Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 62/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 2 listopada 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.249.2021.MW w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia P. P., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 maja 2017 r. o numerach: [...].

W uzasadnieniu postanowienia wskazano następujący stan faktyczny:

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej: "organ pierwszej instancji") w dniu 29 maja 2017 r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec P. P. (dalej: "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:

1) [...] - obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2012 r. do czerwca 2012 r. w kwocie należności głównej 2.564,30 zł;

2) [...] - obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2012 r. do czerwca 2012 r. w kwocie należności głównej 1.124,90 zł;

3) [...]- obejmujący należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2012 r. w kwocie należności głównej 191,20 zł.

Celem wyegzekwowania należności objętych powyższymi tytułami, organ pierwszej instancji sporządził zawiadomienia o numerach:

1) od [...] do [...] z dnia 1 czerwca 2017 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w G.. Z odpowiedzi Banku z dnia 8 czerwca 2017 r. wynika, że zobowiązany nie posiada rachunku. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych przesłano na adres: R., ul. [...] i doręczono zobowiązanemu w dniu 21 czerwca 2017 r.;

2) od [...] do [...] z dnia 6 lipca 2017 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M. S.A. Z odpowiedzi Banku z dnia 10 lipca 2017 r. wynika, że zajęcia nie mogą zostać zrealizowane z uwagi na brak środków.

Pismem z dnia 10 grudnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...]. Strona podniosła, że w 2017 r. przebywała na stałe w Norwegii, wobec tego nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak właściwego doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych. W konsekwencji należności uległy przedawnieniu. W uzupełnieniu wniosku z dnia 3 lutego 2021 r. skarżący przesłał kserokopie: świadectwa pracy, specyfikacje wynagrodzenia oraz wydruk zawierający kwoty poszczególnych wypłat, zgłoszenie świadczenia urlopowe i zawiadomienie o podstawie opodatkowania za 2017 r.

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 17 maja 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 10 grudnia 2020 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku postanowieniem nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 maja 2017 r. o numerach: [...]

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, skarżący wniósł zażalenie, żądając uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").

Postanowieniem z dnia 2 listopada 2021 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie egzekucyjne na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych zostało wszczęte w dniu 29 maja 2017 r., zatem w sprawie będą mieć zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 czerwca 2020 r.

Najdalej idąca przesłanką, na którą powołał się skarżący stanowiło przedawnienie obowiązku, określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jako wygaśnięcie obowiązku z innego powodu. Organ odwoławczy podkreślił, że termin przedawnienia składek - w zależności od sytuacji wskazanych w ustawie - może ulec przerwaniu bądź zawieszeniu. Problematykę przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm., dalej: "u.s.u.s.". W dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życiu ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232 poz. 1378), której art. 11 pkt 1 lit. a) zmienił treść przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Z kolei w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności, zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Do takich czynności zaliczono również wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności.

W realiach rozpoznawanej sprawy wystawione tytuły wykonawcze obejmowały nieuiszczone w terminie płatności na składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od maja do czerwca 2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2012 r. Bieg terminu przedawnienia najstarszej składki na ubezpieczenia społeczne za maj 2012 r. rozpoczął się 15 czerwca 2012 r. i 5-letni okres przedawnienia tej należności, liczony od dnia, w którym stała się ona wymagalna - uległby zakończeniu w czerwcu 2017 r. Jednakże wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawił w dniu 29 maja 2017 r. tytuły wykonawcze na te należności. W tym dniu wobec skarżącego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Tym samym przed upływem terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne za maj i czerwiec 2012 r., bieg terminu ich przedawnienia został zawieszony.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak doręczenia upomnienia poprzedzającego wystawienie tytułów wykonawczych oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej ze względu na przesłanie ich na adres, pod którym skarżący nie mieszkał w 2017 r., gdyż na stałe przebywał w Norwegii.

Organ egzekucyjny upomnienia z dnia 14 kwietnia 2017 r. o numerach: od [...] do [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od maja do czerwca 2012 r. w kwocie należności głównej 2.564,30 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do czerwca 2012 r. w kwocie należności głównej 1.124,90 zł oraz FP i FGŚP za maj 2012 r. w kwocie należności głównej 191,20 zł, przesłał na adres: R., ul. [...] Przesyłka była dwukrotnie awizowana: 24 kwietnia 2017 r. i 4 maja 2017 r., a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym w R. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przesyłka, jako niepodjęta w terminie została zwrócona nadawcy w dniu 12 maja 2017 r. Zatem upomnienia doręczone zostały w 2017 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku, odpisy tytułów wykonawczych z dnia 29 maja 2017 r. o numerach: [...], również przesłał na adres: R., ul. [...]Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniu 7 i 16 czerwca 2017 r., a zawiadomienie o pozostawieniu jej w Urzędzie Pocztowym w R. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przesyłka, jako niepodjęta w terminie została zwrócona nadawcy w dniu 26 czerwca 2017 r. Zatem odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały 21 czerwca 2017 r. w trybie art. 44 k.p.a.

Zgodnie ze złożonym w dniu 18 stycznia 2011 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie zgłoszeniem identyfikacyjnym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej NIP-3, adres zamieszkania i adres do korespondencji skarżącego to: R., ul. [...]. W późniejszym czasie strona nie dokonała żadnego zgłoszenia aktualizującego wskazanych wyżej danych adresowych (zamieszkania, czy też do korespondencji).

Z akt sprawy nie wynika, by o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub adresu korespondencyjnego strona poinformowała również organ egzekucyjny.

Dyrektor Izby stwierdził, że organ pierwszej instancji wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o inne tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...]. Upomnienia z dnia 21 maja 2012 r. poprzedzające wystawienie powyższe tytułu wykonawcze zostały przez skarżącego odebrane w dniu 23 maja 2012 r., zaś odpisy tytułów wykonawczych doręczono w dniu 20 czerwca 2012 r. w trybie art. 43 k.p.a. (przesyłkę odebrała E. P., która podjęła się oddania jej adresatowi). W tytułach wykonawczych znajdowało się pouczenie o obowiązku powiadomienia w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu trwającego dłużej niż jeden miesiąc.

W ocenie Dyrektora Izby wskazanie przez skarżącego konkretnego adresu zamieszkania w Norwegii uchroniłoby go przed skutkami doręczenia zastępczego odpisów tytułów wykonawczych wystawionych w maju w 2017 r. na adres: R. ul.[...]. Organ nie miał podstaw, aby wątpić, że podany adres jest nieprawidłowy.

Reasumując, Dyrektor Oddziału ZUS w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ocenił skuteczność doręczenia upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych na adres wynikający również z urzędowej ewidencji podatników i płatników. Z braku wykonania ciążącego na stronie obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania nie można wywodzić bezskuteczności doręczenia. Doręczenie w trybie uregulowanym w art. 44 k.p.a. jest skuteczne.

Za słuszne organ odwoławczy uznał natomiastzarzuty co do formy doręczeń pism dokonywanych przez organ egzekucyjny, stwierdzając że w przypadku dalszej korespondencji należy doręczać pisma drogą elektroniczną.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 2 listopada 2021 r., nr 2201-IEE.711.2.249.2021.MW oraz zasądzenie od organu odwoławczego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenie adwokata, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że przesyłka polecona zawierająca tytuły wykonawcze nr [...]z dnia 29 maja 2017 r., nr [...] z dnia 29 maja 2017r., nr [...] z dnia 29 maja 2017 r. wystawione przez Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku zostały skutecznie doręczone skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 44 § 4 k.p.a. w sytuacji, gdy nie mieszkał on w 2017 r. pod wskazanym na tej przesyłce adresem;

2) art. 41 § 1 oraz § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną (rozszerzającą) wykładnię, polegającą na przyjęciu, że obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu i skutek niezawiadomienia o zmianie adresu (art. 41 § 2 k.p.a.) dotyczą także postępowań egzekucyjnych, które zostaną wszczęte w przyszłości - podczas, gdy taka interpretacja jest wprost sprzeczna z rezultatem wykładni językowej art. 41 § 1 k.p.a., gdyż w świetle wykładni językowej tego przepisu obowiązek spoczywający na stronie postępowania powstaje w toku danego postępowania egzekucyjnego, tj. dopiero po doręczeniu pierwszego pisma w danym postępowaniu egzekucyjnym, za jakie uznać należy odpis tytułu wykonawczego;

3) art. 77 § 1 w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia części materiału dowodowego w postaci:

a) zeznania podatkowego w podatku dochodowym P. P.za 2017 r.;

b) świadectwa pracy - zatrudnienie w firmie B1 AS w okresie od 4 kwietnia 2016 r. do 31 stycznia 2018 r.;

c) potwierdzenia otrzymania wynagrodzenia od pracodawcy, tj. B1 AS za styczeń, luty, czerwiec, lipiec 2017 r.;

d) wypłaty zasiłku chorobowego w 2017 r. z Norweskiego Urzędu Pracy i Opieki Społecznej;

e) zaświadczenia pracodawcy o uzyskanych dochodach w 2017 roku,

które dowodzą, że skarżący nie mieszkał w Polsce w roku 2017 r. i które to dowody podważają prawdziwość informacji przedstawionej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłek zawierających upomnienia oraz odpisy tytułów wykonawczych nr [...] o tym, że zwrot przesyłek do nadawcy nastąpił z uwagi na niepodjęcie ich przez adresata w terminie - w sytuacji, gdy faktycznym powodem ich niepodjęcia było to, że adresat nie mieszkał pod wskazanym adresem;

4) art. 8 § 1 oraz § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracyjnych, które to naruszenie wyrażało się przedstawieniem przez Dyrektora Izby w tej samej sprawie odmiennej (różnej) wykładni przepisów postępowania, a w szczególności odnoszącej się do interpretacji art. 41 oraz art. 44 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427) w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Bezspornie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało przed 30 lipca 2020 r. i do tej daty nie zakończyło się. Odpowiednie zastosowanie znajdą także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, a w konsekwencji ustalenia czy zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego organ usiłował zastosować środek egzekucyjny, zostało podjęte z urzędu. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymaga doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Ustawodawca jednak w żaden sposób nie określił sposobu doręczenia, co oznacza, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., do doręczeń tych stosuje się przepisy art. 39-49 k.p.a. Każdy z określonych tam sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym także do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie takie winno być bezpośrednio do rąk adresata, ale zarazem owa bezpośredniość nie wyklucza dokonania doręczenia zastępczego w rozumieniu 44 k.p.a. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2016 r. II SA/Bk 405/16).

Zgodnie z art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (do rąk adresata lub zastępczo), 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Jak z tego wynika, aby doręczenie przez awizo mogło być uznane za skuteczne, konieczne jest właściwe zaadresowanie przesyłki, a to wymaga ustalenia adresu odbiorcy. W postępowaniach wszczynanych z urzędu obowiązek taki spoczywa na organie (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 września 2019 r., I OSK 2159/19) – strona ma bowiem informować organ o zmianie adresu dopiero w toku postępowania (art. 41 k.p.a.).

W rozpoznanej sprawie tytuły wykonawcze o numerach: [...], obejmujące nieuiszczone w terminie płatności na składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od maja do czerwca 2012 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2012 r., zostały wystawione w dniu 29 maja 2017 r.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku, odpisy tytułów wykonawczych przesłał na adres: R., ul. [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniu 7 i 16 czerwca 2017 r., a zawiadomienie o pozostawieniu jej w Urzędzie Pocztowym w R. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przesyłka, jako niepodjęta w terminie została zwrócona nadawcy w dniu 26 czerwca 2017 r.

Zgodnie ze złożonym w dniu 18 stycznia 2011 r. w Urzędzie Skarbowym w Wejherowie zgłoszeniem identyfikacyjnym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej NIP-3, adres zamieszkania i adres do korespondencji skarżącego to: R., ul.[...]. W późniejszym czasie strona nie dokonała żadnego zgłoszenia aktualizującego wskazanych wyżej danych adresowych (zamieszkania, czy też do korespondencji).

Ponadto, organ pierwszej instancji wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o inne tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...]. Upomnienia z dnia 21 maja 2012 r. poprzedzające wystawienie powyższe tytułu wykonawcze zostały przez skarżącego odebrane w dniu 23 maja 2012 r., zaś odpisy tytułów wykonawczych doręczono w dniu 20 czerwca 2012 r. w trybie art. 43 k.p.a. (przesyłkę odebrała E. P., która podjęła się oddania jej adresatowi). W tytułach wykonawczych znajdowało się pouczenie o obowiązku powiadomienia w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu trwającego dłużej niż jeden miesiąc.

Wobec powyższego, skoro organ nie dysponował pozyskaną od operatora pocztowego wiedzą, że adres, na który przesyłkę skierowano jest nieaktualny (bo adresat się wyprowadził), nie mógł podważyć skuteczności doręczenia. Tym bardziej, że wcześniejsza kierowana do strony korespondencja, zawierała w swej treści pouczenie o konieczności powiadamiania organu egzekucyjnego w terminie 7 dni o każdej zmianie miejsca swojego pobytu oraz o skutkach jego zaniechania.

Należy podkreślić, że adres strony lub innego uczestnika postępowania jest wskazywany przez niego samego w postępowaniach wszczynanych na wniosek, a także w postępowaniach wszczynanych z urzędu - po skutecznym pouczeniu strony o obowiązku aktualizowania adresu. Podanie określonego adresu pozwala na uznanie, że jest to miejsce, w którym kontakt z adresatem pisma jest najbardziej prawdopodobny lub dogodny. Negatywne konsekwencje braku możliwości skomunikowania się z adresatem w miejscach, w których kontakt ten według wszelkiego prawdopodobieństwa powinien być możliwy, obciążają tę osobę, gdyż powinna ona zadbać o zapewnienie możliwości porozumiewania się z nią, np. za pośrednictwem wskazanych przez nią osób. Przepisy kodeksu nie regulują możliwości wskazania "adresu do doręczeń". Nie stawiają jednocześnie przeszkód do tego, by strona wskazała do doręczenia określony adres, który nie musi się pokrywać z miejscem jej zamieszkania. Nie należy do obowiązków organu ustalanie tego, gdzie faktycznie strona zamieszkuje, w szczególności zaś czy zachodzi rozbieżność pomiędzy adresem zameldowania, a faktycznego zamieszkania. Potrzeba sprawnego prowadzenia postępowania i zapewnienia stronie należytej ochrony jej interesów nakazuje respektowanie tak wskazanego adresu. Wskazywanie adresu do doręczeń zostało powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie sądowym. Konsekwencją takiego zastrzeżenia może być to, że adres ten będzie traktowany jako miejsce, w którym może dojść nie tylko do doręczenia osobistego, ale także zastępczego oraz z wykorzystaniem awiza (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2016 r., II GSK 1166/15, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie organu domniemaniami prawnymi przenosi ciężar dowodu na stronę, przeciw której przemawia domniemanie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2008 r., I CSK 500/07; wyrok NSA z 9 lipca 2015 r., II GSK 1482/14). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że trudno podważyć skuteczność doręczenia zastępczego w przypadku, gdy stronie konsekwentnie były doręczane pisma w ten sposób wcześniej, a skuteczność kolejnego strona kwestionuje (zob. postanowienie NSA z 3 marca 2016 r., II GZ 127/16; zob. Wegner (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Warszawa 2019, art. 43).

Ponadto, art. 42 § 1 k.p.a. nakazuje doręczenie pism osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Nie można więc utożsamiać pojęcie "mieszkania" jedynie z miejscem zamieszkania. Jest to bowiem pojęcie szersze i należy uznać, iż pod pojęciem tym mieści się również adres wskazany przez samą stronę (por. Andrzej Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2019, pkt 3 do art. 42; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 120/09; postanowienie SN z dnia 30 sierpnia 2000 r., sygn. akt V CKN 1384/00 - odnośnie do analogicznej regulacji art. 135 k.p.c.).

W dacie wysłania do skarżącego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny ustalił tak rozumiany adres zamieszkania skarżącego, a co za tym idzie adres dla doręczeń, na podstawie posiadanej dokumentacji oraz zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej NIP-3. Na ten adres były wysłane poprzednio przez organ egzekucyjny odpisy tytułów wykonawczych oraz upomnienia.

Prawidłowe rozumienie art. 42 § 1 k.p.a. sprawia, że nie ma żadnej sprzeczności między twierdzeniami skarżącego o pobycie w Norwegii, a posiadaniem przezeń adresu dla doręczeń w R. przy ul. [...] Skoro skarżący nie podał ani w obecnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, ani w trakcie poprzednich postępowaniach, konkretnego adresu swego pobytu w Norwegii, to nie można ocenić ewentualnej konkurencji takiego adresu z adresem ustalonym przez organy. Można jednak, odwołując się do poprzedzających rozważań, stwierdzić, że w świetle art. 42 § 1 k.p.a., nie jest wykluczone wskazanie adresu do doręczeń innego, niż miejsce pobytu (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 417/18).

W ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia, czy w przedmiotowej sprawie można przyjąć skuteczność doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych na adres R., ul. [...], niebagatelne znaczenia ma, konsekwentnie pomijana przez skarżącego okoliczność, że to sam skarżący w piśmie z dnia 16 stycznia 2020 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o udostępnienie akt postępowania egzekucyjnego. Na wniosku skarżący podał adres R., ul. [...]. Także w pełnomocnictwie do przeglądania akt, udzielonym R. M. w dniu 30 lipca 2020 r., skarżący podał adres R., ul. [...].

Przesyłka zawierająca tytułu wykonawcze została więc prawidłowo zaadresowana w myśl dyspozycji art. 42 § 1 k.p.a. W konsekwencji, wobec wypełnienia przesłanek z art. 44 § 4 k.p.a., nadane pismo, pomimo jego niedoręczenia adresatowi, po jego zwrocie do organu administracyjnego wywołało skutek prawny w postaci przyjęcia fikcji jego doręczenia.

Z kolei doręczenie skarżącemu tytułów wykonawczych stanowiło niewątpliwie czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności o jakiej mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zgodnie z jego brzmieniem bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości sądu, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16). A zatem bez wątpliwości doręczenie skarżącemu tytułów wykonawczych, jako czynność wszczynająca postępowanie egzekucyjne ponownie doprowadziła do zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności. Termin ten będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wskazany przepis wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. W okolicznościach niniejszej sprawy bieg terminu przedawnienia najstarszej składki na ubezpieczenia społeczne za maj 2012 r. rozpoczął się 15 czerwca 2012 r. i 5-letni okres przedawnienia tej należności, liczony od dnia, w którym stała się ona wymagalna - uległby zakończeniu w czerwcu 2017 r. Jednakże wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawił w dniu 29 maja 2017 r. tytuły wykonawcze na te należności. W tym dniu wobec skarżącego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Tym samym przed upływem terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne za maj i czerwiec 2012 r., bieg terminu ich przedawnienia został zawieszony.

Sąd nie dopatrzył się, aby organ drugiej instancji naruszył wskazane w skardze przepisy postępowania. Prowadzone postępowanie nie uchybiło przepisom art. 76 § 3, art. 77 § 1 czy art. 80 w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie zostały naruszone także przepisy art. 8 § 1 oraz § 2 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 poz. 329 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

[pic]