Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1714/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 74 § 3
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 89/16 w sprawie ze skargi [...] na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 89/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna nr [...] ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie uchwałą z [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 9-11 czerwca 2010 r. Z pierwszej części egzaminu notarialnego, stanowiącej zestaw pytań testowych, skarżąca uzyskała 80 punktów, co stanowiło ocenę dobrą. Druga część egzaminu obejmowała sporządzenie dwóch projektów aktów notarialnych. Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną, przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego obie oceny cząstkowe były dostateczne, natomiast za projekt drugiego aktu notarialnego obie oceny cząstkowe - niedostateczne. Z trzeciej części egzaminu - opinii prawnej, skarżąca uzyskała ocenę bardzo dobrą. Ocena niedostateczna z drugiej części egzaminu skutkowała jego negatywnym wynikiem.

Uchwałą z [...] stycznia 2011 r. [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia ds. odwołań od wyników egzaminu notarialnego utrzymała w mocy powyższą uchwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 687/11 oddalił skargę na powyższą uchwałę. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 351/12 ze wskazaniem, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów skarżącej, a uzasadnienie wyroku tego Sądu nie umożliwiało przeprowadzenia kontroli instancyjnej. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy WSA w Warszawie wyrokiem z 28 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2108/13 uchylił uchwałę z [...] stycznia 2011 r. Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 15 k.p.a. oraz § 5 ust. 2 pkt. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 45), pozostających w związku z art. 74h ustawy - Prawo o notariacie, polegającego na sformułowaniu przez komisję odwoławczą nowych zarzutów, których nie podniosła komisja egzaminacyjna pierwszego stopnia. Zdaniem WSA doprowadziło to do przekroczenia granic odwołania i w konsekwencji do zaniżenia oceny z drugiej części egzaminu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 873/14 oddalił skargę kasacyjną Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia od powyższego wyroku. Sąd ten zaaprobował stanowisko WSA, co do związania Komisji zakresem odwołania.

Uchwałą z [...] listopada 2015 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, działając na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., powoływany jako "k.p.a."), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z 25 czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu uchwały Komisja wskazała, że podstawowymi mankamentami sporządzonego przez skarżącą projektu pierwszego aktu notarialnego były: wskazanie częściowo nieprecyzyjnego tytułu umowy; niepoprawne posłużenie się skrótem "nieruchomość" na oznaczenie prawa użytkowania wieczystego działki gruntowej i prawa własności znajdującego się na tym gruncie budynku, co z uwagi na kodeksową definicję nieruchomości (art. 46 § 1 k.c.) wprowadzało w błąd; brak powołania w projekcie aktu notarialnego dokumentu w postaci świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, który został wybudowany w 2009 r. na gruncie oddanym w wieczyste użytkowanie; brak dokumentu w postaci oświadczenia użytkownika wieczystego o zrzeczeniu się odebrania kwoty z depozytu sądowego, które to oświadczenie winno być złożone w formie pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem (vide: wymóg z art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), zaś konsekwencją tego błędu zdającej było to, że sąd wieczysto-księgowy - pomimo stosownego wniosku - nie mógłby dokonać wpisu wykreślenia hipoteki; zbyt skrótowe opisanie umowy kredytu, z uwagi na pominięcie istotnych postanowień dotyczących wysokości kwoty zabezpieczenia i oprocentowania (por. art. 69 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy - Prawo bankowe), a także niewystarczające ustanowienie hipoteki, która zabezpieczała jedynie kapitał; błędne ustanowienie hipoteki bezwarunkowo, co sprzeczne jest z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 245 § 2 k.c. i art. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; wadliwe, zbiorcze przywołanie w § 6 projektu aktu notarialnego osób składających wnioski wieczysto-księgowe, gdy tymczasem prawidłowo należało wskazać, który z poszczególnych kontrahentów składa konkretnie wnioski w danym przedmiocie (vide: art. 6262 § 5 k.p.c.). Mając na względzie powyższe, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że brak jest podstaw do podniesienia oceny za opracowanie pierwszego projektu aktu notarialnego z poziomu oceny dostatecznej.

W odniesieniu do drugiego projektu Komisja zgodziła się z oceną organu pierwszej instancji, co do kwestii: naruszenia art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na niepowołanie pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na sprzedaż nieruchomości Skarbu Państwa wpisanej do rejestru zabytków, co - w ocenie organu odwoławczego - skutkowało nieważnością czynności prawnej, zgodnie z art. 58 § 1 k.c.; naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnymi (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), z uwagi na niepowołanie uchwały rady gminy określającej zasady nabywania nieruchomości przez gminę lub uchwały rady gminy zezwalającej na nabycie nieruchomości; organ odwoławczy zaznaczył, że niepowołanie wspomnianej uchwały w akcie notarialnym stanowi również naruszenie art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie; naruszenia art. 46 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnymi, z uwagi na niepowołanie w tym projekcie kontrasygnaty skarbnika gminy (głównego księgowego budżetu), co jednocześnie uznane zostało przez organ za naruszenie art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie; naruszenia polegającego na powołaniu w projekcie aktu, jako organu wydającego decyzję zatwierdzającą projekt podziału, starosty w miejsce wójta gminy, co świadczy o błędzie polegającym na niezastosowaniu art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność wydania decyzji administracyjnej przez nieuprawniony organ powinna być przez notariusza dostrzeżona i zbadana, albowiem okoliczność ta stanowi - co do zasady - podstawę odmowy dokonania czynności notarialnej (art. 81 ustawy - Prawo o notariacie); naruszenia polegającego na braku odniesienia się w akcie notarialnym do stanu prawnego działki, która zgodnie z treścią kazusu egzaminacyjnego od 1990 r. wchodzi w skład ulicy stanowiącej gminną drogę publiczną, co - w ocenie organu odwoławczego - powinno prowadzić skarżącą do wniosku, iż działka ta może stanowić drogę publiczną; zawarcia w treści projektu aktu notarialnego niezrozumiałego oświadczenia starosty, że "nie ma świadectwa charakterystyki energetycznej", co – zdaniem organu - świadczyło o tym, iż skarżąca w chwili składania egzaminu nie znała wystarczająco przepisów dotyczących obowiązku uzyskiwania świadectw charakterystyki energetycznej budynków; niewłaściwego sformułowania wniosku wieczystoksięgowego o wpis w zakresie działki, z uwagi na użycie przez skarżącą niepoprawnego sformułowania; naruszenia polegającego na nieodniesieniu się do kwestii zaliczenia nabywanej przez Johna T. działki wraz z budynkiem mieszkalnym do jego majątku osobistego, pomimo że notariusz, jako osoba zaufania publicznego, ma obowiązek dbania o uzasadnione prawa osób trzecich (art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie), powinien więc ustalić okoliczności, których strona może nie być świadoma; naruszenia polegającego na omyłkowym umieszczeniu w treści projektu aktu informacji, iż John T. jest osobą niedosłyszącą, pomimo że zgodnie z treścią kazusu egzaminacyjnego John T. był osobą głuchoniemą, co ma o tyle istotne znaczenie, że w projekcie spornego aktu notarialnego brak jest wzmianki o sposobie nawiązania kontaktu z Johnem T. i sposobie przekonania się przez notariusza, że osoba ta zrozumiała treść czynności notarialnej i że jest ona zgodna z jej wolą; błędnego pobrania opłat sądowych (błąd rachunkowy), a także niewłaściwego wskazania podstawy prawnej naliczenia opłaty sądowej; braku wyjaśnienia podstaw do obniżenia ceny, co może świadczyć o naruszeniu art. 14 ust. 5 i art. 68 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co w konsekwencji - w ocenie komisji odwoławczej - mogło stanowić podstawę do uznania, że umowa jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.). Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że wobec błędów popełnionych przez skarżącą, niedostateczne oceny od obojga egzaminatorów za projekt drugiego aktu notarialnego - były prawidłowe.

Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko Komisji odwoławczej, że ze względu istotne błędy wskazane w zaskarżonej uchwale, brak było podstaw do wystawienia za pierwszy projekt aktu notarialnego oceny wyższej, niż ocena dostateczna. Jednocześnie Sąd stwierdził, że waga i wpływ na ocenę pracy poszczególnych mankamentów pierwszego projektu aktu notarialnego zostały szczegółowo i wszechstronnie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, co uwzględnia zarówno ocenę prawną, jak i wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 28 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2108/13, potwierdzone następnie przez NSA w wyroku z 6 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 873/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się także ze stanowiskiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w zakresie przyczyn wystawienia oceny niedostatecznej za drugi projekt aktu notarialnego. Zdaniem WSA, Komisja zasadnie stwierdziła, że spośród zarzutów sformułowanych przez osoby oceniające, których zdająca nie zakwestionowała w odwołaniu, zarzuty dotyczące naruszenia art. 13 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym oraz naruszenia polegającego na braku wyjaśnienia podstaw do obniżenia ceny - powinny skutkować uznaniem umowy sprzedaży objętej opiniowanym aktem notarialnym za nieważną, zaś zarzut dotyczący powołania przez stronę skarżącą, jako organu wydającego decyzję zatwierdzającą projekt podziału, starosty w miejsce wójta gminy (błędne niezastosowanie art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) powinien skutkować nieważnością zarówno umowy zniesienia współwłasności, jak i umowy sprzedaży - jako zawartych na podstawie nieważnej decyzji podziałowej.

Z omówionych względów - zdaniem WSA - organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że nie ma podstaw do podwyższenia oceny za pierwszy, a także za drugi akt notarialny. W konsekwencji brak jest podstaw do podwyższenia oceny z tej części egzaminu, a tym samym również do zmiany oceny końcowej z egzaminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, stanowisko organu odwoławczego w kwestii wagi popełnionych przez skarżącą uchybień zostało uzasadnione, a wyciągnięte wnioski są poprawne. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Skargę kasacyjną wywiodła [...] zaskarżając powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., powoływana jako: p.p.s.a.) strona zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dna 22 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) poprzez "sprawowanie niewłaściwej kontroli legalności działań administracji publicznej" polegające na:

1) niezastosowaniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności:

a) art. 5 ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dniu 10 czerwca 2010 r. w związku z art. 546 §1 Kodeksu cywilnego oraz w związku z art. 81 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie;

b) art. 67 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;

c) art. 6262 § 5 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 6261 Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2016 r.;

2) niezweryfikowaniu zarzutów skarżącej z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze sporządzonym przez nią projektem pierwszego aktu notarialnego,

i na skutek tego błędne przyjęcie, że:

a) Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego zasadnie przyjęła, że nie istniały podstawy do wystawienia projektowi pierwszego aktu notarialnego oceny wyższej, niż ocena dostateczna, albowiem: skarżąca niepoprawne posłużyła się skrótem "nieruchomość" na oznaczenie prawa użytkowania wieczystego działki gruntowej i prawa własności znajdującego się na tym gruncie budynku, co z uwagi na kodeksową definicję nieruchomości (art. 46 § 1 k.c.) wprowadzało w błąd; notariusz jest zobowiązany do powołania w projekcie aktu notarialnego dokumentu w postaci świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, który został wybudowany w 2009 r. na gruncie oddanym w wieczyste użytkowanie, pomimo odnotowania w treści aktu notarialnego braku świadectwa charakterystyki energetycznej; notariusz jest zobowiązana do dokonania w treści projektu aktu notarialnego pisemnej wzmianki o do dokonaniu ustnego pouczenia strony o treści art. 5 ustawy Prawo budowlane, błędnie ustanowiła hipotekę bezwarunkowo; wadliwie określiła wnioskodawców;

b) w skardze skierowanej do WSA strona podniosła zarzuty wobec oceny projektów dwóch aktów notarialnych.

Wskazując na powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o oddalenie tej skargi oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Zaskarżony wyrok WSA w Warszawie nie narusza też prawa w sposób opisany w zarzutach kasacyjnych.

Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych wadliwie dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Zgodnie z art. 74d § 3 ustawy o notariacie członkowie komisji dokonują oceny za poszczególne części egzaminu notarialnego z zastosowaniem następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna - niedostateczna (2). Stosownie natomiast do art. 74e § 2 Prawa o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. W myśl § 3 każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną (art. 74e § 4 ustawy - Prawo o notariacie).

Wady pracy egzaminacyjnej wymagają właściwego uzasadnienia stanowiska Komisji i oceny w ramach dopuszczalnej skali ocen. Przewidziana ustawą skala pozwala na obniżenie oceny w zależności od stwierdzonych wad pracy egzaminacyjnej i wagi tych uchybień - z uwzględnieniem celu egzaminu, którym jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, o czym stanowi art. 74 § 3 Prawa o notariacie. Tak więc, co do zasady, ocenę pozytywną zdający egzamin może uzyskać także wówczas, gdy praca nie w pełni odpowiada kryteriom wskazanym w powołanym przepisie. Stopniowalność ocen wymaga jednakże wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu błędów - popełnionych przez zdającego - na ocenę pracy.

W rozpatrywanej sprawie - wobec zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej - spór w istocie dotyczy prawidłowości oceny przez WSA stanowiska komisji odwoławczej, co do części drugiej egzaminu, a ściślej co do sporządzonego przez skarżącą projektu pierwszego aktu notarialnego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Komisja zastosowała się do reguł wynikających z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności poddała gruntownej ocenie materiał dowodowy zgromadzony przez Komisję Egzaminacyjną nr [...], co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, która w sposób szczegółowy wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym. W motywach uchwały wskazano na: niepoprawne posłużenie się skrótem "Nieruchomość" na oznaczenie prawa użytkowania wieczystego działki gruntowej i prawa własności znajdującego się na tym gruncie budynku, co z uwagi na kodeksową definicję nieruchomości (art. 46 § 1 k.c.) wprowadzało w błąd; brak powołania w projekcie aktu notarialnego dokumentu w postaci świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, który został wybudowany w 2009 r. na gruncie oddanym w wieczyste użytkowanie; brak dokumentu w postaci oświadczenia użytkownika wieczystego o zrzeczeniu się odebrania kwoty z depozytu sądowego, które to oświadczenie winno być złożone w formie pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem (art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece); zbyt skrótowe opisanie umowy kredytu, z uwagi na pominięcie istotnych postanowień dotyczących wysokości kwoty zabezpieczenia i oprocentowania (art. 69 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy - Prawo bankowe), a także niewystarczające ustanowienie hipoteki, która zabezpieczała jedynie kapitał; błędne ustanowienie hipoteki bezwarunkowo, sprzeczne art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 245 § 2 k.c. i art. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; wadliwe, zbiorcze przywołanie w § 6 projektu aktu notarialnego osób składających wnioski wieczysto-księgowe, gdy tymczasem prawidłowo należało wskazać, który z poszczególnych kontrahentów składa konkretnie wnioski w danym przedmiocie (art. 6262 § 5 k.p.c.). Ze względu na powyższe mankamenty pracy egzaminacyjnej, należy uznać za w pełni uzasadnione stanowisko Komisji Odwoławczej, że brak było podstaw do wystawienia za pierwszy projekt aktu notarialnego oceny wyższej, niż ocena dostateczna.

Z uzasadnienia zaskarżonej ustawy wynika, że sposób stosowania przez skarżącą przepisów prawa i umiejętności w zakresie ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu nie dają podstaw do podwyższenia oceny ze spornej części egzaminu.

Wobec określenia przez ustawodawcę przesłanek branych pod uwagę przy ocenie rozwiązanych zadań (art. 74e § 2) oraz mając na uwadze cel egzaminu (art. 74 § 3) - podanie przez osobę zdającą egzamin powodów, dla których nie przedstawiła prawidłowego rozwiązania, pewnego wzorca powinnego (profesjonalnego) postępowania, nie jest wystarczające do stwierdzenia przygotowania prawniczego i należytego wykonywania zawodu notariusza. W pracy egzaminacyjnej konieczne jest zaprezentowanie rzetelnej wiedzy z danej dziedziny, nie zaś niestandardowych rozwiązań, które budzą poważne zastrzeżenia co do poprawności, zwłaszcza z punktu widzenia ochrony interesu strony kontraktu.

Całkowicie chybiony okazał się zarzut błędnego przyjęcia, że w skardze na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego - skierowanej do WSA - strona zakwestionowała ocenę obu projektów aktów notarialnych. W skardze tej bowiem, formułując w pkt I zarzut naruszenia art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie strona wskazała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, niewłaściwie oceniła prawidłowość zastosowanych przez nią przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, a w konsekwencji błędnie zaniżyła ocenę z "projektów obu aktów notarialnych" (s. 4 skargi). W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji był nie tylko uprawniony, ale i zobligowany, by przedstawić swoje stanowisko w tym właśnie zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały i wydał rozstrzygnięcie w granicach sprawy administracyjnej, w której akt ten wydano.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego NSA rozstrzygnął na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).