Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1117/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-10-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 165
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2017 r.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2018 r., złożonym na formularzu PPF, skarżący W. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika.

W tym miejscu należy wskazać, że referendarz sądowy prawomocnym postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym (skarżący ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata).

Z uwagi na to, iż przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącego po prawomocnym rozpoznaniu przez referendarza sądowego uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, należało go zakwalifikować jako wniosek o zmianę tego postanowienia.

Możliwość taką stwarza art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należą niewątpliwie postanowienia wydawane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację opisaną w tych dwóch wnioskach.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku, należy rozważyć, czy zaszły okoliczności faktyczne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego prawomocnego rozstrzygnięcia, odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W poprzednim oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką życiową. Skarżący ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku. Skarżący posiada zaległości podatkowe oraz zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, które wynoszą około 130.000 zł i które w miarę możliwości stara się regulować z bieżących dochodów, a także zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 5.450 zł. Źródłem utrzymania skarżącego i jego partnerki jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę partnerki w kwocie około 1.400 zł netto miesięcznie. Na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media, opłaty za telefon, obsługę księgową, spłatę karty kredytowej wyżywienie itp., skarżący miesięcznie przeznacza kwotę około 3.420 zł. Wskazał przy tym, iż posiada zaległość z tytułu opłat czynszowych za okres ostatnich dwóch miesięcy. Do swoich stałych zobowiązań skarżący zaliczył także składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał ich wysokości. Wskazał także, iż w okresie od lipca do sierpnia 2017 r. na leczenie przeznaczył kwotę 540 zł

Skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby zweryfikować okoliczności powołane we wniosku i ustalić jego rzeczywistą sytuację finansową, co skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy w niniejszej sprawie.

W kolejnym oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podał, że obecnie wraz z partnerką utrzymują się z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz z wynagrodzenia za pracę partnerki w kwocie około 2.000 zł netto miesięcznie, na które składa się wynagrodzenie zasadnicze odpowiadające kwocie wynagrodzenia minimalnego oraz premia od sprzedaży. Jego zaległości podatkowe oraz zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne wynoszą obecnie około 182.700 zł wraz z zasądzonymi na rzecz ZUS kosztami zastępstwa procesowego (przy czym naczelnik urzędu skarbowego wszczął egzekucje względem majątku skarżącego, w toku której dokonano zajęcia rachunków bankowych) a zadłużenie w rachunku karty kredytowej – 3.920 zł i spłaca je w ratach po około 160 zł. Wskazał także, że w okresie letnim czynsz najmu mieszkania wraz z opłatami wynosi około 1.320 zł, zaś w okresie zimowym – około 1.420 zł (w poprzednim wniosku zadeklarował kwotę około 1.420 zł (taką kwotę podał w poprzednim oświadczeniu) i nadal posiada zaległości z tego tytułu za dwa miesiące.

Natomiast pozostałe dane dotyczące majątku skarżącego i jego partnerki oraz wysokości i rodzajów wydatków ponoszonych na bieżące koszty utrzymania są tożsame z danymi podanymi przez skarżącego w poprzednim oświadczeniu.

Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zeznań podatkowych za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego; b/ odpisów dokumentów księgowych (wyciągu z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7/VAT-7K; c/ zaświadczenia od pracodawcy partnerki życiowej wnioskodawcy o wysokości jej średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy; d/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i osobę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; e/ dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy, w szczególności obrazujących aktualną wysokość dochodzonych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych; f/ zaświadczenia wystawionego przez bank o wysokości aktualnego zadłużenia wnioskodawcy lub wyciągu z rachunku karty kredytowej obrazującego aktualne zadłużenie wnioskodawcy z tego tytułu oraz dokumentów obrazujących wysokość innych zobowiązań wnioskodawcy i osoby, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, właściciela wynajmowanego mieszkania, dostawców mediów i innych podmiotów); g/ g) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (odpisu umowy najmu, dowodów zapłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.).

Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.

Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 16 lipca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 66).

W piśmie z dnia 23 lipca 2018 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, których nie jest w stanie przedstawić w zakreślonym terminie z uwagi na okres urlopowy.

Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2018 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do przedłożenia wymaganych dokumentów o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym skarżący został poinformowany (z potwierdzenia odbioru wynika, iż informację w tym przedmiocie skarżący powziął w dniu 17 sierpnia 2018 r., k. 71).

W piśmie z dnia 24 sierpnia 2018 r. skarżący poinformował, iż nie może przedłożyć wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie oraz w związku ze zmianami w zakresie ochrony danych osobowych (RODO) zwrócił się z prośbą o udzielenie mu informacji kto jest administratorem danych wynikających z żądanych dokumentów oraz w jaki sposób dane te będą przechowywane, przetwarzane, udostępnianie i kopiowane.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 sierpnia 2018 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 19 września 2018 r., k. 76) udzielono skarżącemu wyjaśnień w zakresie stosowania przepisów zawartych w rozporządzeniu o ochronie danych osobowych (RODO) do danych wynikających z dokumentów przedkładanych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postepowaniach przed sądami administracyjnymi.

Skarżący uznał udzieloną mu odpowiedź za niewystarczającą i wystąpił z kolejnymi pytaniami w przedmiocie stosowania przepisów RODO w odniesieniu do danych, które zobowiązany jest podać w postępowaniu zainicjowanym jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 25 czerwca 2018 r. skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.

W związku z powyższym należało uznać, iż skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.

Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił.

Skoro skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku (a z kolejnego wniosku wynika nawet, że uległa ona poprawie), aktualna pozostaje ocena sytuacji skarżącego wyrażona w prawomocnym postanowieniu. Skarżący, ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, nie podał i nie uprawdopodobnił żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę.

Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, iż skarżący po raz kolejny nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niego instytucji prawa pomocy.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.