Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 51/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 § 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 266
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.
article: art. 31 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 26, art. 29 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, postanowieniem z [...] listopada 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia B. B. – zwanej dalej skarżącą, na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] października 2021 r., w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W stanie faktycznym sprawy wierzyciel - Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu [...] maja 2021 r. wystawił tytuły wykonawczy nr [...]. Tytuł ten dotyczył należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, za okres od II kwartału 2020 r. do I kwartału 2021 r. Wysokość należności głównej wyniosła 1 377 zł, kosztów upomnienia 11,60 zł. Tytuł został wystawiony solidarnie na skarżącą i jej małżonka A. B..

Tytuł został przekazany organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...].

W dniu [...] maja 2021 r. organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, na podstawie wskazanego wyżej tytułu, zmierzające do zajęcia wynagrodzenia za prace skarżącej.

Odpis zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę skarżąca odebrała [...] czerwca 2021 r., wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

W dniu [...] czerwca 2022 r. AB wniósł "skargę na działanie organu – KRUS w [...]" zarzucając temu organowi błędne uznanie jego żony (skarżącej) jako dłużnika solidarnego, skierowanie tytułu egzekucyjnego do osoby niebędącej dłużnikiem i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W związku z tym wniósł o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia osób dopuszczających się przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków, a także wskazanie z imienia i nazwiska pracowników organu niesumiennie wykonujących obowiązki służbowe.

W uzasadnieniu przedmiotowej "skargi" jej autor podkreślił bezprawność zajęcia wynagrodzenia pracownika – jego żony w sytuacji, gdy dług ciąży na nim.

B. B., w dniu [...] czerwca 2021 r. wniosła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skargę na działanie organu egzekucyjnego oraz na działanie wierzyciela, zarzucając:

• skierowanie tytułu egzekucyjnego do osoby niebędącej dłużnikiem,

• zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, podczas dokonywania czynności egzekucyjnej,

• błędne uznanie jej za dłużnika solidarnego.

W związku z tym wniosła o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia osób dopuszczających się przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków.

Skarżąca podkreśliła, że wynagrodzenie za pracę stanowi tylko i wyłącznie jej środki. Poza tym, przez jego zajęciem, nie zostało jej doręczone jakiekolwiek upomnienie czy też informacja o tym, że jest dłużnikiem.

Oprócz tego podkreśliła swoje problemy zdrowotne oraz dolegliwości związane z rozpowszechnieniem w jej miejscu pracy informacji o egzekucji.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, postanowieniem z [...] października 2021 r. oddalił zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 31 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, zwanej dalej: K.r.o.) do majątku wspólnego małżonków należy pobrane wynagrodzenie za pracę.

Oprócz tego organ stwierdził, że [...] października 2020 r. poinformował skarżącą o zaległościach składkowych męża i możliwości ich dochodzenia w trybie administracyjnym.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. do skarżącej i jej męża zostało skierowane upomnienie, odebrane następnego dnia przez A. B..

Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podkreślił także, że nie jest w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym.

Zażalenie na opisane wyżej postanowienie złożyła skarżąca, w którym zakwestionowała zasadność uznania jej za dłużnika.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, postanowieniem z [...] listopada 2021 r., utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] października 2021 r.

W jego uzasadnieniu organ stwierdził, że zarzut skarżącej oparty jest na art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.), tj. błędzie co do zobowiązanego. Zarzut ten uznał jednak za nieusprawiedliwiony, gdyż, w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 266 z późn. zm., zwanej dalej ustawą ubezpieczeniową) składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik. Jeżeli działalność rolnicza jest prowadzona na rachunek kilku osób, obowiązek opłacenia składki ciąży na nich solidarnie.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uznał, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą, na wspólny rachunek, wraz z mężem, a zatem obowiązek zapłaty składek ciąży na każdym z małżonków.

Organ powołał się także na art. 52 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej, zgodnie z którą w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto, między innymi art. 26 i art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją).

W myśl zaś art. 26 Ordynacji podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zgodnie zaś z art. 29 § 1 Ordynacji w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził, że wynagrodzenie skarżącej wchodzi do majątku wspólnego, dlatego też mogła być z niego prowadzona egzekucja.

Organ stwierdził ponadto, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może być podstawą zarzutów, ale skargi na czynność egzekucyjną.

Niezależnie jednak od powyższego zaznaczył jednak, że zajęcie wynagrodzenia za pracę nie może stanowić zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wnosząc skargę na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] listopada 2021 r. skarżąca zwróciła się o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: naruszenie przepisów prawa, brak rzetelnego rozpatrzenia jej sprawy, nieodniesienie się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu, stronnicze rozstrzygnięcie sprawy, niedokonanie wyjaśnienia mających miejsce w postępowaniu nieprawidłowości, niewskazanie podstawy uznania jej za dłużnika, niewykazanie pisemnego doręczenia upomnienia, a także nieprzedstawienie dowodów na wspólne prowadzenie z mężem gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu swojej skargi jej autorka zaprzeczyła, jakoby zostało jej doręczone upomnienie. Dodała także, iż w trakcie postępowania uniemożliwiono jej obronę czy też ustosunkowanie do twierdzeń organu.

Skarżąca podkreśliła, że nie prowadzi z mężem gospodarstwa, ale wykonuje prace zarobkową.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi w niniejszym przypadku jest postanowienie wierzyciela – Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie oddalenia zarzutów egzekucyjnych skarżącej.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca wniosła do organu – wierzyciela, pismo zatytułowane "skarga", podnosząc w nim szereg nieprawidłowości, jakie jej zdaniem wystąpiły, w związku z wszczęciem i prowadzeniem wobec niej egzekucji administracyjnej. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, odnosząc się do nich stanął na stanowisku, że cześć z tych okoliczności odpowiada treścią zarzutowi egzekucyjnemu, w zakresie jego podstawy prawnej, jaką jest art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy podstaw wniesienia zarzutu, jaką stanowi błąd co do zobowiązanego.

Stanowisko tego rodzaju jest słuszne, gdyż skarżąca pośród innych okoliczności niewątpliwe zarzuciła wystawienie między innymi tytuły egzekucyjnego, także na jej nazwisko, solidarnie z mężem, a więc zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Przed przystąpieniem jednak do oceny stanowiska organu, odnośnie niezasadności przedmiotowego zarzutu, na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić jednak należy, że z argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi jednoznacznie wynika, że skarżąca kwestionuje przede wszystkim skierowanie egzekucji administracyjnej zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników swojego męża, do uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia za pracę. W tym zakresie podkreśla ona głównie odrębność tego składnika majątkowego, wchodzącego w skład jej majątku osobistego, od majątku wspólnego małżonków.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, a także okoliczności przedmiotowej sprawy, zarówno faktycznych jak i prawnych, stwierdzić należy, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w sposób zasadny oddalił wniesione przez skarżącą zarzuty, oparte na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że status rolnika przysługiwał mężowi skarżącej, który był zobowiązany do uiszczenia z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Obowiązku tego nie dopełnił, wobec czego wierzyciel był zobligowany do wszczęcia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.

Organ nie kwestionował tego, że skarżąca, będąca małżonkiem rolnika, posiadała odrębny tytuł do ubezpieczenia. Niemniej jednak zaznaczył, że pozostawała z nim w ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, gdyż nie zawarła odpowiedniej umowy o zniesieniu tego rodzaju ustroju i ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Brak było także podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie pozostawała ze swoim mężem we wspólnym gospodarstwie domowym, związanym z prowadzeniem gospodarstwa. Tego rodzaju okoliczności nie podnosiła ona w trakcie postępowania, nie wskazywała też argumentów czy faktów, które mógłby świadczyć o tym.

W tej sytuacji organ – Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zasadnie przyjął, że gospodarstwo rolne prowadzone było na rachunek skarżącej i jej męża, co zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej sprawia, że odpowiedzialność za nieuiszczone przez rolnika składki obciąża solidarnie wszystkie osoby gospodarstwo prowadzące, niezależnie od ich indywidualnych uwarunkowań.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik. Jeżeli działalność rolnicza jest prowadzona na rachunek kilku osób, obowiązek opłacenia składki ciąży na nich solidarnie.

Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym.

W świetle przytoczonych regulacji, pomimo że skarżąca posiadała własny tytuł do ubezpieczenia społecznego, niezależny od ubezpieczenia rolniczego, to jako współprowadząca gospodarstwo rolne i małżonek rolnika, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bezpośrednio związanym z gospodarstwem rolnym, ponosi solidarną odpowiedzialność, wraz z mężem, za jego zaległości składkowe. Z tego względu tytuł wykonawczy, stanowiący podstawę prowadzonej z jej wynagrodzenia egzekucji, jest zgodny z prawem. Został on wystawiony prawidłowo, wobec czego nie można zasadnie mówić o błędzie co do zobowiązanego, a więc o zaistnieniu podstawy do sformułowania zarzutu, na podstawie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Niezależnie jednak od powyższego, w tym miejscu należy zaznaczyć, że również w sytuacji, w której tytuł wykonawczy zostałby wystawiony wyłącznie na nazwisko męża skarżącej, to i tak egzekucja objętego nim obowiązku o charakterze pieniężnym (zaległych składek A. B.) mogłaby być skierowana do uzyskiwanego przez skarżącą wynagrodzenia za pracę. Zgodnie bowiem z art. 31 § 2 pkt 1 K.r.o. wynagrodzenie za pracę wchodzi do majątku wspólnego małżonków, a w myśl stosowanych w tym zakresie odpowiednio przepisów Ordynacji, w szczególności art. 29 § 1 w zw. z art. 26 tej ustawy, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 (w myśl tego przepisu podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki), obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Tak więc na gruncie okoliczności przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do zakwestionowania zasadności i legalności egzekwowania zaległości składkowych męża skarżącej, bezpośrednio z jej wynagrodzenia za pracę, stanowiącego wspólny składnik majątkowy obojga małżonków.

Także jeżeli chodzi o kwestię doręczenia upomnienia, to również w tym wypadku brak jest podstaw do podważenia stanowiska organu. Tego rodzaju upomnienie zostało doręczone mężowi skarżącej, który to fakt został we właściwy sposób udokumentowany (zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia przez męża skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, k- 312).

Jeżeli chodzi o kwestię dolegliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, to Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zasadnie stwierdził, że zagadnienie to nie może być rozpatrywane w ramach zarzutów egzekucyjnych, podstawa których została ściśle sprecyzowana w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Podobne uwagi można odnieść do podnoszonych przez skarżącą argumentów, związanych bezpośrednio z odbiorem samego faktu prowadzenia wobec niej egzekucji w miejscu jej pracy. Te kwestie są bowiem ściśle związane z wybranym przez organ środkiem egzekucyjnym i właściwym trybem do ich rozstrzygania jest skarga na czynności egzekucyjne.

Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), oddalił skargę.