Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 68/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2014r. Nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267, ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku I. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2014r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość położoną we wsi T., gm. K., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętą księgą wieczystą nr [...], stanowiącą własność T. P. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...], uchylającej ww. decyzję z dnia [...].03.1976r. w pkt. 1 i jednocześnie ustalającej odszkodowanie za ww. nieruchomość oraz utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...].03.1976r. w zakresie pkt 2 i 3.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zarządzeniem nr [...] z dnia [...].03.1975r., opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].05.1975 r. Nr [...], poz. [...], Naczelnik Powiatu w S. ustalił granice terenu budowlanego przejmowanego na własność Państwa poprzez wskazanie nieruchomości położonej we wsi T., gmina K., obejmującej część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność T. P. Powyższe zarządzenie zostało wydane na podstawie przepisów art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z późn. zm.).

Decyzją z dnia [...].03.1976 r. nr [...] Naczelnik Gminy K. ustalił odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni [...] ha, oznaczoną jako działka nr [...], zapisaną w KW nr [...], w wysokości [...] zł (pkt 1), na rzecz właściciela ww. nieruchomości – T. P. (pkt 2), oraz wskazał, iż odszkodowanie zostanie wypłacone w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji (pkt 3). Z kolei decyzją z dnia [...].08.1976 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję z dnia [...].03.1976 r. nr [...] w zakresie pkt. 1 i orzekł o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość w kwocie [...] zł, utrzymując jednocześnie zaskarżoną decyzję w zakresie pkt. 2 i 3.

Pismem z dnia [...].05.2010r., Pan I. P. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Decyzją z dnia [...].05.2014r. Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpoznaniu w/w wniosku odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość położoną we wsi T., gm. K., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętą księgą wieczystą nr [...], stanowiącą własność T. P. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...], uchylającej ww. decyzję z dnia [...].03.1976r. w pkt. 1 i jednocześnie ustalającej odszkodowanie za ww. nieruchomość oraz utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...].03. 1976r. w zakresie pkt. 2 i 3.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż kwestionowane decyzje nie zawierają wad wskazanych wart. 156 § 1 pkt. 3, 4, 5, 6 i 7 Kpa. Ponadto skoro kwestionowana decyzja z dnia [...].03.1976r. została wydana przez monokratyczny organ administracji państwowej szczebla podstawowego - Naczelnika Gminy K., zaś decyzja rozstrzygająca odwołanie T. P. została wydana przez organ szczebla wojewódzkiego, zatem brak podstaw do stwierdzenia aby doszło do naruszenia przepisów o właściwości. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, aby zaszły przesłanki nieważnościowe wskazane wart. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Analizując kwestionowane rozstrzygnięcie pod kątem wystąpienia naruszeń wskazanych wart. 156 § 1 pkt 2 Kpa Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, iż analiza akt sprawy nie wskazuje aby doszło do naruszeń wskazanych w tym przepisie. Organ nadzoru podniósł, że odszkodowanie za nieruchomość położoną we wsi T., gmina K., obejmującą część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej nr [...], stanowiącą własność T. P., która przeszła na własność Państwa z mocy prawa, w kwestionowanych decyzjach z dnia [...].03. 1976r. oraz z dnia [...].08.1976r., zostało obliczone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z późno zm.), zarządzenia Naczelnika Powiatu w S. nr [...] z dnia [...] lutego 1974r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]), zarządzenia Naczelnika Gminy w K. nr [...] z dnia [...] maja 1976 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]), zatem brak podstaw do uznania aby doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym.

Pismem z dnia 16.06.2014r. P. I. P. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].05.2014r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1 976r. nr [...].

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że przyznane T. P. odszkodowanie nie miało charakteru ekwiwalentnego w stosunku do rzeczywistej wartości przejętej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Ponadto skarżący wskazał, że ustalone kwestionowanymi decyzjami odszkodowanie nie zostało w ogóle wypłacone T. P.

Rozpoznając ponownie sprawę organ wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego, które prowadzone było w trybie nadzoru na podstawie i w granicach art. 156 § l Kpa i nast., niezbędnym było ustalenie czy decyzja, która podlega ww. analizie dotknięta jest jedną z wad wymienionych we wskazanym powyżej art. 156 § 1Kpa i w sytuacji ich wystąpienia stwierdzenie jej nieważności lub w sytuacji wystąpienia przesłanek z § 2 - stwierdzenie naruszenia prawa.

Organ wyjaśnił kwestię rozbieżności, dotyczącej oznaczenia przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, wskazując, że w zarządzeniu Naczelnika Powiatu w S. nr [...] z dnia [...].03.1975r., jest bowiem mowa o przejęciu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zaś w decyzji z dnia [...].03.1976r. nr [...], mówi o przyznaniu odszkodowania za przejętą nieruchomość - działkę nr [...] o pow. [...] ha. Wyżej wymienione rozbieżności zostały rozwiane w piśmie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. z dnia [...].03.2013r., wskazującym, że nieruchomość znajdująca się we władaniu T. P. - działka nr [...] uległa podziałowi na działkę nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona była księga wieczysta nr KW [...], w której jako właściciela w dziale II wpisano Skarb Państwa, na podstawie zarządzenia Naczelnika Powiatu w S. oraz działkę nr [...] o pow. [...] ha.

W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że zarówno decyzja Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...], weszły do obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy ww. decyzje zostały doręczone stronie postępowania – T. P. W aktach sprawy znajduje się odwołanie od decyzji dnia [...].03.1976r. nr [...], które zostało rozpatrzone przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...].08.1976r. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przez wyżej wymienionego decyzji z dnia [...].08.1976r.

Postawę prawną wydania kwestionowanych decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość, część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność T. P., stanowiły przepisy art. 10 ust. 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z późno zm.). W związku z powyższym w dacie orzekania istniała podstawa prawna do wydania kwestionowanych decyzji organu I instancji oraz organu szczebla wojewódzkiego.

Ponadto organ wskazał, że w dniu 01.06.1975r. weszła w życie ustawa z dnia 28 maja 1975r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. z 1975r., nr 16, poz. 91, ze zm.), która znosiła powiaty jako jednostki podziału administracyjnego Państwa (art. 33 ust. 1). Jak wskazano w skarżonej decyzji, w myśl art. 37 ust. 1 ww. ustawy zadania i uprawnienia oraz sprawy indywidualne z zakresu administracji państwowej, należące w myśl dotychczasowych przepisów do powiatowych rad narodowych i powiatowych organów administracji państwowej, przejmują z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 odpowiednie organy stopnia podstawowego. Zgodnie z treścią ust. 4 ww. art. 37 ustawy Rada Ministrów winna była określić w drodze rozporządzenia, jakie zadania i uprawnienia, należące w myśl ustaw i rozporządzeń Rady Ministrów do organów powiatowych wymienionych w ust. l, przejmą odpowiednie organy stopnia wojewódzkiego. Z treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz.U. z 1975r. Nr 17, poz. 94), brak przepisów przekazujących do właściwości wojewodów sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. tym samym organem właściwym w tych sprawach jest właściwy organ terenowej administracji państwowej stopnia podstawowego, którym w myśl art. 49 ust. 2, w związku z art. 49 ust. 1 pkt. 6 z dnia 25 stycznia 1958r. o radach narodowych (Dz.U. 1973r., nr 47, poz. 277, ze zm.) był właściwy miejscowo naczelnik gminy.

Mając powyższe na uwadze organem właściwym w przedmiocie odszkodowania, w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...].03.1976r., stosownie do treści art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r., na obszarze gminy K. był Naczelnik Gminy K. Brak zatem podstaw do stwierdzenia, aby naruszono przepisy o właściwości i spełnienia przesłanki nieważnościowej wskazanej pkt 1 art. 156 § 1 Kpa.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 195 8r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy [tj. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r.].

Jednocześnie w ust. 2 ww. art. 9 ustawy ustawodawca wskazał, że prezydium powiatowej rady narodowej mogło w drodze uchwały ustalić dla obszaru wsi lub określonego obszaru powiatu wyższą stawkę odszkodowania za grunt, niż przewidywały to przepisy o wywłaszczaniu nieruchomości, nie wyżej jednak od przeciętnej ceny rynkowej. Podejmowana w tej sprawie uchwała nie mogła dotyczyć pojedynczych nieruchomości.

Nieruchomość stanowiąca własność T. P. o pow. [...] ha w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. przeszła na własność Państwa z mocy prawa, z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Przejęcie gruntów następowało w stanie wolnym od długów hipotecznych i innych obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych ujawnionych w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów. Przejście ww. nieruchomości na własność Państwa z mocy prawo było następstwem opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].05.1975r. nr [...] pod poz. [...] zarządzenia Naczelnik Powiatu w S. nr [...] z dnia [...].03.1975r., w którym ustalono granice terenu budowlanego przejmowanego na własność Państwa poprzez wskazanie nieruchomości położonej we wsi T., Gmina K., obejmującej część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność T. P.

Minister Infrastruktury i Rozwoju podtrzymuje swe wcześniejsze stanowisko podkreślając, że analiza treści ww. zarządzenia z dnia [...].03.1975r. nie wskazuje, że narusza ono normę prawną sformułowaną w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r.

Tym samym, skoro doszło do przejęcia nieruchomości na rzecz państwa, to istniały podstawy o ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi.

Dla oceny niniejszej sprawy znaczenie ma analiza decyzji organu II instancji, bowiem Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].08.1976r. zmienił kwotę odszkodowania ustaloną w decyzji organu I instancji z dnia [...].03.1976r. nr [...].

Minister Infrastruktury i Rozwoju podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko, że wprawdzie w niekompletnych aktach archiwalnych sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru przez T. P. decyzji organu I instancji, jednak analiza materiału archiwalnego wskazuje, że odwołanie z dnia [...].03.1976r. zostało przez byłego właściciela wniesione w terminie, co potwierdza data sporządzenia odwołania oraz fakt, że organ administracji przystąpił do rozpatrzenia odwołania.

Dokonując ponownej oceny kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...], podkreślić należy, że organ wojewódzki zmienił decyzję Naczelnika Gminy K. w zakresie przyznanej kwoty odszkodowania, które podwyższono o 100% z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Jak zauważono w skarżonej decyzji, przedmiotowa zmiana kwoty odszkodowania była związania z publikacją w Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z 1976r. nr [...] pod poz. [...] zarządzenia Naczelnika Gminy K. nr [...] z dnia [...] maja 1976r. Odszkodowanie ustalone w decyzji organu I instancji zostało ustalone w oparciu o zarządzenie Naczelnika Powiatu w S. nr [...] z dnia [...] lutego 1974r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]). Z godnie z nim we wsi T. kwota bazowa ustalona była w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 marca 1958r. oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, stanowiąca podstawę do obliczenia odszkodowania, została w zarządzeniu z dnia 27 lutego 1974r. podwyższona o 150% (2,5-krotnie), natomiast w drugim zarządzeniu z dnia [...] maja 1976r. kwotę ustaloną w oparciu o ww. ustawę oraz zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974r. organ ustalający odszkodowanie winien zastosować współczynnik 5, czyli powiększyć kwotę odszkodowania pięciokrotnie.

W świetle powyższych ustaleń, zdaniem Ministra , organ II instancji prawidłowo zmienił decyzję Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976 r. poprzez podwyższenie ustalonego odszkodowania o 100%., a więc brak jest podstaw do stwierdzenia aby doszło do naruszenia przepisu art. 9 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. ustawy z dnia 31 styczna 1961r., w tym naruszenia o charakterze rażącym.

Organ podkreślił, że brak pełnych akt archiwalnych dotyczących postępowania odszkodowawczego, w tym przede wszystkim w braku dokumentacji dotyczącej oszacowania wartości nieruchomości, ogranicza w znacznym zakresie szczegółową analizę legalności kontrolowanych decyzji w tym aspekcie. Nie mniej jednak z treści art. 10 ust. ww. ustawy z dnia 31 styczna 1961r. wynika, iż szacowanie nieruchomości rolnych, z których właściciel mógł zebrać plony było szacowaniem uproszczonym wynikającym z prostego przeliczenia obszaru i klasy gruntu przejętej nieruchomości i stawek ujętych w zarządzeniu z dnia 22 stycznia 1974r. oraz współczynnika ustalonego na podstawie art. 9 ust. 2 ww. ustawy.

Organ I i II instancji przystępując do ustalenia kwoty należnego odszkodowania, co wynika z w/w zarządzeń pezyjął dla przejętego gruntu klasy IVa przyjął kwotę [...] zł za 1 ha, natomiast za grunt gruntów klasy V kwotę [...] zł za 1 ha. Z powyższego wynika, że przejęta nieruchomość znajdowania się zgodnie z tabelą z § 1 zarządzenia z dnia 22 stycznia 1974r. w grupie II strefie ekonomicznej wiejskiej. Tym samym Minister uznał, że skoro wyliczenia są prawidłowe, brak jest podstaw do uznania, że odszkodowanie nie zostało ustalone prawidłowo.

Jednocześnie organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika - jak wyżej wskazano, aby badane decyzje organów I i II instancji w kwestii dotyczącej ustalenia odszkodowania zawierały inne naruszenia mające charakter rażący. Z akt sprawy nie wynika również, aby wystąpiły inne przesłanki wskazane wart. 156 § l Kpa, które zobowiązywałyby organ do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący wypłaty odszkodowania, organ wskazał, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...] utrzymano w mocy decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] w zakresie pkt. 2 w którym uznano za uprawnionego do otrzymania odszkodowania T. P. oraz pkt. 3, w którym wskazano, iż odszkodowanie zostanie wypłacone w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Z powyższego wynika, iż roszczenie T. P. o wypłatę odszkodowania stało się wymagalne z upływem trzymiesięcznego terminu od dnia wydania decyzji ostatecznej tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...]. Jednocześnie należy wskazać, iż były właściciel nieruchomości posiadał możliwość wystąpienia do organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania z wezwaniem o spełnienie świadczenia, ewentualnie w przypadku bezskuteczności ww. czynności, do wystąpienia z pozwem do sądu powszechnego. W świetle powyższego czynność wypłaty odszkodowania nie miała charakteru administracyjnego, dochodzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i nie wpływało na ewentualną wadliwość decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pan I. P., domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji a w konsekwencji stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez niego w postępowaniu nieważnościowym decyzji z 1976r.

W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił Ministrowi, iż nie odniósł się i nie rozważył kwestii legalności przejęcia nieruchomości należącej do T. P. tj. sprzeczności zarządzenia Naczelnika gm. K. z dnia [...] marca 1975r. z prawem, polegające na błędnym przyjęciu, że zasoby Państwowego Funduszu Ziemi, w miejscu zamieszkania w/w pozwalały na realizację budownictwa mieszkalnego w oparciu o tereny budowlane należące do PFZ, co stanowi rażące naruszenie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970r.

Ponadto w ocenie skarżącego organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący kwestii sposobu ustalenia wysokości odszkodowania, jak również kwestii faktycznej jego wypłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie stanowi decyzja z dnia [...] października 2014r. Nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju, utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] maja 2014r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość położoną we wsi T., gm. K., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętą księgą wieczystą nr [...], stanowiącą własność . P. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...], uchylającej ww. decyzję z dnia [...].03.1976r. w pkt. 1 i jednocześnie ustalającej odszkodowanie za ww. nieruchomość oraz utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...].03.1976r. w zakresie pkt 2 i 3.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, poddane jest więc specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r. ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne –skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 Kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekający w sprawie organ, przeprowadził postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z brzmienia art. 156 k.p.a. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a wymaga od organu innego podejścia do sprawy niż w zwykłym postępowaniu administracyjnym, gdy organ ten orzeka w I instancji lub jako organ odwoławczy. Organ staje tu wobec kwestii czysto prawnych. W doktrynie stwierdza się bowiem, iż art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a zawierający pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczy dwóch rodzajów wadliwości decyzji, a mianowicie wadliwości polegającej na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwości polegającej na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Z treści zaskarżonych decyzji wynika, iż w niniejsze sprawie organ, uznał, iż kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje, a w szczególności decyzja ostateczna z [...] sierpnia 1976r. nie naruszają w sposób rażący przepisów prawa, brak zatem było podstaw do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu stanowisko to zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym decyzje wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z późno zm.), zarządzenia Naczelnika Powiatu w S. nr [...] z dnia [...] lutego 1974r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]), zarządzenia Naczelnika Gminy w K. nr [...] z dnia [...] maja 1976 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]).

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy. Jednocześnie w ust. 2 ww. art. 9 ustawy ustawodawca wskazał, że prezydium powiatowej rady narodowej mogło w drodze uchwały ustalić dla obszaru wsi lub określonego obszaru powiatu wyższą stawkę odszkodowania za grunt, niż przewidywały to przepisy o wywłaszczaniu nieruchomości, nie wyżej jednak od przeciętnej ceny rynkowej. Podejmowana w tej sprawie uchwała nie mogła dotyczyć pojedynczych nieruchomości. W sprawie ustalono, że nieruchomość stanowiąca własność T. P. o pow. [...] ha w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. przeszła na własność Państwa z mocy prawa, z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Przejęcie gruntów następowało w stanie wolnym od długów hipotecznych i innych obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych ujawnionych w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów. Przejście ww. nieruchomości na własność Państwa z mocy prawo było następstwem opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].05.1975r. nr [...] pod poz. [...] zarządzenia Naczelnik Powiatu w S. nr [...] z dnia [...].03.1975r., w którym ustalono granice terenu budowlanego przejmowanego na własność Państwa poprzez wskazanie nieruchomości położonej we wsi T., Gmina K., obejmującej część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność T. P.

Minister zbadał stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji i wbrew zarzutom podniesionym przez skarżącego zasadnie uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego wskazujący na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, iż decyzje te dotyczą określenia wysokości odszkodowania, a nie kwestii przejęcia nieruchomości, zatem tylko w tym zakresie organ mógł dokonać kontroli ich zgodności z prawem, co też w ocenie Sądu uczynił.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że Minister poddał ocenie decyzję Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r., wskazując, że organ wojewódzki zmienił decyzję Naczelnika Gminy K. w zakresie przyznanej kwoty odszkodowania, które podwyższono o 100% z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł., wskazując, iż zmiana kwoty odszkodowania była związania z publikacją w Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z 1976r. nr [...] pod poz. [...] zarządzenia Naczelnika Gminy K. nr [...] z dnia [...] maja 1976r. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że odszkodowanie ustalone w decyzji organu I instancji zostało ustalone w oparciu o zarządzenie Naczelnika Powiatu w S. nr [...] z dnia [...] lutego 1974r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w P. Nr [...], poz. [...]).

Organ dokonał także analizy treści przywołanych w sprawie zarządzeń tj. zarządzenia z dnia [...] maja 1976r. oraz zarządzenia z dnia [...] lutego 1974r., wskazując, że we wsi T. kwota bazowa ustalona była w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 marca 1958r. oraz zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, stanowiąca podstawę do obliczenia odszkodowania, została w zarządzeniu z dnia [...] lutego 1974r. podwyższona o 150% (2,5-krotnie), natomiast w drugim zarządzeniu z dnia [...] maja 1976r. kwotę ustaloną w oparciu o ww. ustawę oraz zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974r. organ ustalający odszkodowanie winien zastosować współczynnik 5, czyli powiększyć kwotę odszkodowania pięciokrotnie.

W świetle powyższych ustaleń, wywiedziono, że organ II instancji prawidłowo zmienił decyzję Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976 r. poprzez podwyższenie ustalonego odszkodowania o 100%, co uzasadniało przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia aby w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 9 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. ustawy z dnia 31 styczna 1961r.

Jednocześnie pomimo braku kompletnych akt, organ wskazał, że z treści art. 10 ust. ww. ustawy z dnia 31 styczna 1961r. wynika, iż szacowanie nieruchomości rolnych, z których właściciel mógł zebrać plony było szacowaniem uproszczonym wynikającym z prostego przeliczenia obszaru i klasy gruntu przejętej nieruchomości i stawek ujętych w zarządzeniu z dnia 22 stycznia 1974r. oraz współczynnika ustalonego na podstawie art. 9 ust. 2 ww. ustawy. Analizując pod tym kontem treść zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974r. wskazano, że organ przystępując do ustalenia kwoty należnego odszkodowania dla przejętego gruntu klasy IVa przyjął kwotę [...] zł za 1 ha, natomiast za grunt gruntów klasy V kwotę [...] zł za 1 ha. Powyższe zdaniem Ministra potwierdza, że przejęta nieruchomość znajdowania się zgodnie z tabelą z § 1 zarządzenia z dnia 22 stycznia 1974r. w grupie II strefie ekonomicznej wiejskiej. Tym samym organ przyjął, iż dokonane wyliczenia w zakresie odszkodowania są prawidłowe.

W ocenie zaś Sądu, wbrew zarzutom skargi dokonana przez organ w tym zakresie ocena braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.

Jednocześnie odpowiadając na zarzut skarżącego dotyczący niewyjaśnienia okoliczności wypłaty odszkodowania, należy wskazać, iż w uzasadnieniu decyzji Minister zasadnie przyjął, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. utrzymano w mocy decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...].03.1976r. nr [...] w zakresie pkt. 2 w którym uznano za uprawnionego do otrzymania odszkodowania T. P. oraz pkt. 3, w którym wskazano, iż odszkodowanie zostanie wypłacone w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Z powyższego wynika, zatem iż roszczenie T. P. o wypłatę odszkodowania stało się wymagalne z upływem trzymiesięcznego terminu od dnia wydania decyzji ostatecznej tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...].08.1976r. nr [...]. Były właściciel nieruchomości posiadał zatem możliwość wystąpienia do organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania z wezwaniem o spełnienie świadczenia, ewentualnie w przypadku bezskuteczności ww. czynności, do wystąpienia z pozwem do sądu powszechnego. Okoliczność czy, a jeśli nie to dlaczego nie podjął on stosownych kroków zmierzających do wypłaty odszkodowania, mając ostateczną decyzję przyznającą mu określoną należność, nie podlega ocenie organów w postępowaniu nieważnościowym.

Podsumowując, Sąd uznał, że organ orzekający w sprawie w sposób rzetelny, wszechstronny i wnikliwy zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.