Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 543/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 229, art. 136-137
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 8 czerwca 2022 r. nr GN-Z.7534.2.3.2019 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżącej H. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 8 czerwca 2022 r. Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania H. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z 9 lutego 2022 r. orzekającą o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w T. L. przy ul. [...], oznaczonej byłym numerem działki [...], a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...], wchodzącej w skład działki nr [...], ark. mapy [...].

Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:

Aktem notarialnym z 13 sierpnia 1949 r. H. K. nabyła nieruchomość położoną w T. L. oznaczoną nr [...] o pow. [...] m2. W wyniku pomiaru do założenia ewidencji gruntów miasta Tomaszów Lubelski w 1967 r. numeracja i powierzchnia działki uległa zmianie. Nieruchomość została oznaczona numerem [...], ark. ewid, [...] o powierzchni [...] m2.

Zarządzeniem Naczelnika Miasta Tomaszów Lubelski z 26 maja 1978 r. nr 9/78 w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego, położonego w południowo - wschodniej części miasta Tomaszów Lubelski w obrębie ulic: K. Z., Ż., O. W., P. i [...] M. i jego podziale na działki budowlane (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zamościu z dnia 19 stycznia 1979 r., Nr 1, poz. 5) ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, położony w Tomaszowie Lubelskim w granicach: od północy ul. K. Z., od wschodu ul. Ż. i ul. O. W., od południa ul. P. i od zachodu ul. [...] M. p.n. roboczą Osiedle "[...]" etap II zgodnie z zarządzeniem nr 47/74 Naczelnika Powiatu w Tomaszowie Lubelskim z dnia 19 października 1974 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Osiedle "[...]" w T. L..

Na podstawie zarządzenia nr 9/78 część nieruchomości H. K. o powierzchni 242 m2 została objęta podziałem wynikającym z ww. zarządzenia.

Zatwierdzony zarządzeniem nr 47/74 Naczelnika Powiatu w Tomaszowie Lubelskim miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego Osiedla "[...]" w Tomaszowie Lubelskim w części dotyczącej nieruchomości H. K. przewidywał powstanie terenu usług kulturalnych - teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "[...]", poszerzenie ulicy [...] M. (obecnie L. ) oraz terenu budownictwa mieszkaniowego.

Decyzją z 29 kwietnia 1980 r. Naczelnik Miasta Tomaszów Lubelski przyznał H. K. odszkodowanie za grunt o pow. 242 m2 oraz za składniki majątkowe i roślinne, które na podstawie ww. zarządzenia przeszły na własność Skarbu Państwa.

Decyzją z 12 września 1979 r. Naczelnik Miasta Tomaszów Lubelski stwierdził, że E. i J. małż. K. są właścicielami działki nr [...] o pow. 682 m2.

Decyzją z 23 lutego 1980 r. Naczelnik Miasta Tomaszów Lubelski przyznał E. i J. małż. K. odszkodowanie za teren o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że małż. K. byli właścicielami nieruchomości o pow. [...] m2, która w całości została objęta zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 26 maja 1978 r. Z nieruchomości tej wydzielono dwie działki o łącznej pow. [...] m2 i rozdysponowano je zgodnie z wnioskami byłych właścicieli, a za pozostały teren o pow. [...] m2 przyznano odszkodowanie.

W wyniku modernizacji ewidencji gruntów w 1998 r. numer działki [...] H. K. został zmieniony na nr [...], zaś działka nr [...] otrzymała nr [...].

Decyzją z dnia 7 czerwca 2000 r. Burmistrz Miasta Tomaszów Lubelski zatwierdził projekt podziału ww. działek, w wyniku czego działka nr [...] uległa podziałowi na działki [...],[...] oraz na działkę [...].

Decyzją z 29 września 2000 r. Starosta Tomaszowski orzekł o zwrocie na rzecz H. K. nieruchomości położonej w Tomaszowie Lubelskim przy ul. L. oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 720 m2.

Następnie decyzją z 14 listopada 2007 r. Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty Tomaszowskiego z 29 września 2000 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z 6 lipca 2011 r. Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję Wojewody Lubelskiego z 14 listopada 2007 r. i stwierdził nieważność decyzji Starosty Tomaszowskiego z dnia 29 września 2000 r. w części dotyczącej zwrotu działki nr [...] oraz umorzył postępowanie nadzorcze w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...].

Prawomocnym wyrokiem z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1730/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę H. W. na ww. decyzję Ministra Infrastruktury.

Wnioskiem z 29 sierpnia 2017 r. H. K. (poprzednio W. następca prawny H. K. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w T. L. przy ul. L. , oznaczonej byłym numerem [...] (ark. mapy [...]) w części oznaczonej numerem [...] (ark. mapy [...]) o pow. 78 m2, argumentując, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem na jaki został przejęta tj. nie została, wykorzystana pod poszerzenie ulicy oraz rozbudowę kina, które obecnie nie istnieje.

Rozpoznają przedmiotowy wniosek Starosta Tomaszowski trzykrotnie (decyzja z: 21 marca 2018 r, 15 stycznia 2019 r., 22 października 2019 r.) odmawiał zwrotu działki nr [...]. Wszystkie te rozstrzygnięcie były uchylane w wyniku kontroli instancyjnej przez Wojewodę Lubelskiego.

Ostatecznie decyzją z 9 lutego 2022 r. Starosta Tomaszowski odmówił H. K. zwrotu części nieruchomości położonej w Tomaszowie Lubelskim przy ul. L. oznaczonej byłym numerem [...], a w okresie przejściowym byłym numerem działki [...] wchodzącej w skład działki nr [...] (ark. mapy [...]).

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że cel przejęcia nieruchomości H. K., której zwrotu domaga się H. K. został określony zarządzeniem Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 26 maja 1978 r. nr [...], które powoływało się z kolei na zatwierdzony zarządzeniem 47/74 miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego Osiedla "[...]" w T. L.. Plan ten w części dotyczącej nieruchomości H. K. przewidywał powstanie terenu usług kulturalnych - teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "[...]", poszerzenie ulicy [...] M. (obecnie ul. L. ) oraz terenu budownictwa mieszkaniowego.

Natomiast z wykazu zmian gruntowych "[...] – etap II" wynika, że podziałem objęto tylko część nieruchomości H. K. przeznaczoną pod poszerzenie ulicy oraz powstanie terenów budownictwa mieszkaniowego. Nie objęto podziałem terenu pod rozbudowę kina. Teren ten pozostał własnością H. K.. Za teren objęty podziałem o pow. [...] m2 zostało ustalone na jej rzecz odszkodowanie. Część tego terenu został wykorzystana na utworzenie działki nr [...] nadanej E. i J. K. decyzją Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 12 września 1979 r. Pozostałą cześć wykorzystano natomiast pod poszerzenie ul. [...] M. (obecnie ul. L. ).

Na podstawie sporządzonej do sprawy opinii biegłego geodety organ stwierdził, że działka [...] stanowi część działki H. K. wykorzystanej na utworzenie działki [...] nadanej E. i J. K.. Tym samym - zdaniem organu - nieruchomość H. K. nie została przeznaczona na inny cel niż określony w zarządzeniu nr 9/78 w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego (...). Nieruchomość ta od czasu objęcia podziałem wchodzi w skład działki nadanej decyzją Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 12 września 1979 r. J. i E. K., a tym samym została wykorzystana zgodnie z celem przejęcia na cele budowlane budownictwa jednorodzinnego (utworzenie działki budowlanej), co oznacza, że nie występuje przesłanka uzasadniająca zwrot nieruchomości zawarta w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm. – dalej jako: "u.g.n."), gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Ponadto Starosta podniósł, że w sprawie ma zastosowanie art. 229 u.g.n. Przedmiotowa część działki H. K. została bowiem rozdysponowana na rzecz osób trzecich przed dniem wejścia w życie tej ustawy i stan taki trwał w dniu jej wejścia w życie.

Od powyższej decyzji H. K. wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na opinii biegłego geodety w sytuacji, gdy opinia została sporządzona z pominięciem analizy kluczowych dla niniejszego postępowania zagadnień;

- art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, która narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego i wydana została w następstwie nierozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego sprawy oraz poczynienia dowolnych ustaleń faktycznych, co przejawiło się w szczególności przyjęciem, że część przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład działki nadanej E. i J. K. decyzją Naczelnika Miasta Tomaszów Lubelski z 12 września 1979 r. w sytuacji, gdy zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy tego faktu nie potwierdza;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań organu odwoławczego uchylającego decyzję organu pierwszej instancji;

- art. 136 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma prawnych możliwości zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonej w Tomaszowie Lubelskim przy ul. L. oznaczonej byłym numerem działki [...], w części oznaczonej nr działki [...] w sytuacji, gdy zachodzą, przesłanki do zwrotu tej nieruchomości;

- art. 229 u.g.n. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że działka [...] wchodzi w skład działki nadanej E. i J. K.:

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, Wojewoda przywołał art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając, że przepisy te podlegają analizie jedynie po spełnieniu formalnych przesłanek rozpatrzenia wniosku.

Jak wskazał, na podstawie przeprowadzonych dowodów ustalono, że część nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...], a w okresie przejściowym nr [...] stanowiła część działki nr [...] nadanej E. i J. K. po podziale [...]". Z dokumentów zawartych w księdze wieczystej nr KW 23565 wynika, że działka nr [...] stanowiąca własność E. i J. K. została wpisana do działu I księgi wieczystej w dniu 7 lipca 1982 r. W niniejszej sprawie zachodzą więc przesłanki z art. 229 u.g.n., a tym samym zwrot przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje. Pomimo, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 229 u.g.n., Starosta dokonał dalszego, merytorycznego badania wniosku, ustalając, że grunt objęty wnioskiem o zwrot nie zostały przeznaczony na inny cel niż określony w zarządzeniu nr 9/78 Naczelnika Miasta Tomaszów Lubelski z 26 maja 1978 r. w sprawie ustalenia terenu budownictwa jednorodzinnego.

Jeżeli natomiast zaistnieją przesłanki z art. 229 u.g.n. organ nie ma obowiązku badania czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n.

Jednocześnie za bezzasadnie organ uznał wszystkie podniesione w odwołaniu zarzuty.

H. K. w skardze na powyższą decyzję zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 229 u.g.n. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że zwrot przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje, w sytuacji gdy działka nr [...] nie mogła stanowię integralnej części działki nr [...] należącej do E. i J. K., co zostało wykazane na gruncie niniejszej sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. art. 137 ust. 1 u.g.n poprzez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia wskazanych wyżej przepisów w sytuacji gdy organ bezpodstawnie przyjął, że nie ma prawnych możliwości zwrotu działki nr [...], w sytuacji gdy zachodzą przesłanki do zwrotu tej nieruchomości;

- art. 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na opinii biegłego geodety mgr inż. J. D. w sytuacji gdy opinia ta została sporządzona z pominięciem analizy kluczowych dla postępowania zagadnień;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego sprawy oraz dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, co przejawiało się przyjęciem, że działka nr [...] wchodzi w skład działki nadanej E. i J. K. decyzją Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 12 września 1979 r. w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza tego faktu.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty Tomaszowskiego oraz zwrot kosztów postępowania.

Uzasadniając wskazane zarzuty podniosła między innymi, że wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji z zarządzenia nr 9/78 Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego z 26 maja 1978 r. w żaden sposób nie wynika aby część nieruchomości stanowiącej własność H. K. miała zostać przekazana E. i J. małż. K. . Z zarządzenia tego wynika natomiast, że przejęcie części nieruchomości miało nastąpić na poszerzenie ul. [...] M. (obecnie L. ) oraz rozbudowę istniejącego wówczas kina "[...]". Przed wejściem w życie ww. zarządzenia E. i J. małż. K. byli właścicielami nieruchomości o powierzchni 1255 m2, zatem nie było konieczności przeznaczania części nieruchomości należącej do H. K. na utworzenie działki budowlanej dla E. i J. K. bowiem dysponowali oni wystarczająca powierzchnią na utworzenie dwóch działek budowlanych. Działka nr [...] nie została zatem wykorzystana na cel budowlany. Nie wzniesiono na niej bowiem żadnego budynku.

Ponadto podniosła, że opinia sporządzona przez inż. J. D. budzi szereg wątpliwości i jako taka jest nieprzydatna dla rozpatrzenia złożonego wniosku Nie zawiera bowiem wyjaśnienia istotnych aspektów geodezyjnych i prawnych niezbędnych przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot nieruchomości. W jej ocenie organ błędnie przyjął, że fragment nieruchomości H. K. w części oznaczonej nr [...] został przeznaczony na utworzenie działki E. i J. K..

W konsekwencji błędnie przyjął organ pierwszej instancji, że działka nr [...] nie została przeznaczona na inny cel niż określony w zarządzeniu nr 9/78 i że została wykorzystana, zgodnie z celem przejęcia, na cele budowlane budownictwa jednorodzinnego, tj. na utworzenie działki budowlanej. W sprawie zaistniała zatem przesłanka zawarta w art. 136 ust. 3 u.g.n., gdyż cel wywłaszczenia w postaci poszerzenie ul. [...] M. oraz rozbudowy istniejącego kina "[...]" nie został zrealizowany.

Kończąc podniosła, że brak było podstaw do zastosowania art. 229 u.g.n. z uwagi na fakt, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie została sprzedana ani nie zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej: "p.p.s.a.").

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Lubelskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Lubelskiego o odmowie zwrotu skarżącej wywłaszczonej w 1978 r. nieruchomości gruntowej.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte, okazały się zasadne i nie wszystkie - z uwagi na wadliwe stanowisko Wojewody - podlegały rozpatrzeniu.

Mianowicie, w toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze oraz stanowisk organów obu instancji, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie jest zasadność stanowiska Wojewody, co do zastosowania w okolicznościach faktycznych tej sprawy art. 229 u.g.n., a w konsekwencji przyjęcie, że nie nastąpiły warunki do merytorycznego badania wniosku na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n.

Zgodnie z jego treścią roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W ocenie Sądu przepis ten jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zatem jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. Innymi słowy, w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. W takich przypadkach nie dochodzi bowiem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, w celu ochrony praw osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej (złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej) nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą realizacji przesłanek z art. 229 u.g.n. nieruchomość wchodzi bowiem do obrotu cywilnoprawnego i co do zasady jej zwrot nie będzie możliwy, niezależnie od wystąpienia przesłanek zbędności (zob. wyrok NSA z 11 września 2020 r., sygn. I OSK 210/20).

Rzecz jednak w tym, że w sprawie nie doszło do rozporządzenie przedmiotową działką w sposób określony w tym przepisie. Nie miała bowiem miejsca ani sprzedaż tej działki ani ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego. Za taką czynność z całą pewnością nie można bowiem uznać nadania tej działki (po wcześniejszym jej odłączeniu od działki H. K.) E. i J. małżonkom K. mocą decyzji Naczelnika Miasta Tomaszowa z 12 kwietnia 1979 r. Bezspornym bowiem jest, że decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 i z 1973 r. Nr 48, poz. 282), tj. aktu na podstawie którego doszło do jej wywłaszczenia. Była zatem jednym z elementów całego postępowania wywłaszczeniowego.

Bezspornym bowiem jest, że skarżąca żąda zwrotu części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego nr 9/78 z dnia 26 maja 1978 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego, położonego w południowo - wschodniej części miasta Tomaszów Lubelski w obrębie ulic: K. Z., Ż. , O. W., P. j i [...] M. i jego podziale na działki budowlane. Zgodnie natomiast z przepisami ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń (art. 5 ust. 2). Zachowanie własności działki budowlanej lub nadanie działki na własność (innemu podmiotowi niż dotychczasowy właściciel) następuje z mocy decyzji stwierdzającej lub nadającej własność działki. Nadanie działki następuje nieodpłatnie (art. 8 ust. 6).

W tych okolicznościach nie ma podstaw do oparcia rozstrzygnięcia na przepisie art. 229 u.g.n. Stanowisko Wojewody wyrażone w zaskarżonej decyzji jest zatem prawnie wadliwe. Rzeczą Wojewody było zatem ocenić, czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, czy też stała się zbędna na ten cel, jak uczynił to organ pierwszej instancji, który jedynie dodatkowo powołał się na przesłankę z art. 229 u.g.n. Organ odwoławczy natomiast nie dokonał oceny wniosku oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji pod tym kątem.

Istotą postępowania odwoławczego zgodnie z obowiązującą w polskiej procedurze administracyjnej zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) jest dwukrotne merytoryczne badanie sprawy przez organy administracji pierwszego i drugiego stopnia.

W konsekwencji niniejszego orzeczenia organ odwoławczy zobligowany będzie do oceny wyrażonego przez organ pierwszej instancji stanowiska dotyczącego wykorzystania spornej działki zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. celem określonym w zarządzeniu Naczelnika Miasta Tomaszowa Lubelskiego nr 9/78 z 26 maja 1978 r. Ustalenia faktyczne pozwalają bowiem na wyrażenie stanowiska w tym zakresie.

Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie ocenić zarzuty odwołania, oczywiście z uwzględnieniem, że art. 229 u.g.n., nie mógł mieć w sprawie zastosowania, a następnie w oparciu o dokonaną ocenę wyda stosowne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy będzie miał na uwadze, że ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach była wyrazem zaangażowania państwa w mieszkaniowe procesy inwestycyjne i eksploatacyjne, przy jednoczesnym gwarantowaniu interesów dotychczasowych właścicieli (współwłaścicieli) i członków ich rodzin. Regulowała szczególne formy pomocy finansowej państwa dla budownictwa jednorodzinnego oraz pomocy w nabywaniu przez ludność działek budowlanych. Pomoc ta przejawiała się w formie przekazywania przez Skarb Państwa działek, powstałych w wyniku podziału i przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne osobom, które spełniały określone w powołanej ustawie warunki, gdyż właśnie taki był cel "parcelacji". "Parcelacja" ta ze swej istoty zakładała, więc powstanie nowych działek budowlanych przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, a także wydzielenie działek gruntu przeznaczonych do utworzenia m.in. dróg.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.