Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 854/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 15
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego P.–G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu równowartości bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego uchyla zaskarżoną decyzję /-/I.Kucznerowicz /-/E.Makosz-Frymus /-/E.Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta P. zobowiązał R. i L. J. do zapłaty kwoty 10.888,54 zł tytułem zwrotu równowartości bonifikaty po waloryzacji, udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej geodezyjnie: obręb K. ark. mapy [...], działka nr [...], o pow. 213m2 , zapisanej w KW nr [...] położonej w P., przy ul. O. [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż dnia [...] września 2007 r. Prezydent Miasta P. decyzją nr [...] przekształcił prawo użytkowania wieczystego ustanowione na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie: działka nr [...] o pow. 213 m2 w prawo własności na rzecz Państwa J. Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności od powyższej opłaty została przyznana bonifikata w wysokości 10.483,83 zł. W dniu 02 września 2008 r. R. i L. J. na mocy aktu notarialnego Rep. A. Nr [...] sprzedali B. T. i J. P. (osobom obcym) przedmiotową nieruchomość za kwotę w wysokości 600.000 zł, w tym cenę działki 40.000 zł. i cenę budynku 560.000 zł.

W związku z powyższym Prezydent Miasta P. zobowiązał Państwa J. do zwrotu równowartości udzielonej bonifikaty. Organ I instancji przytoczył treść art. 4 ust. 15 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zgodnie, z którym jeśli osoba na rzecz, której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego dokona zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat licząc od dnia przekształcenia, jest zobowiązana do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. i L. J. zwracając się jednocześnie z prośbą o "umorzenie zwrotu bonifikaty". Odwołujący wskazali, iż zmuszeni byli sprzedać nieruchomość z uwagi na ciężką sytuacją rodzinną, konieczność zmiany pracy, i przeprowadzki z P. do L.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał, iż żądanie zwrotu przedmiotowej bonifikaty może być dochodzone wyłącznie przed sądem cywilnym.

Kolegium stanęło na stanowisku, iż jedyną podstawą prawną do wydania decyzji administracyjnej wskazaną w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest art. 3 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie, z którym jedynie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymaga decyzji, którą wydaje starosta lub wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa. Organ II instancji podniósł, iż w pozostałych kwestiach tj. udzielania bonifikaty, żądania zwrotu bonifikaty nie ma podstaw do wydania aktu administracyjnego. Żądanie zwrotu takich należności, w tym w sprawie żądania zwrotu bonifikaty od Państwa J. w ocenie Organu następuje w drodze cywilnoprawnej, zatem nie istnieje podstawa prawna do działania organu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej.

Skargę na decyzję SKO złożył Prokurator Rejonowy P.G. wnosząc o jej uchylenie. Decyzji tej Prokurator zarzucił: naruszenie przepisu art. 4 ust 15 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości polegające na przyjęciu, iż żądanie zwrotu bonifikaty dochodzone może być wyłącznie przed sądem cywilnym, podczas gdy zgodnie z treścią ww. przepisu zwrot udzielonej bonifikaty następuje w drodze decyzji administracyjnej organu określonego w art. 3 ww. ustawy; naruszenie art. 104 § 1 kpa polegające na przyjęciu, iż żądanie zwrotu bonifikaty dochodzone może być wyłącznie przed sądem cywilnym, podczas gdy zgodnie z treścią powołanego przepisu, poza przewidzianymi przepisami kodeksu wyjątkami, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji; naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa polegające na zaniechaniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia podczas, gdy zgodnie z treścią przepisu uzasadnienie prawne decyzji winno w szczególności zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przytaczając wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana jest na podstawie kryterium ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego obowiązującego w dacie ich wydania. Sąd administracyjny dokonując oceny legalności decyzji administracyjnej nie ocenia tej decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

W ocenie Sądu, skarga analizowana w oparciu o kryterium legalności zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności wydania przez SKO decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie przed Organem I instancji z uwagi na cywilnoprawny charakter roszczenia.

Na wstępie wypada podnieść, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygania w sprawach przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Wskazać należy, iż problematykę udzielania bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia, jak również jej zwrotu normuje także ta ustawa.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa - odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego.

Stosownie do art. 4 ust. 15 tejże ustawy Organ, o którym mowa w art. 3 ust. 1, żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli osoba, na rzecz, której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od dnia przekształcenia, zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele, które stanowiły podstawę udzielenia bonifikaty.

Z przytoczonych wyżej przepisów prawa nie ulega, zatem najmniejszej wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie zwrotu bonifikaty udzielonej od opłaty z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje w decyzji administracyjnej.

Decyzja administracyjna stanowi władcze i jednostronne rozstrzygnięcie organu administracyjnego podejmowane w indywidualnej sprawie. W ramach ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia właściwy organ został wyposażony przez ustawodawcę w uprawnienie do udzielenia bonifikaty od tejże opłaty. Udzielenie bonifikaty pozostawione jest, co do zasady, uznaniu właściciela nieruchomości, tj. Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy czym uzależnione jest od wyrażenia zgody przez odpowiednio wojewodę albo radę lub sejmik. Skoro, zatem ustalenie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje w decyzji administracyjnej, również w wyniku udzielenia przez właściwy organ bonifikaty od tej opłaty, to wyrażenie zgody na udzielenie bonifikaty może nastąpić wyłącznie w związku z rozpatrzeniem przez właściwy organ sprawy indywidualnej. Z omawianego unormowania wynika także, że uprawnionym do udzielenia bonifikaty, a także do ustalenia jej wysokości, jest właściwy organ (w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy jest to wójt, burmistrz lub prezydent miasta)- por. Wyrok NSA z dnia 06.03.2007 r., sygn. I OSK 1941/06.

Żądanie zwrotu równowartości bonifikaty następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ustawie o gospodarce nieruchomościami w art. 68 ust. 2 także jest mowa o zwrocie bonifikaty. Na gruncie tego przepisu żądanie zwrotu następuje w drodze cywilnoprawnej i może być dochodzone wyłącznie przed sądem cywilnym, nie ma podstaw do wydania aktu administracyjnego. Chodzi tam o zwrot bonifikaty udzielonej przy sprzedaży nieruchomości, a więc czynności cywilnoprawnej. Określenie "właściwy organ" w ustawie o gospodarce nieruchomościami oznacza organ osoby prawnej (jednostki samorządu terytorialnego) lub organ działający w imieniu Skarbu Państwa jako osoby prawnej. Natomiast udzielenie bonifikaty od opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego następuje w drodze decyzji administracyjnej. Określenie "organ" oznacza w komentowanej ustawie właściwy organ administracji publicznej (wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu, zarząd województwa, starosta). Żądanie zwrotu bonifikaty może, więc nastąpić wyłącznie w drodze administracyjnej. Odstąpienie oraz odmowa odstąpienia od żądania zwrotu bonifikaty również powinny nastąpić w formie decyzji administracyjnej (R. Skwarło- "Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości- Komentarz", Warszawa 2008, s. 94-95)

W ocenie Sądu nie do zaakceptowania jest, zatem pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż roszczenie o zwrot przedmiotowej bonifikaty rozstrzyga się na drodze cywilnoprawnej.

Rozpoznając ponownie sprawę, Organ winien, uwzględniając obowiązujące przepisy, orzec merytorycznie w sprawie, mając na uwadze- obowiązujące Organ wskazania i oceny zawarte w niniejszym uzasadnieniu zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska