Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 81/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie NSA Elżbieta Rischka /spr./ Małgorzata Tomaszewska Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 7 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1998 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 81/02

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżoną do sądu decyzją, Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 22 sierpnia 2001 r., określającej "A" Spółka z o.o. w T. za miesiąc grudzień 1998 r. kwotę zobowiązania i zaległości w podatku od towarów i usług w wysokości 13.762 zł, należne odsetki za zwłokę 14.259,30 zł, jak również ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 5.148 zł.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej w Spółce w zakresie prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług za 1998 r. ustalono, że w miesiącu grudniu 1998 r. obniżono podatek należny o podatek naliczony w wysokości 17.160 zł z faktury VAT

Nr 04/12/98 z dnia 31 grudnia 1998 r. wystawionej przez firmę "B" –

A. G. w T., ul. [...] (obecnie ul. [...] w T.), dotyczącej przekazania "banku informacji o kontrahentach", który to wydatek – w ocenie organu I instancji – nie stanowił kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przez co nie uprawniał do odliczenia związanej z nim kwoty podatku naliczonego – art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

W konsekwencji powyższego Urząd Skarbowy w decyzji z dnia 15 stycznia 2001 r. Nr [...] zakwestionował odliczenie przez skarżącą Spółkę ww. kwoty podatku naliczonego i określił za miesiąc grudzień 1998 r. kwotę zobowiązania i zaległości w podatku od towarów i usług oraz należne odsetki za zwłokę, jak również ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

W złożonym odwołaniu Spółka nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji wnosiła o uchylenie powyższej decyzji w całości.

W uzasadnieniu podnoszono argumenty odnoszące się do kwestii proceduralnych postępowania podatkowe prowadzone przez Urząd Skarbowy, a mianowicie zarzucano temu organowi nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, oparcie rozstrzygnięcia sprawy o materiał dowodowy dobrany w sposób wybiórczy i dowolny oraz dokonanie oceny tego materiału i przedstawienie zajętego stanowiska w nieczytelnych protokołach, co stanowiło przeszkodę, w sposób istotny, ograniczającą możliwość wypowiedzenia się co do treści w nich zawartych. Zwrócono przy tym uwagę na zignorowanie przez Urząd wniosku Spółki o sporządzenie i doręczenie czytelnych protokołów. W ocenie Spółki, kolejnym uchybieniem natury proceduralnej, było nie wyłączenie od załatwienia sprawy pracowników Urzędu – p. D. H. i p. R. N., których stronniczy stosunek do sprawy stanowił przesłankę wymienioną w art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej i w pełni uzasadniał zastosowanie tej instytucji.

W zakresie kwestii merytorycznych sprawy Spółka wskazywała, iż uzasadnienie zajętego stanowiska przez organ I instancji jest zbyt powierzchowne, nielogiczne i nie wiadomo czy odliczenie spornej kwoty podatku Urząd kwestionuje z uwagi na brak związku pomiędzy poniesionym wydatkiem a przychodami, czy też zarzuca Spółce (będącej osobą prawną) związki z innym podmiotem, nie posiadającym osobowości prawnej (B), powiązanym z nią poprzez osobę p. A. G., pełniącym funkcję Prezesa Spółki i będącym zarazem właścicielem wskazanej firmy.

Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, w decyzji z dnia 20 kwietnia 2001 r. Nr [...] uchyliła zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, z uwagi na potrzebę zbadania, czy wskazany na kwestionowanej fakturze VAT przedmiot transakcji mieści się w kategorii czynności objętych opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

W wyniku ponownego postępowania Urząd Skarbowy wydał decyzję z dnia 22 sierpnia 2001 r., w której odmówił Spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego z ww. faktury VAT, z uwagi na brzmienie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług... .

W złożonym od tej decyzji odwołaniu Spółka wnosiła o jej uchylenie w całości, powtarzając w uzasadnieniu argumenty zawarte w odwołaniu od uchylonej przez Izbę Skarbową decyzji z dnia 5 stycznia 2001 r. Nr [...].

Rozpatrując złożony środek odwoławczy Izba nie znalazła podstaw do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu Izba stwierdza, iż podstawową konstrukcją podatku od towarów i usług, wyrażoną w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług... jest prawo każdego podatnika tego podatku do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

W ściśle jednak przez ustawodawcę określonych przypadkach, prawo to podlega istotnym ograniczeniom, co powoduje, iż mimo uiszczenia przez podatnika przy nabyciu towarów i usług kwot podatku – nie ma on prawa do zmniejszenia własnego podatku należnego o podatek naliczony. Przypadki te są określone m.in. w art. 25 ustawy o podatku od towarów i usług... oraz rozporządzeniach wykonawczych Ministra Finansów wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 23 pkt 1 tej ustawy.

Izba przywołując przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 106, poz. 482 z późn. zm.) stwierdza, iż koszty muszą mieć bezpośredni związek z uzyskanym przychodem, natomiast chociaż kwalifikacja danych kosztów uzyskania przychodu należy do podatnika, to organy podatkowe są upoważnione do prowadzenia postępowania, którego celem jest weryfikacja wydatków kwalifikowanych jako koszty uzyskania przychodu. W związku z tym, w ocenie Izby" organy podatkowe mogą żądać wyjaśnień i dokumentów potwierdzających sam fakt poniesienia zakwestionowanego wydatku, jak również jego związku z przychodem, a następnie władne są dokonać oceny, czy okoliczności sprawy pozwalają na zakwalifikowanie danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu.

Z akt sprawy wynika, że w miesiącu grudniu 1998 r. Spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego z ww. faktury VAT wystawionej przez firmę "B" –

A. G. w T., ul. [...], na której jako przedmiot sprzedaży wskazano "usługę zgodnie z umową", nie precyzując charakteru tego zakupu. Stąd też w trakcie kontroli podatkowej organ I instancji dokonał szczegółowej analizy usługi wyszczególnionej w badanym dokumencie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, jak również wyjaśnienia Spółki w tym zakresie.

Przeprowadzona przez Urząd Skarbowy analiza szczegółowo wymienionych dokumentów składających się na "bank informacji" firmy B, w aspekcie transakcji sprzedaży towarów dokonanych w badanym okresie przez Spółkę, doprowadziła organ podatkowy do wniosku, że informacje o firmach i cenach towarów wynikające z zakupionych materiałów nie uzasadniają twierdzenia Spółki, że doprowadziły one do zawarcia wskazanych przez nią w piśmie z dnia 28 czerwca 2000 r. transakcji handlowych.

W ocenie organu odwoławczego stanowisko Urzędu Skarbowego w tym zakresie, należy uznać za zasadne. Przede wszystkim Izba zwraca uwagę na fakt, że – z uwagi na powiązania Spółki, poprzez osobę Prezesa i zarazem jedynego jej udziałowca, z firmą "B" w T., której właścicielem również jest p. G. – trudno uznać argument, że dopiero materiały zawarte w "banku informacji" umożliwiły nawiązanie powoływanych kontaktów handlowych, skoro p. G. prowadząc działalność gospodarczą w ramach wskazanych podmiotów, cały czas taką wiedzę posiadał i mógł ją wykorzystywać w obu firmach.

Poza tym Izba zwraca uwagę, iż z akt sprawy wynika, że powoływana przez Spółkę transakcja sprzedaży cukru i mąki do "C" G. W. A. w P., miała miejsce w dniu 30 października 1998 r., a więc jeszcze przed datą nabycia spornego "banku informacji" (31 grudnia 1998 r.). Oznacza to, zdaniem Izby, że Spółka posiadała kontakty handlowe ze wskazanym podmiotem już przed dniem kwestionowanego zakupu. Analogiczna sytuacja występowała również w przypadku powoływanych operacji gospodarczych z firmami D i PW E.

W związku z powyższym, w ocenie Izby, Urząd Skarbowy zasadnie zakwestionował odliczenie przez Spółkę w miesiącu grudniu 1998 r. podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej przez "B" – A. G. w T., dokumentującej wydatek nie posiadający związku z osiągniętym przychodem i zmniejszył w zaskarżonej decyzji podatek naliczony za wskazany okres rozliczeniowy.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących strony proceduralnej prowadzonego postępowania podatkowego, Izba podkreśla, że Urząd Skarbowy w swoich działaniach kierował się zasadami wynikającymi z obowiązujących w tym zakresie przepisów Ordynacji podatkowej, podejmował bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych zebrano wyczerpujący materiał dowodowy, zaś zarówno w sporządzanych protokołach, jak i w zaskarżonej decyzji dokonano prawidłowej jego oceny, przedstawiając pełne uzasadnienie faktyczne i prawne zajętego stanowiska. W prowadzonym postępowaniu kontrolnym zapewniono Spółce możliwość czynnego w nim udziału oraz składania wyjaśnień i zastrzeżeń.

Jako nieuzasadniony Izba także uznała zarzut Spółki o zignorowaniu jej wniosku o doręczenie czytelnych protokołów, skoro pismem z dnia 5 września 2000 r. Urząd poinformował Prezesa Spółki o możliwości przeglądania akt sprawy, sporządzania notatek, kopii i odpisów, z którego to prawa nie skorzystano.

Natomiast w odniesieniu do przedstawionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ podatkowy I instancji art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej Izba stwierdza, iż w rozważanej sprawie Urząd Skarbowy po dokładnym rozpoznaniu uzasadnienia wniosku, zasadnie odmówił wyłączenia od udziału w prowadzonym postępowaniu dwóch wymienionych w tymże wniosku pracowników zwłaszcza, że wniosek o wyłączenie określonych pracowników Urzędu Skarbowego złożony został po zakończeniu przez nich postępowania kontrolnego i po doręczeniu Spółce protokołu kontroli, co nastąpiło 30 maja 2000 r. Stąd też, w ocenie Izby, niezadowolenie strony z zawartych w protokole kontroli ustaleń w zakresie kosztów uzyskania przychodów nie może stanowić przesłanki do wyłączenia od udziału w postępowaniu kontrolnym pracowników, którzy zakończyli kontrolę.

W skardze na powyższą decyzję "A" Sp. z o.o. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu, stanowiące o naruszeniu prawa procesowego oraz materialnego i wniosła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej. W uzasadnieniu skarżąca dodatkowo podniosła argument braku konsekwencji organów podatkowych w przyjętych motywach pozbawienia prawa do rozliczenia wydatków kosztowych, którymi raz była okoliczność nie dokonania tych zakupów w ogóle, a następnie brak związku poniesionych wydatków z przychodami z działalności gospodarczej, jak również zarzuciła nie uzyskanie wyjaśnień – odnośnie kwestionowanego zakupu – u sprzedawcy firmy "B". Prócz tego zwrócono uwagę, że organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji – w przeciwieństwie do Urzędu Skarbowego – nie kwestionuje przydatności "banku informacji" dla prowadzenia transakcji z Firmą F G. Ż. s.c. w W. W kwestii uchybień proceduralnych zwrócono uwagę na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zagadnień związanych ze sporządzaniem i doręczaniem stronie protokołów z przeprowadzanych dowodów, a mianowicie zignorowania wniosku Spółki o doręczenie czytelnych protokołów z przeprowadzonego przez Urząd Skarbowy dowodu z dokumentów ("banku informacji").

Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jedynie dodatkowo podkreśla, iż wbrew wywodom skargi, nigdy nie potwierdzała przydatności spornego "banku informacji" dla transakcji dokonywanych z Firmą F G. Ż. s.c. w W.

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi nie narusza przepisów prawa.

Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

Kwestia sporna w rozważanej sprawie wprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy zasadnie organy podatkowe odmówiły skarżącej Spółce prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w kwocie 17.160 zł wynikający z f-ry VAT

Nr [...] z dnia 31 XII 1998 r., dokumentującej zakup "usługi zgodnie z umową".

Otóż jak trafnie podkreśla Izba, podstawową konstrukcją podatku od towarów i usług, wyrażoną w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług... jest prawo każdego podatnika tego podatku do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

W ściśle jednak przez ustawodawcę określonych przypadkach, prawo to podlega istotnym ograniczeniom, co powoduje, iż mimo uiszczenia przez podatnika przy nabyciu towarów i usług kwot podatku – nie ma on prawa do zmniejszenia własnego podatku należnego o podatek naliczony. Przypadek taki określony jest m.in. w art. 25 cyt.w. ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym to przepisem obniżenia kwoty podatku należnego lub zwrotu podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym.

Stosownie zaś do art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 106, poz. 482 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16

ust. 1 ustawy. Powyższe oznacza, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, iż podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mają możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów ich uzyskania, z wyjątkiem enumeratywnie wyliczonych w art. 16 ust. 1, pod tym jednak warunkiem, iż mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

Organy podatkowe są natomiast upoważnione do prowadzenia postępowania, którego celem jest weryfikacja wydatków kwalifikowanych jako koszty uzyskania przychodu.

W związku z tym organy podatkowe mogą żądać wyjaśnień i dokumentów potwierdzających nie tylko sam fakt poniesienia zakwestionowanego wydatku, ale i jego związku z przychodem, a następnie władne są dokonać oceny, czy okoliczności sprawy pozwalają na zakwalifikowanie danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu.

Z akt sprawy wynika, że w miesiącu grudniu 1998 r. skarżąca Spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego z ww. faktury VAT wystawionej przez firmę "B" – A. G. w T., ul. [...], na której jako przedmiot sprzedaży wskazano "usługę zgodnie z umową", nie precyzując charakteru tego zakupu.

W ocenie sądu Izba analizując dokumenty składające się na "bank informacji" firmy "B", w aspekcie transakcji sprzedaży towarów dokonanych w badanym okresie przez Spółkę, prawidłowo wywiodła, że informacje o firmach i cenach towarów wynikające z zakupionych materiałów nie uzasadniają twierdzenia Spółki, iż doprowadziły one do zawarcia wskazanych przez nią w piśmie z dnia 28 czerwca 2000 r. transakcji handlowych.

Zasadność powyższego wniosku znajduje dodatkowe potwierdzenie jeśli się zważy powiązania Spółki, poprzez osobę Prezesa i zarazem jedynego jej udziałowca, z firmą "B" w T., której właścicielem również jest p. G. W konsekwencji nie sposób podzielić wywodu skargi, iż dopiero materiały zawarte w "banku informacji" umożliwiły nawiązanie powoływanych kontaktów handlowych, skoro pan G. prowadząc działalność gospodarczą w ramach wskazanych podmiotów, cały czas taką wiedzę posiadał i mógł ją wykorzystywać w obu firmach.

Ponadto z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, że powoływana przez skarżącą Spółkę transakcja sprzedaży cukru i mąki do "C" G. W. A. w P., miała miejsce w dniu 30 października 1998 r., a więc jeszcze przed datą nabycia spornego "banku informacji" (31 grudnia 1998 r.). Oznacza to, jak trafnie zauważa Izba, że Spółka posiadała kontakty handlowe ze wskazanym podmiotem już przed dniem kwestionowanego zakupu. Analogiczna sytuacja występowała również w przypadku powoływanych operacji gospodarczych z firmami D i PW E oraz F G. Ż. s.c. w W.

W związku z powyższym zasadnie zakwestionowano odliczenie przez Spółkę w miesiącu grudniu 1998 r. podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej przez "B" – A. G. w T., dokumentującej wydatek nie posiadający związku z osiągniętym przychodem i zmniejszył w zaskarżonej decyzji podatek naliczony za wskazany okres rozliczeniowy.

Za niezasadne uznać należy również zarzuty dotyczące strony proceduralnej prowadzonego postępowania podatkowego. Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe kierowały się zasadami wynikającymi z obowiązujących w tym zakresie przepisów Ordynacji podatkowej, podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych zebrano wyczerpujący materiał dowodowy, zaś zarówno w sporządzanych protokołach, jak i w zaskarżonej decyzji dokonano prawidłowej jego oceny, przedstawiając pełne uzasadnienie faktyczne i prawne zajętego stanowiska. W prowadzonym postępowaniu kontrolnym zapewniono Spółce możliwość czynnego w nim udziału oraz składania wyjaśnień i zastrzeżeń.

Jako nieuzasadniony należy również uznać zarzut Spółki o zignorowaniu jej wniosku o doręczenie czytelnych protokołów spisywanych przez pracowników Urzędu Skarbowego w trakcie czynności z przeprowadzania dowodu z dokumentów – "banku informacji" firmy "B". Przede wszystkim wskazać należy, na co trafnie zwraca uwagę Izba, że wniosek Spółki został złożony w dniu 8 sierpnia 2000 r. i nie dotyczył ponownego doręczenia protokołów z omawianych czynności, które miały miejsce w okresie od 23 do 25 i od 28 do 30 sierpnia 2000 r. lecz związany był z wcześniejszymi protokołami, spisywanymi z poszczególnych czynności kontrolnych. Izba zatem zasadnie podkreśla, że organ podatkowy nie był zobligowany do ponownego doręczenia tych protokołów, jako że – wbrew stanowisku skarżącej Spółki – były one sporządzone w sposób czytelny, umożliwiający zapoznanie się z treścią w nich zawartą.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez Urząd Skarbowy art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że w tej kwestii wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zostały szczegółowo przedstawione w zawiadomieniu Izby Skarbowej z dnia 11 lutego 2000 r. Nr [...].

W tym miejscu dodatkowo wypada zauważyć, że wydatek udokumentowany analizowaną fakturą VAT Nr [...] z dnia 31 grudnia 1998 r. nie został uznany za koszt uzyskania przychodu 1998 r., co znalazło wyraz w prawomocnej decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 13 września 2000 r. Nr [...] w przedmiocie określenia "A" Spółce z o.o. w T. zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r., zaległości podatkowej w tym podatku oraz odsetek za zwłokę.

Skargę na postanowienie Izby Skarbowej z dnia 5 grudnia 2000 r.

Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Urzędu Skarbowego– Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie I SA/Gd 52/01 oddalił.

Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec

jak w wyroku.