Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 468/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i 4, art. 102 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Lasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] roku P. -Spółka Akcyjna z siedzibą w P., zgłosił Staroście S. fakt zanieczyszczenia powierzchni nieruchomości stanowiącej działkę Nr [...] położoną w [...] wskazując, iż zanieczyszczenie to zostało spowodowane przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), tj. przed 1 października 2001 roku, a także, iż sprawcą tego zanieczyszczenia była C. S.A., która z rejestru handlowego została wykreślona z dniem 7 września 1999 roku. P. O. S.A. twierdził, że działalność na nieruchomości prowadzona była od roku 1945. Jednocześnie zgłaszający wniósł o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych, zgodnie z art. 12 ust. 3 ww. ustawy.

Decyzją [...] Starosta S., na podstawie art.12 ust. 4 ustawy z 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz.1085 ze zm.) odrzucił, dokonane przez P. O. S.A., zgłoszenie zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...] - działka o numerze ewidencyjnym [...] obręb R.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art.12 ust. 1 ww. ustawy władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy ( 1 października 2001 roku ) na której przed tą datą nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu staroście w terminie do [...] roku. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej, w sytuacji, gdy nie są spełnione warunki ustawy starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania. Na podstawie analizy przedłożonych dokumentów w tym wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Nr [...]organ ustalił, że spółka O. powstała w wyniku połączenia spółki [...]. Tym samym spółka P. O. S.A stała się właścicielem nieruchomości, na której doszło do powstania zanieczyszczenia ziemi przed 1 października 2001 roku. W ocenie organu wskutek połączenia obu spółek na spółkę przejmującą przeszły w myśl art. 465 § 3 Kh wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło 7 września 1999 roku (data wykreślenia C. S.A z rejestru handlowego). W ocenie organu I instancji P. O. S.A stał się prawnym następcą wykreślonej z rejestru spółki C. S.A, gdyż spółka przejmująca wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Do obowiązków takich należy również obowiązek naprawienia szkody w środowisku powstałej wskutek działania spółki przejętej, określony w przepisach prawa administracyjnego, w art. 82 obowiązującej w dacie połączenia spółek ustawy z 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.).

Na skutek odwołania P. O. S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., decyzją z [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i następne Kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publiczno-prawnych. W ocenie organu odwoławczego jeżeli przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, będący normą rangi ustawowej, stanowi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przyjętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do stosunków cywilno-prawnych. Szkoda w środowisku jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego a tryb i zasady jej naprawienia regulują przepisy prawa administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uwzględniając skargę P. O. S.A. w P. na powyższą decyzję prawomocnym wyrokiem z 28 grudnia 2005 roku w sprawie II SA/Go 460/05, uchylił ją w całości, stwierdzając naruszenie przez organ administracji przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mających wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że uwzględniając dyspozycję art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego należało ustalić, czy przed wejściem w życie ustawy, tj. przed dniem 1 października 2001 roku nastąpiło zanieczyszczenie ziemi na przedmiotowej działce. W tym zakresie organy orzekające w sprawie nie poczyniły żadnych ustaleń. Sąd wskazał, że przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa obligują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego. Organy administracji powinny zatem ocenić na podstawie sporządzonej w grudniu 2003 roku przez ARCADIS Ekokonrem Sp. z o.o. dokumentacji geologicznej określającej warunki hydrologiczne w związku z rozpoznaniem aktualnego stanu zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego na terenie stacji paliw P. O. S.A nr [...], czy występują i są udowodnione okoliczności objęte hipotezą art. 12 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej. Sąd nie podzielił także motywów rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie następstwa prawnego, uznając za prawidłową wykładnię przepisu art.12 ust.1 omawianej ustawy, wskazaną przez stronę skarżącą. Zdaniem Sądu literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do możliwości skorzystania z niego przez wszystkich władających powierzchnią w dniu wejścia w życie ustawy i brak jest podstaw by z grona władających wyłączyć następców prawnych.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 2 grudnia 2004 roku. Organ odwoławczy wskazał, że dokumentując zanieczyszczenie na przedmiotowej nieruchomości oznaczonej Nr [...] w obrębie R.a obecnie oraz w czasie przejmowania stacji paliw od C. S.A, P. O. S.A. przedłożył wyniki badań określające warunki hydrogeologiczne w związku z rozpoznaniem aktualnego stanu zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego, sporządzone w grudniu 2003 roku. Zdaniem organu odwoławczego, wyniki te dokumentują stan zanieczyszczenia gleby i jakości ziemi, dopuszczalne stężenie substancji zanieczyszczających na rok 2003, według rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 września 2002 roku w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi. Na stronie 14 opracowania scharakteryzowano aktualny stan środowiska gruntowo-wodnego, tj. na rok 2003. Wyniki tych badań potwierdziły obecność zanieczyszczeń produktami naftowymi na terenie stacji paliw. Natomiast wyniki badań nie wskazują, iż zanieczyszczenia te zaistniały przed 1 października 2001 roku. Organ II instancji uznał, iż nie znajduje potwierdzenia zawarte w zgłoszeniu z [...] roku stwierdzenie, iż w 1999 roku w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego nieruchomość została przekazana do P. O. S.A w stanie zanieczyszczonym, czyli, że zanieczyszczenie miało miejsce przed 1 października 2001 roku. Natomiast z uwagi na fakt, że strona przejęła majątek C. S.A. w 1999 roku i przez cały czas kontynuuje na tych nieruchomościach działalność, to musiałaby wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że występujące zanieczyszczenia ziemi i gleby miały miejsce przed 7 września 1999 roku, a P. O. S.A. od tego czasu nie doprowadził do zwiększenia zanieczyszczeń. Dalej organ odwoławczy wskazał, że nie można uznać za dowód, a nawet uprawdopodobnienie faktu zaistnienia wykazanych w zgłoszeniu zanieczyszczeń przed ww. datą, na które powołuje się strona jedynie na podstawie zasłyszanych informacji. Dodatkowo Kolegium podniosło, że P. O. S.A. stał się sukcesorem uniwersalnym praw i obowiązków po przejętej C. S.A. (po połączeniu spółek na podstawie art. 463 pkt 1 i art. 464 § 1, 2 i 4 obowiązującego wówczas kodeksu handlowego) i nie może skutecznie uchylać się od obowiązku określonego w art. 102 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej. Ponadto Kolegium wywiodło, iż możliwe byłoby wezwanie do uzupełnienia zgłoszenia w sytuacji, gdyby nie upłynąłby termin - [...] roku. Obowiązkiem zgłaszającego było dołączenie dowodów potwierdzających warunki przyjęcia zgłoszenia. Po upływie ww. terminu, brak jest możliwości jego uzupełnienia, gdyż jest to termin o charakterze materialno-prawnym. Kolegium uznało, że prawidłowo organ pierwszej instancji podniósł kwestię, iż zgłaszający nie dołączył do zgłoszenia wymaganych przepisami prawa dokumentów pozwalających na przyjęcie zgłoszenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. O. S.A. z siedzibą w P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty S. z 2 grudnia 2004 roku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) przepisu art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej z 27 lipca 2001 roku, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nakłada ona na zgłaszającego obowiązek udowodnienia, że zanieczyszczenie ziemi nastąpiło przed 1 października 2001 roku, a w szczególności, że nakłada obowiązek przedstawienia wyników badań ziemi, które potwierdzałyby fakt zanieczyszczenia ziemi przed tym dniem,

2) przepisu art. 12 ust. 1 ww. ustawy, przez błędną jego wykładnię i uznanie, że przejęcie przez skarżącego spółki C. S.A. wyłącza możliwość stosowania w stosunku do niego przepisu art. 12 ustawy,

3) przepisu art. 12 ust. 4 ww. ustawy, poprzez jego zastosowanie w sprawie pomimo braku do tego przesłanek.

Ponadto zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z zasadą praworządności i zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przyjęcie, że ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania,

2) przepisu art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wskazań dotyczących dalszego postępowania oraz dokonanie odmiennych ocen prawnych od ocen wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 28 grudnia 2005 roku wydanym w tej samej sprawie (sygn. akt II SA/Go 460/05).

W uzasadnieniu skarżący wywodził, iż błędne jest stanowisko organu odwoławczego iż badania, o których mowa w przepisie art. 12 ustawy wprowadzającej mają udokumentować fakt istnienia zanieczyszczeń w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 października 2001 roku, gdyż wymóg taki nie wynika z żadnego z przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku. Przepis art. 12 ust. 2 stanowi jedynie, że do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. W opinii skarżącego jest oczywiste, że od zgłaszającego nie można wymagać by wyniki badań potwierdzały fakt zanieczyszczenia w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku, ponieważ nie mógł on przewidzieć kilka lat wcześniej, że w przyszłości będzie potrzebował wyników badań dokumentujących fakt zanieczyszczenia ziemi przed dniem 1 października 2001roku. Skarżący podkreślał, iż w przypadku badań przeprowadzanych po dniu wejścia w życie ustawy nie jest możliwe - z przyczyn technicznych - określenie momentu powstania zanieczyszczenia. Osoby przeprowadzające badania są w stanie potwierdzić lub wykluczyć obecność zanieczyszczeń produktami naftowymi, natomiast nie są w stanie ustalić w jakim okresie zanieczyszczenia te powstały. Skarżący wskazał także, że w wyroku z 31 stycznia 2006 roku (wydanym w analogicznej sprawie) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wprost, iż nie podziela stanowiska organów administracji orzekających w sprawie, iż władający nieruchomością zobowiązany był przedłożyć wyniki badań potwierdzających kiedy do zanieczyszczenia doszło. Nie można ocenić jako właściwej rozszerzającej wykładni przepisu art. 12 ust. 2 ww. ustawy, gdzie jednoznacznie określono rodzaje dokumentów i oświadczeń, które zgłaszających zobowiązany był dołączyć do zgłoszenia". Dalej skarżący podnosił iż, w celu umożliwienia organowi dokonania oceny czy do zanieczyszczenia doszło przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku przepis art. 12 ust. 2 tejże ustawy przewiduje konieczność przedstawienia przez zgłaszającego opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia ziemi lub gleby był inny podmiot. Taki opis okoliczności został zawarty przez skarżącego w zgłoszeniu z dnia 30 czerwca 2006 roku. Żaden z organów rozstrzygających sprawę nie odniósł się do tego opisu i nie ocenił jego wiarygodności. Tymczasem, w opinii skarżącego, opis ten - oceniany zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - w stopniu graniczącym z pewnością uprawdopodabnia fakt, iż zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot, a mianowicie C. S.A. Podmiot ten władał gruntem przez ponad 50 lat, podczas gdy skarżący - do czasu przeprowadzenia badań - władał gruntem jedynie 4 lata. Choćby z tego powodu prawdopodobieństwo zanieczyszczenia gruntu przez C. S.A., w ocenie strony skarżącej, jest znacznie wyższe. Skarżący, opierając się na treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, podniósł także, iż pomimo wyraźnych wskazań w tym zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Tymczasem, zgodnie z wskazaniami Sądu, jeżeli organ ten uznał, że przedstawione przez skarżącego dokumenty lub opis okoliczności, były niewystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie. Organ odwoławczy ponownie zatem naruszył generalną regułę Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujące zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaniechanie organu stanowi jednocześnie naruszenie przepisu art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podtrzymywał swoje stanowisko, iż sukcesja uniwersalna przewidziana przepisami Kodeksu handlowego nie wyłącza korzystania z możliwości stworzonej przez przepis art. 12 ustawy wprowadzającej. Skarżący podnosił, że w tym zakresie decyzja narusza przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, bowiem w wyroku z 28 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż " następstwo prawne nie ma znaczenie dla możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o prowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy". Stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostaje zatem w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną przez Sąd Administracyjny. Na marginesie skarżący zarzucił również, że organ I instancji nie badał faktu dołączenia dokumentów pozwalających na przyjęcie zgłoszenia. Nie jest zatem trafne stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którym -prawidłowo organ I instancji podniósł kwestię, iż zgłaszający nie dołączył do zgłoszenia wymaganych przepisami prawa dokumentów pozwalających na przyjęcie zgłoszenia. Wskazując na przytoczone okoliczności skarżący wywodził, iż zostały przez niego spełnione wszystkie warunki przewidziane przepisami art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku. Zgłoszenie faktu zanieczyszczenia nieruchomości dokonane zostało bowiem przed terminem określonym w art. 12 ust. 1 tejże ustawy tj. przed 30 czerwca 2002 roku. Zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny podmiot niż skarżącego - C. S.A. Opis okoliczności wskazujących na to, że zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot został zawarty w zgłoszeniu. Do zgłoszenia dołączono też wyniki badań potwierdzających zanieczyszczenie. Tym samym zaszły wszystkie warunki uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze, o którym mowa w art. 110 Prawa ochrony środowiska.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia stanowiska i zaleceń Sądu, wyrażonego w wyroku z 28 grudnia 2005 roku Kolegium uznało go za nieuzasadniony. Wskazywało, bowiem, iż dokonało oceny posiadanego materiału zgromadzonego w trakcie postępowania tj. dokumentacji geologicznej sporządzonej w 2003 roku przez [...] Sp. z o.o.

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 roku w sprawie II SA/Go 593/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę P. O. uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy nie zostały przez organ wykonane wskazania Sądu co do dalszego postępowania organu, co stanowie naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodne z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd wskazał, iż niezgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 28 grudnia 2005 roku, w zaskarżonej decyzji Kolegium zastosowało błędną interpretację przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...].

W wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 roku w sprawie II OSK 743/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. NSA za bezpodstawny uznał zarzut skargi kasacyjnej niezgodnego z prawem składu sądu I instancji rozpoznającego sprawę związany z udziałem w składzie orzekającym asesora sądowego. Za uzasadniony NSA uznał natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego a to art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm. ) poprzez wadliwą jego wykładnię i niezastosowanie w powiązaniu z uzasadnionym zarzutem naruszenia prawa procesowego a to art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 153 ustawy procesowej. NSA stwierdził, iż sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w warunkach ponownego rozpoznawania tej sprawy po uprzednim wyroku z dnia 28 grudnia 2005 roku, naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, poprzez jednoczesną błędną wykładnię jak i ich niezastosowanie w kontekście oceny dochowania terminu do dokonania zgłoszenia.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy – wydaną na podstawie art.12 ust. 4 ustawy z 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz.1085 ze zm.) decyzję Starosty S. [...] o odrzuceniu dokonanego przez skarżącego zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...].

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż ponowna kontrola legalności zaskarżonej skargą decyzji organu II instancji, przeprowadzana przez Sąd w niniejszej sprawie dokonywana być musiała nie tylko w warunkach wyznaczonych przez przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 roku, Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa ) ale też - w pierwszej kolejności - z uwzględnieniem regulacji przepisu art. 190 ppsa , zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonana we wskazanych warunkach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza ona prawa w stopniu mającym wpływ na wynik załatwionej nią sprawy administracyjnej. Podstawą materialnoprawną kontrolowanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji był przepis art. 12 ustawy z 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz.1085 ze zm.). Zgodnie ust. 1 art. 12 wskazanej ustawy wprowadzającej władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy ( tj. w dniu 1 października 2001 roku ), na której przed wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, obowiązany jest do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do [...] roku. W przypadku skutecznego dokonania zgłoszenia nie stosuje się przepisów art. 102 ust. 1-3 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z ust. 2 art. 12 ustawy wprowadzającej do zgłoszenia należy dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń jest inny podmiot. Ze wskazanego przepisu ust. 1 art. 12 ustawy wprowadzającej wynika zatem, że dla skutecznego zgłoszenia, pozwalającego zgłaszającemu na uwolnienie się od obowiązku przeprowadzenia rekultywacji zanieczyszczonego terenu ( art. 102 ust 1-3 ustawy – Prawo ochrony środowiska ) konieczne jest by: 1. zgłaszający władał powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 roku; 2. zgłaszający dokonał zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia terenu właściwemu staroście w terminie do dnia [...] roku; 3. zgłoszenie dotyczyło powierzchni ziemi, na której nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu przed wejściem w życie ustawy ( 1 października 2001 roku ), a po objęciu nieruchomości we władanie przez zgłaszającego; 4. zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu zostało spowodowane przez inny podmiot; 5. do zgłoszenia załączone zostały wyniki badań potwierdzające fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacja potwierdzająca niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zanieczyszczeń był inny podmiot. Wymienione warunki dokonania skutecznego zgłoszenia muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie choćby jednego z nich daje podstawy do wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia dokonanego przez podmiot władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy ( art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej ).

Z akt administracyjnych, które są podstawą wyrokowania Sądu, jednoznacznie wynika, iż skarżący dokonał zgłoszenia o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, pismem z dnia [...] roku, które - nadane pocztą - do Starosty S.ego wpłynęło w dniu 2 lipca 2004 roku. W takiej sytuacji podstawową kwestią powinno być rozstrzygnięcie przez organ załatwiający sprawę wywołaną zgłoszeniem czy nastąpiło ono w przewidzianym ustawą wprowadzającą terminie, a jeżeli nie to jakie są dla zgłaszającego skutki jego uchybienia. W kwestii charakteru prawnego terminu do dokonania zgłoszenia podzielić należy pogląd organu odwoławczego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż jest to termin o charakterze materialnoprawnym. Taki charakter terminu określonego w ust. 1 art. 12 ustawy wprowadzającej w konsekwencji więc oznacza, iż dla skutecznego dokonania zgłoszenia faktu zanieczyszczenia konieczne jest dokonanie go w terminie do [...] roku. Mając na względzie stanowisko wyrażone w przez Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 743/07, z uwagi na materialnoprawny charakter terminu dokonania zgłoszenia, nie można jednak przyjąć, iż jest on dochowany w przypadku nadania zgłoszenia w placówce pocztowej przed dniem [...] roku tj. w warunkach jakie dla zachowania terminu dopuszcza przepis art. 57 § 5 Kpa. Dla uznania, iż termin ten został dochowany konieczne jest bowiem złożenie ( wpływ ) zgłoszenia do uprawnionego starosty przed dniem [...] roku. Tym samym wpływ zgłoszenia skarżącego do organu I instancji w dniu 2 lipca 2004 roku przesądza o tym, iż zgłoszenie nie mogło być skutecznie dokonane, bowiem nastąpiło po upływie terminu z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. W tym miejscu wskazania za Naczelnym Sądem Administracyjnym wymaga, że materialnoprawny charakter terminu do dokonania zgłoszenia oraz fakt, iż zgłoszenie takie nie jest podaniem w rozumieniu Kodeku postępowania administracyjnego, ale realizacją obowiązku, oznacza też w konsekwencji niemożność uzupełnienia zgłoszenia po dniu [...] roku ( w tym i w zakresie wyników badań czy wykazania, iż zanieczyszczenie terenu lub niekorzystne przekształcenie jego naturalnego ukształtowania spowodowane zostało przez inny podmiot ). W konsekwencji uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia skutkować powinno jego odrzuceniem w oparciu o przepis art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie organ I jak i II instancji, oceniając skuteczność dokonanego zgłoszenia, nie zakwestionowały terminowości dokonania zgłoszenia, uznając, iż jego odrzucenie na podstawie art. 12 ust. 4 uzasadnione jest niespełnieniem innym przesłanek wymaganych dla jego skuteczności, to uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze fakt, iż kontrola legalności decyzji organu II instancji w niniejszej sprawie dokonywana jest w warunkach ponownego rozpoznawania sprawy po wyroku Sądu z dnia 28 grudnia 2005 roku ( art. 153 ppsa ) wskazania wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznał w sprawie niniejszej, iż w przywołanym wyroku sąd I instancji w istocie przesądził w nim jedynie kwestię dopuszczalności dokonania przedmiotowego zgłoszenia przez następcę prawnego. W takich okolicznościach rozważenia wymagała zatem kwestia czy zgłoszone przez skarżącego zanieczyszczenie spowodowane zostało przez "inny podmiot" jak wymaga tego art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Przepis art. 12 ustawy wprowadzającej dotyczy przypadków, w których zanieczyszczenie powierzchni ziemi nastąpiło przed wejściem w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska i zostało spowodowane przez podmiot będący względem władającego w dniu wejścia w życie tej ustawy innym podmiotem, z czego wypływa wniosek, że delict powodujący zanieczyszczenie musiał zostać popełniony wówczas, gdy władający objął we władanie daną nieruchomość, co wyklucza możliwość uznania za "inny podmiot" w rozumieniu tego uregulowania poprzednika prawnego władającego. Wskazany przepis ma charakter międzyczasowy i stwarza możliwość uwolnienia się wymienionych w nim władających od obowiązku dokonania rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przez inne podmioty wówczas, gdy nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska i niewątpliwie celem ustawodawcy było stworzenie również i tym władającym ochrony w przypadku wyrządzenia szkody przez osoby trzecie na równi z przewidzianą w art. 102 ust. 2 tej ustawy. Wymieniony przepis wyklucza możliwość uwolnienia się od obowiązku rekultywacji w przypadku zanieczyszczenia ziemi przed objęciem nieruchomości we władanie, z czego wynika, że sprawstwo poprzednika prawnego władającego, nie może być poczytane jako działanie "innego podmiotu". Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenie spowodował inny podmiot, ale do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia władania. Uregulowanie to wyklucza więc możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego. W ujęciu tego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając ( przejmując ) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku. Natomiast kwestią odrębną są wzajemne relacje między zbywcą i nabywcą z tytułu kosztów rekultywacji i są one zależne od treści stosunku prawnego będącego podstawą przeniesienia własności, a wszelkie spory w tej mierze mogą być rozstrzygane w płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych ( vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2007 roku - II OSK 907/ 06 , wyrok NSA 26 lipca 2006 roku – II OSK 987/05 ). Pojęcie "inny podmiot" zastosowane w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej dotyczy podmiotu innego niż sukcesor praw i obowiązków podmiotu, który był rzeczywistym sprawcą zanieczyszczenia. W konsekwencji zatem powoływanie się przez skarżącego na zanieczyszczenie nieruchomości ( obejmującej stację paliw ) dokonane przez C. SA ( spółki przejętej ) nie może skutkować uznaniem, że dopuścił się go "inny podmiot". (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1607/05 LEX nr 196342 i z dnia 19 grudnia 2005 r. IV SA/Wa 1600/05 LEX nr 189795).

W konsekwencji dokonanych rozważań należało uznać, iż decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. z dnia 2 grudnia 2004 roku nie narusza obowiązującego prawa. Zachodziły bowiem podstawy do odrzucenia zgłoszenia skarżącego dokonanego pismem z dnia [...] roku zaś zarzuty podnoszone w skardze, wobec uchybienia terminu do dokonania zgłoszenia oraz niemożność przyjęcia sprawstwa innego podmiotu, pozbawione były merytorycznej doniosłości .

W tym stanie rzeczy na podstawie przepisu art. 151 ppsa orzeczono o oddaleniu skargi.