Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 166/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 25 marca 2021 r. A. D. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B. D. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. G. z dnia 30 stycznia 2020 r., zaliczające matkę strony do znacznego stopnia niepełnosprawności od 14 stycznia 2020 r. oraz stwierdzające konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 15 maja 2021 r. nr [...] Wójt Gminy J. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność matki powstała w wieku 89 lat, zatem nie została spełniona jedna z przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 6 września 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji winien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające odnośnie możliwości sprawowania opieki nad matką przez brata wnioskodawczyni R. D. W aktach sprawy brak jest też dokumentu wskazującego, w związku z jakimi niedomaganiami osoba niepełnosprawna wymaga pomocy i opieki według stanu na dzień złożenia wniosku. Nie udokumentowano bowiem stanu zdrowia matki po przebytym udarze w 2018 r. Nie wyjaśniono też z kim strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i kto udzielał stronie pomocy w opiece nad matką, gdy strona pracowała zawodowo w urzędzie gminy do końca marca 2019 r. oraz prowadziła gospodarstwo rolne do 11 marca 2021 r. W sprawie zabrakło też jakichkolwiek ustaleń co do istnienia związku przyczynowo – skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką oraz zakresu sprawowanej opieki.

Decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...] Wójt Gminy J. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że wykonywane przez stronę czynności związane z utrzymaniem czystości w domu i robieniem zakupów dotyczą zarówno wnioskodawczyni, jak i jej matki. Poza tym wspólnie zamieszkujący z nimi brat wnioskodawczyni jest w stanie podać matce wcześniej przyrządzony posiłek, a matka jest w stanie samodzielnie go spożyć. Zgodnie z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, brat wnioskodawczyni może podjąć pracę w warunkach chronionych, dostosowaną do rodzaju schorzenia. Może więc pełnić opiekę nad matką w ograniczonym zakresie. Opieka może mieć charakter naprzemienny. Ponadto wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu w KRUS, a więc jest traktowana jako osoba pracująca w gospodarstwie rolnym. Organ pierwszej instancji zaznaczył również, że nie została spełniona jedna z przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Strona zarzuciła również naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej nie miało miejsca w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności. Ponadto przepisy ustawy nie uzależniają otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką, co wiążę się z rezygnacją z zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.

Według SKO, negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest fakt podlegania ubezpieczeniu w KRUS, ale prowadzenie gospodarstwa rolnego. Natomiast strona zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. W niniejszej sprawie nie występuje jednak związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a wykonywaną przez nią opieką nad matką. Strona zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 11 marca 2021 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 30 stycznia 2020 r. Poza tym matka strony przebyła udar w 2018 r., a strona pracowała w urzędzie gminy do końca marca 2019 r. i prowadziła gospodarstwo rolne do 11 marca 2021 r. Wskazuje to na pomoc pozostałych domowników w opiece nad matką strony.

Strona nie dostarczyła również dokumentu wskazującego, w związku z jakimi niedomaganiami osoba niepełnosprawna wymaga pomocy i opieki według stanu na dzień złożenia wniosku, tj. 25 marca 2021 r. Wskazywany przez stronę zakres opieki polega raczej na udzielaniu pomocy i wsparcia osobie w starszym wieku, natomiast nie wiąże się głównie z czynnościami, których osoba niepełnosprawna nie jest w stanie wykonać. Opieka nad rodzicem w związku z chorobą lub podeszłym wiekiem jest rzeczą naturalną i obowiązkiem każdego dziecka. Strona nie wykazała, aby matka wymagała stałej, całodziennej obecności i pomocy drugiej osoby, jak też, aby strona wykonywała czynności ściśle dotyczące osoby niepełnosprawnej. Matka strony porusza się przy pomocy balkonika, samodzielnie spożywa posiłki i leki, jest świadoma, nie wymaga zabiegów leczniczych i pielęgnacyjnych związanych ściśle z jej osobą. Wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych, ubieraniu się, spożywaniu posiłków i kontaktach z lekarzami. Czynności wykonywane przez stronę stanowią w znacznej części zwykłe czynności dnia codziennego.

Opiekę nad matką winien sprawować, przynajmniej w pewnym zakresie, również brat strony. Z dokumentacji medycznej nie wynika, aby był niezdolny do sprawowania opieki nad matką. Może przygotowywać i podawać matce posiłki, mierzyć ciśnienie, asystować przy poruszaniu się, wykupywać leki, ponieważ jego stan zdrowia nie wyklucza możliwości wykonywania tego rodzaju czynności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Nie sposób bowiem przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę, to nie można mówić o opiece stałej i długoterminowe w rozumieniu art. 17 ust. ustawy. Chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta osoba z uwagi na stopień niepełnosprawności nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką rzeczywiście uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia.

Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.

Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojej matki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnosprawną matką (90 lat). Matka skarżącej cierpi na miażdżycę, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedosłuch, a w grudniu 2018 r. przeszła udar mózgu niedokrwienny z niedowładem kończyn lewych i porusza się po mieszkaniu z pomocą balkonika. Wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. W orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 30 stycznia 2020 r. stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 stycznia 2020 r. W trakcie przesłuchania w dniach 22 kwietnia 2021 r. i 21 września 2021 r. skarżąca wyjaśniła, że opiekę nad matką sprawuje od 4 grudnia 2018 r. (od czasu udaru matki). W związku ze sprawowaną opieką rano o godzinie 8.00 szykuje i podaje matce śniadanie i leki, prowadzi mamę do toalety, pomaga w porannej toalecie i ubieraniu się, dokonuje pomiaru ciśnienia, o godzinie 11.00 podaje matce drugie śniadanie, o godzinie 14.00 podaje matce obiad, o godzinie 16.30 podaje podwieczorek, a o godzinie 19.30 podaje kolację i leki, mierzy ciśnienie, pomaga w wieczornej toalecie. Od sierpnia 2021 r. zakłada mamie na noc pampersy. Sprawowanie opieki w powyższym zakresie potwierdził wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 29 września 2021 r. Poza tym skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe (sprząta, pierze, gotuje, robi zakupy, pali w piecu), umawia wizyty lekarskie, wykupuje matce leki.

Skarżąca wyjaśniła też od kwietnia 2016 r. do 11 marca 2021 r. pracowała w gospodarstwie rolnym, a od sierpnia 2018 r. do marca 2019 r. pracowała w urzędzie gminy na stanowisku pracownika administracyjnego w innej miejscowości (stosunek pracy został rozwiązany wskutek wypowiedzenia umowy przez pracodawcę). Wskazała też, że w wyjątkowych okolicznościach w opiece nad matką pomaga brat oraz jej syn.

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca zasadniczo nie wykonuje bowiem czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą niepełnosprawnej matki. Opieka nad matką ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej (prowadzenie do toalety, pomoc przy porannej i wieczornej toalecie) i ubieraniu się, podawaniu posiłków, przy czym matka samodzielnie spożywa przygotowane przez córkę posiłki. Jest osobą chodzącą, pomimo konieczności pomocy drugiej osoby lub korzystania z balkonika przy chodzeniu po mieszkaniu. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie, pranie, palenie w piecu) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.

Jak przyznała skarżąca, w trakcie sprawowania opieki nad matką skarżąca pracowała zawodowo w gospodarstwie rolnym i w urzędzie gminy na stanowisku administracyjnymi i potrafiła pogodzić te aktywności. Jak wyjaśniła skarżąca, opiekę nad matką sprawuje od grudnia 2018 r., a w okresie od sierpnia 2018 r. do marca 2019 r. pracowała w urzędzie gminy oraz od kwietnia 2016 r. do 11 marca 2021 r. prowadziła i pracowała w gospodarstwie rolnym. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że brat i syn jedynie sporadycznie pomagali w opiece nad matką. Równocześnie strona nie przedłożyła dowodów odnośnie pogorszenia stanu zdrowia matki.

Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad matką przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia.

Należy również zauważyć, że także brat skarżącej, posiadający umiarkowany stopień niepełnosprawności ([...]) obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki. W dalszej kolejności obowiązkiem alimentacyjnym wobec babki obciążony jest także dorosły syn skarżące, zamieszkujący pod tym samym adresem, co skarżąca i jej matka. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, istnieje możliwość sprawowania przez rodzinę "naprzemiennej" opieki nad matką i babką.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką.

Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.