Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1089/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 1, art. 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. S., J. S. i H. I. na decyzję Wojewody z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., [...], wydaną z upoważnienia Wojewody L. na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy decyzję Starosty P. o odmowie zwrotu H. I., K. S.-D. oraz J. S. nieruchomości położonej w P. przy ul. M. i Ż., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Aktem notarialnym z dnia [...] października 1976 r., Rep. A nr [...], W. S. i A. S. sprzedali Skarbowi Państwa zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę o powierzchni [...] ha, położoną w P. przy ul. M. [...]. Nabycie nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) z przeznaczeniem na adaptację dla potrzeb internatu dla 50 dziewcząt – uczennic szkoły specjalnej.

W dniu [...] czerwca 2009 r. z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości wstąpili spadkobiercy byłych właścicieli: H. S., K. S.-D. i J. S., twierdząc, że wywłaszczona nieruchomość nie jest wykorzystywana na cel nabycia, a część działki nr [...] (w granicach od dawnej działki W. K., obecnie B. G.-J. do granicy dawnego I. S. S.) nigdy nie służyła celowi wynikającemu ze wskazanego aktu notarialnego. W trakcie toczącego się postępowania zmarła H. S., w której miejsce wstąpił spadkobierca – H. I.

W wyniku przeprowadzonych oględzin organ ustalił, że na działce nr [...] o pow. [...] ha znajduje się budynek murowany dwukondygnacyjny oraz murowany śmietnik, który częściowo zachodzi na działkę nr [...]. Działka nr [...] o pow. [...] ha przylega bezpośrednio do działki nr [...], tworząc jedną nieruchomość. Od strony ul. Ż. znajduje się na niej ogrodzenie z przęseł metalowych oraz liczne nasadzenia, tj. drzewa. Do nieruchomości prowadzi brama wjazdowa od strony ul. Ż. oraz furtka od strony ul. M. Ponadto działka nr [...] częściowo przylega również do działki nr [...], granicząc z nią od ul. Ż. aż do działki nr [...].

Organ ustalił również, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana piętrowym domem mieszkalnym, została zaadaptowana na potrzeby szkoły specjalnej z przeznaczeniem na internat dla 50 dziewcząt. Internat funkcjonował w latach 1977 - 1994. Część nabytej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], która stanowi wąski pasek ciągnący się wzdłuż ulicy Ż., została natomiast utwardzona trylinką. Zatem cel nabycia przedmiotowej nieruchomości, jakim była adaptacja istniejącego budynku na potrzeby szkoły specjalnej z przeznaczeniem na internat dla 50 dziewcząt, został realizowany po dacie wykupu, tj. w 1976 r. i stan ten trwał do 1994 r.

Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość, oznaczona obecnie w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, została sprzedana aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2004 r., Rep. A Nr [...] R. i E. małżonkom B. (księga wieczysta KW Nr [...]). Okoliczność, że ani Skarb Państwa, ani jednostka samorządu terytorialnego nie są właścicielami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, stanowi samodzielną negatywną przesłankę odmowy zwrotu tej nieruchomości.

Od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli odwołanie H. I. i K. S.-D. w imieniu swoim oraz jako pełnomocnik J. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania – tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie iż nieruchomość w całości została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Ponadto, zdaniem odwołujących, organ nie uwzględnił, że nastąpił podział przedmiotowej nieruchomości na działki nr [...] i [...], jak również nie wyjaśnił przyczyn tego podziału i wpływu na status przedmiotowej nieruchomości, w tym przeznaczenia powstałych w wyniku podziału działek. Odwołujący zarzucili również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i właściciel rozporządził przedmiotową nieruchomością z pominięciem byłych właścicieli i ich spadkobierców.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji organ odwoławczy wskazał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2011 r., I [...] K. S.-D. z dniem [...] stycznia 2011 r. nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w P., oznaczonej na planie zaewidencjonowanym w Starostwie Powiatowym w P. pod nr [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...], objętej wnioskiem o zwrot.

Przytaczając treść art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., organ podniósł, że celem nabycia przedmiotowej nieruchomości była jej adaptacja na potrzeby szkoły specjalnej z przeznaczeniem na internat dla 50 dziewcząt i tylko niezrealizowanie powyższego celu w określonym w art. 137 u.g.n. czasie stanowi negatywną przesłankę do zwrotu nieruchomości. Tymczasem przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość nr [...] i [...] nie stała się zbędna na cel jej nabycia, bowiem cel został zrealizowany przed upływem terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 u.g.n., a zatem zaistniała negatywna przesłanka zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem organu, dodatkową negatywną przesłanką zwrotu tej nieruchomości jest fakt jej sprzedaży osobom trzecim oraz fakt zasiedzenia działki nr [...] wydzielonej z nabytej na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] przez K. S.-D.

Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa, organ stanął na stanowisku, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy w przypadku, gdy w chwili rozpatrywania wniosku o zwrot przedmiotowa nieruchomość nie jest we władaniu Skarbu Państwa lub gminy, a stanowi własność osób trzecich.

Skargę na decyzję organu drugiej instancji wnieśli H. I., K. S.-D. oraz J. S., zaskarżając ją w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 6,7, 8, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez:

a) błędne przyjęcie, iż nieruchomość objęta aktem notarialnym z dnia [...] października 1976 r. w całości została wykorzystana na cel wywłaszczenia wskazany w akcie notarialnym,

b) nieuwzględnienie, że z ustalonych okoliczności na podstawie także dodatkowo zebranych dowodów (w tym postanowienia Sądu Rejonowego w P.) bezspornie wynika, iż w stosunku do części nieruchomości nie był zrealizowany cel wywłaszczenia,

c) brak wszechstronnej oceny dowodów z zeznań przesłuchanych świadków, jak również dowodu z oględzin.

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 1 i 3 ug.n. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w stosunku do części przedmiotowej nieruchomości nie był zrealizowany cel wywłaszczenia, a właściciel rozporządził przedmiotową nieruchomością z pominięciem byłych właścicieli i ich spadkobierców,

3) naruszenie art. 137 ust. 2 u.g.n. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki zwrotu przynajmniej części nieruchomości.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty P., a także zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżących, wbrew stanowisku Wojewody L., brak jest dowodów jednoznacznie potwierdzających fakt zrealizowania celu wywłaszczenia w stosunku do całej nieruchomości objętej aktem wywłaszczeniowym. Dowody, na które powołuje się Wojewoda L., świadczą jedynie o tym, że ten cel został zrealizowany w stosunku do budynku mieszkalnego, który istotnie był wykorzystywany na internat dla dziewcząt. Z żadnego powołanego dowodu, zdaniem skarżących, nie wynika natomiast, że cały obszar objęty decyzją wywłaszczeniową był wykorzystywany na cel tam wskazany. Nie są takim dowodem przeprowadzone w dniu [...] maja 2011 r. oględziny, gdyż od daty wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczeniowy do daty oględzin uległ zmianie stan faktyczny nieruchomości. W związku z tym, że art. 137 ust. 2 u.g.n. wskazuje na możliwość zwrotu części nieruchomości niewykorzystanej dla celów wywłaszczenia, to istotnym jest ustalenie, czy cała nieruchomość była wykorzystywana na cel wywłaszczenia, czy tylko jej część. Skoro po dacie wywłaszczenia został dokonany podział działek i wydzielono m.in. działkę objętą następnie wnioskiem o zasiedzenie, to oczywiste jest, że ta część nieruchomości nie była wykorzystana na cel wywłaszczenia i dla realizacji tego celu była zbędna. Skutkowało to obowiązkiem wyjaśnienia, jaka powierzchnia wywłaszczonej działki była wykorzystywana na cel wywłaszczenia, tj. na prowadzenie internatu i jakie w stosunku do części niezabudowanej wywłaszczonej nieruchomości były podejmowane władcze działania właściciela.

Skarżący wskazali ponadto, że przesłanką odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może być okoliczność zbycia tej nieruchomości osobom trzecim, gdyż zbycie nastąpiło po wejściu w życie ustawy, w związku z czym nie ma zastosowania art. 229 u.g.n. Tym samym, zdaniem skarżących, chybione są rozważania o konieczności podejmowania czynności prawnych (w tym unieważnienia zawartych umów) w celu doprowadzenia do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości.

Skarżący podkreślili, że bezspornym jest, iż właściciele i spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości złożyli wniosek o zwrot w dacie, gdy przedmiotowa nieruchomość nie była wykorzystywana na cel wskazany w akcie notarialnym, jak również bezspornym jest, że o zamiarze zbycia przedmiotowej nieruchomości nie została zawiadomiona (żyjąca w dacie zbycia) H. S., ani żaden ze wskazanych spadkobierców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty P. nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie są decyzje odmawiające skarżącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, składającej się z działki nr [...], położonej w P. przy ul. M. [...] i przylegającej do niej działki nr [...], położonej w P. przy ul. Ż.

Nieruchomość ta została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] października 1976 r. z poprzednikami prawnymi skarżących – W. i A. S. w oparciu o dyspozycję art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) z przeznaczeniem na adaptację dla potrzeb internatu szkoły specjalnej.

W myśl art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Zatem w przedmiocie wniosku o zwrot nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stosuje się przepisy art. 136 i nast. u.g.n.

W związku z zarzutami skargi w pierwszej kolejności należy ustalić, czy na określony w umowie z dnia 1 października 1976 r. cel publiczny, oprócz działki nr [...], na której posadowiony był budynek internatu, wykorzystana została również działka nr [...], czy też – jak twierdzą skarżący – podział przedmiotowej nieruchomości na działki nr [...] i [...] nastąpił już po zawarciu tej umowy, a działka [...] nigdy nie została wykorzystana na cel określony w umowie.

Z analizy całokształtu materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż obie wymienione działki zostały wyodrębnione geodezyjnie jeszcze przed zawarciem umowy z [...] października 1976 r., i zarówno jedna, jak i druga zostały wykorzystane na cel określony w tej umowie, z wyjątkiem działki nr [...], stanowiącej fragment działki nr [...], nabytej w drodze zasiedzenia przez jedną ze skarżących – K. S. – D.

Podział przedmiotowej nieruchomości na działki nr [...] i [...] został uwidoczniony na mapie sytuacyjnej sporządzonej w dniu 8 października 1975 r., a zatem niemal rok przed datą zawarcia umowy sprzedaży tej nieruchomości Skarbowi Państwa (k. 59 akt administracyjnych). Wyodrębnienie wymienionych działek wynika również z wykazu zmian gruntowych, sporządzonego w dniu 16 października 1975 r. (k. 60 akt administracyjnych).

Zatem, mimo, że w akcie notarialnym zawierającym umowę sprzedaży tej nieruchomości Skarbowi Państwa oznaczono ją jedynie poprzez wskazanie jej powierzchni, numerów ksiąg wieczystych i adresu, bez określenia numerów działek, to nie ulega wątpliwości, że przedmiotem umowy objęte były działki nr [...] i [...] (k. 8 – 9 akt administracyjnych).

Dalsza analiza treści zamieszczonych w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, że działki nr [...] i nr [...] stanowiły całość użytkową i były wykorzystywane zgodnie z celem określonym w decyzji z [...] października 1976 r.

Taki wniosek płynie z protokołu oględzin przedmiotowych działek, w którym ustalono, że na działce nr [...] "znajdują się budynek murowany piętrowy – dwukondygnacyjny oraz murowany śmietnik, który częściowo zachodzi na działkę nr [...]. Na działce znajdują się ponadto drzewa i krzewy. Działka częściowo utwardzona jest płytami chodnikowymi. Działka nr [...] przylega bezpośrednio do działki nr [...], tworząc łącznie jedną nieruchomość. Od strony ul. Ż. znajduje się na niej ogrodzenie z przęseł metalowych oraz liczne nasadzenia, tj. drzewa. Do nieruchomości prowadzi brama wjazdowa od ul. Ż. oraz furtka od strony ul. M." (k. 117 akt administracyjnych).

Z zeznań świadków: M. R. – kierownika internatu w latach 1977 – 1994 oraz E. T. – dyrektora Państwowego Zakładu Wychowawczego (następnie Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego), w ramach którego działał internat, wynika, że budynek posadowiony na przedmiotowej nieruchomości został przystosowany do potrzeb internatu szkoły specjalnej zaraz po zawarciu umowy sprzedaży. Internat funkcjonował w latach 1977 – 1994.

O tym, że działki nr [...] i [...] stanowiły funkcjonalną całość, świadczy również okoliczność, że za obie te działki od Państwowego Domu Dziecka w P. pobierano opłatę z tytułu ich wieczystego użytkowania. W aktach sprawy widnieje decyzja datowana na 30 czerwca 1988 r., ustalająca roczną opłatę z tytułu użytkowania wieczystego za rok 1987 m.in. działek nr [...] i [...] (k. 159 akt administracyjnych).

Cel wywłaszczenia nieruchomości uznaje się za osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie zrealizowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia (wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., I OSK 1433/10, Lex nr 990175). Zatem, mimo, iż budynek internatu znajdował się na działce nr [...], nie można przyjąć, że połączona z nią działka nr 692/3 nie była wykorzystywana na potrzeby internatu. Wręcz przeciwnie, na działce tej znajdowała się część śmietnika, z którego korzystali mieszkańcy i pracownicy internatu oraz jedyna brama wjazdowa na działkę nr [...] (od strony ul. M. była jedynie furtka prowadząca na tę działkę). Ponadto działka nr [...] stanowiła również część zaplecza rekreacyjnego dla osób przebywających w internacie.

Obie wskazane działki zostały zatem wykorzystane na cel określony w umowie z dnia [...] października 1976 r., na podstawie której nabył je Skarb Państwa, tj. na potrzeby internatu szkoły specjalnej.

Powyższemu nie przeczy również treść pism skarżących składanych w toku postępowania przed organami administracji.

We wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z 14 grudnia 2009 r. wskazali oni bowiem, że "część działki nr [...] (w granicach od działki dawniej W. K., obecnie B. G. – J. do granicy dawnego I.S.S.) nigdy nie spełniała warunków wynikających z umowy z dnia [...] października 1976 r." (k. 41 – 42 akt administracyjnych).

Natomiast w datowanym na 21 czerwca 2010 r. odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 19 maja 2010 r. (k. 94) skarżący podnieśli, że "część działki nr [...] (pas przyległy do działki [...] i integralnie z nią związany jako dojazd do przedmiotowej działki) nigdy nie była wykorzystywana na cel wywłaszczenia i znajduje się w wyłącznym posiadaniu właścicieli działki nr [...]".

Część działki nr [...], o której mowa w powołanych pismach, to działka obecnie oznaczona numerem [...], przylegająca do działki nr [...], która została nabyta w drodze zasiedzenia przez jedną ze skarżących – K. S. – D. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2011 r., I Ns [...] z dniem [...] stycznia 2011 r. W związku z powyższym, skoro w momencie orzekania przez organy w niniejszej sprawie działka nr [...], wydzielona z działki nr [...], była już własnością K. S. – D., organy nie miały podstaw, by orzec o jej zwrocie skarżącym.

Wobec powyższych uwag należało uznać, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż zarówno działka nr [...], jak i działka nr [...], z wyjątkiem wydzielonej z niej działki nr [...], zostały wykorzystane zgodnie z celem nabycia.

W dalszej kolejności należy wskazać, że internat szkoły specjalnej, w związku z założeniem którego nieruchomość składająca się z działek nr [...] i [...] została nabyta przez Skarb Państwa, funkcjonował nieprzerwanie do roku 1994.

Pozostaje zatem wyjaśnić, czy w sytuacji, gdy na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, a następnie przestała być ona użytkowana na ten cel, można ją uznać za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

W niniejszej sprawie żadna z okoliczności wskazanych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. nie zaistniała. Cel wywłaszczenia, tj. adaptacja nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości składającej się z działek nr 692/1 i 692/3 na potrzeby internatu szkoły specjalnej, został zrealizowany zaraz po nabyciu nieruchomości przez Skarb Państwa (internat zaczął funkcjonować już od 1 sierpnia 1977 r.).

Wprawdzie internat zamknięto w 1994 r., a następnie w 2004 r. przedmiotowa nieruchomość została sprzedana osobom trzecim, jednak nie niweczy to skutku, jakim była realizacja na tej nieruchomości celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n.

Potwierdzeniem powyższego jest sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2012 r., P 12/11 (Dz. U. z 2012 r., poz. 1472), w którym Trybunał orzekła, że art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skoro zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany, to wywłaszczonej nieruchomości ani w całości ani w części nie można uznać za zbędną na cel, na który została wywłaszczona. W konsekwencji powyższego, organy nie miały obowiązku zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i poinformowania o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Obowiązek ten aktualizuje się bowiem jedynie wówczas, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 u.g.n., co w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsca.

Należy ponadto podkreślić, że w dacie złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie była ona już we władaniu jednostki samorządu terytorialnego – Powiatu P., który uzyskał jej własność na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999 r.

W dniu [...] grudnia 2004 r. nieruchomość ta została bowiem sprzedana osobom trzecim – R. i E. B. (akt notarialny Rep. A Nr [...]; k. 25 – 26 akt administracyjnych).

Powyższe stanowi dodatkową negatywną przesłankę zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Fakt zadysponowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością przez jej zbycie umową cywilnoprawną na rzecz osób trzecich powoduje, że roszczenie o zwrot przysługujące byłemu właścicielowi z art. 136 ust. 3 u.g.n. staje się bezskuteczne i wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie może zostać zwrócona (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa, 2007, s. 284-285). Podjęcie w takiej sytuacji decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości byłoby fikcją prawną, zważywszy, że decyzja - w momencie jej podjęcia - nie byłaby wykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. (uchwała SN z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/1993, wyrok NSA z 14 września 2011 r., I OSK 1548/10).

Sądowi w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę znany jest kilkakrotnie wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, które z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. utraciły własność wywłaszczonej nieruchomości, nie mogą skutków tych niezgodnych z prawem działań przerzucać wyłącznie na byłego właściciela (spadkobiercę) nieruchomości. To przede wszystkim na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi. Do czasu zakończenia takich działań, postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (tak m. in. wyrok NSA z 29 sierpnia 2006 r., I OSK 879/05, wyrok NSA z 10 października 2008 r., I OSK 557/07wyrok NSA z 31 maja 2010 r., I OSK 1069/09, wyrok WSA w Gliwicach 12 stycznia 2012 r., II SA/Gl 704/11).

Pogląd ten nie ma jednakże zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy. Organy nie dopuściły się naruszenia zakazu przewidzianego w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n., gdyż, jak wyżej wskazano, wywłaszczona nieruchomość została w całości wykorzystana na cel określony w umowie z [...] października 1976 r.

Wobec powyższego, nie ma podstaw prawnych, by nałożyć na organ obowiązek wszczęcia postępowania prowadzącego do wyeliminowania z obrotu prawnego umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości osobom trzecim.

Na koniec pozostaje odnieść się do wyrażonego w skardze stanowiska, zgodnie z którym z obowiązku orzeczenia zwrotu części przedmiotowej nieruchomości nie zwalnia organu fakt jej zbycia, gdyż zbycie to nastąpiło po wejściu w życie ustawy i nie ma w niniejszej sprawie zastosowania art. 229 u.g.n.

W myśl art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W istocie, w okolicznościach niniejszej sprawy dyspozycja art. 229 u.g.n. nie znajduje zastosowania. Z uregulowania, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli jej zbycie nastąpiło przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nie sposób jednak wyprowadzić wniosku, że roszczenie takie przysługuje, jeżeli zbycie nieruchomości nastąpiło po wejściu ustawy w życie.

Z wyżej wskazanych względów, uznając zasadność odmowy zwrotu skarżącym wywłaszczonej nieruchomości, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.