Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 301/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 744
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki

SENTENCJA

Dnia 12 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 roku sprawy ze skargi Rady Miejskiej w Wieluniu na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 31 stycznia 2018 r. nr PNIK-I.4102.48.2017 w przedmiocie nadania nazwy ulicy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z dnia 31 stycznia 2018r., nr PNIK-I.4102.48.2017 w sprawie nadania nazwy ulicy, wydanym na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz U. z 2016r. poz. 744 ze zm.), Wojewoda Łódzki nadał ulicy "Józefa Biedala" położonej w mieście Wieluń nazwę: "Jana Stanki".

W uzasadnieniu zarządzenia Wojewoda Łódzki wyjaśnił, że w dniu 2 września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Zgodnie z art. 1 ustawy, nazwy m.in. dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm albo inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować. Za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989 (art. 1 ust. 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy m.in. dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny albo propagujące taki ustrój w inny sposób, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, zobowiązany był zmienić w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Termin ten upłynął z dniem 2 września 2017 r. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, w przypadku niewykonania obowiązku przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego wojewoda w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego wydaje zarządzenie zastępcze nadając nową nazwę drodze, ulicy, itd.

W związku z upływem terminu wyznaczonego dyspozycją art. 6 ust. 1 ustawy i niedokonania zmiany nazwy ulicy "Józefa Biedala" w mieście Wieluń, którą Wojewoda Łódzki uznał za naruszającą dyspozycję art. 1 ustawy, wszczęto procedurę w sprawie nadania nowej nazwy ulicy.

Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. wystąpiono do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o wydanie opinii potwierdzającej niezgodność nazwy ulicy "Józefa Biedala", z art. 1 ustawy. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dnia 25 stycznia 2018 r. wydał pisemną opinię, znak: BUW-940-10(4)/18, w której potwierdził niezgodność nazwy ulicy "Józefa Biedala" z ustawą. Z ww. opinii wynika, że cyt. "Józef Biedal (1912-1945) był żołnierzem Służby Zwycięstwu Polski - Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej, po dezercji z AK - twórcą i dowódcą organizacji konspiracyjnej Związek Walki Podziemnej, po zakończeniu II wojny światowej - funkcjonariuszem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Wieluniu.

Urodził się w Dzietrzkowicach w dniu 6 października 1912 r. Kształcił się m.in. w Gimnazjum w Wieluniu i Szkole Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy. Służył jako zawodowy żołnierz w 27 Pułku Piechoty w Częstochowie. Po zakończeniu wojny obronnej w 1939 r. powrócił do rodzinnej wsi, gdzie tworzył lokalne struktury konspiracyjnej Tajnej Organizacji Wojskowej. W momencie powstania na terenie powiatu wieluńskiego struktur Służby Zwycięstwu Polski Józef Biedal podporządkował się im wraz ze swoją organizacją. W strukturach SZP pełnił funkcję zastępcy komendanta obwodu wieluńskiego, kierował również dywersją i sabotażem. Po przekształceniu SZP w Związek Walki Zbrojnej wciąż był zastępcą komendanta obwodu, a także kierował miejscową komórką Związku Odwetu, prowadząc m.in. akcje przeciwko niemieckim transportom kolejowym. Po częściowej dekonspiracji pod koniec 1941 r. został skierowany do pracy wywiadowczej na terenie Opolszczyzny (rejon Kluczborka, Wołczyna, Namysłowa). W marcu 1942 r. zdezerterował z szeregów AK i stworzył własną organizację wojskowo - polityczną pod nazwą Związek Walki Podziemnej.

Decyzja Józefa Biedala o powołaniu nowej struktury miała być protestem przeciwko opanowaniu wieluńskich struktur podziemia przez byłych członków Narodowej Organizacji Wojskowej. ZWP był organizacją lewicową o profilu politycznym zbliżonym do radykalnego ruchu ludowego. Działał głównie na terenie gmin położonych w zachodniej części powiatu wieluńskiego. Podejmował nieudane próby kontaktu z partyzantką komunistyczną (Gwardią Ludową - Armią Ludową) funkcjonującą na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Po zakończeniu wojny część członków ZWP wraz z jego przywódcą Józefem Biedalem podjęła pracę w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Wieluniu i wstąpiła w szeregi komunistycznej Polskiej Partii Robotniczej. Józef Biedal został kierownikiem referatu śledczego. Ściśle współpracował z kierownikiem urzędu przy przeprowadzaniu aresztowań przeciwników politycznych nowej władzy i członków podziemia niepodległościowego oraz w rozpracowywaniu struktur konspiracji antykomunistycznej. W dniu 1 czerwca 1945 r. na sali kina "Wolność" w Wieluniu Józef Biedal demonstracyjnie ujawnił przed władzami komunistycznymi swoją organizację z okresu okupacji niemieckiej. Podczas uroczystości, w której brali udział m.in. Wojewoda Łódzki i szef Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi wygłosił referat dotyczący działalności grupy, w którym podkreślał "zdradziecką" rolę AK i swoje odejście z tej organizacji. Wracając z kina "Wolność", po zakończeniu akademii, został zastrzelony. Śmierć Józefa Biedala władze wykorzystały w sposób propagandowy. Z inicjatywy władz lokalnych i sowieckiej komendatywy wojennej miasta urządzono manifestacyjny pogrzeb z udziałem wojska, MO i UB zakończony wiecem politycznym, na którym mowy wygłaszali: starosta, sowiecki komendant wojenny Wielunia oraz zastępca kierownika miejscowego PUBP. Na terenie miasta rozmieszczono nekrologi i odezwę partii tzw. Bloku Demokratycznego, w których o zabójstwo oskarżano ,,morderców spod znaku AK i NSZ". Według obecnego stanu badań nie ma dowodów na to, by za śmierć Józefa Biedala odpowiedzialni byli członkowie podziemia niepodległościowego.

W świetle przytoczonych faktów historycznych, zdaniem Wojewody Łódzkiego nie ulega wątpliwości, że osoba Józefa Biedala stanowi symbol komunizmu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy. Powyższe znajduje dodatkowe odzwierciedlenie w nazwie ulicy, która wskazaną postać upamiętnia. Tym samym sama nazwa ma charakter propagujący komunizm i tym samym jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy.

W związku z powyższym, z uwagi na treść art. 6 ust. 2 i 3 ustawy Wojewoda Łódzki uznał za zasadne wydanie zarządzenia zastępczego nadającego ulicy "Józefa Biedala" nazwę "Jana Stanki".

Jan Stanko (ur. w 1430 r. we Wrocławiu, zm. w 1493 r. w Krakowie). Średniowieczny przyrodnik, przyrodoznawca, teolog i lekarz, znany również jako Johannes Stanconis. Pochodził z Lubina na Dolnym Śląsku. W 1447 roku uzyskał tytuł magistra na Wydziale Sztuk Wyzwolonych Uniwersytetu Lipskiego. Prawdopodobnie na którymś z uniwersytetów włoskich odbył studia medyczne. Był lekarzem nadwornym króla Kazimierza Jagiellończyka. W 1461 roku uzyskał prowizję na kanonię w kapitule kolegiackiej w Wieluniu. Około 1472 roku przeprowadził skomplikowaną operację Jana Długosza. Była to pierwsza przeprowadzona w Polsce operacja, o której zachowała się wiadomość źródłowa.

W latach 1465-1472 opracował słownik przyrodniczy Antibolomenun lub Antidotarium. Opracowanie zawiera 20 tys. haseł w językach łacińskim, polskim, niemieckim i czeskim. Dzieło Stanki stanowiło przez długie lata najpełniejszy spis gatunków roślin i zwierząt w Europie, a wiele z podanych przez niego określeń stosuje w medycynie do dziś. Antidotarium przez długi czas pozostawało w rękopisie, część botaniczna dzieła została opracowana i wydana przez Józefa Rostafińskiego dopiero w 1900 roku.

W świetle przytoczonych faktów historycznych nie ulega wątpliwości, iż Jan Stanko, jako jeden z najwybitniejszych średniowiecznych polskich uczonych zasługuje na upamiętnienie.

Powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego zostało doręczone Radzie Miejskiej w Wieluniu w dniu 12 lutego 2018r.

W dniu 7 marca 2018r. Rada Miejska w Wieluniu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 31 stycznia 2018 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, wnosząc o uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu rada podniosła, że decyzja została wydana wbrew przeprowadzonej ankiecie wśród mieszkańców Wielunia, jak i organizacji społecznych. W przeprowadzonych ankietach większość opowiedziała się za pozostawieniem nazwy ul. "Józefa Biedala". Propozycja zmiany nazwy na ulicę "Szarych Szeregów" była przedstawiona przez Burmistrza Wielunia w projekcie uchwały z dnia 7 sierpnia 2018 r. Uchwała nie została podjęta.

W dniu 19 lutego 2018 r. do organu wpłynęło pismo mieszkańców Miasta Wielunia z dnia 14 lutego 2018 r., w którym wnieśli o złożenie odwołania się od zarządzenia Wojewody Łódzkiego i przyjcie nazwy ulicy zaproponowanej przez Burmistrza Wielunia.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym nadawanie nazw ulic i placów będących drogami publicznymi oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a także wznoszenie pomników należy do wyłącznej kompetencji rady gminy. Podobnie jak w przypadku innych uchwał, powyższe kwestie podlegają sprawdzeniu przez wojewodę pod kątem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia niezgodności uchwały z obowiązującymi przepisami prawa wojewoda zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie nadzorcze, którym eliminuje wadliwy akt prawa miejscowego z obrotu prawnego. Na rozstrzygnięcie organu nadzorczego gminie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Tak przedstawia się obecny model ustawowy podziału kompetencji oparty na przepisach Konstytucji RP, który wyraźnie rozdziela kompetencje gminy oraz uprawnienia nadzorcze wojewody w zakresie badania zgodności z prawem aktów prawa miejscowego.

Zgodnie z art. 16 ustawy o samorządzie gminnym, ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Konstytucja RP gwarantuje społeczności lokalnej (wspólnocie samorządowej) prawo decydowania o sprawach jej dotyczących, która wobec wskazanego wyżej przepisu ustawy o samorządzie gminnym jest taka sprawa. Wobec powyższego nawet w sytuacji braku podjęcia uchwały przez Radę Gminy, Wojewoda wydając zarządzenie zastępcze powinien brać pod uwagę wolę i wnioski społeczności lokalnej.

Art 165 Konstytucji RP gwarantuje, że samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Natomiast w świetle art. 166 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Ograniczenie prawa do sądów przysługującego jednostkom samorządu terytorialnego oznacza jednocześnie mniejszą kontrolę legalności działań organów nadzorczych

W załączeniu do skargi rada przedstawiła kserokopię projektu uchwały Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 7 sierpnia 2018 r. w sprawie zmiany nazwy ulicy w mieście Wieluń; kopie zestawienia ankiet w sprawie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki i pisma mieszkańców Miasta Wielunia z dnia 14 lutego 2018r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego, wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że był związany treścią opinii IPN i na jej podstawie był zobowiązany do wydania przedmiotowego zarządzenia. Zdaniem Wojewody zaskarżone zarządzenie zastępcze nie narusza art. 16 i art. 165 Konstytucji RP. Wyjaśnił, że ustawa ma celu walkę z propagowaniem ustrojów totalitarnych, tj. sprzecznych z zasadami wyrażonymi m.in. w Konstytucji RP, tj. art. 13. Ponadto art. 6 ust. 1 ustawy zawiera długi, tj. 12 miesięczny termin na dokonanie przez jednostki samorządu terytorialnego stosownych zmian i dopiero po upływie wskazanego terminu Wojewoda nabył kompetencję do nadania nowej nazwy ulicy. Organ nadzoru podkreślił, że Rada Miejska miała świadomość niezgodności nazwy ulicy "Józefa Biedala" z ustawą i przygotowała w tym zakresie projekt uchwały, która nie została podjęta.

W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2018 r. Wojewoda Łódzki wnosił o odrzucenie skargi, powołując się na treść art. 6c ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu.

Pełnomocnik skarżącej, w piśmie procesowym z dnia 28 maja 2018 r., poparł dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie przez Gminę Wieluń, a w odniesieniu do wniosku organu o odrzucenie skargi podkreślił, że Konstytucja RP nie dopuszcza do możliwości ustawowego ograniczenia lub wyłączenia prawa samorządu do sądowej ochrony swojej samodzielności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Podnieść należy, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na akt administracyjny sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena zgodności z prawem zarządzenia zastępczego Wojewody Łódzkiego z dnia 31 stycznia 2018 r. w przedmiocie zmiany nazwy ulicy "Józefa Biedala" położonej w Wieluniu na nazwę: "Jana Stanki".

Materialnoprawną podstawę ww. zarządzenia stanowi art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2016 r., poz. 744 ze zm., dalej: "ustawa", "ustawa o zakazie propagowania komunizmu"). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Stosownie natomiast do ust. 2 i 3 tego przepisu, w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1. Wydanie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w ust. 2, wymaga opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1. Przepis art. 2 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotowa ustawa weszła w życie 2 września 2016 r. i organ jednostki terytorialnej, tj. Rada Miejska w Wieluniu zobowiązana była do zmiany nazwy ulicy sprzecznej z ustawą do 2 września 2017 r.

Wojewoda natomiast, w przypadku niewykonania przez gminę obowiązku miał w terminie 3 miesięcy od dnia upływu tego terminu wydać zarządzenie zastępcze, w którym nada nazwę zgodną z ust. 1 ustawy, a wydanie zarządzenia wymagało wydania opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu. Opinia przedstawiona miała być w terminie 1 miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w terminie 2 miesięcy, od dnia doręczenia żądania wojewody. Oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu do wydania zarządzenia zastępczego (art. 6 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy).

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie dokonała zmiany nazwy ulicy "Józefa Biedala" w mieście Wieluń, gdyż na sesji Rady Miejskiej w Wieluniu w dniu 17 sierpnia 2017 r., w wyniku głosowania wniosek o zmianę nawy ulicy nie został przyjęty. Wojewoda Łódzki uznał nazwę ulicy "Józefa Biedala" za naruszającą dyspozycję art. 1 ustawy i dlatego wszczął procedurę w sprawie nadania tej ulicy nowej nazwy. Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. organ nadzoru wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, z wnioskiem o wydanie opinii potwierdzającej niezgodność nazwy ulicy "Józefa Biedala" z art. 1 ustawy. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa - w dniu 25 stycznia 2018 r. wydał pisemną opinię, znak: BUW-940-10(4)/18, w której potwierdził niezgodność nazwy ulicy "Józefa Biedala" z ustawą o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Po uzyskaniu przedmiotowej opinii Wojewoda wydał zaskarżone zarządzenie zastępcze.

Wskazać należy, iż zarządzenie zastępcze jest kolejnym oprócz rozstrzygnięcia nadzorczego środkiem nadzoru nad samorządem terytorialnym. W polskim systemie prawnym rozwiązane to stosowane jest z wstrzemięźliwością i stanowi wyjątek od podejmowanych środków nadzoru. W przeważającej większości rola organu nadzoru sprowadza się bowiem do stosowania środków o charakterze eliminującym naruszające prawo działania samorządu terytorialnego. Organy nadzoru mają bowiem rozstrzygać kwestie prawne w interesie ochrony porządku prawnego, a nie brać same odpowiedzialność za rozwiązywanie problemów.

Stosując natomiast środek zastępujący akt samorządu terytorialnego – organ nadzoru przejmuje odpowiedzialność za merytoryczną stronę sprawy. Nie poprzestaje już na ocenie prawidłowości procesu konkretyzacji prawa, ale sam włącza się w ten proces. (tak: "Akty nadzoru na działalnością samorządu terytorialnego w Polce". Paweł Chmielnicki, wydanie I, LexisNexis, str. 245).

Środek ten powinien być zatem stosowany ściśle w granicach ustawowego upoważnienia, w sytuacjach gdy organ samorządu nie wykonana nałożonych na niego obowiązków. Zgodnie z art. 6a w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, do zarządzenia zastępczego stosuje się odpowiednio przepisy art. 98, art. 100 i art. 102a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446, dalej: u.s.g.), które przewidują możliwość zaskarżenia takiego zarządzenia do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od jego doręczenia. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Taka uchwała została podjęta przez Radę Miejską w Wieluniu 2 marca 2018 r.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy dopuszczalne było wniesienie przez Gminę skargi na zarządzenia zastępcze Wojewody w dniu 7 marca 2018 r., wobec brzmienia art. 6c tej ustawy, zgodnie z którym, skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2, przysługuje jednostce samorządu terytorialnego albo związkowi, o którym mowa w art. 4, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki, albo związku. Przepis ten został wprowadzony na podstawie ustawy zmieniającej z 14 grudnia 2017 r. (Dz.U.2017.2495), która weszła w życie 7 stycznia 2018 r. Wniosek o odrzucenie skargi z uwagi na treść art. 6c ustawy, złożył Wojewoda Łódzki w piśmie procesowym z dnia 22 maja 2018 r.

W ocenie Sądu, odczytanie treści powyższego przepisu zgodnie z intencją Wojewody Łódzkiego, prowadziłoby do wyraźnego ograniczenia samodzielności samorządu terytorialnego. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 16 ust. 2 stanowi, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, a przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Wprost koresponduje z tym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Zasada samodzielności samorządu terytorialnego stanowi jedną z podstawowych różnic pomiędzy administracją samorządową, a administracją rządową, przy czym funkcjonowanie tej ostatniej nie może opierać się na jakiejkolwiek samodzielności. Samodzielność samorządu stanowi podstawową i immanentną cechę samorządu gminnego i dotyczy nie tylko sfery prywatnoprawnej, ale także prawnopublicznej.

Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających z przepisów obowiązującego prawa i w tym zakresie jakakolwiek ingerencja podmiotu zewnętrznego (np. organu nadzoru) dopuszczalna jest tylko w przypadku wprost wskazanym w przepisie ustawy i musi być powiązana z prawem do ochrony tejże samodzielności. Samodzielność oznacza również, że ustawodawca kreując zadania publiczne dla samorządu musi zabezpieczyć określony zakres swobody w doborze sposobu wykonywania danego zadania. Nie ma samodzielności samorządu, jeżeli ustawodawca tak zdefiniuje sposób wykonywania zadania, że organom samorządu pozostawia się jedynie ich zastosowanie bez możliwości jakiejkolwiek modyfikacji lub dostosowania do lokalnych warunków i potrzeb.

Z tak przyznaną samodzielnością w zakresie wykonywania zadań publicznych musi być powiązana ochrona tej samodzielności, która realizuje się poprzez konstytucyjną gwarancję ochrony sądowej samorządu, wynikającą z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Co istotne, Konstytucja nie dopuszcza możliwości ustawowego ograniczenia lub wyłączenia prawa samorządu do sądowej ochrony jego samodzielności.

Zaznaczyć trzeba, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zajmował się samodzielnością samorządu i jej ochroną wskazując, że Konstytucja RP poddaje pod ochronę samodzielność jednostek samorządu terytorialnego w dwóch aspektach: a) w aspekcie pozytywnym obejmującym możliwość swobodnego wyboru działań podejmowanych do realizacji zadań publicznych oraz b) w aspekcie negatywnym oznaczającym wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej i w tym zakresie wszelkie formy ingerencji w sferę działania jednostki samorządu terytorialnego podlegają zaskarżeniu do właściwego sądu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r. sygn. akt OTK-A 2009/9/139).

Tym samym, oceniając dopuszczalność zaskarżenia zarządzenia zastępczego Wojewody na podstawie art. 6c ustawy o zakazie propagowania komunizmu należy wyraźnie stwierdzić, że wykładnia tego przepisu, która miałaby polegać na niedopuszczalności zaskarżenia tego aktu nadzoru nad samorządem jest sprzeczna - wprost - z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, który to przepis konstytucyjny znajduje w tej sprawie bezpośrednie zastosowanie. Konstytucja RP nie zawiera żadnej podstawy do ograniczania sądowej ochrony samodzielności samorządu, zatem naruszałaby zasadę lex superior derogat legi interiori taka wykładnia art. 6c ustawy o zakazie propagowania komunizmu, która polegałaby na ograniczeniu prawa do zaskarżania aktów nadzoru i która byłaby sprzeczna z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, że Sąd w tej sprawie nie dokonuje oceny zgodności ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu z Konstytucją RP. Sąd dokonując wykładni poszczególnych przepisów tej ustawy stwierdza jedynie, że w rozpatrywanej sprawie literalna wykładnia art. 6c ustawy, która prowadzić by miała do stwierdzenia niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jest sprzeczna z wykładnią systemową, celowościową i gramatyczną art. 165 ust. 2 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt III RN 49/98, LEX nr 35586 wyraził pogląd, że art. 165 ust. 2 Konstytucji RP podlega bezpośredniemu stosowaniu przez sądy na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji i wynika z niego obowiązek sądów takiej wykładni przepisów prawa, by zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego prawo do sądu.

Dodatkowo z art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 roku nr 124, poz. 607 ze zm.) wynika, że społeczności lokalne mają prawo do odwołania na drodze sądowej w celu zapewnienia swobodnego wykonywania uprawnień oraz poszanowania zasad samorządności lokalnej, przewidzianych w Konstytucji lub w prawie wewnętrznym. Karta ta stanowi ratyfikowaną umowę międzynarodową i jest ona częścią krajowego systemu źródeł prawa. Powołany przepis Karty także stanowi podstawę do zaskarżenia zarządzenia zastępczego i pochodzi on z aktu prawnego wyższego hierarchicznie od ustawy o zakazie propagowania komunizmu.

Ponadto należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie dopuszczalność skargi argumentować należy nie tylko przy zastosowaniu prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 6c ustawy, tj. wykładni przewidującej ochronę sądową samodzielności jednostek terytorialnych (art. 165 ust. 2 Konstytucji). Z akt sprawy oraz stanowiska wyrażonego na rozprawie przez pełnomocnika Gminy Wieluń wynika bowiem, iż skarżąca kwestionuje zasadność podjęcia zarządzenia zastępczego przez Wojewodę, gdyż powinien brać pod uwagę wolę i wnioski społeczności lokalnej. Niewykonanie obowiązku przez Gminę spowodowane było faktem, iż dla ogółu mieszkańców Wielunia nazwa przedmiotowej ulicy nie była sprzeczna z ustawą z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu. Brak wykonania obowiązku z ustawy nie wynikał zatem z bezczynności organu samorządu, a z braku podstaw prawnych do wykonania obowiązku, co uznać należy za przyczyny niezależne od Gminy (art. 6c ustawy).

Zaznaczyć przy tym trzeba, że przed wszczęciem przez Wojewodę procedury w sprawie zmiany nazwy ulicy, ustawa nie przewiduje możliwości wypowiedzenia się przez gminę i poinformowania organu nadzoru o braku podstaw do zmiany tej nazwy, wynikających chociażby z uznania, że dana nazwa nie narusza ustawy. Przed wydaniem zarządzenia zastępczego, gmina - do której wyłącznej kompetencji należy nadawanie i zmiana nazw ulic ogólnie dostępnych (art. 18 ust. 2 pkt 13, art. 6 ust 1 i art. 7 ust. 1 u.s.g.) - nie ma wobec tego możliwości wykazania, że brak zmiany konkretnej nazwy nie narusza prawa, gdyż w jej ocenie ta nazwa nie symbolizuje ani nie propaguje komunizmu, czy innych systemów totalitarnych. Możliwość przedstawienia racji gminy pojawia się więc dopiero na etapie zaskarżenia zarządzenia zastępczego do sądu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Tym samym wniesioną skargę uznać należy za dopuszczalną.

W związku z powyższym, Sąd dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody Łódzkiego z dnia 31 stycznia 2018 r. nr PNIK-I.4102.48.2017 w sprawie nadania nazwy ulicy położonej w mieście Wieluń.

Wskazać trzeba, na co zwraca uwagę Wojewoda w odpowiedzi na skargę, że zarządzenie zastępcze nie jest instytucją ujętą w k.p.a. oraz regulowaną przez przepisy tej ustawy. Odesłanie do stosowania k.p.a. przy aktach nadzoru znajduje się w art. 91 ust. 5 u.s.g., jednak przepis ten reguluje wydawanie rozstrzygnięć nadzorczych, których nie można utożsamiać z zarządzeniami zastępczymi. Stanowiący podstawę wydania zaskarżonego aktu art. 6 ust. 3 ustawy, a także przepisy art. 6 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 4 tej ustawy, nie przewidują w sprawach dotyczących wydania zarządzenia zastępczego stosowania k.p.a., nie odsyłają również do art. 91 ust. 5 u.s.g. Wydawanie zarządzeń zastępczych stanowi odrębną kompetencję nadzorczą wojewody, do której nie ma zatem zastosowania art. 91 ust. 5 u.s.g. (por. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. II OSK 2055/10, z dnia 14 czerwca 2010 r. sygn. II OSK 30/10, z dnia 9 maja 2017 r. sygn. II OSK 784/17, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) ani też nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy, wydanie zarządzenia zastępczego wymaga opinii Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie zgadza się przy tym z poglądem wyrażonym przez Wojewodę Łódzkiego w odpowiedzi na skargę, iż treść opinii IPN jest dla organu nadzoru wiążąca. Wojewoda stwierdził bowiem, że: "Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dnia 25 stycznia 2018 r. wydał pisemną opinię, znak: BUW-940-10(4)/18, w której potwierdził niezgodność nazwy ulicy "Józefa Biedala" z ustawą. Zatem Wojewoda Łódzki był związany treścią opinii IPN i na jej podstawie zobowiązany do wydania przedmiotowego zarządzenia zastępczego".

Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że treść opinii IPN zwalnia organ nadzoru od przeprowadzenia własnych ustaleń w zakresie koniecznym do zastosowania art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu. To, że do wydawania zarządzeń zastępczych nie stosuje się przepisów k.p.a., a wydanie tego zarządzenia wymaga opinii Instytutu nie oznacza, że rola organu nadzoru sprowadza się jedynie do wystąpienia z wnioskiem do IPN o wydanie opinii i przepisania treści tej opinii do uzasadnienia wydanego przez siebie zarządzenia zastępczego. Opinia IPN nie może być bowiem, jak to uczynił Wojewoda w zaskarżonym zarządzeniu, utożsamiana z istotą zarządzenia zastępczego. Do zastąpienia organu gminy w merytorycznej kwestii, jaką jest zmiana nazwy ulicy, został uprawniony na podstawie ustawy wyłącznie organ nadzoru, a nie IPN. Wymóg uzyskania opinii rozumieć więc należy jedynie w ten sposób, że wojewoda nie może wydać zarządzenia bez opinii IPN, a nie, że opinia ta w istocie ma "zastąpić" zarządzenie wojewody. W tym zakresie Sąd podziela poglądy prawne sądów administracyjnych wyrażone m.in. w wyrokach: NSA z 17.04.2018 r. - sygn. II OSK 658/18, WSA w Poznaniu z 26.04.2018 r.- sygn. II SA/Po 113/18 i z 22.03.2018 r. - sygn. IV SA/Po 158/18, WSA w Gdańsku z 29.03.2018 r.- sygn. III SA/Gd 126/18, WSA w Krakowie z 25.04.2018 r. - sygn. III SA/Kr 128/18 i III SA/Kr 131/18, WSA w Olsztynie z 05.04.2018 r. - sygn. II SA/Ol 94/19, WSA w Szczecinie z 04.04.2018 r. - sygn. II SA/Sz 1416/17.

W powołanym wyżej wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 r. - sygn. II OSK 658/18 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: "Nadanie opinii Instytutu Pamięci Narodowej charakteru wiążącego pozostawiałoby w sprzeczności z regulacjami dotyczącymi nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, gdyż faktycznym organem nadzoru byłby wtedy Instytut Pamięci Narodowej, a nie wojewoda.

Jak wynika z poglądów w judykaturze - opinia Instytutu Pamięci Narodowej nie ma charakteru wiążącego. W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że opinia jest niewiążącym poglądem w kwestii zasadności i prawidłowości przewidzianych w projekcie rozwiązań określonego organu, dysponującego odpowiednią wiedzą fachową i doświadczeniem (patrz: R. Lewicki - Kontrola prawotwórstwa administracji o charakterze powszechnie obowiązującym - Warszawa 2008. str. 99).

Obowiązki Instytutu Pamięci Narodowej jako organu współdziałającego w zakresie postępowania wyjaśniającego i obowiązki wojewody zmierzające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcie nadzorczego nie są tożsame. To na wojewodzie, jako organie stwierdzającym nieważność uchwały spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisu prawa materialnego ustawy i tym samym merytorycznego załatwienia sprawy. Niewątpliwie organ współdziałający, choć nie wydaje rozstrzygnięcia nadzorczego, powinien zbadać sprawę pod określonym kątem. Nie znaczy to, że jest on zobligowany do ustalenia okoliczności uzasadniających merytoryczne rozstrzygnięcie w tym zakresie, jak ma to czynić organ załatwiający sprawę - patrz internetowy komentarz do ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r., Marcin Makowski, Marta Makowska, publikowany w zbiorze LEX".

NSA podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP "Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa", a jedną z podstawowych wartości demokratycznego państwa prawnego jest wartość praworządnego działania organów władzy publicznej. Stanowi o tym treść art. 7 Konstytucji RP - "organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Organy władzy publicznej, a zarazem organy samorządu terytorialnego związane konstytucyjną zasadą praworządności obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa.

Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej wyroku NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Wymóg uzyskania opinii IPN nie zwalnia zatem Wojewody od badania, czy spełnia ona wymogi opinii, tj. nie jest jedynie oceną, opiera się na faktach odnoszących się do konkretnej nazwy w danej miejscowości, wskazuje czy faktycznie dana nazwa symbolizuje bądź propaguje komunizm. Nadto wojewoda musi zbadać, czy opinia została wydana przez właściwy organ – w niniejszej sprawie wydał ją Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa – komórki organizacyjnej instytutu – a zgodnie z § 2 statutu IPN – organami IPN są prezes IPN, kolegium IPN, dyrektor oddziału IPN. Stosownie do § 8 ust. 1 statutu, prezes IPN w regulaminie organizacyjnym IPN określa szczegółową organizację jednostek i komórek organizacyjnych IPN oraz zakres ich działań.

Mimo, iż przepisy ustawy nie przewidują prowadzenia - poza koniecznością uzyskania opinii IPN - postępowania wyjaśniającego w zakresie zgodności danej nazwy ze standardami, o których mowa w art. 1 ustawy, jednak w ocenie Sądu nie oznacza to, że dla podjęcia właściwego rozstrzygnięcia dokonywanie przez organ nadzoru własnych ustaleń w tym zakresie jest wykluczone. Dodać przy tym należy, że opinia IPN jest również dowodem w sprawie i jako taka podlegać powinna ocenie organu, ponieważ przepisy ustawy nie nadają jej wiążącego charakteru. Przedmiotowa opinia powinna zatem w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wyjaśniać, z jakich względów nazwa, w tym przypadku ulicy, jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu.

W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Łódzki nie dokonał jakiejkolwiek samodzielnej oceny wartości dowodowej opinii IPN z dnia 25 stycznia 2018 r., jak i nie poczynił samodzielnych ustaleń, co do istnienia w danej konkretnej sprawie podstaw do wydania kwestionowanego zarządzenia zastępczego.

Jednak, mimo że organ nadzoru bez jakichkolwiek zastrzeżeń przyjął opinię IPN z 25 stycznia 2018 r., ograniczając się do przepisania w całości jej treść i braku przedstawienia jakichkolwiek własnych wniosków, to z uwagi na to, iż opinia IPN w znacznej części pokrywa się z innymi materiałami, które zgromadziła strona skarżąca, a które znajdują się w aktach sprawy, Sąd uznał, że wskazane naruszenie, tj. brak odniesienia przez organ nadzoru do merytorycznej zawartości opinii IPN, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W tym miejscu należy wskazać, iż według Słownika Języka Polskiego PWN "propagować" oznacza rozpowszechniać jakieś idee, myśli, przekonania, natomiast "symbol" to, między innymi, pojęcie, przedmiot, znak itp., mające jedno znaczenie dosłowne i większą liczbę znaczeń ukrytych. W kontekście art. 1 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, nazwa ulicy, niezgodna ze standardami ustanowionymi przez ustawodawcę powinna wobec tego jednoznacznie kojarzyć się z systemem komunistycznym, a ponadto nadanie takiej nazwy ulicy powinno mieć na celu gloryfikowanie ustroju komunistycznego, rozpowszechnianie i utrwalanie pamięci o nim wśród lokalnej społeczności.

W takiej bowiem sytuacji istotne jest to, jaki jest społeczny odbiór nazwy, innymi słowy jak jest ona kojarzona przez lokalną społeczność. Dopiero wówczas, gdy społeczny odbiór nazwy jednoznacznie wskazuje, że jest ona symbolem komunizmu, gloryfikacją tego ustroju i wydarzeń z tym związanych, można mówić o tym, że naruszony został art. 1 ust. 1 ustawy.

W ocenie Sądu, tego rodzaju interpretacja, wynikająca również z analizy przywołanego wyżej art. 1 ust. 2 ustawy, daje podstawę do przyjęcia, iż upamiętniają komunizm takie nazwy, które mogą być kojarzone z Urzędem Bezpieczeństwa (UB), tj. organami bezpieczeństwa państwa funkcjonującymi w Polsce w okresie stalinizmu (1944–1956). Nazwa UB pochodzi od jednostek terenowych, czyli wojewódzkich (miejskich, powiatowych) urzędów bezpieczeństwa publicznego.

W rozpoznawanej sprawie jak wynika z opinii IPN, a także z pisma Towarzystwa Przyjaciół Wielunia z dnia 26 czerwca 2017 r., z pisma Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu z dnia 21 czerwca 2017 r., z pisma Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, oraz wniosku Miejskiej Rady Seniorów z dnia 28 czerwca 2017 r. wynika, że Józef Biedal nie był postacią jednoznaczną, bowiem po wyzwoleniu podjął służbę w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Wieluniu i był zwolennikiem rozprawy z poakowską konspiracją niepodległościową i ścisłej współpracy z ZSSR. (T. Olejnik, Leksykon Miasta Wielunia, 2007 r., s. 39).

Wobec powyższego, nie budzi wątpliwości, że źródła historyczne potwierdzają, że Józef Biedal, pomimo iż w okresie II wojny światowej działając w organizacjach konspiracyjnych walczył z niemieckim okupantem, po wyzwoleniu wstąpił do struktur Urzędu Bezpieczeństwa, który symbolizuje represyjny system władzy w Polsce.

Istotne znaczenie w sprawie ma także to, że Towarzystwo Przyjaciół Wielunia, Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych oraz Miejska Rady Seniorów podkreślały konieczność uwzględnienia przy rozważaniu zmiany nazwy ulicy życiorysu Józefa Biedala i zaproponowały zmianę nazwy tej ulicy.

Przeciwne zmianie nazwy ulicy była Młodzieżowa Rada Miejska oraz Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu, pomimo że wskazywało, iż Józef Biedal poparł władzę komunistyczną, czego wyrazem było wstąpienie do struktur Urzędu Bezpieczeństwa.

Ponadto istotne znaczenie ma także to, że wprawdzie z 27 ankiet wysłanych do mieszkańców Wielunia, 23 osoby były przeciwko zmianie nazwy ulicy "Józefa Biedala", a tylko 3 głosy za jej zmianą. Zauważyć jednak należy, że rozesłano tylko 27 ankiet, gdy tymczasem w sprawie zmiany nazwy ulicy "18 stycznia" rozesłano aż 147 ankiet. W związku z tym należy przyjąć, że niewielki procent mieszkańców opowiedział się za pozostawieniem nazwy ulicy "Józefa Biedala". Jednocześnie podkreślić należy, że z załączonego do skargi pisma mieszkańców Wielunia (65 podpisów) wynika, że wnoszą o przyjęcie nazwy ulicy zaproponowanej przez Burmistrza Miasta Wielunia. Jak wynika zaś z projektu uchwały z dnia 7 sierpnia 2017 r. (sesja Rady Miejskiej w Wieluniu odbyta 17 sierpnia 2017 r.) Burmistrz zaproponował zmianę nazwy ulicy "Józefa Biedala" w mieście Wieluń na ulicę "Szarych Szeregów". Rada Miejska w Wieluniu większością głosów (przy 2 głosach "za", 11 głosach "przeciw", 5 głosach "wstrzymujących się") uchwały nie podjęła.

W tym miejscu jeszcze raz należy przypomnieć, że nie można uznać za symbolizujące komunizm te nazwy, które w odbiorze społecznym nie są w ogóle z komunizmem kojarzone. Tymczasem z akt sprawy wynika, że dla niektórych mieszkańców Wielunia nazwa ulicy "Józefa Biedala" kojarzy się z osobą walczącą z niemieckim okupantem, ale również z osobą, która po wojnie rozpoczęła współpracę z władzami komunistycznymi, zostając kierownikiem referatu śledczego Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Wobec braku jednoznaczności postaci Józefa Biedala należy przyjąć, że nazwa ulicy "Józefa Biedala" spełnia znamiona propagowania bądź symbolizowania komunizmu.

Mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, iż nazwa ulicy "Józefa Biedala" nie jest postrzegana przez społeczność lokalną jako symbol komunizmu.

Uznając zatem, że zaskarżone zarządzenie zastępcze nie narusza art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o zakazie propagowania komunizmu, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

B.K.