Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 552/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1. art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 7,77, 75 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2004 rok uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.) oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania A.M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w z dnia [...] wydanej w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wywodził, że w dniu 1 czerwca 2004 r. A.M. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. We wniosku strona zadeklarowała jedną działkę rolną A (pszenica ozima), położoną na działce ewidencyjnej Nr [...], znajdującą się w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o pow. 1,98 ha do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz 1,98 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO).

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] przyznał wnioskodawczyni płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 996,55 zł.

Po wydaniu przedmiotowej decyzji wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania w/w decyzji, a nieznane Kierownikowi Biura Powiatowego w momencie jej wydawania. Stwierdzono mianowicie nieprawidłowości dotyczące działki ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]. Wniosek na tą sama działkę złożył bowiem również inny producent rolny, tj. J.O. Okoliczność ta uzasadniła potrzebę przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, które jednoznacznie rozstrzygnęłoby kwestię posiadania działki ewidencyjnej o numerze [...].

W związku z tym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Nr [...] [...]. W prowadzonym postępowaniu wznowieniowym organ administracji, opierając się na dowodach z oświadczeń J. O., A.M., A. S., S. M. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję dotychczasową i odmówił A.M. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Strona odwołała się od tej decyzji, a w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARIMR decyzją z dnia [...] uchylił decyzję dotychczasową Nr [...] z dnia [...] i odmówił stronie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

A.M. odwołała się od tej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Strona wystąpiła ze skargą na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 roku, w sprawie sygn. akt II SA/Lu 728/06 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po przeprowadzeniu ponownego postępowania dowodowego w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 (protokół z rozprawy z dnia [...]) decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił stronie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

A.M. odwołała się od tej decyzji, w wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji przekazują mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARIMR, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił decyzję dotychczasową i odmówił A.M. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Rozpatrując sprawę oraz odwołanie od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR argumentował, że zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, z późn. zm.) płatności bezpośrednie przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanego dalej producentem rolnym, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej gruntami rolnymi (art. 2 ust. 1 ). Płatności bezpośrednie przysługują podmiotowi (osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, który posiada gospodarstwo rolne. Najistotniejszym składnikiem gospodarstwa rolnego w sensie przedmiotowym jest grunt rolny, bez niego bowiem nie może istnieć gospodarstwo rolne. Płatności bezpośrednie przyznawane są na znajdujące się w posiadaniu tego podmiotu grunty rolne.

W tym kontekście organ odwoławczy podkreślał, że posiadanie gruntów rolnych jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania dopłat do tychże gruntów. Definicja posiadania, została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (art. 336 i art. 337 k.c.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślano, że z art. 336 k.c. wynika, iż o uznaniu za posiadanie decyduje faktyczne władztwo nad rzeczą sprawowane przez właściciela, jej użytkownika, zastawnika, najemcę, dzierżawcę lub mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Przepisy te stanowiąc więc o faktycznym władztwie nad rzeczą, które decyduje o istnieniu stanu posiadania. Posiadacz włada rzeczą jak właściciel, a w związku z tym powyższy zwrot wskazuje na to, iż zakres władztwa jest zdeterminowany treścią prawa własności. Jeżeli władztwo faktyczne nad rzeczą przynależy do właściciela, będzie on jej posiadaczem samoistnym. W świetle art. 336 k.c. zakres władztwa nad rzeczą może odpowiadać uprawnieniom użytkownika, zastawnika, najemcy - jest to posiadanie zależne. Posiadacz zależny włada rzeczą jedynie jako użytkownik, a dopuszczalne jest również posiadanie zależne sprawowane przez podmiot, który faktycznie włada rzeczą bez konieczności przedstawiania tytułu prawnego.

Organ odwoławczy podkreślał, że kolejnym warunkiem przyznania płatności bezpośrednich jest utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej Utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska to: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca w przypadku łąk; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 65, poz. 600, z późn. zm.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślał ponadto, że pojęcie posiadania funkcjonujące na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ma treść zdefiniowaną w Załączniku I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 roku zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od decyzji oraz regionów i okręgów, dotyczących przebiegu struktury gospodarstw rolnych, z świetle której posiadaczem gospodarstwa rolnego jest osoba fizyczna, na której rachunek i w imieniu której gospodarstwo jest prowadzone oraz która prawnie i ekonomicznie podejmuje ryzyko ekonomiczne gospodarstwa. Posiadacz może być bezpośrednim właścicielem gospodarstwa, może je wydzierżawić, może być długoterminowym dzierżawcą dziedzicznym, użytkownikiem lub powiernikiem.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U z 2004 r. Nr 6, poz. 40, z późn. zm.) płatność przyznaje się na wniosek producenta rolnego, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Oznacza to, że wnioskodawca sam określa treść swojego żądania. Dlatego też, decyzje w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, Kierownik Biura Powiatowego wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Jednocześnie zadaniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest zbadanie, który z podmiotów faktycznie utrzymuje grunty rolne w dobrej kulturze rolnej w roku przypadającym na rok ubiegania się o płatność.

Organ odwoławczy podkreślał w tym kontekście, że w sprawie A.M. przedmiot sporu dotyczył posiadania działki nr [...] znajdującej się w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], która zadeklarowana została we wnioskach dwóch producentów rolnych, tj. A.M. oraz J. O.. Kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w 2004 roku był posiadaczem działki nr 208.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślał, że zgodnie z art. 89 k.p.a organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Wskazywał w tym względzie, iż w Biurze Powiatowym ARiMR w dniach [...], [...] oraz [...] odbyły się rozprawy administracyjne. Podnosił w związku z tym, iż podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej w dniu [....] świadek S. M. zeznał m.in.: "tą działkę użytkują O., dokładnie nie wiem ale najprawdopodobniej młody O. Przynajmniej kilka lat Pan O. na tej działce pracował", a świadek A. S. zeznała m.in., że "na działce widziałam starego O. i syna młodszego S.." Organ odwoławczy podnosił, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że właścicielem spornej działki od dnia 11 listopada 1990 r. jest A. M. (zawiadomienie Urzędu Miejskiego [...] Wydział Planowania i Finansów NR [...]). Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, działka ta była uprawiana przez J.O., który przejął ją w posiadanie od dotychczasowego posiadacza L.O. W przypadku zaś przekazywania przez poprzedniego posiadacza (gospodarstwa, działki) swemu następcy, działka zostaje przypisana do gospodarstwa następcy, jeśli ziemia jest obrabiana wraz z resztą gospodarstwa, zatrudniona jest przy tym ta sama siła robocza i wykorzystywane są te same środki produkcji co w pozostałym gospodarstwie (Załącznik I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 roku zmieniającego decyzję Komisji 2000/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych). W dniu 26 sierpnia 2003 r. w K. J.O. zawarł Umowę kontraktacji nr [..] z firmą "A" sp z o.o. na podstawie której zobowiązał się wyprodukować i dostarczyć nasiona siewne trawy z areału o pow. 3 ha. Okres planowania poszczególnych plantacji wynosił 2 lata. W tym celu producent rolny zakupił w dniu 18 września 2003 r. 30 kilogramów trawy celem dokonania zakontraktowanego zasiewu (faktura VAT Nr [...]). Z protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] wynika, że J.O. dokonał zasiewu trawy na całym areale określonym w umowie, między innymi na działce numer [...], a od 2004 roku przejął prowadzenie gospodarstwa. Zeznał, że "w 2004 roku już osobiście wykonywałem prace między innymi na działce nr [...] i dlatego zadeklarowałem tą działkę we wniosku o dopłaty, trawa na nasiona została wsiana razem ze zbożem, gdyż tak się praktykuje rolniczo. Trawa ta rosła trzy lata. Trawę tą kosiłem dwa lata 2005 i 2006, gdyż tego wymaga praktyka rolnicza". W związku z powyższym we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 na działce ewidencyjnej [...] J.O. zadeklarował uprawę pszenicy.

W związku z powyższym uznano, że działka numer [...] położona w województwie [...], powiat [...], gmina [....], obręb [....] była w posiadaniu J. O., który przejął ją w posiadanie od dotychczasowego posiadacza L. O.. Działka Nr [...] została więc wykluczona z wniosku A.M. Fakt ten spowodował, że powierzchnia gospodarstwa, zadeklarowana przez A.M., była mniejsza niż minimalna powierzchnia gospodarstwa uprawniona do dopłat bezpośrednich.

Organ odwoławczy argumentował w związku z powyższym, że z materiałów dowodowych zebranych w przedmiotowej sprawie wynika, jednoznacznie, że A.M. nie była faktycznym użytkownikiem spornej działki, gdyż działalność rolniczą na spornej nieruchomości prowadził we własnym imieniu i na własną rzecz, a nie w imieniu A.M., producent rolny w osobie J.O.

Z oświadczenia A.M. z dnia 18 maja 2005 r. wynika, iż wystąpiła ona o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, gdyż posiadała tytuł prawny do działki objętej wnioskiem. Jednocześnie oświadczyła, iż zlecała wykonywanie prac polowych na działce numer [...] za wynagrodzeniem L. O. Negowała również istnienie pomiędzy nią, a J.O. umowy dzierżawy na działkę o numerze [...]. Według organu odwoławczego, twierdzenia strony zawarte w oświadczeniu w zderzeniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków oraz dowodów z dokumentów nie zasługują na wiarę. Podkreślał bowiem, że jasno i logicznie wynika z akt sprawy, że A.M. będąc bezspornie właścicielką, nie była posiadaczem w roku gospodarczym 2004 działki ewidencyjnej o numerze [...] zadeklarowanej we wniosku o płatności. Działkę tą faktycznie użytkował inny producent rolny. W tym kontekście organ podkreślał, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. Unijne dopłaty do gruntów rolnych przysługują wyłącznie ich faktycznym posiadaczom, niezależnie od tytułu prawnego. Jeżeli więc właściciel gruntów nie jest jednoznacznie ich posiadaczem, nie dostanie dopłaty. Podczas jej przyznawania nie ma też znaczenia, czy jest to posiadanie w złej lub dobrej wierze i czy toczy się ewentualnie spór sądowy.

Argumentował, rekapitulując swoje stanowisko, ze w związku z powyższym sporna działka ewidencyjna o numerze [....] znajdującą się w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] oraz zadeklarowana na niej działka rolna A o pow. 1,98 ha zostały wykluczone z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 co spowodowało odmowę przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

A.M. wystąpiła ze skargą na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Szeroko opisując w uzasadnieniu skargi okoliczności sprawy, skarżąca podkreślała, że w jej przekonaniu organy administracji publicznej wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji wydały sprawie wadliwe rozstrzygnięcia. Argumentowała, że postępowanie w sprawie prowadzone było z naruszeniem zasad obiektywności. Podkreślała, że wbrew ustaleniom organów to ona była i jest posiadaczem przedmiotowej działki rolnej.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż nie są one zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu podkreślenia wymaga znaczenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z przepisu tego wynika, że zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu "ocena prawna" dotyczyć może stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa (materialnego i procesowego), prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, zastosowania konkretnego przepisu prawa, jako podstawy prawnej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia wykładni przepisów obowiązującego prawa oraz sposobu ich zastosowania konkretnej rozpatrywanej sprawie. Związanie oceną prawną, o której stanowi przywołany przepis, wyłącza zaś tylko i wyłącznie istotna zmiana stanu prawnego lub okoliczności stanu faktycznego sprawy, a także wzruszenie wyroku Sądu w trybie przewidzianym przepisami prawa.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie sygn. akt II SA/Lu 728/06, orzekając ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] wskazując, jako podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd szeroko i szczegółowo argumentował odnośnie stwierdzonych naruszeń prawa, adresując do organów administracji publicznej szczegółowe wytyczne odnośnie dalszego toku postępowania.

W tym też kontekście odnosząc się do stanu sprawy podkreślić należy, że: 1) z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia [...] (k. 222 – 226 akt administracyjnych) wynika, ze wezwany na nią, jako pełnomocnik strony – A.M.- L.M. oświadczył, że nie jest już pełnomocnikiem strony, albowiem pierwotnie udzielone mu pełnomocnictwo (k. 144 akt administracyjnych) do reprezentowania A.M. zostało odwołane przez mocodawczynię po wydaniu decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, a nowego pełnomocnictwa nie posiada; 2) mimo oświadczenia L.M. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną odnotowując w jej protokole obecność L. M., jako pełnomocnika strony; 3) w odwołaniu od wydanej następnie decyzji z dnia [...] A. M. podnosił między innymi, że rozprawa administracyjna przeprowadzona została bez jej udziału i powiadomienia jej o terminie, jak również, że brał w niej udział jej były pełnomocnik; 4) z adresowanym do A.M. wezwaniem do wyjaśnienia kwestii dotyczących odwołania pełnomocnictwa dla L. M. organ pierwszej instancji wystąpił po wydaniu decyzji i złożeniu odwołania od niej przez A. M. 5) organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia argumentując, że postępowanie dowodowe nie było wystarczające dla ustalenia faktycznego posiadacza działki nr [...], jak również, że strona nie została skutecznie powiadomiona o terminie zakończenia postępowania; 6) w ponownie prowadzonym postępowaniu, które jak wynika z akt sprawy ograniczało się tylko i wyłącznie do wymiany korespondencji między organem administracji, wszystkie pisma organ administracji publicznej adresował bezpośrednio do strony pomijając, zgodnie ze stanowiskiem A. M. zawartym w odwołaniu oraz L.M. zawartym w protokole rozprawy z dnia [...], jej dotychczasowego pełnomocnika; 7) w postępowaniu tym nie zostały przeprowadzone żadne czynności dowodowe; 8) organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony od decyzji z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Według Sądu, analiza argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji wskazuj na to, że w dalszym ciągu swoją aktualność zachowuje stanowisko WSA w Lublinie zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Lu 728/06. Analiza argumentacji organów administracji publicznej jednoznacznie wskazuje przy tym i na to, że ponownie orzekając w sprawie nie zrealizowały one wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu w sprawie sygn. akt II SA/Lu 728/06.

Kwestią sporną w sprawie jest posiadanie działki o nr [...] determinujące w konsekwencji treść rozstrzygnięcia w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Z analizy akt sprawy wynika, że kwestia posiadania spornej działki gruntu nie została wyjaśniona i ustalona w sposób czyniący zadość zasadom legalizmu, prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów określonym w art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Brak jest w tym zakresie, wbrew stanowisku organów administracji, jakichkolwiek jednoznacznych, przekonujących i logicznych ustaleń, który mogły by być uznane za faktyczną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nastąpiło w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, tym samym na podstawie dowolnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji również na podstawie dowolnych ocen i wniosków formułowanych na ich gruncie. Za dowolne uznać bowiem należy takie ustalenia, które jakkolwiek znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, to jednak w materiale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut ich dowolności niweczą, bowiem dopiero ustalenia dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co jest warunkiem koniecznym i niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia czyniącego zadość dyspozycji art. 7 k.p.a.

O przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów świadczy zaś zwłaszcza to, że organ administracji publicznej pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę postępowania i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Analiza argumentacji zawartej w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie przekonuje, że o tym, że tak jak w sprawie sygn. akt II SA/Lu 728/06, organy administracji publicznej odwołują się formalnej teorii dowodowej wyrażającej się w jej skrajnej formie w zasadzie testus unus testus nullus. W zakresie odnoszącym się do oceny argumentacji organów administracji publicznej, w całej rozciągłości odwołać się więc należy do stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2006 r., w sprawie sygn. akt II SA/LU.

Powielając wadliwości pierwotnie wydanych w sprawie decyzji organy administracji ponownie wadliwie oceniły przeprowadzone dowody, formułując na ich podstawie wadliwe wnioski, dowodów tych ze sobą nie konfrontowały, albo czyniły to bez należytej staranności, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że swojego stanowiska nie uzasadniły w sposób, który czyniłby zadość dyrektywie określonej w art. 107 § 3 k.p.a. i tym samym realizował podstawowe funkcje uzasadnienia decyzji (funkcja podstawy kontroli trafności decyzji, funkcja perswazyjna). W tym względzie wskazać należy chociażby na to, że na przykład z okoliczności, że J.O. pracował na działce nr [...] i wykonywał na niej prace polowe, nie musi wcale wynikać fakt, jak wywodzą to organy administracji, że działkę tę posiadał, zwłaszcza że skarżąca kwestionując okoliczność istnienia umowy dzierżawy podaje, że J. O. zlecała wykonywanie określonych prac. W związku z tym, istotne jest więc ustalenie, w jakim charakterze prace te on wykonywał, czy działał sam, czy też na zlecenie właścicielki działki nr [...]. Ponadto, odnośnie spornej kwestii istnienia ustnej umowy dzierżawy, co do której Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Lu 728/06 szeroko się odnosił podważając argumentację organów administracji zawartą w uzasadnieniach pierwotnie wydanych w sprawie rozstrzygnięć (por. s. 6 – 7 uzasadnienia wyroku) wskazując na potrzebę gruntownego jej wyjaśnienia, zwrócić należy uwagę na brak jakiegokolwiek odniesienia się, w kontekście stanu faktycznego sprawy i jego poszczególnych elementów (między innymi, ale nie tylko, faktu przekazania gospodarstwa rolnego przez L.O. J. O.) do regulacji zwartych w ustawie Kodeks cywilny. Ponad wszelką wątpliwość ocena dokonywana z perspektywy przepisów k.c. regulujących stosunki umowne będzie istotna dla ustalenia istnienia albo nieistnienia ustnej umowy dzierżawy między A.M. a J. O. W tym kontekście istotne będzie również odniesienie się przez organy administracji do wszystkich niekonsekwencji wypływających w tym względzie z zeznań J.O. , L. O., A.S., S.M. oraz z treści znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń. Wymagają one jednoznacznego i stanowczego rozstrzygnięcia, czyniącego zadość w warstwie argumentacyjnej dyrektywom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego zwrócić należy również uwagę i na to, że z analizy treści protokołu rozprawy z dnia [...] wynika, że wezwani na nią w charakterze świadków L. O.(k. 218 akt administracyjnych), J.O. (k. 216 akt administracyjnych) przesłuchiwani byli jednocześnie. Taki sposób przeprowadzania dowodu z zeznań świadków uchybia obowiązującym w tym zakresie zasadom i standardom. Uniemożliwia to organowi przeprowadzającemu dowód, między innymi konfrontowanie świadków i ich zeznań, a ponadto, co najistotniejsze uniemożliwia jego prawidłową ocenę.

W kontekście sposobu prowadzenia rozprawy i jej przebiegu, na marginesie zwrócić należy uwagą również na to, że L. M. zawiadomiony o terminie przedmiotowej rozprawy, jako pełnomocnik A.M., już na jej wstępie poinformował, co odnotowano w protokole rozprawy, o wypowiedzeniu pierwotnie udzielonego mu pełnomocnictwa. Oświadczył, że nie jest już pełnomocnikiem A. M. i wskazał na okoliczności wypowiedzenia stosunku reprezentacji, które to okoliczności mocodawczyni potwierdziła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...].

Organ administracji publicznej nie miał więc żadnych podstaw, aby uznać, że strona jest prawidłowo reprezentowana, tym samym nie miał żadnych podstaw, aby bez udziału strony i prawidłowego zawiadomienia jej o terminie rozprawy administracyjnej, rozprawę tę prowadzić. Organ administracji publicznej jest bowiem zobowiązany z urzędu do badania prawidłowości pełnomocnictwa i nie powinien dopuścić do udziału w sprawie osoby, która nie legitymuje się pełnomocnictwem. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym zastępstwa strony przez pełnomocnika należycie nieumocowanego i niewylegitymowanego stanowi bowiem naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 19 czerwca 1998 r., w sprawie sygn. akt SA/Lu 641/97). Jakkolwiek więc wątpliwość w zakresie odnoszącym się do istnienia umocowania (pełnomocnictwa) do działania w imieniu strony, powinna skutkować, zwłaszcza w kontekście normatywnej treści zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., obowiązkiem podjęcia przez organ administracji publicznej działań i czynności zmierzających do jej wyjaśnienia, co powinno wyrazić się w wystąpieniu (wezwaniu) do strony o stanowcze i jednoznaczne wypowiedzenie się w tej kwestii.

W tym względzie wskazać bowiem należy, że w zakresie nieuregulowanym w k.p.a. do pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, odpowiednie i posiłkowe zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks cywilny (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 1999 r. w sprawie sygn. akt I SA 1535/98; wyrok NSA z 4 lipca 2006 r., w sprawie sygn. akt II OSK 941/05). Podkreślenia również wymaga, że jakkolwiek przepisy k.p.a. nie stanowią wprost o dopuszczalności odwołania pełnomocnictwa, to jednak dopuszczalności odwołania udzielonego pełnomocnictwa nie sposób podważać i kwestionować. W związku z powyższym, zwłaszcza w kontekście posiłkowego i odpowiedniego stosowania przepisów k.c., wypowiedzenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza zaś skuteczność jego wypowiedzenia musi być oceniana z perspektywy reguł wynikających z art. 101, art. 102 oraz art. 105 k.c. W kontekście wypowiedzenia (odwołania) udzielonego pełnomocnictwa w zupełnie naturalny i oczywisty sposób ujawnia się kwestia uzewnętrznienia tego aktu woli wobec organu administracji publicznej oraz innych uczestników postępowania.

Posiłkując się odpowiednio regulacją art. 94 § 1 k.p.c. stwierdzić należy, że skuteczność wypowiedzenia (odwołania) pełnomocnictwa przez mocodawcę w stosunku do organu administracji publicznej nie jest warunkowane zawiadomieniem o treści tego aktu woli pochodzącym od mocodawcy. Może ono pochodzić również od pełnomocnika, któremu pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. Odnośnie formy uzewnętrznia treści oświadczenia woli o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym za prawidłową, tym samym dopuszczalną, uznać należy formę właściwą do jego udzielenia, tj. zarówno formę pisemną, jak i ustną poprzez zgłoszenia faktu wypowiedzenia pełnomocnictwa do protokołu (art. 33 § 2 kpa).

W związku z powyższym stwierdzić należało, że skarga A. M. jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji publicznej przeprowadzą postępowanie wyjaśniające w sposób uwzględniający realizację zasad określonych w art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a.. Rozpatrzą wnikliwie i rzetelnie wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i dowody podejmując przy tym, o ile będzie to konieczne i uzasadnione, niezbędne działania z urzędu. Przeprowadzone w sprawie dowody ocenią w sposób czyniący zadość zasadzie swobodnej ich oceny uwzględniającej kryteria wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki. Wydając rozstrzygnięcie adekwatne w swej treści do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych uzasadnią je w sposób czyniący zadość, tak w jego warstwie prawnej, jak i (zwłaszcza) faktycznej, dyrektywie zawartej art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.