Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 966/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 142, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S.-M., A. S., A. J., A. M., C. K., E. J.-H., H. D., I. G.-G., J. C., J. J., M. M., A. M., T. S., P. S., A. S., C. S., J. S. oraz Z. S. na decyzję Wojewody z dnia 13 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 maja 2010 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących J. S.-M., A. S., A. J., A. M., C. K., E. J.-H., H. D., I. G.-G., J. C., J. J., M. M., A. M., T. S., P. S., A. S., C. S., J. S. oraz Z. S. kwotę 440,- zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. C., C. K., A. S., H. D., J. J., E. J.-H., I. G. –G., M. M., A. M., T. S., P. S., C. S.i, J. M. S., A. M., A. J., J. S. –M., Z. S., A. S. i R. M. w dniu 21 kwietnia 2008r. zwrócili się do Prezydenta Miasta wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G., oznaczonej w dacie nabycia przez Skarb Państwa jako działki nr [...] o łącznej powierzchni 4.017mkw, objętej księgą wieczystą K. WKL 135, prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G. oraz o wyłączenie Prezydenta od rozpoznawania sprawy.

W uzasadnieniu skarżący podali, że nieruchomość zabudowana była budynkiem mieszkalnym w zabudowie willowej (Willa S.). Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto w niej działalność hotelarsko- gastronomiczną (willa zwana była Willą Z., jak również Hotelem N.), stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu 23 grudnia 1965r w trybie ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nieruchomość stanowi własność Gminy Miasta i jest przedmiotem umowy dzierżawy z H. S.A. z siedzibą w G., która na terenie sąsiedniej nieruchomości oraz częściowo na nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot wzniosła nowy hotel, natomiast dawna Willa S. jest zaniedbana, niewykorzystywana w jakikolwiek racjonalny sposób.

Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili wszyscy spadkobiercy właścicieli, tj. hrabiego A. S. i S. z W. hr S.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia wniosku o zwrot wyżej wymienionej nieruchomości i wyznaczył do prowadzenia sprawy Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Postępowanie w sprawie o zwrot ww. nieruchomości toczyło się z udziałem Gminy Miasta jako właściciela nieruchomości oraz z udziałem H. S.A. w G. jako dzierżawcy ww. nieruchomości

Decyzją z dnia 24 maja 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 – tekst jednolity ze zm.)- zwanej dalej ustawą, orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. E. 2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], obszaru odpowiednio 98m² i 3919m², wpisanej do księgi wieczystej Sądu Rejonowego w G. nr KW [...].

Odwołując się do przeprowadzonego postępowania oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji swoje rozstrzygniecie oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych:

Nieruchomość położona w G. przy ul. E. 2, tj. działka nr [...] obszaru 98m² oraz działka nr [...] obszaru 4017m², objęta w dacie wywłaszczenia księgą wieczystą "K. 135" obecnie [...] Sądu Rejonowego w G., stanowiąca własność S. z W. Hrabiny S. –N., została w dniu 23.12.1965r. wywłaszczona na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości(DZ. U. z 1961r. nr 18, poz. 94 ze zm.) na mocy umowy sprzedaży-akt notarialny Rep.A nr 9873/1969.

Cel wywłaszczenia został określony w § 2 ww. umowy sprzedaży z dnia 23.12.1965r. następująco:" teren ten zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. nr 290/XXXII/62 z dnia 20 sierpnia 1962r. oraz w oparciu o opinię Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium M.R.N. w G. z 19 lutego 1965r. nr ABN.II/102/97-2/65 przeznaczony jest w planie ogólnym pod użyteczność publiczną, a plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego śródmieścia postuluje zorganizowanie na tym terenie hotelu turystycznego z motelem.

Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia zostało ustalone na kwotę 346.907zł i nie obejmowało prowizorycznego budynku podlegającego rozbiórce. Koszty związane z rozbiórką rozliczone miały zostać z wartością pozostałego po rozbiórce uzysku materiałów zgodnie z kosztorysem robót rozbiórkowych. Rozliczenie oraz wyrównanie ewentualnej różnicy stąd powstałej nastąpić miało w ciągu sześciu miesięcy po dokonaniu rozbiórki.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 136 ust. 1 ustawy, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ I instancji ustalił, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w dniu 21.04.2008r. wystąpili spadkobiercy właścicielki. W toku postępowania organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana była budynkiem mieszkalnym wolnostojącym, trzykondygnacyjnym o charakterze stałym, o kubaturze 2715m³ i powierzchni użytkowej 570m² oraz budynkiem gospodarczym, na który został wydany prawomocny nakaz rozbiórki w dniu 9 lipca 1965r. Na rozprawie w dniu 7 maja 2009r. Gmina Miasta przedłożyła dokumentację mającą świadczyć o zrealizowaniu celu wywłaszczenia.

Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1)pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu, albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Powołując się na powyższą regulację organ I instancji wskazał, że w pierwszej kolejności należało zbadać czy w sprawie zaistniała przesłanka z art. 137 ust. 1 ustawy, zgodnie bowiem z przytoczonym przez organ wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt I OSK 581/06 z dnia 16 kwietnia 2009r. oba wymieniona w przepisie art. 137 ust. 1 kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy też ze względu na ustanie podstawy prawnej rozpoczęcia realizacji inwestycji. Jednocześnie wystarczy, żeby jedna z przesłanek została spełniona, by uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wówczas organ zobowiązany jest do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto przesłanka z art. 137 ust. 1 ustawy zachodzi wówczas, gdy nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Przy czym za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

W świetle przedstawionego przez Gminę Miasta materiału dowodowego, organ uznał, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, bowiem nie zaszły przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy.

Organ ustalił, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia - tj. zlokalizowaniem na przedmiotowej nieruchomości hotelu turystycznego z motelem- nastąpiły przed grudniem 1972r. Świadczy o tym dokumentacja przedłożona przez Gminę Miasta w dniu 7 maja 2009r. W latach 1971- 1974 przeprowadzono kapitalny remont budynku wraz z jego modernizacją. Dokonano m.in. dobudowy tarasu kawiarnianego, rozbiórki dotychczasowego ogrodzenia i montaż nowego, a także przeprowadzono roboty ziemne polegające na wyprofilowaniu skarpy. Realizację celu wywłaszczenia potwierdziły również 2 wizje lokalne, z dnia 20 stycznia 2009r. i z dnia 7 maja 2010r., w trakcie których stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest również obecnie zgodnie z celem wywłaszczenia( prowadzona w niej jest działalność hotelowo-motelowa). Ponadto z dokumentacji geodezyjnej wynika, że na wywłaszczonej działce nr [...] usytuowana jest nowa część Hotelu "N.", a także łącznik, w którym znajdują się sale fitness, łączący jednocześnie nową część hotelową z Willą S.( Ś.).

Powołując się na powyższe organ I instancji ustalił, że nie zachodzą przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy- prace związane z realizacja celu wywłaszczenia rozpoczęły się w terminie 7 lat od zawarcia aktu notarialnego i zostały zakończone w dniu 30.05.1974r. zgodnie z protokołem odbioru kompleksowego obiektu Hotelu N. w G., przy ul. E.. Nie doszło więc do zaniechania realizacji zadania inwestycyjnego, a realizację celu wywłaszczenia potwierdza również obecne wykorzystanie nieruchomości. Hotel został rozbudowany o nową część oraz rozszerzono zakres świadczonych w nim usług.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o zwrocie nieruchomości zgodnie z wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2008r.

W uzasadnieniu odwołujący powołali się na przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 137 ustawy i podnieśli, że biorąc pod uwagę kryteria oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia zaskarżona decyzja jest błędna. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego prace budowlane związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały rozpoczęte przed okresem 7 lat od daty wywłaszczenia nieruchomości, nie zakończono ich również w okresie 10 lat od daty wywłaszczenia. Podniesiono, że o rozpoczęciu prac w rozumieniu art. 137 ustawy można mówić dopiero w sytuacji faktycznego przystąpienia do ich realizacji przez inwestora, nie wystarczy więc samo posiadanie dokumentacji projektowej, która wskazuje jedynie na możliwość przystąpienia do realizacji celu wywłaszczenia, a nie na jego faktyczną już realizację. Zatem przez rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia należy rozumieć przystąpienie do robót budowlanych w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, przy jednoczesnym zachowaniu terminów z art. 137 ust. 1 ustawy. Tak samo zakończenie prac budowlanych po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia stanowi pozytywną przesłankę do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony w dniu 5 stycznia 1973r.( w celu realizacji kompleksowego remontu wraz z modernizacją). W tej sytuacji trudno przyjąć, jak to wskazał organ I instancji, że kapitalny remont budynku wraz z jego modernizacją przeprowadzono w latach 1971-1974. Dokumenty te wskazują bezpośrednio na datę, po której rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia ( 7 lat po wywłaszczeniu). Także druga z przesłanek z art. 137 ustawy nie została spełniona, gdyż z jak wynika z protokołu odbioru z dnia 30 maja 1974r. odbiór w tym dniu nie został dokonany i kolejny termin wyznaczono na 10 czerwca 1974r. Ustalenie przez organ I instancji, że prace związane z realizacją celu wywłaszczenia zostały zakończone 30 maja 1974r., jest sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy. Nadto przedłożone przez Gminę dokumenty odnoszą się do różnych adresatów w związku z tym nie można ich jednoznacznie przyporządkować pracom prowadzonym na terenie Willi S.

Skarżący podnieśli, że w rozpatrywanej sprawie nie można utożsamiać prac związanych z zabezpieczeniem obiektu i utrzymywaniem go w miarę w należytym stanie, tak by nie stanowił zagrożenia dla osób trzecich, z realizacją celu wywłaszczenia. Obiekt znajdujący się na działce nr [...] znajdował się w złym stanie technicznym konieczne było wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających i naprawczych ( wykonanie nowego ogrodzenia czy tez rozbiórka walącego się tarasu). Z tych przyczyn błędne jest twierdzenie organu, z którego wynika, że w latach 1971-1974 wykonano kapitalny remont budynku wraz jego modernizacją, gdyż pozwolenie na budowę, którego przedmiotem był kapitalny remont wydano dopiero 9 stycznia 1973r, a więc roboty związane z celem wywłaszczenia nie mogły być prowadzone przed ta datą- dokumentacja potwierdza, że roboty w rzeczywistości rozpoczęto dopiero w 1973r., nie wcześniej niż po wydaniu pozwolenia na budowę.

Skarżący podnieśli również, że aktualny sposób wykorzystania nieruchomości nie ma znaczenia przy ocenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Jednakże wobec dokonanych w tym zakresie ustaleń przez organ I instancji skarżący wskazali, że aktualny dzierżawca nieruchomości wnioskował o zaszeregowanie do obiektu hotelarskiego "N." wyłącznie nowej części noclegowej, z wyłączeniem Willii S. Zarówno standard, jak i stan obiektu oraz stan prawny wynikający z ewidencji Urzędu Marszałkowskiego przeczy temu aby w budynku była obecnie prowadzona działalność hotelarska. Nie można twierdzić, że wybudowanie przez osoby fizyczne czy też prawne w ramach umów dzierżawy części wywłaszczonego terenu obiektów, profilem działalności związanych z obiektami, które miały powstać na danym osiedlu, zgodnie z lokalizacją inwestycji, stanowi o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Z tych przyczyn obecny sposób wykorzystywania nieruchomości nie ma nic wspólnego z pierwotnym celem wywłaszczenia. Postępowanie wykazało, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, w tym obiekt podlegający zwrotowi nie jest wykorzystywany na ten cel również aktualnie. Gmina Miasta G. nie sprzedała jej dzierżawcy( który jest właścicielem sąsiednich nieruchomości), zaś dzierżawca mając świadomość, że willa winna podlegać zwrotowi nie inwestował w nią żadnych środków. Budynek hotelu nadmorskiego na działkach nr [...] został oddany do użytku na przełomie maja i czerwca 2001r. czyli ponad 35 lat po wywłaszczeniu

W uzasadnieniu odwołania odwołujący wskazali również na niekompletność dokumentacji przedłożonej przez Gminę Miasta będącej dysponentem wszelkiej dokumentacji dotyczącej nieruchomości w szczególności w części dotyczącej realizacji prac zgodnie z celem wywłaszczenia i ich zakończenia.

Podsumowując odwołujący wskazali, że na nieruchomości nie jest realizowany cel publiczny. Nieruchomość ta w porównaniu z obiektami sąsiednimi jest zaniedbana, zaś cel wywłaszczenia był taki sam jak przeznaczenie nieruchomości przed wywłaszczeniem. W związku z powyższym brak jest jakichkolwiek powodów, poza wejściem osoby trzeciej w prawo własności nieruchomości lub w jej posiadanie umożliwiające inwestowanie w nią, które byłyby sprzeczne ze zwrotem nieruchomości na rzecz byłych współwłaścicieli. Gmina nie zamierza prowadzić działalności hotelarskiej, gdyż nie jest to jej zadanie własne, aktualny dzierżawca taką działalność tylko pozoruje, zaś nawet gdyby ją prowadził to nie jest to cel publiczny w rozumieniu wypracowanym przez doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych, gdyż służy celom komercyjnym.

Uczestnik postępowania H. S.A. w G. wniósł o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Uczestnik postępowania podniósł w szczególności że cel wywłaszczenia został zrealizowany, działalność hotelowa była prowadzona przez Skarb Państwa za pośrednictwem jednostki organizacyjnej(Kąpieliska Morskiego S.) do czasu objęcia nieruchomości przez Gminę Miasta, a następnie przez Spółkę H. na podstawie umowy dzierżawy z 1991r. i 2001r. Cel ten został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy, albowiem w umowie z 23 grudnia 1965r. nie zawarto wymogu budowy hotelu od podstaw, jedynie zaadoptowanie nieruchomości, w tym willi S. na poczet celu wywłaszczenia. Taka adaptacja rozpoczęła się jeszcze przed 1968r., była kontynuowana i zakończona została przed upływem 10 lat od wywłaszczenia. Skoro nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia to zwrot nieruchomości nie jest możliwy.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda w decyzji z dnia 13 października 2010 r. nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść zebranych w sprawie dowodów oraz treść składanych przez strony pism procesowych. Następnie organ odwoławczy powołał podstawę prawną orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, tj przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( ustawy). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ustawy stanowi, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W ocenie Wojewody, wbrew twierdzeniom strony odwołującej, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Na gruncie przedmiotowej sprawy organ wskazał, że w dniu nabycia spornych nieruchomości położonych w G. przy ul. E. 2 działka nr [...] przez Skarb Państwa, stanowiły własność S. W. hrabiny S.-N.

W omawianej sprawie nabycie przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie aktu notarialnego – umowy sprzedaży, zawartej dnia 23 grudnia 1965r. r. Rep. A. Nr [...] na rok 1965 zawartej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 18, z 1961r., poz. 94). Celem w związku, z którym dokonano nabycia było przeznaczenie terenu zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała z dnia 20 sierpnia 1962r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.) i zgodnie z opinią Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium M.R.N. w G. z dnia 19 lutego 1965r., pod użyteczność publiczną poprzez zlokalizowanie na tym terenie hotelu turystycznego z motelem. W dniu wywłaszczenia ww. nieruchomość zgodnie z aktem notarialnym zabudowana była budynkiem mieszkalnym, wolnostojącym, trzykondygnacyjnym o charakterze stałym o kubaturze 2715m³ i powierzchni użytkowej 570m² oraz budynkiem prowizorycznym, na który został wydany prawomocny nakaz rozbiórki.

Organ odwoławczy podkreślił, że w dniu wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość zabudowana była budynkiem mieszkalnym. Umowa sprzedaży nieruchomości nie wskazywała na konieczność budowy nowego obiektu hotelowego, lecz na zlokalizowanie na tym terenie hotelu z motelem. Zlokalizowanie w tym przypadku oznaczało zagospodarowanie obiektu jako hotelu, a nie jego budowę od podstaw. Organ II instancji ustalił, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że działalność hotelowa w willi prowadzona była co najmniej od sierpnia 1970r. Potwierdzeniem tej okoliczności jest pismo z 24 sierpnia 1970r. zawiadamiające o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naprawy ogrodzenia posesji Hotelu N. w G. przy ul. E. 2, które w sposób jednoznaczny wskazuje na istnienie hotelu w tej dacie i stanowi urzędowe poświadczenie faktu prowadzenia w budynku działalności hotelowej w roku 1970r. - czyli 5 lat po wywłaszczeniu. Na prowadzenie takiej działalności wskazuje pismo z 16 sierpnia 1971r. Przedsiębiorstwa Państwowego Kąpieliska Morskiego kierowane do Prezydium M.R.N. w G. dotyczące stanu technicznego budynku Hotelu N., uzgodnień dot. rozbiórki tarasu oraz zamierzonego przeprowadzenia remontu kapitalnego, w którym stwierdzono, iż wówczas funkcjonujący taras zagrażał bezpieczeństwu gości hotelowych. W ocenie organu dokumenty te jednoznacznie świadczą o prowadzeniu działalności hotelowej od 1970r., potwierdzając, że już wówczas cel wywłaszczenia był realizowany. Jednocześnie cel ten był realizowany w następnych latach. Decyzja z dnia 14 kwietnia 1970r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przewidywała modernizację hotelu "N." w G. z częścią mieszkalną i dobudową na miejscu zniszczonego tarasu-kawiarni. Definicja modernizacji stanowi, że jest to remont uzupełniony wprowadzeniem nowych, lepszych, sprawniejszych lub nawet dodatkowych elementów wyposażenia podnoszących standard użytkowy budynku. Działania podejmowane w latach 1971-1974, dotyczące m.in. dobudowy tarasu kawiarnianego, rozbiórki dotychczasowego ogrodzenia i montaż nowego, a także przeprowadzenie robót ziemnych polegających na wyprofilowaniu skarpy zmierzały do poprawy funkcjonalności działającego już hotelu oraz podniesienia standardu świadczonych w nim usług i były kolejnym etapem realizacji celu wywłaszczenia. Natomiast wizje lokalne, w trakcie których stwierdzono, że na nieruchomości prowadzona jest działalność hotelowo-motelowa, potwierdziły kontynuację celu wywłaszczenia. Ciągłość realizacji celu wywłaszczenia potwierdza również dokumentacja geodezyjna, z której wynika, że na wywłaszczonej nieruchomości posadowiona jest nowa część Hotelu "N.", jak też łącznik, łączący nową część hotelową z Willą S. oraz wydana przez Wojewódzki Urząd decyzja z dnia 13 marca 2002r. o zaszeregowaniu obiektu Hotel "N." do kategorii hoteli czterogwiazdkowych.

Odnosząc się do zarzutu, że na nieruchomości nie jest realizowany cel publiczny( prowadzenie działalności hotelowej nie stanowi celu publicznego), organ wskazał, że jego zadaniem jest zbadanie przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia określony w umowie sprzedaży, a nie badanie zasadności wywłaszczenia pod kątem jego zgodności z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Nadto wskazano, że celem wywłaszczenia był cel użyteczności publicznej, które jest pojęciem szerszym niż cel publiczny- jego cel publiczny przejawia się w tym, że z obiektu użyteczności publicznej każdy może korzystać, zależy to tylko od jego woli. Powołując się na powyższe organ II instancji ustalił, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach zakreślonych w art. 137 ustawy, nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, była i jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie doszło też do zaniechania realizacji zadania inwestycyjnego i zostało ono zrealizowane. Realizację celu wywłaszczenia potwierdza również obecne wykorzystywanie nieruchomości i rozbudowa hotelu.

J. C., C. K., A. S., H. D., J. J., E. J.-H., I. G. –G., M. M., A. M., T. S., P. S., C. S.i, J. M. S., A. M., A. J., J. S. –M., Z. S., A. S. i R.M. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego .

Skarga w stosunku do R. M. została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1.naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez błędne ustalenia faktyczne doprowadzające do odmowy zwrotu nieruchomości polegające na:

- przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość w dniu przejęcia ( 23 grudnia 1965r) była zabudowana budynkiem o przeznaczeniu mieszkalnym,

-pominięciu, iż działalność hotelarska była prowadzona na nieruchomości już w chwili przejęcia nieruchomości, jak i wiele lat przed tym zdarzeniem,

2. naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie i przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany i nadal jest realizowany ( przez podmiot prywatny).

Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili szczegółową argumentację dot. ww. zarzutów.

W pierwszej kolejności skarżący podali, że wywłaszczona nieruchomość została zabudowana w okresie 20-lecia międzywojennego z przeznaczeniem na budynek mieszkalny. W okresie powojennym nieruchomość została przekazana Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej w G. (Hotelom M.), które rozpoczęło na tej działce działalność hotelarsko- gastronomiczną. Willa S. zwana wówczas "Willą Z.", była wykorzystywana jako dom wypoczynkowy. Przez cały ten czas nieruchomość stanowiła własność hrabiego A. S. ( w udziale wynoszącym ½) i spadkobierców S. z W. hrabiny S., którzy otrzymywali z tego tytułu czynsz dzierżawny.

Skarżący podnieśli, że ustalenia Wojewody, iż cel wywłaszczenia był realizowany co najmniej od 1970r., przy jednoczesnym błędnym przyjęciu, iż w chwili przejęcia nieruchomość była wykorzystywana jako budynek mieszkalny, a zatem na błędnym też przyjęciu, że sposób użytkowania uległ zmianie dopiero po wywłaszczeniu są błędne i istotnie sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy. Dowody złożone do akt sprawy wskazują, w ocenie skarżących w sposób jednoznaczny, że działalność hotelowa była prowadzona przed wywłaszczeniem, tj. przed 1965r., tym samym przed tą datą cel publiczny był realizowany. Pozostawanie nieruchomości w dyspozycji Hoteli Miejskich przed wywłaszczeniem na podstawie umowy dzierżawy wyczerpuje przesłankę nie wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia. Skarżący wskazali, że w takiej sytuacji w pełni możliwy jest zwrot nieruchomości w oparciu o art. 137 ustawy, skoro przesłanką zwrotu jest rozpoczęcie lub zakończenie prac związanych z celem wywłaszczenia w określonym terminie, to tym bardziej zwrot winien nastąpić w sytuacji gdy cel wywłaszczenia był zrealizowany jeszcze przed wywłaszczeniem i w związku z tym o żadnym rozpoczęciu czy zakończeniu prac związanych z realizacją tego celu nie może być mowy. Stosując taką wykładnię należy uznać, że zbędność dotyczy również sytuacji, w której cel wywłaszczenia był realizowany przed przejęciem nieruchomości przez Skarb Państwa. Przeciwna wykładnia prowadziłaby do nadmiernego ograniczenia prawa własności, które nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów Konstytucji. Wynikałoby ono z tego, że w świetle art. 137 ust. 1 ustawy nie podlegałyby zwrotowi nieruchomości wykorzystywane na cel wywłaszczenia już w chwili ich wywłaszczenia, a rzeczywistym celem wywłaszczającego było jedynie przejęcie nieruchomości od jej właściciela i uniknięcie płacenia czynszu, zaś obecnie na nieruchomości nie jest realizowany żaden cel publiczny i pozostaje ona w wyłącznej dyspozycji osoby trzeciej.

Skarżący zarzucili, że Wojewoda na podstawie zebranego materiału dowodowego dokonał ustaleń całkowicie z nim sprzecznych w zakresie charakteru prac na nieruchomości po jej wywłaszczeniu oraz terminu ich rozpoczęcia i zakończenia. Skarżący powołując się na przesłanki umożliwiające zwrot wywłaszczonej nieruchomości zawarte w art. 137 ustawy i kryteria oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia podnieśli, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że prace budowlane związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały rozpoczęte przed okresem 7 lat od daty wywłaszczenia oraz nie zakończono ich w okresie 10 lat od daty wywłaszczenia. Rozpoczęcie prac, jak wskazali skarżący, to faktyczne przystąpienie do ich realizacji, nie są wystarczające posiadanie samej decyzji o pozwoleniu na budowę czy też dokumentacji projektowej, które wskazują jedynie na możliwość przystąpienia do realizacji celu wywłaszczenia, a nie na jego realizację. W rozpoznawanej sprawie wniosek o pozwolenie na budowę został złożony w dniu 5 stycznia 1973r. ( w celu realizacji kompleksowego remontu wraz z modernizacją), pozwolenie na budowę wydano 9 stycznia 1973r.,tj. 7 lat po wywłaszczeniu. Druga z przesłanek z art. 137 ustawy również nie została spełniona, gdyż jak wynika z protokołu odbioru z dnia 30 maja 1974r. odbiór nie został w tym dniu dokonany, kolejny termin wyznaczono na dzień 10 czerwca 1974r. Termin odbioru rzeczywistego nie został ustalony, jednak nie nastąpiło to przed dniem 10 czerwca 1974r. Organ posiadając obszerny materiał dowodowy nie ustalił daty zakończenia robót, nie czyniąc w tym zakresie żadnych ustaleń. Jednakże jak wskazali skarżący niezależnie od tego, kiedy miało miejsce ostateczne zakończenie robót budowlanych i ich odbiór to i tak co najmniej jedna przesłanka z art. 137 ustawy została spełniona, co kwalifikuje nieruchomość jako zbędną na cel wywłaszczenia.

Skarżący podkreślili, że w ich ocenie, w rozpoznawanej sprawie, nie można utożsamiać prac związanych z zabezpieczeniem obiektu i utrzymywaniem go w miarę należytym stanie, tak by nie stanowił zagrożenia dla osób trzecich z realizacją celu wywłaszczenia. Obiekt znajdował się złym stanie technicznym konieczne było wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających i naprawczych. Dlatego też błędne jest twierdzenie organu, iż prace prowadzone w latach 1971-1974 były kolejnym etapem realizacji celu wywłaszczenia. Nieprzekraczalną datą, do której prace związane z celem wywłaszczenia powinny zostać faktycznie rozpoczęte był dzień 23 grudnia 1972r., tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika, że prace budowlane (niezależnie od ich remontowego charakteru) w rzeczywistości rozpoczęto nie wcześniej niż 31.01.1973r. ( z uwzględnieniem terminu na odwołanie od decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 9 stycznia 1973r.). nadto, jak podniesiono z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby prace prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę zostały zakończone. W dniu 30.05.1974r. do odbioru nie doszło z uwagi na stwierdzone uchybienia. Gmina nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających dokonanie odbioru i jego termin, nie została również przedłożona, wymagana Prawem budowlanym i konieczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Tym samym uznać należy, że odbiór ten się nie odbył a przynajmniej obiekt nie został dopuszczony do użytkowania. Skarżący podkreślili, że w piśmie z dnia 6.06.1974r. Państwowego Inspektora Sanitarnego w G. skierowanego do PP Kąpieliska Morskiego w S. organ ten powołuje się na swoje zastrzeżenia zgłoszone w protokole z dnia 17.05.1974r. i wskazuje, że bez ich usunięcia obiekt nie zostanie oddany do użytku. Miały zatem miejsce co najmniej 2 odbiory prac budowlanych z 17 maja 1974r i 30 maja 1974r. w trakcie, których zgłoszono szereg zastrzeżeń, a więc dokumenty mające potwierdzić realizację celu wywłaszczenia w istocie temu przeczą.

Skarżący wskazali również, że Wojewoda mylnie podnosi, że aktualne wykorzystanie nieruchomości przez podmiot prywatny ("H." S.A.) jest kontynuacją celu wywłaszczenia. Nowa część hotelu powstała na przełomie 2001r. (po upływie 35 lat od wywłaszczenia), a nadto cel wywłaszczenia może być realizowany tylko przez podmiot realizujący cel publiczny, a nie przedsiębiorcę realizującego własne cele gospodarcze. Obecny sposób zagospodarowania Willii S. nie ma nic wspólnego z działalnością hotelarską prowadzoną przez Spółkę H. w nowej części hotelu. Skarżący podnieśli, że odmowa uznania przez Gminę zbędności nieruchomości wynika z chęci jej zbycia na rzecz aktualnego dzierżawcy, który z jednej strony nie inwestuje w obiekt obawiając się zwrotu byłym właścicielom, a z drugiej strony utrzymuje, że wykorzystuje obiekt na cele hotelowe starając się by do zwrotu nie doszło. W przypadku odmowy zwrotu nieruchomości doszłoby do sytuacji, iż działalność hotelowa, która była na niej realizowana przed wywłaszczeniem na podstawie umowy dzierżawy, będzie aktualnie realizowana przez podmiot trzeci, bez udziału byłych właścicieli. Taka sytuacja, jak podniesiono, w której cel publiczny był na nieruchomości realizowany w momencie wywłaszczania i fakt, że wywłaszczenie to było całkowicie zbędne wskazuje, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia i powinna być zwrócona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania Gmina Miasta G. oraz H. S.A. w G. wnieśli o oddalenie skargi.

Gmina Miasta G. wskazała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że działki zostały wykorzystane na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Dodatkowo wskazano, że dowodem potwierdzającym zakończenie robót budowlanych jest protokół z dnia 30 maja 1974r. dotyczący odbioru kompleksowego, przy czym działalność hotelowa była prowadzona co najmniej od sierpnia 1970r.a Nadto wskazano, że w dniu wywłaszczenia nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym podnoszona okoliczność aby nieruchomość objęta wnioskiem była przed wywłaszczeniem wykorzystywana na działalność hotelową.

H. S.A. w G. w odpowiedzi na skargę oraz w pismach procesowych z dnia z dnia 26 maja 2011r. i z dnia 4 sierpnia 2011r. wnosiła o oddalenie skargi, podkreślając, że Willa Szreniawa została zagospodarowana zgodnie z treścią umowy z dnia 23 grudnia 1965r. Zlokalizowanie hotelu wraz z motelem nastąpiło w wykonaniu celu użyteczności publicznej. Skoro cel wywłaszczenia został osiągnięty to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, nawet mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia.

Jednocześnie uczestnik akcentował, że pojęcie celu użyteczności publicznej łączy się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa a niewątpliwie realizacją tych dążeń było zlokalizowanie działalności ściśle uspołecznionej – hotelarskiej na nieruchomości A. S. w Willii S. i zorganizowanie tam hotelu i motelu dostępnego dla całego społeczeństwa i wyłączenie go z zamkniętego katalogu usług, nie mającego charakteru użyteczności publicznej. Działalność hotelarska jako społeczna nie mogła być realizowana przed wywłaszczeniem, zaś korzystanie z Willii S. jako z domu wypoczynkowego miało charakter czasowy, niestały a nadto zamknięty. Nadto uczestnik podniósł, że skarga powinna być odrzucona na tej podstawie, że skarżącymi w sprawie winni być wszyscy spadkobiercy, skoro decyzja administracyjna dotyczy łącznie wszystkich spadkobierców.

Skarżący w pismach procesowych z dnia 5 kwietnia 2011r. oraz z dnia 26 lipca 2011r.podtrzymali swoje stanowisko, przy czym przy piśmie z dnia 5 kwietnia 2011r. skarżący złożyli dodatkowe dowody potwierdzające funkcjonowanie hotelu przy ul. E. 2 ( Hotelu w Wilii S.) o charakterze ogólnodostępnym prowadzonym przez Kąpielisko Morskie w S.

Podsumowując swoje stanowisko skarżący ponownie wskazali, że w sprawie istnieją 3 grupy przesłanek wskazujących na zasadność wniosku:

1.prace związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały rozpoczęte i nie zostały zakończone w terminach wskazanych w art. 137 ustawy,

2. cel wywłaszczenia był już realizowany w momencie przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa. Wskazano, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nie może bowiem prawnie być realizowane w przyszłości coś co już jest prawnie i faktycznie realizowane w teraźniejszości, tym samym nie mogło dojść do prawnego wyczerpania pojęcia wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia w przyszłości, w sytuacji gdy prawnie do takiego wykorzystania doszło,

3. nie może być mowy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia w sytuacji nielegalnego nabycia nieruchomości ( brak ostatecznej decyzji lokalizacyjnej). Ustawodawca nie dopuszcza sytuacji, w której można uznać cel wywłaszczenia za zrealizowany w sytuacji gdy realizacja ta nie jest zgodna z prawem i w oparciu o to prawo nie została przeprowadzona.

Nadto w piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2011r. skarżący powołali się na pytanie prawne skierowane przez tut. Sąd do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dot. zastosowania art. 137 ust. 1 ustawy w sytuacji realizacji innego celu niż przewidziany w decyzji o wywłaszczeniu ( po zrealizowaniu celu wywłaszczenia), wskazując, że wnoszą o zawieszenie postępowania w nin. sprawie w sytuacji gdyby Sąd powziął wątpliwości co do tego czy nieruchomość w G. przy ul. E. 2 należy uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, gdy jest ona od wielu lat wykorzystywana przez Spółkę H. na cele czysto komercyjne, do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

W ocenie Sądu orzekającego, zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika, że umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym Skarb Państwa nabył od spadkobierców zmarłej w dniu 19 stycznia 1963r S. z W. S. i jej męża A. S. nieruchomość "K." karta 135, położoną w G. przy ul. E. 2, stanowiącą działkę zabudowaną oznaczoną na karcie mapy 60 numerem [...] o powierzchni 4017m². Według oświadczenia stawających działka była zabudowana budynkiem mieszkalnym wolnostojącym trzykondygnacyjnym o kubaturze 2715m² oraz budynkiem gospodarczym przeznaczonym do rozbiórki. Podstawę prawną nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa stanowił powołany w wyżej wymienionych umowach art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. nr 10 z 1974r., poz. 64 i z 1982r. nr 11, poz. 79).

Wymienione nieruchomości zgodnie z oświadczeniem złożonym przez pełnomocnika Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. zostały przeznaczone zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego 20 sierpnia 1962r. oraz w oparciu o opinię Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium M. R.N. w G. na użyteczność publiczną ( w planie ogólnym) oraz na teren hotelu turystycznego z motelem w planie szczegółowym zagospodarowania śródmieścia.

W świetle aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( DZ. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą - przepisy rozdziału III tej ustawy, dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czyli zarówno na podstawie umowy cywilnoprawnej, jak i decyzji administracyjnej.

Stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, gdy według przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Według art. 137 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu względnie w umowie, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna bądź umowa została wykonana upłynęło 7 lat i nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo upłynęło 10 lat i cel ten nie został zrealizowany.

Podstawową przesłanką podlegającą badaniu przez organ administracji rozpatrujący wniosek o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 § 3 ustawy jest zatem zbędność nieruchomości na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej lub - jak w przypadku nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości- w umowie sprzedaży.

W postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 § 3 w związku z art. 216 ustawy zadaniem organów administracji jest ustalenie celu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości i ustalenie, czy nieruchomość stała się zbędna z punktu widzenia realizacji tego celu.

W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przedmiotem ustaleń i oceny jest istnienie lub brak przesłanek uzasadniających zwrot, według generalnych zasad uregulowanych w art. 136-142 ustawy. Przedmiotem takiego postępowania nie jest natomiast ocena prawidłowości decyzji o wywłaszczeniu czy nabycia w przypadkach określonych w art. 216 ustawy. Wówczas bowiem aktualne może być wzruszenie samego nabycia nieruchomości w odpowiednim trybie. Zatem poza kognicją Sądu pozostaje w rozpatrywanej sprawie kwestia kontroli prawidłowości decyzji ( aktu nabycia nieruchomości), badania ich nieważności, jako nie należących do sprawy zainicjowanej wnioskiem o zwrot nieruchomości.

Odnosząc się do treści art. 137 ustawy, to pierwsza z okoliczności w nim określonych, a mianowicie cel przejęcia nieruchomości został określony w opisanym wyżej akcie notarialnym, była nim lokalizacja na terenie wym. nieruchomości hotelu turystycznego z motelem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy z 1958r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczona nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony państwa albo do wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Rozstrzygnięcie kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zakresie dotyczącym ustalenia zbędności na cel wywłaszczenia powinno być poprzedzone ustaleniem okoliczności czy nieruchomość stała się zbędna z punktu widzenia celu na który została przeznaczona. Zgodnie z art. 7, 77 §1 kpa organy powinny podjąć wszystkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast sąd administracyjny nie może dokonać ustaleń faktycznych, albowiem stosownie do przywołanej wyżej regulacji kontroluje prawidłowość ustaleń poczynionych przez organ administracji. Celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest bowiem ustalenie stanu faktycznego, lecz ocena czy właściwie w sprawie organy ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej.

W ocenie Sądu orzekającego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, że budynek położony na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot jest budynkiem mieszkalnym bez odniesienia się do zarzutów wnioskodawców podnoszących, że budynek ten w swojej istocie nie był budynkiem mieszkalnym, lecz pełnił funkcje obiektu wypoczynkowego i hotelu jeszcze przed dniem 23 grudnia 1965r. Skarżący w pismach procesowych wniesionych do organu I instancji, jak i w odwołaniu podnosili, że błędne jest stanowisko, iż sposób użytkowania obiektu uległ zmianie dopiero po wywłaszczeniu, a twierdzenia, że zlokalizowanie hotelu zgodnie z umową oznaczało zmianę przeznaczenia obiektu i zagospodarowanie go jako hotelu jest sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy. Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i 77 kpa polegające na błędnym przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość w dniu przejęcia 23 grudnia 1965r. była zabudowana budynkiem o przeznaczeniu mieszkalnym i pominięcie tego, że działalność hotelarska mogła być prowadzona przed wywłaszczeniem zasługują na uwzględnienie. W oparciu bowiem o stan faktyczny ustalony przez organ nie sposób odeprzeć zarzutów skargi dotyczących przeznaczenia obiektu przed wywłaszczeniem. Nadto przy piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2011r. skarżący przedłożyli szereg dokumentów potwierdzających stanowisko wnioskodawców i wskazujących na prowadzenie w budynku Willii S. działalności hotelarskiej przed zawarciem umowy z dnia 23 grudnia 1965r. W dokumentacji tej budynek Wilii określany jest jako Hotel N. (k-48-90).

Warunkiem stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości jest stwierdzenie, że miało miejsce wywłaszczenie, tj. władcze odjęcie prawa własności. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie na mocy powołanej umowy , gdyż w trybie przepisu art. 6 ustawy z 1958 r. nastąpiło odjęcie prawa własności opisanych w niej nieruchomości, która została przeznaczona na cel użyteczności publicznej - zlokalizowanie hotelu z motelem. Konsekwencją powyższego jest zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ustawy, a więc przepisów art. 136 i 137 ustawy. Skarżący podnosili, że wywłaszczenie było zbędne albowiem na nieruchomości przed zawarciem umowy w dniu 23 grudnia 1965r, jak i po tej dacie była realizowana działalność hotelarska ogólnodostępna, co zostało pominięte przez organy rozpoznające sprawę. Konsekwencją powyższego jest, jak wywodzili skarżący, że cel publiczny ( użyteczności publicznej) był realizowany przed, jak i po wywłaszczeniu. W tym stanie rzeczy nieruchomość winna podlegać zwrotowi, albowiem skoro przesłanką zwrotu jest rozpoczęcie lub zakończenie prac związanych z celem wywłaszczenia w określonym terminie, to tym bardziej zwrot winien nastąpić w sytuacji gdy cel wywłaszczenia był realizowany przed wywłaszczeniem i w związku z tym nie może być mowy o żadnym rozpoczęciu prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia czy zakończeniu prac związanych z realizacją tego celu.

Powyższe okoliczności (przeznaczenie budynku usytuowanego na wywłaszczonej nieruchomości przed wywłaszczeniem) nie zostały wprawdzie dostatecznie wyjaśnione w trakcie postępowania przed organami administracji, jednakże podkreślić należy, na co wskazywał uczestnik postępowania w dopowiedzi na skargę, że pojęcie użyteczności publicznej łączy się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Taką działalność niewątpliwie umożliwiło nabycie opisanej nieruchomości na mocy umowy z 23 grudnia 1965r. w celu zlokalizowania na niej hotelu turystycznego wraz z motelem, niezależnie od charakteru budynku czy też rodzaju działalności w nim prowadzonej przed wywłaszczeniem. Zlokalizowanie hotelu, po wywłaszczeniu ww. nieruchomości, oznaczało zagospodarowanie obiektu jako hotelu turystycznego będącego obiektem użyteczności publicznej, a więc ogólnodostępnego, z którego każdy może korzystać. Taką działalność i ogólnodostępne korzystanie z Willi S. gwarantowało jej wywłaszczenie.

Niewątpliwie wywłaszczenie ww. nieruchomości nie oznaczało konieczności zrealizowania inwestycji polegającej na wybudowaniu hotelu wraz z motelem. Zatem o tym czy cel wywłaszczenia został zrealizowany winna wskazywać realizacja tego celu tj. prowadzenie ogólnodostępnej działalności hotelowej. Przesłanka ta nie została w sposób dostateczny wyjaśniona przez organy prowadzące postępowanie w sprawie. Jedynym dowodem, który pośrednio wskazuje na prowadzenie takiej działalności jest pismo z dnia 16 sierpnia 1971r. Kąpieliska Morskiego, w którym wskazuje ono, że stan istniejącego tarasu zagraża bezpieczeństwu gości hotelowych. Natomiast z kolei w piśmie dnia 6 sierpnia 1974r. Państwowy Miejski Inspektor Sanitarny wskazuje na konieczność wykonania określonych w nim prac w związku z protokołem odbioru z dnia 17 maja 1974r., uzależniając dopuszczenie obiektu do eksploatacji od ich wykonania. Zatem ustalenie organów, że działalność hotelarska była prowadzona bezpośrednio po zawarciu umowy jest dowolne, albowiem brak jest ustaleń w jakim okresie czasu po zawarciu umowy taka działalność była prowadzona. Powyższe ma w zasadzie decydujące znaczenie w sprawie. Ustalenie bowiem, że w Hotelu ( wilii) prowadzona była działalność hotelarska i w obiekcie tym rozpoczęto taką działalność przed upływem 10 lat od wywłaszczenia skutkuje uznaniem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z przyczyn niżej wskazanych Sąd uznał, że nie zachodzi przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy (brak rozpoczęcia w terminie 7 lat prac związanych z realizacją celu).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących zbędności nieruchomości na cel określony w umowie, wymienionych w art. 137 ust. 1 ustawy Sąd zważył co następuje: Sąd nie podzielił zarzutów skargi, iż nieruchomość winna być zwrócona na tej podstawie, że nierozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. W tym zakresie Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane przez organ II instancji. W szczególności podkreślić należy, jak to wyżej wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości w rozpoznawanej sprawie nie skutkowało koniecznością podjęcia prac polegających na budowie hotelu wraz z motelem. Prawidłowo organ ustalił, że w rozpoznawanej sprawie wobec istnienia budynku przeznaczonego na ogólnodostępny hotel niezbędne było wykonywanie szeregu prac polegających na zagospodarowaniu obiektu jako ogólnodostępnego hotelu. Do wykonanie takich prac przystąpiono niezwłocznie. Zrozumiałym jest, że w pierwszej kolejności wykonano te prace, które miały spowodować usuniecie zagrożeń dla osób korzystających z hotelu lub też pracowników ( wykonanie ogrodzenia, zabezpieczenie osuwającej się skarpy, wykonanie nowego tarasu hotelowego). Udzielenie zatem pozwolenia budowę w dniu 9 stycznia 1973r., a więc po upływie 7 od daty wywłaszczenia lat nie może być uznane za spełnienie przesłanki zwrotu z art. 137 ust. 1 ustawy i stanowić o przekroczeniu terminu z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. terminu 7 letniego na rozpoczęcie robót. Natomiast skarżący trafnie zarzuca, że nie zostało jednoznacznie ustalone, w jakiej dacie prace te zostały zakończone. Stanowisko organów, że zakończenie tych robót miało miejsce w dniu 30 maja 1974r. w dacie sporządzenia kompleksowego protokołu odbioru jest kwestionowane przez skarżących. Zarzuty skarżącej w tym zakresie znajdują uzasadnienie w treści powołanego wyżej pisma z dnia 6 czerwca 1974r. o braku zgody na dopuszczenie do użytkowania hotelu wobec stwierdzonych nieprawidłowości oraz wobec braku innych dowodów potwierdzających, że w terminie 10 lat cel został zrealizowany. Wskazać jednak należy, że niespełnienie wymogów Prawa budowlanego ,np. brak pozwolenia na budowę, brak dowodu potwierdzającego dopuszczenie obiektu do użytkowania nie powoduje co do zasady ustalenia, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Cel publiczny winien być faktycznie osiągnięty, a więc nawet w przypadku braku spełnienia wymogów Prawa budowlanego, ostatecznie decydujące znaczenie ma realizacja faktyczna celu, czyli w rozpoznawanej sprawie funkcjonowanie hotelu na ww. nieruchomości.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, w tym zarzutu, że cel wywłaszczenia powinien być utrzymany przez cały czas po przejęciu nieruchomości, Sąd zważył, że ustawodawca nie uzależnia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od tego czy w dacie rozstrzygania sprawy przez organ na nieruchomości realizowany jest cel wywłaszczenia określony w umowie. Przy czym podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zmiana przeznaczenia nieruchomości już po zrealizowaniu celu publicznego, zgodnie z art.137 ustawy, nie stanowi przesłanki zwrotu nieruchomości. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011r. w sprawie II SA/Gd 562/10 wystąpił z pytaniem prawnym o zbadanie konstytucyjności uregulowania art. 137 ust. 1 ustawy. W pytaniu tym zakwestionowana została konstytucyjność przepisu art. 137 ust. 1 ustawy w sytuacji, gdy na nieruchomości rozpoczęto realizację celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia ostateczności decyzji o wywłaszczeniu i zakończono ją w ciągu 10 lat od tej daty, lecz następnie przeznaczono ją na inny cel publiczny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na zadane pytanie prawne. Zawieszenie postępowania byłoby uzasadnione jedynie w przypadku gdyby z dokonanych ustaleń wynikało, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a po jego realizacji organ zmienił przeznaczenie nieruchomości i wykorzystuje ją na inny cel. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie dokonano ustaleń opartych na pełnym materiale dowodowym co do zrealizowania celu wywłaszczenia ani co do wykorzystywania nieruchomości na inny cel niż określony w umowie cel wywłaszczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien mieć na uwadze poczynione wyżej ustalenia. Zatem winien uzupełnić postępowanie w części dotyczącej ustalenia sposobu wykorzystywania nieruchomości przed dniem wywłaszczenia oraz po wywłaszczeniu w zakresie dotyczącym prowadzenia na nieruchomości hotelu, czyli ustalić od kiedy na nieruchomości faktycznie prowadzona była działalność hotelarska w sytuacji, gdy budynek podlegał bieżącym remontom oraz remontowi kompleksowemu na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 9 stycznia 1973r. Ustaleń tych należy dokonać w świetle celu wywłaszczenia określonego w akcie notarialnym z dnia 23 grudnia 1965r.i poddać ocenie czy nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w umowie, w świetle kryteriów określonych w art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy.

Nadto Sąd nie uwzględnił wniosku uczestnika o odrzucenie skargi. Wprawdzie zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy wniosek z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości muszą złożyć wszyscy współwłaściciele lub ich spadkobiercy i taki wniosek w rozpoznawanej sprawie został wniesiony lecz powyższa zasada nie dotyczy. wniesienia odwołania do organu II instancji, czy też wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej.

Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 440zł obejmującą równowartość uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240zł.