Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1118/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 44, 58 par. 2 i 3, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 207 ust. 1, 197 ust. 1 w zw. z art. 189 ust. 2, 197 ust. 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 1118/11 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.), Sędziowie NSA Grażyna Danielec, SO (del.) Janusz Bociąga, , Protokolant Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r., sprawy ze skargi B. K., na decyzję Rektora Uniwersytetu, z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wraz z postanowieniami Rektora Uniwersytetu z dnia 27 czerwca 2011 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz z dnia 7 marca 2012 r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego B. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. K. – F., Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [...] w K tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należy podatek od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Rektor Uniwersytetu, decyzją z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania z dnia 1 lutego 2011 r., utrzymał w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich Instytutu [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu nr [...] ([...]) z dnia [...] 2010 r., skreślającą B. K. z listy doktorantów czwartego roku studiów, w roku akademickim 2009/2010.

W podstawie prawnej decyzji Rektora Uniwersytetu powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 207 ust. 1 i art. 197 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu przytoczono treść rozstrzygnięcia, ustalenia faktyczne i przyjętą przez Kierownika studiów doktoranckich jako organu I instancji podstawę prawną skreślenia B. K. z listy studentów czwartego roku studiów stacjonarnych doktoranckich w dziedzinie [...] w roku akademickim 2009/2010.

Wskazano, że organ I instancji z powołaniem na przepisy art. 197 ust. 1-4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 10 ust. 1 Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia [...] 2009 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich na Uniwersytecie (dalej Regulamin), podjął decyzję o skreśleniu doktoranta z listy studentów, wobec stwierdzenia niezrealizowania w roku akademickim 2009/2010 obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisu art. 197 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej ustawa), w myśl którego doktorant obowiązany jest postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Przepis ten zarazem przewiduje odpowiednie stosowanie art. 189 ust. 2 ustawy, z czego wynikają obowiązki doktoranta do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, a także przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni. Przytoczył także organ I instancji treść przepisów art. 197 ust. 3 i 4, w myśl których do podstawowych obowiązków doktorantów należy ponadto realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, a także obowiązek odbywania praktyk zawodowych.

Powołując przepis art. 197 ust. 4 i § 10 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich, organ I instancji wskazał, iż w myśl tych regulacji kierownik studiów podejmuje decyzję o skreśleniu z listy doktorantów w przypadku stwierdzenia niezrealizowania obowiązków niezbędnych do zaliczenia roku lub innych podstawowych obowiązków regulaminowych, negatywnej opinii opiekuna naukowego i stwierdzenia zatrudnienia na etacie rezydenckim.

Za faktyczną podstawę skreślenia z listy doktorantów, przyjął organ I instancji ustalenie, że doktorant zgodnie z regulaminem studiów do zaliczenia IV roku studiów zobowiązany był złożyć kierownikowi studiów doktoranckich, sprawozdanie z wykonania obowiązków w danym roku akademickim, opinię opiekuna naukowego o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu pracy doktorskiej, indeks z wpisami wymaganymi przez plan i program studiów. Z wymaganych dokumentów, w dniu 15 lipca 2010 r. doktorant złożył jedynie sprawozdanie. Kierownik studiów zwrócił się do opiekuna doktoranta prof. dr hab. J. W. o wydanie opinii. Wydana opinia była negatywna.

Zdaniem organu I instancji dokonane ustalenia dawały podstawę do stwierdzenia niezrealizowania w roku akademickim 2009/2010 obowiązków wynikających z regulaminu studiów i uzasadniały podjętą decyzję.

Przytaczając wnioski zawarte w złożonym przez B. K. (dalej skarżący) dnia 1 lutego 2011 r. (i datowanym na 1 lutego 2011 r.) odwołaniu, o ponowne rozpatrzenie sprawy, przywrócenie praw doktoranta i wpisanie na kolejny rok studiów, w uzasadnieniu swej decyzji Rektor Uniwersytetu opisał okoliczności, w jakich doszło do rozpatrzenia tego odwołania.

Wskazano, że postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Rektor działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki pozostawił wniesione odwołanie bez rozpoznania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia. Przy czym postanowienie to doręczone skarżącemu 11 marca 2011 r. zawierało pouczenie o możliwości wniesienia na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia.

Dnia 6 maja 2011 r. B. K. złożył datowane na 5 maja 2011 r. pismo określone również jako odwołanie, adresowane do Rektora Uniwersytetu, z kolejnym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z listy doktorantów czwartego roku studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na to pismo działający z upoważnienia Rektora Prorektor Uniwersytetu ds. dydaktyki pismem z dnia 17 maja 2011 r. zawiadomił skarżącego, że nie zawiera ono podstaw do jego uwzględnienia. Wskazano, że postanowienie z dnia [...] 2011 r. o pozostawieniu odwołania z 1 lutego 2011 r. bez rozpoznania zwierało pouczenie o tym, że jest ostateczne oraz, że służy od niego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, z czego skarżący w terminie biegnącym od dnia 11 marca 2011 r. nie skorzystał, wobec czego ponownie złożone odwołanie pozostawiono bez rozpoznania.

Następnie w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że rozpoznając sprawę Prorektor ds. dydaktyki stwierdził, że w toku postępowania strona nie była pouczona o treści art. 44 kpa przy doręczeniu decyzji organu I instancji oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W związku z tym pouczeniem, skarżący dnia 9 czerwca 2011 r. złożył datowane na 6 czerwca 2011 r. pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Instytutu [...] z dnia [...] 2010 r. We wniosku oświadczył, że gdy dostarczana była mu korespondencja korzystał z urlopu i przebywał poza miejscem stałego zamieszkania. Natomiast odwołanie złożył w terminie 14 dni od dnia faktycznego otrzymania pisma.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r. Rektor Uniwersytetu działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki przywrócił B. K. termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2010 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów.

W tym samym dniu podjął Rektor Uniwersytetu działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2010 r.

Organ odwoławczy z powołaniem na § 9 Regulaminu studiów doktoranckich stwierdził, że do dnia 30 czerwca każdego roku doktorant jest zobowiązany złożyć na ręce kierowników studiów doktoranckich sprawozdanie z wykonania obowiązków w danym roku akademickim, opinię opiekuna naukowego o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu pracy doktorskiej, indeks z wpisanymi wymaganymi przez plan i program studiów oraz inne dokumenty wymagane przez plan i program studiów.

Sprawozdanie doktoranta z wykonania obowiązków w roku akademickim 2009/2010 złożone zostało w dniu 15 lipca 2010 r., a więc zdaniem Rektora po upływie terminu. Nadto doktorant nie złożył wymaganej opinii opiekuna naukowego. Została ona wydana przez opiekuna naukowego dnia 5 października 2010 r. na wniosek Kierownika studiów doktoranckich. Opinia opiekuna naukowego ma charakter negatywny.

Rektor Uniwersytetu powołał treść przepisów art. 197 ust. 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz postanowienia § 10 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich umocowujące Kierownika tych studiów do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy doktorantów m.in. w przypadku niezrealizowania obowiązków wynikających z realizacji programu studiów doktoranckich oraz nieprowadzenia badań naukowych i niezłożenia sprawozdań z ich przebiegu oraz przewidujące, że opinię w tej sprawie przedstawia kierownikowi studiów opiekun naukowy.

Zdaniem Organu odwoławczego w obliczu niezłożenia przez doktoranta wymaganej dokumentacji w terminie regulaminowym, a następnie wdania przez kierownika studiów doktoranckich opinii negatywnej – zachodzi ustawowa przesłanka do skreślenia, a decyzja organu I instancji jest uzasadniona i zgodna z przepisami, co uzasadniało utrzymanie jej w mocy.

Skargę na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu z wnioskiem o jej uchylenie złożył B. K. Zdaniem skarżącego decyzja została podjęta w oparciu o jedyną przesłankę – brak pozytywnej opinii opiekuna naukowego. W dalszej części uzasadnienia osobiście sporządzonej skargi, skupił się skarżący na kwestionowaniu chronologii faktów, do których odwoływał się opiekun naukowy w swej opinii.

W uzupełniającym skargę piśmie z daty 7 czerwca 2012 r., podnosił skarżący, że w roku akademickim 2009/2010, termin do złożenia dokumentów niezbędnych do zaliczenia roku, a w szczególności sprawozdań doktorantów przedłużony został do 16 lipca 2010 r. i sprawozdanie złożył z zachowaniem tego terminu. Zarzuty skargi rozwijał nadto w piśmie z daty 22.10.2012 r.

Ustanowiony w sprawie dla skarżącego trzeci pełnomocnik z urzędu w osobie radcy prawnego J. K. – F. sprecyzował pismem z dnia 17.12.2012 r. wnioski i zarzuty skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika studiów doktoranckich z [...] 2010 r.

Skargę oparto na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga zarzuca naruszenie przepisów art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 10 pkt 1 lit. b Regulaminu studiów doktoranckich.

Naruszenia tych przepisów upatruje skarga w wydaniu decyzji "mimo braku ustawowych i regulaminowych przesłanek". Uzasadniając ten zarzut wskazano na art. 197 ust. 4 ustawy w myśl którego, doktorant "może" a nie musi być skreślony, a nadto podniesiono, że nie wskazano konkretnej przyczyny odpowiadającej podstawom skreślenia przewidzianym § 10 lit. a-d Regulaminu studiów. Zarzucono, że nie wskazano jakiego obowiązku zaniedbał doktorant, a samo sprawozdanie doktoranta – wbrew stanowisku organu – złożono w terminie. Uzasadnienie decyzji narusza art. 107 § 3 kpa.

Zdaniem skarżącego naruszono przepisy art. 8,9,75,77,80 oraz 136 kpa w zw. z art. 207 § 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przez brak dbałości o bezstronność rozstrzygnięcia i staranności w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, co doprowadziło do oparcia decyzji na fałszywych przesłankach. Zdaniem skargi błędne było przyjęcie, że skarżący jest studentem IV roku podczas gdy był na III roku studiów, a opinia opiekuna naukowego opierała się na nieprawdziwych informacjach.

Podniesiono, że z treści opinii opiekuna naukowego ani z ustaleń decyzji nie wynika, czy opinia ta została wydana w trybie § 9 pkt 2 b Regulaminu studiów, czy też § 10 pkt 1 lit. b Regulaminu, co ma znaczenie w sprawie, gdyż wydanie opinii przez opiekuna naukowego w trybie § 9 pkt 2 b Regulaminu zgodnie z § 20 należy do opiekuna naukowego – jako jednej z przesłanek zaliczenia roku, a Regulamin nie wyjaśnia jakie uprawnienia ma doktorant gdy opiekun przed terminem zaliczenia roku nie wyda opinii. Skutki wydania tej opinii po terminie do zaliczenia roku nie mogą obciążać skarżącego.

W skardze zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w niej dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowody z następujących dokumentów:

- kopii fragmentów indeksu skarżącego – potwierdzonych za zgodność przez pełnomocnika – złożonych przy piśmie z 17.12.2012 r.,

- korespondencji mailowej z 18.06.2010 r. i 30.06.2010 r. na okoliczność przedłużenia w roku akademickim 2009/2010 terminu do składania sprawozdań przez doktorantów,

- odpisu korespondencji mailowej – stanowiącej załącznik do skargi k. 23 akt

- opinii opiekuna naukowego z dnia 25.10.2010 r. stanowiącej załącznik do skargi,

- regulaminu studiów doktoranckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl przepisu art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają poza zakresem określonym § 2 art. 3, także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kryterium sądowej kontroli stanowi zgodność z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zawarty w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm. – dalej ustawa) w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji organu II instancji, przepis art. 207 ust. 1 stanowił, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8 , decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego.

Sprawując kontrolę pod względem zgodności z prawem stosownie do przepisu art. 134 § 1 kpa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji prowadzi do wniosku o jej zasadności, gdyż dostrzeżone uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

I. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjść należy od przypomnienia stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji t.j. w dniu 27 czerwca 2011 r.

Przepis art. 197 ust. 1 ustawy nakłada na doktoranta obowiązek postępowania zgodnie z treścią ślubowania i regulaminu studiów doktoranckich i stanowi zarazem, że przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że do obowiązków studenta studiów doktoranckich ustawa przykładowo ("w szczególności") zalicza obowiązki: 1) uczestnictwa w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, 2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów, 3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Art. 197 w ust. 2 określa dalsze obowiązki doktoranta. Do podstawowych obowiązków doktoranta (ust. 2), poza obowiązkami określonymi w ust. 1 ustawa zalicza realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. W ustępie 3 do obowiązków doktoranta zaliczono także odbywanie praktyk w formie zajęć dydaktycznych lub uczestniczenie w ich prowadzeniu.

Sankcję za niewywiązywanie się z obowiązków przez doktoranta określa przepis art. 197 ust. 4 stanowiąc, że doktoranci którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1-3 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję (zd. II) o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

W myśl zatem przepisu art. 197 ust. 4 Kierownik studiów doktoranckich, nie wchodząc w krąg jednoosobowych organów uczelni, określonych przepisem art. 60 ust. 6 ustawy, ma przymiot organu ustawowo umocowanego do wydawania w l instancji decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich. W myśl bowiem ust. 5 art. 197 od decyzji o skreśleniu służy odwołanie do Rektora, którego decyzja jest ostateczna.

Powiązanie możliwości skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, z niespełnieniem obowiązków wynikających z treści ślubowania i regulaminu studiów doktoranckich uchwalanego przez Senat uczelni, oraz nałożonych art. 197 ust. 2 i 3 jest wyrazem proklamowanej art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i powołanej w art. 4 ust. 1 ustawy, autonomii uczelni we wszystkich obszarach działania na zasadach określonych w ustawie. Oznacza to, iż zasady określone ustawą wyznaczają obszar autonomii uczelni.

Z regulacji zawartej w przepisie art. 196 ust. 2 ustawy wynika, że w zakresie organizacji i toku studiów doktoranckich przedmiotem regulaminu studiów doktoranckich może być ta sfera organizacji i toku studiów, która nie jest uregulowana w ustawie i odrębnych przepisach.

Regulaminem studiów doktoranckich, zgodnie z którym stosownie do przepisu art. 197 ust. 1 skarżący obowiązany był postępować, jest Regulamin studiów doktoranckich na Uniwersytecie ustalony uchwałą Nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia [...] 2009 r. zwany dalej Regulaminem.

Postanowienia Rozdziału 2 Regulaminu (§ § 8 do 13) dotyczą toku studiów. Z postanowień § 8 ust. 1 i 3 wynika, że egzaminy i zaliczenia z przedmiotów objętych planem i programem studiów kończą się wystawieniem oceny (skale ocen określono w ust. 2) i podlegają wpisowi do indeksu.

Z treści § 9 Regulaminu wynika m.in., że;

- okresem zaliczeniowym jest rok akademicki (ust. 1),

- do dnia 30 czerwca każdego roku doktorant jest zobowiązany złożyć na ręce kierownika studiów doktoranckich opisane regulaminem dokumenty, a w tym m.in. a) sprawozdanie z wykonania obowiązków w danym roku akademickim, b) opinię opiekuna naukowego o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu pracy doktorskiej, c) indeks z wpisami wymaganymi przez plan i program studiów (ust. 2),

- na pisemny wniosek doktoranta z uzasadnionych względów losowych lub naukowych, kierownik studiów może przedłużyć termin przedłożenia dokumentów stanowiących podstawę do zaliczenia roku do 30 września (ust. 3 zd. l),

- w oparciu o zebraną dokumentację Kierownik studiów doktoranckich podejmuje w terminie do dnia 30 września każdego roku "decyzję", o zaliczeniu roku oraz sporządza listę rankingową osób ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego w ciągu 5 dni roboczych, po terminie zaliczenia roku (ust. 5).

Zarazem § 11 Regulaminu formułuje dwie podstawowe zasady odbywania studiów doktoranckich w Uniwersytecie, w myśl których doktorant nie ma prawa powtarzania roku (ust. 1), oraz, że na studiach doktoranckich nie dopuszcza się reaktywacji (ust. 2).

Regulamin studiów doktoranckich nie zna też instytucji warunkowego zaliczenia roku studiów doktoranckich.

Wzajemna relacja przytoczonych postanowień § 11 z § 9 ust. 2, 3 i 5 Regulaminu prowadzi do wniosku, że dzień 30 września każdego roku jest nieprzekraczalnym terminem, w którym Kierownik studium doktoranckiego musi podjąć - jako akt wewnętrzny - "decyzję" czy doktorant zaliczył dany rok akademicki. Przewidziana zatem § 9 ust. 4 możliwość przeniesienia przez Kierownika studiów doktoranckich niektórych obowiązków doktoranta na następny rok akademicki, nie może oznaczać warunkowego zaliczenia roku i wpisania na rok następny.

Postanowienia § 10 Regulaminu studiów, określają w ust. 1 lit. a i b podstawę skreślenia doktoranta w sposób tożsamy z podstawami określonymi przepisem art. 197 ust. 1 i 2 ustawy. Wskazane dalsze podstawy ( pkt. c i d) pozostają całkowicie poza przedmiotem sprawy. W ust. 2 Regulamin powtarza ustawową regulację, zawierając stwierdzenie, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich ma charakter decyzji administracyjnej i zawiera uzasadnienie.

Przepisy § 17 ust. 2 wymieniają przykładowo ("w szczególności") kompetencje Kierownika studiów doktoranckich m.in. do:

a) podejmowania "decyzji" w sprawie zaliczenia lat studiów, a także w sprawie przeniesienia wymagań programowych na następny rok,

b) podejmowania decyzji w sprawie skreślenia z listy doktorantów, .....

h) wyrażania zgody na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

W świetle przepisów art. 197 ust. 4 i 5 ustawy użyte w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich (Dz. U. 225, poz. 1351) – obowiązującego w dacie decyzji, w § 7 pkt 3 sformułowanie, że kierownik studium doktoranckiego podejmuje "decyzje" w sprawie zaliczenia kolejnych lat studiów doktoranckich, nie może być rozumiane jako przydanie - aktem podustawowym i poza zakresem ustawowego umocowania - kompetencji do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie zaliczenia roku studiów.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie traktuje zatem niezaliczenia roku studiów doktoranckich jako samodzielnej podstawy skreślenia uczestnika studiów doktoranckich z listy, jak czyni to wprost przepisem art. 190 ust. 2 pkt 2 w odniesieniu do studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia. W świetle przepisów art. 197 ust. 1, 2, 3 i 4 tej ustawy, niespełnienie przez doktoranta wymagań, od których zależy zaliczenie - aktem wewnętrznym Kierownika studiów doktoranckich - danego roku studiów doktoranckich, wchodzi natomiast w krąg okoliczności stanowiących podstawę oceny, czy doktorant spełnia obowiązki nałożone przepisami art. 197 ust.1, 2 i 3 ustawy, już wcześniej przytoczonymi w swym brzmieniu.

Stanowisko powyższe doznaje poparcia w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 19 maja 2010 r. l OSK 774/10 (LEX nr 694361), w którym na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym podkreślono, że możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez Uczelnię oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w sprawach studenckich kontroli sądowoadministracyjnej, której podlegają tylko decyzje wyraźnie wskazane w ustawie, a nie akty zakładowe wewnętrzne.

Zarazem regulacja z art. 197 ust. 4 nie wyklucza oparcia decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich na podstawie okoliczności, które objęte są równocześnie ust. 1, 2 i 3 tego artykułu.

Przypomnieć należy, że przewidziana § 9 ust. 3 możliwość przedłużenia na pisemny wniosek doktoranta z uzasadnionych względów losowych lub naukowych do 30 września terminu, do złożenia dokumentów określonych ust. 2 lit. a-e, stanowi wyjątek od zasady z ust. 2, że do 30 czerwca doktorant zobowiązany jest złożyć te dokumenty. Jest to zatem odstępstwo na rzecz doktoranta w zakresie nałożonego regulaminem obowiązku.

Postanowienia § 9 ust. 5 Regulaminu łączyły podejmowanie przez kierownika studiów doktoranckich do dnia 30 czerwca każdego roku "decyzji" w sprawie zaliczenia roku i ustalenia list rankingowych osób ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego.

W związku z uchyleniem przepisu art. 200 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewidywał, że doktoranci otrzymujący stypendium mogą podejmować pracę tylko w niepełnym wymiarze czasu (... art. 2 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. zmieniającej ustawę o zawodach lekarza, lekarza dentysty oraz ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym – Dz. U. 2010. 57. 359) zaszła konieczność zmian regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, które do końca czerwca 2010 r. nie zostały wprowadzone.

Twierdzenie skarżącego, że w roku akademickim 2009/2010, termin przyjmowania sprawozdań rocznych doktorantów wydłużony został na Uniwersytecie z 30 czerwca do dnia 16 lipca 2010 r., co nie zostało uwzględnione w ustaleniach zaskarżonej decyzji znajduje potwierdzenie w przedstawionych w postępowaniu sądowym dowodach w postaci korespondencji pochodzącej od zespołu Towarzystwa Doktorantów Okoliczność ta znana jest także Sądowi z urzędu z innych spraw.

Poza sporem jest, iż skarżący takie sprawozdanie złożył dnia 15 lipca 2010 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu przyjęte zostało, iż złożenie tego sprawozdania miało miejsce po upływie terminu. Drugą okolicznością faktyczną mającą uzasadnić ustalenie niezłożenia przez doktoranta wymaganej dokumentacji w terminie regulaminowym – co wg uzasadnienia spełniało ustawową przesłankę do skreślenia, stanowiło niezłożenie wymaganej opinii opiekuna naukowego, co nastąpiło dnia 25 października 2010 r. na wniosek Kierownika studiów doktoranckich skierowanego do opiekuna naukowego.

Przedstawione przez uczelnię akta sprawy nie zawierają opinii Prof. dra hab. J. W. z 25.10.2010 r. Opinię tą opatrzoną datą z 25.10.2010 r. złożył skarżący jako załącznik do skargi. Opinia nie nawiązuje do jakiegokolwiek pisma Kierownika studiów doktoranckich, a akta nie zawierają pisma lub adnotacji co do daty i formy zwrócenia się przez Kierownika studiów doktoranckich o opinię.

Rację ma skarga gdy podnosi, że przepis § 20 Regulaminu studiów obliguje opiekuna naukowego do dokonania rocznej oceny postępów doktoranta i sformułowania w tej kwestii opinii. Zasadnie skarga zarzuca, że nie zostało w sprawie ustalone, czy datowana na 25.10.2010 r. opinia była sporządzona w trybie przewidzianym § 9 ust. 2 pkt b (wg nomenklatury Regulaminu – vide brzmienie ust. 3), czy też w trybie § 10 ust. 1 pkt b Regulaminu jako podstawa do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, w oparciu o objęte tą podstawą okoliczności.

Nie zostało ustalone w każdym razie, czy w prolongowanym do 16 lipca 2010 r. terminie do złożenia dokumentów warunkujących (§ 10 ust. 5) zaliczenie roku, nie złożenie tej opinii przez skarżącego było uzależnione od okoliczności leżącej po stronie skarżącego.

Trzeba też podkreślić, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji podstawa faktyczna decyzji jest ujęta odmiennie. Organ I instancji opisując przewidziane § 10 Regulaminu studiów doktoranckich dokumenty niezbędne do zaliczenia IV roku, stwierdził, że skarżący złożył jedynie sprawozdanie z wykonania obowiązków w dniu 15 lipca 2010 r., nie łącząc tego ustalenia ze złożeniem sprawozdania po terminie. Natomiast ustalił organ I instancji, że opinia opiekuna naukowego została wydana na prośbę Kierownika studiów doktoranckich i miała charakter negatywny.

W istocie zatem, skoro sprawozdanie doktoranta złożono w terminie, jedyną okolicznością faktyczną stanowiącą podstawę rozstrzygnięć przez organy obu instancji, było ustalenie, że w terminie do zaliczenia roku skarżący nie przedłożył opinii opiekuna naukowego, a opinia sporządzona 25 października 2010 r. była negatywna. Organ I instancji w oparciu o te okoliczności ustalił, że skarżący nie zrealizował obowiązków w roku akademickim 2009/2010 wynikających z regulaminu studiów doktoranckich.

Rację ma zatem skarga, że z naruszeniem wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniono konkretnej podstawy, faktycznej i prawnej obu decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, na których została oparta.

Samo ogólne powołanie się w zaskarżonej decyzji Rektora na przepis art. 197 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (określającej tylko kompetencje Rektora jako organu odwoławczego), oraz na przepis art. 197 ust. 4, który Kierownika studiów doktoranckich umocowuje do wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, gdy doktoranci nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 3 oraz na § 10 ust. 1 Regulaminu studiów, zawierający cztery, niezależnie określone w punktach a) do d) podstawy do skreślenia, nie spełnia wymogu wskazania konkretnego przepisu stanowiącego podstawę decyzji. Decyzja nie wskazuje, którą ustawową przesłankę skreślenia uznał Rektor za podstawę decyzji.

Zgodnie z ustalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. np. wyrok NSA z 13.10.2011 r. I OSK 1304/11 LEX nr 1069584) odpowiednie stosowanie w myśl art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organy uczelni minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Wymaganie spełnienia przez uzasadnienie decyzji dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez ustalenie konkretnej podstawy faktycznej i wskazanie odpowiadającej jej podstawy prawnej mieści się w tej regulacji.

Identycznym uchybieniem dotknięta jest decyzja organu I instancji. Wprawdzie przytacza ona treść uregulowań zawartych w przepisie art. 197 ust. 1,2,3 i 4 oraz art. 189 ust. 2 ustawy, to nie przypisuje przyjętego ogólnie niezrealizowania obowiązków wynikających z regulaminu studiów do konkretnej formy tych obowiązków i odpowiadającej im podstawy skreślenia.

W świetle przedstawionych kserokopii fragmentów indeksu skarżącego, wbrew zarzutom skargi nie budzi wątpliwości, że w latach 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008 i 2009/2010 wpisany był jako uczestnik studiów, a w roku 2008/2009 korzystał z urlopu dziekańskiego. Natomiast poza sferą ustaleń organów było czy spełniał doktorant obowiązki wynikające z planu i programu studiów a w szczególności czy zaliczał i zdawał przewidziane nim przedmioty.

Należy tu mieć na uwadze, że zgodnie z brzmieniem art. 197 ust. 4 doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1-3 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich, a decyzję o skreśleniu podejmuje Kierownik studiów doktoranckich.

Na tle zawartych w art. 190 ust. 2 ustawy regulacji, określających przypadki, w których kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż decyzje takie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rozstrzygnięcia poddana jest szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które winno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i określać które okoliczności zostały rozważone i ocenione jako istotne dla sprawy (por. np. wyroki NSA z 20.07.2011 r. I OSK 2006/10 LEX nr 1082689 czy z 22.03.2012 r. I OSK 2460/11 LEX nr 1218863).

W świetle brzmienia art. 197 ust. 4 decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich w oparciu o podstawy o których mowa w art. 197 ust. 1-3 ma charakter podobny do uznania administracyjnego, z tym, że granice swobody tego uznania wyznaczają postanowienia obowiązującego Regulaminu studiów.

Już wyżej wskazano, że w § 11 Regulaminu zawarte są dwie podstawowe zasady odbywania studiów doktoranckich w Uniwersytecie, w myśl których doktorant nie ma prawa do powtarzania roku (ust. 1) oraz, że na studiach doktoranckich nie dopuszcza się reaktywacji (ust. 2).

Obowiązujący regulamin studiów nie zna też instytucji warunkowego zaliczenia roku studiów doktoranckich.

Z akt administracyjnych wynika, że przyczyn negatywnej opinii opiekuna naukowego, upatruje skarżący w okolicznościach, które podniósł w "sprawozdaniu doktoranta za rok studencki 2009/2010". Oparcie się na wnioskach tej opinii wymagało zatem zajęcia stanowiska wobec stawianych opinii zarzutów i wyjaśnienia roli i pozycji opiekuna naukowego względem doktoranta, jeżeli wyłączną podstawę ewentualnego skreślenia z listy doktorantów stanowiła by ta przesłanka, która wymaga opinii opiekuna naukowego.

II. Przepis art. 135 P.p.s.a. stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 28.10.2011 r. II OSK 1034/11- LEX nr 1151814), że art. 135 P.p.s.a. zawiera normę obligującą sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego także innych aktów niż zaskarżony, wydanych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego rozstrzygnięcia sprawy, której skarga dotyczy.

Przedmiotem przewidzianej art. 134 § 1 P.p.s.a. kontroli zgodności z prawem musiała być zatem nie tylko zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, ale także postanowienia Rektora z dnia [...] 2011 r. i 27 czerwca 2011 r. jako wydane w granicach sprawy, którą wyznacza istota załatwianego zaskarżoną decyzją stosunku prawnego między Uczelnią a skarżącym jako osobą skreśloną z listy doktorantów.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.07.2011 r. I OSK 537/11 (LEX nr 1082779) wskazano, że pojęcie sprawy, obejmuje wszelkie postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne bez względu na to czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżoną decyzję, warunkowały konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu.

Taka sytuacja miała miejsce w sprawie, gdyż przywracając postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r. skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2010 r., pozbawiono skutku ostateczne, a zarazem prawomocne, wobec upływu terminu do wniesienia skargi (art. 269 k.p.a.) postanowienie Rektora z dnia [...] 2011 r., którym stwierdzając złożenie odwołania z uchybieniem terminu "pozostawiono odwołanie bez rozpoznania".

Przedstawione przy odpowiedzi na skargę akta sprawy zawierające oryginalne egzemplarze decyzji z 27 czerwca 2011 r., nie zawierają pełnego tekstu jej uzasadnienia, co wynika dopiero z lektury nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii tej decyzji stanowiącej jeden z załączników do skargi. Decyzja w aktach administracyjnych nie zawiera środkowej (nie numerowanej) strony, opisującej właśnie przebieg postępowania poprzedzający podjęcie przez Rektora tej decyzji.

Jednakże uzasadnienie decyzji wskazując na treść podejmowanych postanowień w toku sprawy nie przytacza, względnie nie przytacza w pełni motywów, podstaw, okoliczności ich wydania, co wymagało poczynienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleń, z których wynika co następuje:

- decyzja nr [...] z dnia [...] 2010 r. Kierownika Studiów Doktoranckich Instytutu [...] Uniwersytetu w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów czwartego toku studiów doktoranckich, stacjonarnych w roku akademickim 2009/2010 skierowana została na podany przez skarżącego adres miejsca zamieszkania, wraz z pouczeniem, że służy od niej w terminie 14 dni od doręczenia, odwołanie do Rektora za pośrednictwem Kierownika studiów doktoranckich,

- przesyłka zawierająca decyzję, wysłana została jako polecona i wróciła z adnotacją jako nie podjęta w terminie po awizowaniu w dniach 15 i powtórnie 22 listopada 2010 r. Przesyłkę tę wysłano ponownie na ten sam adres 7 grudnia 2010 r. jako przesyłkę poleconą i została zwrócona jako nie podjęta w terminie po kolejnym awizowaniu w dniach 8 grudnia 2010 r. i 15 grudnia 2010 r.,

- na kopii decyzji figuruje adnotacja skarżącego o odebraniu tej decyzji w dniu 18 stycznia 2011 r. opatrzona jego podpisem. Akta nie zawierają żadnego dokumentu opisującego okoliczności wydania tej decyzji skarżącemu,

- postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia [...] 2011 r. w przedmiocie "pozostawienia bez rozpoznania" odwołania datowanego na 1 lutego 2011 r. (i złożonego w tym samym dniu w sekretariacie uczelni) oparte zostało na przepisach art. 134 z zw. z art. 129 § 2 oraz art. 44 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu tego postanowienia przytoczono częściowo treść przepisu art. 44 § 1 k.p.a., przyjmując oczywiście mylne daty wysłania decyzji do adresata 10 listopada "2011 r." i skutku doręczenia decyzji w dniu 29 listopada "2011 r." (zamiast roku 2010).

Odbiór tego postanowienia wraz z pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia na to postanowienie za pośrednictwem Rektora skargi do WSA w Krakowie, potwierdził skarżący osobiście 11 marca 2011 r.

- poza sporem jest, iż skarżący nie skorzystał z prawa do zaskarżenia tego postanowienia skargą do WSA, do złożenia, której termin mijał z końcem dnia 11 kwietnia 2011 r. (art. 83 § 2 P.p.s.a.),

- dnia 6 maja 2011 r. skarżący złożył adresowane bezpośrednio do Rektora , datowane na 5 maja 2011 r. pismo zatytułowane "odwołanie". W odwołaniu tym polemizował z motywami postanowienia z dnia [...] 2011 r., podnosząc, że odwołanie złożył w terminie 14 dni od faktycznego otrzymania pisma, a list polecony, "który nie został odebrany, uznano za doręczony". W piśmie tym skarżący nie wyjaśniał przyczyn nieodebrania awizowanej przesyłki.

Pozostała treść pisma dotyczy "zignorowania" treści złożonego sprawozdania za rok 2009/2010,

- w odpowiedzi z dnia 17 maja 2011 r. doręczonej 23 maja 2011 r. upoważniony Prorektor Uniwersytetu wyjaśnia, że postanowieniem z [...] 2011 r. "pozostawiono odwołanie z 1 lutego 2011 r. bez rozpoznania" z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia oraz, że jest ono ostateczne, a nie skorzystał skarżący z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, o którym został pouczony,

- dnia 9 czerwca 2011 r., skarżący złożył do Rektora pismo datowane na 06.06.20110 r. zawierające wniosek o "przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika studiów doktoranckich z dnia [...] 2010 r. z uzasadnieniem, że gdy dostarczana była korespondencja przebywał na urlopie poza miejscem zamieszkania i nie miał możliwości brania udziału w postępowaniu z przyczyn niezależnych,

- w uzasadnieniu postanowienia Rektora z dnia 27 czerwca 2011 r. opartym na przepisach art. 58 w zw. z art. 59 § 2 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. z zw. z art. 201 ust 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w przedmiocie uwzględnienia wniosku skarżącego z 6 czerwca 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zawarte jest stwierdzenie, że w toku postępowania skarżący nie był informowany o treści art. 44 k.p.a. oraz możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w "związku z czym poinformowano o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania".

Uznając, że wniosek zasługuje na uwzględnienie podkreślił Rektor wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji pierwszej instancji i brak pouczenia o okolicznościach "faktycznych i prawnych".

Złożenie przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2011 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] 2011 r. nastąpiło w sytuacji, gdy od dnia 11 marca 2011 r. t.j. od dnia doręczenia postanowienia Rektora z [...] 2011 r. powziął skarżący wiadomość, że z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ Odwoławczy "pozostawia odwołanie bez rozpoznania" oraz, że za datę doręczenia decyzji z dnia [...] 2010 r. przyjmuje dzień 29 listopada 2010 r., t.j. upływ okresu 14 dni przechowywania awizowanej przesyłki. Omyłka co do listopada "2011" r. była oczywista, skoro odwołanie złożono 1 lutego 2011 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 02.08.2011 r. sygn. I OSK 885/11 (LEX nr 1068543) wyjaśnił, że właśnie zajęcie stanowiska w postanowieniu o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu jest jedyną legalną formą powiadomienia strony postępowania administracyjnego o tym uchybieniu.

W związku z otrzymaniem tego postanowienia skarżący miał do wyboru dokonanie dwóch czynności. Pierwszą z nich było złożenia zgodnie z otrzymanym pouczeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli uważał, że 14 dniowy termin do wniesienia odwołania biegnie od faktycznego odebrania decyzji w Uczelni w dniu 18 stycznia 2011 r., a nie od daty przyjętej przez organ, i że termin ten zachował. Drugą możliwością, przy niekwestionowaniu daty doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. przyjętej przez organ na dzień 29 listopada 2010 r., było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania na zasadach przewidzianych art. 58 i 59 k.p.a.

Stosowany odpowiednio w sprawach doktorantów kodeks postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji w art. 9 stanowił, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zobowiązał organy do czuwania nad tym by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody w związku z nieznajomością prawa i w tym celu winny udzielać niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 20 października 2011 r. sygn. II OSK 1450/10 (LEX nr 1151881), że nałożony art. 9 k.p.a. obowiązek nie może być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niestosowania się do konkretnych przepisów.

Przewidziane przepisami k.p.a. zasady doręczana pism pochodzących od organów administracji publicznej, są powszechnie znane i wynikają z aktu prawnego dotyczącego wszystkich obywateli.

Wyprowadzanie z art. 9 k.p.a. obowiązku uprzedniego informowania obywatela o sposobach doręczania kierowanej do niego korespondencji urzędowej i zasadach skuteczności doręczenia, a w szczególności o zasadach tzw. doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. przed pierwszym doręczeniem decyzji w istocie doprowadziło by do pozbawienia tych przepisów racji bytu.

Właśnie usunięciu indywidualnych ale usprawiedliwionych brakiem winy konsekwencji niezachowania terminu służy instytucja przywrócenia uchybienia terminu.

Z tego względu przyjęta za podstawę przywrócenia terminu w postanowieniu Rektora z 27 czerwca 2011 r. okoliczność, iż stwierdzono, że skarżący nie był pouczony o treści art. 44 k.p.a., sama w sobie nie mogła stanowić przesłanki przywrócenia terminu i to w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z możliwości weryfikacji prawidłowości doręczenia w tym trybie, przez zaskarżenie postanowienia Rektora z [...] 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Podstawę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu stanowi zatem wskazanie takich przyczyn uchybienia terminu, które czynią wiarygodnymi, a więc prawdopodobnymi, twierdzenia strony, że mimo zachowania najwyższej staranności nie mogła czynności dokonać w terminie.

Zarazem przepis art. 58 § 2 stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodnie z § 3 art. 58 przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z wzajemnej relacji przepisów §§ 2 i 3 w zw. z § 1 art. 58 wynika, że uprawdopodobniona przyczyna niemożności dokonania czynności musi ustać, najpóźniej w ciągu siedmiu dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, a więc w sprawie na 7 dni przed dniem 9 czerwca, kiedy to skarżący złożył taki wniosek.

Zarazem odwołanie od decyzji z [...] 2010 r. złożył skarżący dnia 1 lutego 2011 r. t.j. w terminie 14 dni, od dnia faktycznego odebrania decyzji organu I instancji z pouczeniem, w dniu 18 stycznia 2011 r. Brak zaskarżenia postanowienia Rektora z 7 marca 2011 r. o "pozostawieniu tego odwołania bez rozpoznania" ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia, zestawiony z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, prowadzi do jedynej możliwej konstatacji, iż skarżący wnosi o przywrócenie terminu, którego bieg rozpoczął się w innym dniu niż dnia 18 stycznia 2011 r., a w szczególności z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, przez który zgodnie z art. 44 § 1 w zw. z § 4 k.p.a. poczta zobowiązana była przechowywać pismo, przy zawiadomieniu o tym stosownie do § 2.

Potwierdza to zresztą skarżący we wniosku twierdząc, że gdy "doręczano" mu pismo przebywał na urlopie poza miejscem zamieszkania, nie precyzując zresztą tego okresu, ani nie wskazując, jaki był to rodzaj urlopu i przez kogo udzielony.

Jeżeli z doręczonego dnia 11 marca 2011 r. postanowienia Rektora skarżący powziął wiadomość, że odwołanie z dnia 1 lutego 2011 r. złożył z uchybieniem terminu, to winien uprawdopodobnić brak zawinionych okoliczności, z powodu których nie złożył wniosku o przywrócenie terminu przed upływem 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o jego uchybieniu, lecz dopiero dnia 9 czerwca 2011 r. We wniosku tym skarżący nie wskazuje żadnych okoliczności, z których miało by wynikać, iż data jego złożenia ma związek z uzyskanym pouczeniem o możliwości złożenia takiego wniosku.

Wprawdzie z uzasadnienia postanowienia Rektora z 27.06.2011 r. wynika, że "poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu" jednakże ani uzasadnienie ani akta nie zawierają danych pozwalających ustalić datę i formę takiego pouczenia.

Zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W istocie przepisem art. 134 k.p.a. objęte są dwie odrębne instytucje proceduralne. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania dotyczy okoliczności czysto przedmiotowej związanej z ustaleniem daty doręczenia aktu, od której biegnie określony termin i daty złożenia odwołania. Inne są natomiast przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W wyroku z dnia 28.02.2012 r. sygn. II OSK 2190/11 (LEX nr 1145570) wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, że uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozpatrzenie odwołania oparte na nieuzasadnionym przywróceniu terminu stanowiło natomiast uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów oba postanowienia Rektora z dnia 27 czerwca 2011 r. i [...] 2011 r. poprzedzające zaskarżoną decyzję ulegały uchybieniu w oparciu o przepis art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Natomiast zaskarżona decyzja i utrzymana w mocy decyzja organu I instancji dotknięte są wyżej omówionymi uchybieniami przepisom postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę będą organy Uczelni miały na uwadze poczynione wyżej wskazania i ocenę prawną, wiążące z mocy art. 153 P.p.s.a. organy i Sąd, dotyczące decyzji merytorycznie rozstrzygających sprawę.

Wobec uchylenia także decyzji organu I instancji, zbędne jest natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie kwestii wpadkowych poprzedzających wniesienie niniejszej skargi, chyba że wyłonią się one po wydaniu nowej decyzji.

Z tych względów orzeczono jak w I punkcie sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270), a w pkt. II na podstawie art. 152 tej ustawy mając na uwadze treść uchylonych decyzji.

Orzeczenie z pkt. III w przedmiocie zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów oparto na przepisie art. 200 i 209 P.p.s.a.

Orzeczenie w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oparto na przepisie art. 250 P.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. 2010 10.65 z późn. zm.)