Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2434/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi C.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala


UZASADNIENIE

Zgłoszeniem z 4 kwietnia 2002r. C.C. (zwana dalej skarżącą) zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego z uwagi na chorobę dzieci.

W dniu 18 kwietnia 2002r. przeprowadzono wywiad środowiskowy z C.C., z którego wynika, iż rodzina prowadząca wspólne gospodarstwo domowe składa się z siedmiu osób w tym pięciorga dzieci. Dochód rodziny stanowią zarobki męża, zasiłki rodzinne na wszystkie dzieci i zasiłki pielęgnacyjne na 2 dzieci. Łączny dochód na miesiąc w rodzinie wynosi 2159,63 zł, a na osobę 308,51 zł. M.C. i M.C. mają orzeczoną niepełnosprawność, są to dzieci niesłyszące, noszą aparaty słuchowe. Skarżąca zwróciła się o pomoc finansową w formie zasiłku stałego, gdyż dzieci te wymagają stałej opieki i pielęgnacji. M.C. i M.C. uczęszczają do specjalnej Szkoły dla Dzieci Niesłyszących w K., mieszkają w internacie. Skarżąca zawozi dzieci do szkoły w poniedziałek, a w piątek przywozi do domu. Sama nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r., nr [...] odmówił przyznania zasiłku stałego i świadczenia w formie opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Jako podstawę prawną podano art.2a, art.4 ust.l, art. ll pkt l i 2a, art.27 ust.l i ust.2a pkt l, ust.3a, art.31b ust.1 i ust.6 pkt l, art.43 ust.l i ust.6, art.46 ust.5a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t.j. z 1998r. Dz.U. nr 64, poz.414 z późn. zm.). W uzasadnieniu przytoczono brzmienie obowiązującego przepisu, który stanowi podstawę prawną dla przyznania zasiłku stałego oraz stwierdzono, ze skarżąca spełnia wymogi prawem przewidziane w wyjątkiem jednego. Otóż zgodnie z art. 27 ust. 2a pkt l ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, o którym mowa w ust. l i 2 tego artykułu, nie przysługuje osobie: której dziecko przebywa w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Tymczasem z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynika, że M.C. i M.C. przebywają od poniedziałku do piątku w internacie przy Zespole Szkół Specjalnych nr [...] dla Dzieci Niedosłyszących w K. "Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca koszty całodziennego wyżywienia. Od tego czasu Pani C.C. nie sprawuje stałej opieki nad dziećmi. Zabiera je jedynie na część piątku, na sobotę i niedzielę do domu. Okoliczność ta nie stanowi przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej. Internat zapewnia co najmniej 5 dniową opiekę dzieciom i nie wymaga on stałej obecności Pani i konieczności przebywania z dziećmi w tej placówce. Zatem nie spełnia Pani wymogu określonego w powołanym przepisie do otrzymania zasiłku stałego."

W odwołaniu od tej decyzji C.C. wskazała, iż musi dowodzić dzieci do Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] dla Dzieci Niedosłyszących w K., gdyż w miejscu zamieszkania nie mają one możliwości uczenia się. "Dzieci muszą pozostawać w internacie, ponieważ droga do K. wynosi ok. 60 km i wymaga to jazdy z przesiadkami i jest ona bardzo uciążliwa dla dzieci." Dlatego też nie jest możliwe codzienne dowożenie dzieci do szkoły. "Internat ma z góry określone dni pobytu dzieci, jest on czynny od poniedziałku do piątku włącznie (...) Dzieci muszę odebrać w piątek, a zawożę w poniedziałek na zajęcia."

Decyzją z dnia [...] lipca 2002r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przesłanki art. 27 ust. 2a pkt l ustawy o pomocy społecznej oraz podzieliło stanowisko organu I instancji, iż skarżąca nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dziećmi. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że dzieci skarżącej, z powodu, których ubiega się ona o przyznanie zasiłku stałego przebywają w szkole z internatem przez okres 5 (pięciu ) dni tj. od poniedziałku do piątku. "Ustaleń tych, p. C.C. nie tylko nie kwestionuje, ale również w treści swojego odwołania potwierdza. Faktem jest, więc że dzieci te przez większą część tygodnia i to w tzw. dni pracujące pozostają pod opieką i staraniem innych osób tj. wychowawców i pracowników Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] dla Dzieci Niesłyszących w K. (...) Nie kwestionując zaangażowania matki, Kolegium pragnie stwierdzić, że podnoszone przez Panią C.C. "pozostawanie w stałym kontakcie w wychowawcami" nie może być utożsamiane ze sprawowaniem "stałej opieki i współdziałania"."

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002r., nr [...] zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego C.C. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 2a pkt l ustawy o pomocy społecznej - przez przyjęcie, że placówka kształcenia specjalnego, do której uczęszczają jej niedosłyszące dzieci zapewnia im opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. "Faktycznie wymieniona placówka, nie sprawuje opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Z zaświadczeń z dnia 26.04.2002r. oraz 18.01.2002r. wydanych przez Zespół Szkół Specjalnych nr [...] dla Dzieci Niedosłyszących wynika bowiem jednoznacznie, że opiekę taką sprawuje przez 4 pełne dni w tygodniu tj. poniedziałek, wtorek, środę i czwartek a w piątek jedynie do godziny 16.00. Tak ustalone godziny pracy internatu, uniemożliwiają podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na konieczność dojazdu wraz z dziećmi w poniedziałki i piątki do i z internatu, co jest niezwykle czasochłonne z uwagi na złe połączenie komunikacyjne pomiędzy miejscem mojego zamieszkania a K. (przejazd zajmuje w jedną stronę około 2 godzin). Dlatego, ze względu na konieczność wychowywania, opieki i troski o edukację moich dzieci, a szczególnie zapewnienie im właściwych warunków nauki i rozwijania języka, nie jestem w stanie podjąć pracy zarobkowej, bowiem wiązać to musiałoby się ze szczególnymi uwarunkowaniami dotyczącymi rozkładu czasu pracy. W chwili obecnej pozostaję bez pracy i bezskutecznie poszukuję pracy. Z moich doświadczeń jednoznacznie wynika, że przy obecnej sytuacji na rynku pracy nie będzie możliwe znalezienie oferty pracy, która pozwoli pogodzić konieczność udziału w procesie edukacji moich dzieci (systematyczne dojazdy do szkoły w określone dni tygodnia) z zatrudnieniem."

W piśmie procesowym z 20.09.2002r. skarżąca wskazała na trudne warunki materialne swojej rodziny oraz powtórzyła argumentację prezentowaną wcześniej w skardze do Sądu. Podniosła, iż rodzaj niepełnosprawności córki i syna jest specyficznym rodzajem inwalidztwa i wymaga ciągłej współpracy rodziców, nauczycieli, specjalnej szkoły, której nie ma w pobliżu miejsca zamieszkania, a domem. Nadto "dzieci wymagają nie tylko opieki w roku szkolnym, ale również w dni wolne od zajęć szkolnych.

Podczas 2 miesięcznych ferii letnich. Podczas Ferii zimowych oraz świątecznych."

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie powtarzając motywy rozstrzygnięcia.

Na rozprawie w dniu 6.04.2006r. skarżąca przedstawiła kserokopię decyzji SKO z dnia [...].02.2006r. wydanej w podobnej sprawie, gdzie uznano, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr [...] w K. przy ul. N. wraz z internatem zapewniają opiekę nad dziećmi tylko w wymiarze 4 doby i 9 godzin, a więc świadczenie pielęgnacyjne osobom uprawnionym do niego przysługuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie sądowe w rozpoznawanych sprawach zmierza do kontroli działalności administracji publicznej, a nie do merytorycznego orzekania w sprawie i zastępowania w tym zakresie organów administracji publicznej.

Jak wynika z treści art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (w brzmieniu na dzień orzekania przez organ odwoławczy) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z póżn. zm.).

I te przesłanki, wynikające z treści art. 27 ustawy o pomocy społecznej skarżąca spełnia i nie było to również podważane przez organy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie.

Natomiast istotną kwestią dla oceny prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zastosowanie art.27 ust. 2a pkt l ustawy o pomocy społecznej, z treści którego wynika, że zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, o którym mowa w ust. l i 2, nie przysługuje osobie, której dziecko przebywa w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.

Jeżeli zatem dziecko korzysta ze stałej opieki odpowiedniej instytucji co najmniej przez 5 dni w tygodniu, to tym samym ustawodawca uznał, że nie zachodzi konieczność "niepozostawania w zatrudnieniu" w celu sprawowania osobistej opieki nad tym dzieckiem.

Zasiłek stały stanowi formę pomocy społecznej dla osoby zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem wymagającym stałej, bezpośredniej pielęgnacji i na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym.

Treść art.27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. (t.j. z 1998r. Dz.U. nr 64, poz.414 z późn. zm.) wskazuje na dwie odrębne okoliczności, które wykluczają przyznanie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, o którym mowa w art. 27 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Pierwszą okolicznością jest przebywanie takiego dziecka w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym, a drugą przebywanie w innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Nieuprawnionym, odnośnie cytowanego wyżej brzmienia przepisu, jest twierdzenie, iż tylko wtedy, gdy placówka, w której przebywają dzieci wymagające stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, to wyłącza to możliwość przyznania zasiłku stałego. Przepis ten nie wprowadza bowiem wymogu całodobowego przebywania dzieci przez co najmniej pięć dni w tygodniu we wskazanych placówkach, lecz jedynie określa jedną z nich jako całodobowy ośrodek rehabilitacyjny. Natomiast inne placówki mają wyłącznie zapewniać opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu. Chodzi tu zresztą nie tylko o potencjalną możliwość przebywania w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub w innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, lecz także o faktyczne przebywanie dzieci w tych instytucjach przez wskazany w ustawie okres czasu (por. wyrok SN z 31.07.2003r., sygn. akt IIIRN 131/02).

W przedmiotowej sprawie ma zastosowana druga z wyżej wskazanych okoliczności - tj. umieszczenie dzieci w innej placówce zapewniającej opiekę przez 5 dni w tygodniu.

Z akt administracyjnych sprawy (m.in. z zaświadczeń przedstawionych przez skarżącą oraz z jej twierdzeń) wynika, że jej dzieci mają zapewnioną możliwość pobytu od poniedziałku rano do piątku po południu oraz że w tym okresie dzieci faktycznie korzystają z tej placówki, zapewniającej stałą opieką. Tym samym organy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie zasadnie stwierdziły, iż ma do niej zastosowanie art. 27 ust. 2a pkt l ustawy o pomocy społecznej.

Dodać jedynie należy, iż kserokopia decyzji SKO z dnia [...].02.2006r., na którą powołuje się skarżąca, została wydana w sprawie, której przedmiotem było świadczenie pielęgnacyjne, a nie zasiłek stały i na podstawie stanu prawnego obowiązującego w 2006r., a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Podsumowując stwierdzić należy, że w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postępowania administracyjnego sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procedury administracyjnej powodującego konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego też wobec nieuwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd skargę oddalił.