Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1536/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Kudiura Sędzia WSA Beata Krajewska Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.) Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 2 kwietnia 2007 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - [...] kwietnia 2007 r.) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez panią R.S. jest decyzja z [...] lutego 2007 r., znak: [...], wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] września 2006 r, będącego przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie niniejszej, pani R.S. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o "umorzenie zaległości wymienionych w decyzji ZUS nr [...]". W motywach wniosku wskazała, iż będąc pracownikiem PKP Zakład Przewozów Regionalnych S. dodatkowo prowadziła działalność gospodarczą (Zakład Usługowo-Handlowy R.S. w K.). Od [...] maja 1999 r. przebywała na urlopie macierzyńskim pobierając zasiłek. Podkreśliła, iż pozostawała w przekonaniu co do braku jakichkolwiek zaległości wobec ZUS, co potwierdzało zarówno stanowisko biura rachunkowego prowadzącego wówczas dokumentację dotyczącą działalności Wnioskodawczyni, jak i wyniki kontroli ZUS przeprowadzonej we wrześniu 2000 r. W protokole kontroli zostało bowiem wyraźnie wskazane, iż składki za 1999 r. zostały opłacone i jednocześnie nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości odnośnie obowiązku składkowego. Ponadto Zainteresowana wskazała, iż w latach 2002 - 2003, z uwagi na kontynuowanie działalności gospodarczej i udział w przetargach występowała dwukrotnie do ZUS Oddział w S. o wydanie zaświadczenia o braku zaległości składkowych. Zaświadczenia takie Wnioskodawczyni uzyskała "bez najmniejszego problemu". Podkreśliła, iż informację o istnieniu zaległości z tytułu nieopłaconych składek powzięła dopiero wiosną 2006 r, kiedy w związku z zamiarem przystąpienia do przetargu nie uzyskała zaświadczenia od ZUS o braku zaległości składkowych. Stwierdziła, że ze względu na sytuację rodzinną (na utrzymaniu pozostaje [...] dzieci

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

w wieku [...] lat, które kontynuują naukę) i materialną (bardzo wysokie bieżące koszty utrzymania oraz konieczność udzielania pomocy finansowej chorej matce, która jest inwalidą [...] grupy), nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec ZUS.

Do wniosku załączyła m. in. oświadczenie o stanie majątkowym, oświadczenie przedsiębiorcy o posiadanym majątku i źródłach jego finansowania, oświadczenie o przychodach i kosztach przedsiębiorcy prowadzącego księgę przychodów i rozchodów, dokumenty mające potwierdzać wysokość kosztów utrzymania.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] grudnia 2006 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5 w związku z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od 05/1999 do 09/1999 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres 6/1999 oraz od 08/1999 do 09/1999 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05/1999-09/1999 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł.

Powołując treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności bowiem naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Nie wyczerpano wszystkich możliwości egzekucyjnych.

Zdaniem organu, w świetle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy brak jest również podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Powołując treść oświadczenia o stanie majątkowym z [...] września 2006 r. organ zauważył, iż Zainteresowana nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód kształtuje się na poziomie ok. [...] zł miesięcznie. Współmałżonek również prowadzi działalność gospodarczą, osiągając dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu, trudności finansowe, na które wskazuje Zainteresowana, mogą mieć charakter przejściowy, a sytuacja finansowa może w przyszłości ulec poprawie.

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

Podkreślając uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych wobec ZUS organ zaznaczył, iż przedmiotowe należności stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, z którego środków pokrywa się wydatki na świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Zatem w interesie wszystkich ubezpieczonych jest skuteczne dochodzenie od dłużników zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Warunkuje to bowiem możliwość korzystania ze środków Funduszu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pani R.S. ponownie wskazała na treść założonego do akt sprawy Protokołu kontroli z [...] września 2000 r. przeprowadzonej w Zakładzie Usługowo-Handlowym w K. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Wojewódzki Inspektorat Kontroli w G., z którego wynika fakt opłacenia składek za rok 1999 r. Podkreśliła, iż księgowanie należności na rzecz ZUS w okresie przebywania Zainteresowanej na urlopie macierzyńskim było konsultowane telefonicznie z pracownikami organu.

W toku postępowania odwoławczego Wnioskodawczyni złożyła do akt sprawy szereg dokumentów mających potwierdzać trudną sytuację materialną, w szczególności faktury VAT oraz rachunki dotyczące bieżących opłat z tytułu eksploatacji mieszkania, paragony fiskalne dotyczące wydatków na artykuły spożywcze, chemiczne oraz lekarstwa, a także zaświadczenia lekarskie z [...] stycznia 2000 r. dotyczące Wnioskodawczyni oraz jej małżonka, kserokopię karty leczenia syna M. i dowód opłaty za dożywianie syna K. w szkole podstawowej.

Decyzją z [...] lutego 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r, nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. nr [...].

Powołując treść art. 28 ust. 1 - 3 i ust. 3a ustawy systemowej oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r., Prezes ZUS stwierdził, iż w świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy uzasadniony jest pogląd, iż w przypadku pani

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

R.S. nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umorzenia należności.

Wskazał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka, określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a, gdyż kwota zadłużenia z tytułu składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia. Nie wykorzystano wszystkich środków egzekucyjnych, nie można zatem stwierdzić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 cyt. ustawy).

Nadto zaznaczył, iż Zainteresowana nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających stan zdrowia, czy też żadnych dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną. Nie wykazała w szczególności, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić wnioskowanych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla Zobowiązanej oraz jej rodziny i uniemożliwiłoby zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie organu dokumenty złożone do akt sprawy dotyczą wydatków, których nie można zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania.

Wskazał również, iż Zobowiązana nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód kształtuje się na poziomie ok. [...] zł brutto miesięcznie. Dodatkowym źródłem dochodu Wnioskodawczyni jest również wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Małżonek prowadzi własną działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości ok. [...] zł brutto miesięcznie. Łącznie dochód w rodzinie wynosi ok. [...] zł brutto miesięcznie i - zdaniem organu - nie należy do najniższych. Brak jest zatem podstaw do uznania, że Zainteresowana znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zaznaczył, iż przedmiotowa zaległość powstała z uwagi na błędy w deklaracjach rozliczeniowych za okres przebywania Zobowiązanej na urlopie macierzyńskim. Po złożeniu poprawnych dokumentów rozliczeniowych, które pojawiły się 16 października 2006 r. w systemie KSI, na koncie Wnioskodawczyni powstało zadłużenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2007 r. pani R.S. wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W motywach skargi podniosła, iż prowadząc działalność gospodarczą pozostawała w przekonaniu o prawidłowości rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Skarżącej, zasadność jej przypuszczeń co do prawidłowości i

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

zgodności rozliczeń z obowiązującym prawem potwierdza protokół kontroli z [...] września 2000 r, który nie wykazał żadnych uchybień w realizacji obowiązku opłacania składek oraz zaświadczenia wydawane przez ZUS o braku zaległości składkowych. Podkreśliła, iż działając w zaufaniu do organów państwa zasługuje na ochronę w postępowaniu prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

W piśmie procesowym z [...] lipca 2007 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r, Nr 98, poz. 1071).

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej: u.s.u.s., uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd, dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie.

Badając prawidłowość decyzji administracyjnych wydanych w rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja z [...] stycznia 2007 r. wydana została przez organ orzekający z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i oraz art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem jest obarczona wadą skutkującą jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Sąd zważył, iż wobec treści wniosku Skarżącej z [...] września 2006 r., o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r, Nr 11, poz. 74 ze zm..), dalej powoływanej jako u.s.u.s.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się zatem sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.

W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić zatem należy, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli." Dodatkowo zaznaczenia wymaga, iż stwierdzenie w art. 7 k.p.a., że organ powinien brać pod uwagę słuszny interes strony, wskazuje na konieczność dokonania oceny tego interesu. Nie każdy bowiem interes strony może być uznany za interes słuszny, czyli wymagający rozważenia i uwzględnienia. Uznanie interesu za słuszny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (v. wyrok NSA OZ w Katowicach z 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1744/96-Lex nr 33416).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd zważył, iż kwestią o zasadniczym znaczeniu z punktu widzenia możliwości umorzenia wnioskowanych należności w kontekście zarzutów podnoszonych w toku postępowania sądowo-administracyjnego, pozostaje słuszny interes pani R.S. wobec trybu -tj. momentu czasowego i okoliczności - powzięcia przez Skarżącą informacji o ciążącym na niej zobowiązaniu wobec -ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres maj -wrzesień 1999 r. Bezsporną jest bowiem w rozpatrywanej sprawie okoliczność, iż decyzja ZUS orzekająca o podleganiu pani R.S. obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego za wskazany wyżej okres została wydana w dniu [...] czerwca 2006 r. Jak natomiast wynika z akt sprawy, czego nie kwestionuje również organ orzekający, Skarżąca - do wiosny 2006 r., tj. do momentu, w którym wystąpiła do ZUS o kolejne zaświadczenie o nie występowaniu zaległości wobec organu rentowego - miała obiektywne podstawy, by pozostawać w przekonaniu o braku istnienia jakiegokolwiek zadłużenia wobec ZUS. Swe przekonanie opierała bowiem na wynikach Protokołu kontroli przeprowadzonej w Zakładzie Usługowo-Handlowym R.S. w dniu [...] września 2000 r, potwierdzającego prawidłowość dokonanych rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowym okresie (k. 37 - 39 akt admin. oraz k. 3 - 5 akt sądowych). W odnośnym przekonaniu utwierdziła ją również treść zaświadczeń wydawanych przez ZUS odpowiednio [...] grudnia 2000 r, [...] marca 2003 r. oraz [...] maja 2003 r, w których stwierdzono, iż Skarżąca nie

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (k. 38 - 40 akt sądowych). We wskazanych wyżej okolicznościach Skarżąca upatruje zaniedbania organu, które - w jej ocenie - jest bezpośrednią przyczyną powstania przedmiotowego zadłużenia. Podkreślenia wymaga, iż Skarżąca - obecna na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 listopada 2006 r. - podniosła, że nie kwestionuje samej zasady obciążenia jej obowiązkiem ubezpieczeniowym wynikającym z ustawy, jednak stoi na stanowisku, że - wobec treści ww. Protokołu kontroli i wydawanych zaświadczeń - obciążenie jej odsetkami jest krzywdzące.

Nie ulega wątpliwości, iż kwestią, która wymagała szczególnie wnikliwej i rzetelnej analizy organu orzekającego, było ewentualne znaczenie ww. okoliczności rozpatrywanej sprawy dla oceny słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Tego właśnie elementu, zdaniem Sądu, zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, i w konsekwencji - z uwagi na naruszenie podstawowych zasad procesowych - przesadziło o jej uchyleniu. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu nadmienił, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż zaległość powstała z uwagi na błędy w deklaracjach rozliczeniowych za okres przebywania Skarżącej na urlopie macierzyńskim, a po złożeniu rozliczeniowych deklaracji korygujących powstało zadłużenie na koncie płatniczki, jednak z całą pewnością przedmiotowa argumentacja nie wyjaśnia w sposób należyty stanowiska organu wobec zarzutów Skarżącej odnośnie uchybień organu w zakresie poinformowania jej o istnieniu zadłużenia. Argumentacja Prezesa Zakładu nie czyni zatem zadość realizacji zasady wyważania interesu społecznego i słusznego interesu strony w kontekście ustawowych przesłanek umorzenia należności składkowych (art. 28 u.s.u.s.).

Sąd zważył również, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ orzekający nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań przepisem art. 10 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. (załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Również organ

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

nie wskazywał żadnej z nich, a pomimo tego nie dochował obowiązku określonego w cyt. regulacji.

Wprawdzie przepisy k.p.a. nie precyzują obowiązków organów administracji publicznej poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo, jednakże, zdaniem Sądu, z przepisu art. 10 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności wskazanych w tym artykule, które przecież będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej, oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Rzeczą organu jest jej to umożliwić, czego organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie uczynił.

Strona ma prawo uczestniczyć czynnie w postępowaniu, między innymi współdziałać w gromadzeniu dokumentów i dopiero po wezwaniu strony do ustosunkowania się do zebranego materiału, organ powinien wydawać decyzję. Pozwala to na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całokształtu materiału i po umożliwieniu stronie zapoznania się z aktami sprawy. Tak ukształtowane postępowanie ma na celu uniknięcie niepotrzebnego postępowania odwoławczego w przypadku, gdyby strona dysponowała jeszcze dodatkowymi dowodami i umożliwia ustosunkowanie się do tych dowodów przez organ orzekający. Wydawanie decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału, niepotrzebnie wydłuża postępowanie administracyjne, które zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. powinno być prowadzone wnikliwie i szybko.

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne jej rozpatrzenie w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz

Sygn. akt V SA/Wa 1536/07

ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 k.p.a.)- Uzasadnienie decyzji winno wyjaśniać w sposób wyczerpujący podjęte rozstrzygnięcie tak, aby Strona mogła poznać, zrozumieć i - o ile to możliwe - zaakceptować argumenty i przesłanki, jakimi kierował się organ w myśl podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie (art. 11 k.p.a.).

Rozważając sprawę ponownie organ orzekający winien zatem ze szczególną starannością i wnikliwością rozważyć kwestię ewentualnego znaczenia przyczyn i okoliczności powstania zadłużenia na koncie pani R.S. w roku 2006 r. z tytułu nieopłaconych składek w roku 1999 r. i powzięcia przez nią informacji o tymże zadłużeniu dopiero w roku 2006 r. Dokonując analizy i oceny wskazanej kwestii z perspektywy wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony, Prezes Zakładu winien odnieść się do treści ww. Protokołu kontroli z [...] września 2000 r. oraz ww. zaświadczeń z 2000 i 2003 r. potwierdzających brak istnienia zaległości Skarżącej wobec ZUS z tytułu ustawowego obowiązku składkowego. W tym kontekście winien rozważyć ewentualną możliwość umorzenia odsetek za zwłokę od przedmiotowych należności mając na względzie stanowisko Skarżącej zaprezentowane w toku postępowania sądowego odnośnie działania w zaufaniu do organów państwa, które winny postępować w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy (art. 8 k.p.a.).

Sąd zauważa dodatkowo, iż art. 28 u.s.u.s. pozwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, pełną swobodę w wyborze należności, których się domaga; może zatem domagać się umorzenia samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu podlegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2653/06 niepubl.).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.