Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 24/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 6, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. P. (dalej: "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ") z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] października 020 r. nr [...]

o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Strona złożyła wniosek o umorzenie części należności z tytułu składek:

- Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lipca 2014 r. do lipca 2018 r. oraz od września do grudnia 2018 r.;

- ubezpieczenia zdrowotne za okres od grudnia 2017 r. do lipca 2018 r. oraz od września do grudnia 2018 r.;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2015 r. do lipca 2018 r. oraz od września do grudnia 2018 r.

Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] organ na podstawie:

1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266; dalej "u.s.u.s") odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł;

2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.

Strona złożyła wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2020 r. organ utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2020 r. W toku prowadzonego postępowania organ zbadał, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 5 i 6 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej: "Rozporządzenie").

Organ ustalił, że:

1) przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2) przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

3) nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s – zgodnie z dokumentem ZUS ZWPA 30 września 2019 r. strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na działalności prawniczej; organ wskazał, że strona posiada następców prawnych; zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa muszą wystąpić łącznie - wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki;

4) przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - na chwilę obecną nie został ustalony element całkowitej nieściągalności przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż wobec zadłużenia na koncie strony jako płatnika składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. prowadzone, które nie zostało zakończone.

Zdaniem organu przytoczone powyżej przesłanki, stanowiące zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności, nie zachodzą wobec strony, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku.

W ocenie organu w sprawie nie wystąpiły również okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia który wskazuje, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W sprawie nie ma zastosowania względem strony przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, ponieważ strona nie prowadzi już działalności gospodarczej. Następnie organ wskazał, że wystąpienie przesłanki,

o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Strona powołała się we wniosku na problemy zdrowotne, wskazała na chorobę wrzodową, niedomykalność zastawki serca, chroniczną anemię ze stanami zagrażającymi życiu, a nadto od listopada 2017 r. ma ciężką postać astmy i używa inhalatorów wziewnych dla osób z niewydolnością oddechową, ma także dyskopatię wszystkich kręgów od szyjnych do lędźwiowych. Nadto strona wskazała we wniosku na problemy zdrowotne brata, który jest po czterech operacjach, w tym dwóch ratujących życie, funkcjonuje z wyciętymi jelitami, wymaga specjalistycznej opieki zarówno, jeśli chodzi o żywienie jak i higienę. Natomiast [...]-letnia mama strony jest osobą schorowaną po przebytych kilku operacjach. Z uwagi na powyższe, organ wskazał w uzasadnieniu, że w sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby stronę całkowicie i trwale

z możliwości aktywności zarobkowej. Do akt sprawy nie zostały przez stronę przedłożone dokumenty, z których wynikałoby, że posiada całkowitą niezdolność do pracy, bądź sprawuje wyłączną całodobową opiekę nad przewlekle chorymi członkami rodziny. Organ podkreślił, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Natomiast w przypadku strony przesłanka taka nie zachodzi, gdyż strona nie posiada przeciwskazań do podjęcia pracy zarobkowej w celu poprawy swojej sytuacji bytowej. W sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby stronę całkowicie i trwale z możliwości uzyskiwania dochodów.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do tutejszego sądu wskazując, że organ nie rozpatrzył prawidłowo materiału dowodowego w sprawie i nie wyciągnął prawidłowych wniosków opartych na stanie faktycznym sprawy, opartym na posiadanej dokumentacji dot. ciężkiej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej strony, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie posiada waloru merytoryczności.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza prawo oraz eliminuje potrzebę i cel regulacji zawartych w art. 28 u.s.u.s. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Następnie pismem z 21 stycznia 2021 r. skarżąca uzupełniła zarzuty podniesione w skardze.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł

o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy.

Nakreślając ramy prawne sprawy wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Katalog przesłanek całkowitej niewypłacalności zawarty w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest wyczerpujący i stanowi zamknięty wykaz sytuacji, w których można uznać, że wystąpiła całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści przytoczonego powyżej art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie zatem wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie

w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie wystąpił stan całkowitej nieściągalności. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., umożliwia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejście do rozważania dalszych okoliczności, które mogą uzasadniać umorzenie zadłużenia, bądź jego odmowę.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 powyższego rozporządzenia, stosownie do którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Przy wykładni użytego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. pojęcia "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych

w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny,

a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania

i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Przywołane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s.

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych wydawana jest bowiem na zasadzie uznania administracyjnego. Tego uznania administracyjnego nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, z uwagi na to, że organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 K.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. Organ zatem przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany jest do uwzględnienia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, oraz do stosowania przy wydaniu decyzji przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Tym samym czyniąc ustalenia faktyczne sprawy w toku postępowania dowodowego, a następnie dokonując subsumpcji tego stanu do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisami oraz regułami logiki. W szczególności zastosowanie znajdują art. 7 kpa, stanowiący, że w postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 77 § 1 kpa, z którego wynika, obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego pod kątem kompletności zgromadzonego materiału dowodowego, prawidłowości dokonanej przez organ oceny dowodów z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego i reguł logiki oraz zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego. Podkreślić natomiast należy, że uprawnienie w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego. Jest to bowiem jak już przedstawiono powyżej decyzja uznaniowa, którą organ jak każdą inną decyzję zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie zawiera na przesłanki, jakimi kierował się Zakład odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, nie ma żadnych wątpliwości, że wniosek skarżącej dotyczył nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 2014 r. do 2018 r. w kwocie [...]zł.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie

w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Sąd w pełni akceptuje stanowisko organu, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w dniu 22 lipca 2020 r. pod sygnaturą I SA/Sz 24/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2019 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Powyższy wyrok nie został zaskarżony skargą kasacyjną i stał się prawomocny z dniem 10 września 2020 r. Tym samym w rozpoznawanej obecnie sprawie przedmiotem oceny mogą być wyłącznie okoliczności nieobjęte w sprawie I SA/Sz 24/20. Obecne postępowanie nie może prowadzić do ponownej oceny przedmiotu, który został już prawomocnie osądzony.

Podstawowe znaczenie ma zatem analiza obu wniosków skarżącej o umorzenie należności.

W uprzednio wniesionym wniosku z dnia 4 czerwca 2019 r. skarżąca wskazała, że przyczyną powstania zaległości jest zły stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie zawodu. Sytuacja zdrowotna uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym i wymaga pomocy osób trzecich. Ponadto wskazała, że jest osobą po przebytym ciężkim krwotoku wewnętrznym, choruje przewlekle na chorobę wrzodową (krwotok nastąpił wskutek pęknięcia tętnicy na dwunastnicy), ostrą postać anemii oraz niedomykalność zastawki oraz cierpi na niedotlenienie i astmę. Podała również, że w 2013 r. doszło do załamania zdrowotnego, zaś w listopadzie 2017 r. przeszła ciężkie obustronne zapalenie płuc, leczone niestandardowo z uwagi na osłabienie odporności. We wniosku z 4 czerwca 2019 r. oświadczyła także, że jest na utrzymaniu mamy - D. P., która pobiera świadczenie emerytalne

w wysokości [...] zł., nie posiada żadnego majątku ani stałego dochodu. Wskazała, że posiada zaległości z tytułu składek na rzecz samorządu zawodowego, który przekracza kwotę [...]zł.

Rozpoznając sprawę wywołaną wnioskiem z dnia 4 czerwca 2019 r. organ ustalał sytuację majątkową i rodzinną strony na dzień orzekania czyli na dzień [...] listopada 2019 r. i taka sytuacja została przez sąd oceniona i osądzona w wyroku

z dnia 22 lipca 2020 r.

Natomiast we wniosku datowanym na dzień 13 sierpnia 2020 r. i złożonym jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku w sprawie I SA/Sz 24/20 strona powołała się na te same problemy zdrowotne, tj. wskazała na chorobę wrzodową, niedomykalność zastawki serca, chroniczną anemię ze stanami zagrażającymi życiu, podała także, że od listopada 2017 r. ma ciężką postać astmy i używa inhalatorów wziewnych dla osób z niewydolnością oddechową, ma także dyskopatię wszystkich kręgów od szyjnych do lędźwiowych. Nadto strona wskazała we wniosku na problemy zdrowotne brata, który jest po czterech operacjach, w tym dwóch ratujących życie, funkcjonuje z wyciętymi jelitami, wymaga specjalistycznej opieki zarówno, jeśli chodzi o żywienie jak i higienę. Natomiast 73-letnia mama strony jest osobą schorowaną po przebytych kilku operacjach. Dochód na dwie osoby to emerytura mamy w kwocie [...]zł, z której od sierpnia 2020 r. będą dokonywane potrącenia i dochód będzie wynosił [...] zł. Wskazała także, że posiada 17 - letni samochód o wartości około 5.000 zł, który od 4 lat jest niesprawny i nieużytkowany. Do wniosku strona dołączyła dokumenty z dokumentacji medycznej z lat 1997 do 2019 Ponadto wykonaniu zobowiązania organu z dnia 16 listopada 2020 r. strona załączyła zaświadczenie Przychodni Medycyny Rodzinnej P. z dnia 12 listopada 2020 r., z którego wynika, że jest leczona w poradni od 2006 r,. od 2010 r. nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia uniemożliwiające "normalne" funkcjonowanie z powodu znacznego osłabienia i spadku wydolności, od 2015 -2017 obraz choroby powikłany stanem zapalnym dolnych dróg oddechowych. Z zaświadczenia tego wynika także, że od 2018 r. nie zgłaszała się na wizyty.

Z lektury powyższych wniosków jednoznacznie wynika, że poza upływem czasu, co ma także wpływ na wzrost zadłużenia skarżącej, jedyną zmianą jaka wystąpiła jest podnoszona przez stroną okoliczność zmniejszenia wysokości dochodu jej matki z powodu potrąceń. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnego dowodu na tę okoliczność ani też nie wskazała z jakiego tytułu i na rzecz jakiego podmiotu potrącenia te miały być dokonywane.

Tożsame co do zasady zatem pozostają ustalenia dotyczące sytuacji materialno-bytowej skarżącej, tj.: w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z matką, utrzymywania się skarżącej z dochodu matki, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, zobowiązań pieniężnych, braku oszczędności i majątku skarżącej. Takie same pozostają także ustalenia sytuacji zdrowotnej. Weryfikacja sądowoadministracyjna powyższych okoliczności nastąpiła w sprawie I SA/Sz 24/20, w której za trafne sąd uznał stanowisko organu co do tego, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4a, 4b, 5 i 6 u.s.u.s.

W toku obecnie prowadzonego postępowania skarżąca nadal nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło również zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek nadal przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie wystąpiła także przesłanka stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ skarżąca nadal jest właścicielem samochodu osobowego, a przede wszystkim skarżąca, będąc w wieku aktywności zawodowej może wznowić zawieszoną działalność gospodarczą, stanowiącą źródło dochodu. Nie wystąpiło również ze względów oczywistych kryterium braku następców prawnych.

Sąd w sprawie I SA/Sz 24/20 podzielił także wnioski organu co do braku możliwości zastosowania przez organ art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Po raz kolejny podkreślić należy, że we wniosku podlegającym analizie

w niniejszym postępowaniu skarżąca powołała się na tożsamą sytuacją zdrowotną, zatem nie można obecnie sytuacji zdrowotnej jako przesłanki uzasadniającej umorzenie składek ocenić inaczej aniżeli uczynił to WSA w Szczecinie w sprawie

I SA/Sz 24/20.

Faktem jest, że wg oświadczenia skarżącej dochody dwuosobowej rodziny uległy zmniejszeniu z [...] zł do [...] zł oraz wzrosło zadłużenie skarżącej wobec samorządu zawodowego do kwoty [...]zł. Nadal jednak skarżąca nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia powodował jej niezdolność do pracy i trwale wykluczał ją z rynku pracy. Skarżąca nie przedłożyła także żadnych dokumentów, potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co skutkowałoby brakiem możliwości wykonywania przez nią pracy zarobkowej.

Zauważyć w tym miejscu należy, że dla spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, do umorzenia należności nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego, czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem (następstwem) choroby. Przy czym, jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W uprzednio rozpoznawanej sprawie okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej stanowiły przedmiot szczegółowych rozważań organu oraz sądu, który podzielił stanowisko organu co do tego, że w zaskarżonej decyzji nie kwestionując poważnych problemów zdrowotnych skarżącej prawidłowo stwierdził, że nie mają one bezpośredniego wpływu na osiąganie dochodu i sytuację majątkową strony z uwagi na fakt, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów świadczących o trwałej niezdolności do pracy, działalność gospodarczą prowadziła pomimo słabego stanu zdrowia, a następnie ją zawiesiła zamiast z niej zrezygnować, co oznacza, że jest możliwość jej wznowienia w przyszłości. W takiej sytuacji sąd uznał za słuszne stanowisko ZUS co do tego, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Nie sposób zatem zgodzić się z zarzutem skargi co do tego, że w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. ZUS powielił stanowisko z dnia [...] listopada 2020 r. skoro rozstrzygnięcie organu zapadło w oparciu o stan fatyczny ustalony na podstawie tych samych dowodów i oświadczeń strony. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie stwierdził, nie negował istnienia u niej chorób, jedynie wskazał, że nie przedstawiła dokumentacji medycznej, z której wynikałaby niemożność podjęcia przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Organ w sposób odmienny aniżeli życzyłaby sobie tego skarżąca ocenił zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych

i rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. przesłanki umorzenia zaległości. Ocena organu została dokonana w oparciu o prawidłowe ustalenia wynikające z dowodów przedstawionych przez stronę w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca zdaje się konsekwentnie nie zauważać, że tak jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z podjęciem przez przedsiębiorcę ryzyka lecz także z obowiązkami prawnymi do których zaliczyć należy obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Dodatkowo wskazać należy, że prowadzenie działalności w zakresie kancelarii radcy prawnego wiąże się z koniecznością zaangażowania na etapie wstępnym znacznie mniejszych środków aniżeli w przypadku wielu innych rodzajów działalności gospodarczej wymagających znacznego inwestowania w środki w postaci zaplecza czy wyposażenia. W przypadku działalności radcy prawnego najistotniejszym czynnikiem jest wykształcenie

i uprawnienia osoby prowadzącej taką działalność, a atrybuty te skarżąca posiadała

i posiada. Co więcej posiadanie tych atrybutów umożliwia jej podjęcie i prowadzenie działalności zgodnie z posiadanymi kompetencjami i wykształceniem w każdej chwili. W żaden sposób nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skargi negującym wnioski i argumentację organu. Przede wszystkim zgodzić należy się z oceną organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do tego, że jako radca prawny skarżąca posiada wysokie kwalifikacje zawodowe i rozległą wiedzę prawniczą, świadczenie pomocy prawnej polega przede wszystkim na udzielaniu porad, konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych oraz występowaniu przed organami i sądami, działalność ta może być wykonywana w różnych formach w tym w warunkach domowych przy wykorzystaniu dostępnych informacji i internetu. Innymi słowy skarżąca posiada znaczący potencjał w postaci wykształcenia prawniczego

i dodatkowych kwalifikacji zawodowych. Pomimo istnienia takiego potencjału skarżąca nie tylko go nie wykorzystuje, lecz po zakończeniu prowadzenia działalności nie wykazała żadnej aktywności w zakresie poszukiwania pracy zarobkowej.

Zdaniem sądu ten przedstawiony powyżej potencjał powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu dochodu gospodarstwa domowego, w którym pozostaje skarżąca, co z kolei czyni zbędnym odnoszenie dochodu wskazywanego przez skarżącą ze świadczenia matki do kryteriów minimum socjalnego i minimum egzystencji. Trudno bowiem nie zgodzić się z argumentacją organu co do tego, że po stronie skarżącej występuje niechęć do podjęcia pracy zarobkowej w jakimkolwiek zakresie pomimo pozostawania w wieku aktywności zawodowej i posiadania wysokich zawodowych kwalifikacji.

Brak przedstawienia przez skarżącą jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałyby przeciwskazania do podjęcia pracy zarobkowej zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami czy też dokumentów z których wynikałby stan niepełnosprawności uniemożliwia nie wzięcie pod uwagę potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącej.

W konsekwencji uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie, organ przeanalizował i uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną, rodzinną, a także zdrowotną skarżącej wskazując, z jakich powodów odmówił umorzenia zaległych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 kpa. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych

i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 kpa.

Skarżąca natomiast w toku postępowania nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga wniesiona w sprawie sprowadza się do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji oraz z treścią decyzji. Skarżąca nie wykazała, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.