Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1393/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1393/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Józef Michaldo (spr), Sędziowie NSA Józef Gach, WSA Anna Znamiec, Protokolant Aneta Kubacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2007r., sprawy ze skargi J. R., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia 4 lipca 2005 r. nr [...], w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W oparciu o decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...].10.2005r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego K. wydał tytuły wykonawcze z dnia [...].12.2005r. nr [...] i [...] dotyczące zobowiązania podatkowego J. R. i S. R. zamieszkałych w K. przy ul. [...], z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego w Banku [...], zawiadomieniem z dnia [...].12.2005r. nr. [...]. Dnia [...].12.2005r. zostało ono doręczone wraz z kopiami tytułów wykonawczych na w/w adres zobowiązanego. Przesyłkę odebrała matka J. R. - M. R.

Pismem z dnia [...].12.2005r. (data wpływu [...].12.2005r.) pełnomocnik strony skarżącej wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podniósł, iż wszelka korespondencja dotycząca T. R. winna być doręczana na ręce ustanowionego pełnomocnika a poza tym podatnik nie zamieszkuje pod adresem: K. , ul. [...] o czym poinformował stosowne organy w wymaganych przepisami terminach. Zdaniem pełnomocnika, wobec nieprawidłowego doręczenia należy uznać, iż nie nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Organ egzekucyjny po otrzymaniu zarzutów przekazał je wierzycielowi na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 02.11.2005r., nr 229, poz. 1954, ze zm.) w celu zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniem z dnia [...].01.2006r. nr [...] uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne.

Rozstrzygnięcie to podtrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...].04.2006r. sygn. [...]. W uzasadnieniu postanowienia podkreślił, iż pani A. W. działając jako pełnomocnik J. R. i składając dnia [...].12.2005r. zarzuty w sprawie w/w postępowania egzekucyjnego nie dołączyła należytego pełnomocnictwa. Powołała się jednocześnie, iż pełnomocnictwo takie znajduje się w aktach sprawy. Urząd Skarbowy K. stwierdził, iż złożone w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia [...].10.2005r. dla A. i K. W. nie dotyczy prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, dnia [...].01.2006r. A. W. została wezwana do doręczenia pełnomocnictwa w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe pełnomocnictwo do reprezentowania przed Sądami, Urzędami Skarbowymi, oraz innymi instytucjami w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zostało złożone dopiero dnia [...].01.2006r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. powołując art. 32 w/w ustawy podkreślił, iż organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Przedmiotowa korespondencja z dnia [...].12.2005r. nie mogła być zatem doręczona na ręce pełnomocnika z następujących powodów: 1. w tej dacie A. W. nie była pełnomocnikiem strony, 2. egzekucję wszczyna się przez doręczenie zajęcia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenie zajęcia dłużnikowi zajętej wierzytelności. Zdaniem organu korespondencja ta została prawidłowo doręczona na adres zobowiązanego.

Odpowiadając natomiast na zarzut dotyczący kwestii adresu zamieszkania zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył, że tytuły wykonawcze zostały wystawione dnia [...].12.2005r. tj. przed dokonaniem zmiany adresu zamieszkania. Zobowiązany zmianę adresu zgłosił bowiem dnia [...].12.2005r. (ze wskazaniem daty zmiany adresu na dzień [...].12.2005r.) składając w Urzędzie Skarbowym K. zgłoszenie VAT -7, informujące o zmianie właściwości miejscowej na Pierwszy Urząd Skarbowy w K. i podając adres zamieszkania jako: [...] L. Tytuły wykonawcze zostały zatem skierowane na drogę egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego K., zgodnie z właściwością miejscową aktualną na dzień wystawienia tytułów wykonawczych. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło więc zgodnie z art. 26 § 5 w/w ustawy tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł ponadto, że S. R., której zobowiązanie również dotyczy, figuruje w powyższym urzędzie pod adresem zamieszkania: K., [...], co determinuje właściwość miejscową Naczelnika Urzędu Skarbowego K.

W związku z powyższym oraz w oparciu o art. 34 § 4 w/w ustawy Naczelnik Urzędu Skarbowego K. działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...].05.2006r. sygn. [...] zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie w/w tytułów wykonawczych uznał również za bezzasadne.

Na przedmiotowe postanowienie strona skarżąca poprzez swojego pełnomocnika wniosła w dniu [...].06.2006r. zażalenie wskazując w nim na naruszenie art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 42 i art. 43 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z dnia 09.10.2000r., nr 98, poz. 1071) poprzez przyjęcie, że odpisy tytułów wykonawczych zostały prawidłowo doręczone zobowiązanemu, a egzekucja administracyjna została skutecznie wszczęta.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że tytuły wykonawcze nie zostały doręczone w żadnym z miejsc wskazanych w art. 42 k.p.a. Nie zostały również przekazane ani na ręce zobowiązanego ani na ręce żadnej z osób, które wymienione zostały w art. 43 k.p.a.

W dniu dokonywania doręczenia tj. [...].12.2005r. J. R. nie mieszkał już w K. przy ul. [...], gdyż z dniem [...].12.2005r. zmienił miejsce zamieszkania na: [...] L., powiadamiając o tym fakcie Urząd Skarbowy w wymaganym przepisami terminie. Ustawa wymaga dla skutecznego wszczęcia egzekucji doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu w miejscu zamieszkania. Dla spełnienia tego warunku nie wystarczy z pewnością, zdaniem strony skarżącej, dostarczenie tytułu na adres figurujący w jego treści jako adres zamieszkania zobowiązanego, a to właśnie, miało miejsce w niniejszej sprawie.

W swoich wywodach pełnomocnik strony skarżącej powołując postanowienie SN z dnia 13.11.1996r. sygn. III RN 27/96 podkreślił, że w niniejszej sprawie matka zobowiązanego nie może być uznana za domownika a pozostawienie przesyłki osobie zaawansowanej wiekiem, wbrew jej woli i pod presją rzekomych konsekwencji odmowy dla niej samej jest prawnie niedopuszczalne. Na poparcie swoich wywodów pełnomocnik strony skarżącej przytoczył jeszcze wyrok NSA z dnia 24.03.1999r. sygn. l SA/Lu 151/98, z którego wynika iż, aby można było uznać doręczenie zastępcze określone w art. 43 k.p.a. dokonane zostało prawidłowo, muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, między innymi: a) adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczenia przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny, b) pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, zdaniem strony skarżącej, żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Tytuły wykonawcze zostały pozostawione pod adresem , który nie był miejscem zamieszkania zobowiązanego i dodatkowo zostały doręczone osobie, która nie została wymieniona w art. 43 k.p.a. Należy więc wobec nieprawidłowego doręczenia uznać, że stosownie do art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nastąpiło wszczęcie egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 04.07.2006r. sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor Izby Skarbowej w K. powołał art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów dotyczących doręczeń, a w szczególności art. 41 k.p.a. , doręczenie odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w dniu [...].12.2005r. pod adresem : K. [...] było prawidłowe. Art. 41 k.p.a stanowi bowiem, iż w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Strona poinformowała natomiast organy egzekucyjne o zmianie adresu zamieszkania dopiero w dniu [...].12.2005r. i nie ma w niniejszej sprawie charakteru decydującego fakt, że powiadomienie nastąpiło w terminie przewidzianym przepisami prawa. W trakcie prowadzenia postępowania podatkowego a w szczególności postępowania egzekucyjnego to w interesie strony jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, które uchroni ją przed negatywnymi skutkami działania organów podatkowych i egzekucyjnych. Mając więc powyższe na względzie oraz treść art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zdaniem organu wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Na postanowienie to strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w K.

W skardze podtrzymane zostało stanowisko strony skarżącej zawarte w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...].05.2006r. sygn. [...].

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik uznał stanowisko organu II instancji w kwestii skuteczności doręczenia odpisów tytułów wykonawczych za nieprawidłowe. Stwierdził bowiem, że jest ono niezgodne z obowiązującym orzecznictwem dotyczącym art. 41 k.p.a. i powołał wyrok NSA z dnia 13.04.2000r. sygn. V SA 2362/99 z którego wynika, iż w razie zaniedbania obowiązku powiadomienia o zmianie adresu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny jeżeli: 1) strona zmieniła w toku postępowania administracyjnego adres bez powiadomienia organu orzekającego, 2) doręczenia dokonano pod dotychczasowym adresem.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny został natomiast, jak podnosi strona skarżąca, powiadomiony przez zobowiązanego w wymaganym przepisami terminie o zmianie adresu zamieszkania. W konsekwencji więc przepis art. 41 § 2 k.p.a. nie może znaleźć zastosowania.

W związku z tym, w niniejszej sprawie, doręczenie odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanemu nie miało miejsca. Nie nastąpiło zatem w ogóle wszczęcie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 04.07.2006r. sygn. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga J. R. nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kluczowym zagadnieniem jest rozstrzygnięcie kwestii czy przedmiotowe tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu. Zgodnie z art. 26. § 5. ustawy z dnia 17.06.1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 02.11.2005r., nr 229, poz. 1954, ze zm.)wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło dnia [...].12,2005r. Problem skuteczności doręczenia zawiadomienia o zajęciu tej wierzytelności wraz z tytułami wykonawczymi dłużnikowi determinuje zatem skuteczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca podważa natomiast zarówno fakt prawidłowego doręczenia jak i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Konsekwentnie podnosi też jakoby organ podatkowy dokonał doręczenia dnia [...].12.2005r. kiedy J. R. nie mieszkał już w K. przy ul. [...], gdyż z dniem [...].12.2005r. zmienił miejsce zamieszkania na: [...] L.

Zauważyć jednak trzeba, że zawiadomienie o zmianie adresu zamieszkania zobowiązanego (VAT - 7) dotarło do organu dopiero dnia [...].12.2005r. ze wskazaniem daty tej zmiany jako dzień [...].12.2005r. Należy zgodzić się więc ze stanowiskiem organów podatkowych, że skoro tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu [...].12.2005r. w oparciu o dane adresowe posiadane w tym dniu to późniejsza zmiana adresu przez zobowiązanego nie może mieć wpływu na skuteczność doręczenia tych tytułów w dniu [...].12.2005r. Organ administracyjny (podatkowy) nie może być bowiem odpowiedzialny za zmiany miejsca zamieszkania zobowiązanego po dacie wysłania pisma (tytułu wykonawczego). Przyjęcie przeciwnego stanowiska powodowałoby tego typu konsekwencje, iż organ wysyłając za każdym razem korespondencję w sprawie byłby narażony, w przypadku ciągle zmieniającej adres strony, że nigdy nie zostanie ona skutecznie doręczona, co z punktu widzenia szybkości postępowania jest niewskazane. Stąd też przytoczone przez stronę skarżąca orzeczenia, mimo, iż związane z tematyką doręczeń, nie wykazują podobieństwa z rozpatrywaną sprawą w zakresie pozwalającym na bezpośrednie stosowanie ich sentencji. Wyrok NSA z dnia 24.03.1999r. oraz postanowienie SN z dnia 13.11.1996r. dotyczą sytuacji rzecz by można "następczej" w stosunku do temporalnej kwestii rozpatrywanej w niniejszej sprawie.

W momencie wystawiania tytułów wykonawczych dane organu wskazywały, iż państwo J. R. i S. R. zamieszkują w K. przy ul. [...]. Toteż czynności organu, łącznie z podaniem adresu korespondencji, zawierającej tytuły wykonawcze, podejmowane były prawidłowo. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, nie sposób, zaprzeczyć jakoby matce J. R. - M. R. przypisać można status domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Niewątpliwie bowiem M. R. mieszkała, z zobowiązanym pod wskazanym adresem i to będąc poza tym członkiem najbliższej rodziny. Zatem nie potraktowanie jej jako domownika przez stronę skarżącą jest błędne.

Podkreślić należy również, iż pod wskazanym adresem przy ul. [...] w K. figuruje pani S. R., będąca również zobowiązaną, co wynika z przedmiotowych tytułów wykonawczych. Nie jest też bez znaczenia, w związku z tym, teza, że jeżeli zobowiązani, których dotyczy tytuł wykonawczy są małżonkami mieszkającymi pod wspólnym adresem, to doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jednemu z nich wykazuje skutek także wobec drugiego.(por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.10.2004r. sygn. III SA 3051/2003).

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, póz .1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.