Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1683/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 65 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 17
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2018 r. [...]; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej J. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2017 r. J. O. (dalej stron, skarżąca wnioskodawczyni) złożyła do Okręgowej Rady Adwokackiej (dalej ORA) w W. wniosek o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Do wniosku dołączyła informację o niekaralności, zaświadczenie o złożeniu ślubowania i wykonywaniu zawodu radcy prawnego, oświadczenie o korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, liczne pozytywne opinie oraz wskazała, że dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych znajduje się w jej aktach osobowych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2017 r. ORA w W. odmówiła wpisu wnioskodawczym na listę adwokatów.

W dniu [...] października 2017 r. wnioskodawczym zwróciła się o zawieszenie postępowania o wpis na listę adwokatów.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. ORA w . nie uwzględniła wniosku.

Od uchwały ORA w W. z dnia [...] października 2017 r. J. O. odwołała się do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, które uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nie uwzględniło wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego i jednocześnie uchyliło zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] marca 2018 r. J. O. złożyła w ORA we. W. pismo na okoliczność nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, z wnioskiem o pozytywne rozpatrzenie wniosku o wpis na listę adwokatów, do którego zostało dołączone oświadczenie wnioskodawczym o zakończonych lub toczących się postępowaniach karnych i dyscyplinarnych przeciwko niej oraz odpisy odpowiednich dokumentów, w tym:

- postanowienie Sądu Rejonowego w T. II Wydział [...] z dnia [...] lipca

2017 r,. sygn. akt [...] o zatarciu skazania.

- postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. II Wydział [...] z dnia [...]

maja 2017 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania,

- postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r.

o zastosowaniu prawa laski.

W dniu [...] marca 2018 r. wnioskodawczym złożyła do akt sprawy odpisy 3 decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w W. o wpisaniu na listę stałych mediatorów.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. ORA w W. ponownie odmówiła wpisu J. O. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W.

J.O. odwołała się od powyższej uchwały, na skutek czego Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (Prezydium NRA), uchwalą z dnia [...] czerwca 2018 r., Nr [...], utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 2018 r., w przedmiocie odmowy wpisu wnioskodawczyni na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zważyło, że uzasadniając zaskarżoną uchwałę, ORA w W. powołała się na dwie wypowiedzi wnioskodawczyni, które należy uznać za zachowanie niedające rękojmi należy tego wykonywania zawodu adwokata.

Pierwsza z tych wypowiedzi została przywołana w uzasadnieniu decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2014 roku. [...]. który sprzeciwił się jej wpisowi na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.

Druga wypowiedź dotyczy pomówienia członka Obwodowej Komisji Wyborczej o takie postępowanie, które mogło go poniżyć w opinii publicznej oraz narazić go na utratę zaufania niezbędnego dla zajmowanego stanowiska, za co wnioskodawczyni została prawomocnie skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w T.

Zarówno odpis decyzji Ministra Sprawiedliwości, jak również odpis wyroku, znajdują się w aktach osobowych J. O.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło stanowisko ORA w W, że adwokat musi umieć powstrzymywać swoje emocje i wypowiadać się rzeczowo, adekwatnie do sytuacji, bez względu na to. czy działa w sferze zawodowej, czy prywatnej.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej odniosło się do faktu, że J. . została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2011 r.. sygn. akt [...] za to. że pomówiła członka

Obwodowej Komisji Wyborczej, iż jest on pod wpływem alkoholu, a także jest osobą karaną i nie powinien zajmować powierzonego mu stanowiska, a zatem o takie postępowanie, które mogło go poniżyć w opinii publicznej oraz narazić go na utratę zaufania niezbędnego dla zajmowanego stanowiska, tj. za czyn z art. 212 § 1 kodeksu karnego.

Z dołączonego do akt osobowych odpisu postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] maja 2017 r.. sygn. akt [...] wynika, ze wnioskodawczym została również skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...]. za to, iż w okresie od [...] czerwca 2011 r. do października 2012 r. wielokrotnie znieważała 3 osoby używając w stosunku do nich słów wulgarnych i obelżywych oraz pokazywała w ich kierunku wulgarne gesty, tj. za czyn z art. 216 § I w zw. z art. 12 kodeksu karnego.

W odniesieniu do obydwu wyroków nastąpiły zatarcia skazania, co - zdaniem wnioskodawczym - "pozwala przyjąć, że jestem nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daję rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata".

Prezydium NRA przedstawiło odmienny pogląd na temat instytucji zatarcia skazania w kontekście postępowania o wpis na listę adwokatów, a mianowicie, że usunięcie z Krajowego Rejestru Karnego wzmianki o skazaniu oznacza jedynie, iż zgodnie z prawem informacja o skazaniu nie powinna znajdować się w kartotece karnej. Natomiast w postępowaniu o wpis na listę adwokatów nie oznacza to. że skazanie takie uważa się za nieistniejące, nie można bowiem wymagać, aby fakt popełnienia czynu zabronionego został wykreślony ze świadomości organów samorządu adwokackiego, badających rękojmię prawidłowego wykonywania w przyszłości zawodu adwokata, które to organy obowiązane są dokonać oceny moralnej i etycznej w oparciu o dotychczasowy okres życia kandydatki do adwokatury do chwili złożenia wniosku o wpis.

Prezydium NRA. dokonując analizy zebranego materiału dowodowego, wzięło pod uwagę znajdujące się w aktach pozytywne opinie i rekomendacje dołączone do wniosku o wpis, jak również fakt powołania wnioskodawczym na listę stałych mediatorów prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w W. Jednakże te dowody - zdaniem Prezydium NRA - nie mogą przesłonić faktu dopuszczenia się przez J. O. czynów karalnych, których charakter nie pozwala na przypisanie

jej zarówno przymiotu nieskazitelności charakteru, jak również dotychczasowego zachowania gwarantującego właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Czyny, za które została skazana, miały miejsce w latach 2010 i 2011- 2012, a więc na przestrzeni kilku lat i nie miały charakteru jednorazowego incydentu. Zatarcie skazania w sprawie [...] zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] lipca 2017 r., a wniosek o wpis na listę adwokatów wpłynął w dniu [...] września 2017 r., a więc już po dwóch miesiącach.

Prezydium NRA powołało się także na wynik postępowania sądowo- administracyjnego wywołanego sprzeciwem Ministra Sprawiedliwości co do wpisania J. O. na listę radców prawnych, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r. " sygn. akt II GSK 1117/15.

Dlatego, podzielając stanowisko ORA w W., odmawiające wpisu na listę adwokatów i przywołując dodatkowo argumentację w przedmiocie zatarcia skazania w dwóch sprawach orzeczeń skazujących wnioskodawczym, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie uwzględniło odwołania oraz. nie dostrzegając uchybień proceduralnych w: postępowaniu przed organem I instancji i podzielając w całości ustalenia faktyczne i prawne Okręgowej Rady Adwokackiej w W., utrzymało w mocy zaskarżoną uchwalę.

Od powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej J. O. wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, który decyzją z dnia [...] lipca 2018 r.. znak [...], utrzymał w mocy zaskarżone uchwały w przedmiocie odmowy wpisu J. O. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko organów- adwokatury, co do odmowy wpisu J. O. na listę adwokatów. Minister wskazał ,że w niniejszej sprawie we wniosku o wpis inicjującym postępowanie, odwołująca powołała się na przesłanki wpisu, przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze. Przepis ten wprowadza odstępstwo od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego wobec osób. które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód radcy prawnego albo notariusza.

W odniesieniu do powołanej we wniosku przesłanki wpisowej w postaci wykonywania zawodu radcy prawnego Minister wskazał, że uchwałą z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wpisała

J. O. na listę radców prawnych prowadzoną przez ten organ. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi wskazując, że J. O. nie spełnia przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, bowiem ciąży na niej wyrok kamy. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3138/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości, jednocześnie wskazując, że do czasu uprawomocnienia się orzeczenia nie podlega ona wykonaniu. W związku z tym w dniu [...] marca 2015 r. J. O. złożyła ślubowanie i rozpoczęła wykonywanie zawodu radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1117/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił cyt. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz oddalił skargę J. O. Skutkiem powołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego było uznanie wpisu za niedokonany i skreślenie J. O. z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., uchwałą z dnia [...] stycznia 2017 r.

W niniejszej sprawie, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, jakkolwiek J. O. spełnia wymagania formalne polegające na korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształceniu prawniczym, wykonywaniu zawodu radcy prawnego - w okresie od [...] marca 2015 r. do [...] stycznia 2017 r. - to jednocześnie należy podzielić stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych uchwałach Okręgowej Rady Adwokackiej w W. i Prezydium NRA, że zachodzi negatywna przesłanka w zakresie art. 65 pkt 1 ustawy, a zatem organy samorządu adwokackiego słusznie uznały, że nie ma podstaw do wpisu odwołującej na listę adwokatów.

Organ podkreślił, że w świetle powołanego przepisu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze przedmiotem oceny rękojmi wykonywania zawodu adwokata jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata.

Minister powołując się na stosowne orzecznictwo wyjaśnił, że brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Analizując ocenę spełniania przez J. O. przesłanek wpisu na listę adwokatów, dokonaną przez organy samorządu adwokackiego, Minister dostrzegł, że jest ona oparta na wszelkich znanych okolicznościach, dotyczących odwołującej.

Organy samorządu adwokackiego I i II instancji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do dokonania oceny spełniania przez wnioskodawczynię przesłanek wpisu na listę adwokatów oraz do ustalenia na jego podstawie, że nie daje ona rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości podziela ocenę organów samorządu adwokackiego w tym zakresie.

Organ powołując się na stosowne orzecznictwo przyjął, że dla oceny postawy moralno - etycznej nie ma znaczenia fakt przedawnienia czy zatarcia kary (...), ponieważ uznanie ukarania za niebyłe nie uniemożliwia dokonania oceny tych faktów pod kątem nieskazitelności charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Ministra zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc, że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię.

Ustawa - Prawo o adwokaturze przewiduje natomiast, poza warunkami formalnymi wpisu, także wymagania podlegające ocenie organów wpisowych, o charakterze materialnym, w: postaci cech kandydata, jakimi są nieskazitelność charakteru oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, organy samorządowe prawidłowo i zgodnie z kompetencjami uznały, że J. O. takiej rękojmi nie daje.

Minister Sprawiedliwości, po zapoznaniu się z pozytywnymi opiniami i referencjami, wydanymi J. O., w pełni podziela ustalenia dokonane przez te organy i odzwierciedlone w zaskarżonych uchwałach. Dowody powołane przez odwołującą, wspierające jej postulaty, nie są bowiem wystarczające, by zmienić dokonaną ocenę na pozytywną.

W realiach niniejszej sprawy nie zachodzi podstawa uchylenia zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, gdyż wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu zawiera ona wszystkie niezbędne elementy, kwestionowane w zarzutach odwołania. Należy bowiem zauważyć, że zaskarżona uchwała została wydana w Il instancji i podzielono w niej ustalenia i poglądy wyrażone w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Zaskarżona uchwała wprost odnosi się do dowodów, uznanych za istotne dla sprawy.

Ustalone zachowania odwołującej, zdaniem organu, niweczą jej wizerunek jako osoby nieskazitelnej, a z uwagi na podważenie przez to

warunku dawania rękojmi należytego wykonywania obowiązków, uniemożliwia pełnienie przez nią funkcji zaufania publicznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2007 r. sygn. akt VI SA Wa 786/07).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca J. O. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2018 r. [znak: [...]], którą utrzymano w mocy uchwałę znak [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2018 r. wraz z uchwalą Nr [...]Okręgowej Rady Adwokackiej w W.z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wpisu Skarżącej na listę adwokatów, prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w W. Akty te wydane zostały zdaniem skarżącej z naruszeniem:

I przepisów prawa materialnego, w szczególności:

1. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że Odwołująca się nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

2. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze w związku z art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny [Dz. U. z 2017 r" poz. 2204 ze zm.; dalej jako: kk] i art 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.] poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, ze uprzednia karalność w sytuacji zatarcia skazań i - co istotne - zastosowania prawa laski przez Prezydenta RP wyklucza w sposób absolutny przymiot nieskazitelnego charakteru i rękojmię należytego wykonywania zawodu;

3. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez utożsamianie niekaralności z nieskazitelnością charakteru osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów i rękojmią należytego wykonywania zawodu adwokata, a przy tym odniesienie pojęcia "nieskazitelność" do zachowań Skarżącej, przypisywanych jej wyłącznie przez osoby pozostające w konflikcie z członkami jej rodziny, tj. S. H., Z. M. z córką – M. S. i J. K. oraz niekryjące niechęci wobec Skarżącej i celu, jaki sobie postawiły, tj. uniemożliwienie wykonywania jej jakiegokolwiek zawodu zaufania publicznego i pełnienia jakiejkolwiek funkcji publicznej, a nie cech jej charakteru, potwierdzanych przez osoby będące autorytetami w środowisku - nie tylko prawniczym;

4. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, że jednorazowe zachowanie, polegające w istocie na zapytaniu wiceprzewodniczącej Obwodowej Komisji Wyborczej, czy osoba, która późnym wieczorem dnia poprzedzającego głosowanie znajdowała się pod wpływem alkoholu, dodatkowo z prawomocnym wyrokiem umarzającym warunkowo postępowanie w przedmiocie gróźb karalnych oraz nieprawomocnym wyrokiem skazującym za zniszczenie mienia, może pełnić funkcję członka Komisji, podważa nieskazitelny charakter kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego i świadczy o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata;

5. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, że skierowana przez Skarżącą do Z. M. wypowiedź, która nie zawierała słów uznanych powszechnie za obraźliwe czy wulgarne, świadczy o braku rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata w sytuacji, gdy: primo, zdarzenie to miało miejsce w roku 2011, tj. przed przystąpieniem do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską i uzyskaniem wpisu na prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. listę aplikantów radcowskich, i secundo, wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. (sygn. akt: [...], po zmianach organizacyjnych: [...]) Z. M.- m. in. za wulgarne pomówienia, których dopuściła się na Zebraniu Wiejskim w P. (ze sprawą za te pomówienia wiązała się cytowana przez Radę wypowiedź) oraz obraźliwe wpisy na forach internetowych i maile do polskich i zagranicznych instytucji kościelnych - zakazano podejmowania działań naruszających dobra osobiste Odwołującej się, nakazano opublikowanie przeprosin w trzech gazetach, zasądzono na rzecz Odwołującej się kwotę 30 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 10 000,00 zł tytułem nawiązki na wskazany przez Odwołującą się cel społeczny (wyrok jest nieprawomocny);

6. art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez przyjęcie, że korzystanie ze środków prawem przewidzianych tylko i wyłącznie w celu doprowadzenia do wyeliminowania z obrotu prawnego niesłusznego w ocenie Skarżącej wyroku karnego jest "kolejnym przejawem działań emocjonalnych, niedających się pogodzić z zasadą szacunku i zaufania dla organów samorządowych, uzasadniającym stanowisko, że Skarżąca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata";

7. art. 68 ust. 4 Prawa o adwokaturze poprzez podjęcie uchwały negatywnej mimo spełniania przez Odwołującą się wszystkich przesłanek warunkujących wpis na listę adwokatów;

II. przepisów postępowania, w szczególności:

1. art. 6 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego, w szczególności z art. 68 pkt 1 Prawa o adwokaturze;

2. art. 7 i art. 8 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;

3. art. 7a kpa poprzez zinterpretowanie nieostrych pojęć, jakimi niewątpliwie są pojęcia: "nieskazitelny charakter" i "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", na niekorzyść Odwołującej się, a przy tym pominięcie, że Skarżąca przez 20 miesięcy wykonywała zawód radcy prawnego z chlubą dla samorządu radcowskiego;

4. art 77 w związku z art. 80 i art, 81 a kpa poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, błędne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, zwłaszcza w zakresie karalności Skarżącej, także dyscyplinarnej, skutkujące nieuzasadnionym twierdzeniem o braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a przy tym rozstrzygnięcie na niekorzyść Skarżącej wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy;

5. art. 77 w związku z art. 80 kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pozostawienie poza oceną dołączonych do wniosku o wpis, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów (opinii i rekomendacji) oraz przekroczenie granic swobodnej oceny znajdującego się w aktach osobowych materiału dowodowego, a ponadto nieudowodnienie, że osoba ubiegająca się o wpis swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

6. art. 11 w związku z art. 107 § 3 i 4 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia uchwały nieodpowiadającego wymogom ustawowym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła poszczególne jej zarzuty ze szczególnym omówieniem zdarzeń będących przyczynkiem do odmowy wpisu jej na listę adwokatów.

W ocenie Skarżącej brak rozpatrzenia i oceny jej postępowania i zachowania zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu, świadczy o tym, że organy uchybiły nakazom płynącym z art. 80 kpa. Nie oceniły bowiem całego zebranego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcia oparły wyłącznie na jednym zdarzeniu i tylko na tej podstawie odmówiły Skarżącej prawa wykonywania zawodu adwokata. W konsekwencji powyższego zasadny wydaje się zarzut naruszenia także innych przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 77 § 1 oraz art. 11 w związku z art. 107 § 3 i 4 kpa - nierozpatrzenie całego materiału dowodowego przełożyło się niewątpliwie na braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętych aktów, a jak słusznie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 maja 1992 r. (II SA 1143/91, Radca Prawny 1994/6/20) "przy odmowie wpisania konkretnej osoby na listę radców prawnych (odpowiednio też; adwokatów), dokonanej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5, należy wskazać i udowodnić okoliczności lub powody, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią tego zawodu".

Skarżąca zwróciła zatem uwagę, że w jej aktach osobowych znajdują się następujące dokumenty: 1) opinia Koordynatora Nieodpłatnych Porad Prawnych w OIRP w W. - radcy prawnego J. G. z dnia [...] kwietnia 2017 r. 2) opinia Patrona - radcy prawnego R. W. z dnia [...] listopada 2012 r., 3) opinia Patrona - radcy prawnego R. W. z dnia [...]5 października 2013 r., 4) opinia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. – S. H. z dnia [...] sierpnia 2013 r., 5) opinia Wiceburmistrza [...] [w latach: 1998 - 2202 oraz 2010 - 2013] i Wicestarosty Powiatu [...] [w latach: 2002 - 2006] – A. S. z dnia [...] kwietnia 2017 r., 6) opinia Burmistrza [...] [pełne dwie kadencje w latach 2002 - 2010] – P. M. z dnia [...] sierpnia 2013 r., 7) opinia Burmistrza [...] [w latach 1994 - 1998], a od roku 2010 do grudnia roku 2013 Przewodniczącego Rady Miejskiej w O. – R.G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. 8) opinie Klientów oraz 9) ocena okresowa pracownika Służby Cywilnej z dnia [...] maja 2011 r. Z opinii tych wynika jednoznacznie, jakie cechy charakteru posiada

Skarżąca, jaką miała i ma postawę wobec obowiązków służbowych, czy samorządu radcowskiego, a co najważniejsze - potrzeb społecznych, w jakich relacjach pozostaje ze Współpracownikami, Kolegami i Koleżankami, a przede wszystkim Klientami. Z powyższych dowodów zdaniem skarżącej wynika także, że oprócz wysokich kwalifikacji i kompetencji zawodowych jest osobą odpowiedzialną, rzetelną, a ponadto o wysokim poziomie moralnym. Wbrew bowiem temu, co sugerują Minister i organy samorządu adwokackiego, pomijając zupełnie opinie, które odnoszą się do cech osobowych, potwierdzających spełnienie przesłanki z art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze, skazanie za popełnione nieumyślnie przestępstwo, zakwalifikowane przez normę prawną jako umyślne, nie może pozbawić Skarżącej możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego (por.: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., II GSK 447/16, CBOSA) tym bardziej, że wszystkie wymienione wyżej opinie odnoszą się do jej działalności - zawodowej, społecznej i życia prywatnego z lat 2007 - 2017. Powinny zatem - zdaniem Skarżącej - zostać poddane szczegółowej analizie i ocenie przez organy, które nimi dysponowały. W uzasadnieniu kwestionowanych aktów o dowodach tych nie wspomniano, koncentrując się wyłącznie - jak już podniesiono - na zdarzeniach z listopada roku 2010 i - co istotne - wymyślonych przez M., jej córkę – S. i K. z lat 2011 - 2012. Powyższe okoliczności wzmacniają przedstawioną wyżej przez Skarżącą argumentację, że ocena organów została sformułowana bez pełnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co pozostaje w sprzeczności z art. 80 i art. 81 a kpa. Powołany przepis stanowi bowiem, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego ma rozstrzygać na korzyść strony.

Zdaniem Skarżącej o dyskwalifikacji kandydata do zawodu zaufania publicznego ponad wszelką wątpliwość nie mogą przesądzać twierdzenia - jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku jej dotyczącym - tych samych osób, tj. S. H., Z. M. i jej córki – M. S. oraz J. K. nawet, jeśli w jakiejś części ocenione zostały za wystarczające do przypisania winy i skazania za zniesławienie czy rzekome znieważanie. Wyłaniający się z zapadłych, a zatartych już orzeczeń obraz Skarżącej pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z dołączonymi do wniosku o wpis opiniami. Skazanie zatem za popełnione nieumyślnie przestępstwo,

zakwalifikowane przez normę prawną jako umyślne([w przypadku pierwszego wyroku) oraz za przestępstwo w ogóle niepopełnione (w przypadku drugiego wyroku, o którego wyeliminowanie z obrotu prawnego mimo ułaskawienia i zatarcia Skarżąca ciągle zabiega), nie może pozbawiać możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego. A jakkolwiek nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelnego charakteru osoby ubiegającej się o wpis, to na gruncie niniejszej sprawy tak postawiona teza wydaje się nie do pogodzenia z dotychczasowymi notami o pracy Skarżącej, wystawionymi przez uprawnione do tego osoby i organy, i w szczególności przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., która - mając wiedzę o zapadłym wyroku, toczącym się postępowaniu o czyn z art. 190a § 1 kk i prowadzonych postępowaniach dyscyplinarnych, wpisu w roku 2014 dokonała, a ponadto z jej działaniami i osiągnięciami w życiu publicznym, zawodowym i prywatnym. Pominięcie w ocenie przesłanki wieloletniego okresu, jaki nastąpił po czasie zachowań zabronionych, pozbawia bowiem niewątpliwie Skarżącej prawa do zobiektywizowanej oceny jej aktualnej postawy, która - mimo nagannego zachowania z przeszłości - mogła przecież ulec i uległa radykalnej zmianie (por.: teza 3. wyroku NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2016 r" II GSK 2647/14, CBOSA).

W tym miejscu Skarżąca zauważa, że zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Opierać się zatem powinna na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, przy jednoczesnym ważeniu znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, mających mocą art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową [tak: NSA w wyroku z dnia 17 maja 1994 r" SA/Lul921/93, LEX nr 26517].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod

względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanej mu kompetencji uchwał organów samorządowych w zakresie odmowy wpisu na listę adwokatów, z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 ustawy prawo o adwokaturze.

Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/4/60), przy reglamentacji wykonywania zawodów zaufania publicznego, niezależnie od przyjmowanych rozwiązań, należy uwzględniać dwie przesłanki. Po pierwsze, należy mieć na względzie, że wiąże się to z wolnością wykonywania zawodu, czyli decydowaniem o uprawnieniach i obowiązkach podmiotów indywidualnych, stanowi zatem przejaw realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. Z drugiej zaś strony, przy reglamentacji tej nie można pomijać charakteru samorządów zaufania publicznego, do których kompetencji należy sprawowanie pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu.

Istota spornego w sprawie zagadnienia sprowadzała się do rozumienia art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze i oceny, czy został on właściwie zastosowany w konkretnym, stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis ten stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Należy dodać, że przesłanka rękojmiowa jest wymagana w toku wykonywania wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego.

Rzecz sprowadza się do odpowiedzi na kluczowy zarzut skarżącej, czy Minister Sprawiedliwości dokonał wadliwej wykładni art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze całkowicie pomijając, bez jakichkolwiek rozważań, ważnych kwestii, niezbędnych przy precyzowaniu oceny dotychczasowego zachowania kandydatki tj. załączonych przez nią dokumentów opinii i rekomendacji. Nie można bowiem zignorować, że w sytuacji nieostrych i niedookreślonych terminów użytych w art. 65 pkt 1 ustawy o adwokaturze znaczenie i rola wykładni tej normy w okolicznościach danej sprawy jest niezmiernie istotna.

Dlatego nie można odmówić racji skarżącej, która akcentuje w skardze, że to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w ujęciu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, powinno się opierać z założenia na rozważeniu całokształtu dotychczasowej postawy kandydatki (jej cech charakteru i zachowania), a nie jedynie zdarzeniach, które miały miejsce w dniu [...] lipca 2008 r. w S. tj. 10 lat temu.

Kwestia nieskazitelnego charakteru kandydata i jego "dotychczasowego zachowania", dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata jest niezwykle istotnym warunkiem poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest zresztą wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego (por. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 162/07).

Na gruncie niniejszej sprawy, Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu decyzji - jak wynika z jej treści - poprzestał w istocie na wzięciu pod uwagę tylko zachowania skarżącej opartego na zdarzeniach z listopada roku 2010 oraz 2011 i 2012 r- niewątpliwie nagannych, za które poniosła sankcje karne. Podkreślenia wymaga fakt ,że od zdarzeń tych minęło odpowiednio 7, 6 i 5 lat do złożenia przedmiotowego wniosku. Minister oraz organy samorzadu w ogóle nie rozważał - w całokształcie okoliczności - przesłanki "dotychczasowej" postawy kandydata do wpisu na listę adwokatów - w tej przestrzeni czasowej. Świadczy to o posługiwaniu się art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze bez poprawnego odtworzenia jego znaczenia.

Należy podkreślić, że przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowym jest decyzja szczególnego rodzaju, bo kontrolująca rozstrzygnięcie o odmowie wpisu dokonane po zakończeniu tzw. postępowania "wpisowego". Decyzja Ministra Sprawiedliwości o nie jest przedłużeniem postępowania "wpisowego", a sui generis postępowaniem nadzorczym, różniącym się jednak od klasycznego (w ujęciu k.p.a.) postępowania nadzorczego. Organem wpisowym jest zaś tylko organ samorządu zawodowego, który nie uwzględnił wniosku skarżącej uznając ,że zachowania skarżącej skutkujące wydaniem wyroków skazujących ,które uległy zatarciu lub zastosowano wobec skarżącej prawo łaski niwelują przesłankę rękojmiową.

W ocenie Sądu, w takiej sytuacji ingerencja władzy państwowej, którą reprezentuje Minister Sprawiedliwości, musi być szczególnie rozważna, skoro chodzi o ocenę uchwały dotyczącej odmowy wpisu podjęte przez właściwe organy samorządu zawodowego, upoważnione z mocy norm konstytucyjnych (art. 17 Konstytucji RP) do sprawowania pieczy nad należytym wykonaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 Iistopada2017 r. sygn. akt II GSK 447/16 "pogląd Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym nawet wieloletnia, nienaganna postawa wnioskującego o ponowny wpis, nie jest w stanie przy ocenie przesłanki nieskazitelnego charakteru "zniwelować" skutków wcześniejszych zachowań noszących znamiona czynu przestępczego, który to pogląd czyni zbędnym obowiązek wnikliwego i szerokiego badania przez organ przesłanki określonej art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. i prowadzi w istocie do jego odrzucenia, narusza nie tylko ten przepis, ale przez dożywotnie pozbawienie prawa wykonywania wyuczonego zawodu, narusza art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przyjęcie, że popełnienie przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych określonych czynów, noszących znamiona przestępstwa, wyklucza w sposób absolutny przymiot nieskazitelnego charakteru określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. lub czyni badanie spełnienia tej przesłanki zbędnym, musi wynikać wprost z ustawy. Nie stanowi usprawiedliwienia dla takiego rozumowania organu fakt, że wykładnia dotyczyła przepisu, w którym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi, bowiem pojęcia te należy zawsze tłumaczyć z perspektywy ochrony interesu publicznego, któremu ma służyć przyjęte ograniczenie wolności wykonywania zawodu radcy prawnego i równolegle z perspektywy przyjętego ustawą prawa osoby, która chce wykonywać wyuczony zawód.,,.Wyrok ten wydany został co prawda na tle ustawy o radcach prawnych jednak zdaniem Sadu w pełni znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

Na gruncie niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości wydał decyzję o utrzymaniu w mocy uchwał odmawiających wpisu skarżącej na listę adwokatów , w której w ogóle nie wziął pod uwagę dotychczasowej postawy skarżącej, wynikającej przedłożonych przez nią licznych opinii i rekomendacji. Pominięcie przez Ministra Sprawiedliwości zajęcia się w decyzji oceną całokształtu dotychczasowej postawy kandydatki nie mogło być sanowane przez Sąd poprzez wskazywanie, że organ ten zanegował dokonania skarżącej opisane w przedstawionych opiniach, rekomendacjach i decyzjach o wpisie na listę mediatorów sądowych, gdyż Minister nie dokonał jakiejkolwiek analizy przedłożonych przez skarżąca dokumentów ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ,,dowody powołane przez odwołującą się wspierają jej postulat, nie są bowiem wystarczające, by zmienić dokonana ocenę na pozytywną,,. Również Prezydium NRA nie omówiło poszczególnych dowodów przedstawionych przez skarżącą ograniczając się do wymienienia nr kart akt osobowych skarżącej ,gdzie dowody te się znajdują i stwierdzenia ,że dowody te nie mogą przesłonić dokonanych przez skarżąca czynów karalnych. Brak powyższej analizy prowadzi do wniosku, że organ naruszył art.107§3 k.p.a. ,które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ,gdyż w tym zakresie decyzja Ministra Sprawiedliwości nie poddaje się kontroli Sądu. Ta okoliczność stanowi istotną wadę decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz uchwały Prezydium NRA, która może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r. II GSK 325/07 stwierdził przy tym, że "pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 prawa o adwokaturze nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne".

Skarżąca został bowiem już ukarany za zdarzenie z 2010, 2011r i 2012 r Poniosła konsekwencje swojego czynu, które w ocenie Sądu były dla niej bardzo dotkliwe. Nie można pominąć jednak, że "zachowanie", o którym mówi przesłanka rękojmiowa to zachowanie ocenione i rozważone w całokształcie działalności skarżącej. Okoliczność, że czyny ten był przedmiotem wyroków sadowych nie stanowi przeszkody, by wziąć pod uwagę okoliczność upływu czasu, jaki minął od daty czynów skarżącej. Pięciu lat od ostatniego z czynów, to okres wystarczający, by

dokonać oceny jej zachowania przez pryzmat złożonych wniosku dowodów. Tym bardziej, że stanowią one także o postawie skarżącej w przedziale czasowym podlegającym ocenie w ramach przesłanki rękojmiowej.

Organ, uzupełniając w toku ponownego rozpoznania sprawy postępowanie dowodowe, obowiązany jest do ustalenia, czy od zdarzeń z 2010, 2011 r i 2012 r. skarżąca odbudował zaufanie uprawniające ją do wykonywania zawodu adwokata.

Przyjęcie, że popełnienie przez osobę wnioskującą o wpis na listę adwokatów określonych czynów, noszących znamiona przestępstwa, wyklucza w sposób absolutny przymiot nieskazitelnego charakteru określony w art. 65 pkt.1 prawa o adwokaturze bez oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jest w ocenie Sądu zbyt restrykcjne. Ponownie rozpoznając sprawę organ wpisowy oceni cały materiał dowodowy złożony na okoliczność przesłanki rękojmiowej.

Nie ulega wątpliwości, że czyny skarżącej był naganne, ale kara uległa zatarciu, czyny miał miejsce w znacznej odległości czasowej od daty złożenia wniosku. Akceptacja braku rzetelnej oceny całego materiału dowodowego oznacza, że incydentalne czyny zdyskwalifikowałby skarżącą na całe życie zawodowe. Skarżąca jest osobą dojrzałą, niewątpliwie do czasu zaistniałych a także po nich czynnie uczestniczyła w życiu swej społeczności lokalnej a także OIRP w W. i osiągnięcia uzyskane na tym polu nie powinny pozostać poza oceną organów wpisowych. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. o kosztach postępowania orzekając po myśli 200 p.p.s.a.