Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 917/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 975/20 w sprawie ze skargi A[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 23 marca 2020 r. nr K[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 września 2020 r., I SA/Wa 975/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P[...] z dnia 23 marca 2020 r. nr K[...]w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A[...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 135 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji będąc zobowiązanym do orzekania w granicach danej sprawy, w wyniku niewłaściwej kontroli działalność administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie polegającego na uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P[...] i poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D[...], w sytuacji gdy zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji, obarczone były wadą polegająca na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza ustalenia czy syn niepełnosprawnej w stopniu znacznym – A[...], ma obiektywną możliwość sprawowania opieki nad matką I[...], a w konsekwencji, czy strona należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem niepełnosprawnej babci, a także brak zbadania, czy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad babcią;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020.111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", w związku z art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2020.1359), dalej jako "k.r.o.", przez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się skarżącej, faktycznie sprawującej opiekę nad niepełnosprawną babcią, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez osoby spokrewnione w linii prostej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, w tym przypadku synów niepełnosprawnej, podczas, gdy z zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a w szczególności nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz szczególnej opieki i pomocy Państwa udzielanej rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji (art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) należy wywieść uprawnienie wnuka faktycznie sprawującej opiekę do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom, które zaprzestają aktywności zawodowej z powodu konieczności sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji, gdy wykładnia pojęcia rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi się odbywać przez pryzmat celu jakiemu świadczenia opiekuńcze służą, a zatem pojęcie rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Odnosząc się do zarzutu opartego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wypada zauważyć, iż w jego ramach autor kasacji zarzuca niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i w tym zakresie wskazuje na niewyjaśnienie, czy A[...], syn niepełnosprawnej I[...], ma obiektywną możliwość sprawowania opieki nad matką oraz, czy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia ma związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. Jakkolwiek powyższe stanowi zarzut tyczący prawidłowości ustalenia podstawy faktycznej wyrokowania, to stosowny zarzut naruszenia przepisów odnoszących się do tej kwestii nie znalazł się w petitum skargi kasacyjnej. Dopiero w motywach owego zarzutu autor kasacji wyraźnie wskazał na naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pozwala to uznać, iż nastąpiło w tym zakresie przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem. Powyższe nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się także i do tych zarzutów jako przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide: uchwała NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Z okoliczności faktycznych sprawy, które nie były kwestionowane, wynika, iż niepełnosprawna I[...]ma trzech synów: P[...] legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, W[...], którego w toku dotychczasowego postępowania uznawany był za osobę niepełnosprawną, choć nie zostało to potwierdzone stosownym orzeczeniem, a także A[...] urodzonego w dniu 8 [...] 1953 r., zamieszkałego wraz z żoną w P[...], oddalonym od miejsca zamieszkania I[...] o około 30 km, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z okoliczności sprawy wynika także, że A[...] jako przyczynę niemożności podjęcia się opieki nad niepełnosprawną matką wskazywał wyłącznie niechęć matki w przeprowadzeniu się do P[...] i wspólnym z nim zamieszkaniu. Powyższe ustalenia zaprzeczają temu, iż w toku dotychczasowego postępowania organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie możliwości opiekowania się przez A[...] jego niepełnosprawną matką. Autor kasacji, zarzucając natomiast niewyjaśnienie kwestii obiektywnej niemożności sprawowania opieki, nie tylko nie wskazał jakie dowody zostały pominięte w toku dotychczasowego postępowania dla wykazania powyższej okoliczności, ale nawet nie podał, w jakich okolicznościach sprawy owej obiektywnej niemożliwości sprawowania opieki należałoby upatrywać. Zaprzecza to tezie skargi kasacyjnej o niewyjaśnieniu okoliczności faktycznych związanych z możliwością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez jej syna A[...].

Powyższe ustalenie determinuje ocenę konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną I[...]przez jej wnuczkę A[...], jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jakkolwiek z ustaleń organów wynika wyraźnie, iż A[...] angażuje się w opiekę nad babką, kilkakrotnie w ciągu dnia jeździ do niej, a w razie potrzeby odwiedza ją także w nocy, to wobec możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez jej syna A[...], opieka sprawowana przez wnioskodawczynię nie możne prowadzić do przyznania na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym ustalenia tyczące zakresu opieki sprawowanej przez A[...] nad niepełnosprawną babką, ale także powodów niepodejmowania zatrudnienia, nie mają w okolicznościach niniejszej sprawy charakteru istotnego.

Nie można zatem potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Na gruncie tegoż przepisu sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., I OSK 1234/12; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Na żadną z tych okoliczności autor kasacji nie powołał się stawiając zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., natomiast ewentualne wady postępowania tyczące podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, nie stanowią naruszenia tegoż przepisu.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Ugruntowane jest zapatrywanie, iż przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (vide: R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Przesłanką zastosowania tegoż przepisu jest bowiem stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach poprzedzających, jeżeli tylko miało to miejsce w granicach danej sprawy. Zgodnie przyjmuje się, że art. 135 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną, a tym samym w takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, W-wa 2008, s. 336-337; wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I FSK 205/18; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., I FSK 568/16; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., I OSK 2093/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Regulacja te stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa regulacja nie ma charakteru procesowego ale ustrojowy, określając zasady sądowej kontroli administracji publicznej. Sąd administracyjny może naruszyć powyższy przepis gdy oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. W skardze kasacyjnej brak jest natomiast zarzutów wskazujących na możliwość naruszenia ww. przepisu w sposób odpowiadający jego dyspozycji. Jednocześnie kwestia, czy dokonana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez organ administracji publicznej była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiana z naruszeniem powyższej normy (vide: R.Hauser, A.Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., I OSK 345/2010; wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r., II GSK 2991/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wypada zauważyć, iż przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. określają krąg uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wyraźnie wskazując na osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów k.r.o. Nie budzi przy tym wątpliwości, że osobom, na których spoczywa ów obowiązek, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nawiązanie w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w przepisach k.r.o. ma doniosłe konsekwencje w procesie interpretacji powyższej regulacji. Nie pozwala bowiem pominąć regulacji prawnych odnoszących się do kolejności wykonywania tegoż obowiązku. I tak przepis art. 132 k.r.o. określając obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności wyraźnie wskazuje, że obowiązek takiej osoby powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Zestawienie art. 17 ust. 1a u.ś.r. i art. 132 k.r.o. wyraźnie wskazuje, iż ten ostatni zawiera treść zdecydowanie szerszą, bowiem odwołuje się do klauzul generalnych mających uniwersalny charakter. Analiza powyższych regulacji dokonana w orzecznictwie sądów administracyjnych doprowadziła do przekonania, iż przepisy te należy interpretować przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest udzielenie materialnego wsparcia osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, rezygnującymi z tego powodu z aktywności zawodowej. Z tego też względu, wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób wskazanych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. i uniemożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji może – w okolicznościach konkretnej sprawy – prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzić w konstytucyjny nakaz ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) (vide: wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14; wyrok NSA z dnia 13 listopada 2015 r., I OSK 1286/14; wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., I OSK 328/16; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17; wyrok NSA z dnia z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 2831/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższy sposób rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. w związku z art. 132 k.r.o. prowadzi do konkluzji, iż w wyjątkowych sytuacjach, wnuczka wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babką, może zostać uznana za osobę uprawnioną do takiego świadczenia. Przy czym brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osób, na których spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego członka najbliższej rodziny, nie wyczerpuje sytuacji uprawniających wnuczkę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek alimentacyjny po stronie wnuczki aktualizuje się bowiem także wtedy, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności nie będą w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania będzie niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W takiej sytuacji obowiązkiem organów pozostaje zbadanie, czy preferowany przez ustawodawcę opiekun osoby niepełnosprawnej, spokrewniony z nią w pierwszym stopniu, z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego), rzeczywiście nie ma możliwości realizowania swych obowiązków. Powodami, które mogą być uznane za uniemożliwiające obiektywne sprawowanie opieki są chociażby wiek i stan zdrowia osoby zobowiązanej, czy rodzaj niepełnosprawności podopiecznego (vide: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2018 r., I OSK 1939/18; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16; wyrok NSA z dnia z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 2831/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wykładnia ww. przepisów u.ś.r. dokonana w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy określaniu kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wyraźnie odwołuje się do kwestii kolejności wykonywania obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu przepisów k.r.o. (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), a jednoczenie nie prowadzi do odrzucenia warunków uzyskania owego świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Wskazuje jedynie, że w okolicznościach konkretnej sprawy należy przyznać pierwszeństwo wynikom wykładni systemowej i celowościowej nad wykładnią językową, skoro ta prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania na gruncie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej gwarantowanej przez państwo prawa (art. 2 Konstytucji RP) i nakazu ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Nie można zatem zgodzić się z takim sposobem rozumienia powyższej regulacji, której skutkiem byłoby zupełne odrzucenie warunków nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne jest prawem każdego kto rzeczywiście sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną w warunkach istnienia obowiązku alimentacyjnego.

W tym kontekście nieuprawniony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w procesie wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1 a pkt 2 u.ś.r. w związku z art. 132 k.r.o. Skoro z niepodważonych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że co najmniej jedno z dzieci niepełnosprawnej Ireny Michalskiej ma możliwość sprawowania nad nią opieki, to nie sposób uznać, że zaprezentowana w dotychczasowym postępowaniu wykładnia ww. przepisów narusza zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) lub zasady ochrony i opieki nad rodziną znajdującą się w trudnej sytuacji (art. 18 w związku z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób też odnaleźć elementu dyskryminującego skarżącą w dostępie do wnioskowanego świadczenia w rozumieniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Z kolei zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędną wykładnię pojęcia rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podniesiony został nieadekwatnie do okoliczności sprawy. Ugruntowane jest bowiem zapatrywanie, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., oznacza nie tylko zaprzestanie konkretnego działania, ale także jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem w dwóch różnych stanach faktycznych. Uprawnienie aktualizuje się, gdy osoba wnioskująca faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy oraz gdy w ogóle nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (vide: wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., I OSK 435/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Oznacza to, że przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy (vide: B.Chludziński [w:] P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17). Z analizy motywów zaskarżonego wyroku nie wynika aby Sąd I instancji podważał powyższe zapatrywanie. Sąd wskazał natomiast, iż brak aktywności zawodowej skarżącej determinowany pozostawał przede wszystkim opieką nad trójką małoletnich dzieci i zaistniał na długo przed stwierdzeniem u Ireny Michalskiej braku zdolności do samodzielnej egzystencji. Doprowadziło to Sąd I instancji do wniosku, iż brak jest bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Powyższe stanowisko Sądu nie świadczy o błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w zakresie wskazanym w powyższym zarzucie. Świadczy natomiast o oparciu wyroku na określonym ustaleniu faktycznym, tyczącym braku związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną nad niepełnosprawną babką. Stawiając w powyższym zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego autor kasacji zdaje się nie dostrzegać charakteru kwestionowanej materii prawnej. Ugruntowane jest natomiast stanowisko, iż zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie nie może służyć podważeniu ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04; wyrok NSA z dnia 2 października 2009 r., II FSK 684/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Na marginesie wypada jedynie zauważyć, iż ocena prawidłowości dokonania powyższego ustalenia była także przedmiotem zarzutu podniesionego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wobec ustalenia, iż możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką ma jej syn, okoliczność to nie miała istotnego znaczenia w niniejszej sprawie.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.

Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.