Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 831/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. [...]. w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. [...] w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 831/16

UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2015 r., E. - O. S.A. z siedzibą w G., Oddział w T., wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie, na podstawie art. 124b ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako nr [...] o pow. 1,5001 ha, położonej w obrębie D. , gmina P. K., do jej udostępnienia, w celu wykonania czynności związanych z przeprowadzeniem remontu linii napowietrznej SN-15W relacji GPZ P. -T. , polegającego na wymianie przewodów w istniejącej linii napowietrznej, zgodnie z zakresem opisanym na załączonym do wniosku opisie prac remontowych i mapie.

P. z dnia [...] lipca 2015 r. Starosta R. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, przez złożenie wyjaśnień dotyczących wskazania dokumentu, z którego wynikało będzie kto jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a także wskazania jakiego właściciela organ ma zobowiązać personalnie do udostępnienia nieruchomości.

Po uzyskaniu odpowiedzi, iż własność nieruchomości jest nieustalona, stosownie do treści art. 114 ust. 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ogłoszeniem z dnia [...] października 2015 r. Starosta R. podał do publicznej wiadomości informację o zamiarze zobowiązania właścicieli przedmiotowej nieruchomości do jej udostępnienia, w celu wykonania czynności związanych z remontem linii napowietrznej.

Po upływie wskazanego w ustawie terminu, stosownie do treści art. 114 ust. 4 ww. ustawy, zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Starosta R. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...], Starosta R., działając na podstawie art. 124b i art. 124a ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), po rozpatrzeniu wniosku E. O. S.A. Oddział w T. udostępnił przedmiotową nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z remontem linii napowietrznej SN-15 kV (pkt 1), zobowiązując wnioskodawcę do przywrócenia nieruchomości wymienionej w pkt 1 decyzji do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu remontu (pkt 2), wskazując, iż udostępnieniu podlega pas o szerokości 6 m i długości 22 m (pkt 3), ustanawiając przy tym obowiązek udostępnienia nieruchomości na okres 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji (pkt 4).

Starosta stosownie do art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazał, że roboty budowlane opisane we wniosku inwestora oraz dokumentach załączonych do wniosku stanowią faktycznie remont istniejących ciągów energetycznych, nie stanowią przebudowy istniejącej sieci. Prace objęte art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące wraz z innymi przesłankami wydanie nakazu udostępnienia terenu wymagały ustalenia wykładni co do używanych w nim pojęć, przy wykorzystaniu między innymi definicji legalnych z art. 3 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.).

W zakresie zastosowania art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Starosta w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, że zakres koniecznych do wykonania na gruncie prac, nie stanowi przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, przez którą należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Wymianie podlegać będą jedynie przewody linii napowietrznej SN-15kV przebiegające nad powierzchnią działki. Na działce nie są posadowione inne urządzenia elektroenergetyczne tj. słupy.

Starosta zakwalifikował prace koniecznych do wykonania jako remont istniejącej linii energetycznej w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, gdzie przez remont - należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym.

Stwierdzono również, że z przepisu art. 124 b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika prawo zobowiązania właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii, a zakres planowanych robót jednoznacznie wskazuje na remontowo-konserwacyjny ich charakter, co ma istotne znaczenie dla prawidłowego zastosowania art. 124 b. Z art. 124b ust. 3 wynikają również czasowe granice udostępnienia nieruchomości, gdyż obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy, niż 6 miesięcy.

W związku z powyższym Starosta wydając decyzję opartą na przepisie art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalił, że wniosek E. O. S.A. zasługuje na uwzględnienie i jako realny termin niezbędny na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ustalił na okres 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Termin ten związany jest z okresem zbiorów rolniczych i ustalony został w celu uniknięcia strat w zbiorach płodów rolniczych, jednocześnie jest wystarczający do wykonania wymiany samych przewodów przebiegających nad powierzchnią działki.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła E. - O. S.A. z siedzibą w G., Oddział w T., zarzucając przedmiotowemu rozstrzygnięciu nieuwzględnienie wniosku inwestora, aby okres udostępnienia nieruchomości był liczony od daty zajęcia nieruchomości, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji i za tym stanowiskiem przemawiają względy wykładni systemowej, a także argumenty natury praktycznej, gdyż pełniący zbliżoną funkcję przepis art. 126 ust. 1 u.g.n. stanowi, że: w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Zdaniem odwołującej się, przepis art. 124b u.g.n. nie zawiera wyżej wskazanego sformułowania, mówiąc jedynie w ust. 3, że obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy, niż 6 miesięcy. Nie wynika wprost z niego, że okres ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Dodatkowo wskazano, że w przedmiotowej sprawie remontu linii napowietrznej SN-15 kV GPZ P.-T., doszło do rozdzielenia funkcji projektowania i pozyskiwania tytułu prawnego do nieruchomości od wykonawstwa robót. Pomiędzy pozyskaniem tytułów prawnych do dysponowania nieruchomościami na linii, a przystąpieniem do wykonania prac może upłynąć wiele miesięcy. Określony w przedmiotowej decyzji termin 5 miesięcy może się więc okazać zbyt krótki, a po jego upływie konieczne będzie wystąpienie z ponownym wnioskiem o zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości.

Podnosząc powyższe zarzuty, odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej okresu udostępnienia nieruchomości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy.

Wojewoda K. - P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy, niż 6 miesięcy, lecz wskazany przepis nie precyzuje, od kiedy ma być liczony ten okres, jednak biorąc pod uwagę względy wykładni systemowej, w szczególności zaś odwołując się do treści przepisu art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy, co do zasady zgodzić się z odwołującą, iż termin udostępnienia nieruchomości może być liczony także od dnia zajęcia nieruchomości, a nie tylko od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przy tym dzień ten winien być wyraźnie wskazany w decyzji.

Organ odwoławczy zauważył jednak, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie określił precyzyjnie terminu, w którym miałyby zostać wykonane prace związane z wymianą przewodów linii napowietrznej, przebiegającej przez przedmiotową nieruchomość i ograniczył się wyłącznie do wskazania, iż na wykonanie tych czynności niezbędne są 2 dni robocze (harmonogram prac remontowych linii SN-15kV GPZ P. - T.). Nałożenie zatem przez Starostę R. obowiązku udostępnienia przedmiotowej nieruchomości, na okres 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, umożliwi wykonanie prac. Podanie w decyzji, że obowiązek udostępnienia nieruchomości będzie liczony od dnia zajęcia nieruchomości, bez wskazania kiedy to zajęcie nastąpi, oznaczałoby w istocie, że ten obowiązek ciążyłby na właścicielu nieruchomości przez nieokreślony czas, nawet wtedy, gdy inwestor zrezygnowałby z prowadzenia inwestycji. Stanowiłoby to bez wątpienia niczym nieuzasadnioną ingerencję w sferę własności i stałoby w sprzeczności z przepisem art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie wskazano, iż obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.

W skardze do sądu E. - O. S.A. z siedzibą w G., Oddział w T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] w zakresie pkt 4 są wadliwe w stopniu, który uzasadnia uchylenie decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji w zakresie pkt 4.

Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym okres udostępnienia nieruchomości nie powinien być liczony od dnia wydania decyzji, ani też uzyskania przez nią prawomocności, lecz od dnia zajęcia nieruchomości lub od dnia następującego po dniu uprawniającym organ architektoniczno-budowlany do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wykonania robót budowlanych. Przepis art. 124b ust. 3 nie zawiera doprecyzowania, od jakiego momentu ma być liczony czas obowiązywania decyzji, wskazując jedynie, że obowiązek udostępnienia nieruchomości nie może zostać ustanowiony na czas dłuższy niż 6 miesięcy, natomiast pełniący zbliżoną funkcję przepis art. 126 ust. 1 u.g.n. wprost wskazuje, iż: w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Podkreślono również, że przepis art. 124b ust. 3 u.g.n. nie zawiera wyżej wskazanego doprecyzowania, jednak za liczeniem terminu od dnia zajęcia nieruchomości lub od dnia następującego po dniu do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia przemawiają zarówno względy wykładni systemowej, jak i argumenty natury praktycznej. W większości przypadków właściciele sieci przesyłowych zlecają wykonanie czynności remontowych i konserwacyjnych podmiotom trzecim, z którymi umowy zawierane są zwykle trybie przewidzianym przez przepisy ustawy o zamówieniach publicznych.

W przypadku niniejszej inwestycji następuje zaś rozdzielenie funkcji projektowania i pozyskiwania tytułu prawnego do nieruchomości od wykonawstwa robót. Tym samym pomiędzy pozyskaniem tytułu prawnego do dysponowania wszystkimi nieruchomościami na linii, a przystąpieniem do wykonania prac może upłynąć wiele miesięcy, dlatego przyjęcie sposobu liczenia czasu obowiązywania decyzji od jej uprawomocnienia, w ocenie skarżącej prowadzić może do sytuacji, w której decyzja ta nie zostanie wykonana, tym samym nie będzie mogła spełnić swojej ustawowej funkcji.

Powyższe zdaniem skarżącej oznacza, iż stanowisko organów obydwu instancji wskazujące na istnienie obowiązku udostępnienia nieruchomości na potrzeby remontu i związanie nim właścicieli nieruchomości od momentu uprawomocnienia decyzji jest nietrafne, ponieważ obowiązek udostępnienia nieruchomości powinien powstać dopiero z momentem rozpoczęcia przez skarżącą prac remontowych na nieruchomości i trwać przez wskazaną liczbę dni (miesięcy) określoną w decyzji.

Jednocześnie wskazano, że pośrednio na sposób określenia terminu zajęcia nieruchomości wskazuje przepis art. 124b ust. 4 u.g.n., który dotyczy obowiązku wypłaty odszkodowania na rzecz właściciela, bowiem postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania wszczyna się , w braku porozumienia stron, po upływie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji. Gdyby przyjąć stanowisko zmierzające do liczenia terminu zajęcia nieruchomości po wydaniu lub uprawomocnieniu się decyzji, to organ musiałby wszczynać postępowanie w sytuacji, gdy w terminie w ogóle do zajęcia nieruchomości nie doszło, tj. gdy strona nie skorzystała z uprawnień wynikających z decyzji. Postępowanie takie byłoby oczywiście bezprzedmiotowe i nie mogłoby prowadzić do ustalenia odszkodowania, skoro nie zaistniały jakiekolwiek zdarzenia, z którymi ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy.

Zdaniem skarżącej spółki Wojewoda częściowo przychylił się do powyższej argumentacji, stwierdzając jednocześnie, że wnioskodawca powinien precyzyjnie określić datę rozpoczęcia prac. Zdaniem organu II instancji okres obowiązywania decyzji powinien być liczony od tak wskazanej daty, a w przypadku braku jej wskazania okres 5 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji jest wystarczający do wykonania prac remontowych.

Nie podzielając stanowiska organu, skarżąca zaznaczyła, iż niemożliwym jest jednoznaczne sprecyzowanie daty, kiedy rozpoczną się prace na nieruchomości w celu wykonania remontu. Prace na urządzeniach przesyłowych muszą być realizowane na określonych odcinkach sieci, przy zachowaniu odpowiednich wymogów bezpieczeństwa.

Ponadto jak wskazano, w celu przeprowadzenia remontu całej linii skarżąca musi uzyskać zgody właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które przebiega linia lub pozyskać odpowiednie decyzje administracyjne umożliwiające dostęp do urządzeń przesyłowych, co również utrudnia wskazanie dokładnego terminu wykonania prac. Uzasadnionym jest więc zapewnienie możliwości legalnego dostępu do nieruchomości przed rozpoczęciem inwestycji, tak aby cały proces remontu linii elektroenergetycznej przebiegł sprawnie oraz jak najmniej uciążliwie dla właścicieli nieruchomości.

Ponadto podkreślono, że nie jest również możliwe złożenie wniosków o wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. bezpośrednio przed rozpoczęciem prac remontowych, gdyż w obecnym stanie prawnym, nie ma możliwości jednoczesnego rozstrzygnięcia wniosków o wydanie decyzji dotyczących wielu nieruchomości w taki sposób, aby można było przystąpić do prac na całym odcinku sieci. W sytuacjach, gdy okres udostępnienia nieruchomości liczony byłby od dnia uprawomocnienia się decyzji, to w przypadku niektórych decyzji mógłby on upłynąć bezskutecznie, mimo że pozostałe postępowania administracyjne dotyczące innych nieruchomości położonych na trasie odcinka sieci nawet jeszcze się nie zakończyły. Nie jest zatem realne wykonanie tych decyzji w okresie wskazanym przez Starostę R. .

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Z powyższego wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uwzględnił, bowiem wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną wydania decyzji stanowi art. 124b u.g.n. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Zgodnie z art. 124b ust. 3 zd. 1 u.g.n., obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.

W niniejszej sprawie bezsporny jest charakter zamierzonych robót. Zostały one jednoznaczne uznane za remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), w związku z czym organy stwierdziły, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła merytoryczna przesłanka do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości na cel wskazany we wniosku złożonym przez inwestora. Sąd w pełni podziela poglądy organów w tym zakresie.

Sporny okazał się pkt 4 decyzji organu I instancji, w którym Starosta ustanowił obowiązek udostępnienia nieruchomości na okres 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, natomiast skarżąca prezentuje stanowisko, że termin ten powinien być liczony od daty zajęcia nieruchomości lub dnia następującego po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu od zgłoszenia obejmującego wykonanie robót budowlanych.

Niewątpliwie art. 124b ust. 3 u.g.n. wskazuje jedynie, iż obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy i przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio – nie podając żadnego początkowego terminu, od kiedy liczony ma być okres udostępnienia. W związku z taką konstrukcją przepisu, skoro ustawodawca wprost nie uregulował w nim, od kiedy winien być liczony czas udostępnienia nieruchomości, stwierdzić należy, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, nie będąc związany żadnym konkretnym przepisem prawa. Uznanie administracyjne, jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, nie oznacza dowolności. Decyzja oparta na uznaniu administracyjnym jest decyzją, która musi być uzasadniona w sposób szczególnie wnikliwy i przekonywający stronę do argumentów, którymi kierował się organ. Organ mógł oprzeć decyzję na uznaniu administracyjnym jedynie w części dotyczącej ustalenia początkowego terminu okresu udostępnienia nieruchomości, bowiem sama kwestia udostępnienia nie podlega uznaniu. Spełnienie ustawowych przesłanek zawartych w art. 124b ust. 1 u.g.n. implikuje wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. Zwrócić uwagę należy, że w orzecznictwie brak jest jednolitego stanowiska, które wskazywałoby na ustalony sposób określania początku biegu terminu do udostępnienia nieruchomości w związku z wystąpieniem okoliczności, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Można zauważyć zarówno decyzje administracyjne, w których starosta ustalał początek biegu terminu od daty wydania decyzji (vide np. wyroki WSA w sprawach II SA/Bk 755/15 z 18.02.2016 r., II SA/Sz 809/14 z 8.01.2015 r.), od daty uprawomocnienia się decyzji (tak wyroki w sprawach II SA/Łd 1159/14 z 8.04.2015 r., II SA/Łd 352/15 z 8.09.2015 r., II SA/Bd 880/12 z 9.01.2013 r.) oraz od dnia zajęcia nieruchomości (tak np. wyrok w sprawie II SA/Po 33/16 z 15.04.2016 r.). Powyższe dowodzi, że organy w różny sposób ustalają początek biegu terminu, w oparciu o różne przesłanki.

Niewątpliwie decyzja o udostępnieniu nieruchomości, wskazująca datę początkową okresu udostępnienia, opiera się na uwzględnieniu interesu obu stron postępowania, które biorą w nim udział, czyli inwestora i właściciela nieruchomości, bądź też innej osoby posiadającej tytuł prawny do gruntu. Musi ona jednak w szczególny sposób uwzględniać ochronę prawa własności i poszanowania zasady swobody władania nieruchomością przez podmioty, którym przysługują najsilniej chronione prawa rzeczowe.

W tej sytuacji nie tylko proces inwestycyjny winien być prowadzony w sposób jak najmniej uciążliwy dla właściciela, ale przede wszystkim określony w drodze przymusu obowiązek udostępnienia nieruchomości musi być przynajmniej jednoznacznie doprecyzowany. Takiego kryterium nie spełnia bliżej nieokreślone czasowo, wynikające wyłącznie z woli inwestora zdarzenie w postaci faktycznego zajęcia nieruchomości. Z drugiej strony, należy wziąć pod uwagę interes inwestora i jego prawo do ubiegania się o zajęcie nieruchomości z uwagi na konieczność przeprowadzenia całego procesu inwestycyjnego. Z tym zaś wiąże się przygotowanie do realizacji procesu budowlanego, zorganizowanie harmonogramu prac prowadzonych na wszystkich odcinkach tego procesu w możliwie najmniej uciążliwy dla właścicieli czy użytkowników wieczystych sposób, nawet w przypadku nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości, gdyż w każdej chwili taki stan może zostać uregulowany.

W sprawie niniejszej ustalono, że dla opisanej nieruchomości nie urządzono księgi wieczystej a z wypisu z rejestru gruntu wynika, że właścicielem nieruchomości jest M. C.. W tych okolicznościach, wydanie decyzji możliwe było w oparciu o art. 124a u.g.n., zgodnie z którym, przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym oznacza nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe, a także nieruchomość, której właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe. Powyższa sytuacja wyklucza prowadzenie rokowań, które co do zasady prowadzone są pomiędzy właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a osobą lub jednostką organizacyjną zamierzającą wystąpić z wnioskiem o zezwolenie na udostępnienie nieruchomości. Zamiast rokowań, informacja o zamiarze wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości podawana jest przez starostę do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli w terminie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, możliwe jest wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania – co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Jakkolwiek możliwe było wydanie stosownej decyzji bez uwzględnienia stanowiska właściciela nieruchomości, to jednak nie oznacza to, by organ był zwolniony od wyważenia interesu prawnego zobowiązanego i zainteresowanego.

W rozpoznawanej sprawie, w istocie organ uwzględnił wyłącznie interes "właściciela" nieruchomości, negując co do zasady interes i argumentację wnioskodawczyni, w zakresie terminu udostępnienia nieruchomości w celu wykonania koniecznych prac. Należy zauważyć, że strona skarżąca już we wniosku wszczynającym postępowanie wskazała, że okres dysponowania nieruchomością powinien być liczony od dnia jej zajęcia, albowiem zachodzi rozdzielenie funkcji projektowania i pozyskiwania tytułu prawnego do nieruchomości od wykonawstwa robót, w związku z czym pomiędzy pozyskaniem tytułu prawnego do dysponowania wszystkimi nieruchomościami na linii a przystąpieniem do prac może upłynąć wiele miesięcy, co spowodować może, że inwestor nie zmieści się w czasie przeznaczonym na wykonanie robót, mimo, że jak wynika z harmonogramu prac, mają trwać one jedynie 2 dni. W treści odwołania strona skarżąca powołała się na te same argumenty oraz na względy wykładni systemowej, przyrównując art. 124b u.g.n. do zbliżonego przepisu, jakim jest art. 126 ust. 1 cyt. ustawy. Powołany przepis in principio wskazuje, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela w drodze decyzji zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Odnosząc się do argumentacji organu, że to wnioskodawca ma obowiązek precyzyjnego określenia terminu, w którym miałyby być wykonane prace związane z wymianą przewodów linii napowietrznej przebiegającej przez przedmiotową nieruchomość, należy stwierdzić, że jeśli tego nie uczynił to organ powinien wezwać go do sprecyzowania terminu w taki sposób, który będzie możliwie precyzyjny dla właściciela w celu zapewnienia swobodnego a przynajmniej przewidywalnego realizowania prawa do korzystania z własnej nieruchomości. Organ nie może przy określaniu terminu kierować się dowolnością. Organ I instancji uznał, że moment udostępnienia nieruchomości określony w decyzji jest datą realną i pozwoli uniknąć strat w zbiorach, nie zweryfikował jednak okoliczności, na które powołał się wnioskodawca. Organ odwoławczy również nie podjął działań mogących w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doprowadzić do pogodzenia interesów obu stron.

Termin udostępnienia nieruchomości, w oparciu o przepis art. 124b u.g.n., może być w szczególnych okolicznościach liczony także od dnia jej zajęcia, a nie tylko od dnia uprawomocnienia się decyzji. Nie można jednak uznać, że w ramach tego przepisu można wprost zastosować konstrukcję normatywną przewidzianą w przepisie art. 126 u.g.n., albowiem potrzeba zajęcia nieruchomości nie wynika z okoliczności nadzwyczajnych, lecz planowanych prac. Rację ma organ odwoławczy, uznając za konieczne określenie ram czasowych nie tylko zajęcia nieruchomości a także momentu początkowego, co w konsekwencji winno było doprowadzić do wezwania wnioskodawcy o jego bliższe określenie. W innym przypadku, mogłoby dojść do określenia obowiązku udostępnienia nieruchomości w sposób taki sam, jak przewiduje to szczególna regulacja przepisu art. 126 ust. 1 u.g.n., a więc udostępnienia nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości bez określenia jakichkolwiek dodatkowych warunków. Sytuacja taka nie może mieć jednak zastosowania na gruncie przepisu art. 124 b u.g.n., z tego względu, że art. 126 u.g.n., przewiduje uregulowanie konieczności zajęcia nieruchomości z uwagi na zaistnienie zdarzeń nadzwyczajnych (siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody), które ze swej istoty występują nagle, co powoduje, że zajęcie nieruchomości również zachodzi adekwatnie szybko, co nie stwarza takiego zagrożenia w ograniczeniu prawa własności nieruchomości, że jest ona obciążona prawem zajęcia przez długi, nieokreślony czas. W przypadku regulacji objętej przepisem art. 124 b u.g.n., okoliczności nadzwyczajne nie są objęte hipotezą tej normy, która dotyczy zwykłej, planowanej potrzeby zajęcia nieruchomości w związku z wykonaniem planowanych wcześniej prac. Dlatego też niedopuszczalne dla takich sytuacji – projektowanych wcześniej prac - byłoby obciążenie nieruchomości obowiązkiem udostępnienia, dla którego brak jest w istocie określenia ram czasowych, wyrażonych w sposób zdecydowanie bardziej konkretny, niż wynika to z art. 126 u.g.n., zwłaszcza kiedy wnioskodawca sugeruje bardzo długi okres przygotowawczy do zajęcia nieruchomości. W konsekwencji, wobec argumentacji wnioskodawczyni w zakresie długiego oczekiwania na możliwość gotowości do podjęcia remontu linii energetycznej, z jednej strony, a z drugiej strony wobec niezasadności zastosowania w warunkach przedmiotowej sprawy, postulowanego przez nią rozwiązania, które przewiduje przepis art. 126 u.g.n., obowiązkiem organu było zobowiązanie strony skarżącej do przedstawienia terminu, w którym będzie zdolna wejść na teren nieruchomości.

Argumenty organu muszą mieć oparcie w obowiązującym katalogu aktów prawnych, muszą być jasne, spójne i logiczne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że argumenty organu nie miały tych przymiotów, skupiając się jedynie na kwestii ochrony prawa własności, pomijając zupełnie merytoryczne argumenty inwestora.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w ocenie Sądu doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 ust. 1 k.p.a. W konsekwencji, w tym zakresie uzasadnienie decyzji również nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Organ powinien sporządzić uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wnioski wynikające wprost z rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Z powyżej wskazanych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uwzględnił skargę.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2015 r., poz. 1804) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą wpisu w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.