Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4612/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Hrycaj As.sad. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj JFS


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 21 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił P. P. J. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w Poznaniu z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 21 kwietnia 1947 do 11 marca 1949 r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu z dnia [...] r. nr [...] i z akt sprawy wynika, że P. P. J. zatrudniony był w organach bezpieczeństwa publicznego od 15 października 1949 do 7 kwietnia 1952 r. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby takie na podstawie art. art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a zostają pozbawione uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia 11 kwietnia 2001 r. Urząd poinformował Stronę, by przedłożyła dowody na okoliczność określoną w art. 21 ust. 3 ustawy. Ciężar udowodnienia okoliczności określonych w art. 21 ust. 3 ustawy spoczywa w całości na Zainteresowanym; nie przedłożył On wymaganych dowodów. Pismo Strony z dnia [...] r. wykorzystano w postępowaniu weryfikacyjnym, w którym Urząd postępował zgodnie z art. 10 i 73 § 1 kpa, i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.

P. J., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że w czasie Jego pracy w organach Bezpieczeństwa od [...] do [...] r. nie dopuścił się żadnego czynu przeciwko Narodowi Polskiemu i nie brał udziału w zwalczaniu ruchu niepodległościowego, a wręcz przeciwnie- pomagał skutecznie osobom zagrożonym represjami z tytułu takiej działalności. Pracę w b. organach Bezpieczeństwa podjął za zgodą i namową brata [...] - starszego o 7 lat- aktywnego działacza ruchu niepodległościowego. Brat zaprzysiągł Zainteresowanego do konspiracji i zachowania tajemnicy. Pełniąc funkcję pomocniczą w organach młodszego referenta, starał się wykorzystać słuch, pamięć i wzrok do niesienia pomocy osobom zagrożonym represjami. Wykonał wiele zadań zleconych przez brata [...] dla dobra ruchu niepodległościowego- informował, ostrzegał, uprzedzał o planowanych akcjach. Osobiście ochronił co najmniej 4 osoby przed zatrzymaniem- aresztowaniem. Praca Zainteresowanego w b. organach Bezpieczeństwa pomogła wielu rodakom uniknąć represji. O takiej postawie Zainteresowanego świadczy także to, że brat [...] - z którym utrzymywał ścisły kontakt- został dnia [...] r. aresztowany przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego, oskarżony za działalność niepodległościową, skazany wyrokiem z dnia [...] r. Wojskowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze na karę śmierci. Wyrok ów wykonano dnia [...] r. Zainteresowany został zwolniony dyscyplinarnie z b. organów Bezpieczeństwa dnia [...] r. za kontakty z osobami podejrzanymi o działalność niepodległościową, po uprzednim aresztowaniu, przesłuchaniu i rewizji w domu; był represjonowany i bardzo zagrożony utratą wolności. Pismem z dnia [...] r. Zainteresowany powiadomił Urząd, że doręczy wiarogodny dowód w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy po udostępnieniu Mu akt osobistych i brata [...] przez IPN w Poznaniu, w którym dnia [...] r. złożył wnioski. Zainteresowany otrzymał uprawnienia kombatanckie za służbę z poboru w Wojsku Polskim- służąc w 26 pp 9 Drezdeńskiej DP od 21 kwietnia 1947 do 11 marca 1949 r. W ramach służby brał czynny udział w walkach z bandami UPA, stacjonując w Jarosławiu, Birczy i Sanoku. Dodatkową podstawą przyznania uprawnień kombatanckich stanowi służba w Służbie Ochrony Kolei od 2kwietnia 1945 do 21 kwietnia 1947. W ramach tej służby Zainteresowany brał czynny udział w grupach operacyjnych SOK, walcząc z bandami UPA "Stiacha", "Brodycza" i "Hrynia" w rejonie: Zagórz, Komańcza i Łupków. Sąd Najwyższy uznał SOK za jedyną, zmilitaryzowaną jednostkę służby państwowej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 § 1 p.1 w zw. z art.127 § 3 kpa i art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...] r. Zatrudnienie P. J. w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego jest bezsporne i należycie dowiedzione zaświadczeniem Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] r. Podnoszony we wniosku fakt służby w Wojsku Polskim i w SOK nie może wpłynąć na zmianę decyzji Kierownika Urzędu, bowiem w obecnym stanie prawnym pozbawia się uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy). Zainteresowany nie przedstawił dowodów świadczących, że do organów tych skierowany został przez organizacje niepodległościowe, lub przez te organizacje był zwerbowany w celu niesienia im pomocy; z akt sprawy nie wynika, by taka okoliczność miała miejsce ( art. 21 ust. 3 ustawy).

P. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 7 listopada 2001 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że: decyzja narusza Jego prawa do udokumentowania przyczyn i okoliczności związanych z pracą w b. organach Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu, jakie zapewnia Mu art. 21 ust. 3 ustawy; nie uwzględniono Jego wyjaśnienia w piśmie z dnia [...] r. i pisma IPN Oddziału w Poznaniu z [...] r. [...], wskazującego termin udostępnienia akt Skarżącego i brata[...] ; zastosowano wobec Skarżącego odpowiedzialność zbiorową tylko za to, że po służbie wojskowej pracował "przez ograniczony okres" w b. organach Bezpieczeństwa Publicznego w [...]; nie uwzględniono dorobku 56 letniej pracy zawodowej i działalności społecznej dla dobra Ojczyzny- uznanej licznymi odznaczeniami, w tym Krzyżem Kawalerskim a w 2000 r. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Zgodnie z art.25 ust.2 p. 1 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, do którego odwołuje się art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, dotyczy wszystkich osób związanych w latach 1944-56 ze strukturami represji, bez względu na charakter zatrudnienia ( uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- OPS 2/02- ONSA 2/03/42).

Z prawidłowych ustaleń organu administracji publicznej wynika, że P. J. w okresie od [...] r. do [...] r. pełnił służbę w byłych organach Bezpieczeństwa Publicznego w [...] (k. 17 akt administracyjnych). Trafnie Kierownik Urzędu ocenił, że żaden z dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie pozwalał na dokonanie ustaleń, że do organów Bezpieczeństwa Publicznego Skarżący został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub był przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy ( art. 21 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio kpc ( art. 106 § 5 upsa). Skarżący, mimo prawidłowego pouczenia o treści art. 21 ust. 3 ustawy pismem z dnia 11 kwietnia 2001 r., dowodów w tej materii nie przedłożył.

Mając na uwadze to, że Skarżący upatrywał istnienia takich dowodów w swej teczce osobowej i w aktach brata S. J., oraz to, że Skarżący ostatecznie uzyskał dostęp do akt IPN [...] i IPN [...], dotyczących brata [...] ( k. 22-23, 42- 49 akt sądowych), Sąd przeprowadził dowód z akt IPN [...] , obejmujących akta osobowe P. J. nr [...] b. Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

Wbrew przekonaniu Skarżącego, nie zawierają one dowodów wskazujących na istnienie przesłanek z art. 21 ust. 3 ustawy. Przeciwko daniu wiary twierdzeniom Skarżącego o faktach, mających świadczyć o przesłankach z art. 21ust. 3 ustawy przemawiała także sekwencja zdarzę procesowych. Skarżący nie podnosił takowych okoliczności ani w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia [...] r., ani w załączonym doń życiorysie (k. 1, 2 akt administracyjnych). Faktów takich Skarżący nie podnosił także w postępowaniu weryfikacyjnym- w piśmie z dnia [...] r. podał- zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- jedynie, że "w sprawie służby w organach bezpieczeństwa publicznego- przyśle w terminie późniejszym odpowiednie wyjaśnienie i dokumentację, którą zbiera, a jest to ściśle powiązane z moim bratem [...]"- skazanym na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Zielonej Górze. ( k. 12 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 3 kwietnia 2001 r. Zainteresowany podał, że "do pracy w b. organach bezp.[pieczeństwa] skierował mnie oficer Wojskowej Komendy Uzupełnień przy załatwianiu spraw ewidencyjnych po zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej", a podjęcie tej pracy Skarżący skonsultował uprzednio ze starszym bratem [...] - bardzo zaangażowanym w działalność opozycyjną wobec ustroju PRL i dominacji Związku Radzieckiego. Z pisma tego wynika, że do pracy w UB P. J. skierował oficer WKU; nie wynika, że Zainteresowany skierowany został do pracy w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa przez jakąkolwiek organizację niepodległościową bądź by został przez takową organizację zwerbowany w celu udzielenia jej pomocy. Skarżący w dwustronicowym piśmie wskazuje jedynie, że "ukierunkowany poprzez brata [...] - starał się zapobiegać i chronić osoby zagrożone przed represjami politycznymi" i uczynił to wobec co najmniej czterech osób ( żadnej nie wskazując z imienia i nazwiska czy przynależności organizacyjnej) oraz wskazywał, że po dwu latach pracy zorientowano się, że Jego postępowanie, stosunek do "podejrzanych", kontakty i poglądy polityczne odbiegają od oczekiwań przełożonych, czego efektem- jak to postrzega Skarżący- stało się osadzenie Go w areszcie i dyscyplinarne zwolnienie jako ideologicznie obcego i w organach niepożądanego. W dalszej części pisma Skarżący koncentrował się na losach brata [...], bratowej [...] i swej opieki- wraz z siostrą- nad dwojgiem bratanków.

Dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zainteresowany po raz pierwszy podał, że pracę w b. organach Bezpieczeństwa podjął za zgodą i namową brata [...]; że brat zaprzysiągł Go do konspiracji i zachowania tajemnicy- nadal nie wskazując, na rzecz jakiej organizacji niepodległościowej Skarżący miałby być zaprzysiężony (k. 18-19, 27-28 akt administracyjnych).

Na skierowanie Zainteresowanego do pracy w UB przez organizację niepodległościową bądź zwerbowanie przez taką organizację w celu udzielenia jej pomocy nie wskazują przedłożone przez Skarżącego kserokopie odpisów dokumentów pozyskanych przezeń z IPN. Sam fakt dokonania przeszukania ( zwanego w postanowieniu "rewizją domową") w mieszkaniu teściów, u których zamieszkiwał P. J., czy podania przez S. J. adresu Zainteresowanego w wypadku przerwania normalnej łączności, nie pozwalają na przyjęcie, że Skarżący spełniał warunki art. 21 ust. 3 ustawy. Dokonanie przeszukań u członków najbliższej rodziny podejrzanych było normalną praktyką ówczesnych organów Bezpieczeństwa ( w postanowieniu przeszukaniem objęto mieszkania obu braci- P. J. i C . J.; teściów S. J.- F. K. Z kolei S. J., wskazując adresy na wypadek przerwania normalnej łączności też wskazał adresy dwu członków rodziny- Zainteresowanego i kuzyna..., zam . w Poznaniu, ul. [...]. Gdyby Skarżący został zaprzysiężony, pełniłby bieżąco rolę aktywną w pracy ewentualnej organizacji, nie zaś pozostawał do nadzwyczajnej łączności- więź rodzinna gwarantowała S. J. przekazanie informacji o ewentualnej korespondencji, bez potrzeby wtajemniczania Zainteresowanego w przyczyny nadejścia tejże. Informacje agenta celnego ( o pseudonimie "Stach"- k.46 akt sadowych) i przetworzone w postaci notatki (k. 49 akt sądowych), także nie wskazują na spełnienie przesłanek z art. 21 ust. 3 ustawy, a jedynie przekonaniu agenta celnego o pełnym zaufaniu, jakim S. J. darzył swego brata i o tym, że P. J. celowo wziął ślub kościelny, by zostać zwolnionym z pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa. Gdyby P. J. był zwerbowany przez organizację niepodległościową do udzielenia jej pomocy bądź skierowany był do pracy przez organizację niepodległościową w warunkach art. 21 ust. 3 ustawy, to nie dążyłby do zwolnienia z pracy w UB, by móc dalej wykonywać zadania powierzone przez organizację niepodległościową, bez zwracania na siebie uwagi organów Bezpieczeństwa Publicznego.

O tym, że P. J. nie wstąpił do pracy w strukturach UB w czerwcu, lipcu 1949 r. ( k. 50 akt sądowych) świadczy to, że wniosek o zatrudnienie w WUBP w [...] Skarżący złożył dnia [...] r. ( prezentata Wydziału Personalnego WUBP w Poznaniu-[...]). Dyscyplinarne wydalenie ze służby P. J. nie pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowym z działalnością brata S. J., lecz wiązało się z wzięciem dnia [...] r. ślubu kościelnego z H. K. - bez uzyskania zgody przełożonych z MBP- z naruszeniem rozkazu Ministra MBP nr [...] (k. 107-114 akt IPN Po[...]). Wydalenie z partii na zebraniu dnia [...] r. "za dwulicową robotę" ( tak w oryginale- k. 107 akt[...]), nie było spowodowane udziałem w organizacji niepodległościowej, lecz tym ,że po odmowie zezwolenia Wydziału Personalnego na zawarcie związku małżeńskiego z H. K., P. J. "dał się do księdza zamawiając ślub kościelny i wszystkie formalności". Niechęć ówczesnych władz PRL, a w szczególności organów Bezpieczeństwa Publicznego do Kościoła, jest faktem powszechnie znanym ( art. 106 § 4 upsa; k. 45 akt sądowych). Jeszcze bowiem w 1972 r. zwalniano ze służby w Milicji Obywatelskiej funkcjonariuszy ( po uprzednim wydaleniu z PZPR) za nawet sporadyczne praktyki religijne rodziny funkcjonariusza ( którego dziecko przystąpiło do Komunii), bowiem ówczesne władze MSW uważały, że dobro służby realizować może jedynie funkcjonariusz- ateista, a w odniesieniu do oficerów winien być to raczej członej PZPR ( art. 52 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o stosunku służbowym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej- Dz.U. 12/59/69; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.11.1991- II S.A. 937/91- ONSA 1/93/10).

Godzi się także podnieść, że S. J. zarzucono szpiegostwo na rzecz wywiadu amerykańskiego, nie zaś udział w związku, który w myśl obecnego prawa, byłby organizacją niepodległościową w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy. Ze znanych Sądowi publikacji naukowych ( w szczególności R. Leśkiewicza, R. Kościańskiego "Organizacje antykomunistyczne na terenie Poznania w latach 1945-56 w świetle materiałów aparatu represji" w: Zeszyty Historyczne Instytutu im. gen. Stefana GROTA- Roweckiego" 22/04 43 i n.; A. Łuczak "Rozpracowanie Wielkopolskiej Samodzielnej Grupy Ochotniczej WARTA przez WUBP w Poznaniu" w: "Pamięć i Sprawiedliwość. Pismo IPN" 1/04/61 i n.) brak informacji o organizacji niepodległościowej, w której uczestniczyli by S. J. bądź P. J.

Przedłożone przez Skarżącego na rozprawie dnia [...] r. kserokopie rękopiśmiennie sporządzonego w 1978 r. Albumu o działalności J. P., dotyczą jedynie działalności J. P. w ramach OW- WOZZ w okresie okupacji hitlerowskiej i nie mogły służyć ustaleniu jakichkolwiek okoliczności z art. 21 ust. 3 ustawy. Oryginał albumu został zdeponowany w Izbie Pamięci I LO im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Muzeum Historii Ruchu Robotniczego - Forcie VII w Poznaniu i w WIH w Warszawie (adnotacja na 3 str. Okładki). Owe odpisy dokumentów, dotyczących Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich (WOZZ), Wojska Ochotniczego (WO), Wielkopolskiej Organizacji Zbrojnej (WOZ), dotyczą dobrze zbadanych przez historyków organizacji konspiracyjnych, działających w czasie okupacji hitlerowskiej, nie zaś działalności konspiracyjnej o charakterze niepodległościowym po wypędzeniu Niemców i po II wojnie światowej. W szczególności Wojskowa Organizacja Ziem Zachodnich powstała w marcu 1940 r., z połączenia Wielkopolskiej Organizacji Wojskowej (WOW), Poznańskiej Organizacji Zbrojnej (POZ), Wielkopolskiej Organizacji Zbrojnej (WOZ) i Wojska Ochotniczego (WO); działała pod dowództwem kpt. Leona Kmiotka ps. Pomian. Organizacja ta, licząca ok. 1000 żołnierzy, została sparaliżowana aresztowaniami- od kwietnia do jesieni 1940 r. Niemcy aresztowali ponad 400 członków WOZZ. Aresztowania trwały do 1942 r. Po ponad dwu latach śledztw, przed Wyższym Sądem Krajowym w Poznaniu (OLG) i Trybunałem Wojennym Rzeszy Reichskriegsgericht), zapadło 86 wyroków śmierci i wiele kar wieloletnich pobytów w obostrzonym obozie karnym. Po zawieszeniu działalności, próby kontynuacji działalności WOZZ podjęli por. S. Napieralski, następnie por. L. Nowacki, który wprowadził WOZZ do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ- następnie AK). Dalej działały pojedyncze grupy WOZZ- np. w Lesznie ( odpowiednio- poszczególne hasła: Jerzy Łochyński; J. Łochyński i M. Woźniak w: "Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939- 45" pod red. M. Woźniaka Instytut Zachodni Poznań 1998 s. 645- 646, 644- 645, 626- 627, 464, 627). Powołany w opracowaniu Janusz Pawlak, ur. 25.5.1921 r., członek WOW i WOZZ, aresztowany 21.6. 1940 r. przez Gestapo, zmarł w więzieniu Berlin Spandau 5. 12.1941 r. Jego brat, Alfred Pawlak, ps. Lew, ur. 14,5,1923 r., członek WOW i WOZZ, aresztowany 21.6. 1940 r. przez Gestapo, wyrokiem z dnia 3.9.1942 r. Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie, skazany został na karę 8 lat obostrzonego obozu karnego, odbywając karę w więzieniu we Wronkach, a następnie KL Mauthausen- Gusen L. Broniarz- Press w: "Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939- 45" s. 426). W "Encyklopedii" nie występuje żadna osoba o nazwisku J.

Ostrzeganie wybranych osób przez Skarżącego (nie poparte żadnymi dowodami i z racji braku skonkretyzowania- nieweryfikowalne ), brak gorliwości w realizacji zadań UB, uczciwość i należyty stosunek do osób ściganych przez UB, stanowi nieprzemijającą wartość moralną i wskazuje na dostrzeganie potrzeby przestrzegania prawa przez Skarżącego w okresie służby w UB, nie stanowi jednak wypełnienia przesłanek z art. 21 ust. 3 ustawy. Także dalszy dorobek pracy zawodowej i społecznej Skarżącego oraz odznaczenia, jakie uzyskiwał, nie wpływają na realizację normy prawnej, prawidłowo wywiedzionej przez Kierownika Urzędu z art. art.25 ust.2 p.1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 21 ust. 3 ustawy.

Bezspornym w sprawie jest, że Skarżący uzyskał dnia [...] r. uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 21 kwietnia 1947 do 11 marca 1949 i od 15 września 1949" w ramach służby w SOK i w 26 pp 9 DP Wojska Polskiego- w tym za walki z oddziałami UPA (k. 1v, 3-6, 10, 25 akt administracyjnych). Jednakże ustawa nie zawiera regulacji pozwalających na niestosowanie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a wobec osób, które uprawnienia kombatanckie uzyskały za jakąkolwiek inną działalność uprawniającą do uzyskania czy zachowania uprawnień kombatanckich. Wyjątkiem jest art. 21 ust. 3 ustawy, który przewiduje nie stosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a wobec osób, które przedłożą dowody, że do- w szczególności służby w Urzędzie Bezpieczeństwa- zastały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący takich dowodów nie przedłożył. Żaden z dowodów, którymi Sąd dysponował, nie dawał podstaw do dokonania takowych ustaleń.

Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie chodzi o karanie osób wchodzących w skład poszczególnych organów i jednostek organizacyjnych aparatu represji, lecz o ich honorowanie; takie postępowanie nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnie określonymi zasadami demokratycznego państwa prawnego (uzasadnienie wyroku TK z 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116 s.616). W aksjologii ustawy- w tym wyrażonej w preambule ustawy- służba w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, została uznana za dyskwalifikująca moralnie ( uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 21.12.1993- II UZP 25/93/200- OSNC11/94/200 s. 4) i skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich, choćby pod rządem dawnej ustawy kombatanckiej Zainteresowany otrzymał uprawnienia kombatanckie z innych tytułów, niż służba w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Wbrew ocenie Skarżącego, odmowa honorowania nie jest przejawem " odpowiedzialności zbiorowej" ( k. 2 akt sądowych).

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 19 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319). To , że Rzeczypospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych, nie stanowi przeszkody dla weryfikacji uprawnień kombatanckich osób, które w myśl poprzednich przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie, a w świetle nowych uregulowań uprawnienia te utraciły. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 19 Konstytucji RP, z uwagi na generalne, ogólne i nieprecyzyjne uregulowanie, nie nadaje się do stosowania wprost- wymaga regulacji ustawowej ( W. Skrzydło "Konstytucja RP- komentarz" Zakamycze 1998 s. 23). Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach...jest jedną z ustaw, regulujących status kombatantów ( w tym weteranów walk o niepodległość). Owa ustawa wprowadza zgodne z Konstytucją RP postępowanie, którego przedmiotem jest badanie, czy w świetle nowej definicji kombatanta, zawartej w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., osoby, które na mocy uprzednio obowiązujących przepisów uprawnienia kombatanckie posiadały, uprawnienia te utraciły ( A. Świątkowski "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych ,kombatantów ,osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s.73, 81, 92, 95, 97).

Uregulowania owej ustawy były wielokroć przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. W szeregu orzeczeniach Trybunał stwierdzał, że owe uregulowania nie naruszają Konstytucji RP- w szczególności art. 2 i art. 32 ust. 1. Jedynie przykładowo należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15.2.1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116, stwierdził konstytucyjność owych uregulowań z zakresie istotnym dla rozstrzygania o pozbawieniu uprawnień kombatantów. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7.7.1992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29.3.1995 r.- III ARN 6/95- OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- Prok. i Pr. 12/02/53).

Wykładnia zaprezentowana w niniejszej sprawie nie narusza też art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 61/93/284 ze zm.) czy art. 1 Protokołu 1 do Konwencji, podpisanego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. 36/95/175; decyzja ETPC z: 1.6.1999 r.- nr 39860/98 Skórkiewicz v. Polska; 15.6.1999 r.- nr 34610/97 Domalewski v. Polska).

Wobec powyższego skargę należało oddalić ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.).

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj

JFS