Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1088/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Dewizowe prawo
Bankowe prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 65
journal: Dz.U. 1992 nr 72 poz. 360
law: Obwieszczenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 20 lipca 1992 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Narodowym Banku Polskim.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1989 nr 6 poz. 33
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. Prawo dewizowe.
Teza: Skoro organem wydającym i cofającym zezwolenia dewizowe jest Narodowy Bank Polski, to nie może on być równocześnie organem orzekającym w I i II instancji, a skoro tak to uprawnienia organów I i II instancji w tych sprawach nie mogą być "rozpatrywane" /delegowane/ na oddziały terenowe czy różne komórki organizacyjne Centrali NBP.

Skoro ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. - Prawo dewizowe /Dz.U. nr 6 poz. 33 ze zm./ nie wskazywała organu odwoławczego od decyzji Narodowego Banku Polskiego i nie zawiera uregulowania w tej materii ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim /t.j. Dz.U. 1992 nr 72 poz. 360/ to wydana decyzja Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego była decyzją ostateczną w toku instancji.

Możliwość powierzenia określonych zadań oddziałom okręgowym i innym jednostkom organizacyjnym Narodowego Banku Polskiego, wynikająca z art. 65 ustawy o Narodowym Banku Polskim, nie jest równoznaczna z możliwością tworzenia wewnątrzbankowego trybu instancji w postępowaniu w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych.

TEZY

Skoro organem wydającym i cofającym zezwolenia dewizowe jest Narodowy Bank Polski, to nie może on być równocześnie organem orzekającym w I i II instancji, a skoro tak to uprawnienia organów I i II instancji w tych sprawach nie mogą być "rozpatrywane" /delegowane/ na oddziały terenowe czy różne komórki organizacyjne Centrali NBP.

Skoro ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. - Prawo dewizowe /Dz.U. nr 6 poz. 33 ze zm./ nie wskazywała organu odwoławczego od decyzji Narodowego Banku Polskiego i nie zawiera uregulowania w tej materii ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim /t.j. Dz.U. 1992 nr 72 poz. 360/ to wydana decyzja Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego była decyzją ostateczną w toku instancji.

Możliwość powierzenia określonych zadań oddziałom okręgowym i innym jednostkom organizacyjnym Narodowego Banku Polskiego, wynikająca z art. 65 ustawy o Narodowym Banku Polskim, nie jest równoznaczna z możliwością tworzenia wewnątrzbankowego trybu instancji w postępowaniu w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych.


UZASADNIENIE

Główny Oddział Walutowo-Dewizowy NBP wydał A. J. zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży określonych w nim walut. Punkt kupna i sprzedaży walut prowadzony przez A. J. został skontrolowany w zakresie spełniania warunków prowadzenia takiego punktu określonych w zarządzeniu prezesa NBP z dnia 31 marca 1990 r. /M.P. nr 15 poz. 119/.

W toku kontroli ustalono, że nie zostały zaewidencjonowane wszystkie transakcje kupna i sprzedaży - brak 4.010 USD w porównaniu do sald wynikających z zapisów komputerowych, prowadzenie skupu ITL bez zezwolenia oraz brak pieczątki imiennej jednej z kasjerek zatrudnionych w kantorze.

Uznając, że te uchybienia naruszają art. 28 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 Prawa dewizowego oraz par. 5 ust. 1 pkt 1, par. 4 pkt 3, par. 3 ust. 1 pkt 3 zarządzenia prezesa NBP z dnia 31 marca 1990 r. Główny Oddział Walutowo-Dewizowy NBP, na podstawie art. 21 ust. 4 Prawa dewizowego i art. 163 Kpa uchylił własną decyzję dewizową - zezwolenie na prowadzenie kantoru wydane A. J. Równocześnie stronę poinformowano, że służy jej prawo odwołania się do prezesa NBP za pośrednictwem oddziału, który decyzję wydał ze wskazaniem na art. 127 par. 2 Kpa.

A. J. takie odwołanie złożył zarzucając decyzji, że jej treść jest sprzeczna z ustaleniami protokołu kontroli, w którym napisano w poz. 5, że brak 10 USD - stan kasy zgodny. O zezwolenie na wprowadzenie do obrotu lirów włoskich wystąpił do NBP w kwietniu 1992 r.;

z uwagi na stan zdrowia /czasowa niezdolność do pracy/ nie zauważył braku odpowiedzi z banku. Brak pieczątki jednej z kasjerek został spowodowany jej niedbalstwem; w dniu kontroli zostawiła tę pieczątkę w domu. Jest to kasjerka zatrudniona w maju na okres próbny.

Decyzją podpisaną przez zastępcę dyrektora Departamentu Dewizowego, Narodowy Bank Polski decyzję Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego Narodowego Banku Polskiego utrzymał w mocy, ponieważ przeprowadzona 17 maja 1993 r. kontrola wykazała rażące uchybienia, naruszające obowiązki nałożone na prowadzącego kantor przepisami zarządzenia prezesa NBP z 31 marca 1990 r. Wobec tego strona nie daje rękojmi należytego przestrzegania przepisów obowiązujących przy prowadzeniu tego rodzaju działalności, a w tej sytuacji brak jest podstaw do uchylenia decyzji dewizowej Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego NBP w Warszawie.

W skierowanej do NSA skardze A. J. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji uchylających wydane mu wcześniej zezwolenie dewizowe, ponieważ:

- protokół kontroli był niezgodny ze stanem faktycznym; nie wpisano do niego wszystkich USD znajdujących się w kantorze,

- nie uwzględniono, że w kantorze znajdują się trzy kasy, a nie dwie; Kasa "O" obsługiwana jest wyłącznie przez niego samego bądź zastępcę i pełni funkcję kasy depozytowej, z której w razie potrzeby są zasilane kasy "l" i "2"; w momencie kontroli w kasie było 4.000 USD /fizycznie w sejfie/. Kontrolujące nie chciały tego faktu przyjąć do wiadomości,

- różnica 10 USD wynika z błędu kasjerki, która pomyliła się na swoją niekorzyść.

Dalej skarżący, podobnie jak w odwołaniu, opisuje okoliczności braku pieczątki jednej z kasjerek i braku zezwolenia na sprzedaż lirów włoskich.

W odpowiedzi na skargę Narodowy Bank Polski wniósł o jej oddalenie.

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył i stwierdził co następuje.

Decyzja prezesa Narodowego Banku Polskiego uchylająca zezwolenie dewizowe dotknięta jest wadą nieważności z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa co

- na podstawie art. 207 par. 1 w związku z par. 3 Kpa

- obliguje sąd do orzeczenia o jej nieważności. Zgodnie z art. 21 ust. 4 Prawa dewizowego cofanie indywidualnych zezwoleń dewizowych należy do Narodowego Banku Polskiego. Jak wynika z art. 65 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz. U. 1992 nr 72 poz. 360/ zadania NBP wykonuje Centrala NBP, z wyjątkiem zadań powierzonych oddziałom okręgowym i innym jednostkom organizacyjnym. Jeśli zatem cofanie zezwoleń dewizowych zostało powierzone Głównemu Oddziałowi Walutowo-Dewizowemu NBP w Warszawie to inna jednostka organizacyjna Banku nie była właściwa do załatwiania takich spraw ani w pierwszej, ani w drugiej instancji.

Niezależnie od tego możliwość powierzenia określonych zadań oddziałom okręgowym i innym jednostkom organizacyjnym Banku, wynikająca z powołanego art. 65 ustawy z 31 stycznia 1989 r., nie jest równoznaczna z możliwością tworzenia wewnątrzbankowego trybu instancji w postępowaniu w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych.

Skoro organem wydającym i cofającym zezwolenia dewizowe jest Narodowy Bank Polski, to nie może on być równocześnie organem orzekającym w I i II instancji, a skoro tak, to uprawnienia organów I i II instancji w tych samych sprawach nie mogą być "rozpisane" /delegowane/ na oddziały terenowe czy różne komórki organizacyjne Centrali NBP.

Zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/ i równocześnie dotyczyła sprawy rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną /art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa/.

Skoro prawo dewizowe nie wskazuje organu odwoławczego od decyzji Narodowego Banku Polskiego i nie zawiera uregulowania w tej materii ustawa o Narodowym Banku Polskim, to wydana w sprawie A. J. decyzja Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego była decyzją ostateczną w toku instancji.

Z opisanych powodów bezprzedmiotowe stało się rozpoznawanie zarzutów skarżącego, a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Rzeczą Głównego Oddziału Walutowo-Dewizowego Narodowego Banku Polskiego jest obecnie sprostowanie wadliwego pouczenia o możliwości wniesienia odwołania, zawartego w decyzji z 26 maja 1993 r. /art. 113 par. 1 Kpa/.