Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1625/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy: article: art. 18 par. 1 i 3, art. 19
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 lutego 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [A.] Sp. z o.o. w B. o wyłączenie sędziego NSA Barbary Mleczko-Jabłońskiej w sprawie ze skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 42/16 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] stycznia 2020 r. [A.] Sp. z o.o. w B. wniosła o wyłączenie sędziego NSA Barbary Mleczko-Jabłońskiej, w sprawie o sygn. akt I GSK 1625/18 ze skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 42/16, którym oddalono skargę w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane suszą. .

Uzasadniając wniosek o wyłączenie strona wskazała, że ww. sędzia była przewodniczącą w sprawach przed Naczelnym Sądem Administracyjnym gdzie stroną skarżącą kasacyjnie był Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie w sprawach o sygn. akt I GSK 1681/18, I GSK 1680/18, I GSK 1679/18, I GSK 1718/18, I GSK 1677/18, I GSK 1714/18 i I GSK 1715/18. We wniosku strona wskazała, że w ww. sprawach "Sąd oparł się na tezie współzałożycieli (przesądzającej o wyniku sprawy) - pomimo odrębności skarg (np. tych wynikające z różnic składu osobowego wspólników i byłego zarządu) - że P. M. poza własnym wnioskiem o płatność wnioskował również o niejako wspólnik spółek z o.o., w których był jednym ze współzałożycieli co jednoznacznie miało przesądzać o stworzeniu sztucznych warunków do przyznania płatności przez P. M.". W niniejszej sprawie P. M. był założycielem [A.] Sp. z o.o. i niegdyś członkiem zarządu skarżącej Spółki.

W opinii wnoszącego wniosek o wyłączenie sędziego powyższa okoliczność: "wywołuje uzasadnione podejrzenie, że wynik sprawy niniejszej jest przesądzony już przed rozprawą, a sędzia Barbara Mleczko-Jabłońska ma już wyrobiony konkretny pogląd na sprawę odnoszący się do przyznawania i wypłaty pomocy". Zdaniem strony zachodzi realna obawa, co do bezstronności sędziego w sprawie.

Sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy złożyła w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

W oświadczeniu z [...] stycznia 2020 r. sędzia Barbara Mleczko-Jabłońska stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, zgodnie z art. 18 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).

Z treści wniosku wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanego sędziego od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie ma już wyrobiony pogląd odnoszący się do przyznania i wypłaty pomocy i orzekała w innych analogicznych sprawach w których skarżącym był P. M. (założycielem [A.] Sp. z o.o. i niegdyś członkiem zarządu skarżącej Spółki), co wywołuje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego w sprawie, co powoduje konieczność jego wyłączenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącą Spółkę okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że brała ona udział w rozpoznawaniu innych spraw w których skarżącym był P. M. wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonała oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10).

Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach skarżącej Spółki byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).

Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanego do wyłączenia sędziego zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strona skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w sprawie sędziego wskazanego we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyła również sama sędzia w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego rozpoznającego skargę kasacyjną [A.] Sp. z o.o. w W. jest bezzasadny, co musiało skutkować oddaleniem tegoż wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.