Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 281/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 61, art. 130
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów podyplomowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] lutego 2009r. nr [...]; 2. zasądza od Rektora na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście złotych) tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prorektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w L. decyzją Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UMCS nr [...], z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie wznowienia studiów podyplomowych i zobowiązania do uiszczenia opłaty za wznowienie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UMCS skreślił R. K. z listy słuchaczy studiów podyplomowych, uzasadniając rozstrzygnięcie niewypełnieniem wszystkich obowiązków dydaktycznych objętych planem studiów podyplomowych poprzez nieprzedłużenie pracy końcowej oraz niezłożeni egzaminu końcowego.

Od powyższej decyzji R. K. wniósł w dniu [...] lutego 2009 r. odwołanie, podnosząc iż przed upływem terminu złożenia pracy końcowej zwrócił się o prolongowanie terminu złożenia pracy, wysyłając stosowne podanie listem poleconym. Kilkakrotnie kontaktował się z pracownikami odpowiedzialnymi za obsługę studiów podyplomowych, od których uzyskiwał informacje, że jego podanie będzie uwzględnione, choć nie otrzymał formalnej decyzji w tej sprawie. W dniu [...] stycznia 2009 r. doręczono mu decyzję o skreśleniu z listy studentów. Próby wyjaśniania tej sytuacji zakończyły się udzieleniem informacji, że podanie o przedłużenie terminu złożenia pracy zostało wniesione po terminie. Skarżący nie zgadza się z tym, podnosząc iż ma dowód nadania przesyłki poleconej z datownikiem.

W dniu [...] lutego 2009 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UMCS wydał decyzję o wznowieniu studiów przez R. K. na studiach podyplomowych. Dodatkowo wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł, z tytułu wznowienia studiów.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. K. zakwestionował zobowiązanie go do wniesienia opłaty za wznowienie studiów, podnosząc że uiścił już całą opłatę za studia podyplomowe a nie przystąpił do obrony pracy, nie skorzystał zatem z części usług edukacyjnych, z które zapłacił w cenie za całe studia. W jego ocenie w tej sytuacji zmuszony jest do uiszczenia drugi raz opłaty za tą samą usługę.

Prorektor UMCS nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na treść § 3 ust. 1 pkt 4a Zarządzenia Rektora Nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. w sprawie wysokości opłat za usługi edukacyjne w roku akademickim 2008/2009, z którego wynika, iż warunkiem wznowienia studiów w celu ich ukończenia jest uiszczenie opłaty w wysokości [...] zł. Jednocześnie poinformował skarżącego, że nie wyraża zgody na zwolnienie z w/w opłaty.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. podniósł, iż jego skreślenie z listy studentów było wynikiem błędu, gdyż podanie o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej złożył w terminie. Podkreślił także, że opłatę za całość usług edukacyjnych związanych ze studiami podyplomowymi, w tym z obroną pracy dyplomowej, uiścił już wcześniej, opłacając czesne za studia. W tych warunkach żądanie opłaty za umożliwienie obrony pracy nie ma podstaw i prowadzi do ponownego obciążenia skarżącego kosztami, które już poniósł.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora UMCS wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż wbrew twierdzeniom skarżącego pismo o przesunięcie terminu obrony pracy dyplomowej nie wpłynęło we właściwym terminie, w związku z czym skarżący został skreślony z listy studentów. Przystąpienie do obrony pracy w wyniku wznowienia studiów wymaga uiszczenia opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ponieważ tymi samymi wadami jest obarczona poprzedzająca zaskarżoną decyzję , decyzja Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UMCS z [...] lutego 2009 r., Sąd również uchylił to rozstrzygnięcie.

Błędy popełnione przez organ wskazuje analiza chronologii zdarzeń w sprawie administracyjnej: w dniu [...] listopada 2008 r. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UMCS wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Jak twierdzi skarżący decyzja została mu doręczona w dniu [...] stycznia 2009 r. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia, ale okoliczność tę potwierdza dołączona przez organ kserokopia książki korespondencji Uniwersytetu. W dniu [...] lutego 2009 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy studentów. Jak wynika z akt administracyjnych odwołanie skarżącego nie zostało w ogóle rozpatrzone. Zamiast tego decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Dziekan wydał decyzję o wznowieniu studiów podyplomowych oraz o wezwaniu skarżącego do uiszczenia opłaty z tego tytułu.

W tej sytuacji niewątpliwie doszło do naruszenia przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Decyzja Dziekana z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie wznowienia studiów, zapadła z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Regulaminu studiów podyplomowych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, stanowiącego załącznik do uchwały Senatu UMCS nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r.

Z § 13 Regulaminu wynika jednoznacznie, że wznowienie studiów jest możliwe w stosunku do osoby skreślonej z listy studentów. W świetle art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że do postępowania prowadzonego przez organy uczelni w sprawach indywidualnych studentów znajdzie zastosowanie m. in. zasada wyrażona w art. 130 KPA, zgodnie z którą decyzja nie podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania skutkuje wstrzymaniem wykonania decyzji. Odnosząc to do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wniesienie przez R. K. odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy studentów wstrzymało jej wykonanie. Do czasu zatem rozpatrzenia odwołania skarżący nie mógł być traktowany jako osoba skreślona z listy studentów. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odwołanie nigdy nie zostało rozpatrzone. W tej sytuacji nie można było orzec o wznowieniu studiów w stosunku do osoby, która nie została skreślona z listy studentów ostateczną decyzją. Już to uchybienie jest wystarczające do uchylenia zarówno decyzji Dziekana z dnia [...] lutego 2009 r., jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Prorektora UMCS z [...] kwietnia 2009 r. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi inne [niż wymienione pod lit. a/ i b/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik postępowania. Wskazane wyżej uchybienie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bo dopiero skreślenie z listy studentów ostateczną decyzją otwierało ewentualną drogę orzekania w sprawie wznowienia studiów.

Ponadto, w świetle art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro w badanej sprawie wadliwa jest nie tylko bezpośrednio zaskarżona decyzja ale i utrzymana nią w mocy decyzja Dziekana WPiA UMCS, zachodzi konieczność uchylenia decyzji organów obydwu instancji.

W dalszej kolejności należy stwierdzić, iż w aktach administracyjnych brak jest wniosku skarżącego o wznowienie studiów. Fakt ten potwierdza pismo pełnomocnika Rektora z [...] lipca 2009 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie Sądu o uzupełnienie akt administracyjnych. Ani przepisy Regulaminu w sprawie studiów podyplomowych, ani ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym nie wskazują, czy decyzja o wznowieniu studiów może być wydana na wniosek czy z urzędu. Logiczne jest jednak, że decyzja taka może być wydana na wniosek zainteresowanego studenta. Ponadto trzeba przypomnieć, że na gruncie art. 61 KPA regulującego tryb wszczęcia postępowania administracyjnego i mającego zastosowanie do postępowań w indywidualnych sprawach studentów, orzecznictwo i doktryna przyjęły regułę, zgodnie z którą w sytuacji, kiedy przepisy prawa nie wskazują trybu wszczęcia postępowania, postępowanie w sprawie ustalenia sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień powinno być wszczęte na wniosek (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 338-339). Przenosząc te rozważania na grunt badanej sprawy – Dziekan Wydziału Prawa i Administracji UMCS nie mógł zgodnie z prawem wydać decyzji o wznowieniu studiów, nie mając stosownego wniosku studenta.

Poza powyższymi uchybieniami, skutkującymi koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Prorektora UMCS i utrzymanej nią w mocy decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UMCS z [...] lutego 2009 r. należy zwrócić uwagę na uchybienia, jakie dopuściły się organy w związku z doręczeniem decyzji o skreśleniu z listy studentów. Przedstawione przez organ kserokopie książek nadawczych uczelnianej kancelarii nie stanowią dowodu doręczenia decyzji. Przepisy KPA wymagają doręczenia za pokwitowaniem, a wszelkie odstępstwa od tego są dopuszczalne tylko na warunkach określonych w KPA. Brak potwierdzenia odbioru decyzji nie pozwala na ustalenie, kiedy decyzja została doręczona, a co za tym idzie, czy środki zaskarżenia zostały wniesione w terminie.

Ponadto nierozpatrzenie odwołania skarżącego od decyzji o skreśleniu z listy studentów narusza uprawnienia strony związane z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 KPA).

Uchybienia te nie są bezpośrednio związane z przedmiotem niniejszego postępowania, którym jest kwestia decyzji o wznowieniu studiów i nie mogą być elementem ich prawnej oceny, tym niemniej Sąd uznał za stosowne zwrócenie na nie uwagi organom uczelni, tak aby w przyszłości podobne uchybienia się nie powtarzały.

Uchylenie zaskarżonych decyzji skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organy obydwu instancji. Należy jednak podkreślić, że organy uczelni nie mogą wydać decyzji o wznowieniu studiów bez uprzedniego rozstrzygnięcia ostateczną decyzją sprawy skreślenia z listy studentów, co wymaga rozpatrzenia odwołania skarżącego z dnia [...] lutego 2009 r. Ponadto wydanie decyzji w sprawie wznowienia studiów byłoby możliwe tylko w sytuacji istnienia stosownego wniosku studenta lub przynajmniej wyrażenia przezeń zgody na wszczęcie postępowania w tej sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 61 § 1 KPA.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem w kwocie [...] zł, stąd zwrot kosztów od organu powinien objąć tą kwotę.