Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4230/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzono postępowanie sądowe
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 44/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza, że Wójt [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 1 czerwca 2020 r.; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 1 czerwca 2020 r.; 4. zasądza od Wójta [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 44/20, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępniania informacji publicznej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Stowarzyszenie wnioskiem z dnia 1 czerwca 2020 r. zwróciło się do Wójta [...] o podanie informacji dotyczących kubatury budynku Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w M.:

1. kto i kiedy dokonał pomiarów budynku, w wyniku którego ustalona została powierzchnia wynosząca 1613m2 – wartość przyjęta do wyliczenia PKD dla przedszkoli w okresie od stycznia do maja 2019 r.;

2. kto i kiedy dokonał pomiaru budynku, w wyniku którego ustalona została łączna powierzchnia wynosząca 977m2 – wartość przyjęta przy aktualizacji PKD dla przedszkoli w czerwcu 2019 r.;

3. czy w związku z rozbieżnością danych (podanych w pkt. 1 i 2) w roku 2020 dokonane zostały pomiary weryfikujące. Jeśli tak, to kiedy kto ich dokonał i jakie są wyniki;

4. proszę o podanie wykazu pomieszczeń użytkowanych tylko przez Szkołę Podstawową [...] wraz z metrażem, tylko przez Przedszkole Samorządowe w M. wraz z metrażem oraz wspólnie przez ww. placówki oświatowe wraz z metrażem.

Pismem z dnia 9 czerwca 2020 r., Wójt [...] poinformował wnioskodawcę o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy, który nastąpi nie później niż do dnia 5 sierpnia 2020 r. Organ wyjaśnił, że czynność przesunięcia terminu podyktowana jest obecnie utrzymującym się stanem epidemii z powodu COVID-19, wprowadzonym przez ustawodawcę rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Urząd Gminy [...] zobowiązany jest do prowadzenia szeregu dodatkowych zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19. Pismo to Stowarzyszenie odebrało w dniu 15 czerwca 2020 r., następnie w dniu 22 czerwca 2020 r., złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skargę na bezczynność Wójta w zakresie udostępnienia powyższej informacji publicznej. W ocenie skarżącego, stan epidemiczny nie usprawiedliwia bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej. Strona odwołała się do postanowień ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374, dalej jako "ustawą o COVID") i w związku z jej postanowieniami, sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej stanowią kategorię spraw pilnych, w stosunku do których wyłączona została regulacja z art. 15 zzs ust. 1 ustawy o COVID. W związku z tym, nie budzi wątpliwości, że organ w odniesieniu do wniosku z dnia 1 czerwca 2020 r. pozostaje w bezczynności. Przedłużenie czasu rozpatrywania wniosku do maksymalnego okresu 2 miesięcy nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej przez podmiot nielegitymowany, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ podniósł, że we wniosku o udzielenie informacji publicznej, P. K. nie wskazał, że działa w imieniu Stowarzyszenia [...], a do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa ani opłaty skarbowej. Organ zaznaczył, że Stowarzyszenie zawarło umowę najmu na prowadzenie niepublicznego przedszkola na czas określony. Umowa została wypowiedziana przez organ ze skutkiem na dzień 30 sierpnia 2020 r. Skarżący próbował też bezskutecznie zakwestionować prawidłowość ustalenia przez organ kwoty podstawowej dotacji. Wójt stwierdził ponadto, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż udzielił odpowiedzi na wniosek w dniu 15 lipca 2020 r., a P. K. pozostaje w otwartym konflikcie z Wójtem, a jego zachowania zmierzają do sparaliżowania funkcjonowania Urzędu. Strona składa kolejne wnioski, co nie jest podyktowane troską o dobro publiczne, ale utrudnianiem funkcjonowania Urzędu. Organ nie pozostawiał nigdy wniosków skarżącego bez odpowiedzi. Skarżący wniósł łącznie 10 zapytań o udzielenie informacji publicznej. W ocenie organu, działanie skarżącego stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Pomiędzy organem, a skarżącym istnieje konflikt wynikający z rozwiązania umowy najmu.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o odrzucenie skargi jako wniesionej przez podmiot nielegitymowany. Wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 1 czerwca 2020 r. podpisany został bowiem przez P. K. jako Koordynatora Projektu i opatrzony pieczęcią Stowarzyszenia [...].

Przechodząc zaś do merytorycznej oceny skargi Sąd wyjaśnił, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem stosownej czynności.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.), informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Z kolei art. 6 ust. 1 u.d.i.p. określa przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Obejmuje on m in. informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. i zasadach funkcjonowania tych podmiotów.

Wójt [...] bez wątpienia jest podmiotem publicznym, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w sprawach, dotyczących bieżącego funkcjonowania Urzędu.

Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nakłada na podmiot zobowiązany określone obowiązki. Winien on albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., albo odmówić jej udostępnienia w trybie decyzji administracyjnej (o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) lub też umorzyć postępowanie (w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W sytuacji zaś, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, należy jedynie wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej.

W myśl zaś postanowień art. 13 ust. 2 u.d.i.p. – jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W niniejszej sprawie tak właśnie postąpił Wójt, informując wnioskodawcę pismem z dnia 9 czerwca 2020 r., że żądana informacja zostanie udzielona do dnia 5 sierpnia 2020 r., tj. w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Informacji ostatecznie udzielono pismem z dnia 15 lipca 2020 r.

Skarżący zarzucał, że przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych rozstrzygają, że sprawy z zakresu dostępu do informacji publicznej stanowią kategorię spraw pilnych, w stosunku do których wyłączona została regulacja z art. 15 zzs ust. 1 ustawy o COVID.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy u.d.i.p. i rozstrzygnięcia zawarte w tej ustawie, a nie przepisy ustawy o COVID-19. Dlatego zastosowanie ma powołany art. 13 ust. 2 u.d.i.p., na który powołał się organ, przedłużając termin na udzielenie stronie wnioskowanej informacji publicznej. Ustawodawca, co prawda, nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle postanowień art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ale organ wyjaśnił, że opóźnienie wynika z sytuacji epidemiologicznej. Nie powinno zaś budzić wątpliwości, że w związku z tą sytuacją utrudnione i ograniczone było funkcjonowanie m.in. urzędów, które wykonywały też zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19. Nie można zatem przyjąć, że organ w sposób dowolny przedłużył termin na udzielenie informacji publicznej.

Otwarta formuła przepisu: "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie wystąpiło takie zindywidualizowanie, biorąc pod uwagę okoliczność, jaką jest COVID-19. Sąd zauważył przy tym, że organ zakomunikował stronie przedłużenie terminu i udzielił skarżącemu żądanej informacji przed upływem 2-miesięcznego terminu (pismo z dnia 15 lipca 2020 r.).

Reasumując, w ocenie Sądu, organ wypełnił przesłanki przedłużenia terminu odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej, określone w art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Z powyższym wyrokiem nie zgodziło się Stowarzyszenie, które wniosło skargę kasacyjną. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie:

1. art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarga była zasadna w chwili jej wniesienia, gdyż skarżący w dniu 1 czerwca 2020 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a następnie w dniu 22 czerwca 2020 r. została wywiedziona skarga na bezczynność Wójta [...] i organ dopiero w dniu 15 lipca 2020 r. udzielił skarżącemu żądanych informacji, informując co prawda, pismem z dnia 9 czerwca 2020 r. o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy nie później niż do dnia 5 sierpnia 2020 r. z uwagi na stan epidemii COVID-19 i szereg dodatkowych działań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, jednakże organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie to dodatkowe działania miały być podejmowane i uniemożliwiały udzielenie odpowiedzi na 4 proste pytania, które nie wymagały nakładu pracy i odpowiedź na nie powinna być bezsprzecznie udzielona w terminie 14 dni, zwłaszcza, w sytuacji gdy, w miesiącu czerwcu występowały pojedyncze przypadki zachorowań na terenie gminy i nie dotyczyły one pracowników organu, a niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p, jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej, co miało miejsce w zaistniałej sytuacji, tym samym brak było podstaw do oddalenia skargi strony w tej części na podstawie art. 151 P.p.s.a., gdyż powodem oddalenia skargi może być wyłącznie jej bezzasadność, a skoro organ administracji pozostawał niewątpliwie w bezczynności w dacie wniesienia skargi, skarga była zasadna, tak więc skoro organ przestał być bezczynny, udzielając żądanych informacji, należało zastosować art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a i postępowanie w sprawie umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż jeśli organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, już po wniesieniu skargi na bezczynność, zastosowanie znajduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a skarga nie może zostać uznana w tym zakresie za bezzasadną;

2. art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust 1 i 2 u.d.i.p., przejawiające się w tym, iż Sąd pierwszej instancji niewłaściwie ocenił prawidłowość postępowania organu w zakresie wydłużenia terminu na udzielenie informacji publicznej z uwagi na fakt, iż Sąd pierwszej instancji w ogóle nie rozważył, iż organ dopuścił się bezczynności, albowiem udostępnienie wnioskowanej informacji nastąpiło w dniu 15 lipca 2020 r., a więc ponad miesiąc po otrzymaniu wniosku, w konsekwencji doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a na stwierdzone uchybienie nie ma wpływu to, że pismem z dnia 9 czerwca 2020 r. organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu do rozpoznania wniosku, motywowanym koniecznością przeprowadzenia szeregu dodatkowych zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, a ten zabieg procesowy nie był w sprawie uzasadniony, gdyż o ile zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, to z uprawnienia tego organ może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu (np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy informacji publicznej), a niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej, a w sprawie organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie dodatkowe zadania spowodowały, iż organ nie udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni na 4 pytania skarżącego, które nie wymagały szczegółowej analizy i nakładu czasu;

3. art. 13 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, ale z uprawnienia tego może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu (np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy informacji publicznej), a niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej, a w sprawie organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie dodatkowe zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19 spowodowały, iż nie udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni na 4 pytania skarżącego, które nie wymagały szczegółowej analizy i nakładu czasu, a organ nie powoływał się na fakt ewentualnych zachorowań pracowników czy też skierowania ich na kwarantannę, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania w sprawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i przewidzianego w nim 14-dniowego terminu na udostępnienie informacji publicznej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i rozpoznanie skargi, z uwagi na okoliczność, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Ponadto skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z pisma organu z dnia 15 lipca 2020 r. oraz z dnia 28 października 2020 r. na okoliczność zadań związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, wykonywanych przez pracowników Urzędu Gminy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie podać należy, że sprawa, na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona wnosząca skargę kasacyjną – w oparciu o art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed sądem pierwszej instancji, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Wprawdzie, w sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowaną przez sąd pierwszej instancji normę prawa materialnego.

W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się jednak w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do podstawowej kwestii w rozpoznawanej sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 13 ust. 2 u.d.i.p. i opartego na jej podstawie wniosku, że organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż wyjaśnił, że opóźnienie w realizacji wniosku wynika z sytuacji epidemiologicznej. W związku z tą sytuacją utrudnione i ograniczone było funkcjonowanie urzędów, które wykonywały też zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19. Nie można zatem przyjąć, że organ w sposób dowolny przedłużył termin na udzielenie informacji publicznej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że sprawy dostępu do informacji publicznej są załatwiane w krótkim terminie – co do zasady czternastodniowym w formie czynności materialnotechnicznej bądź w formie decyzji administracyjnej. Skorzystanie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej z możliwości przedłużenia terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) wymaga spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, tj. powiadomienia w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Stowarzyszenie wnioskiem z dnia 1 czerwca 2020 r. zwróciło się do Wójta o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 5 czerwca 2020 r. Uwzględniając zatem regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., maksymalny ustawowy termin na udostępnienie przez organ informacji publicznej upływał w dniu 19 czerwca 2020 r. Jednakże w dniu 9 czerwca 2020 r. organ, korzystając z regulacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., poinformował wnioskodawcę o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy, który nastąpi nie później niż do dnia 5 sierpnia 2020 r. Organ wyjaśnił, że czynność przesunięcia terminu podyktowana jest obecnie utrzymującym się stanem epidemii z powodu COVID-19.

Z powyższego wynika, że organ z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poinformował o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a zatem uwolnił się od zarzutu bezczynności.

W sprawie jednak należy rozważyć, czy powiadomienie z dnia 9 czerwca 2020 r. o niemożności realizacji wniosku w ustawowym terminie z uwagi na utrzymujący się stan epidemii COVID-19, jest wystarczające i zarazem skuteczne.

Wskazać należy, że art. 13 ust. 2 u.d.i.p przewiduje możliwość udostępnienia informacji publicznej w terminie późniejszym, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, jednakże - co istotne - musi to znajdować uzasadnienie w powodach opóźnienia.

Ustawodawca nie wskazuje, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne w świetle postanowień art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Należy jednak przyjąć, że podmiot udostępniający informację publiczną nie może w sposób dowolny uzasadniać niedotrzymania terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W grę mogą wchodzić jedynie takie powody, które są bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. Zatem samo sformułowanie "utrzymujący się stan epidemii COVID-19", bez konkretnego wskazania jakie dodatkowe zadania związane z przeciwdziałaniem COVID-19 spowodowały, iż nie udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni na pytania wnioskodawcy, czy też opóźnienie to spowodowane było np. faktem ewentualnych zachorowań wśród pracowników czy też skierowania ich na kwarantannę. Powiadomienie organu nie zawiera przekonywującego uzasadnienia przedłużenia terminu załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania w sprawie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i przewidzianego w nim 14-dniowego terminu na udostępnienie informacji publicznej. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił powodów opóźnienia udzielenia informacji. Tym samym organ w sposób niezasadny zastosował art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

W realiach niniejszej sprawy, bezczynność organu zaistniała na skutek niespełnienia warunków wynikających z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., tj. niepodania powodów opóźnienia bezpośrednio związanych z udostępnieniem konkretnej informacji publicznej. Brak uzasadnionych powodów przedłużenia terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie daje podstawy do przyjęcia, że powiadomienie o wydłużeniu rozpoznania sprawy jest skuteczne i zwalnia organ z zarzutu bezczynności. Skoro zatem organ nie wskazał powodów opóźnienia w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to oznacza, że Wójt w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie zareagował na wniosek Stowarzyszenia, a to oznacza, że pozostawał w bezczynności.

Na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 151 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarga była zasadna w chwili jej wniesienia. Nie sposób bowiem podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że skoro organ z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poinformował stronę o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wskazując na "utrzymujący się stan epidemii COVID-19", to uwolnił się od zarzutu bezczynności, co zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia, a tym samym Sąd zobligowany był oddalić skargę.

W niniejszej sprawie załatwienie przez Wójta wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia Sądu z badania faktu istnienia bezczynności i jej charakteru. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub czynności. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego, a więc już po wniesieniu skargi (co miało miejsce w niniejszej sprawie), obliguje Sąd do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie, co zostało wyżej przedstawione, skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie, do dnia wniesienia skargi, nie otrzymało odpowiedzi na swój wniosek. Wójt pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w dniu wniesienia skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz stwierdził, że Wójt [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 1 czerwca 2020 r., o czym orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a zwłaszcza brak intencjonalnego działania ze strony Wójta czy też jego lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z przepisów u.d.i.p. – Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł jak w pkt. 2 wyroku. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Bezczynność organu nie wynikała ze złej woli organu, lecz stanowiła wyłącznie skutek przyjętej przez organ błędnej interpretacji art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Nie można zatem uznać, że zaniechanie w prawidłowej realizacji wniosku wynikało z celowego działania. Było jedynie następstwem błędnej interpretacji tego, w jakim terminie wniosek należy zrealizować. Brak jest zatem podstaw by zwłoce organu przypisać charakter rażący.

Skoro w niniejszej sprawie, stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi (organ pismem z dnia 15 lipca 2020 r. udzielił żądanej informacji), ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd pierwszej instancji, to postępowanie sądowe, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. podlega umorzeniu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt. 3 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Koszty te wynoszą 1037 złotych. Na koszty te składają się: wpis od skargi (100 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł) oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika za udział w pierwszej instancji (480 zł).