Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1181/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 144, art. 141 par. 2, art. 42, art. 41 par. 1 i 2, art. 63 par. 2, art. 43, art. 44 par. 3 i 4, art. 9, art. 149 par. 2 i 3, art. 10 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200, art. 152, art. 232 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. K., L. K., R.K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. nakazuje ściągnąć od D. K., L. K., R. K. na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem brakującej części kwoty wpisu sądowego od skargi, III. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

W dniu 17 maja 2010 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. wpłynęło pismo D. K., opatrzone datą 15 maja 2010 r., w którym wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2005r. nr [...].

Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. zawiadomił wnioskodawcę oraz R. K., R. G., U. S.-Z. i L. Z., iż sprawa z wniosku D. K. o wznowienie postępowania nie została do tej pory załatwiona i wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 20 maja 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2005r. nr [...].

Korespondencja zawierająca powyższe postanowienie, przesłana do D. K., R. K. oraz L. K. została zwrócona przez pocztę z uwagi niepodjęcie jej przez adresatów w terminie, mimo stosownego zawiadomienia.

W dniu 28 czerwca 2011 r. R. K. odebrał osobiście w siedzibie organu kserokopię postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. a następnie w dniu 29 czerwca 2011 r. złożył pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" wskazując na naruszenia przepisów postępowania, do których doszło przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] 2011 r. R. K. zarzucił, iż organ przesłał ww. postanowienie D. K. na niewłaściwy adres a ponadto nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu wznowieniowym wszystkich stron, w szczególności L. K. oraz U. S.-Z.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. pismo R. K. z dnia 29 czerwca 2011 r. potraktował jako zażalenie na postanowienia z dnia [...]2011 r. i przesłał je do organu II instancji w dniu 2 sierpnia 2011 r.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2011 r. L. K. wnosiła zażalenie na postanowienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr [...] podnosząc, iż jest stroną postępowania a mimo to organ I instancji pominął ją przy zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu zainicjowanym wnioskiem D. K. z dnia 15 maja 2010 r. a jedynie przesłał jej akt rozstrzygający sprawę, którego nie odebrała z uwagi na przebywanie poza miejscem zamieszkania. Organ przed wydaniem postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postanowienia winien był ustalić interes prawny wszystkich stron, których dotyczyć ma proces administracyjny. Strona podniosła także, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane chociaż organ nie posiadał kompletnych akt sprawy.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2011 r. zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr [...] wniósł D. K. podnosząc, iż do chwili złożenia zażalenia nie otrzymał zaskarżonego postanowienia, a jedynie informację o jego wydaniu. D. K. zauważył, iż w kierowanej do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skardze z dnia 11 marca 2011 r. na bezczynność organu I instancji, zawarł informację o swoim aktualnym adresie zamieszkania, a zatem spełnił wynikający z art. 41 § 1 kpa obowiązek zawiadomienia organu o zmianie swojego adresu zamieszkania i odbioru korespondencji. Strona podniosła także, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane chociaż organ nie posiadał kompletnych akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażaleń przez R. K., L. K. oraz D. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr [...].

Organ stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało przesłane skarżącym i jak wynika z adnotacji widniejących na zwróconych przesyłkach zawierających to postanowienie, nie zostały one podjęte w terminie. W sprawie zastosowanie znalazło tzw. "doręczenie zastępcze" określone w art. 44 K.p.a.. Dalej Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, iż zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem ostateczny termin do wniesienia zażaleń przez R. K., L. K. oraz dla D. K. upłynął w dniu 14 czerwca 2011 r.

Organ stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo przesłane D. K. na adres wskazany w jego wniosku o wznowienie postępowania z dnia 15 maja 2010 r. Pismo z dnia 11 marca 2011 r. kierowane do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dotyczyło innego postępowania i tym samym zawarta w nim informacja o zmianie adresu dla korespondencji nie dotyczyła postępowania dot. wznowienia postępowania administracyjnego. Organ wskazał jednocześnie, że D. K. pod adresem ul. W. [...] w P. odbierał korespondencje zawierającą pisma z dnia 8 czerwca 2010 r. oraz 19 kwietnia 2011 r. co świadczy, iż adres ten był adresem korespondencyjnym w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p..

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż w przypadku postanowienia o wznowieniu przez organ postępowania administracyjnego, organ postanowieniem zawiadamia o wszczęciu postępowania, w tym przypadku o wznowieniu postępowania administracyjnego, poucza między innymi strony, ich przedstawicieli jak i pełnomocników o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu. W niniejszej sprawie takowe postanowienie nie zostało wystosowane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., ponieważ na podstawie art. 149 § 3 Kpa organ I instancji odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2005 r., nr [...]. Natomiast postanowienie wydawane w trybie art. 149 § 3 Kpa, nie jest poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów wskazanych w zażaleniach L. K., jak i R. K. organ II instancji stwierdził, iż przesyłki skierowane do ww. zostały prawidłowo zaadresowane, a nie podjęte przez skarżących w wyznaczonym terminie. W ocenie organu nawet gdyby przyjąć, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. wadliwie doręczył zaskarżone postanowienie , to zgodnie z obowiązującym orzecznictwem również należałoby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a stronie, której nie doręczono postanowienia przysługiwałby wniosek o wznowienia postępowania.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi D. K., L. K. oraz R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

D. K. podniósł, iż nie otrzymał skarżonego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z [...] 2011 r. [...] z powodu niewłaściwego zaadresowania go przez organ, co skutkowało brakiem możliwości zapoznania się z tym orzeczeniem i złożenia ewentualnego zażalenia na wydane postanowienie. Wskazał, że kierowana do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. skarga, z dnia 11 marca 2011 r. w przedmiocie bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., w związku ze złożonym wnioskiem z dnia 15 maja 2010 r. zawierała szczególną adnotację z prośbą o zwrócenie uwagi na zmianę adresu zamieszkania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. został z tą skargą, dotyczącą niniejszego postępowania zaznajomiony, wobec czego uzyskał aktualne informacje o miejscu do kierowania korespondencji. Tym samym, zdaniem skarżącego, wypełnił on obowiązek zawiadomienia organu o zmianie swojego adresu zamieszkania. Ponadto podniósł, iż R. K. w dniu 26 i 29 kwietnia 2011 r. informował telefonicznie pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o aktualnym adresie D. K..

Dalej D. K. stwierdził, iż o wydanym postanowieniu PINB z dnia [...] 2011 r. [...] organ poinformował go pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r., lecz przedmiotowego postanowienia do pisma nie załączono. Niewłaściwie dostarczona decyzja nie rozpoczyna biegu terminów procesowych. Uznanie pisma (decyzji, postanowienia) za doręczone ma ogromne znaczenie w postępowaniu administracyjnym, np. stanowi początek biegu terminów procesowych. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że wykazanie zawarte w rozstrzygnięciu sprawy Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dotyczące uchybienia terminu do złożenia zażalenia przez D. K., jest chybione.

L. K. zarzuciła, iż nie została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu i tym samym uniemożliwiono jej udział w tym postępowaniu. Skarżąca podniosła, iż o prowadzonym postępowaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wniosku D. K. z dnia 15 maja 2010 r. i wydanym postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011r. nr [...], została dopiero poinformowana w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 sierpnia 2011 r.

R. K. zarzucił organowi II instancji rażące naruszenie prawa poprzez wydanie w jednej sprawie dwóch odmiennych rozstrzygnięć. W pierwszym z nich, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wykazał, że po rozpatrzeniu zażalenia R. K. uznaje je za nieuzasadnione, a w drugim postanowieniu z 20 października 2011 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu przez R. K. do wniesienia zażalenia.

R. K. nie zgodził się z stanowiskiem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jakoby uchybił terminowi do złożenia zażalenia. Wskazał, iż zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2011 r. znak [...] otrzymał w dniu 28 czerwca 2011 r. i z tą datą wydany akt administracyjny został wprowadzony do obiegu prawnego. Jego zażalenie na powyższe postanowienie wpłynęło 29 czerwca 2011 r., wobec czego termin do złożenia zażalenia został zachowany.

Skarżący zarzucił, iż organ II instancji nie odniósł się do jego zarzutów dotyczących niedostarczenia i niezaznajomienia D. K. z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr sprawy [...] oraz wadliwego ustalenia stron niniejszego postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponadto organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2005 r. oraz decyzji Starosty P. z dnia [...] 1999 r. nr [...]

Skarżący zarzucili również rażące naruszenie przepisów postępowania przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku z wydaniem skarżonego postanowienia, bez oparcia o akta sprawy, których organ odwoławczy w czasie procedowania nie posiadał. Zaznaczenia wymaga, że decyzja (postanowienie) może być wydana dopiero po upływie terminu wyznaczonego stronom do zapoznania się z kompletem materiałów, a takich do wglądu brakowało. Również postępowanie kończące się wydaniem skarżonego postanowienia z dnia 20 maja 2011 r. odbyło się również bez oparcia o akta sprawy.

Skarżący ponadto wskazali, że pozwolenie na użytkowanie obiektu, o którym mowa w sprawie, stanowi aktualny przedmiot rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. VII SA/Wa 1540/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2010 r. znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pozwolenia na użytkowanie omawianego obiektu, oddalił skargę. Od powyższego wyroku wywiedziona została przez R. K. skarga kasacyjna, zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. II OSK 1280/11, która to skarga do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie nie została jeszcze rozpoznana. Zdaniem skarżących, wobec tego, że niniejsze postępowanie toczyło się w tożsamej sprawie - użytkowania przedmiotowego obiektu warsztatowego, obowiązkiem organów budowlanych było zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawieszenie niniejszego postępowania, do czasu rozstrzygnięcia ww. sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż z uwagi na uchybie przez skarżących terminu do wniesienia zażalenia nie mógł odnieść się do zarzutów podniesionych w tych zażaleniach. Dalej organ podniósł, iż D. K. nigdy nie poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. o zmianie adresu, a adresowana do niego wcześniej korespondencja była odbierana pod adresem ul. W. [...] w P.. Nadto w aktach sprawy brak jakiejkolwiek informacji na temat rozmowy telefonicznej jaka została przeprowadzona z R. K. w dniach 26 i 29 kwietnia 2011 r. Brak również umocowania R. K. do składania oświadczeń w imieniu D. K. i reprezentowania go w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Organ podniósł także, iż R. i L. K. nie poinformowali organu o planowanej nieobecności pod adresem ich zamieszkania w terminie 18 maja 2011 r – 9 czerwca 2011 r. nie złożyli także wniosku o przywrócenie termin do wniesienia zażalenia ani nie uprawdopodobnili faktu przebywania po za miejscem zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 152, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej jako: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 P.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2011 r. stwierdzające, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej "K.p.a.", iż zażalenia R. K., D. K. i L. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr [...], zostały wniesione z uchybieniem terminu.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż skarga na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] 2011 r. nr [...] została rozpoznana w odrębnym postępowaniu administracyjnym (sygn. akt II SA/Po 50/12).

W rozpoznawanej sprawie pierwszorzędną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia, było określenie, czy i w jakiej dacie doszło do, skutecznego w aspekcie prawnym, doręczenia skarżącym postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]2005r. nr [...].

Ustalenie prawidłowości doręczenia postanowienia ma doniosłe znaczenie prawne, gdyż związane są z nim skutki materialne i procesowe. Termin do złożenia zażalenia biegnie bowiem dla strony od daty prawidłowego doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji. Ma więc istotne znaczenie dla ustalenia, czy zażalenie na to postanowienie zostało wniesione w ustawowym terminie.

Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Generalną zasadą doręczania pism osobom fizycznym, wynikającą z art. 42 Kpa, jest doręczenie korespondencji bezpośrednio do rąk adresata w mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1), a także w lokalu organu administracji publicznej (§ 2) bądź w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Jest to tzw. doręczenie właściwe. Zauważyć trzeba, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "mieszkanie" oznacza miejsce, gdzie osoba fizyczna faktycznie zamieszkuje. Okoliczność ta musi być każdorazowo znana organowi prowadzącemu postępowanie, aby możliwe było doręczenie urzędowej korespondencji przede wszystkim bezpośrednio do rąk adresata. Zapewnieniu tego warunku służy unormowanie zawarte w art. 41 § 1 K.p.a., zawierające obowiązek stron oraz ich przedstawicieli i pełnomocników, zawiadamiania organu w toku postępowania, o każdej zmianie swego adresu, natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu, w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Ponadto, przepis art. 63 § 2 K.p.a. ustanawia wymóg wskazania swego adresu przez stronę składającą podanie. W świetle art. 63 § 2 i 41 § 1 K.p.a. adresem strony jest miejsce, gdzie strona faktycznie przebywa i w którym będzie możliwe, zgodnie z jej wolą, doręczenie pism urzędowych do niej adresowanych.

Poza doręczeniem właściwym, ustawodawca przewidział ponadto inne formy doręczenia pism, mające charakter uzupełniający, w tym określone w art. 43 K.p.a. doręczenie zastępcze, tj. w przypadku nieobecności adresata, do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Natomiast na zasadzie art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Równocześnie, w myśl § 2 omawianego przepisu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie, zgodnie z art. 44 § 3 K.p.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Stosownie do art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ostatnio powołany przepis ustanawia tzw. fikcję prawną doręczenia.

Trzeba podkreślić, iż skuteczność doręczenia przesyłki we wskazany w art. 44 K.p.a. sposób należy oceniać w ścisłym powiązaniu z art. 41 § 1 K.p.a., który nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 K.p.a.).

W świetle utrwalonego orzecznictwa zastosowanie art. 41 K.p.a. przepisu jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku w nim normowanego. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9 K.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi naruszenie prawa. Należy stwierdzić, że obowiązkiem organu jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41 K.p.a. W orzecznictwie i doktrynie dominuje bowiem pogląd, iż wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99, LEX nr 49299, z, oraz z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1369/05, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl a także oraz J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 249).

Należy także wyjaśnić, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Wymaga on od organu wstępnego zbadania czy wystąpiły przesłanki do wznowienia. Z art. 149 K.p.a. wynika bowiem, że wniosek ten może zostać załatwiony w dwojaki sposób - organ może odmówić wznowienia postępowania wydajać postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 3 K.p.a., albo wznowić je postanowieniem wskazanym w art. 149 § 2 K.p.a.

Czynności organu następujące wskutek otrzymania wniosku o wznowienie mają na celu zbadanie czy istnieją podstawy do wydania postanowienia o wznowieniu, czy też istnieją przeszkody, które uniemożliwiają wznowienie powodując wydanie decyzji o odmowie. W ramach czynności wstępnych organ bada czy istnieją przesłanki podmiotowe, przedmiotowe i dotyczące terminu, ale nie są to czynności procesowe postępowania administracyjnego. Postanowienie o wznowieniu postępowania, wobec braku przeszkód nie kończy procedury wznowieniowej, ale dopiero ją wszczyna i to postanowienie organ jest obowiązany doręczyć wszystkim stronom postępowania, aby ich prawa procesowe, gwarantowane art. 10 § 1 K.p.a. nie zostały naruszone. Natomiast postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zamyka drogę do podjęcia ww. postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, co powoduje, że organ administracji żadnych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym nie podejmuje i nie załatwia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Rozstrzygnięcie co do istoty zapada bowiem dopiero po wznowieniu postępowania na podstawie art. 151 K.p.a.

W tym miejscu Sąd zważył, iż podziela pogląd wyrażony w znacznej części orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz w doktrynie, iż zakończenie czynności organu - wywołanych wnioskiem o wznowienie postępowania - postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania dotyczy tylko interesu prawnego podmiotu występującego z tym wnioskiem i to przede wszystkim tej stronie winno być doręczone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Nie jest błędem doręczenie przez organ postanowienia w tym przedmiocie także innym stronom postępowania, którego wznowienia domagał się wnioskodawca, jednak niedokonanie tej czynności przez organ, nie powoduje naruszenia praw tych osób przewidzianych art. 10 § 1 K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2007 r. o sygn. akt I OSK 1489/06, z dnia 5 października 2007 r. o sygn. akt I OSK 1390/06 i sygn. akt I OSK 1406/06 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 576 oraz M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do art.149 kodeksu postępowania administracyjnego opubl. LEX/El. 2012 )

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż skarga w części dotyczącej D. K. jest zasadna. Nie można bowiem podzielić stanowiska organu II instancji, iż w stosunku do D. K. doszło do tzw. doręczenia zastępczego postanowienia organu I instancji z dnia [...] 2011 r. D. K. uprawdopodobnił dostatecznie, powołując się na swoje pismo – skargę z dnia 11 marca 2011 r. do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż po złożeniu wniosku o wznowie postępowania zmienił swój adres do doręczeń. Istotnie, jak podnosi organ, nie zawiadomił o tym fakcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, lecz nie można zarzucić mu niewywiązania się z obowiązku określonego w art. 41 § 1 K.p.a. Obowiązek ten ciąży niewątpliwie na stronie dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego, a takowe nie zostało wszczęte – organ przez ponad rok nie wydał postanowienia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego (wznowieniowego). Ponadto organ mimo skierowania do strony zawiadomienia z dnia 19 kwietnia 2011 r. o wskazaniu nowego terminu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania, nie zawarł w nim pouczenia o obowiązku wynikającym z art. 41 K.p.a. Tym samym Sąd podziela zarzut skarżącego D. K., iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania, nie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nieistotna jest także okoliczność, iż postanowienie z [...] 2011 r. zostało skutecznie doręczone innym stronom postępowania, którego wznowienia domagał się D. K.. Jak już wskazano powyżej organ nie miał obowiązku doręczania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania innym osobom niż wnioskodawca. To od ustalenia czy rozstrzygniecie to doręczono skutecznie wnioskodawcy – tutaj. D. K. u zależy stwierdzenie czy wywołuje ono skutki w strefie prawa procesowego – czy rozpoczął w stosunku do wnioskodawcy bieg terminu do wniesienia zażalenia.

Skoro postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]2011 r. o odmowie wznowienia postępowania nie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy, to brak jest podstaw do ustalenia, iż wobec niego rozpoczął bieg termin do złożenia zażalenia, a tym samym postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia przez D. K. terminu do wniesienia zażalenia jest wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Na organie pierwszej instancji spoczywa więc nadal obowiązek prawidłowego doręczenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, który otworzy bieg terminu do wniesienia odwołania do organu drugiej instancji i umożliwi skarżącemu skorzystanie z tego prawa.

Sąd nie podziela natomiast zarzutów podniesionych w skardze przez R. i L. K. Należy powtórzyć, iż organ I instancji nie miał obowiązku przesyłania im postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Od nich nie pochodził bowiem wniosek o wznowienie postępowania i postępowanie to nie zostało ostatecznie wznowione. Nie może być zatem mowy o jakimkolwiek naruszeniu ich interesu prawnego polegającego na pominięciu ich we wznowionym postępowaniu administracyjnym, skoro postępowanie te nie zostało wznowione – nie zostało wszczęte postępowanie w trybie nadzwyczajnym.

Trzeba w tym miejscu zauważyć, iż warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy jest stwierdzenie, że odwołanie (zażalenie) w sprawie jest dopuszczalne, a nadto, że zachowany został termin do jego wniesienia. Przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać w postępowaniu wstępnym, czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne dla takiej oceny. Należy także zauważyć, iż inne są przyczyny stwierdzania niedopuszczalności zażalenia, a inne stwierdzania uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa w związku z art. 144 kpa zażalenie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że zażalenie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa.

Jak wskazano powyżej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wznowienia postępowania z dnia [...] 2011 r. było wydane w związku z wnioskiem D.K. i to jedynie D.K. posiadał interes prawny do złożenia zażalenia na to postanowienie. Interesu takiego nie posiadali natomiast R. i L. K., jakkolwiek Sąd nie neguje posiadanego przez nich interesu faktycznego.

Tym samym organ II instancji winien był orzec o niedopuszczalności zażaleń wniesionych przez R. K. i L. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2011 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] 2005r. nr [...]

Odnosząc się do podniesionego w skardze przez R. K. zarzutu rażącego naruszenia prawa przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego polegającego na wydaniu dwóch postanowień z dnia [...] 2011 r. oraz 20 października 2011 r. dotyczących tego samego zażalenia należy zauważyć, iż postanowienie organu II instancji z dnia [...] 2011 r. dotyczyło zażalenia R. K. z dnia [...] 2011 r. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. polegającego na nierozpoznaniu "wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy" R. K. z dnia 29 czerwca 2011 r. Postanowienie to nie stanowiło natomiast rozstrzygnięcia w sprawie zażalenia na postanowienie z dnia [...] 2011 r. Zatem nietrafny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez wydanie przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dwóch odrębnych rozstrzygnięć dotyczących zażalenia R. K. na postanowienia [...] 2011 r. Jak wcześniej wspomniano, skarga na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 września 2011 r. była przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponowne rozpatrując sprawę winien zastosować się do wytycznych wskazanych w niniejszym uzasadnieniu stosowanie do treści art. 153 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia oparto o przepis art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Nakazując ściągnięcie od skarżących na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł tytułem braku części kwoty wpisu sądowego od skargi, Sąd miał na względzie treść art. 223 § 2 P.p.s.a. zgodnie, z którym jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. Rozpatrywana skarga dotyczyła postanowienia wydanego w trybie wznowienia postępowania administracyjnego i tym samym podlegała wpisowi sądowemu w wysokości 200 zł na podstawie § 2 ust 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz.2193). Natomiast jak wynika z akt sprawy skarżący uiścili wpis sądowy w wysokości 100,- zł co czyniło zasadnym umieszczenie w wyroku Sądu nakazu ściągnięcia od skarżących kwoty 100 zł tytułem brakującej części kwoty wpisu sądowego od skargi.