Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 825/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par 3 ust 1 okt 3 lit b) i ust 3, par 4 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art 5 ust 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. NSA Marek Zalewski Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 166/08 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., 2. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. na rzecz M.G. 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 166/08, oddalił skargę M.G. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z [...] stycznia 2008 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 13 listopada 2006 r. M.G. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w C. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygniecie z uwagi na stwierdzone naruszenie art. 10 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w C. ponownie odmówił przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, powołując w podstawie prawnej art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm.)

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, że po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku z dnia 13 listopada 2006 r. stwierdzono rozbieżności w deklaracji upraw pomiędzy wnioskiem o przyznanie płatności dla gospodarstw niskotowarowych a wnioskami z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Rozbieżność ta dotyczyła rodzajów upraw na działce ewidencyjnej nr 67, gdzie wnioskodawca wykazał 0,26 ha sadu jabłoniowego oraz 2,71 ha plantacji orzecha włoskiego i laskowego, natomiast we wnioskach dotyczących pozostałych programów pomocowych wskazał 0,24 ha sadu, 0,23 orzecha włoskiego oraz 2,42 ha roślin motylkowych. Wszystkie wnioski dotyczyły 2006 r. Organ przytoczył wyjaśnienia wnioskodawcy odnośnie powyższych niezgodności, że wniosek obszarowy został sporządzony w maju 2006 r., na działce ewidencyjnej nr 67 prowadzona była w tym czasie uprawa lucerny mieszańcowej i koniczyny białej. Uprawy te, na skutek suszy, uległy zniszczeniu i w sierpniu 2006 r. założono plantację orzecha włoskiego i laskowego. Wniosek z dnia 13 listopada 2006 r. odnośnie płatności niskotowarowej został sporządzony wg stanu z sierpnia 2006 r.

Organ wskazał, że zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie płatności dla gospodarstw niskotowarowych oraz planu rozwoju gospodarstw niskotowarowych w sekcji X zatytułowanej: Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych, oraz w Tabeli nr 5 planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, dotyczącej powierzchni upraw oraz Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej z produkcji roślinnej, należało podać dane dotyczące roślin uprawianych w plonie głównym w roku 2006, czyli w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Zdaniem organu zadeklarowanie więc uprawy nasadzonej w sierpniu 2006 r. jest niezgodne z zasadami sporządzania wniosków, gdyż plantacja orzecha włoskiego założona w sierpniu 2006 r. nie jest plonem głównym na rok 2006, ale jako roślina wieloletnia stanowi główną uprawę na lata następne.

W związku z powyższymi rozbieżnościami i przyjęciem, że plantacja orzecha nie stanowi plonu głównego na rok 2006, oraz braku dokumentów potwierdzających wystąpienie "katastrofalnej suszy" w gospodarstwie skarżącego, przyjęto dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, tj.: 0,47 ha sadu, 2,42 ha roślin motylkowych, 1,11 ha łąk i pastwisk. Mając na uwadze te dane organ wskazał, że w dniu złożenia wniosku producent prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o wielkości ekonomicznej 1,31 ESU, wobec czego nie spełnił warunku uzyskania pomocy finansowej z § 3 ust 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. co do wymaganej wielkości ekonomicznej gospodarstwa, określanej zgodnie z decyzją Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17 sierpnia 1985 r. ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalając skargę M.G. na powyższą decyzję przyjął, iż fakt założenia przez skarżącego plantacji orzecha (włoskiego i laskowego) w sierpniu 2006 r. w miejscu zniszczonej klęska żywiołową uprawy lucerny i koniczyny nie jest kwestionowany. Za kwestię sporną WSA uznał zasadności uznania, że plantacja orzecha nie stanowiła plonu głównego, co w rezultacie doprowadziło do zakwestionowania spełnienia warunku wielkości ekonomicznej gospodarstwa niskotowarowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw, aby kwestionować stanowisko organów administracyjnych, że za plon główny w roku 2006 należało uznać uprawę zajmującą przez większą część okresu wegetacyjnego, tj. uprawę lucerny i koniczyny, a nie plantację orzecha włoskiego i laskowego założoną w sierpniu 2006 r.. Zdaniem Sądu organy słusznie uznały, że nie została spełniona przesłanka odnośnie ekonomicznej wielkości gospodarstwa, zawarta § 3 ust. 1 pkt 3 lit b) rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r., warunkująca - łącznie z innymi przesłankami zawartymi w § 3 ust. 1 - przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Według WSA istotne znaczenie, z punktu widzenia ustalenia normatywnej treści powyższego przepisu, ma art. 1 decyzji Komisji nr 85/377//EWG z dnia 7 czerwca 1985r., zgodnie z którym rodzaj gospodarki rolnej oraz jej rozmiar ekonomiczny ustala się na podstawie standardowej marży brutto, którą stanowi różnica między standardową wartością produkcji a standardową wartością pewnych szczegółowych kosztów. Zaś ekonomiczna wartość gospodarstwa ustalana jest przy zastosowaniu układu Europejskich Jednostek Wielkości, określanych zgodnie z załącznikiem III A, a metodę obliczania wielkości ekonomicznej gospodarstwa określa załącznik III B decyzji Komisji. Załącznik I, stanowiący integralną część decyzji, zawiera definicje oraz zasady obliczania standardowej marży brutto. Załącznik ten definiuje również pojęcie "okresu produkcyjnego" i w świetle tej definicji "standardowa marża brutto" odpowiada 12-to miesięcznemu okresowi produkcyjnemu (rok kalendarzowy lub rok produkcji rolnej).

Według Sądu pierwszej instancji wskazane w załączniku do decyzji Komisji definicje pojęć "marży brutto przedsiębiorstwa produkcji rolnej", "standardowej marży brutto", "produkcji brutto" zwłaszcza zaś "okresu produkcyjnego", przemawiają za przyjęciem, że skoro producent rolny pierwotnie deklarował uprawę lucerny i koniczyny to - mimo jej zniszczenia suszą i zastąpieniem nową uprawą orzecha - pozostaje ona, w postępowaniu prowadzonym w sprawie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, plonem głównym. W tym kontekście w ocenie Sądu brak podstaw do kwestionowania stanowiska organów, że plonem głównym w roku 2006 r. tj. w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. uznać należało uprawę zajmującą przedmiotową działkę przez większą część okresu wegetacyjnego tj. uprawę lucerny i koniczyny, tym bardziej, że stanowiła ona podstawowy cel i zamierzony rezultat działań producenta, zamanifestowany w innych wnioskach pomocowych. Zdaniem WSA słuszne zakwestionowanie plantacji orzecha jako uprawy podstawowej, skutkowało słusznym stanowiskiem, że ustalona wielkość ekonomiczna nie osiąga minimalnego poziomu 2 EJW, a tym samym nie ziściła się przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 lit.b rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r., m.in. warunkująca przyznanie wnioskowanych płatności.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, nie została wydana w oparciu o kryteria pozaprawne a postępowanie administracyjne prowadzone było z zachowaniem wszelkich standardów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

M.G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, iż producent rolny nie spełnił przesłanki z § 3 ust 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.

Kasator podkreślił, że według WSA sporna kwestia sprowadza się do oceny czy plantacja orzechów, założona w sierpniu 2006 r., stanowiła uprawę główną w 2006 r., jako że od rozstrzygnięcia tej kwestii zależało ustalenie czy gospodarstwo skarżącego spełniało warunek posiadania wymaganej wielkości ekonomicznej. Wnoszący skargę kasacyjną nie zgodził się z wykładnią - dokonaną w świetle postanowień Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. - według której o tym, jaką uprawę uznać należy za uprawę w plonie głównym decyduje to, która z upraw zadeklarowana została dla potrzeb innych programów pomocowych. Podniósł, że rozporządzenie Rady Ministrów, określające tryb i zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, nie uzależnia przyznania tego świadczenia od zgodności z uprawami zadeklarowanymi we wcześniejszych wnioskach pomocowych, lecz od roślin faktycznie uprawianych w plonie głównym, wchodzących w skład struktury produkcji. Jego zdaniem decyzja Komisji ustala zasady obliczania wielkości ekonomicznej gospodarstwa dla 12-to miesięcznego okresu produkcji - roku kalendarzowego lub roku produkcji (który trwa od 1 września do 31 sierpnia roku następnego), postanowienia tej decyzji Komisji nie dotyczą zasad kwalifikowania roślin do upraw w plonie głównym, zostały zatem błędnie zinterpretowane. Kasator wskazał też, że według zasad agrotechnicznych plonem głównym jest roślina zajmująca pole przez większą cześć okresu wegetacyjnego. Twierdził jednak, że w tym znaczeniu plantacja orzechów założona 31 sierpnia 2006 r. zajmowała większą część okresu wegetacyjnego, bo do listopada 2006 r., podczas gdy uprawa lucerny i koniczyny wskutek suszy w ogóle w fazę wegetacji nie weszła.

Według autora skargi kasacyjnej to w konsekwencji wadliwej wykładni plonu głównego organy, a następnie Sąd błędnie uznały uprawę lucerny i koniczyny jako uprawę główną, głównie z powodu zadeklarowania jej dla potrzeb wcześniejszych programów pomocowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przy czym art. 174 powołanej ustawy określa podstawy, na jakich skarga kasacyjna może być oparta. I tak: skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Błędna wykładnia oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści przepisu. Prawidłowo sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię wymaga wskazania na czym wadliwość ta polega i jak - według kasatora - objęte skargą przepisy winny być rozumiane.

Niewłaściwe zastosowanie zaś to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez nietrafne jego zastosowanie nie może być skuteczny, gdy z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona kwestionuje ustalenia stanu faktycznego sprawy, bez jednoczesnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania ze wskazaniem jakim normom proceduralnym sąd uchybił i czy mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Niepodważony stan faktyczny jest w sprawie wiążący i rzutuje na zastosowanie prawa materialnego.

Skład orzekający podziela pogląd, że obie formy naruszenia prawa materialnego nie zawsze wykluczają się wzajemnie, choćby z tego względu, że często wadliwe zastosowanie prawa materialnego jest skutkiem błędnej jego wykładni.

Powyższe uwagi natury ogólnej wymagały przypomnienia z uwagi na konstrukcję podstaw kasacyjnych, zgłoszonych w rozpoznawanej sprawie.

Otóż w petitum skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że stosowanie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, że producent rolny nie spełnił przesłanki z § 3 ust 1 pkt 3 lit. b) powoływanego w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.

W tym stanie rzeczy rozważenia wymaga czy zarzutem naruszenia prawa materialnego, w szczególności z uwagi na wskazany sposób jego naruszenia, strona w istocie nie zamierza podważać jedynie stanu faktycznego sprawy. Takie sformułowanie podstawy kasacyjnej - przy braku zarzutu naruszenia przepisów postępowania - nie mogłoby wywołać oczekiwanego przez stronę skutku. Tego typu wadliwość dyskwalifikowałaby zarzut, nie pozwalałaby sądowi kasacyjnemu na odniesienie się do niego.

W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego jednakże w świetle uzasadnienia rozpatrywanej skargi kasacyjnej uznać trzeba, że sformułowany w sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania. Z uzasadnienia wniesionego środka odwoławczego wynika bowiem, że kasator za wadliwą uważa taką interpretację z § 3 ust 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., która zasadza się na wadliwym odczytaniu z postanowień decyzji Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r., (do których odsyła ww. przepis) znaczenia pojęcia "uprawy w plonie głównym".

Wnoszący skargę kasacyjną w szczególności nie zgadza się z taką wykładnią tych przepisów, według której o tym, jaką uprawę uznać należy za uprawę w plonie głównym decydujące znaczenie ma to, która z upraw zadeklarowana została dla potrzeb innych programów pomocowych. Podnosił, że przywołane rozporządzenie Rady Ministrów nie uzależnia przyznania wnioskowanego świadczenia od zgodności z uprawami zadeklarowanymi we wcześniejszych wnioskach pomocowych, lecz od roślin faktycznie uprawianych w plonie głównym.

Jego zdaniem będące przedmiotem rozważań WSA regulacje decyzji Komisji 85/377/EWG nie dotyczą zasad kwalifikowania roślin do upraw w plonie głównym, zostały zatem błędnie zrozumiane.

Według autora skargi kasacyjnej istotne jest - co podkreślił - że we wniosku podał uprawę zgodną z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, uprawianą w roku początkowym realizacji tego planu, w roku produkcji rolnej (1wrzesnia 2005 r. - 31 sierpnia 2006 r.)

Tak uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego kasator wskazał zatem na czym wadliwa wykładnia polega; podał też jak - w jego ocenie - "uprawa w plonie głównym" winna być rozumiana.

Przypomnienia wymaga, że WSA odmowę przyznana wnioskowanej płatności uznał za zasadną - w oparciu o kwestionowany przepis § 3 ust. 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - wobec ustalenia, że wartość ekonomiczna gospodarstwa nie osiągnęła minimum poziomu (co najmniej 2 EJW). Skutkowało to stwierdzeniem, że nie ziściła się prawem przewidziana przesłanka.

Zgodnie z tym przepisem § 3 ust. 1 pkt 3 b) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2 (w tym m.in. prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej) w gospodarstwie rolnym będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych.

W świetle powyższego właściwe odczytanie treści przytoczonego rozwiązania prawnego, stosownie do wskazanego wyżej odesłania, wymaga sięgnięcia do regulacji zawartych w decyzji 85/377/EWG.

Art. 1 decyzji Komisji 85/377/EWG stanowi, że rodzaj gospodarki rolnej oraz rozmiar ekonomiczny gospodarstwa ustala się na podstawie standardowej marży brutto.

W myśl art. 8 decyzji Komisji 85/377/EWG ekonomiczna wielkość gospodarstwa ustalana jest na podstawie łącznej standardowej marży brutto gospodarstwa. Wyrażana jest ona przy zastosowaniu układu Europejskich Jednostek Wielkości (EJW). Jednostka ta jest określana zgodnie z załącznikiem III A. Metodę obliczania ekonomicznej wielkości gospodarstwa określa załącznik III B. Standardowa marża brutto - na co wskazuje art. 3 powołanego aktu - oznacza różnicę między standardową wartością produkcji a standardową wartością pewnych szczegółowych kosztów określonych w załączniku I; różnicę tę ustala się dla cech różnych grup upraw oraz inwentarza żywego w każdym regionie. Według definicji oraz zasad obliczania standardowej marży brutto (SMB) - zawartych w załączniku I do przywołanej decyzji Komisji, w celu obliczenia SMB odejmuje się od produkcji brutto wskazane tam koszty (pkt 1 lit. c). SMB odpowiada 12 miesięcznemu okresowi produkcyjnemu (rok kalendarzowy lub rok produkcji rolnej (pkt 1 lit. d). Produkcja brutto zaś (pkt 1 b) to suma wartości produktu(-ów) podstawowego(-ych) oraz produktu(-ów) pochodnego(-ych).

W świetle powyższego trafnie przyjęto, że standardowa marża brutto (SMB) a pośrednio ekonomiczna wartość gospodarstwa, wyrażona w Europejskich Jednostkach Wielkości (EJW) zależy od grupy/rodzaju upraw.

Zgodzić należy się z tym, że przywołane postanowienia decyzji Komisji mają istotne znaczenie z punktu widzenia normatywnej treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. Zawierają bowiem definicję i sposób ustalania ekonomicznej wielkość gospodarstwa. Ekonomiczna wielkość gospodarstwa jest zaś podstawą do kwalifikowania gospodarstw do grupy tzw. gospodarstw niskotowarowych - od której to kwalifikacji uzależnione jest przyznanie producentowi rolnemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Brzmienie przytoczonych regulacji potwierdza, że ekonomiczna wielkość gospodarstwa zależy od rodzaju upraw.

Nie można z nich jednak wywieść przesłanek do oceny, która z uprawianych roślin uprawiana jest w plonie głównym. W szczególności powyższe unormowania nie wskazują, że plonem głównym jest uprawa deklarowana pierwotnie dla potrzeb innych programów pomocowych i że uprawa ta pozostaje nią nadal w postępowaniu prowadzonym w sprawie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, mimo zniszczenia (np. wskutek klęski żywiołowej) i mimo wprowadzenia innej uprawy. Za takim kwalifikowaniem - wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez WSA - nie przemawiają w szczególności przedstawione wyżej definicje pojęć, wskazane w załączniku I do decyzji Komisji. Brak w przywoływanych przepisach regulacji pozwalającej uznać, że o tym, która z upraw jest uprawą w plonie głównym decyduje czas, przez jaki roślina była uprawiana w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Nawet gdyby ocenę czy uprawa jest uprawą w plonie głównym uzależniać od tego czy uprawa ta zajmuje działkę przez większą część okresu wegetacyjnego - to brak prawnego dookreślenia tego zwrotu, nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, że ww. okres produkcyjny (1 września 2005 r. - 31 sierpnia 2006 r.) może być utożsamiany z okresem wegetacyjnym. W analizowanych przez WSA przepisach nie znajduje też oparcia stwierdzenie (jak uczynił to organ a czego Sąd nie kwestionował), że dla określenia jak uprawa jest uprawą w plonie głównym znaczenie ma czy osiągnięto z niej plon czy dochody.

Przychylić należy się do stanowiska kasatora, że przywołane przepisy, będące przedmiotem wywodów WSA, nie dotyczą zasad kwalifikowania roślin do upraw w plonie głównym, zatem w tym zakresie Sąd pierwszej instancji zinterpretował je w sposób błędny.

Zwrócenia uwagi wymaga tymczasem, że zgodnie z art. 5 ust. 1a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, przy czym w ust. 6 tego artykułu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia, wzorów wniosków o pomoc na działania określone w art. 1 ust. 1, w tym na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

W wykonaniu powyższej delegacji 13 stycznia 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie w sprawie wzoru wniosku o pomoc finansową na działanie "wspieranie gospodarstw niskotowarowych".

Zgodnie z wzorem wniosku - stanowiącym załącznik do ww. aktu wykonawczego - wnioskodawca w dziale VI ("Charakterystyce gospodarstwa rolnego") zobowiązany jest podać wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego, która winna odpowiadać tej wielkości wyliczonej w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, stanowiącym załącznik do wniosku, wymienionym w dziale IV. W dziale X ("Oświadczenie o sposobie użytkowania działek rolnych") w kolumnie 3 wpisuje się roślinę uprawną, przy czym - według instrukcji wypełniania tego wniosku - dla roku początkowego podać należy dane dotyczące roślin uprawianych w plonie głównym w okresie między 1 września 2005 r. a 31 sierpnia 2006 r.

W tym stanie rzeczy - skoro warunkiem koniecznym udzielenia pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych(...) jest wielkość ekonomiczna gospodarstwa w określonej wysokości EJW, ta zależy od rodzaju upraw, a deklarowana (w roku początkowym) uprawa ma być uprawą w "plonie głównym" - przyjąć należy, że prawidłowe zrozumienie omawianej przesłanki przyznania płatności wymaga właściwego zinterpretowania pojęcia "plonu głównego".

Tak też kwestie tę zdawał się zresztą rozumieć WSA, skoro wskazał, że w sprawie, w której zastosowanie znajduje § 3 pkt 3 lit. b powoływanego aktu wykonawczego, istota problemu sprowadzała się do pojęcia "plonu głównego".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględniając wszystkie przytoczone regelacje uznać należy, że jeżeli uprawa w roku początkowym rozpoczyna się w okresie produkcyjnym, uprawa ta odpowiada sposobowi użytkowania gruntów rolnych wskazanemu we wniosku "pomocowym", mieści się w strukturze produkcji roślinnej w gospodarstwie - przewidzianej planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, do realizacji którego celem restrukturyzacji gospodarstwa niskotowarowego producent rolny zobowiąże się (vide § 3 ust. 4 lit. a) i § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia) - to dla potrzeb rozpoznania wniosku o przyznanie płatności do gospodarstwa niskotowarowego jest rośliną uprawianą w plonie głównym.

Według składu orzekającego NSA błędne rozumienie pojęcia plonu głównego - wywiedzione z postanowień decyzji Komisji 85/377/EWG, do której prawodawca odsyła w § 3 ust. 3 llit. B) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych (...) - uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Wadliwość powyższej wykładni rzutowała na ustalenia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2007 r.

Zastosowanie konkretnej normy prawa materialnego zasadne jest bowiem gdy stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi wyrażonemu w tejże normie.

Jednocześnie to norma prawa materialnego wskazuje, jakie okoliczności w sprawie są istotne i winny być ustalone celem jej zastosowania. To z kolei zależy od wykładni stosowanej normy materialnoprawnej.

Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy i prawidłowo odczytana hipoteza określonej normy prawa materialnego pozwalają zatem na niewadliwą subsumcję. Wobec powyższego przyjąć należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędna jego wykładnie może być stawiany i może być skuteczny mimo braku zarzutów podważających stan faktyczny ustalony w sprawie.

W świetle powyższego, wobec oparcia skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych podstawach, zaskarżony wyrok należało uchylić w całości a sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.