Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 34/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 35 § 1, art. 35 § 3-4, art. 37 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 53 § 2b, art. 149 § 1-2, art. 149 § 1a, art. 154 § 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi T.D.S.P. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego T.D.S.P. sumę pieniężną w wysokości 800 (osiemset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego T.D.S.P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 marca 2021 r. T. D. S. P. (zwany dalej także jako: "wnioskodawca" lub "skarżący") wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę (w skrócie również określany jako - "organ") postępowania w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy, domagając się m.in. na podstawie art. 149 oraz art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powołanej dalej jako: "p.p.s.a.") stwierdzenia przewlekłości prowadzonego postępowania; stwierdzenia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł; zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Zarzucono organowi rażące naruszenie art. 8, art. 10 § 1, art. 12, art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z dnia 8 maja 2020 r. skarżący zwrócił się do Wojewody o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek został złożony w związku z koniecznością umożliwienia mu dalszego legalnego pobytu na terenie kraju. Wniosek był kompletny, nie stwierdzono w nim żadnych braków. Pomimo złożenia prawidłowego wniosku, organ do dnia złożenia skargi nie wydał decyzji w sprawie. Podkreślono, że skarżący wielokrotnie zwracał się do organu o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Udawał się osobiście do Urzędu Wojewódzkiego. Jednakże jedyną informacją jaka została mu udzielona przez pracowników urzędu było polecenie oczekiwania na list od inspektora. Nie został poinformowany o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy, nie otrzymał od organu żadnego pisma w sprawie. Pismem z dnia 22 stycznia 2021 r. wystosowano ponaglenie, które pozostało bez odpowiedzi.

W związku z faktem, że obowiązująca ustawa o cudzoziemcach nie wskazuje terminu załatwienia sprawy, w przypadku złożenia przez cudzoziemca wniosku pobytowego, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Przedmiotowe postępowanie trwa niewątpliwie dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, a tym samym spełnia przesłanki stwierdzenia przewlekłości na zasadzie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., co jest skutkiem działania organu i niewłaściwej organizacji pracy w Urzędzie Wojewódzkim oraz stanowi o rażącym naruszeniu przepisów obowiązującego prawa.

Zdaniem skarżącego, postępowanie prowadzone jest przewlekle z naruszeniem zasady szybkości i prostoty postępowania. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Charakter przedmiotowej sprawy nie jest skomplikowany, w szczególności zaś nie występują w niej okoliczności, które uzasadniałyby tak długie jej procedowanie. Pomimo stałej gotowości skarżącego do niezwłocznego przedstawienia ewentualnie żądanych przez organ informacji lub dokumentów, organ prowadzi sprawę w sposób bardzo powolny. Podkreślono, że tak znaczne opóźnienia wynikają wyłącznie z postawy i zaniechań organu oraz że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczynił się skarżący. Powyższe okoliczności świadczą o rażącym naruszaniu prawa polegającym na prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z zasadami praworządności, pogłębienia zaufania do władzy publicznej, informowania strony, czynnego udziału strony w postępowaniu oraz szybkości i prostoty postępowania, gwarantowanego uregulowaniami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.

W ocenie skarżącego, zasadnym jawi się obok wniosku o zobowiązanie organu do wydania przez organ stosownych aktów administracyjnych, sformułowanie także wniosku o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz przyznanie skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., od organu sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł. Powyższe roszczenie uzasadnia wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019r. o sygn. IV SAB/Po 207/19, w którym wskazano, że: "zasądzanie grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania), lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają."

W tym kontekście wskazano na trudną sytuację w jakiej znalazł się skarżący, spowodowaną tak długą zwłoką w załatwieniu sprawy, która uzasadnia zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej od organu. Skarżący obecnie przebywa z rodziną na terytorium RP. Zaistniała sytuacja znacząco utrudnia mu prowadzenie spraw z zakresu życia codziennego. Brak karty pobytu powoduje znaczne utrudnienia w kwestii zawierania umów, takich jak umowa najmu, czy umowa kredytu. Powodem zaistniałej sytuacji jest brak aktualnych dokumentów potwierdzających legalny pobyt w Polsce. Jest to również przyczyną licznych trudności w załatwianiu przez niego spraw urzędowych. Uniemożliwia mu opuszczenie terytorium RP z gwarancją możliwości powrotu. W związku z tym nie może on swobodnie podróżować po terytorium Unii Europejskiej, a także niemożliwe jest odwiedzanie przez niego rodziny, za którą bardzo tęskni. W związku ze wszystkimi wspomnianymi powyżej problemami jakie napotka, pozostaje on pod wpływem dużego stresu oraz obaw o swoją przyszłość. Skarżący pozostaje w stałej gotowości na wezwanie organu, nie będąc pewnym terminu, ani rodzaju rozstrzygnięcia w jego sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Organ potwierdził, że w dniu 8 maja 2020 r. skarżący wystąpił do niego z wnioskiem o udzielenie, na podstawie art. 127 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji. Zaznaczył jednak, że w związku z tym, iż skarżący wskazał we wniosku jako miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej adres: W., ul. M. [...]/[...], a do akt sprawy nie przedłożono dokumentów wskazujących, iż aktualnie zamieszkuje na terenie województwa [...], działając na podstawie na podstawie art. 19 oraz art. 65 §1 k.p.a. w związku z art. 104 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, pismem z dnia 26 stycznia 2021 r. przekazał wniosek skarżącego do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Również ponaglenie, które wpłynęło do niego 27 stycznia 2021 r., zostało przekazane Wojewodzie [...].

Wojewoda, odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, zaznaczył że skarżący legitymuje się kartą pobytu ważną do dnia 23 stycznia 2023 r., albowiem Wojewoda [...] w dniu 23 stycznia 2020 r. udzielił zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji. Dlatego argument skarżącego o braku aktualnych dokumentów potwierdzających legalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niemożności wykonywania podróży zagranicznych, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2,może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności rozpoznając zasadność tak skonstruowanej skargi wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Jednocześnie przepis art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a. Przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) nie określają terminu załatwienia sprawy dotyczącej wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem należy odwołać się w tym zakresie do przepisów k.p.a. Można zaznaczyć, że terminy wydania decyzji przewidziane w art. 157h ust. 2, 157b ust. 3 tej ustawy dotyczą składania wniosku o pobyt czasowy w szczególnych celach, a termin przewidziany w art. 210 ustawy wniosku o zezwolenie na pobyt stały.

Przedmiotem skargi, jak już podniesiono, jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Przy czym, skarżący nie zarzucił organowi bezczynności, którą co do zasady stanowi brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Nie było w sprawie kwestionowane, że wnioskiem z dnia 8 maja 2020 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielnie przedmiotowego zezwolenia. Okoliczności faktyczne pozostawały w niniejszej sprawie poza sporem. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na pismo z dnia 26 stycznia 2021 r. przekazujące sprawę do rozpoznania Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu do rozpoznania wniosku. Skarżący bowiem w złożonym wniosku wskazał miejsce zamieszkania W., ul. M. [...]/[...]. Zgodnie z art. 104 ust. 2 ww. ustawy, zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, udziela lub odmawia jego udzielenia wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca (...). Jednocześnie organ wskazał na brak akt sprawy w związku z jej przekazaniem.

Zdaniem Sądu, okoliczności podniesione przez organ nie mogą przemawiać za nie uwzględnieniem skargi, jak też nie stanowią przeszkody do postawienia organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. W zaistniałej sytuacji kognicja sądu administracyjnego niewątpliwie obejmuje ocenę zachowania się organu od dnia złożenia wniosku do momentu przekazania sprawy organowi właściwemu do jej rozpoznania. Zasadniczo z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy nie załatwienie sprawy oznacza nie podjęcie we właściwym czasie czynności jaką było przekazanie sprawy organowi właściwemu. Innymi słowy, podjęcie tej czynności przez organ nastąpiło ze znacznym opóźnieniem. W każdym bowiem przypadku działania organu powinny się charakteryzować niezwłocznością i koncentracją. Jest to zwłaszcza ważne w sytuacji gdy aktywność organu ma się tylko ograniczać do przekazania sprawy innemu organowi (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie).

Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności, w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się również, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Mając powyższe na uwadze, w realiach niniejszej sprawy, zasadne jest postawienie organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia sprawy. Jest oczywiste, że wniosek skarżącego mógł zostać przekazany w znacznie krótszym czasie, a organ zachował się co najmniej opieszale. Jak wynika bowiem z przedstawionych Sądowi akt sprawy, wnioskiem z dnia 8 maja 2020 r. skarżący zwrócił się do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 12 maja 2020 r. Po tej dacie, organ był zobligowany do niezwłocznego podjęcia dalszych czynności w sprawie, których jednak nie podjął. Należy podkreślić, że po wpłynięciu wniosku skarżącego, organ przez kolejne miesiące zachowywał się całkowicie biernie, a mianowicie przez okres prawie 8 miesięcy nie podjął żadnej czynności. Dopiero pismem z dnia 26 stycznia 2021 r. przekazał sprawę Wojewodzie [...], organowi właściwemu do jej rozpatrzenia. Nie może ulegać wątpliwości, że powyższa czynność powinna być podjęta niezwłocznie przez organ. Obowiązkiem każdego organu jest nie tylko dokonanie weryfikacji złożonego wniosku pod kątem wymogów formalnych, w tym oceny kompletności załączonych dokumentów i jego rejestracja w stosownych systemach, ale przede wszystkim zbadanie swojej właściwości. Podjęcie czynności dopiero w dniu 26 stycznia 2021 r. pozwala na postawienie organowi nie tylko zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania, ale również zarzutu prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotowa czynność w sprawie została bowiem podjęta w bardzo dużym i nieuzasadnionym odstępie czasowym, zaś zwłoka ta nie znajdowała uzasadnienia ani w charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy. Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony. Tak więc, kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazuje na to przede wszystkim opisane powyżej zachowanie się organu, jak i fakt, że wniosek złożono na podstawie ustawy o cudzoziemcach, a jego rozpoznanie w rozsądnym terminie miało dla skarżącego, jako obcokrajowca ubiegającego się o pozwolenie na pobyt czasowy, istotne znaczenie, mimo posiadania karty pobytu. Dlatego postępowanie organu musi być oceniane jako postępowanie z rażącym naruszeniem prawa. Nie może przy tym ujść uwadze, że podjęcie przez organ czynności zbiegło się w czasie ze złożeniem przez skarżącego ponaglenia z dnia 22 stycznia 2021 r.

Mimo zasadności skargi, Sąd jednak nie mógł stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązać organu niewłaściwego do wydania decyzji, czego domagał się również skarżący. W tym zakresie żądanie nie mogło podlegać uwzględnieniu. Ponadto, przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy tu zaznaczyć, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z przedstawionych akt sprawy. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Odnosząc się w następnej kolejności do żądań skargi, dotyczących wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazać należy, że grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy w terminie, a także środkiem o charakterze prewencyjnym. Natomiast suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ.

Podkreślenia jednak wymaga, że zarówno wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie stronie sumy pieniężnej mają charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Oceniając przedstawiony powyżej całokształt działań organu oraz mając na względzie, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nie dawał podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Sąd więc nie uwzględnił żądania w tym zakresie. Natomiast odnośnie przyznania sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, to Sąd w realiach niniejszej sprawy uznał, że niniejsza sankcja powinna służyć zdyscyplinowaniu organu i doprowadzenie do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto, suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Trzeba przypomnieć, że skarżący wystąpił z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 4.000 zł, powołując się m.in. na trudną sytuację w jakiej się znalazł, przebywając na terenie RP wraz z rodziną. Sąd wziął pod uwagę, że zasadne jest zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z zaistniałą sytuacją i naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W świetle powyższego, nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 800 zł, aczkolwiek w znacznie niższej od oczekiwanej wysokości, było w ocenie Sądu, uzasadnione.

W zaistniałym też stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałej części, w tym żądanie wymierzenia organowi grzywny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w wysokości 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).