Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 517/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 1, art. 106 § 3, art. 119 pkt 2, art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8 pkt 126, art. 46 ust. 2 pkt 1, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 130 § 1, art. 168 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędziowie WSA Tomasz Grossmann (spr.) WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych jednostkowych z rejestru PESEL oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510; w skrócie "u.e.l."), Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania J. S. – utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie udostępnienia danych jednostkowych z rejestru PESEL wskazanych w złożonym wniosku z [...] maja 2020 r.

Zaskarżona decyzja Wojewody zapadła, jak wynika z jej uzasadnienia, w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia [...] kwietnia 2020 r. do Burmistrza Miasta C. (zwanego też dalej "Burmistrzem") wpłynął wniosek z [...] kwietnia 2020 r. J. S. (zwanego też dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym"), reprezentowanego przez ad L., o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, tj. danych osobowych (imion i nazwisk), danych adresowych, nr PESEL wszystkich osób zameldowanych pod adresem ul. [...], [...], począwszy od [...] stycznia 1980 r. do chwili obecnej, z podaniem okresu, w jakim byli lub od kiedy są zameldowani, i tytułu prawnego, w oparciu o który zajmują lub zajmowali wcześniej lokale znajdujące się pod wskazanym adresem.

Na skutek wezwania przez organ I instancji, pismem z [...] kwietnia 2020 r., do usunięcia braków formalnych tego wniosku, w dniu [...] maja 2020 r. wpłynęło [...] wniosków z [...] maja 2020 r. o udostępnienie danych z rejestru PESEL wszystkich osób zameldowanych pod ww. adresem. W uzasadnieniu Wnioskodawca podał, że jest spadkobiercą po P. A. S., wpisanym do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr ewid.[...], zabudowaną budynkiem wielorodzinnym, położoną pod ww. adresem oraz że nabycie praw do tej nieruchomości potwierdza załączone do pierwotnego wniosku sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Żądane informacje są zaś niezbędne w związku z zamiarem uregulowania stanu prawnego nieruchomości.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Burmistrz odmówił Wnioskodawcy udostępnienia wnioskowanych danych, uznając, że nie wykazał on aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych z rejestru PESEL.

Wskutek rozpoznania odwołania Wnioskodawcy, Wojewoda – decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] – uchylił ww. decyzję Burmistrza w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, zobowiązując do ustalenia, komu przysługuje tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w Sądzie Rejonowym w C. toczy się sprawa z wniosku Gminy Miejskiej C. (zwanej też dalej "Gminą") o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. W dziale III księgi wieczystej umieszczono ostrzeżenie o powyższym postępowaniu, a w dziale II ujawniono, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest P. A. S..

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz ponownie odmówił Wnioskodawcy udostępnienia danych z rejestru PESEL wskazanych we wniosku z [...] maja 2020 r. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie wyjaśnił, że Wnioskodawca nie wykazał aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych, o których udostępnienie wniósł. Nie jest on wpisany w księgę wieczystą jako właściciel, a w księdze tej umieszczono ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości. Budynek należy do zasobu mieszkaniowego gminy i gospodaruje nim Mieszkaniowy Zasób Gminy M. w C.. Wnioskodawca nie figuruje w ewidencji podatkowej Urzędu, nie były przezeń składane deklaracje śmieciowe. Nie dysponuje informacją o imieniu i nazwisku osoby, z którą ma zamiar uregulować stan prawny nieruchomości, czyli wytoczyć powództwo bądź prowadzić negocjacje.

Od tej decyzji Wnioskodawca, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, złożył odwołanie, zarzucając naruszenie:

- art. 46 ust. 1 pkt 2 u.e.l. polegające na błędnym zastosowaniu przepisu i uznaniu, że Skarżący nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie żądanych danych,

- art. 10 k.p.a. przez jego niezastosowanie i niezawiadomienie strony o ponownym wszczęciu postępowania w sprawie ani o jego zakończeniu, a przez to uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

i wnosząc o jej uchylenie oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, w tym przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów celem ustalenia przysługującego Skarżącemu prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Do odwołania załączył egzemplarz wniosku Skarżącego o dokonanie wpisu prawa własności na jego rzecz w księdze wieczystej. Jednocześnie wskazał, że wyraźnie podał we wniosku, iż ma zamiar uregulować stan prawny nieruchomości i w tym celu niezbędna jest mu wiedza kto i na jakiej podstawie prawnej korzysta z należącej do niego nieruchomości. Podniósł, że prawdopodobną przyczyną nieudostępnienia danych przez organ I instancji jest fakt, że organ ten próbuje chronić swoje interesy jako strony postępowania sądowego w sprawie zasiedzenia własności nieruchomości przez Gminę.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda ustalił, że sprawa z wniosku Gminy o zasiedzenie nieruchomości została zawieszona postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z [...] lutego 2021 r., wydanym na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c., oraz że nieruchomość nie posiada wyodrębnionych lokali, w związku z czym przedmiotem postępowania jest udostępnienie danych osób zameldowanych pod adresem: ul. [...] w C..

Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza z [...] grudnia 2020 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. – Wojewoda wyjaśnił, że przepisy u.e.l. w sposób jednoznaczny określają zasady udostępniania danych z rejestrów, tj. zawierają zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych osobowych z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców, a ponadto określają warunki, jakie powinien spełniać podmiot uprawniony do uzyskiwania danych. W szczególności zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. To ostatnie pojęcie nie zostało zdefiniowane w u.e.l., jednak w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny – a więc powinien być interesem rzeczywistym (realnym), a nie hipotetycznym. Musi zostać przy tym właściwie udokumentowany ("wykazany") przez stronę wnioskującą. Dane jednostkowe udostępnione na podstawie wniosku nie mogą być wykorzystywane w innym celu niż wskazany we wniosku (art. 47 ust. 2 u.e.l.). Organ II instancji odwołał się także do zasad przetwarzania i udostępniania danych uregulowanych w Ogólnym Rozporządzeniu o Ochronie Danych Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. (dalej "RODO"), w tym do zasady minimalizacji danych.

Na tym tle normatywnym Wojewoda stwierdził, że Skarżący nie udowodnił, iż posiada sprawdzalny obiektywnie, indywidualny i konkretny interes prawny w uzyskaniu danych jednostkowych z rejestru PESEL w zakresie wynikającym ze złożonych [...] maja 2020 r. wniosków. Albowiem nie udowodnił, że uzyskanie tych danych jest niezbędne do zrealizowania przez niego zamiaru uregulowania stanu prawnego nieruchomości położonej pod wskazanym adresem. Do działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego nieruchomości należą m.in.: zakładanie księgi wieczystej dla nieruchomości, uaktualnienie księgi wieczystej nieruchomości, przeprowadzenie postępowań spadkowych, przeprowadzenie spraw o zasiedzenie, uregulowanie i ujawnienie służebności, przeprowadzenie spraw związanych z podziałem nieruchomości (dział spadku, podział majątku wspólnego). Wnioskodawca nie przedstawił dowodu w postaci wezwania sądu do przekazania danych osób zameldowanych w ww. nieruchomości w ramach toczących się już postępowań o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, tj. postępowania z wniosku Gminy o zasiedzenie nieruchomości oraz postępowania o dokonanie wpisu do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości na rzecz Skarżącego. Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów wskazujących na toczące się inne postępowania o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, w ramach których niezbędne jest wskazanie przez niego danych osób w niej zameldowanych.

W skardze na opisaną decyzję Wojewody złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, J. S., reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika – zarzuciwszy naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. – przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą podstawy do umorzenia postępowania, a w konsekwencji nie zastosowanie przepisu art. 104 § 1 k.p.a. i nie wydanie decyzji o udostępnieniu danych jednostkowych z rejestru PESEEL, pomimo iż Skarżący posiada interes prawny w uzyskaniu tych danych;

2. art. 46 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 47 ust. 4 oraz art. 50 ust. 2 u.e.l. – przez ich błędne zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, jakoby:

2.1. Skarżący nie wykazał aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych mających posłużyć do uregulowania stanu prawnego nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] C.),

2.2. Organ ewidencyjny, nawet jeśli Skarżący wykazał istnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych z rejestru mieszkańców "może ale nie musi udostępnić takie dane", podczas gdy luz decyzyjny przewidziany przez ustawodawcę w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. nie oznacza zupełnej swobody organu w tym zakresie, a wskazuje raczej na obowiązek każdorazowego weryfikowania aktualności i prawdziwości interesu wnioskodawcy

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postepowania, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wyszczególnionych w pkt 4 petitum skargi, na okoliczność, że "w latach [...] w należącym do Skarżącego budynku położonym na nieruchomości przy ul. [...] ([...] C.) zamieszkiwały osoby trzecie, którym poprzednik prawny Skarżącego wynajmował lokale mieszkalne". W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty. W szczególności podkreślił, że Skarżący posiada interes prawny w uzyskaniu danych osobowych osób zamieszkujących należącą do niego nieruchomość, bowiem zamierza on wystąpić na drogę postępowania cywilnego z powództwem windykacyjnym wobec tychże osób. Skarżący nie zna tożsamości tych osób, a do wytoczenia odpowiedniego powództwa niezbędny jest, co oczywiste, nie tylko adres ewentualnych pozwanych, ale również ich imiona, nazwiska oraz numery PESEL.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi stwierdził m.in., że w jego ocenie Skarżący nie wykazał aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych, tj. nie udowodnił, że są one niezbędne do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że organ badał wniosek Skarżącego przez wskazany przez niego ww. cel. W skardze Skarżący podniósł, że posiada interes prawny w uzyskaniu danych osobowych osób zamieszkujących należącą do niego nieruchomość, bowiem zamierza wystąpić na drogę postępowania cywilnego z powództwem windykacyjnym wobec tychże osób. Jednakże, zdaniem Wojewody, tak sformułowany cel nie znajduje odzwierciedlenia w dokumentach zgromadzonych przez organy administracji publicznej w aktach niniejszej sprawy. Choć kwestia posiadania tytułu prawnego przez Skarżącego do przedmiotowej nieruchomości nie stanowi sporu, to jednak jego deklaracja o zamiarze uregulowania stanu prawnego nieruchomości bez podejmowania obiektywnych działań prawnych, tj. bez wystąpienia do sądu z powództwem cywilnym, nie może przesądzić o istnieniu interesu prawnego.

W replice z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał w całej rozciągłości zarzuty skargi oraz argumentację przytoczoną na ich uzasadnienie. Następnie odniósł się do przytoczonych przez organ w odpowiedzi na skargę wyroków sądów administracyjnych, wskazując na odmienności zachodzące pomiędzy niniejszą sprawą, a sprawami, w których zapadły te wyroki. Z kolei odnosząc się do podniesionej przez Wojewodę kwestii nieprzedstawienia przez Skarżącego dowodów wszczęcia postępowania przeciwko osobom zamieszkującym jego nieruchomość, tudzież wezwania sądu do przekazania danych osób zameldowanych w ww. nieruchomości, autor repliki stwierdził, "iż wywody te zakrawają o kuriozum. W świetle obowiązujących przepisów, a zwłaszcza art. 126 § 1 pkt 2 k.p.c. do wytoczenia powództwa windykacyjnego, z którym to zamierza wystąpić Skarżący wobec osób korzystających z jego nieruchomości, niezbędne jest wskazanie chociażby ich imion i nazwisk, które to dane nie są znane Skarżącemu".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2021 r. ([...]) – utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie udostępnienia danych jednostkowych z rejestru PESEL wskazanych we wniosku złożonym [...] maja 2020 r. – Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności organ II instancji w wymaganym zakresie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Już w tym miejscu Sąd wskazuje, że nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego Skarżącego zawartego w pkt 4 petitum skargi.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 3026/18 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Wskazany przepis upoważnia sąd do przeprowadzenia postępowania dowodowego tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko dowodu z dokumentu. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Co więcej, możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. obowiązany jest wyjaśnić organ administracyjny.

Takie przesłanki w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły, gdyż Sąd nie powziął wzmiankowanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. istotnych wątpliwości, które wymagałyby w tej sprawie wyjaśnienia, stąd wnioski dowodowe Skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy zaznaczyć, że podjęte w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji zapadły po łącznym rozpoznaniu siedmiu wniosków Skarżącego z [...] maja 2020 r., które wpłynęły do organu I instancji [...] maja 2020 r. – łącznym, gdyż w budynku wielorodzinnym pod wskazanym adresem (ul. [...] w C.) nie doszło do formalnego wyodrębnienia lokali mieszkalnych, który dotyczyły poszczególne wnioski –a nie pierwotnego wniosku Skarżącego datowanego na [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu: [...] kwietnia 2020 r.). Albowiem ów pierwotny wniosek wykazywał istotne braki formalne (w szczególności nie był złożony na formularzu odpowiadającym urzędowemu wzorowi ani opłacony), które – jak wynika z akt sprawy – nie zostały w zakreślonym przez organ 7-dniowym terminie uzupełnione, lecz w jego miejsce zostały złożone ww. wnioski (ocenione przez organ I instancji jako prawidłowo wypełnione).

W tym kontekście jako wręcz niezrozumiała jawi się uwaga poczyniona w pkt 1 wniosków skargi, jakoby kwestionowana decyzja Burmistrza dotyczyła odmowy udostępnienia danych jednostkowych z rejestru PESEL wskazanych w złożonym wniosku "z dnia [...] kwietnia 2020 r. (omyłkowo określonego przez organ II instancji jako wniosek z dnia 21 maja)". Wszak to już w samej sentencji decyzji Burmistrza został wyraźnie wskazany "wniosek z dnia [...].05.2020 r.", a prawidłowość tego wskazania nie była przez Skarżącego kwestionowana w odwołaniu od tej decyzji.

W odniesieniu do ww. wniosków, doręczonych organowi I instancji w dniu [...] maja 2020 r., należy jeszcze zaznaczyć, że z uwagi na to, iż Skarżący w każdym z tych wniosków w rubryce 5. ("Zakres żądanych danych o osobie wskazanej w pkt 4") nie wyszczególnił konkretnych kategorii żądanych danych, a jedynie zaznaczył opcję "inne" (niż adres zameldowania) oraz dopisał ogólnikowo: "Dane wszystkich osób zameldowanych pod adresem wymienionym w pkt 4", to organy zasadnie przyjęły, że żądanie udostępnienia danych obejmowało wszystkie kategorie danych jednostkowych gromadzonych w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców, wymienione w art. 8 pkt 1–26 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510; w skrócie "u.e.l.").

Przechodząc do meritum kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że istotę sporu w tej sprawie stanowiło spełnienie przez Skarżącego przesłanki, o której mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Zgodnie z tym przepisem dane, o których mowa w ust. 1 [tj. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców – uw. Sądu], mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Istotne znaczenie ma również unormowanie art. 47 ust. 2 u.e.l., w myśl którego dane jednostkowe udostępnione na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie mogą być wykorzystane w innym celu niż wskazany w tym wniosku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. określeniem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, albowiem uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga. Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. Nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny. Wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ma interes prawny w uzyskaniu danych dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym, i to dodatkowo w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego [czy – jak w niniejszej sprawie – innych danych]. Dopiero wówczas dochodzi bowiem do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL. Nie prowadzi to przy tym do ograniczenia prawa do sądu, albowiem w razie wniesienia powództwa bez zachowania wymogów formalnych, zostanie on [powód] w trybie art. 130 § 1 ustawy z 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm.; w skrócie "k.p.c.") wezwany do usunięcia braku formalnego pozwu w tym zakresie w terminie 7 dni. Zachowanie tego terminu nie będzie możliwe ze względu na czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, co w konsekwencji prowadzić będzie do zwrotu pozwu. Jednak termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem procesowym, który – w razie jego uchybienia z przyczyn niezależnych (niezawinionych) przez powoda, podlega przywrócenia na jego wniosek stosownie do art. 168 § 1 k.p.c. (por. wyrok NSA z 26.05.2020 r., II OSK 3370/19, CBOSA, i przywołane tam dalsze orzeczenia). Analogiczne stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2497/18 oraz z 26 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 344/18 (CBOSA).

W kontrolowanej sprawie Skarżący – reprezentowany, co wypada tu podkreślić, przez zawodowego pełnomocnika – uzasadniając potrzebę uzyskania wnioskowanych danych o osobach zameldowanych w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości, we wniosku oraz w toku całego postępowania administracyjnego twierdził, że dane te są mu niezbędne do "uregulowania stanu prawnego" tej nieruchomości.

Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda przekonująco ustalił, że tak określony cel wykorzystania danych przez Wnioskodawcę nie jest ani aktualny, ani rzeczywisty. Wnioskodawca nie wykazał bowiem potrzeby pozyskania wnioskowanych danych w związku z którymkolwiek z toczących się ówcześnie postępowań, które można by określić mianem postępowań zmierzających do "uregulowania stanu prawnego nieruchomości" – tj. ani we wszczętym na wniosek Gminy postępowaniu o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, ani w toczącym się z wniosku Skarżącego postępowaniu o wpis do księgi wieczystej, na jego rzecz, prawa własności tej nieruchomości. Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów wskazujących na toczące się inne postępowania o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, w ramach których niezbędne byłoby podanie przez niego wnioskowanych danych osób zameldowanych w tej nieruchomości. Zresztą – zauważmy – wydaje się zupełnie niezrozumiałe, w jaki sposób dane osób zamieszkujących nieruchomość mogłyby zostać przez Skarżącego wykorzystane do "uregulowania stanu prawnego nieruchomości".

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że jeżeli uzasadnieniem wniosku o wskazanie danych osobowych jest zamiar pozwania danych osób do sądu cywilnego, wnioskodawca winien wskazać, z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje legitymację do jego wniesienia (tak trafnie M. Dobek-Rak [w:] K. Biernat i in., Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, Warszawa 2013, tezy do art. 46; por. też wyrok NSA z 09.02.2011 r., II OSK 262/10, CBOSA). Skarżący deklarując we wniosku, ogólnikowo, "zamiar uregulowania stanu prawnego nieruchomości" wskazanemu wymogowi nie uczynił zadość.

W tym stanie rzeczy zasadnie organy obu instancji stwierdziły – a organ II instancji przekonująco to stwierdzenie umotywował – że Skarżący nie wykazał legitymowania się interesem prawnym, który by uzasadniał udostępnienie mu wnioskowanych danych (abstrahując nawet w tym miejscu od ich "nadmiarowego" zakresu, o czym niżej).

Najpewniej pod wpływem argumentacji przedstawionej przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji, Skarżący w skardze oraz późniejszej replice już nie wywodził, że wnioskowane dane jednostkowe osób zamieszkujących jego nieruchomość są mu niezbędne w celu uregulowania stanu prawnego tej nieruchomości, lecz że jego interes prawny w uzyskaniu tych danych wynika stąd, że Skarżący zamierza wystąpić na drogę postępowania cywilnego z powództwem windykacyjnym wobec tychże osób.

W ocenie Sądu, również tak zmodyfikowana argumentacja Skarżącego nie jest przekonująca i nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a to z następujących względów.

Po pierwsze, Skarżący powołując się w toku postępowania sądowego na potrzebę (zamiar) wytoczenia powództwa windykacyjnego wobec lokatorów zamieszkujących przedmiotową nieruchomość, w istocie zmienił deklarowany cel wykorzystania danych w stosunku do tego, na który powoływał się przy składaniu wniosku oraz przez cały czas trwania postępowania administracyjnego ("uregulowanie stanu prawnego nieruchomości"). Mówiąc bowiem w pewnym uproszczeniu, roszczenie windykacyjne, to "roszczenie nieposiadającego właściciela przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi". W konsekwencji powództwo windykacyjne służy przywróceniu prawowitemu właścicielowi faktycznego władztwa nad rzeczą (ruchomą / nieruchomością), którego ten został pozbawiony – a więc raczej doprowadzeniu do zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym rzeczy (tu: nieruchomości), a nie ściśle rozumianemu regulowaniu jej stanu prawnego. Zresztą w kontrolowanej sprawie stan ten został "uregulowany" z chwilą uzyskania przez Skarżącego wpisu, na swoją rzecz, w miejsce spadkodawcy, prawa własności nieruchomości w prowadzonej dla niej księdze wieczystej. (Oczywiście może on, następnie, ulec zmianie w zależności od wyniku zawisłej sprawy o zasiedzenie nieruchomości).

Wspomniana zmiana określenia przez Skarżącego celu wykorzystania wnioskowanych danych, jako dokonana już po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd przy ocenie prawidłowości tej decyzji. Jak to już bowiem wyjaśniono na wstępie, kontroli sądowej zaskarżonego aktu dokonuje się zasadniczo według stanu prawnego oraz faktycznego istniejących w dniu wydania tego aktu.

Po drugie, dokonana w postępowaniu sądowym ww. zmiana określenia celu wykorzystania wnioskowanych danych (na: "wytoczenie powództwa windykacyjnego" przeciwko mieszkańcom przedmiotowej nieruchomości) tylko potwierdza trafność stanowiska, że cel wcześniej deklarowany wobec organów administracji ("uregulowanie stanu prawnego" tej nieruchomości) nie był celem rzeczywistym (prawdziwym) ani aktualnym.

Niezależnie od powyższego, żądanie Skarżącego udostępnienia wnioskowanych danych jednostkowych z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców nie zasługiwało na uwzględnienie także z uwagi na zbyt szeroki zakres tych danych.

Jak to już bowiem wyżej wskazano, w swych wnioskach datowanych na [...] maja 2020 r. Skarżący zażądał udostępnienia danych w zakresie "inne" (niż miejsce zameldowania) – "dane wszystkich osób zameldowanych pod adresem wymienionym w pkt 4". Adnotacja formularza w tym punkcie "podpowiadała", że pełny zakres danych gromadzonych w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców został określony w art. 8 u.e.l. Nie ograniczając tego zakresu, pełnomocnik Wnioskodawcy w istocie zażądał wszystkich danych dostępnych w ww. rejestrach. Pełen zakres danych wyszczególnionych w art. 8 u.e.l. obejmuje zaś m.in. takie dane, jak: data zawarcia związku małżeńskiego oznaczenie aktu małżeństwa i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo... (pkt 13); czy: seria, numer i data ważności ostatniego wydanego paszportu obywatela polskiego (w pkt 23). Nie sposób uznać, by takie dane były Skarżącemu rzeczywiście potrzebne w jakimkolwiek postepowaniu mającym służyć uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości (a tym bardziej, aby był one niezbędne do wytoczenia powództwa windykacyjnego przeciwko osobom zamieszkującym w budynku zlokalizowanym na nieruchomości).

Ubocznie godzi się zauważyć, że lektura pierwotnego wniosku pełnomocnika Skarżącego (datowanego na [...] kwietnia 2020 r.) – w którym, przypomnijmy, domagał się on udostępnienia z rejestru mieszkańców: danych osobowych (imion i nazwisk), danych adresowych oraz numerów PESEL wszystkich osób zameldowanych pod adresem ul. [...], [...], począwszy od [...] stycznia 1980 r. do chwili obecnej, z podaniem okresu, w jakim byli lub od kiedy są zameldowani, i tytułu prawnego, w oparciu o który zajmują lub zajmowali wcześniej lokale znajdujące się pod wskazanym adresem – każe wątpić, czy nawet ostatnio deklarowany przez Skarżącego cel wykorzystania danych, w postaci zamiaru wytoczenia powództwa windykacyjnego przeciwko mieszkańcom nieruchomości, jest celem rzeczywistym. Temu celowi nie służą bowiem z pewnością dane "historyczne" – których także dotyczył ww. wniosek – tj. dane o osobach, które wprawdzie zamieszkiwały przedmiotową nieruchomość po [...] stycznia 1980 r., ale już jej nie zamieszkują.

Z tych wszystkich względów Sąd – uznawszy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu – na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.