Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 820/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1 ,2 ,10
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z [...] nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z póżn. zm., dalej: K.p.a.) i art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, dalej: ustawa abonamentowa) po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika B. K. (dalej: zobowiązana, skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie z [...], wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej nr [...], w którym zarzuty skarżącej uznano za nieuzasadnione.

Powyższe postanowienie Dyrektora COF zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor COF w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną, przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy nr [...]. Przedmiotowy tytuł obejmował na dzień 17 lipca 2020 r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia

2015 r. do października 2019 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w wysokości [...]zł oraz koszty upomnienia w wysokości [...]zł.

Pismem z 9 sierpnia 2020 r. pełnomocnik zobowiązanej złożył do organu egzekucyjnego zarzuty, w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 u.p.e.a.

Wierzyciel postanowieniem z [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej.

W zażaleniu na postanowienie wierzyciela pełnomocnik zobowiązanej podtrzymał kwestię zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w 2006 r. z uwagi na przeprowadzkę zobowiązanej do W., uwarunkowaną złym stanem jej zdrowia, jak również zaznaczył, iż abonent nie musi legitymować się dowodem na okoliczność zgłoszenia przedmiotowego wyrejestrowania. Ponadto podtrzymał także zarzut braku wymagalności obowiązku oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W odniesieniu do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. pełnomocnik zobowiązanej wskazał, że tytuł wykonawczy zawiera błędny adres zobowiązanej, siedzibę wierzyciela jak również podważył elektroniczny podpis osoby podpisującej tytuł wykonawczy.

Rozpoznając ponowienie sprawę Dyrektor COF w pierwszej kolejności wyjaśnił, że sprawa podlega rozpatrzeniu z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego przed dniem wejścia w życie zmian do ustawy egzekucyjnej tj. przed dniem 30 lipca 2020 r. Następnie stwierdził, że zobowiązana w dniu 4 lutego 2002 r. dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego w P.. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została jej książeczka radiofoniczna nr [...].

Zdaniem wierzyciela kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest podniesiona teza, iż dokonano wyrejestrowania odbiornika w 2006 r., zatem w chwili nadawania indywidualnych numerów identyfikacyjnych w 2007 r. zobowiązana nie była już zarejestrowanym abonentem.

Dyrektor COF podkreślił, że jeżeli, jak twierdzi zobowiązana, z powodu sprzedaży mieszkania w P. zgłosiła w 2006 r. wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego pracownik placówki pocztowej obowiązany był zgłaszaną zmianę przyjąć. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2006 r. dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych była imienna książeczka opłaty abonamentowej. W przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej faktu zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych użytkownik odbiorników był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia odcinka "W" znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka "W" oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawiał w posiadaniu abonenta. Zatem w sytuacji dopełnienia tych formalności przez zobowiązaną powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta [...] (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany.

Wierzyciel podniósł, że na dzień wydania postanowienia Poczta Polska S.A. nie dysponowała dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązaną formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w 2006 r., natomiast potwierdza wyrejestrowanie odbiornika zgłoszone w dniu 22 grudnia 2019 r.

Na poparcie swojego stanowiska wierzyciel powołał się na zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 283/14 pogląd, że zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub z czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). To na zobowiązanym spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany wnosząc zarzut egzekucyjny usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie rozstrzygnięć.

Ponadto Dyrektor COF podkreślił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem, ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Dalej wierzyciel wyjaśnił, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem wysłania oraz doręczenia przedmiotowych zawiadomień, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Wypełniając obowiązek nałożony rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w zakresie nadania abonentom indywidualnych numerów identyfikacyjnych (w okresie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie. rozporządzenia) Poczta Polska posłużyła się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Przyjęty w okresie od maja 2008 r. do listopada 2008 r. przez Pocztę Polską w pełni zautomatyzowany proces technologiczny, w świetle obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, odbywał się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Nadzór operacyjny nad prawidłowością realizacji zadań, we wskazanym wyżej okresie, w zakresie abonamentu sprawowała wyznaczona, w ramach operatora publicznego, jednostka Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej. Wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający przesłanie dnia [...] r. do zobowiązanej pakietu startowego (znacznik P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązki wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Wierzyciel podkreślił, że Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, skoro przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie normowały sposobu wysyłki, przesłanie informacji do abonenta w tej formie było prawidłowym działaniem.

Reasumując Dyrektor COF stwierdził, że zawiadomienie zobowiązanej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta zostało właściwie wysłane listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru. Natomiast kwestia wyrejestrowania odbiornika została zbadana w toku postępowania egzekucyjnego, gdzie Poczta Polska S.A. potwierdziła, iż nie posiada dokumentu z 2006 r. świadczącego o rzekomym wyrejestrowaniu odbiornika i jednocześnie przedstawiła w sprawie zarchiwizowane dokumenty, tj. kserokopię wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego z 4 lutego 2002 r. oraz duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z [...] r. Tym samym, gdyby zobowiązana dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w 2006 r. dokument świadczący o tym fakcie zostałby także zarchiwizowany.

Za prawidłowe Dyrektor COF uznał stanowisko, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, w zakresie uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku za nieuzasadniony, gdyż o braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń, niż wskazana w uzasadnieniu do wniesionego zarzutu i należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd.

Wierzyciel podkreślił, że braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia.

Odnosząc się do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Dyrektor COF wskazał, że zasadnie w zaskarżonym postanowieniu uznano ten zarzut za niezasadny.

Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie wierzyciel podniósł, że Poczta Polska S.A. przekazała do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy o numerze [...] z dnia [...] podpisany bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego pracownika Poczty Polskiej S.A. upoważnionego przez Dyrektora COF, tj. G. D.. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku dołączania do tytułów wykonawczych upoważnień pracowników wyznaczonych przez Dyrektora COF do występowania w jego imieniu, co zostało podniesione przez pełnomocnika zobowiązanej.

Zdaniem wierzyciela bezpodstawnym jest zatem zarzucanie, iż podpis na tytule wykonawczym złożyła osoba nieupoważniona.

W ocenie wierzyciela tytuł wykonawczy spełnia wymogi zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł w części A zawiera dane zobowiązanego, tj. imię, nazwisko, numer PESEL i adres, w części E określa szczegółowo wszelkie niezbędne dane dotyczące (dochodzonych) należności pieniężnych, tj. akt normatywny, podstawę prawną egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia, kwotę kosztów upomnienia, stawkę odsetek, kwotę należności pieniężnej oraz kwotę odsetek naliczanych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Cześć F tytułu wykonawczego zawiera oznaczenie wierzyciela i wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, natomiast w pozycji 7 wierzyciel umieścił bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego G. D., tj. pracownika Poczty Polskiej S.A. upoważnionego przez Dyrektora COF.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej, iż w tytule wykonawczym zostały błędnie wypełnione pola A.1.9 do A.1.11 wierzyciel wskazał, że adres zameldowania zobowiązanej został podany prawidłowo tj. ul. [...], [...] W. zgodnie z danymi uzyskanymi z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL). Ponadto na dzień wydania postanowienia nie potwierdzono innego adresu zameldowania. Zatem organ egzekucyjny poprawne zidentyfikował zobowiązaną po danych podanych przez wierzyciela.

W odniesieniu do podniesionej kwestii dotyczącej podania błędnej nazwy wierzyciela i jego siedziby Dyrektor COF wskazał, że podana w tytule wykonawczym w polu F w pkt 1. Nazwa wierzyciela - Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej a w pkt. 2. Adres siedziby wierzyciela - ul. [...], [...] B. oraz w pkt. 5 Nazwa i adres podmiotu, któremu należy przekazać wyegzekwowaną należność pieniężną - Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV, ul. [...], [...] B., została podana prawidłowo, ponieważ wierzycielem należności z tytułu abonamentu jest Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w której imieniu działa Wydział Abonamentu ul. [...], [...] B.. Wskazany NIP wierzyciela w pkt. 3. i REGON wierzyciela w pkt. 4. jest prawidłowy, ponieważ jest jeden dla całej Poczty Polskiej S.A.

Dyrektor COF podkreślił, że uprawnionym do dochodzenia należności z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej jest podmiot wymieniony w art. 7 ust. 5 ustawy abonamentowej (kierownik Centrum Obsługi Finansowej), co wskazuje, że posiada on status wierzyciela, w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a, o uprawnieniach wynikających z art. 5 § 1 pkt 2 i obowiązkach z art. 6 § 1 tej ustawy. Oznacza to, między innymi (art. 26 § 1 u.p.e.a) że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek Dyrektora COF i wystawionego przez niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru.

Ponadto zdaniem wierzyciela kwestia naliczonych odsetek za zwłokę również została prawidłowo przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu i wskazano, że organem kompetentnym do zajęcia stanowiska w sprawie rozbieżności odsetek wymienionych w tytule wykonawczym i w zawiadomieniu o zajęciu jest organ egzekucyjny.

W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1. art. 124 § 1 K.p.a. zw. z art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez doręczenie skarżącej decyzji w formie papierowej, która to decyzja nie zawiera własnoręcznego podpisu Dyrektora COF, ani innej osoby upoważnionej do jej wydania w imieniu Poczty Polskiej S.A., lecz zawiera jedynie odbicie graficzne logotypu podpisu elektronicznego, gdzie odbicie graficzne logotypu podpisu elektronicznego na doręczonym dokumencie papierowym w przypadku doręczenia tylko elektronicznego nie jest własnoręcznym podpisem w rozumieniu art. 78 § 1, § 2 Kodeksu cywilnego, a zatem doręczona decyzja zawiera istotne wady formalne;

2. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 3 ustawy abonamentowej poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do obowiązku, który nie istnieje, ewentualnie w stosunku do obowiązku, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenie egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa;

3. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 80 § 1, art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 5, art. 2 § 2 O.p. w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie istnieje, ewentualnie w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenie egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, a nawet wbrew żądaniom wierzyciela w tytule wykonawczym; przedmiotowe naruszenie objawia się w szczególności w ten sposób, że organ wyszedł bezprawnie poza zakres żądania wierzyciela w tytule wykonawczym i bez podstawy prawnej i faktycznej zajął kwotę odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, chociaż sam wierzyciel w tytule wykonawczym w polach od E.1.3 do E.58.3 żądał w oparciu o art. 54 § 1 pkt 5 O.p. egzekucji mniejszych odsetek za zwłokę w wysokości łącznej zaledwie [...]zł;

4. art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7, pkt 10 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie był opatrzony w polu F.7 wymaganym prawem podpisem wierzyciela, a zatem tytuł wykonawczy podlegał obligatoryjnemu zwrotowi na rzecz wierzyciela na mocy art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.; nadto G. D., rzekomy pełnomocnik wierzyciela, który rzekomo podpisał tytuł wykonawczy, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa wydanego przez Dyrektora COF, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie w imieniu wierzyciela, co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.; dodatkowo M. S., rzekomy pełnomocnik organu egzekucyjnego według wpisu w polu 1.2, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa w rozumieniu K.p.a. wydanego przez organ egzekucyjny, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie w imieniu organu i w sposób ważny skierowany do egzekucji, co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego na mocy art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.;

5. art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie określał prawidłowej siedziby wierzyciela, gdyż z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] oraz z adresu siedziby przyporządkowanego do NIP wierzyciela nr [...], a także z systemu REGON pod numerem [...] wynika, że siedziba wierzyciela mieści się w W., przy ul. [...], a nie jak wskazuje autor tytułu wykonawczego w polu F.2 w B. przy ul. [...], co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.; nadto tytuł wykonawczy w polach A.1.9 do A.1.11 zawiera błędne dane adresowe skarżącej niezgodne z systemem PESEL i stanem faktycznym.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia wierzyciela z [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przedstawił stan faktyczny sprawy. Następnie pełnomocnik rozwinął argumentację zarzutów skargi, podkreślając, że w dniu 4 lutego 2002 r. zobowiązana zamieszkiwała w P. i dokonała rejestracji telewizora. Zobowiązana nigdy nie rejestrowała radia. Wierzyciel doręczył zaskarżone postanowienie w formie papierowej, nie miało więc miejsca doręczenie elektroniczne, a zatem nie może być mowy o podpisie elektronicznym w rozumieniu art. 78 § 2 Kodeksu cywilnego, gdyż skarżąca nie jest w stanie zweryfikować takiego podpisu przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego. Doręczając postanowienie w formie papierowej wierzyciel mógł użyć jedynie własnoręcznego podpisu długopisem lub piórem w rozumieniu art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca nie używa i nie posiadała ani radia ani telewizora w okresie od stycznia 2015 r. do października 2019 r. Skarżąca w 2006 r. przeprowadziła się z P. do W. i wyrejestrowała odbiornik telewizyjny w Urzędzie Pocztowym, zatem od 2006 r. nie posiada już odbiornika, gdyż ze względu na swój zły stan zdrowia od 2006 r. zamieszkuje z matką (rocznik 1936). Natomiast skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze względu na chorobę [...], począwszy od 2012 r. Skarżąca nigdy nie otrzymała nowego numeru abonenta i nie jest zarejestrowanym abonentem w okresie stycznia 2015 r. do października 2019 r. Natomiast wierzyciel nawet nie wykazał, że zawiadomienie o nadaniu numeru abonenta nadał kiedykolwiek na poczcie. Wierzyciel uwiarygodnił jedynie, że zawiadomienie takie sporządził, jednakże samo sporządzenie i pozostawienie go w aktach sprawy nie jest wystarczające. Zatem wierzyciel nie wykazał w żaden sposób, że skarżącej został prawidłowo nadany i doręczony w rozumieniu art. 61 Kodeksu cywilnego, czy też art. 42 K.p.a. indywidualny numer identyfikacyjny, a zatem, że doszło do powstania egzekwowanego obowiązku.

Dalej pełnomocnik skarżącej wywodził, że również egzekucja kwoty odsetek za zwłokę nastąpiła wbrew treści tytułu wykonawczego i żądaniom wierzyciela. Zatem organ egzekucyjny naruszył w sposób rażący prawo w ten sposób, że zajął wierzytelność z rachunku bankowego w zakresie odsetek, której zajęcia w tytule wykonawczym nie żądał wierzyciel. Wierzyciel domagał się zajęcia kwoty odsetek za zwłokę w wysokości łącznej [...] zł, natomiast organ egzekucyjny zajął na poczet odsetek za zwłokę kwotę łączną w wysokości [...] zł., uzurpując sobie w tym zakresie rolę wierzyciela.

Końcowo pełnomocnik skarżącej podniósł, że tytuł wykonawczy nie został należycie podpisany przez wierzyciela, zawiera błędne wskazanie adresu siedziby wierzyciela oraz błędne wskazanie adresu zobowiązanej, powtarzając w tym zakresie argumentację zawartą w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Natomiast na podstawie przepisów intertemporalnych w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., gdyż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed ta datą.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Niemniej w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu skargi, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora COF nie zostało prawidłowo przez niego podpisane. W tym aspekcie należy wskazać, że zgodnie z art. 393 § 1 K.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, nie wystąpiła do organu administracji publicznej o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób. Zatem dokonane doręczenie poprzez wydruk pisma było możliwe i zgodne z prawem. Podpis, którego użyto w prowadzonym postępowaniu jest kwalifikowanym certyfikatem podpisu elektronicznego, który został wydany przez kwalifikowanego dostawcę usług zaufania i spełnia wymogi określone w załączniku do rozporządzenia nr 910/2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE zwanego elDAS. Zgodnie z art. 25 rozporządzenia kwalifikowany podpis elektroniczny ma skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu. Zastosowany podpis elektroniczny spełnia określone rozporządzeniem wymogi, a więc został unikalnie przyporządkowany podpisującemu, umożliwia ustalenie tożsamości podpisującego, został złożony przy użyciu danych służących do składania podpisu elektronicznego pod wyłączną kontrolą podpisującego oraz jest powiązany z danymi podpisanymi w taki sposób, że każda późniejsza zmiana danych jest rozpoznawalna.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: Rozporządzenie) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia.

W aktach sprawy znajduje się dokument, z którego wynika, że na imię i nazwisko skarżącej w dniu 4 lutego 2002 r. zgłoszona została rejestracja odbiornika telewizyjnego. Skarżącej został nadany w dniu [...] r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił wcześniejszy dowód zarejestrowania (wniosek o rejestrację i wydanie imiennej książeczki radiofonicznej), który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.

Natomiast brak jest dowodu wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika telewizyjnego w 2006 r. Kwestię tę wierzyciel zbadał, stwierdzając, że przeszukano zasoby archiwalne jak i zapisy systemowe. W wyniku przeszukania zasobów nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej zgłoszenie wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącą w 2006 r., jak również adnotacje w bazie abonentów nie potwierdzają wyrejestrowania odbiornika. Wierzyciel odnotował fakt zaprzestania regulowania opłat abonamentowych przez skarżącą (ostatnia opłata została uregulowana w dniu 21 lutego 2005 r.). Natomiast skarżąca dopełniła wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego za pomocą strony internetowej Poczty Polskiej S.A. dopiero w dniu 22 grudnia 2019 r.

Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z 15 października

2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."

Dodatkowo wskazać należy, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Trzeba także podkreślić, że nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji, kiedy abonent nie powiadomił Poczty Polskiej o zmianie swojego adresu nie upoważnia go do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych. Jak już wcześniej wyjaśniono obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy abonamentowej. Natomiast wskazany w Rozporządzeniu tryb wykonania przez Pocztę Polską obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych użytkownikom odbiorników nie jest tożsamy z trybem przyjętym w postępowaniu administracyjnym, w którym następuje wydanie decyzji. Nadawanie przez Pocztę Polską indywidualnych numerów identyfikacyjnych nie było decyzją administracyjną. Przepisy Rozporządzenia, normujące, w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odwoływały się również do przepisów K.p.a., co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia".

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15 z treści przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, "nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia" (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca

2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że skarżąca w 2006 r. dokonała wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, zresztą sama skarżąca również takiego dowodu nie posiada. Natomiast osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie zostały ujęte w katalogu osób uprawnionych do zwolnienia z opłat abonamentowych, wymienionych w art. 4 ust. 1ustawy abonamentowej.

W świetle powyższych rozważań za niezasadny Sąd uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Aby bowiem skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika.

Natomiast o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 928/19 i z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 181/20 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych).

Niezasadny więc okazał się zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).

Odnośnie kolejnego zarzutu należy wskazać, że tytuł wykonawczy z [...] r. spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, obowiązującego w dacie jego wystawienia, zawartego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 850), który to zawiera wszystkie - obligatoryjne - elementy szczegółowo dookreślone w art. 27 u.p.e.a. Należy zaznaczyć, że tytuł wykonawczy został podpisany bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego pracownika Poczty Polskiej S.A. G. D., upoważnionej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., który to podpis został zweryfikowany przez organ egzekucyjny i nie został zakwestionowany. Nie można zgodzić się także z pełnomocnikiem skarżącej, że tytuł wykonawczy został błędnie wypełniony w polach od A 1.9 do A 1.11. Wierzyciel ustalił bowiem dane adresowe skarżącej na podstawie rejestru PESEL. Takim samym adresem jak w tytule wykonawczym posługiwała się także skarżąca w swoich wcześniejszych pismach (np. w piśmie z 27 maja 2019 r.).

Odnosząc się do zarzutu różnego naliczania odsetek od zadłużenia wskazanego w tytule wykonawczym oraz wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny należy wskazać, że w przypadku opóźnienia w uiszczeniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej. Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej odsetek za zwlokę nie nalicza się, jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej. W związku z tym, że opłata abonamentowa jest zobowiązaniem miesięcznym, którego termin zapłaty upływa z dniem 25 każdego miesiąca, naliczane odsetki najczęściej są niższe od kwoty [...] zł, w związku z tym wierzyciel ich nie naliczył (jeżeli były niższe). Niemniej wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym daty, od których nalicza się odsetki. Natomiast należy podkreślić, że wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym odsetki wyliczone na dzień [...] r. tj. wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast dalsze odsetki zostały naliczone przez organ egzekucyjny, gdyż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie można określić, kiedy nastąpi zapłata zadłużenia powstałego z tytułu zaległych opłat abonamentowych.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) oddalił skargę.