Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2172/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ART 156-158
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 145 par 1 lit c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska–Jaroszewicz, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 07 lipca 2021 r. nr SZ.sp.621.60.2020 Minister Rolnictwa I Rozwoju Wsi (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. stwierdził, że decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2007 r., znak: IGJV.7710-106/07, w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę C. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0,0300 ha, obręb [...], gmina C., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przy czym nie stwierdził jej nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia 2 października 2007 r. orzekł o nieodpłatnym nabyciu przez Gminę C. m.in. nieruchomości stanowiącej mienie Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0300 ha, położonej w obrębie [...]. P. S.A. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 2 października 2007 r., w części dot. działki nr [...]. Skarżąca podniosła, że działka ta w latach siedemdziesiątych XX wieku została zajęta pod linię kolejową w związku z czym nie była nieruchomością rolną w dacie 30 czerwca 2000 roku. Minister odwołując się do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazał, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że podstawę materialnoprawną decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2007r. stanowił art. 13 ust. 2 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 57, poz. 299, z póżn. zm. - ustawa). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów aktualnym na dzień 1 lipca 2000 r., opisane w nich nieruchomości stawały się w tym dniu z mocy prawa własnością gmin, na terenie których były położone. Było to możliwe jeżeli na dzień 30 czerwca 2000 r. nieruchomość taka:

1) stanowiła mienie Skarbu Państwa;

2) była położona na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej;

3) była nieruchomością rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, (tj. zgodnie z art. 46' k.c., była nieruchomością, która była lub mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej);

4) nie została przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostateczną decyzją, o której mowa w art. 16 ust. 3, lub nie została przekazana Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa ostateczną decyzją, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.

Organ podniósł, że jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w K. z dnia 19 listopada 2020 r., w dniu 30 czerwca 2000 r. w ewidencji widniała działka oznaczona nr [...] o pow. 0,0300 ha. Decyzją Starosty K. z dnia 9 października 2003 r., znak: GN-II-7436-19-10a/03 zostały wprowadzone z urzędu zmiany w ewidencji gruntów w obrębie [...], gmina C. polegające na zmianie numeru działki [...] w której miejsce wpisano nowy numer [...]. W dniu 30 czerwca 2000 r. istniała zatem działka nr [...], która odpowiada obecnie działce nr [...]. Sporny grunt wywłaszczony został na rzecz Skarbu Państwa (na potrzeby P.) decyzją Naczelnika Miasta i Gminy C. z dnia 4 maja 1983 r., znak: 8221/22/83. Przesłanka z pkt 1 była więc, zdaniem organu, spełniona. Nie budzi, w ocenie organu, także wątpliwości, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z pkt 2 i 4. Jak wynika bowiem z zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia 4 września 2007 r., znak: BOŚ.7359-117/07 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działka była przeznaczona na cele gospodarki rolnej, a ponadto nie została przekazana na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Działka [...] (późniejsza [...]) w dniu 30 czerwca 2000 r., była oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako [...]. Jednak oznaczenie to nie odpowiadało stanowi faktycznemu na gruncie. Jak wynika z mapy sytuacyjno-wysokościowej wykonanej przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Kielcach z dnia [...] grudnia 1984 r., działka w dniu wykonania mapy była zabudowana częścią torowiska oraz skarpą linii kolejowej nr [...] Most na rzece B.-S. o nr inwentarzowym [...] (stan taki utrzymuje się do chwili obecnej). Nierolniczy charakter działki [...] potwierdza także pismo Burmistrza Gminy C. z dnia 2 marca 2021 r., w którym stwierdził, że działka ta nie była użytkowana rolniczo od końca lat 80 (obecnie również nie jest w ten sposób wykorzystywana). Zgodnie z orzecznictwem, pojęcia nieruchomości rolnej nie można rozciągnąć na grunty, które takiego charakteru nie mają i nie mogłyby go mieć w przyszłości przy zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2006 r. I OSK 132/06 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można było więc, w ocenie organu, stwierdzić, że działka nr [...] (późniejsza [...]) w dniu 30 czerwca 2000r. była nieruchomością rolną. Brak też jest w sprawie dowodów wskazujących, że grunt - pomimo rolnego oznaczenia w ewidencji - był lub mógł być wykorzystywany do działalności rolniczej. Z uwagi na to, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek - Gmina C. nie mogła z dniem 1 lipca 2000 r. nabyć z mocy prawa własności działki nr [...], a zatem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 13 ust. 2 w związku z art. 1 pkt 1 Ustawy. Zdaniem organu w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne, gdyż na podstawie aktu notarialnego (umowa zamiany) sporządzonego przed notariuszem G. A. w dniu 31 lipca 2013 r., nr rep [...], Gmina C. przeniosła własność m. in. działki [...] na rzecz osoby fizycznej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły P. Spółka Akcyjna w Warszawie (skarżąca) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 156 § 2 kpa w związku z art 603 k.c. oraz art. 7, 77§1, 80, 107 §3 k.p.a. Zdaniem skarżącego umowa zamiany gruntów nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a zatem przyjęcie przez organ administracji publicznej zbyt szerokiego poglądu rozumienia pojęcia "skutku nieodwracalnego".

Wskazując na powyższy zarzut skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, powoływana dalej jako "ppsa").

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawa.

Poza sporem pozostaje fakt, że postępowanie toczące się w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie przepisów art. 156-158 k.p.a. i podlega podobnym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, inny jest jednak przedmiot obu postępowań. W postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest z reguły ostateczna decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Organ w postępowaniu nadzorczym powinien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, ale również ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego będących podstawą jego wydania. Organ w toku postępowania bada m.in. prawidłowość gromadzenia materiału dowodowego, tym samym sprawdza, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Charakterystycznym dla rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Należy mieć bowiem na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 k.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości decyzji.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu została poddana decyzja Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z 07 lipca 2021 r. nr SZ.sp.621.60.2020, który po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. stwierdził, że decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2007 r., znak: IGJV.7710-106/07, w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę C. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0,0300 ha, obręb [...], gmina C., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przy czym nie stwierdził jej nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne

Sąd zwraca przede wszystkim uwagę, że decyzją Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2007 r., Gmina C. nabyła nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0,0300 ha, obręb [...], gmina C., która zdaniem Wojewody została ujawniona w treści księgi wieczystej nr [...] Tymczasem w treści tej księgi została ujawniona nieruchomość nr [...]. Minister nie przeprowadził postępowania w tym zakresie i nie zbadał jaka nieruchomość była w rzeczywistości przedmiotem decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 7 lipca 2021 r. a następnie przedmiotem obrotu. Sąd zwraca przy tym uwagę, że w aktach brak jest umowy zamiany pozwalającej na zbadanie tej kwestii. W aktach znajduje odpis księgi wieczystej nr [...] jednak jej treść została odręcznie poprawiona poprzez dopisanie nr działki [...]. Działanie takie w ocenie Sądu jest niedopuszczalne. W aktach znajduje się dokumentacja dotycząca zmian w ewidencji numerów działek, ale dotyczy ona wyłącznie działki [...] zmienionej na [...], a nie działki [...]. Jak wynika z danych geoportal działka [...] to nieruchomość usytuowana w zupełnie innej lokalizacji gminy C. miejscowości H., powiecie kieleckim w województwie świętokrzyskim.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe uwagi Sądu. Ustali przede wszystkim jaka nieruchomość była przedmiotem decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 2 października 2007 r., z jakiej przyczyny w treści decyzji powstała rozbieżność w zakresie przypisania numeru działku do numeru księgi wieczystej, czy toczyło się ewentualnie postępowanie administracyjne w zakresie zmian w ewidencji dotyczącej numerów działek, w tym działki nr [...], czy też toczyło się ewentualnie postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej oraz ustali jaka nieruchomość była przedmiotem umowy zamiany. Dopiero wówczas organ będzie władny rozstrzygnąć czy wydając decyzje z 2 października 2007 r. Wojewoda Świętokrzyski rażąco naruszył prawo i czy ewentualnie decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Uznając tym samym, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania z uwagi na istotne braki w zakresie materiału dowodowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ppsa.