

7. Skoro ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżąca spółka umieściła nośniki reklamowe bez zezwolenia, to umieszczenie reklamy nastąpiło niezgodnie z wymogami prawnymi i w tej sytuacji decyzja nakazująca doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu poprzez usunięcie reklam, nośników reklamowych wraz z oświetleniem w określonym terminie jest zgodna z prawem.

Dlatego też decyzja Ministra jest prawidłowa, a skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.

Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).