Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1512/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2005 r. B.G. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstwa niskotowarowego.

Na mocy decyzji, nr [...], z dnia [...] marca 2006 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznano B. G. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie [...] zł. Decyzja została doręczona w dniu [...] marca 2006 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Beneficjent nie wniósł odwołania od ww. decyzji.

Płatność dla gospodarstwa niskotowarowego wypłaca się corocznie przez okres 5 lat, jednak jej wysokość ulega zmianie z uwagi na fakt, że przyznana kwota jest przeliczana na złote z kwoty ustalonej w euro.

W niniejszej sprawie płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta trzykrotnie w łącznej wysokości: [...] zł:

-I płatność – [...] zł zrealizowana w dniu [...].05.2006 r.

- II płatność – [...] zł zrealizowana w dniu [...].05.2007 r.

-III płatność – [...] zł zrealizowana w dniu [...].05.2008 r.

Zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z późń. zm.) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:

- zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz

- złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

W dniu [...] grudnia 2008 r. M. G., w imieniu B. G., złożył Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwziąć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z dokumentami potwierdzającymi zrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć oraz prośbą Strony o przywrócenie terminu na złożenie przedmiotowego dokumentu.

Postanowieniem, nr [...], z dnia [...] marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przywrócił termin na złożenie Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

W wyniku rozpatrzenia oświadczenia dotyczącego realizacji przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., wystosował w dniu [...] kwietnia 2009 r. do B. G. informację o kontynuowaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Przedmiotowy dokument został odebrany przez Stronę w dniu [...] kwietnia 2009 r.

Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dwóch ratach w łącznej wysokości: [...] zł:

1) IV płatność – [...] zł zrealizowana w dniu [...].05.2009 r.

2) V płatność – [...] zł zrealizowana w dniu [...].04.2010 r.

W dniu [...] lutego 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął akt notarialny Rep. A Nr [...], z którego wynika, iż w dniu [...] lutego 2011 r. B. G. przeniosła własność gospodarstwa niskotowarowego na rzecz M. G., w zamian za rentę strukturalną.

Decyzją, nr [...], z dnia [...] marca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał B. G. rentę strukturalną na okres od lutego 2011 do października 2018r.

Na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. stwierdził istnienie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, dlatego też zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. do producenta rolnego wysłano Zawiadomienie, nr [...], z dnia [...] października 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji, nr [...], z dnia [...] marca 2006 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję, nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych ustalając do zwrotu kwotę płatności w wysokości [...] zł.

Od przedmiotowej decyzji B. G. złożyła w dniu [...] kwietnia 2013 r. odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych przyznane decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...], z dnia [...] marca 2006 r., zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów odpowiednio w dniach: [...] maja 2006 r., [...] maja 2007 r., [...] maja 2008 r., [...] maja 2009 r. oraz [...] kwietnia 2010 r.

Organ zauważył, że B. G. składając w dniu [...] marca 2005 r. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstwa niskotowarowego, własnoręcznym podpisem potwierdziła znajomość przepisów prawa dotyczących przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz oświadczyła, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych".

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wyjaśnił, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z późń. zm.) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznawana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z późń. zm.), jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi, z zastrzeżeniem § 11, tj. sytuacji, gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przepis § 11 nie ma zastosowania, ponieważ przeniesienie własności nie nastąpiło na następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, lecz na powiększenie gospodarstwa rolnego przejmującego – M. G. Zatem beneficjent zobowiązany jest zwrócić kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, wymienione w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (mającym zastosowanie dla płatności 2005-2009) oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 122/2009 (mającym zastosowanie dla płatności 2010).

Ww. artykuły stanowią, że "Obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności."

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie powyższe przepisy nie mają zastosowania, gdyż płatność niskotowarowa przyznana została prawidłowo, natomiast producent rolny nie dotrzymał zobowiązania do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Realizacja płatności nie nastąpiła zatem wskutek błędu organu.

Dalej Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (mającym zastosowanie dla płatności 2005-2009) zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Organ stwierdził, że w przypadku B. G. wypłata płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, uznanych następnie za nienależnie pobrane nastąpiła w dniu [...] maja 2006 r. (I rata płatności), [...] maja 2007 r. (II rata płatności), [...] maja 2008 r. (III rata płatności) [...] maja 2009 r. (IV rata płatności) oraz [...] kwietnia 2010 r. Natomiast zawiadomienie Kierownika Biura Powiatowego w P., nr [...], z dnia [...] października 2012 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] października 2012 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Również zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r., została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] kwietnia 2013 r., czyli przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Zdaniem Dyrektora w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że B. G. została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty I raty płatności (w dniu [...] maja 2006 r.), II raty płatności (w dniu [...] maja 2007 r.) oraz III raty płatności (w dniu [...] maja 2008 r.), do daty pierwszego powiadomienia B. G. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, upłynęło więcej niż cztery lata. Należy zatem rozważyć czy działanie B.G. nosiło cechy "działania w dobrej wierze", o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zdaniem organu w niniejszej sprawie brak jest ustawowej definicji dobrej wiary, co znajduje również potwierdzenie w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 16/11, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, iż "dobra wiara jest domniemaniem prawnym. Nie istnieje definicja ustawowa dobrej wiary. Pojęcie to odnosi się do intencji drugiej osoby, niezależnie od rezultatu, jakie przyniosły jej działania. (...) W przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany jest odmienny."

Jednocześnie organ stewierdził, że nie można pominąć faktu, iż "na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć". Dobrą wiarę wyłącza ujawnienie takich okoliczności, które u przeciętnego człowieka powinny wzbudzić poważne wątpliwości, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie" (wyrok WSA z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 16/11).

W ocenie organu odwoławczego B. G. można przypisać brak staranności w działaniu. Beneficjentka zobowiązała się do określonych działań - m.in. informowania właściwego organu na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Obowiązku tego nie dopełniła. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można przyjąć, iż B. G. działała w dobrej wierze. Z tych względów do zwrotu płatności przez Stronę winien mieć zastosowanie 10 - letni termin przedawnienia. Organ stwierdził, że nie można również pominąć faktu, iż składając wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, B. G. złożyła podpis pod oświadczeniem, iż znane są jej zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Beneficjentka wiedziała zatem, iż przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności skutkuje wstrzymaniem i zwrotem płatności. Dyrektor zaznaczył, iż z momentem złożenia własnoręcznego podpisu pod jakimkolwiek dokumentem osoba ta musi posiadać świadomość tego, że składa oświadczenie woli, a więc akceptuje zawartą w nim treść.

Organ reasumując uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności, o których mowa w art. ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 122/2009. Tym samym w decyzji, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zasadnie ustalił B. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w łącznej wysokości [...] zł.

W skardze z 11 czerwca 2013 r. na decyzję z [...] czerwca 2013 r., skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Argumentowała, że nie działała w złej wierze i była nieświadoma popełnionego błędu. Wskazała, że ostatnią piątą ratę otrzymała [...] kwietnia 2010 r. i myślała, że na tym koniec całego projektu odnośnie "dofinansowania gospodarstw niskotowarowych".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego.

W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.) Kierownik biura powiatowego Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. Wypłacone nienależnie skarżącej środki finansowe dla gospodarstwa niskotowarowego pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy.

Zasady przyznawania płatności dla gospodarstw niskotowarowych regulowane są rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem WGN". Przepisy § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia WGN stanowią, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznawana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Zgodnie z § 10 rozporządzenia WGN, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi, z zastrzeżeniem § 11, tj. sytuacji, gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35, dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.

W przedmiotowej sprawie przepis § 11 nie ma zastosowania, ponieważ przeniesienie własności nie nastąpiło na następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, lecz na powiększenie gospodarstwa rolnego przejmującego – M. G.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że przepisy rozporządzenia WGN nie zawierają definicji "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną", w związku z czym należy odwołać się do przepisu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), w myśl którego następcą w rozumieniu tego rozporządzenia jest osoba fizyczna, która rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, jeżeli do dnia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej temu producentowi rolnemu została tej osobie przyznana pomoc finansowa na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.).

Zauważyć należy, iż przyznanie renty strukturalnej uzależnione jest od wyszczególnionych w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Wsi z 19 czerwca 2007 r. (Dz. U. nr 109 poz. 750 ze zm.) warunków, w tym przekazania gospodarstwa rolnego. Warunek ten jest spełniony wtedy, gdy gospodarstwo to przekazane zostało na rzecz następcy w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia (§ 6 ust. 1 pkt 2 a), jak też w przypadku przekazania go na rzecz powiększenia jednego gospodarstwa rolnego (§ 6 ust. 1 pkt 2 b). Możliwość skorzystania z § 11 Rozporządzenia z dnia 07 grudnia 2004 r. wolą ustawodawcy ograniczone zostało jednak wyłącznie dla następcy producenta rolnego, a więc gdy renta strukturalna przyznana została osobie rozpoczynającej działalność rolniczą.

W niniejszej sprawie jest bezsporne, iż przekazanie gospodarstwa rolnego przez B. G. nie nastąpiło na rzecz następcy w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia. Wskazać należy, że w złożonym w dniu [...] września 2010 r. przez B. G. wniosku o rentę strukturalną wskazano, iż przejmującym gospodarstwo będzie M. G. celem powiększenia gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie skarżąca przekazała gospodarstwo rolne na rzecz rolnika prowadzącego już działalność rolniczą i będącego zarejestrowanym producentem rolnym. Nie ulega wątpliwości, iż przewidziane w §11 Rozporządzenia przeniesienie płatności na rzecz następcy dotyczy sytuacji, gdy przeniesienie własności gospodarstwa nastąpiło na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Brak jest zatem uzasadnienia prawnego dla przyjęcia, iż przepis ten dotyczy także sytuacji, gdy przekazanie gospodarstwa nastąpiło na rzecz powiększenia gospodarstwa wcześniej istniejącego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że strona skarżąca sporządzając akt notarialny w dniu [...] lutego 2011 r. przeniosła własnosć gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, który upłynął w dniu [...] marca 2011 r. Zatem nie wywiązała się z przyjętego zobowiazania. Oznacza to, że organ zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. niezasadnie przyjął, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania żadna z przesłanek wyłączających możliwość dochodzenia nienależnie pobranych płatności przewidzianych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30.4.2004 r., str. 18).

Wyjaśnić należy, że art. 73 ww. rozporządzenia stanowi o zwrocie nienależnych płatności, okresach przedawnienia, czyli możliwości dochodzenia zwrotu nienależnej płatności, jak też o okolicznościach braku zastosowaniu obowiązku zwrotu takiej kwoty.

Zgodnie z art. 73 ust 4 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, powyższy akapit stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Zgodnie zaś z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przepis ten znajduje zastosowanie, ponieważ strona skarżąca działała w dobrzej wierze.

Stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy nie dokonały należytej wykładni art. 73 ust. 5 cyt. już wyżej rozporządzenia nr 796/2004, który w akapicie drugim stanowi, że w sytuacji gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany wcześniej jest ograniczony do czterech lat. Rozporządzenie nie podaje definicji pojęcia dobrej czy złej wiary, dlatego zasadne jest odwołanie się w tej mierze do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w którym słusznie podnosi się, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Badaniu podlegają zatem okoliczności konkretnej sprawy, w tym świadomość beneficjenta. Jak trafnie wywodził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r. o sygn. akt II GSK 1209/11 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), "Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. (...) Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W ocenie Sądu, powinnością organu było dokładne rozważenie zachowania strony skarżącej w ustalonych okolicznościach sprawy, pod wskazanym wyżej kątem. Formułując stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia przesłanek wyłączających - z uwagi na termin przedawnienia - dochodzenie zwrotu płatności, jako pobranej nienależnie, wzięto pod uwagę jedynie to, że strona zobowiązana była do kontynuowania zobowiązania wieloletniego, a wskutek zawarcia umowy z dnia [...] lutego 2011 r. przenoszącej własność przerwała realizację programu przewidzianego dla gospodarstw niskotowarowych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Dyrektor nie przeprowadził wnikliwej analizy art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, tj. pozostawania strony w złej lub dobrej wierze. Dlatego nie może być uznane za spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie było niezbędne dla oceny, czy przekonanie beneficjenta o zgodnym z prawem działaniu można uznać za usprawiedliwione powołanymi okolicznościami, zaś w dalszej kolejności, czy działał on w dobrej czy też złej wierze, a w związku z tym, czy wystąpiły podstawy do zwolnienia go z obowiązku zwrotu przyznanych płatności i w jakiej kwocie. W konsekwencji należało uznać, że organ nie rozważył należycie i nie zbadał przesłanek z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Okolicznościami, które w ocenie Sądu mają w niniejszej sprawie istotne znaczenie są następujące fakty: strona skarżąca otrzymała ostatnią płatność, zrealizowała program, wprawdzie była pouczona o zakazie nie przenoszenia gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, jednak w pouczeniu tym zawarto jedynie informację, iż zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. W pouczeniu tym nie było dokonanej wykładni pojęcia "następca prawny" w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa, a co za tym idzie strona skarżąca mogła przypuszczać, że przekazuje gospodarstwo rolne następcy prawnemu w takim znaczeniu jakie wynikało z otrzymanego pouczenia. Ponownie podkreślić należy, że pojęcie "następcy prawnego" ustawodawca na użytek tego programu zawarł w przepisach dotyczących przyznawania renty strukturalnej. Błędność mniemania strony skarżącej należy, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za usprawiedliwioną zwłaszcza, że przekazanie gospodarstwa nastąpiło tuż przed upływem okresu 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. W ocenie Sądu, podejście organu należy uznać za zbyt restrykcyjne zwłaszcza, że nie rozważył on dokładnie zachowania strony skarżącej w ustalonych okolicznościach sprawy. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 znajduje zastosowanie, ponieważ stronie skarżącej nie można odmówić działania w dobrzej wierze. W tym miejscu wskazać należy, że od daty I raty płatności (w dniu [...] maja 2006 r.), II raty płatności (w dniu [...] maja 2007 r.) oraz III raty płatności (w dniu [...] maja 2008 r.), do daty pierwszego powiadomienia B. G. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, upłynęło więcej niż cztery lata. Oznacza to, że roszczenie za 2006, 2007 i 2008 rok (za pierwszy, drugi i trzeci rok wypłaty płatności) przedawniło się. A zatem organ ma możliwość dochodzenia zwrotu nienależnej płatności jedynie za lata 2009 i 2010 (za czwarty i piąty rok), co w sytuacji skarżącej stanowiłoby i tak niebagatelną do zwrotu kwotę ponad [...] zł.

Orzekając ponownie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych organ odwoławczy wyda w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie merytoryczne uwzględniając okresy za jakie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności uległ przedawnieniu.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, a naruszenia te niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustalenie czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.