Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1145/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 2,  art. 146  par. 2,  art. 145  par. 1, 147, 149, 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] października 2008 r., którą odmówiono uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]

o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. – zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

Zaskarżona decyzja zapadła po ustaleniu następującego stanu faktycznego:

Decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia

[...] września 1953 r. odmówiono dotychczasowym właścicielom: M. G., S. P., A. P.

i M. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], numer hipoteczny [...]

i stwierdzono, że budynki przeszły na własność Skarbu Państwa. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1954 r.,

nr [...].

Decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. stwierdzono nieważność w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zaskarżonych decyzji z dnia [...] września 1953 r. i z dnia [...] stycznia 1954 r. – jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Powyższa decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 1994 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa orzekł o przyznaniu na rzecz: S. P., A. R., M. S., J. T., H. P., K. P., A. G. i E. G. (następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości) odszkodowania o łącznej wysokości [...] złotych.

Nieruchomość oznaczona numerem ewidencyjnym [...] w obrębie [...] wpisana jest w księdze wieczystej nr KW [...] Sądu Rejonowego [...]. W dziale II tej księgi wpisano Miasto W. na wniosek z [...] marca 1995 r. wcześniej Prezydent W. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1992 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o odłączenie z nieruchomości "Hip. nr [...]" części działki nr [...] o pow. [...] m2 położonej w obrębie ewidencyjnym nr [...].

Na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1991 r. rep. [...] sporządzonego przez notariusza J. M. nastąpiło przekształcenie [...] Przedsiębiorstwa [...] w Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie [...].

Decyzją Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...] stwierdzono nabycie przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy [...] w W., oznaczonego jako działka nr [...]

z obrębu [...] o pow. [...] m2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 1996 r. nr [...] na skutek wniosku złożonego w dniu [...] września 1996 r. przez A. G. na podstawie art. 157 § 3 Kpa

w związku z art. 28 Kpa odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. o nabyciu przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 1997 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło w/w decyzję z dnia [...] października 1996 r. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 1997 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 158 § 1 Kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 1998 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez A. G. od w/w decyzji, uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 1997 r. i odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...]. W decyzji wskazano,

że pomimo tego, iż rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 1993 r. orzekało o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu, co do którego roszczenie mogli mieć spadkobiercy byłych właścicieli, nie narusza to jednak – wbrew twierdzeniu A. G. – art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, iż kwestionowana decyzja nie została wydana z naruszeniem praw osób trzecich, ponieważ na dzień

5 grudnia 1990 r. wniosek byłych właścicieli nieruchomości o przyznanie własności czasowej do przedmiotowego gruntu i zwrot znajdujących się na nim budynków był rozstrzygnięty ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. utrzymującą w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1953 r. Takie ustalenia doprowadziły do wniosku, że A. G. nie był stroną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

Decyzja z dnia [...] września 1998 r. stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 grudnia 2002 r. uchylił wskazane rozstrzygnięcie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji

z dnia [...] czerwca 1993 r. i stwierdziło nieważność decyzji Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu w/w decyzji Kolegium podało, że nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] marca

1993 r. orzekająca nieważność aktów administracyjnych z 1953 i 1954 r. które odmawiały dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Oznacza to, że wniosek z dnia [...] września 1948 r.

o przyznanie byłym właścicielom prawa wieczystego użytkowania do gruntu w/w nieruchomości mógł być ponownie rozpatrzony w oparciu o przepisy dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

W tym stanie rzeczy decyzja z dnia [...] czerwca 1993 r. mogła być podjęta dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu praw byłych właścicieli (lub ich następców prawnych). W dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość objęta decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. przejęta na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, potem Państwa, była obciążona roszczeniami osób trzecich. Roszczenia te powinny być rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną przed wydaniem decyzji z wniosku [...] Przedsiębiorstwa [...] w kwestii uwłaszczeniowej. Z tego właśnie powodu konieczne stało się stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Powyższa decyzja została doręczona [...] Sp. z o.o. na adres W. ul. [...], w dniu [...] czerwca 2004 r. pełnomocnik [...] Sp. z o.o. wystąpił

o wznowienie postępowania zaskarżonego decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r.,

nr [...] wskazując, iż Spółka była stroną postępowania, lecz nie brała udziału w postępowaniu w formie doręczenia decyzji, gdyż doręczenie to nie nastąpiło na prawidłowy adres.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło postępowanie zakończone własną decyzją dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. odmówiono

na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 146 § 2 Kpa uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2003 r., wskazując, iż orzeczenie zapadło z naruszeniem prawa bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a z okoliczności sprawy wynika, iż w razie uchylenia decyzji Kolegium mogłaby zapaść wyłącznie taka sama decyzja. Zdaniem Kolegium decyzja z dnia [...] grudnia 2003 r. jest prawidłowa, gdyż nie jest dopuszczalne uwłaszczenie państwowych i komunalnych dóbr prawnych, jeżeli pozostaje w toku do rozpoznania żądanie byłych właścicieli gruntów [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarska w decyzji

nr [...] wskazując, że prawidłowo określoną datą wydania decyzji powinien być dzień "[...] grudnia 2004 r.".

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2006 r. uchylił wskazane rozstrzygnięcie oraz poprzedzającą je decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał m. in. "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. i utrzymując zaskarżoną decyzję, dopuściło się obrazy przepisów prawa procesowego. Zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 151 § 2 i art. 146 Kpa, ponieważ nie można było wydać decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności z tego powodu, że w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, bez rozważenia faktu, że nie rozpoznany do tej pory wniosek następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości dotyczy działki oznaczonej numerem ewidencyjnym nr [...] jedynie w części, a mianowicie dotyczy dawnego numeru hip. [...] o pow. [...] m2. Skoro więc organ administracji uznał, że zachodzi przesłanka negatywna w postępowaniu wznowieniowym, to winien również rozważyć

w kontekście zakresu nierozpoznanego wniosku byłych właścicieli, dotyczącego ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej działaniem dekretu

o gruntach [...]".

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej od w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia

11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1162/06 oddalił skargę kasacyjną.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w oparciu

o art. 151 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 146 § 2 Kpa odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r.

nr [...], na mocy której uchylono decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

i stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...]. Kolegium

w uzasadnieniu decyzji podniosło, iż jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie kwestią nie budzącą wątpliwości jest, że nieruchomość położona

w W. przy [...] oznaczona jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 powstała z połączenia szeregu działek i w jej skład wchodzą: działka hip. nr [...] o pow. [...] m2, część działki hip. nr [...] o pow. [...] m2, część działki hip. nr [...] o pow. [...] m2, część działki hip. nr [...] o pow. [...] m2. W toku postępowania wyjaśniającego Skład Orzekający ustalił, że obecnie przed Prezydentem W. toczą się postępowania z wniosku byłych właścicieli hipotecznych

o ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntów pochodzących

z nieruchomości hip. nr [...] i [...]. W wyniku stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r.,

nr [...] nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia

1954 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. o odmowie K. P. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], nr hip. [...], pozostaje do rozpoznania wniosek byłego właściciela o ustanowienie użytkowania wieczystego co do części gruntu [...] (t.j. działki ewid. [...]). Natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1951 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. o odmowie K. P. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] (obecnie [..]) co oznacza,

iż pozostaje do rozpoznania wniosek byłego właściciela o ustanowienie użytkowania wieczystego co do gruntu hip. nr [...]. Następcą prawnym K. P. jest J. L., która została uznana za stronę niniejszego postępowania. Skład orzekający Kolegium wskazał, że orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej na skutek okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 Kpa wywołuje skutek prawny ex tunc, co oznacza,

że decyzja jest nieważna z mocy samego prawa od daty jej wydania. Kolegium podniosło również, że grunt położony przy ulicy [...], hip. nr [...] nie był przedmiotem żadnego postępowania administracyjnego dotyczącego prawidłowości jego nabycia przez Miasto W. W świetle powyższych okoliczności nierozpoznane pozostają ostatecznie roszczenia następców prawnych, właścicieli nieruchomości hip. nr [...], hip. nr [...]. oraz hip. nr [...], co do części gruntu [...] tj. działki nr ewidencyjny [...].

Bez wątpienia wnioski byłych właścicieli w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. zostały złożone przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zatem roszczenia te mają pierwszeństwo przed załatwieniem sprawy uwłaszczeniowej. Ponadto Kolegium podniosło, że wprawdzie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zachodzi przyczyna z art. 145 § 1 Kpa t.j. strona bez własnej winy nie brała udziału

w postępowaniu, to z okoliczności sprawy wynika, że w razie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. [...] wydaną w dniu [...] października 2008 r. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji skład orzekający podniósł, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Kolegium wskazało, iż związane wyrażonymi orzeczeniami Sądu wskazaniami, co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych Sądu, lecz nie jest równoznaczne z tym, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy organ ten ma ograniczyć się jedynie do realizacji tych wskazań, jeżeli dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy koniecznym okaże się wyjście ponad sprecyzowane przez Sąd wytyczne postępowania. Kolegium wskazało, iż w dacie orzekania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. jak

i Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 lipca 2007 r. – nie był znany fakt istnienia roszczeń do nieruchomości hip. nr [...] oraz hip. nr [...], a faktu tego nie mogło pominąć Kolegium ponownie rozpatrując sprawę. Pojawiła się bowiem nowa, nieznana wcześniej organowi nadzorczemu okoliczność istnienia roszczeń dekretowych

w stosunku do innych dawnych nieruchomości [...] w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej. Kolegium zaznaczyło, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu Administracyjnego ciąży na organie administracji lub sądzie, o ile nie nastąpiły istotne zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Kolegium powołało się w tym zakresie na wyroku NSA z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 240/06.

Skład orzekający podkreślił, że materialnoprawną przeszkodą uwłaszczenia jest istnienie nierozpoznanych roszczeń byłych właścicieli. W związku z tym nie budzi wątpliwości kwestia istnienia interesu prawnego następcy prawnego K. P. – J. L., która została uznana za stronę niniejszego postępowania, przy czym charakter roszczeń J. L. jest analogiczny jak A. G. W tym miejscu przywołano stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia

12 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1317/06 w którym wskazano, że "prawo byłych właścicieli do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej, ponieważ zostało tym osobom przyznane znacznie wcześniej niż prawo państwowych osób prawnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ponadto przekształcenie prawa zarządu (prawa znacznie słabszego) nie może odbywać się kosztem utraty po stronie dawnego właściciela prawa do zwrotu jego własności (prawa znacznie silniejszego) gdyż godziłoby to w konstytucyjną zasadę ochrony własności".

Skład orzekający podniósł, iż przepisy kodeksu nie przewidują odrębnego aktu organu administracji publicznej o uznaniu względnie odmowie uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego. Nieuzasadniony jest więc zarzut skarżącej Spółki, iż w przedmiotowej sprawie nie zostało wydane postanowienie

o wznowieniu postępowania, gdyż takie postanowienie zostało wydane w dniu [...] lipca 2004 r. Przedmiotem postępowania na tym etapie jest jedynie ustalenie czy są spełnione przesłanki wznowienia: wydanie postanowienia nie przesądza o losie decyzji ostatecznej, a zatem również wiążąco o kręgu podmiotów uznanych za stronę decyzji uwłaszczeniowej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r.,

nr [...] wniosła spółka [...] Sp. z o.o.

w W. reprezentowana przez radcę prawnego A. M. zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 147 i art. 149 Kpa poprzez dowolne rozszerzenie kręgu podmiotów biorących udział w postępowaniu oraz zakresu przedmiotowego sprawy poprzez objęcie decyzjami sprawy administracyjnej innej zarówno pod względem podmiotowym jak

i przedmiotowym, niż sprawa objęta decyzją ostateczną z [...] grudnia 2003 r.

- naruszenie art. 156 § 2 Kpa poprzez brak analizy nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r.,

- naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie uwzględnienie oceny prawnej i wskazania co dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 20076 i wyroku NSA

z dnia 11 lipca 2007 r.,

- naruszenie art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- naruszenie ustawy z 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości,

- naruszenie dwustronnej umowy [...] z dnia [...] listopada 1988 r.

w sprawie popierania i ochrony inwestycji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2008 r. oraz o zasądzeniu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania J. L. reprezentowana przez radcę prawnego A. S. wniosła o oddalenie skargi i przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. na okoliczność, iż budynek [...] stanowi budynek odpowiadający warunkom art. 5 dekretu z dnia 26 października o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] dla nieruchomości położonej w W. przy [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż organ administracji nie musi być ograniczony do podstawy wznowienia, a jest władny badać istnienie wszystkich podstaw wznowieniowych z wyłączeniem podstawy wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Zarzucono również, iż w sprawie pojawiły się różne okoliczności - nieznane wcześniej organowi – istnienie roszczeń dekretowych w stosunku do innych dawnych nieruchomości [...], wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej. W ocenie uczestniczki postępowania nie jest wykluczone w świetle wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2006 r. i wyroku NSA z dnia 11 lipca 2007 r. rozpatrywanie w postępowaniu nadzorczym również roszczeń dekretowych związanych z pozostałymi nieruchomościami wchodzącymi w skład działki nr [...], będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej, a ocena prawna zawarta w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego wydanego w danej sprawie wiąże wyłączenie w przypadku o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, a w zakresie ustalenia wszystkich stron postępowania organ nadzorczy jest obowiązany działać z urzędu. Uczestniczka podniosła, iż przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej była cała działka

nr [...] o pow. [...] m2, w skład której wchodziły dawne nieruchomości [...], do której roszczenia przysługują J. L. i między innymi A. G. Tak więc przedmiot decyzji uwłaszczeniowej, jak

i nadzorczej jest tożsamy.

Ponadto uczestniczka podniosła, iż roszczenie przewidziane w art. 7 dekretu [...] ma bezwzględne pierwszeństwo przed uprawnieniami osób prawnych wynikającymi z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nieodpłatne nabycie prawa wieczystego użytkowania w drodze decyzji uwłaszczeniowej nie jest chronione rękojmia publicznej wiary ksiąg wieczystych i nie może być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Uczestnik postępowania E. G. reprezentowana przez adw. T. Z. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podnosząc,

iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prowadząc wznowione postępowanie było zobowiązane ponownie ustalić stan faktyczny i prawny sprawy,

a następnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie prawidłowości decyzji z 1993 r.

w aspekcie przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa.

Uczestniczka podkreśliła, iż roszczenia do gruntu przy [...] istniały zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r. jak i w dacie [...] czerwca 1993 r., istniały również przez cały czas postępowania wywołanego wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Pominięcie J. L. w postępowaniu administracyjnym stanowiłoby oczywiste naruszenie przepisów postępowania. A organ podzielił oceną prawną sądów administracyjnych zawartą wydanych w tej sprawie poprzednio orzeczeniach, wypełnił wskazania tych sądów co do dalszego postępowania, a ponadto uwzględnił nowe okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności

z przepisami prawa procesowego oraz przepisami prawa materialnego. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie narusza prawa. W niniejszej sprawie granice danej sprawy wyznaczają decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] października 2008 r.,

nr [...] i z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] wydane po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] i po zapadnięciu wyroków wydanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt

I SA/Wa 1190/05 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1162/06.

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1190/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. nr [..] uznając, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. rozpatrując wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygającej decyzja z dnia [...] grudnia 2004 r.

i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, dopuściło się obrazy przepisów prawa procesowego – art. 151 § 2 i art. 146 Kpa przyjmując, iż w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej bez rozważenia faktu, że nie rozpoznany do tej pory wniosek następców prawnych, byłych właścicieli nieruchomości dotyczy działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] jedynie w części, a mianowicie dotyczy dawnego numeru hip. nr [...] o pow. [...] m 2. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1162/06 podtrzymał stanowisko Sądu I instancji i oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku.

Ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte

w poprzednim wyroku oraz do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Rozstrzygnięcie należy uznać za niezgodne z prawem jedynie wówczas, gdy nie uwzględnia wytycznych i oceny Sądu przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym.

Sąd po zapoznaniu się ze zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym nie podzielił zawartego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ art. 153 i art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzając, iż w toku ponownego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało swoje decyzje, opierając się na zebranym materiale dowodowym, przy uwzględnieniu istotnej zmiany okoliczności, które zaistniały po wydaniu wyroku zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak

i Naczelny Sąd Administracyjny, a mianowicie faktu istnienia roszczeń dekretowych w stosunku do innych dawnych nieruchomości [...] nr hip. [...] i nr [...] wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1993 r.

Zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

i Naczelnego Sądu Administracyjnego uwłaszczenie nie mogło nastąpić w zakresie,

w jakim do gruntu nieruchomości [...] przysługiwały roszczenia dekretowe dawnych właścicieli tych nieruchomości.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego właściciele nieruchomości będącej przedmiotem decyzji uwłaszczeniowej zgłosili roszczenia

w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta W., co do działki hip. nr [...] o pow. [...] m2 – J. l. jako następca prawny K. P., działki hip. nr [...] o pow. [...] m2 rodzina G., co do działki hip. nr [...] o pow. [...] m2 – J. L. jako następca prawny K. P. Nie został złożony wniosek dekretowy, co do nieruchomości działki hip. [...] o pow. [...] m2. Działka ta jest zabudowana częścią budynku [...] – od strony ulicy [...]. Druga zaś część budynku [...] znajduje się na dawnej działce hip. nr [...]. Z opinii znajdującej się w aktach sprawy dotyczącej możliwości podziału nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkami [...] (k-312- 318) wynika, że podział i wyodrębnienie nieruchomości gruntowej oraz podział zlokalizowanego na części tej nieruchomości budynku [...] jest niemożliwy. W związku z powyższym część działki hip. nr [...] o pow. [...] m2 wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] nie może stanowić samodzielnej nieruchomości. W związku z powyższym jej sytuacja prawna i rzeczowa musi być identyczna jak całej działki nr [...].

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym pierwszeństwo przed wszelkim innym zadysponowaniem gruntami [...] ma zawsze rozpoznanie tzw. wniosku dekretowego czyli złożonego w trybie art. 7 cytowanego dekretu.

Dopóki zatem wniosek taki nie zostanie rozpoznany, nie można mówić o nabyciu z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu objętego powyższym wnioskiem. Ponieważ wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku byłego właściciela nieruchomości [...] działa ex tunc oznacza to, że decyzja taka zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego, tak jakby nigdy nie została wydana. Skutkiem tego powstaje obecnie konieczność orzeczenia ponownie o zasadności wniosku dekretowego. Wcześniejsze zatem wydanie decyzji uwłaszczeniowej co do tej części gruntu, której dotyczy wniosek dekretowy, prowadzi w konsekwencji do wyeliminowania jej z obrotu prawnego w takim zakresie, w jakim narusza to prawo następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. W tym bowiem zakresie prawo użytkowania wieczystego do gruntu i prawo własności budynków nie powstało z mocy prawa (bo naruszyło to prawo osób trzecich), a zatem nie mógł zostać potwierdzony decyzją organu fakt jego nabycia. Nadmienić w tym miejscu należy, że w odniesieniu do roszczeń byłych właścicieli nieruchomości [...] uregulowanych w ustawie

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a obecnie w ustawie

o gospodarce nieruchomościami ( a zatem mogących być brane pod uwagę dopiero po wyczerpaniu drogi przewidzianej w art. 7 dekretu warszawskiego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 1992 r. sygn. akt IV SA 1348/91 (ONSA 1993/2/38) podniósł, że ratio legis formuły "nie narusza to praw osób trzecich" użytej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, polega na zapewnieniu ochrony także następcom prawnym byłych właścicieli działek zabudowanych, którzy w trybie i terminie wskazanym w art. 82 ustawy z dnia 26 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości złożyli wnioski o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego i o zwrot wymienionych w tym przepisie budynków. W kontekście powyższego podzielić trzeba pogląd organu, że decyzja uwłaszczeniowa, w której potwierdzono nabycie praw, co w istocie rzeczy nie nastąpiło, nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Organ administracji publicznej miał bowiem kompetencję do cofnięcia na drodze administracyjnej zaistniałego skutku prawnego, polegającego na potwierdzeniu, że zostało nabyte określone prawo, które w tym wypadku – jak wyżej stwierdzono - nie powstało.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stanowiącą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną w przepisach prawa procesowego. W niniejszej sprawie podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2003 r. była przesłanka pkt 4 art. 145 § 1 Kpa, gdyż skarżący bez własnej winy brał udział w postępowaniu nadzorczym.

W tym przypadku organ prawidłowo uznał, że co prawda istnieje przyczyna wznowienia postępowania, ale w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Należy wyjaśnić,

że w myśl art. 146 § 2 Kpa, mimo istnienia podstaw wznowienia przewidzianych w art. 145 § 1 Kpa nie uchyla się decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W takim też przypadku, zgodnie z art. 151 § 2 Kpa organ administracyjny ogranicza się do stwierdzenia, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności z których powodu nie uchylił decyzji, tak jak to miało miejsce w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 146 § 2 Kpa rozstrzygnięcie przewidziane w tym przepisie jest dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa. Znaczenie ma wyrażenie "wyłącznie" użyte w tym przepisie. Oceniając decyzje organów orzekających trzeba zauważyć,

że miały one dostateczne przesłanki dla przyjęcia stanowiska, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść "wyłącznie" taka sama decyzja, gdyż materialnoprawną przeszkodą uwłaszczenia jest istnienie nierozpoznanych roszczeń byłych właścicieli, a ich prawo korzysta z zasady pierwszeństwa przed prawami państwowej osoby prawnej. Skoro decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] czerwca 1993 r. dotyczyła działki ewidencyjnej nr [...] i decyzja ta w całości została objęta postępowaniem nadzorczym, a do działek hipotecznych wchodzących w skład działki nr [...] zostały zgłoszone roszczenia dekretowe następców prawnych byłych właścicieli to organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w wyniku wznowienia postępowania może zapaść jedynie decyzja w kształcie dotychczasowym. W ocenie sądu brak zgłoszenia roszczeń byłych właścicieli do działki hip. nr [...] o pow. [...] m2,, wchodzącej również w skład działki nr [...] nie może skutkować stwierdzenia, iż do tej części działki nr [...] uwłaszczenie państwowej osoby prawnej było skuteczne z powodu, iż ta część działki nie może stanowić samodzielnej nieruchomości z przyczyn wspomnianych wcześniej. Co do zarzutu skarżącego naruszenia art. 147 i 149 Kpa, to jest całkowicie niezasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny

i słuszny interes obywateli. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością. W szczególności obowiązany jest dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego.

W świetle powyższego organ nie mógł pominąć w niniejszej sprawie faktu pojawienia się roszczeń dekretowych byłych właścicieli nieruchomości [...] po wznowieniu postępowania dotyczącego postępowania nadzorczego obejmującego decyzję uwłaszczeniową w całości i dotyczącą całej działki ewidencyjnej nr [...]. A zatem nie mógł też pominąć udziału w sprawie J. L., która jako następca prawny byłych właścicieli nieruchomości podtrzymała te roszczenia. Prowadzenie zaś przez organ postępowania administracyjnego, w którym nie uczestniczą wszystkie strony prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą, nie uwzględnienie zaś nowych okoliczności sprawy stanowiłoby oczywiste naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, gdyż organ rozstrzyga sprawy według stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień wydania decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącej charakter prawny roszczeń J. L. jest identyczny z roszczeniami pozostałych następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości [...], gdy jego podstawę stanowi dekret z dnia 26 października1945 r.

Nie jest również słuszny zarzut skarżącej dotyczący braku tożsamości przedmiotowej i podmiotowej w sprawie. Zauważyć bowiem należy, iż przedmiotem postępowania nadzorczego była decyzja z dnia [...] czerwca 1993 r. dotycząca uwłaszczenia całej działki nr [...], co do której zgłoszone zostały roszczenia dekretowe

i pominięcie w postępowaniu po wznowieniu postępowania roszczeń J. L. stanowiłoby oczywiste naruszenie przepisów postępowania.

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest istnienie w polskim porządku prawnym dwustronnej umowy [...] z dnia [...] listopada 1988 r. w sprawie popierania i ochrony inwestycji, gdyż jej postanowienia nie odnoszą się do przedmiotu niniejszej sprawy. Nie ma również znaczenia w niniejszej sprawie załączone przez pełnomocnika J. L. zaświadczenie Prezydenta W.z dnia [...] lipca 2009 r.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. )

- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.