Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 84/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (8) ust. 1, 9 i 12, art. 36 (6) ust. 1, art. 36 (5) ust. 2-4, art. 36 (4) ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, (dalej: "Komisja II stopnia", "Komisja") uchwałą z "(...)"października 2018 r. nr "(...)", na podstawie art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, z późn. zm., dalej: "u.r.p.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. W. (dalej: "Zdający", "Skarżący"), utrzymała w mocy uchwałę nr "(...)"z "(...)" kwietnia 2018 r. Komisji Egzaminacyjnej nr "(...)" do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w "(...)"w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

W zaskarżonej uchwale, Komisja wskazała, że ww. uchwałą z "(...)" kwietnia 2018 r. Komisja Egzaminacyjna nr "(...)" do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w "(...)"stwierdziła, że Zdający, uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że Zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą.

Powyższą uchwałę I instancji Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę z części egzaminu z zakresu prawa gospodarczego.

Komisja II stopnia wyjaśniła, że zadanie z zakresu prawa gospodarczego, przygotowane na egzamin radcowski w 2018 r., dotyczyło problematyki odpowiedzialności członków zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w razie jej niewypłacalności. Dodatkowym zagadnieniem była kwestia możliwości uwzględniania roszczeń wynikających z weksli wystawionych przez spółkę oraz ocena ich ważności w świetle Prawa wekslowego.

Komisja II stopnia rozpoznając odwołanie Zdającego wyjaśniła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie przygotowany przez Zdającego pozew w ramach egzaminu z prawa gospodarczego, na ocenę niedostateczną.

Komisja wskazała następnie, że słusznie zauważyli egzaminatorzy, że Zdający prawidłowo określił stronę pozwaną, uzasadnił kwestię niewypłacalności spółki "(...)"spółka z o.o., termin jej wystąpienia oraz związane z tym obowiązki członków zarządu B. B. i S. S.. Również co do zasady prawidłowo powołał podstawę prawną odpowiedzialności członków zarządu – art. 299 K.s.h., która jednak wprost wynikała z treści zadania egzaminacyjnego.

Komisja uznała, że zasadniczy błąd popełniony przez Zdającego polega na uwzględnieniu w zakresie przedmiotowym powództwa nieważnego weksla nr "(...)". Uwzględnienie przez Zdającego nieważnego weksla, w tym konkretnym przypadku, wiąże się z dalszymi skutkami niż tylko polegającymi na nieprawidłowym określeniu wysokości roszczenia i wartości przedmiotu sprawy. Potwierdzają one brak dostatecznej wiedzy i umiejętności rozróżnienia przez Zdającego pomiędzy odpowiedzialnością spółki"(...)"spółka z o.o. za przyjęte zobowiązania wekslowe, a odpowiedzialnością jej członków zarządu w razie wystąpienia niewypłacalności. Komisja wyjaśniła, że na tle stanu faktycznego opisanego w zadaniu egzaminacyjnym, podstawą powództwa przeciwko członkom zarządu spółki "(...)", nie jest żądanie z weksla lecz roszczenie odszkodowawcze, o którym mowa w art. 299 K.s.h. Zobowiązanym z weksla była bowiem spółka, a nie członkowie jej zarządu. Natomiast Zdający pomimo, że jako podstawę prawną odpowiedzialności prawidłowo wskazanych członków zarządu opiera na art. 299 K.s.h., to formując roszczenie błędnie wywodzi ich odpowiedzialność z weksli wystawionych przez spółkę. Co więcej zdający potwierdził brak podstawowej znajomości zasad wystawiania weksla, gwarantujących ważność wyrażonego w nim bezwarunkowego zobowiązania do zapłaty. Jak wynika z treści weksla nr "(...)"termin płatności sumy wekslowej określono przez wskazanie dwu dat. Takie określenie terminu płatności pozostaje w sprzeczności z art. 33 prawa wekslowego i powoduje, że wspomniany weksel nie jest ważny. Komisja wskazała także, że treść uzasadnienia pozwu, prowadzi do wniosku, że Zdający przyjął, że wpisanie w wekslu nr "(...)"drugiego terminu płatności powoduje, że w tym terminie wystawca jest zobowiązany do zapłaty drugi raz sumy wekslowej.

Zdający w pozwie nieprawidłowo określił również wymagalność roszczenia w stosunku do pozwanych, a co za tym idzie dzień, od którego żąda odsetek za opóźnienie. Zdający uczynił to z naruszeniem art. 455 K.c. oraz pominął fakt, że wezwania do zapłaty pozwanym doręczono w różnych datach i zawierały one tygodniowy termin na dokonanie zapłaty. Przy określeniu terminu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od członków zarządu na podstawie art. 481 K.c. w zw. z art. 455 K.c. należało wziąć pod uwagę moment doręczenia każdemu z członków zarządu wezwania do zapłaty wystosowanego przez wierzyciela i wyznaczony termin na dokonanie płatności. Brak jest natomiast podstaw do łączenia początku biegu odsetek za opóźnienie z terminem płatności weksla nr "(...)"oznaczonym na dzień 2 grudnia 2016r. (i pierwszym z terminów płatności podanych w nieważnym wekslu nr "(...)"). Nieprawidłowe oznaczenie żądania odsetkowego, potwierdza również, zdaniem Komisji, że Zdający nie uwzględnił autonomicznej odpowiedzialności członków zarządu w stosunku do zobowiązań spółki "(...)" spółka z o.o., wynikających z wystawionych weksli. Jest to, zdaniem Komisji, istotne uchybienie, nie tylko ze względu na nieznajomość przepisów prawa wekslowego, ale także z tego powodu, że zawyżenie kwoty żądania wywołuje negatywne skutki dla strony, którą Zdający reprezentował. Nie usprawiedliwia takiego błędu, jak wskazała Komisja, argumentacja, że w interesie klienta należy podjąć wszelkie kroki prawne w celu odzyskania całej wierzytelności, a sądowi pozostawić ewentualne stwierdzenie nieważności weksla.

Zdaniem Komisji, brak wiedzy Zdającego, co do charakteru odpowiedzialności pozwanych w niniejszej sprawie, wynikającej z art. 299 K.s.h., potwierdza również treść pozwu w części dotyczącej uzasadnienia właściwości miejscowej sądu. Zdający jako właściwy miejscowo podał sąd Okręgowy w "(...)". Również egzaminatorzy co do tak wskazanej właściwości, nie uznają jej z założenia za błędną, choć jak wynika z opisu istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnych do zadania z zakresu prawa administracyjnego, wskazano że prawidłowo powinien być pozew wniesiony do Sądu Okręgowego w "(...)". Komisja podkreśliła, że jest to jedna z tych kwestii, która jest ściśle związana z merytorycznymi zagadnieniami, z którymi musiał zmierzyć się Zdający rozwiązując zadanie. Jej prawidłowe określenie, uzależnione jest od zrozumienia istoty odpowiedzialności członków zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 K.s.h. Zdający błędnie przyjął, że podstawą tej odpowiedzialności są weksle wystawione przez niewypłacalną spółkę. Za błędne należy uznać uzasadnienie wskazane przez Zdającego do tak wybranego sądu. Po pierwsze Zdający powołuje się na art. 35 K.p.c., dotyczący właściwości miejscowej sądu dla roszczeń dochodzonych z czynów niedozwolonych, pod drugie ponownie pomija autonomiczny charakter odpowiedzialności członków zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wskazuje, że zdarzeniem wyrządzającym szkodę jest brak płatności z weksli, której miejscem miał być "(...)". W tym zakresie, Zdający pominął art. 298 K.s.h., w myśl którego sądem wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy z powództwa znajdującego podstawę w art. 299 K.s.h. jest sąd siedziby spółki, której członkiem zarządu jest lub był pozwany. Jak to wielokrotnie już wyjaśnił Sąd Najwyższy, powództwo przeciwko członkom zarządu spółki z o.o., oparte o art. 299 K.s.h., ma charakter odszkodowawczy (uchwała SN z 7 listopada 2008 r. III CZP 72/08, wyrok SN z 23 października 2008r. V CSK 130/08). Tak więc pozew powinien zostać skierowany do Sądu Okręgowego w "(...)".

Komisja uznała, że Zdający pomimo prawidłowo określonej strony pozwanej, w pozostałych zagadnieniach i problemach prawnych znajdujących się w zadaniu egzaminacyjnym nie wykazał się wiedzą na tyle wystarczającą, aby przyznać mu ocenę pozytywną. Błąd popełniony przez Zdającego nie polega tylko na niezauważeniu nieważności weksla nr "(...)", lecz również implikuje kolejne błędy, które obnażają brak wiedzy w kluczowych kwestiach zaistniałych w zadaniu.

Komisja nie zgodziła się z twierdzeniem Zdającego, że wykazał się on wiedzą i przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, ani z zarzutem dowolnej i wybiórczej oceny dokonanej przez egzaminatorów. Zdaniem Komisji, również twierdzenie Zdającego, że zadania, w których inni zdający uwzględnili nieważny weksel nr "(...)"otrzymały oceny pozytywne od tych samych lub innych egzaminatorów oceniających prace w "(...)", jest zbyt daleko idącym uproszczeniem. Zadania sporządzane na egzaminie radcowskim bez względu na komisję egzaminacyjną, przed którą są składane, są oceniane według tych samych ustawowo określonych kryteriów z zastosowaniem pięciostopniowej skali ocen. Każde zadanie jest analizowane indywidulanie, ale też wszechstronnie, co oznacza że oceny przyznane innym rozwiązaniom, nie można uznać za punkt odniesienia dla pozwu sporządzonego przez zdającego. Stanowiłoby to wprowadzenie dodatkowego, nieprzewidzianego przez przepisy kryterium oceniania prac na egzaminie radcowskim. Również okoliczność, że Zdający z innych dziedzin prawa otrzymał oceny pozytywne nie obliguje do zmiany oceny z prawa gospodarczego na pozytywną.

Pismem z 4 grudnia 2018 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od Komisji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej uchwale Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego polegające na błędnym przyjęciu, że rozwiązując zadania z egzaminu radcowskiego, w szczególności z części trzeciej (prawo gospodarcze), Skarżący nie wykazał przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy sporządzona z części gospodarczej praca. tj. ważny i skuteczny pozew, jako rozwiązanie merytorycznie trafne daje podstawy do twierdzenia że Skarżący jest przygotowany do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu,

2) art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dokonanie oceny sporządzonej pracy z części trzeciej egzaminu radcowskiego, tj. prawa gospodarczego, w sposób dowolny i wybiórczy, w tym przede wszystkim poprzez przyjęcie przez organ II instancji za organem I instancji niewłaściwych i dowolnych kryteriów oceny i nadanie tym kryteriom przeważającego znaczenia dla oceny pracy Skarżącego, bez racjonalnej oceny całości pracy pod kątem zawartej niej pozytywnych elementów, co ostatecznie skutkowało stwierdzeniem, że praca Skarżącego z prawa gospodarczego zasługuje na ocenę niedostateczną, w sytuacji gdy zasługiwała co najmniej na ocenę dostateczną,

3) art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r., poz. 100), poprzez brak wyczerpującego i przekonywującego umotywowania w treści uzasadnienia uchwały dlaczego zaproponowane przez Skarżącego rozwiązanie z części trzeciej egzaminu radcowskiego, tj. prawa gospodarczego, nie zasługuje na ocenę pozytywną w pięciostopniowej skali ocen, a tym samym nieuwzględnienie przez organ II instancji pozytywnych aspektów pracy przejawiających się w sporządzeniu ważnego i skutecznego pozwu, co zabezpieczało interesy mocodawcy, jak również poprzez brak wyczerpującego i przekonywującego umotywowania w treści uzasadnienia uchwały niezasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu,

4) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji wniosków dowodowych Skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a tym samym brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy przedłożone przez Skarżącego dowody miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jak również brak wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do przyczyn odmowy uwzględnienia zgłaszanych wniosków dowodowych,

5) art. 8 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.

(Dz. U. z 1997 r.. Nr 78. poz. 483 z późn. zm.), poprzez naruszenie przez organ II instancji zasady równości w stosunku do Skarżącego w sytuacji, gdzie Skarżący wykazał, iż prace zdających zawierające te same błędy są oceniane inaczej przez różne komisje egzaminacyjne, a nawet tę samą Komisję Egzaminacyjną i w konsekwencji uzyskują pozytywny albo negatywny wynik egzaminu radcowskiego,

6) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw

odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, poprzez utrzymanie w mocy uchwały

organu I instancji, podczas gdy brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia tej treści w sytuacji, gdzie organ II instancji winien uchylić zaskarżoną uchwałę i orzec co do istoty sprawy poprzez ustalenie, iż Skarżący uzyskał pozytywny wynik z części trzeciej egzaminu radcowskiego, tj. prawa gospodarczego, a w konsekwencji Skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego,

7) art. 364 ust. 1 in ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 i ust. 3 u.r.p., poprzez błędne ustalenie, że Skarżący nie wykazał przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy Skarżący wykazał, że jest przygotowany do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację popierającą zarzuty skargi. Skarżący wymienił pozytywne elementy swojej pracy egzaminacyjnej. Wskazując natomiast, że skierował pozew do właściwego miejscowo i rzeczowo sądu gospodarczego, przyznał, że właściwość tą błędnie uzasadnił. Podkreślił, przy tym, że skierowanie pozwu do właściwego sądu, jak również pozwanie właściwych osób niewątpliwie jest działaniem na korzyść mocodawcy skutkującym zasądzeniem przez sąd na rzecz klienta przysługującego mu roszczenia.

Skarżący stwierdził, że wypełnił zdecydowaną większość założeń wynikających z opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej.

Skarżący nie zgodził się z zarzutem Komisji, co do błędnego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta. Wyjaśnił, że dowód z opinii biegłego rewidenta był wnioskowany na okoliczność ustalenia dnia, w którym spółka "(...)" stała się niewypłacalna oraz możliwości zaspokojenia się powódki w całości w postępowaniu upadłościowym. Podkreślił, że data niewypłacalności spółki "(...)"wynika jedynie z pkt 5 opisu stanu faktycznego zadania, a opis stanu faktycznego przygotowany na potrzeby egzaminu nie mógłby być powołany w pozwie jako dowód wykazujący dzień niewypłacalności spółki.

Zdaniem Skarżącego, również wnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron nie można uznać za błędne, gdyż urzędujący członkowie zarządu winni mieć wiedzę dotyczącą kondycji finansowej spółki i w trakcie przesłuchania mogliby dostarczyć istotnych informacji na ten temat.

Skarżący zgodził się, że niedostrzeżenie nieważnego weksla i pozwanie na 600 tys. zł było istotnym błędem, ale nie był to na tyle rażący błąd, który kwalifikował pracę Skarżącego na ocenę niedostateczną. Skarżący pokreślił, że w konsekwencji rozpoznania przez sąd pozwu w przedstawionej przez Skarżącego formie, mocodawca w zakresie należności głównej i tak uzyskał był zasądzenie 200 tys. zł, które mu przysługiwało w oparciu o ważny weksel. Nie ulega również wątpliwości, zdaniem skarżącego, że w takim przypadku sąd w oparciu o treść art. 100 K.p.c. mógłby koszty postępowania wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić. Dodał też, że w życiu zawodowym Skarżący kwestię sumy wekslowej poddałby szerokiej konsultacji z mocodawcą i po potwierdzeniu przez mocodawcę, że suma wekslowa wynosi 200 tys. zł, z całą pewnością pozew nie opiewałby na kwotę 600 tys. zł.

Skarżący podniósł również, że błędne wskazanie terminu naliczenia odsetek (jako dłuższy niż w rzeczywistości) nie ma znaczenia z punktu widzenia ważności i skuteczności pozwu, jak również interesu mocodawcy, gdyż sąd zasądziłby odsetki od skutecznego wezwania do zapłaty, zatem interes klienta by w tym zakresie nie ucierpiał. Skarżący podkreślił, że był to, jak wskazał jeden z egzaminatorów mniej istotny błąd pracy, zatem zdaniem Skarżącego, również nie mógł decydować o ocenie niedostatecznej.

Skarżący podniósł, że zadanie z prawa gospodarczego było szczególnie skomplikowane, bowiem wymagało przeanalizowania wielu kwestii związanych m.in. z prawidłowym ustaleniem właściwości miejscowej sądu (gdzie jest spór w orzecznictwie i doktrynie), kręgu pozwanych (gdzie również nie jest jednolicie postrzegane przez doktrynę i orzecznictwo), skuteczności złożonych rezygnacji przez członków zarządu (kwestia niejednolicie postrzegana co do organu właściwego do przyjęcia rezygnacji), znaczenia podejmowanych uchwał przez zgromadzenie wspólników, wykazania bezskuteczności egzekucji i in. Ponadto był to już trzeci dzień egzaminu, a zadanie odbiegało od przyjętych w ubiegłych latach tendencji sporządzania umów gospodarczych.

Zdaniem Skarżącego Komisja II stopnia przekroczyła granice uznania administracyjnego błędnie oceniając pracę Skarżącego na ocenę niedostateczną i utrzymując tym samym rozstrzygnięcie Komisji l stopnia.

Skarżący dodał, że powszechnie wiadomym jest, że egzamin radcowski z części trzeciej, tj. prawa gospodarczego, w 2018 r. cechował się wysokim stopniem trudności oraz, że komisje egzaminacyjne w całej Polsce wystawiały oceny pozytywne pomimo, iż sporządzane przez zdających pozwy obejmowały także weksel nieważny. Zatem w przypadku, gdy zdający obejmowali pozwem dwa weksle (w tym jeden nieważny) i wskazywali wartość przedmiotu sporu na kwotę 400 tys. zł. także narażali się na przegranie procesu w 1/2 części i związane z tym koszty. Również Komisja Egzaminacyjna Nr "(...)" w "(...)"wystawiała pozytywne oceny z trzeciej części egzaminu radcowskiego pomimo, że zdający wskazywali wartość przedmiotu sporu na kwotę 400 tys. zł, a więc obejmowali pozwem weksel nieważny.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W niniejszej sprawie Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, ponieważ z zadania z zakresu prawa gospodarczego otrzymał ocenę niedostateczną. W tym też zakresie Skarżący wniósł odwołanie od uchwały I instancji, którą Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałą.

Jak wynika z art. 365 ust. 2 u.r.p, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Artykuł ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego artykułu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym, jak wynika z pkt 2, ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50. W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, co daje średnią arytmetyczną 2,00.

Z art. 365 ust. 2 u.r.p, ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego. W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12 Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 u.r.p., skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".

Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód radcy prawnego, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Analizując pracę egzaminacyjną Skarżącego z zakresu prawa gospodarczego oraz uchwałę Komisji II stopnia, Sąd stwierdza, że Komisja II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącego, miała podstawy do utrzymania w mocy uchwałę I instancji. Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej Skarżącego, przy wskazaniu prawidłowych elementów tej pracy, jak również błędów w niej zawartych, których waga i ilość zaważyła o niedostatecznej ocenie z zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego i negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego.

Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Komisję art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego polegające na błędnym przyjęciu, że rozwiązując zadania z egzaminu radcowskiego, z prawa gospodarczego, Skarżący nie wykazał przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dokonanie oceny sporządzonej pracy z prawa gospodarczego, w sposób dowolny i wybiórczy, poprzez przyjęcie niewłaściwych i dowolnych kryteriów oceny, art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, poprzez brak wyczerpującego i przekonywującego umotywowania w treści uzasadnienia uchwały dlaczego zaproponowane przez Skarżącego rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego, nie zasługuje na ocenę pozytywną w pięciostopniowej skali ocen.

Odnosząc się do tych zarzutów, Sąd zauważa, że w uzasadnieniu skargi Skarżący analizuje każdy z osobna błąd wskazany przez egzaminatorów oraz przez Komisję II stopnia, stwierdzając następnie, że żaden z tych błędów nie mógł przesądzić o niedostatecznej ocenie z części trzeciej egzaminu radcowskiego. Należy jednak podkreślić, że ani egzaminatorzy, ani Komisja, nie stwierdziła, że o niedostatecznej ocenie z części trzeciej egzaminu radcowskiego zadecydował fakt, że Skarżący nie dostrzegł nieważności weksla nr "(...)", albo, że zadecydowało o tym błędne wskazanie przez Skarżącego terminu naliczania odsetek. Analiza zarówno uzasadnień ocen cząstkowych wystawionych z pracy Skarżącego z prawa gospodarczego przez egzaminatorów, jak również uchwały Komisji, wskazuje, że o niedostatecznej ocenie z tej części egzaminu, zadecydował szereg dokładnie opisanych przez egzaminatorów i Komisję, mankamentów sporządzonego przez Skarżącego pozwu w ramach zadania egzaminacyjnego. Żaden zatem błąd rozpatrywana osobno nie przesądził o niedostatecznej ocenie, lecz wszystkie wymienione błędy, w tym niektóre istotne, rozpatrywane całościowo w kontekście pozytywnych aspektów pracy Skarżącego, czyli prawidłowego określenia strony pozwanej, uzasadnienia kwestii niewypłacalności spółki "(...)", terminu jej wystąpienia oraz związanych z tym obowiązków członków zarządu B. B. i S.S., jak również prawidłowego powołania podstawy prawnej odpowiedzialności członków zarządu – art. 299 K.s.h.

Zarówno zatem egzaminatorzy, jak i Komisja, wskazali, że Skarżący uwzględnił w zakresie przedmiotowym powództwa nieważny weksel, co wpłynęło na błędne wskazanie wartości przedmiotu sprawy i co zostało uznane za błąd istotny. Skarżący jednak nie tylko uwzględnił nieważny weksel, ale uznał, że wpisanie w tym wekslu dwóch terminów płatności powoduje, że wystawca jest zobowiązany do zapłaty sumy wekslowej dwukrotnie, co dodatkowo zawyżyło wartość przedmiotu sprawy i wysokość roszczenia. Zarówno egzaminatorzy, jak i Komisja wskazali również, że Skarżący pomimo wskazania prawidłowej podstawy prawnej odpowiedzialności członków zarządu – art. 299 K.s.h., nie dostrzegł, że roszczenie oparte na tym przepisie jest roszczeniem odszkodowawczym, a nie z weksla, błędnie wywodząc odpowiedzialność członków zarządu z weksli wystawionych przez spółkę "(...)". Potwierdza to nieprawidłowe oznaczenie przez Skarżącego żądania odsetkowego – Skarżący nieprawidłowo określił wymagalność roszczenia w stosunku do pozwanych z naruszeniem art. 455 K.c., co również zostało uznane za uchybienie istotne. Zarówno egzaminatorzy, jak i Komisja wskazali także na błędne uzasadnienie właściwości miejscowej sądu, do którego powinien być wniesiony pozew sporządzony przez Skarżącego w ramach zadania egzaminacyjnego, a Komisja wskazała również na błędnie wskazany sąd, do którego powinien być wniesiony pozew.

W świetle powyższego, trudno zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że ocena sporządzonej przez Skarżącego pracy z egzaminu z prawa gospodarczego, została dokonana w sposób dowolny i wybiórczy, bez racjonalnej oceny całości pracy pod kątem zawartej niej pozytywnych elementów, oraz, że w zaskarżonej uchwale brak jest wyczerpującego i przekonywującego umotywowania dlaczego zaproponowane przez Skarżącego rozwiązanie z egzaminu z prawa gospodarczego, nie zasługuje na ocenę pozytywną w pięciostopniowej skali ocen.

Wyjaśnienia wymaga, że rola Sądu kontrolującego zaskarżoną uchwałę nie sprowadza się do kolejnej oceny pracy Skarżącego, lecz do zbadania, czy dokonana przez Komisję ocena pracy Skarżącego jest zgodna z prawem. Chodzi zatem o kontrolę, czy Komisja zidentyfikowała i wskazała wszystkie prawidłowe elementy pracy egzaminacyjnej, czy prawidłowo zidentyfikowała błędy zawarte w pracy egzaminacyjnej i czy w prawidłowo sposób dokonała oceny wagi tych błędów w relacji do pozytywnych elementów pracy Skarżącego. Oznacza to w istocie rzeczy, zbadanie czy ocena dokonana przez Komisję nie ma charakteru dowolnego w kontekście kryteriów wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p. Analizując zatem zaskarżoną uchwałę i pracę Skarżącego, Sąd stwierdza, że wymienione w zaskarżonej uchwale mankamenty pracy Skarżącego, pomimo niewątpliwie jej prawidłowych elementów wskazują, że dokonana przez Komisję ocena nie ma charakteru dowolnego znajdowała bowiem uzasadnione podstawy we wskazanych przez Komisję brakach pracy Skarżącego.

Podkreślenia wymaga, że w warunkach egzaminu aplikanckiego, dla oceny prawidłowości działania Skarżącego, jako pełnomocnika działającego na rzecz spółki "(...)" z zadania egzaminacyjnego, nie mają znaczenia okoliczności powoływane przez Skarżącego, że w konsekwencji rozpoznania przez sąd pozwu, sąd w oparciu o treść art. 100 K.p.c. mógłby koszty postępowania wzajemnie znieść lub stosunkowo rozdzielić, że sąd zasądziłby odsetki od skutecznego wezwania do zapłaty oraz, że w życiu zawodowym Skarżący kwestię sumy wekslowej poddałby szerokiej konsultacji z mocodawcą i po potwierdzeniu przez mocodawcę, że suma wekslowa wynosi 200 tys. zł, z całą pewnością pozew nie opiewałby na kwotę 600 tys. zł. Sprawdzenie bowiem przygotowania prawniczego Skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, jest możliwe tylko na podstawie zawartości pracy sporządzonej przez Skarżącego w trakcie egzaminu, a nie na podstawie możliwych okoliczności nie wynikających z zadania egzaminacyjnego, czy też możliwego działania sądu niezależnie od działania Skarżącego jako pełnomocnika powoda z zadania egzaminacyjnego.

Sąd stwierdza, że niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 8 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez naruszenie przez organ II instancji zasady równości w stosunku do Skarżącego w sytuacji, gdzie Skarżący wykazał, iż prace zdających zawierające te same błędy są oceniane inaczej przez różne komisje egzaminacyjne, a nawet tę samą Komisję Egzaminacyjną i w konsekwencji uzyskują pozytywny albo negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

W ocenie Sądu nieuprawnione jest stwierdzenie Skarżącego, że wykazał, iż prace zdających zawierające te same błędy są oceniane inaczej przez różne komisje egzaminacyjne, a nawet tę samą Komisję Egzaminacyjną. Należy podkreślić, że każda praca egzaminacyjna, jeżeli jest sporządzona samodzielnie, stanowi indywidualny i niepowtarzalny efekt pracy wykonanej podczas egzaminu przez zdających. W taki też sposób – indywidualny, powinna być oceniana każda praca egzaminacyjna. Analiza pracy Skarżącego oraz opinii egzaminatorów oceniających pracę Skarżącego, jak również znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, szeregu opinii dotyczących prac egzaminacyjnych inny zdających, potwierdza nieuprawniony charakter powyższego stanowiska Skarżącego. Opinie te dotyczą różnych prac egzaminacyjnych z zakresu prawa gospodarczego i choć wiele wskazanych w tych opiniach błędów ocenianych prac egzaminacyjnych powtarza się, jednak występują one w różnych konfiguracjach i nie można stwierdzić, że prace te były podobne do siebie bądź podobne do pracy egzaminacyjnej Skarżącego. Z analizy tej można jedynie wyciągnąć wniosek, że niedostrzeżenie przez zdających nieważności weksla nr "(...)", nie było błędem dyskwalifikującym pracę egzaminacyjną. Skarżący nie dostrzegł nieważności tego weksla, a nawet uznał, że wskazanie w trym wekslu dwóch terminów płatności powoduje, że wystawca jest zobowiązany do dwukrotnej zapłaty sumy wekslowej. Nie były to jednak, jedyne błędy popełniony przez Skarżącego, co zostało już wcześniej omówione, nie tylko one zatem zadecydowały o niedostatecznej ocenie z egzaminu z zakresu prawa gospodarczego. Dlatego też nie można zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że Komisja naruszyła zasadę równości utrzymując w mocy uchwałę I instancji stwierdzającą, że Zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

W konsekwencji, za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji wniosków dowodowych Skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a tym samym brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy przedłożone przez Skarżącego dowody miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jak również brak wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały do przyczyn odmowy uwzględnienia zgłaszanych wniosków dowodowych. W świetle bowiem powyższych wyjaśnień należy uznać, że dowody z opinii egzaminatorów dotyczących prac egzaminacyjnych innych zdających, nie są dowodami adekwatnymi, który pozwoliłby wykazać twierdzenia Skarżącego o różnej ocenie przez różne komisje egzaminacyjne, a nawet tę samą Komisję Egzaminacyjną podobnych prac egzaminacyjnych zawierających te same błędy. Wykluczone jest bowiem, a przynajmniej Skarżący nie wykazał, wystąpienia identycznych prac egzaminacyjnych, czy też zawierających identyczne błędy, ocenianych przez komisje egzaminacyjne.

Za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 36⁴ ust. 1 i ust. 10 w związku z art. 365 ust. 2 i ust. 3 u.r.p.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany przepis uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem radcowskiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Precyzyjnie wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku z 13 lutego 2014 r., stwierdzając, że: "Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. (...) W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane".

Sąd stwierdza, że błędy zawarte w sporządzonym przez Skarżącego pozwie w ramach zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego wskazują, że dokonana przez Komisję ocena pracy Skarżącego znajdowała uzasadnione podstawy w wadliwych rozwiązaniach zaproponowanych przez Skarżącą. W konsekwencji, praca Skarżącego z tej części egzaminu nie spełniała kryteriów określonych w art. 3654 ust. 2 u.r.p. Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że wykazał, że jest przygotowany do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie, a organ odniósł się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Dlatego też, zdaniem Sądu, Komisja prawidłowo utrzymała w mocy uchwałę I instancji, co czyni również niezasadnym zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji.