Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1316/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3 a, ust. 3 b, ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 19 listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 19 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3, 5 i 6, art. 28 ust. 3a, ust. 3 b, ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 7 września 2012 r. nr [...] odmawiającą K. W. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

Organ orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 14 czerwca 2012 r. K. W. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek powstałych w związku z działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że działalność gospodarczą prowadził wraz z ojcem, który nie informował go o położeniu finansowym firmy. Zaznaczył, że zadłużenie w kwocie [...] zł jest nierealne do spłaty ze względu na sytuację rodzinną. Po śmierci ojca ma wiele problemów i jest wzywany w charakterze oskarżonego przez instytucje skarbowe. Podkreślił, że powyższa sytuacja życiowa odbiła się negatywnie na jego stanie zdrowia, powodując konieczność korzystania ze specjalistycznej pomocy lekarskiej.

W toku postępowania ustalono, że z tytułu nieopłaconych składek na dzień złożenia wniosku o umorzenie, tj. 14 czerwca 2012 r. wnioskodawca posiadał zaległości, które mogły podlegać umorzeniu w łącznej wysokości [...] zł, w tym należność główna w kwocie [...] zł, odsetki za płatnika w kwocie [...] zł, odsetki od składek finansowanych przez ubezpieczonych w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia 7 września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu odmówił K. W. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, nie stwierdzając - na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę oraz informacji zawartych we wniosku o umorzenie i oświadczeniach wnioskodawcy o stanie rodzinnym i majątkowym - przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, jak również przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że nie czuje się winny powstałego zadłużenia, został poszkodowany przez ojca, który wykorzystał jego naiwność oraz niewiedzę o zaległościach w opłacaniu składek i podatków. Korespondencja związana z działalnością firmy była kierowana do rąk ojca, a później do firmy podatkowej, prowadzącej sprawy finansowe firmy. Firma podatkowa również nie informowała go o zadłużeniu. Zaznaczył, że nie jest w stanie spłacić zaległości w kwocie ok. [...] zł, ze względu na sytuację rodzinną, jak i zdrowotną. Wskazał, że po wypadku samochodowym w związku z prowadzonymi przez organy sądowe postępowaniami dotyczącymi prowadzonej działalności pojawiły się trudności z nauką i zdrowiem oraz konieczność pomocy ze strony lekarzy psychiatrów. Powołał się na ciężką sytuację rodzinną, wskazując, że znajduje się z matką na skraju ubóstwa.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie zgromadzonego materiału sprawy ustalił, że wnioskodawca z dniem 1 lipca 2008 r. zaprzestał wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie stolarstwa, a z dniem 30 czerwca 2008 r. dokonał jej wykreślenia z ewidencji. Według oświadczenia aktualnie poszukuje zatrudnienia, wykonując krótkotrwałe prace dorywcze. Z przedłożonej decyzji wynika, że od dnia 07.05.2012r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – T. W. oraz siostrą – Z. Z. T. W. pobiera świadczenie rentowe i do dyspozycji pozostaje wnioskodawcy wraz z matką kwota [...] zł miesięcznie. Siostra – Z. Z. prowadzi działalność gospodarczą, jednak wnioskodawca nie podał informacji o uzyskiwanych przez nią dochodach. Wskazał natomiast miesięczne koszty utrzymania: [...] zł - zużycie energii elektrycznej i ok. [...] zł - zużycie gazu, jednakże nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków. Oświadczył, że wyżej wymienione koszty regulowane są wspólnie w zależności od posiadanych środków pieniężnych. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego.

Następnie organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. W odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 organ stwierdził, że nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże obecny brak pracy nie może być uznany jako okoliczność potwierdzająca trwały brak majątku i środków na spłatę powstałego zadłużenia, tym bardziej że wnioskodawca - według oświadczenia - uzyskuje dochody z prac dorywczych. Ponadto nabył wraz z matką i siostrą spadek po zmarłym ojcu w postaci dwóch nieruchomości. Z uwagi na to, że Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu prowadzi postępowanie egzekucyjne i żaden uprawniony organ egzekucyjny do chwili wydania niniejszej decyzji nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego w związku z brakiem składników majątkowych należących do zobowiązanego, organ uznał, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy. Z takiego samego powodu nie jest również - zdaniem organu - oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Ponadto Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie. Organ podkreślił przy tym, że ciężar wykazania powyższych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy.

Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak również podstaw do umorzenia należności na podstawie powyższej regulacji. W odniesieniu do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) Zakład, badając obecną sytuację materialną skarżącego stwierdził, że jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, utrzymuje się z prac dorywczych, przy czym skarżący nie wskazał wysokości uzyskiwanych dochodów. Prowadzi gospodarstwo domowe z matką – T. W. oraz z siostrą – Z. Z. T. W. uzyskuje świadczenie rentowe, natomiast Z. Z. - zgodnie z oświadczeniem skarżącego - prowadzi firmę po zmarłym ojcu pod nazwą [...], przy czym skarżący również nie wskazał uzyskiwanych przez nią dochodów. Według oświadczenia wnioskodawcy stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą łącznie ok. [...] zł, rachunki są ponoszone wspólnie w zależności od posiadanych środków finansowych. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania nie przedłożono rachunków potwierdzających wydatki, jak również nie wykazano trudności w regulowaniu opłat bieżących. Potwierdzono brak zobowiązań cywilnoprawnych.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ uznał, że obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy jest trudna i nie pozwala na jednorazową spłatę istniejącego zadłużenia. Jednak w ocenie Zakładu tymczasowy brak stałej pracy i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie może być przesłanką do umorzenia należności. Wnioskodawca wykazuje gotowość do podjęcia zatrudnienia, zatem istnieje realna szansa, że sytuacja materialna w gospodarstwie domowym ulegnie poprawie i możliwa będzie sukcesywna spłata zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dłuższym okresie czasu. Zaznaczył także, iż wnioskodawca nabył w drodze spadku prawo do dwóch nieruchomości, które mogą być przedmiotem skutecznej egzekucji i zaspokojenia wierzytelności Zakładu. Ponadto wskazał, że fakt prowadzenia firmy przez ojca na nazwisko skarżącego i za jego zgodą nie stanowi przesłanki zwalniającej z obowiązku spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Podkreślił przy tym, że umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na płatniku zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (III AUa 1381/04, OSAB 2005/2/54), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, że obecna sytuacja materialna zobowiązanego jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej, czy też inne zdarzenia nadzwyczajne powodujące, że opłacenie należności mogłoby pozbawić wnioskodawcę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższy przepis mówi o zdarzeniach nadzwyczajnych, których wystąpienie mogłoby skutkować zagrożeniem prowadzenia działalności gospodarczej przez dłużnika. Natomiast w przedmiotowej sprawie nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej z dniem 30.06.2008 r. Zobowiązany nie wykazał również zaistnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia. Wprawdzie wnioskodawca przedłożył dokumentację medyczną, jednak nie wynika z niej, ażeby był on niezdolny do podjęcia pracy zarobkowej.

W skardze na powyższą decyzję K. W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując że znajduje się w trudnej sytuacji osobistej (jest po wypadku samochodowym i cierpi na upośledzenie umysłowe), a zadłużenie nie powstało z jego winy, lecz na skutek nieuczciwego działania osób trzecich – ojca skarżącego oraz osób prowadzących biuro podatkowe, rozliczających księgowość firmy. Ponadto podał, że jego zadłużenie wobec ZUS (ok. [...] zł) wraz z zadłużeniem wobec Urzędu Skarbowego (ok. [...] zł) daje łącznie kwotę ok. [...] zł, której nie jest w stanie spłacić, wskazując że w aktualnej sytuacji korzysta z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m. in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie więc z art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

W myśl art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa).

Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez skarżącego kwestionowane. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Zakład prawidłowo stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., ponieważ zobowiązany wprawdzie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie stwierdzono jednocześnie braku majątku, z którego możliwa jest egzekucja należności, ponieważ skarżący otrzymuje dochody z prac dorywczych, a przede wszystkim jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości, które mogą być przedmiotem egzekucji. Ponadto wysokość zadłużenia przekracza kwotę kosztów upomnienia, a wobec zobowiązanego aktualnie jest prowadzona egzekucja administracyjna i dotąd nie stwierdzono jej bezskuteczności z uwagi na brak majątku, nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe nie było przy tym kwestionowane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowym oraz nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy.

Nie ulega także wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy i nie było również kwestionowane przez skarżącego, że w sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia, ponieważ zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie nastąpiło wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, a jednocześnie skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest egzekwowanie należności, jak również nie wykazał przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Domagając się umorzenia należności skarżący nawiązywał natomiast do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia (uiszczenie należności wobec ZUS pozbawiłoby możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodzinę) wskazując, że nie jest w stanie spłacić należności. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził zaistnienia także tej przesłanki w niniejszej sprawie, a stanowisko to – w ocenie Sądu również jest prawidłowe. Zostało ono poprzedzone wyczerpującym ustaleniem i analizą wszystkich istotnych okoliczności w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej oraz zdolności płatniczych skarżącego, wynikających w szczególności z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń. Natomiast wyprowadzenie przez organ odmiennych aniżeli domagał się skarżący wniosków z zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia należności, przy prawidłowości tychże wniosków, nie świadczy o naruszeniu prawa.

Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką – T. W., która otrzymuje świadczenie rentowe oraz siostrą – Z. Z., której dochodów – z prowadzonej działalności gospodarczej – skarżący nie wskazał. Według oświadczenia skarżącemu wraz z matką pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że otrzymuje dochody z prac dorywczych, których wysokości jednak nie wskazał. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem skarżący określił na kwotę ok. [...] zł (ok. [...] zł – prąd, ok. [...] zł – gaz), przy czym nie zostały one udokumentowane. Skarżący wskazywał w toku postępowania na brak środków na zakup artykułów codziennego użytku, jednakże okoliczności tej nie uprawdopodobnił. Natomiast z decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 27.03.2012 r. wynika, że matce skarżącego odmówiono przyznania pomocy społecznej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek organu dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie, nie zwalnia samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych działających na jej korzyść (mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości). Tymczasem w niniejszej sprawie, jak wynika z przytoczonych okoliczności skarżący (pomimo stosownych wezwań organu w tym zakresie) nie przedstawił szczegółów dotyczących jego sytuacji materialnej (wysokości dochodów otrzymywanych przez niego i przez jego siostrę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym), a jednocześnie twierdzenia co do konieczności korzystania z pomocy społecznej nie znajdują potwierdzenia w materiale sprawy zgromadzonym przez organ rentowy (decyzji organu właściwego w zakresie udzielania pomocy społecznej). Skarżący nie udokumentował również wskazanych bieżących wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Tym samym uprawniona jest konkluzja organu rentowego, że skarżący nie wykazał, że spłata, choćby częściowa zaległych należności, nie jest możliwa bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ponadto, jak słusznie również zwrócił uwagę organ rentowy, skarżący jest osobą młodą, w wieku aktywności zawodowej i pomimo przejściowych trudności finansowych, w jego możliwościach mieści się wykonywanie pracy zarobkowej, umożliwiającej sukcesywną spłatę zadłużenia chociażby w części. Należy także zaznaczyć, że skarżący nie wykazał przy tym, by podnoszone przez niego problemy zdrowotne w jakikolwiek sposób wpływały na obniżenie jego efektywności zawodowej. Możliwość spłaty zadłużenia organ trafnie również wskazał, powołując się na okoliczność, że skarżący jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości, z których może być prowadzona egzekucja administracyjna zaległych należności.

Uwzględniając całokształt okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego organ prawidłowo zatem, zdaniem Sądu, stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skarżący nie wykazał trudności w regulowaniu wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, ani tym bardziej konieczności korzystania z pomocy państwa (pomocy społecznej).

Jednocześnie umorzenie zaległych składek jako należności publicznoprawnych byłoby nieuprawnione w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie organ wykazał realne możliwości ich wyegzekwowania choćby częściowo i w dłuższej perspektywie czasowej. Wnioskowane umorzenie należności byłoby w tej sytuacji niedopuszczalne z punktu widzenia pierwszeństwa zaspokojenia należności publicznoprawnych przed innymi wierzytelnościami oraz zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych.

Należy również podkreślić, że bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że przedmiotowe zaległości składkowe powstały de facto w związku z działalnością gospodarczą jego ojca i z winy osób trzecich. Skoro skarżący był zarejestrowany jako osoba prowadząca działalność gospodarcza, to w konsekwencji był z tego tytułu zobowiązany z tytułu należności publicznoprawnych. Natomiast wszelkie ulgi, w tym umorzenie należności, stanowią wyjątek od tej zasady i są przywilejem dla osób zobowiązanych, a ich zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych, a przy tym ściśle określonych w powołanych przepisach prawnych, których skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. Niezależnie od powyższego należy jedynie dodatkowo wskazać, że skarżący dla złagodzenia skutków ponoszenia tych ciężarów publicznoprawnych może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek.

Mając powyższe na uwadze, jako że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).