Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 39/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 11 art 62 ust o służbie celnej ( Dz.U. 2004r nr 156 poz 1641... ) § 11 § 21 rozp. Min.Fin. ( Dz.U z 2003 Nr  156 , poz 1520)
journal: Dz.U. 2003 nr 156 poz 1520
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i  dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008r. sprawy ze skargi T. J. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i poprzedzające orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym numer (...) z dnia (...) Naczelnik Urzędu Celnego, reprezentowany przez Zastępcę Naczelnika Urzędu Celnego, uznał starszego rewidenta celnego - T J, pełniącego służbę na stanowisku (...) w Urzędzie Celnym, winnym naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.)

tj. dochowania obowiązku wynikającego ze złożonego ślubowania poprzez bezzasadne żądanie zwrotu za przejazd w kwocie 49,80 zł w złożonym w dniu

28 czerwca 2005 r. wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego. Za powyższe została wymierzona obwinionemu kara dyscyplinarna określona w art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej tj. kara nagany.

Od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w I instancji odwołanie wniósł obwiniony T J Skarżonemu orzeczeniu dyscyplinarnemu zarzucił braki

w postępowaniu dowodowym jak również zwrócił uwagę na kwestie, jakie nie zostały całkowicie rozstrzygnięte w postępowaniu dyscyplinarnym. Według obwinionego:

- zarzut o niemożliwości jednoczesnego pełnienia służby w dniu

20 kwietnia 2005 r. oraz odbycia w tym samym dniu podróży z W do S jest bezzasadny,

- komisja dyscyplinarna nie wzięła pod uwagę wszystkich wyjaśnień obwinionego,

- podstawa prawna przytoczona w orzeczeniu dyscyplinarnym nie ma żadnego powiązania z czynem zarzucanym obwinionemu,

- postępowanie dyscyplinarne prowadzone było w sposób jednostronny,

z naruszeniem zasady podmiotowości, bez uwzględnienia interesu obwinionego,

- postępowanie dyscyplinarne zostało najpierw umorzone a potem wznowione,

- komisja dyscyplinarna przy ustalaniu rodzaju kary dyscyplinarnej nie wzięła pod uwagę żadnej okoliczności łagodzącej,

- niezasadne jest stwierdzenie, że warunkiem skorzystania pracownika

z uprawnienia socjalnego w postaci dopłaty do przejazdu koleją, jest przebywanie pracownika w tym konkretnym czasie na urlopie wypoczynkowym,

- dołączony do wniosku o zwrot kosztów przejazdu koleją bilet, ma potwierdzać tylko koszt przejazdu na określonej trasie, a nie fakt odbycia podróży

określonym pociągiem, w określonym czasie.

W związku z ww. zarzutami obwiniony T J wniósł o zmianę orzeczenia dyscyplinarnego i anulowanie udzielonej kary nagany.

Dyrektor Izby Celnej orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia

(...) numer (...) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Organ odwoławczy ustalił, że wiadomość o możliwym naruszeniu obowiązku służbowego określonego w art. 32 ust. 1 pkt 1 przez T J, Naczelnik Urzędu Celnego powziął w dniu 11 kwietnia 2007 r. w wyniku kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Wydział Audytu i Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej. Ustalono, że funkcjonariusz celny TJ z złożył wniosek z dnia (...) do Dyrektora Izby Celnej o wypłatę świadczenia socjalnego w postaci zwrotu kosztów przejazdu koleją dokonanego

w dniu 20 kwietnia 2005 r. na podstawie biletu nr (...) zakupionego w kasie na dworcu W o godzinie 09:52. Na podstawie listy obecności stwierdzono, iż starszy kontroler celny T J w dniu 20 kwietnia 2005 r., w godzinach od 7.30 do godz. 15.30 pełnił służbę w Urzędzie Celnym. Natomiast od dnia 21 kwietnia 2005 r. do dnia 25 kwietnia 2005 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym.

Mając na uwadze, że ww. ustalenia wskazywały na naruszenie przez funkcjonariusza T J obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej tj. dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania poprzez naruszenie postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych, które mogą być przyznane funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin, występując z wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu koleją, w sytuacji nie spełnienia przesłanek wypłaty tego świadczenia, określonych

w § 2 powołanego wyżej rozporządzenia - "funkcjonariuszowi i członkom rodziny funkcjonariusza przysługuje, raz w roku kalendarzowym, świadczenie w postaci przejazdu koleją w klasie drugiej pociągu osobowego lub pospiesznego na koszt urzędu, w którym funkcjonariusz pełni służbę, do jednej z wybranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem"- na polecenie Naczelnika Urzędu Celnego

Rzecznik Dyscyplinarny Urzędu Celnego wszczął w dniu (...). postępowanie wyjaśniające, w celu stwierdzenia zasadności żądania zwrotu kosztów za przejazd koleją w dniu 20 kwietnia 2005 r. na trasie W- S w wysokości 49,80 zł. Przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, prowadzący postępowanie zwrócił się w dniu 19 kwietnia 2007 r. z pismem do Kolei (...), Spółka z o.o.,

w W z prośbą o udzielenie informacji czy w dniu 20 kwietnia 2005 r., po godzinie 21 kursował pociąg pospieszny na trasie W- S oraz czy na podstawie przesłanej kserokopii biletu można ustalić, którym pociągiem i w jakich godzinach dokonano przejazdu na trasie W- S. Dnia 07 maja 2007 r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo z dnia 27 kwietnia 2007 r. od "(...)" Sp. z o.o., w którym poinformowano, że pismo dotyczące przedmiotowego biletu zostało przekazane wg właściwości do "PKP Przewozy Regionalne" w Łi. Do dnia zakończenia postępowania wyjaśniającego tj. 02 maja 2007 r. nie otrzymano odpowiedzi na ww. pismo. Rzecznik dyscyplinarny, w takim stanie faktycznym z uwagi na to, że nie można było jednoznacznie stwierdzić, czy funkcjonariusz celny T J naruszył obowiązek określony w art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej zakończył postępowanie wyjaśniające i złożył sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wraz z wnioskiem z dnia 07 maja 2007 r. o umorzenie postępowania wyjaśniającego.

Naczelnik Urzędu Celnego po zapoznaniu się z wynikami postępowania wyjaśniającego oraz zebranymi w sprawie materiałami przekazanymi w celu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy postanowił, pomimo wniosku rzecznika dyscyplinarnego o umorzenie postępowania wyjaśniającego, wszcząć postępowanie dyscyplinarne. Zarzut obwinionego dotyczący umorzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza T J,

a następnie wznowienia postępowania na rzekome polecenie Dyrektora Izby Celnej uznać należy za bezzasadny, o umorzenie wnosił bowiem Rzecznik Dyscyplinarny, co nie oznaczało wydania takiego orzeczenia, decyzje zaś w tej sprawie podejmował orzekający w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego.

W postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionemu przedstawiono zarzut naruszenia obowiązków funkcjonariusza celnego określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, polegający na bezzasadnym żądaniu zwrotu kosztów za przejazd w wysokości

49,80 zł w złożonym w dniu 28 czerwca 2005 r. wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego (zwrotu kosztów przejazdu koleją). W przedmiotowym wniosku funkcjonariusz celny T J wystąpił o zwrot kosztów przejazdu koleją na kwotę 99,60 zł. podając siebie jako osobę uprawnioną do świadczenia. Do wniosku dołączył bilety:

przejazd na trasie W - S z dnia 20 kwietnia

2005 r., bilet normalny, 2 klasa, pociąg pospieszny, na kwotę 49,80 zł.,

przejazd na trasie S - W z dnia 24 kwietnia

2005 r., bilet normalny, 2 klasa, pociąg pospieszny, na kwotę 49,80 zł.

W toku postępowania dyscyplinarnego przyjęto wyjaśnienia obwinionego T J. Obwiniony, jak wyjaśnił do protokołu przesłuchania obwinionego

z dnia 19 czerwca 2007 r. (karta nr 24) podtrzymał wyjaśnienia złożone w dniu

17 kwietnia 2007 r. w toku postępowania wyjaśniającego i odmówił składania wyjaśnień. Według wyjaśnień złożonych przez T J w dniu 17 kwietnia 2007 r., w dniu 20 kwietnia 2005 r. był w pracy w Urzędzie Celnym od godz. 7.30 do godz. 15.30 i w tym dniu, po otrzymanym telefonie od swojego ojca, po zakończonej pracy po godz. 15.30 pojechał z nim samochodem do W. Po drodze ze S zabrali jeszcze jednego pasażera i w godzinach wieczornych dotarli do W. Na dworcu PKP W na T J czekała jego matka, która w dniu 20 kwietnia 2005 r. około godz. 10.00 kupiła mu bilet powrotny z W do miejscowości S. Obwiniony T Jz jeszcze tego samego dnia przed północą wyruszył w podróż powrotną pociągiem do S i na miejscu był 21 kwietnia 2005 r. Pismem z dnia 20 czerwca 2007 r. obwiniony przekazał wnioski dowodowe oświadczenia: C J i K J w sprawie okoliczności podróży syna T J z W do S, które postanowieniem z dnia (...). dołączono do akt sprawy. Oświadczenia dotyczą potwierdzenia wyjazdu obwinionego z W dnia 20 kwietnia 2005 r. w późnych godzinach nocnych.

Z pisma otrzymanego z PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o. w Ł, będącego odpowiedzią na wcześniejsze wystąpienie w sprawie informacji

o dokonanym przejeździe na trasie W - Sz w dniu 20 kwietnia 2007 r. wynika, że na podstawie załączonej kserokopii biletu podróż z W do S w dniu 20.04.2005 r. przebiegała w następujący sposób:

wyjazd z W o godz. 10.12, pociągiem nr (...),

przyjazd do stacji P o godz. 15.01, pociągiem nr (...),

przesiadka w P na pociąg nr (...), odjazd pociągu o godz. 5.34, przyjazd do S o godz. 16.23, pociągiem nr (...).

W dniu 09 lipca 2007 r. na podstawie § 6 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 września 2003 r. (Dz. U. 156, poz. 1520) obwiniony ustanowił obrońcę, kierownika Kontrolnej Grupy Mobilnej -K G, a pismem z dnia 13 lipca 2007 r. zrezygnował z ustanowionego obrońcy.

Z przedstawionych przez T J wyjaśnień wynika, że przejazd został przez niego rzeczywiście zrealizowany, a załączony bilet za przejazd opiewał na realny koszt przejazdu. Wyjaśnienia te nie mogły stanowić podstawy do uznania, że zwrot kosztów ze świadczenia socjalnego był faktycznie należny za przejazd

w dniu 20 kwietnia 2005 r. na podstawie załączonego biletu. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że T J mógł odbyć podróż wykazaną na przedłożonym wniosku, ale nie według dołączonego do wniosku biletu, gdyż zgodnie z pismem z PKP Przewozy Regionalne z Ł, przejazd na podstawie w/w biletu nastąpił w dniu 20 kwietnia 2005 r. - wyjazd z W o godz. 10.12, przyjazd do S o godz.16.23. Funkcjonariusz celny T J nie mógł więc dokonać przejazdu na podstawie tego biletu, ponieważ w tym czasie w godzinach 7.30 - 15.30 pełnił służbę w Urzędzie Celnym znajduje swoje potwierdzenie w liście obecności z dnia 20 kwietnia 2005 r.

Zdaniem orzekającego organu II instancji bilet winien potwierdzać faktyczną podróż funkcjonariusza, nie do przyjęcia są zatem wyjaśnienia obwinionego, że bilet ma jedynie wskazać realny koszt przejazdu. Koszt przejazdu można bowiem ustalić w informacji PKP i do tego nie są potrzebne bilety, wobec czego niezasadne byłoby przedkładanie biletu, w innym celu niż dla potwierdzenia faktycznego przejazdu osoby uprawnionej do świadczenia. Poza tym przedmiotem prowadzonego postępowania dyscyplinarnego nie była kwestia odbycia przez funkcjonariusza celnego T J podróży w dniu 20 kwietnia 2005 r. na trasie W - S, tylko zasadność złożenia wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego (zwrot kosztów przejazdu koleją) w oparciu o dołączony bilet, który miał potwierdzić odbycie podróży przez T J co wykluczone zostało z uwagi na pełnienie służby przez obwinionego w czasie, w którym odbyła się podróż na podstawie przedłożonego biletu. W świetle tego niezasadny jest zarzut obwinionego, że dołączony do wniosku o zwrot kosztów przejazdu koleją bilet, ma potwierdzać tylko koszt przejazdu na określonej trasie, a nie fakt odbycia podróży określonym pociągiem, w określonym czasie oraz o bezzasadności zarzutu o niemożliwości jednoczesnego pełnienia służby w dniu 20 kwietnia 2005 r. oraz odbycia w tym samym dniu podróży z W do S.

Odnosząc się do zarzutu obwinionego, że podstawa prawna przytoczona

w orzeczeniu dyscyplinarnym nie ma żadnego powiązania z zarzucanym obwinionemu czynem należy stwierdzić, że stosownie do postanowień art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, które zgodnie

z treścią art. 15 ust. 1 powołanej ustawy brzmi: "Świadomy podejmowanych obowiązków funkcjonariusza celnego - ślubuję wiernie służyć Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania .oraz strzec dobrego imienia służby, honoru

i godności funkcjonariusza celnego". Zgodnie z normami Konstytucji (art. 83), każdy obywatel ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

W przypadku potwierdzenia, iż doszło do osiągnięcia świadczenia pieniężnego ze środków budżetu Państwa, pomimo nie spełnienia przesłanek do jego otrzymania, określonych w § 2 ww. rozporządzenia, wskazane normy Konstytucji zostałyby naruszone, wobec czego potwierdziłby się zarzut naruszenia obowiązków określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej.

Organ podkreślił, że przedmiotem prowadzonego postępowania było ustalenie czy doszło do naruszenia przez obwinionego obowiązków służbowych. W tym stanie rzeczy stwierdzenie obwinionego że postępowanie prowadzone było w sposób jednostronny z naruszeniem zasady podmiotowości i bez uwzględniania interesu funkcjonariusza jako obwinionego, jest niezrozumiałe i oderwane od celu postępowania dyscyplinarnego. Ustalenie czy doszło do naruszenia obowiązków służbowych nie ma bowiem związku z interesem, czy to orzekającego, czy obwinionego. Organ stwierdził, że materiał zgromadzony w aktach sprawy potwierdza, że w toku prowadzonego postępowania zarówno wyjaśniającego jak

i dyscyplinarnego T J miał wszystkie przewidziane przepisami prawa możliwości składania wyjaśnień, zgłaszania wniosków dowodowych, ustanowienia obrońcy, przeglądania akt.

Funkcjonariusz celny dołączając do wniosku przedmiotowy bilet musiał zdawać sobie sprawę, że postępuje nieuczciwie żądając zwrotu kosztów za przejazd,

w czasie, w którym faktycznie pełnił służbę. Przez co, jak wcześniej stwierdzono naruszył obowiązek służbowy określony w art. 32 ust. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej tj. dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, a tym samym Kodeksu Etyki funkcjonariusza celnego, który określa, iż funkcjonariusz celny zachowuje się w sposób praworządny, uczciwy i godny. Nie można się zgodzić

z obwinionym, że organ orzekający w I instancji nie wziął pod uwagę wyjaśnień obwinionego, złożonych na posiedzeniu Komisji (wysłuchaniu), gdyż orzeczenie wyczerpująco uzasadnia wydanie kary nagany wobec funkcjonariusza celnego T J, tj. wskazuje fakty, które zostały uznane za udowodnione, dowody na których się oparto i określenie czynu zarzucanego i obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności.

Nie można również zgodzić się z zarzutem, że warunkiem skorzystania

z uprawnienia socjalnego w postaci zwrotu kosztów przejazdu koleją jest przebywanie pracownika w tym konkretnym czasie na urlopie wypoczynkowym. Należy bowiem podkreślić, że wypłatę świadczenia socjalnego determinuje nie fakt przebywania funkcjonariusza na urlopie wypoczynkowym, ale możliwość rzeczywistego zrealizowania przejazdu koleją przez tego funkcjonariusza na podstawie dołączonych do wniosku biletów kolejowych, co było przedmiotem analizy, zarówno w postępowaniu I instancji, jak i w postępowaniu organu odwoławczego.

Reasumując, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym był podstawą do wydania orzeczenia dyscyplinarnego, uznającego winę funkcjonariusza za naruszenie obowiązków służbowych. W sytuacji gdy prowadzący postępowanie dyscyplinarne stwierdził, że obwiniony naruszył obowiązki służbowe, wykluczyło to możliwość zakończenia postępowania uniewinnieniem obwinionego bądź umorzeniem postępowania dyscyplinarnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej

materiał ten bezspornie wskazuje, że starszy kontroler celny T J, poprzez podanie nieprawdy we wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego (zwrot kosztów przejazdu koleją), żądając zwrotu kosztów przejazdu koleją na podstawie biletu, w czasie w którym pełnił służbę, popełnił zarzucany mu czyn, czym naruszył obowiązki służbowe funkcjonariusza celnego określone w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, tj. dochowania obowiązku wynikającego ze złożonego ślubowania, a tym samym i Kodeksu Etyki funkcjonariusza celnego, który określa, iż funkcjonariusz celny zachowuje się w sposób praworządny, uczciwy i godny. Zachowanie obwinionego w przedmiotowej sprawie jest oczywiste, a taki stan rzeczy stanowi podstawę do zastosowania wobec T J kary dyscyplinarnej. Należy tu podkreślić, że wyjaśnienia obwinionego są niespójne i niewiarygodne. W postępowaniu wyjaśniającym (z dnia 17 kwietnia 2007r.) wyjaśnienia obwinionego sprowadzają się do wskazania, iż był możliwy przejazd obwinionego w dniu 20 kwietnia 2005 r. na podstawie przedmiotowego biletu, natomiast w wysłuchaniu z dnia 18 lipca 2007 r. oraz w odwołaniu z dnia 20 sierpnia 2007r. (po informacji otrzymanej od Sp. z o.o. PKP Przewozy Regionalne), obwiniony już stwierdza, że przedstawiony przez niego stan faktyczny miał świadczyć tylko o tym, że w dniu

20 kwietnia 2007 r. odbył podróż pociągiem na trasie W-S i bez znaczenia jest, że załączony do wniosku o wypłatę świadczenia bilet nie mógł dotyczyć jego przejazdu. Podkreśla również, że po 2 latach nie może stwierdzić jaki bilet przedłożył do rozliczenia, bowiem w 2005 r. jeździł kilkakrotnie do W

i z powrotem, wybrał go spośród wielu biletów jakich posiadał na tą trasę, a wszystkie opiewały na tę samą kwotę. Stwierdzenia takie są niewiarygodne i niezrozumiałe. Nie można bowiem mówić o pomyłce, gdyż przedmiotowy bilet nie dotyczył w ogóle przejazdu obwinionego. Powyższe w ocenie Dyrektora Izby Celnej świadczy o pełnej świadomości obwinionego, iż dołączone do wniosku bilety nie dotyczyły jego przejazdu, a tym samym o niezasadności świadczenia w postaci zwrotu kosztów za przejazd na podstawie przedmiotowego biletu. Zeznania obwinionego uzależnione były również od zebranego w danej chwili materiału dowodowego, były dostosowywane do postępów w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym.

W ocenie organu takie postępowanie jest niedopuszczalne w przypadku funkcjonariusza publicznego jakim jest funkcjonariusz celny i winno być ocenione

z dużą surowością. Nie można więc zgodzić się z obwinionym, że orzekający

w I instancji nie wziął pod uwagę dotychczasowego przebiegu służby obwinionego bowiem w przeciwnym razie kara byłaby surowsza.

Końcowo organ podkreślił, iż po przeanalizowaniu treści odwołania oraz akt sprawy stwierdził, że zarzuty podniesione przez T J w odwołaniu są bezzasadne, a orzeczona kara jest współmierna do stopnia zawinienia.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez T J do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego

i umorzenie postępowania dyscyplinarnego, zarzucając:

- naruszenie art. 35 Kpa z uwagi na bezzasadne przedłużenie postępowania,

- naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, bowiem brak jest obowiązującego Kodeksu Etyki Funkcjonariusza Służby Celnej, a w taki jest m.in. zarzut,

- nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, niewskazanie, które dowody zostały uznane za istotne, a które odrzucone - nie odniósł się do oświadczeń rodziców,

- nałożenie kary drugiej w hierarchii kar choć nigdy nie był karany, a był nagradzany itp.

- Skarb Państwa nie poniósł żadnej szkody, bowiem w świetle przepisów rozporządzenia zwrot za przejazd należy się funkcjonariuszowi,

- brak możliwości znalezienia obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych,

- naruszenie przepisów dot. procedury dyscyplinarnej tj. art. 2 § 2 Kpk w zw.

z art. 79 ustawy - błędne ustalenia faktyczne, naruszenie art. 5 Kpk - brak udowodnienia winy, rozstrzygnięcie "niedających się usunąć wątpliwości" na jego niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podnoszone w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka merytorycznie.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Skarga okazała się zasadna, choć nie do końca z przyczyn w niej podniesionych.

Zgodnie z art.32 ust. 1 ustawy z dnia24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U.

z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) funkcjonariusz celny jest obowiązany

w szczególności:

1) dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania;

2) rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania;

3) racjonalnie gospodarować środkami publicznymi;

4) podnosić kwalifikacje zawodowe;

5) godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią.

Funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych (art. 62 ustawy).

Skarżący został ukarany karą nagany za naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego, określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej tj. dochowania obowiązku wynikającego ze złożonego ślubowania poprzez bezzasadne żądanie zwrotu za przejazd w kwocie 49,80 zł w złożonym w dniu

28 czerwca 2005 r. wniosku o wypłatę świadczenia socjalnego. Ze zgromadzonych

w aktach sprawy dokumentów, a także z uzasadnień wydanych orzeczeń dyscyplinarnych wynika jednak, że zarzut został sformułowany nieprawidłowo. Sam brak uzasadnienia dla złożenia wniosku o zwrot kosztów przejazdu, a także każdego innego wniosku o przyznanie prawa wynikającego ze stosunku służby, nie może być uznany za naruszenie obowiązków służbowych.

W uzasadnieniu prawnym orzeczenia dyscyplinarnego należy wyjaśnić

w szczególności podstawy prawne orzeczenia, z przytoczeniem przepisów prawa,

a w uzasadnieniu faktycznym należy wskazać w szczególności fakty, które zostały uznane za udowodnione, dowody, na których się oparto, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności, które zostały wzięte pod uwagę przy wymiarze kary (§ 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych ( Dz.U. Nr 156, poz. 1520 ), zwanego dalej "rozporządzeniem").

W świetle § 21 rozporządzenia, wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego, a przy jej wymierzaniu uwzględnia się w szczególności rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, pobudki działania obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu,

a także inne okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające, istotne w sprawie. Jak z powyższego wynika wszelkie okoliczności wzięte pod uwagę przy wymiarze kary powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia.

Tymczasem w zaskarżonym orzeczeniu stwierdzenia dotyczące wymierzonej obwinionemu kary sprowadzają się do zdań:" Nie można zgodzić się z obwinionym, że orzekający w I instancji nie wziął pod uwagę dotychczasowego przebiegu służby obwinionego bowiem w przeciwnym razie kara byłaby surowsza./.../ Końcowo należy podkreślić, iż po przeanalizowaniu treści odwołania oraz akt sprawy stwierdzić należy, że zarzuty podniesione przez T J w odwołaniu są bezzasadne, a orzeczona kara jest współmierna do stopnia zawinienia." W orzeczeniu dyscyplinarnym I instancji wypowiedź na temat orzeczonej kary sprowadza się do powołania się na treść § 21 rozporządzenia.

Brak właściwego uzasadnienia wymierzonej obwinionemu kary uniemożliwia Sądowi ocenę czy wymierzona kara jest współmierna do popełnionego czynu.

Należy także stwierdzić, że powoływanie się w orzeczeniach dyscyplinarnych na Kodeks Etyki Funkcjonariusza Celnego nie jest powoływaniem się na przepis prawny mogący stanowić podstawę orzeczenia dyscyplinarnego. Normy etyczne nie zyskały rangi przepisu prawa, a stanowią jedynie zbiór zasad, wynikających z różnych przepisów prawa oraz tradycji.

Jednym z zarzutów podniesionych w skardze przez T J odnośnie do zaskarżonego orzeczenia jest nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, niewskazanie, które dowody zostały uznane za istotne, a które odrzucone - organ nie odniósł się do oświadczeń rodziców.

W oparciu o akta sprawy stwierdzić należy, że przy piśmie z dnia 20 czerwca 2007 r. T J przesłał do organu wnioski dowodowe - oświadczenia swoich rodziców. Postanowieniem z dnia (...). organ "włączył do postępowania dyscyplinarnego /.../ wniosek dowodowy z dnia 20 czerwca 2007 r.". Zarówno w orzeczeniu piewszoinstancyjnym jak i w zaskarżonym orzeczeniu brak jest odniesienia się organów do tego dowodu, co również narusza § 11 ww. rozporządzenia.

Ponadto należy dodać, że w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w ustawie o Służbie Celnej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Art. 174 Kpk ustanawia zasadę bezpośredniości postępowania dowodowego, a tym samym zakaz zastępowania dowodu z zeznań świadków treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych. Oświadczenie pisemne, które zostało złożone w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym dla celów tego postępowania, stanowi dokument, który jedynie zawiera informację o dowodzie i ze względu na ten charakter nakłada na organ, przed którym toczy się postępowanie, obowiązek przesłuchania świadka co do okoliczności, o których jest mowa

w oświadczeniu (SN II KRN 28/74, OSNKW 1974, nr 9, poz. 211).

Ponownie rozpatrując sprawę organ orzekający winien w sposób właściwy określić czyn zarzucany obwinionemu, uzupełnić postępowanie dowodowe

z uwzględnieniem uwag Sądu, a następnie wydać orzeczenie zawierające pełne uzasadnienie, uwzględniające zasady wynikające z § 11 i 21 rozporządzenia.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego co do braku możliwości ustanowienia obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych, Sąd zauważa, że jak przyznał na rozprawie sam skarżący, był świadomy możliwości skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, czego nie uczynił, co jednak nie zmienia faktu, iż miał zapewnione prawo do obrony.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. ) orzekł, jak w sentencji.