Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 477/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i  art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. [...] (dalej "organ pierwszej instancji") orzekł, że wobec J. G. (dalej "strona" lub "skarżący") brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869; dalej "rozporządzenie").

W uzasadnieniu wskazał, że strona była zatrudniona w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Wśród okresów zatrudnienia skarżącego wymienił m.in. zatrudnienie: 1) w latach [...] w Okręgowej Stacji Technicznej Obsługi Samochodów Nr [...] w G., gdzie mógł być narażony na hałas nie przekraczający dopuszczalnych norm, 2) w okresie od [...] r. do [...] r. w przedsiębiorstwie "A" K., gdzie mógł być narażony na hałas nie przekraczający dopuszczalnych norm, 3) w okresie od [...] r. do [...] r. w Przedsiębiorstwie Transportowo – Spedycyjnym Budownictwa Węglowego Oddział Nr [...] w G., w którym podczas pracy przy naprawie silników samochodowych mógł być narażony na hałas bez przekroczenia norm, 4) w okresie od [...] r. do [...] r. w B w R. na stanowisku operatora sprzętu przeciwpożarowego, strażaka – kierowcy w Zakładowej Straży Pożarnej, gdzie przez ok. 16 godzin w ciągu miesiąca wykonywał prace naprawczo-konserwacyjne sprzętu przeciwpożarowego i w tym czasie był narażony na ponadnormatywny hałas. Ponadto organ dodał, że przy obsłudze samochodu bojowego, piły spalinowej, motopompy skarżący pracował doraźnie, nie więcej niż ok. 10 godzin na miesiąc i podczas obsługi wymienionych urządzeń był narażony na hałas przekraczający dopuszczalne normy. W okresie od [...] r. do [...] r. wyżej wymieniony był zatrudniony jako konserwator maszyn i urządzeń w zakładzie przeróbki mechanicznej węgla i również był narażony na hałas o wartościach przekraczających dopuszczalne normy i oscylujących w granicach normy. Następnie organ podkreślił, że Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (dalej "PChZ WOMP" oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej "IMPiZŚ"), po przeprowadzeniu badań lekarskich, wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. W związku z tym organ wskazał, że pomimo wystąpienia narażenia zawodowego, nie został spełniony podstawowy warunek stwierdzenia choroby zawodowej.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, reprezentowanej przez pełnomocnika będącego adwokatem, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 851/10 uchylił tę decyzję.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego – okolicznością decydującą o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową nie jest kwestia występowania w środowisku pracy wyłącznie hałasu ponadnormatywnego (wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10). Jak bowiem podkreślił NSA w uzasadnieniu tego wyroku, w załączniku do rozporządzenia w poz. 21 mowa jest o "obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu (...) spowodowanym hałasem" Ustawodawca nie postawił więc wymogu aby występujący w środowisku pracy hałas był hałasem ponadnormatywnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10).

Ponadto Sąd zauważył, iż w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy całkowicie pominął wskazanie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego w okresie poprzedzającym zatrudnienie w Zakładowej Straży Pożarnej B. Nadto Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenia lekarskie, całkowicie pominął w uzasadnieniu, wskazanie oceny powyższych dowodów, w związku z czym doszło do naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "k.p.a."), gdyż uzasadnienie nie zawiera wskazania istotnych ustaleń w sprawie i oceny orzeczeń lekarskich.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni - we wskazanym wyżej kierunku - ustalenia dotyczące narażenia zawodowego skarżącego, poddając ocenie również warunki jego pracy w okresach zatrudnienia, które zostały pominięte w zaskarżonej decyzji. Następnie organ uzupełni materiał dowodowy poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego i wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 320/13 uchylił tę decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.".

Uzasadniając ten zarzut Sąd wyspecyfikował opinię prawną oraz zalecenia sformułowane w wyroku z dnia 20 września 2011 r. i wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy materiał dowodowy nadal nie jest wystarczający do ustalenia, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a to z następujących powodów.

Po pierwsze - w żaden sposób nie można się zgodzić z opinią organu odwoławczego, że zalegające w aktach sprawy orzeczenia obu jednostek diagnostycznych – aczkolwiek w ten sam sposób rozstrzygające kwestię występowania u skarżącego choroby zawodowej - są "nie budzące wątpliwości i spójne", ponieważ z opinii PChZ WOMP wynika wprost, że u skarżącego rozpoznano "obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej", a z opinii IMPiZŚ z dnia 17 czerwca 2010 r. wynika jednoznacznie, że badania wykazały u skarżącego "obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy", a nadto przeprowadzone badania przemawiają "za przeważającą lokalizacją pozaślimakową niedosłuchu". Rozbieżności te nie zostały wyjaśnione.

Po drugie - organ odwoławczy nie uzupełnił materiału dowodowego poprzez uzyskanie "kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego"; nie sposób bowiem uznać spełniające te wymogi dziewięciozdaniowego pisma IMPiZŚ z dnia 22 stycznia 2013 r., które nawet formalnie nie spełnia wymogów orzeczenia jednostki diagnostycznej. Zamieszczona w tym piśmie argumentacja akcentuje, że w dostępnej dokumentacji medycznej wyniki badań audiometrycznych od 2007 roku potwierdzają występowanie asymetrii wielkości niedosłuchu, co potwierdza diagnostyka wykonana w placówkach PChZ WOMP i IMPiZŚ w S., gdzie rozpoznano występowanie asymetrycznego niedosłuchu odbiorczego. Tymczasem definicja choroby zawodowej opisanej w pkt. 21 wykazu chorób zawodowych nie wymaga, by rozpoznany "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym" był symetryczny. Przemawia także za tym także zapis, że chodzi tu o "podwyższenie progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym", co wskazuje, że już w samej definicji prawodawca założył możliwość asymetryczności niedosłuchu. Ustawodawca nie postawił wymogu, aby występujący niedosłuch cechował się m.in. "symetrycznością".

Nakazując organowi odwoławczemu ponowną ocenę materiału dowodowego Sąd nakazał wyjaśnienie także tego wątku. Podkreślił przy tym, że organ jest w dalszym ciągu zobowiązany wypełnić wskazania z poprzedniego wyroku WSA z dnia 20 września 2011 r., gdzie zaakcentowano, iż nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w całości.

W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu dowodowym uzyskał uzupełnione karty oceny narażenia na hałas sporządzone przez PPIS w W. [...], PPIS w R. i PPIS w G., które zostały przesłane do PChZ WOMP w S., gdzie zostało wydane uzupełniające orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...] odmawiające rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u strony. W podsumowaniu orzeczenia wzięto pod uwagę analizę dostępnej dokumentacji medycznej, informację o narażeniu zawodowym na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu oraz obraz kliniczny niedosłuchu stwierdzanego u skarżącego, a także uwzględniono fakt, że hałas uszkadza narząd słuchu jedynie w trakcie ekspozycji. Biorąc powyższe pod uwagę ponownie nie znaleziono podstaw by w oparciu o dostępną dokumentację medyczną bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem potwierdzić zawodową etiologię schorzenia słuchu i tym samym rozpoznać u skarżącego chorobę zawodową narządu słuchu.

Organ odwoławczy akcentował, że dodatkowo uzyskał opinię IMPiZŚ z dnia [...] r., w której Ordynator Oddziału Chorób Zawodowych wskazał, iż dokonano analizy nowej oceny narażenia na hałas w latach 1966-1979, 1979-1989 i 1989-2007 i stwierdzono, że z legislacyjnego punktu widzenia tylko ekspozycje o poziomach większych niż 85 dB mogą stanowić podstawę do ubiegania się o uznanie choroby zawodowej. Wartość ta jest również obligatoryjna dla pracodawcy w aspekcie obowiązku przeprowadzania profilaktycznych badań słuchu. Zatem w związku z przytoczonymi faktami skarżący nie był narażony na działanie hałasu stwarzającego ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego, zatem nie ma postaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a warunkami pracy. Nadto wyjaśniono w kwestii symetrycznego charakteru niedosłuchu pochodzenia zawodowego, że zawodowe uszkodzenie słuchu jest zawsze obuuszne i symetryczne (lub prawie symetryczne), ma charakter ślimakowy lub czuciowo-nerwowy (uszkodzenie głównie komórek słuchowych zewnętrznych, uszkodzenie dendrytów nerwu słuchowego). Dla procesu orzekania o chorobie zawodowej narządu słuchu należy przyjąć te określenia jako synonimy, oba rodzaje niedosłuchu mają charakter odbiorczy. Jest więc zgodność merytoryczna w kwestii oceny charakteru niedosłuchu. W podsumowaniu lekarze orzecznicy wskazali, że nie widzą podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska zawartego w orzeczeniach lekarskich i opiniach uzupełniających.

Organ odwoławczy stwierdził, że po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, zwłaszcza nie budzących wątpliwości, spójnych orzeczeń i opinii lekarskich, nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji organu odwoławczego zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego – rozporządzenia, przez jego niezastosowanie w wyniku błędnego ustalenia, że schorzenie dolegające skarżącemu nie spełnia kryteriów uznania go za schorzenie zawodowe pomimo, że skarżący przez wiele lat pracował w warunkach szkodliwych stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nie zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, nie wyjaśnieniu w sposób wszechstronny istoty sprawy, jak również nie wskazaniu oceny zgromadzonych dowodów, 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 153 ustawy p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu przez organ pierwszej instancji wszystkich wskazań i wytycznych zawartych w wyrokach Sądu z dnia 20 września 2011 r. i z dnia 12 grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu skargi w szczególności eksponowano nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, brak jednoznaczności orzeczeń i opinii lekarskich w kwestii braku symetrycznego niedosłuchu, nieprzeprowadzenie oceny materiału dowodowego w świetle osobniczej wrażliwości skarżącego na hałas.

Do skargi dołączono osobiste pismo skarżącego wraz z dokumentacją medyczną (kserokopie badań audiometrycznych oraz dokumentacja historii choroby z Poradni Laryngologicznej), a pełnomocnik wniósł o włączenie tych dokumentów w poczet materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stanowczo zaprzeczając zarzuconym naruszeniom prawa. W pełnym zakresie podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący podtrzymał wniesioną skargę, jak również zamieszczoną w niej argumentację. Akcentował, że pracował w warunkach narażenia na hałas, gdyż obsługiwał samochody ciężarowe. Dodał, że Instytut przy ocenie jego stanu zdrowia dysponował jedynie częścią materiału diagnostycznego, gdyż wyniki pozyskane w następstwie badań na "nowoczesnych" sprzętach uzyskał już po pobycie w Instytucie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., mocą której orzeczono brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

Jak wyżej szczegółowo opisano Sąd orzeka w tej sprawie po raz trzeci.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy.

Z treści powyższego przepisu wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen.

Kluczowa dla rozstrzygnięcia jest więc w pierwszej kolejności kwestia wypełnienia zaleceń sformułowanych w dwóch poprzednich wyrokach Sądu oraz kwestia zastosowania się przez organ do oceny prawnej wyartykułowanej w tych wyrokach.

W zakresie podstaw prawnych rozstrzygnięcia i sformułowanej na tym gruncie wiążącej oceny prawnej wskazać trzeba, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika.

Jeżeli natomiast chodzi o wiążące zalecenia, to Sąd we wcześniejszych wyrokach nakazał poczynienie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego w okresie poprzedzającym zatrudnienie w Zakładowej Straży Pożarnej B.

Nadto wskazał na konieczność wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy opinią PChZ WOMP, z której wynika wprost, że u skarżącego rozpoznano "obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej", a opinią IMPiZŚ z dnia [...] r., w której wywiedziono, że badania wykazały u skarżącego "obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy", a nadto przeprowadzone badania przemawiają "za przeważającą lokalizacją pozaślimakową niedosłuchu".

Kolejno, nakazał wyjaśnienie kwestii asymetrii niedosłuchu odbiorczego skarżącego wynikającej z rozpoznania medycznego uprawnionych jednostek orzeczniczych, w kontekście definicji choroby zawodowej zamieszczonej w pkt 21 wykazu chorób zawodowych, która nie zawiera wymogu symetryczności.

Sąd zalecił organowi dokonanie oceny dowodowej orzeczeń lekarskich, które stanowią podstawę rozstrzygnięcia. W tym względzie akcentował związanie organu wyłącznie w aspekcie wiedzy medycznej uzewnętrznionej w tych orzeczeniach, co jednak nie zwalnia organu z dokonania oceny dowodowej w pozostałym zakresie, wynikającym z przepisów proceduralnych.

Ponadto wskazał na obowiązek wypełnienia wymogów sformułowanych w art. 107 § 3 k.p.a., dotyczących uzasadnienia decyzji.

Oceniając wypełnienie przez organ ww. zaleceń oraz dostosowanie się do wiążącej oceny prawnej Sąd stwierdza, że organ odwoławczy wywiązał się z obowiązku poczynienia ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego w okresie poprzedzającym zatrudnienie w Zakładowej Straży Pożarnej B. Nadto uzyskał wyjaśnienie uprawnionej jednostki orzeczniczej dotyczące kwestii symetryczności niedosłuchu. Pozostałe zalecenia Sądu nie zostały wykonane w ogóle lub nie zostały wykonane w sposób uwzględniający wiążącą ocenę prawną.

Wyjść trzeba od proceduralnej kwestii obowiązku dokonania oceny dowodu. Organ odwoławczy nie dokonał oceny orzeczeń i opinii lekarskich (w zakresie innym niż uzewnętrzniającym wiedzę medyczną). W szczególności w żaden sposób nie odniósł się do wywodów oczywiście sprzecznych z wiążącą oceną prawną i twierdzeń nie znajdujących oparcia w materiale dowodowym.

W opinii IMPiZŚ z dnia [...] r. podano, że Sąd nakazał uwzględnić narażenia na hałas 66-74 dB w okresie zatrudnienia skarżącego w latach 1966 – 1979, 1979 – 1989 i 1989 – 2007, kiedy to wykonując prace naprawczo-konserwacyjne z Zakładowej Straży Pożarnej był narażony na hałas przekraczający normatywy higieniczne nie więcej niż 26 godzin w miesiącu.

Mając powyższe na względzie jednostka orzecznicza wyjaśniła, że "wartość najwyższego dopuszczalnego natężenia hałasu (NDN) w Polsce (...) dla równoważnego poziomu dźwięku uśrednionego dla 8-godzinnego dnia pracy wynosi 87 dB(A). (...) Wartość ta jest uwzględniana przy orzekaniu o zawodowym uszkodzeniu słuchu, co oznacza, że z legislacyjnego punktu widzenia tylko ekspozycje o poziomach większych niż 85 dB(A) mogą stanowić podstawę do ubiegania się o uznanie choroby zawodowej. Wartość ta jest również obligatoryjna dla pracodawcy w aspekcie obowiązku przeprowadzania profilaktycznych badań słuchu. A zatem, w związku z przytoczonymi faktami, Pan J. G. nie był narażony na działanie hałasu stwarzającego ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego".

Ten pogląd pozostaje w całkowitej sprzeczności z oceną prawną Sądu, że nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika. Organ oparł się na opinii negującej wiążącą ocenę prawną; przyjął ją bezkrytycznie wywodząc, że w związku z przytoczonymi twierdzeniami zawartymi w opinii z dnia [...] r. nie ma podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a warunkami pracy. Niedostosowanie się przez organ do wiążącej oceny prawnej stanowi naruszenia art. 153 ustawy p.p.s.a., a dostrzeżone uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Przepis ten naruszono również poprzez niewykonanie zalecenia poddania ocenie dowodowej zgromadzonego materiału dowodowego; w tym orzeczeń i opinii lekarskich. Dotyczyło to wskazanego wyżej zignorowania wiążącej oceny prawnej w opinii z dnia [...] r. Dotyczyło również zamieszczenia w tej opinii twierdzenia pozostającego w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym.

W wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy opinią PChZ WOMP, z której wynika wprost, że u skarżącego rozpoznano "obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej", a opinią IMPiZŚ z dnia [...] r., w której wywiedziono, że badania wykazały u skarżącego "obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy", a nadto przeprowadzone badania przemawiają "za przeważającą lokalizacją pozaślimakową niedosłuchu".

W opinii z dnia [...] r. wyjaśniono, że "zawodowe uszkodzenie słuchu jest zawsze obuuszne i symetryczne (lub prawie symetryczne), ma charakter ślimakowy – czyli wynika z uszkodzenia głównie komórek słuchowych zewnętrznych lub czuciowo-nerwowy – gdy uszkodzeniu uległy również dendryty nerwu słuchowego. Dla procesu orzekania o chorobie zawodowej narządu słuch należy przyjąć te określenia jako synonimy, oba rodzaje niedosłuchu mają charakter odbiorczy.

Zdaniem Sądu występują rozbieżności między orzeczeniem WOMP z dnia [...]r., gdzie stwierdzono obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, a orzeczeniem IMPiZŚ w S. z dnia [...]r., gdzie rozpoznano obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy (w orzeczeniu nie ma dodatkowego określenia: o lokalizacji pozaślimakowej). Jak przytoczono powyżej te określenia traktujemy jako synonimy, jest więc zgodność merytoryczna w kwestii oceny charakteru niedosłuchu".

W orzeczeniu z dnia [...] r. w ostatnim akapicie na stronie pierwszej stwierdzono, że "Przeprowadzona aktualnie diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną (2-krotna, powtarzalna) i impedancyjną (obiektywną) wykazała obustronny niedosłuch czuciowo-nerwowy. (...) W audiometrii impedancyjnej uzyskano prawidłowe tympanogramy typu A obustronnie oraz zarejestrowano odruchy z mięśni strzemiączkowych, co świadczy o braku patologii ucha środkowego obustronnie i przemawia za przeważającą lokalizacją pozaślimakową niedosłuchu".

W świetle powyższych faktów nie sposób uznać, że zalecenie wyjaśnienia rozbieżności zostało wykonane, co uchybia art. 153 ustawy p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nadto organ odwoławczy nie dostosował się do wymogu należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej, gdyż bezkrytycznie powielił treść orzeczeń i opinii orzeczniczych; w zaskarżonej decyzji uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. – pomimo wyraźnego zalecenia Sądu, a więc ze skutkiem również naruszenia art. 153 ustawy p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy wykona wszystkie dotychczas niewykonane zalecenia Sądu i uwzględni wiążącą ocenę prawną. Będzie obowiązany uczynić to w postępowaniu administracyjnym opartym na przepisach proceduralnych kodeksu postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów gwarantujących stronie czynny udział w postępowaniu. Sąd akcentuje ten obowiązek mając na względzie kolejne istotne uchybienie proceduralne, którego dopuścił się organ.

Zgodnie z art. 40 § 1 i § 2 zdanie 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (§ 1). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pismo doręcz się pełnomocnikowi (§ 2 zdanie 1). Natomiast stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W analizowanej sprawie strona ustanowiła pełnomocnika w dniu 29 lipca 2010 r. Pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy wraz z odwołaniem, które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 6 sierpnia 2010 r. Tym samym organy orzekające w sprawie były o pełnomocnictwie powiadomione. Jak wynika z akt sprawy to pełnomocnictwo nigdy nie zostało cofnięte. Z akt sprawy wynika także, iż zaskarżona decyzja została doręczona stronie; nie została doręczona jej pełnomocnikowi. Również o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia w ramach tzw. "prawa ostatniego słowa" organ odwoławczy poinformował stronę; nie poinformował jej pełnomocnika. Pełnomocnik został pominięty w toku całego postępowania toczącego się przed organem odwoławczym po wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r.

W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że wejście decyzji do obrotu prawnego może nastąpić nawet w sytuacji, gdy doręczenie decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, np. art. 40 § 2 k.p.a., tj. w sytuacji doręczenia decyzji stronie, a nie jej pełnomocnikowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2259/12, LEX nr 1450907 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/11 LEX nr 1298498). Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Mając na uwadze okoliczność, iż skarżący nie podnosił wadliwości doręczenia i zachowana została funkcja gwarancyjna przepisów o doręczeniach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja weszła do obrotu. Jednocześnie Sąd stwierdza, że organ naruszył art. 40 § 2 k.p.a. samodzielnie oraz w związku z art. 10 § 1 k.p.a. Dostrzeżone - przez Sąd działający w tym zakresie z urzędu – uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skarżący został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu i obrony swoich praw – za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika, a wykazane wyżej wadliwości związane z naruszeniem art. 153 ustawy p.p.s.a. oraz przepisów proceduralnych regulujących postępowanie dowodowe mogły zostać podniesione dopiero w skardze.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zapewni skarżącemu czynny udział w postępowaniu w sposób wynikający z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a., zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, obejmujący wyłącznie koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 240,00 zł (ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych i brak potwierdzenia uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa).