Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 225/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. Ś., S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2016 r., oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. i S. Ś. (dalej: skarżący) jest decyzja z [...] nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] nr [...] odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej tego organu z [...], nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza B. z [...], nr [...], określającą skarżącym zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] w B. w wysokości 48 zł miesięcznie od 1 stycznia 2016 r. do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z [...], nr [...].

Z akt sprawy wynika, iż skarżący pismem z 16 kwietnia 2020 r. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej Kolegium z [...], nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza B. z [...] nr [...], określającą im zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] w B. w wysokości 48 zł miesięcznie od 1 stycznia 2016 r. do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z [...], nr [...]. We wniosku skarżący wskazali, że wskazana decyzja Burmistrza B. została wydana po upływie terminu zawitego określonego w art. 6 ust. 7, ust. 9 ust. 10 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.) - /dalej zwanej "ucpg"/. Podnieśli, że został również naruszony termin materialnoprawny do wydania i doręczenia im zawiadomienia, o którym mowa w art. 6m ust. 2a ucpg w związku z Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. O. poz. [...]). Ponadto wskazali, że Burmistrz B. nie wydał decyzji na okresy jednoroczne od 1 stycznia 2016 r., od 1 stycznia 2017 r. i od 1 stycznia 2018 r., a ponadto celowo uniemożliwił im wykonanie obowiązku poniesienia opłaty od 1 stycznia 2016 r., poprzez niedostarczenie i niewyposażenie ich nieruchomości w pojemniki i worki do zbierania odpadów komunalnych, a odpady te nie były odbierane z tej nieruchomości, co narusza wskazane we wniosku przepisy prawa lokalnego - uchwały Rady Miejskiej B. nr [...] z dnia [...] w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. O. poz. [...]) i uchwały Rady Miejskiej B. nr [...] z dnia [...] w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. O. poz. [...]). W związku z tym - w ocenie wnioskodawców - obowiązek ponoszenia opłat od 1 stycznia 2016 r. został nałożony na nich bezpodstawnie i niedopuszczalnie. Ponadto wskazali, że Burmistrz B. w sposób niedopuszczalny wydał decyzję określającą im zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, podczas gdy winien był wydać zawiadomienie o uchwaleniu nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a żadna norma prawna nie pozwala na określanie opłat wstecz, z opóźnieniem trwającym ponad 2 lata i 6 miesięcy, a zatem po upływie terminu zawitego wynikającego z art. 6 ust. 7, ust. 9 i 10 ucpg. Jak podniesiono we wniosku, po 1 stycznia 2016 r. wygasło prawo do wydania decyzji określającej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2016 r. Powyżej przedstawione argumenty - zdaniem wnioskodawców - uzasadniają konieczność stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji Burmistrza B. z [...], nr [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji SKO w O. z [...], nr [...], w oparciu o art. 258 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. - zwanej dalej "op").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z [...] odmówiło stwierdzenia wygaśnięcia własnej decyzji z [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z [...].

E. i S. Ś. wnieśli od powyższej decyzji odwołanie. Podnieśli, że Burmistrz B., który wszczął egzekucję administracyjną w sprawie należności pieniężnej dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi "stwierdził wygaśnięcie w całości poprzez przedawnienia należności od zobowiązanych". Do odwołania załączyli kopię zawiadomienia Burmistrza B. z 9 stycznia 2020 r., skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., o wygaśnięciu w całości poprzez przedawnienie należności pieniężnej dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnej od zobowiązanego S. Ś., na podstawie tytułu wykonawczego [...] z [...] oraz kopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. Ś. na podstawie w/w tytułu wykonawczego, obejmującego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja odpowiada prawu.

Kolegium przypomniało, iż instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania służącym wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, która stała się zbędna np. jej realizacja okazała się niemożliwa lub niecelowa. Podstawowym celem tego trybu jest badanie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 258 § 1 op. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy zatem ponownemu, merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy w takim samym zakresie, w jakim przewiduje to postępowanie zwykłe. Ocenie nie podlegają okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji, lecz takie które nastąpiły dopiero później.

Dalej Kolegium podniosło, iż skarżący, jako podstawę wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...], podali upływ terminu do wydania decyzji; niedostarczenie i niewyposażenie nieruchomości w pojemniki i worki do zbierania odpadów komunalnych, co doprowadziło do nieodbierania odpadów z tej nieruchomości; uchybienie obowiązkowi wydania zawiadomienia o uchwaleniu nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co doprowadziło do wydania decyzji oraz upływ terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania, co, zdaniem skarżących, obliguje organ do stwierdzenia wygaśnięcia powołanych wyżej decyzji, z uwagi na brak możliwości ich wykonania.

Odnosząc się do zarzutów upływu terminu do wydania decyzji, Kolegium zauważyło, decyzja określająca wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest decyzją deklaratoryjną, bowiem zobowiązanie z tytułu tej opłaty powstaje z mocy prawa. Zgodnie z art. 6i ucpg, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: 1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 (tj. zamieszkałych) - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec; 2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 (tj. niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne) - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.

Zatem E. i S. Ś., jako właściciele nieruchomości zamieszkałej, położonej w B., przy ul. [...], byli zobowiązani do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z art. 6m ust. 1 ucpg. Obowiązku tego jednak nie wykonali. W rezultacie Burmistrz B. był zobligowany do wydania decyzji określającej wysokość tej opłaty, na podstawie art. 6o ust. 1 ucpg. Zdaniem Kolegium, bezzasadny jest zarzut, iż Burmistrz B. zamiast wydać decyzję winien był jedynie zawiadomić wnioskodawców, na podstawie art. 6m ust. 2a ucpg, o uchwaleniu nowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdyż przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, gdy właściciele nieruchomości nie wywiązują się z obowiązku złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak to miało miejsce w tej sprawie. Brak deklaracji powodował bowiem konieczność wydania decyzji w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Kolegium wyjaśniło, że zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 op). Decyzję określającą zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ może wydać aż do chwili upływu terminu przedawnienia tego zobowiązania, po myśli art. 70 § 1 op. Zgodnie z § 4 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest uiszczana w okresach miesięcznych w terminie do 15 dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc kalendarzowy, w którym powstał obowiązek poniesienia opłaty, na rachunek Gminy B. lub w kasie Urzędu Miasta B. Uwzględniając powyższe regulacje Kolegium wywiodło, że termin przedawnienia zobowiązania z tytułu przedmiotowych opłat upłynie co do zasady najwcześniej 31 grudnia 2021 r. (za styczeń 2016 r.). Oznacza to, że decyzja Burmistrza B. z [...], nr [...], jak też decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...], nr [...], zostały wydane i doręczone przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu przedmiotowej opłaty (odpowiednio 11 lipca 2018r. oraz 12 i 13 grudnia 2018 r.). Organ wyjaśnił przy tym, że wskazane we wniosku przepisy art. 6 ust. 7 pkt 1 i pkt 3 oraz ust. 9 ucpg, określające - według skarżących - termin zawity do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i nakazujące wydanie decyzji za każdy rok oddzielnie, nie znajdują zastosowania w omawianej sprawie. Przepisy te dotyczą bowiem wyłącznie właścicieli nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych oraz właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, a zatem tych, którzy nie zostali objęci systemem gospodarowania odpadami komunalnymi przez gminę, określonym w rozdziale 3a ucpg. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w sprawie, gdyż przedmiotowa nieruchomość należąca do skarżących, jako zamieszkała, jest objęta systemem gospodarowania odpadami komunalnymi przez Gminę B. Odnosząc się z kolei do zarzutów braku wyposażenia przedmiotowej nieruchomości w worki i pojemniki na odpady, uniemożliwiające wnioskodawcom wykonie decyzji Burmistrza B., Kolegium wskazało, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości zamieszkałej, powstaje niezależnie od faktycznego wytwarzania, ilości i wywozu odpadów z nieruchomości.

Natomiast odnosząc się do kwestii niemożności wykonania decyzji wskutek przedawnienia, Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do pojęcia "bezprzedmiotowości" decyzji w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 op. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, który wydał decyzję, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Zdaniem Kolegium ewentualny upływ terminu przedawnienia zobowiązania już po wydaniu przedmiotowych decyzji nie ma wpływu w żaden sposób na elementy, jakie złożyły się na wynikający z tej decyzji łączący podatnika i organ podatkowy stosunek podatkowoprawny, którego treścią jest obowiązek świadczenia określonej kwoty podatku. Nie można mówić, że w związku z upływem terminu przedawnienia decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania stała się zbędna (utraciła byt), skoro doprowadziła do ukształtowania praw i obowiązków jej adresatów ze skutkiem na przyszłość. W przypadku przedawnienia zobowiązania jedynie nie można domagać się wykonania tej decyzji. Gdyby bowiem okoliczność przedawnienia zobowiązania podatkowego miała mieć znaczenie na gruncie art. 258 § 1 pkt 1 op, to konsekwentnie jako prawnie relewantną na tym gruncie należałoby uznać każdą formę wygaśnięcia zobowiązania, wskazaną w art. 59 § 1 op.

Kolegium wskazało, iż skoro decyzja bezprzedmiotowa ma być usunięta z obrotu prawnego, konieczne jest uwzględnienie skutków, jakie działanie to wywoła właśnie w obrocie prawnym. Dlatego też decyzja bezprzedmiotowa powinna posiadać ten przymiot, że jest zbędna - jej usunięcie z obrotu prawnego nie zmieni stanu rzeczy istniejącego na ten moment w obrocie prawnym (poza oczywiście samym brakiem tej decyzji w obrocie). W przypadku przedawnienia zobowiązania po wydaniu decyzji, skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przejawia się w zakresie realizacji decyzji, nie zaś samego jej funkcjonowania w obrocie prawnym. Innymi słowy, niemożność doprowadzenia do wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, które następnie uległo przedawnieniu, wynika z samego faktu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Zatem akceptacja stanowiska odwołujących, sprowadzającego się do konieczności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, które po wydaniu tej decyzji wygasło, oznaczałaby - zdaniem Kolegium - konieczność stwierdzenia wygaśnięcia każdej decyzji wymiarowej. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że decyzje określające zobowiązania podatkowe nie mogą być wykonane, tj. nie mogą stanowić podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym samym nie istnieją podstawy do twierdzenia, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wymiarowych dotyczących zobowiązań podatkowych, które uległy przedawnieniu już po ich wydaniu, zagrozi bezpieczeństwu tego obrotu.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż przepis art. 258 § 1 pkt 1 op nie daje podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tego tylko powodu, że po wydaniu decyzji zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Jednocześnie Kolegium nie dostrzegło żadnych innych przesłanek, które wskazywałyby na to, że badana decyzja jest zbędna i niecelowa, jak również nie dostrzegło pozostałych przesłanek określonych w art. 258 §1 pkt 2-4 op.

Od powyższej decyzji skarżący wywiedli skargę do tutejszego Sądu.

W skardze zarzucili m.in. że organ odwoławczy zaniechał całkowicie rozpoznania kwestii, że decyzja Burmistrza B. z [...] nr [...] rażąco narusza prawo, tj. art. 217 i art. 84 i art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Podnieśli, że zakres ustawowy kompetencji organu dla wydania decyzji w sprawie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości został wyraźnie ustanowiony w art. 6 ust. 9 upcg, czyli decyzja taka może być wydana tylko na okres 1 roku i tylko w sposób określony w art. 6 ust. 7 upcg. Według skarżących, w świetle tych przepisów organ ma więc prawo do wydania decyzji na okres obowiązujący od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku (tu: 2016 r.) w którym z urzędu ustala: 1/ obowiązek uiszczania opłat za obieranie odpadów komunalnych 2/ wysokość opłat z zastosowaniem stawek uchwalonych przez Radą Miejską B. na dany rok podatkowy tj. na 2016r., 3/ terminy uiszczania opłat w terminach i czasie uchwalone uchwałą Rady Miejskiej B., 4/ sposób i terminy udostępniania pojemników lub zbiorników w celu ich opróżniania. Tymczasem w tej sprawie organ podatkowy wydał decyzję z [...] w której ustalił zobowiązanie w nieograniczonym okresie czasu. Tym samym organ z rażącym naruszeniem prawa ustanowił bezpodstawnie i niezgodnie z prawem okres czasu obowiązywania w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] w B. w wysokości która jest niezgodna z art. 6 ust. 9 upcg, bowiem decyzja zawiera zobowiązanie do ponoszenia terminu płatności opłaty comiesięcznej w nieograniczonym okresie czasu, co jest rażącym naruszeniem art. 6 ust. 9 ustawy upcg. Skarżący podnieśli przy tym, że decyzja Burmistrza B. z [...] nie jest decyzją o której jest mowa w art. 6 ust. 10 upcg i nie przedłuża żadnej z poprzednich decyzji organu I instancji na kolejny okres rozliczeniowy. W rezultacie, zdaniem skarżących że nie doszło do terminowego wydania jakiejkolwiek decyzji przez organ I instancji, która by przedłużała okres obowiązywania zobowiązania na okres jednego roku jak stanowi art. 6 ust. 10 w zw. z ust. 9 upcg. Skarżący podtrzymali również stanowisko, że organ I instancji nie wyposażył ich nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych które warunkują uiszczenia opłat przez właścicieli nieruchomości, wobec tego opłata za gospodarowanie nie może być naliczona i strona skarżąca nie jest zobowiązana do ponoszenia tej opłaty. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości przez sąd zaskarżonych decyzji oraz zasądzenia od organu odwoławczego kosztów poniesionych przez stronę skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymując zarzuty skargi sporządzonej osobiście przez skarżących, dodatkowo zaakcentował, że wprawdzie samy skarżący domagali się stwierdzenia wygaśnięcia spornej decyzji, to jednakże argumentowali to żądanie rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też zdaniem pełnomocnika, w sytuacji gdy decyzja dotycząca samej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została obarczona wadami prawnymi, to mając na uwadze treść art. 135 ppsa, należałoby rozważyć jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w ramach obecnego postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: ppsa) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

W myśl natomiast art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób stanowiący podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...], którą odmówiono skarżącym stwierdzenia wygaśnięcia zarówno decyzji ostatecznej Kolegium z [...], jak też poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z [...], określającej skarżącym zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] w B. w wysokości 48 zł miesięcznie od 1 stycznia 2016 r. do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 258 § 1 pkt 1 op, zgodnie z którym organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja ta stała się bezprzedmiotowa.

Wskazać na wstępie należy, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania służącym wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, która stała się zbędna, np. jej realizacja okazała się niemożliwa lub niecelowa. Podstawowym celem tego trybu jest badanie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 258 § 1 op. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy zatem ponownemu, merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy w takim samym zakresie, w jakim przewiduje to postępowanie zwykłe. Oznacza to, że w postępowaniu tym nie bada się prawidłowości działania organu podatkowego z punktu widzenia trafności stosowania prawa materialnego, czy też prowadzonego postępowania dowodowego, poprzedzającego wydanie decyzji, jak również nie bada się prawidłowości samej decyzji. Ocenie nie podlegają okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji, lecz takie które nastąpiły dopiero później, czyniąc ją bezprzedmiotową.

Z przedstawionych wyżej przyczyn podnoszona przez skarżących w skardze kwestia, czy zobowiązanie wynikające z decyzji Burmistrza B. z [...] zostało określone w prawidłowy sposób i czy obejmuje właściwy okres rozliczeniowy, nie może być rozpatrywana w postępowaniu w sprawie wygaszenia decyzji, gdyż to jest zastrzeżone dla postępowania wymiarowego, w tym odwoławczego. Jak już bowiem wyżej wskazano, celem postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 258 op nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nijako w kolejnej instancji, lecz postępowanie to służy wyłącznie zbadaniu, czy w sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, określone w art. 258 § 1 op. Stąd też nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi, że Kolegium nie rozpoznało istoty sprawy, w tym naruszenia art. 6 ust. 7 i ust. 9 upcg oraz art. 217, art. 84, art. 2, i art. 7 Konstytucji RP, których - według skarżących - dopuścił się Burmistrz B., wydając decyzję z [...]. Wbrew przekonaniu skarżących, prowadzone w trybie art. 258 § 1 op, postępowanie nie mogło mieć na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, jakie ma miejsce w przypadku postępowania odwoławczego, wobec czego Kolegium nie mogło w tym postępowaniu stwierdzić uchybień - nawet jeśli takie były - w zakresie wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami, w tym co do określenia łącznego okresu, w którym skarżący zostali zobowiązani do regulowania miesięcznych opłat z tego tytułu (przekraczającego 1 rok).

Jeśli w opinii skarżących decyzja organu I instancji od początku była wadliwa (skarżący się z nią nie zgadzali), to mieli do dyspozycji inne środki prawne, przewidziane w przepisach procesowych, które służą do eliminacji tego rodzaju decyzji. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, skarżący złożyli odwołanie od decyzji Burmistrza B. z [...], co więcej złożyli skargę na wydaną decyzję organu odwoławczego, jednakże z uwagi na brak uiszczenia wpisu skarga została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Op 56/19. Postanowienie o odrzuceniu skargi jest prawomocne.

Przystępując do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że istota sporu między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy okoliczności podniesione przez skarżących we wniosku z 16 kwietnia 2020 r. mogły być powodem stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji wymiarowych organów obu instancji, wydanych w przedmiocie określenia zobowiązania w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przypomnieć należy, że skarżący jako podstawę faktyczną wniosku podali: upływ terminu do wydania decyzji; niedostarczenie i niewyposażenie nieruchomości położonej w B., przy ul. [...] w pojemniki i worki do zbierania odpadów komunalnych, uchybienie obowiązkowi wydania zawiadomienia o uchwaleniu nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz upływ terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania.

Oceniając tak sformułowany wniosek za prawidłowe należy uznać stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., że żadna z podniesionych przez skarżących okoliczności nie mogła stanowić podstawy wygaśnięcia żądanych decyzji w oparciu o art. 258 § 1 pkt 1 op. Ponownie podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z uwagi na jej bezprzedmiotowość nie służy eliminacji decyzji wadliwych, lecz tych, których realizacja jest niemożliwa, lub niecelowa. Podnoszone natomiast przez skarżących (także w skardze) okoliczności: że ich nieruchomość nie została wyposażona w pojemniki i worki do zbierania odpadów komunalnych, że skarżący pozbywali się posegregowanych odpadów komunalnych, które na swój koszt odwozili do przedsiębiorcy licencjonowanego skupującego odpady, że w okresie od czerwca 2013r. do 30 czerwca 2018 r. nie były odbierane z ich nieruchomości odpady komunalne - zmierzają w istocie do podważenia merytorycznej trafności decyzji organu I instancji. Tego rodzaju argumentacja, sprowadzająca się de facto do negowania stanu faktycznego, ustalonego przez organy podatkowe w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji wymiarowych, nie mogła być jednak przedmiotem sprawy prowadzonej w trybie art. 258 § 1 pkt 1 op, służy bowiem ona ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy dotyczącej rozstrzygnięcia merytorycznego (decyzji wymiarowej), co nie może być przedmiotem postępowania z wniosku o wygaśnięcie decyzji, złożonym na podstawie w/w przepisu. Z tych samych powodów za bezzasadne, z punktu widzenia przesłanki z art. 258 § 1 pkt 1 op, należy także uznać zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przez Burmistrza B. terminu dla wydania i doręczenia zawiadomienia na podstawie art. 6m ust. 2 ucpg.

Sąd w pełni podziela również stanowisko organu, że podnoszona przez skarżących kwestia przedawnienia zobowiązania nie mogła stanowić o bezprzedmiotowości decyzji w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 op. Należy w pierwszej kolejności zauważyć że decyzję określającą zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ podatkowy może wydać aż do chwili upływu terminu przedawnienia tego zobowiązania, po myśli art. 70 § 1 op. W realiach rozpatrywanej sprawy, jak wywiodło Kolegium w uzasadnieniu decyzji, upływ tego terminu następował najwcześniej - tj. w stosunku do zobowiązania za styczeń 2016 r., z terminem płatności do 15 lutego 2016 r. - 31 grudnia 2021 r. Oznacza to według Kolegium, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ([...]) nie doszło jeszcze do przedawnienia zobowiązań z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami, trudno więc zrozumieć, na jakich podstawach faktycznych skarżący opierają swe twierdzenia o przedawnieniu zobowiązań z tego tytułu.

Niezależnie od powyższego, za prawidłowy należy uznać wywód organu, że kwestia przedawnienia decyzji wymiarowej nie ma wpływu na pojęcie "bezprzedmiotowości", jakiego używa art. 258 § 1 pkt 1 op i przedawnienie zobowiązania określonego w decyzji nie czyni jej bezprzedmiotową. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 32/13 i z 20 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 524/13, wyroki WSA: z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 277/21, z 22 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1346/16, z 5 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 249/20 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i podziela je również skład orzekający w tej sprawie. W powołanych wyżej orzeczeniach podkreśla się, że przedawnienie zobowiązania określonego w decyzji nie czyni jej bezprzedmiotową, lecz rzutuje jedynie na przebieg postępowania egzekucyjnego. Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie wpływa bowiem ani na zaistnienie okoliczności (zdarzenia), jakie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego, ani na przekształcenie się tegoż obowiązku w zobowiązanie podatkowe. Nie zmienia także ani osoby zobowiązanej (podatnika), ani też organu podatkowego oraz jego właściwości miejscowej i rzeczowej. Wszystkie te elementy pozostają niezmienione z tego właśnie względu, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie stanowi elementu stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Materialnoprawnym skutkiem spowodowanego przedawnieniem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego określonego decyzją właściwego organu, jest natomiast niemożność domagania się wykonania zobowiązania, tj. jego uiszczenia przez podmiot zobowiązany (podatnika), zarówno dobrowolnego, jak i poprzez egzekucję. Nie oznacza to jednak, że zobowiązanie podatkowe nie istniało w kwocie określonej decyzją, ponieważ materialnoprawnym skutkiem wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego jest właśnie stwierdzenie, że zobowiązanie podatkowe powstało w określonej kwocie. Tego zaś skutku, przedawnienie zobowiązania podatkowego nie może podważyć. Tym samym w orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 258 § 1 pkt 1 op nie daje podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z tego tylko powodu, że po wydaniu decyzji zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Decyzja taka nie staje się bowiem zbędna, gdyż w wyniku jej wydania doszło do powstania stanu zgodnego z prawem. W przypadku przedawnienia zobowiązania po wydaniu decyzji, skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przejawia się w zakresie realizacji decyzji, nie zaś samego jej funkcjonowania w obrocie prawnym.

Z kolei Istotą konstrukcji ukształtowanej przywołanym na rozprawie przepisem art. 135 ppsa jest powiązanie obowiązku sądu orzekania "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego innego niż zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione. Przepis art. 135 ppsa znajduje więc zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi. W takim wypadku podstawą do jego zastosowania będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego. Jednym słowem warunkiem zastosowania art. 135 ppsa jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie - art. 145 ppsa ( por. wyrok NSA z 5.01.2022 r. sygn. akt I OSK 1762/19).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego tej sprawy stwierdzić należy, że nawet gdyby podniesione przez skarżących zarzuty przedawnienia zobowiązań z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi okazałyby się uzasadnione i tak nie wywołałyby one zamierzonego skutku w postaci pozytywnego rozpatrzenia ich wniosku z 16 kwietnia 2020 r. o stwierdzenie na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 op wygaśnięcia decyzji ostatecznej SKO w O. z [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z [...].

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, albowiem żadna z okoliczności przedstawionych we wniosku skarżących o wygaszenie decyzji wymiarowych organów obu instancji w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie mogła stanowić o zaistnieniu w sprawie przesłanki bezprzedmiotowości, o której mowa w art. 258 § 1 pkt 1 op. Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 247 § 1 op wskazać należy, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania, skoro przedmiotem żądania strony uczyniły wygaśnięcie decyzji, nie zaś stwierdzenie jej nieważności. Na taki zakres żądania wskazuje treść wniosku skarżących z 16 kwietnia 2020 r., w której wyraźnie domagano się wygaśnięcia opisanych tam decyzji, przytaczając jako podstawę prawną przepis art. 258 § 1 pkt 1 op, a nie art. 247 § 1 op. Brak jest również podstaw do uwzględnienia podniesionej na rozprawie przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżących argumentacji, że ponieważ skarżący we wniosku o wygaśnięcie decyzji podnosili zarzuty rażącego naruszenia prawa, ich wniosek winien być rozpoznany w kierunku stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Sądu, treść żądania zawartego we wniosku skarżących z 16 kwietnia 2020 r. została precyzyjnie sformułowana, z przywołaniem jednoznacznej podstawy prawnej, stąd też nie budziła wątpliwości. Tym samym organ podatkowy był związany treścią wniosku i w żadnym wypadku nie był uprawniony do odmiennego potraktowania wniosku, jeżeli z jego treści wprost wynika, czego domagały się strony.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę jako niezasadną.

-----------------------

12