Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1557/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 174, art. 183 par. 1 i 2, art. 185, art. 190, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 13, art. 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: par. 13 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2006 nr 127 poz 886
law: Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków  rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia WSA del. Bogusław Jażdżyk Protokolant: Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 881/11 w sprawie ze skargi Z. S. na uchwałę Rady Gminy Stegna z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od Gminy Stegna na rzecz Z. S. kwotę 287 ( dwieście osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 881/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z.S. na uchwałę Rady Gminy Stegna z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Rada Gminy w Stegnie, działając na podstawie art. 24 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 123, poz. 858 ze zm., dalej jako "ustawa" oraz w związku z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm. dalej jako "u.s.g.") podjęła w dniu [...] listopada 2009 r. uchwałę nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków na rok 2010.

Pismem z 24 lutego 2010 r. skarżący Z.S. wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa wskazaną uchwałą wskazując, że jest ona sprzeczna z prawem zarówno w zakresie wyodrębnienia grup taryfowych, jak też w zakresie zatwierdzenia przypisanych do tych grup cen jednostkowych za 1 m³ oraz opłat abonamentowych. Kwestionowana uchwała narusza interesy szczególnie usługobiorców zaliczanych do I oraz II grupy taryfowej, do których również się zalicza skarżący.

Rada Gminy uchwałą z dnia 26 marca 2010 r., odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Według uzasadnienia wniosku o zatwierdzenie taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków z 21 października 2009 r., jako kryterium przynależności podmiotu do odpowiedniej grupy taryfowej przyjęto zasadę przyporządkowania użytkowników w oparciu o algorytm matematyczny zrzutu ścieków. Obliczenie zrzutu ścieków obejmuje średniorocznie 12 - miesięczny zrzut ścieków przez poszczególne podmioty pomniejszony o wskaźnik korygujący 0,5 w porównaniu do uśrednionego okresu poza sezonem letnim (lipiec, sierpień, wrzesień), tj. pozostałe 9 miesięcy. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. nr 127, poz. 886, dalej jako "rozporządzenie"), wyboru struktury rodzaju taryfy dokonuje się uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Na terenie Gmin Stegna i Sztutowo występuje specyfika sezonowości - 50% całości oczyszczonych ścieków w skali roku przyjmowana jest przez oczyszczalnię w sezonie letnim. Sezon letni na Mierzei Wiślanej obejmuje okres od lipca do września, w konsekwencji przez pozostały okres 9 miesięcy urządzenia i obiekty kanalizacyjne są w niedużym stopniu obciążone. Biorąc pod uwagę art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. przedsiębiorstwo kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń kanalizacyjnych do realizacji odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. Z uwagi na powyższe pociąga to za sobą dodatkowe koszty utrzymania w gotowości urządzeń. Specyfika ta uzasadnia wprowadzenie zróżnicowanych opłat z podziałem na odbiorców, celem eliminacji tzw. finansowania skrośnego. Brak wprowadzenia zróżnicowanych opłat z podziałem na grupy taryfowe przerzucałby cały ciężar utrzymania infrastruktury przez odbiorców odprowadzających ścieki przez 12 miesięcy w roku. Z tych przyczyn Rada Gminy uznała wezwanie skarżącego za bezprzedmiotowe i bezzasadne. Jej zdaniem taryfy za zbiorowe odprowadzanie ścieków spełniają warunki i wymagania określone przepisami wskazanej ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.

W dniu 7 maja 2010 r. Z.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy w Stegnie Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Skarżący podniósł, iż zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo, w tym szczególnie:

1. art. 24 ust. 4 i 5 oraz art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 8, 9, 10 i 11 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. poprzez zatwierdzenie wyodrębnienia opracowanych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" sp. z o.o. w Stegnie grup taryfowych odbiorców usług świadczonych przez to przedsiębiorstwo w oparciu o kryterium, którego nie przewidują przywołane powyżej przepisy art. 2 ustawy;

2. § 13 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. poprzez zatwierdzenie wnioskowanych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" sp. z o.o. w Stegnie zróżnicowanych dla wyodrębnionych grup taryfowych cen jednostkowych za odprowadzenie 1 m³ ścieków oraz miesięcznych opłat abonamentowych, wprowadzających subsydiowanie skrośne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W piśmie procesowym z 22 czerwca 2010 r. skarżący podniósł, iż z faktu, że jest on odbiorcą usług publicznych świadczonych przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" sp. z o.o. w Stegnie, dla którego Rada Gminy zatwierdziła kwestionowaną taryfę cen i opłat wynika, iż uchwała ta dotyczy interesu prawnego skarżącego, wpływa bowiem – w okresie jej stosowania – na wysokość zobowiązań finansowych skarżącego wobec Przedsiębiorstwa Komunalnego "[...]" w Stegnie.

W piśmie procesowym Gminy Stegna z 20 lipca 2010 r. wskazano, iż jako kryterium przynależności podmiotu do odpowiedniej grupy taryfowej przyjęto zasadę przyporządkowania użytkowników w oparciu o algorytm matematyczny zrzutu ścieków. Obliczenie zrzutu ścieków obejmuje średnioroczne 12 - miesięczny zrzut ścieków przez poszczególne podmioty, pomniejszony o wskaźnik korygujący 0,5 w porównaniu do uśrednionego okresu poza sezonem letnim (lipiec, sierpień wrzesień), tj. pozostałe 9 miesięcy. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia, wybory struktury rodzaju taryfy dokonuje się uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Na terenie gminy Stegna i Sztutowo występuje specyfika sezonowości - 50% całości oczyszczonych ścieków skali roku przyjmowane jest przez oczyszczalnię w sezonie letnim. Sezon letni na Mierzei Wiślanej obejmuje okres od lipca do września, w konsekwencji przez pozostały okres 9 miesięcy urządzenia i obiekty kanalizacyjne są w niedużym stopniu obciążone. Z treści art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. przedsiębiorstwo kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń kanalizacyjnych do realizacji odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. Obowiązek ten pociąga za sobą dodatkowe koszty utrzymania w gotowości urządzeń. Specyfika ta uzasadnia wprowadzenie zróżnicowanych opłat z podziałem na odbiorców celem eliminacji tzw. finansowania skrośnego. Brak bowiem wprowadzenia zróżnicowanych opłat z podziałem na grupy taryfowe przerzucałby cały ciężar utrzymania infrastruktury przez odbiorców odprowadzających ścieki przez 12 miesięcy w roku. Wyboru rodzaju i struktury taryf przedsiębiorstwo dokonało uwzględniając: eliminację subsydiowania skrośnego, uzyskanie z wpłat odbiorców usług przychodów na poziomie zapewniającym samofinansowanie się działalności przedsiębiorstwa oraz minimalnego zysku na poziomie 2-3% oraz utrzymanie w gotowości urządzeń kanalizacyjnych.

W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z 14 września 2010 r. ponowił zarzut, iż zróżnicowanie usługobiorców przedsiębiorstwa kanalizacyjnego użytkownikami całorocznymi lub użytkownikami pozostałymi w 2009 r. i odpowiednio odbiorcami systematycznie lub niesystematycznie korzystającymi z urządzeń kanalizacyjnych w 2010 r. dokonane zostało na podstawie niedopuszczalnego przepisami kryterium miejsca stałego zamieszkania. Ponadto skarżący wskazał, iż wniosek złożony w dniu 22 października 2009 r. przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" w Stegnie o zatwierdzenie taryf i opłat nie został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, a także nie został poddany przez Wójta Gminy Stegna analizie i ocenie jego zgodności z obowiązującymi przepisami, a mimo to został zarekomendowany Radzie Gminy do zatwierdzenia. Działanie to stanowi o rażącym naruszeniu treści art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.

W piśmie z 20 października 2010 r. pełnomocnik organu powtórzył dotychczasową argumentację i dodatkowo podniósł, iż w świetle orzecznictwa uchwała w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków dotyczy wyłącznie stosunków między przedsiębiorstwami wodno-kanalizacyjnymi a właściwym organem gminy, co powoduje, iż nie można uznać jej za akt o charakterze generalnym. Uchwała taka nie jest adresowana do mieszkańców gmin i nie rozstrzyga bezpośrednio o ich prawach i obowiązkach. Stosunki odbiorców usług komunalnych z wskazanymi przedsiębiorstwami z uwagi na ich umowne uregulowanie mają charakter cywilnoprawny (wyrok NSA z 24 maja 2007r. sygn. akt II OSK 256/07). Poza tym przedmiotowa uchwała w ocenie pełnomocnika nie jest aktem prawa miejscowego i nie podlega publikacji w dzienniku urzędowym.

W kolejnym piśmie procesowym z 5 stycznia 2011 r. skarżący wskazał, iż na etapie opracowania przez wnioskujące przedsiębiorstwo komunalne wniosku o zatwierdzenie taryf i opłat, nieprawidłowości prowadzące do niezgodności opracowanego przez to przedsiębiorstwo wniosku wystąpiły w błędnym zaopiniowaniu i przyjęciu przez Radę Nadzorczą spółki taryf na 2010 r., które uwzględniają podziały i wysokości obciążeń zatwierdzonych w zaskarżonej uchwale. Opinia Rady Nadzorczej sprowadza się do wyodrębnienia taryfowych grup odbiorców oraz ustalenia i przyporządkowania do tych grup cen za 1m³ odprowadzonych ścieków, oraz wysokości opłat abonamentowych, oraz zobowiązania zarządu spółki do przygotowania wniosku taryfowego i przedłożenia go do weryfikacji wójtom gmin w nieprzekraczalnym terminie do dnia 22 października 2009 r. Wyodrębnienie grup taryfowych odbiorców dokonane zostało w oparciu o "algorytm matematyczny obowiązujący w 2009 r.", a więc kryterium, którego nie przewidują przepisy art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.. Kryterium nazwane przez Radę Nadzorczą w dniu 19 października 2009 roku "algorytmem matematycznym" Prezes Zarządu P.K. "[...]" w piśmie z 28 czerwca 2009 r. (kserokopia załączona do pisma procesowego z dnia 14 września 2010 r.), jednoznacznie zdefiniował jako miejsce zamieszkania odbiorców usług. Przepisy § 7 ust. 1 stanowią, że przy ustalaniu niezbędnych przychodów dla potrzeb obliczania taryfowych cen i stawek opłat na rok obowiązywania taryf planuje się koszty wyszczególnione w § 6 pkt 1-5 na podstawie "kosztów w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów roku obowiązywania taryfy". Załączony do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2008r., mogły pod warunkiem ich zgodności ze stanem faktycznym, stanowić podstawę do ustalenia taryf na rok 2009. Bazę wyjściową do planowania kosztów i wyliczenia niezbędnych przychodów na rok 2010 zgodnie z tymi przepisami stanowić może ewidencja księgowa oraz sporządzone na jej podstawie bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2009 r. Przyjmując, że wprowadzone do tabel C, D i E dane wynikają ze stanowiącej podstawę sporządzenia taryf i opłat ewidencji księgowej (wątpliwości budzi brak wpisu w pkt.2.1 lit. b tabeli C) stwierdzić należy, że sporządzona w tabeli F kalkulacja cen i stawek sporządzona została z pominięciem tej ewidencji. W tabeli D nie występują wyodrębnione z kosztów eksploatacji i utrzymania urządzeń kanalizacyjnych, koszty utrzymania w gotowości urządzeń kanalizacyjnych ani koszty odczytu urządzeń pomiarowych, zatem nie istnieją żadne przesłanki wprowadzenia do taryfy opłat abonamentowych, z których uzyskane przychody miałyby pokryć te nieistniejące koszty.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2011 r. skarżący wskazał, iż zaskarżona uchwała statuowała subsydiowanie skrośne poprzez pokrycie brakujących kosztów grupy pierwszej przychodami od grupy drugiej i trzeciej. Zatem różnicowanie w zatwierdzonej zaskarżoną uchwałą cen i stawek dokonane zostało z rażącym naruszeniem art. 20 ust. 3 ustawy. Nie istnieją określone przepisami § 13 ust. 3 rozporządzenia kryteria wyboru innej taryfy niż zdefiniowana w § 14 pkt. 2 lit a tego rozporządzenia taryfa jednoczłonowa, której wysokość ustalona być powinna poprzez podzielenie ustalonych niezbędnych do pokrycia planowanych na 2010 rok kosztów przez roczną ilości odprowadzonych ścieków. Ponownie skarżący zarzucił, iż Wójt Gminy Stegna zobowiązany był do sprawdzenia przedłożonego do zatwierdzenia wniosku o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego odprowadzania ścieków na 2010 rok. Tym samym oznaczało to obowiązek sprawdzenia czy załączone taryfy i plan opracowane zostały zgodnie z przepisami ustawy oraz weryfikację kosztów, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy pod względem celowości ich ponoszenia. Obowiązku tego, w ocenie skarżącego, Wójt nie wypełnił, gdyż brak jest dokumentu świadczącego o realizacji tego obowiązku.

W pisemnym oświadczeniu stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy z 13 stycznia 2011 r. pełnomocnik Rady Gminy wskazał w szczególności, iż kompetentnym do ustalenia taryf na 2010 r. był Zarząd Spółki, który na podstawie planowanych niezbędnych kosztów, tj. 2.651.870 zł zaproponował przyjęcie taryfy, o czym była już mowa we wcześniejszych pismach, z podziałem na trzy grupy taryfowe. Planowana ilość ścieków w skali roku wynosiła 412.000 m³. Zarząd z propozycją zmian cen zapoznał Radę Nadzorczą na posiedzeniu w dniu 19 października 2009 r. Rada Nadzorcza pozytywnie zaopiniowała propozycję zmiany taryf. Kryteria przypisania do grup taryfowych w oparciu o algorytm matematyczny były przez Spółkę stosowane w taryfach na rok 2009 i 2010. Pełnomocnik podniósł, iż użytkownicy grup taryfowych zostali przypisani nie według miejsca zamieszkania, lecz według okresu, przez jaki dostarczają ścieki urządzeniami kanalizacyjnymi na oczyszczalnię wg powyższego algorytmu (systematyczność). Taryfy na rok 2009 zostały zatwierdzone w oparciu o wniosek taryfowy z dnia 20 października 2008 r. Przewodniczącemu Zgromadzenia Związku Komunalnego "[...]" w Stegnie celem weryfikacji, ponieważ Związek Komunalny posiadał kompetencje do zatwierdzania taryf. Uchwała Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Zgromadzenia Zawiązku Komunalnego "[...]" w Stegnie podjęta została na złożony wniosek taryfowy. Wniosek ten uwzględniał podział na dwie grupy taryfowe grupę taryfową I "użytkownicy całoroczni" - użytkownicy sieci kanalizacyjnej, którzy w skali roku systematycznie, zgodnie z przyjętymi kryteriami (algorytm matematyczny) dostarczają ścieki na oczyszczalnię ścieków w Stegnie oraz grupę taryfową II "pozostali użytkownicy" - użytkownicy sieci kanalizacyjnej, którzy w skali roku niesystematycznie, zgodnie z przyjętymi kryteriami (algorytm matematyczny) dostarczają ścieki na oczyszczalnię ścieków w Stegnie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących pisma Przedsiębiorstwa Komunalnego "[...]" Sp. z o.o. w Stegnie z 18 czerwca 2009 r. pełnomocnik stwierdził, iż w piśmie tym wskazane jest, iż skarżący posiada domek letniskowy w miejscowości Jantar czynny sezonowo i na podstawie powyższych kryteriów został zakwalifikowany do grupy taryfowej "pozostali użytkownicy", a więc podstawą nie było miejsce zamieszkania. Według Rady Gminy taryfy na 2010 r. zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy - rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. W dniu 22 października 2009 r. Zarząd spółki przedłożył Wójtowi Gminy Stegna wniosek taryfowy, 70 dni przed planowanym wejściem w życie taryf w celu jego zweryfikowania, która to weryfikacja została dokonana, o czym świadczy fakt, iż w dniu [...] listopada 2009 r. uchwałą Nr [...] Rady Gminy Stegna zatwierdziła taryfę na 2010 r. z datą obowiązywania od 01 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Do wniosku taryfowego, o którym mowa w art. 24 ust. 2 ustawy dołączono: taryfę na zbiorowe odprowadzanie ścieków, uzasadnienie wniosku, ostatnie sprawozdanie za rok obrotowy, tabele stanowiące załączniki do wzoru wniosku będące szczegółową kalkulacją cen i opłat (tabele od A do H). Odnośnie uwag skarżącego do danych zawartych w tabeli B, błędnym jest twierdzenie, że dane w niej zawarte są niezgodne ze stanem faktycznym, ponieważ w roku 2009 występowały dwie grupy taryfowe, natomiast w roku 2010 trzy grupy taryfowe. W roku 2010, z uwagi na liczne interwencje ze strony podmiotów, które posiadają niewielkie domki kempingowe, domy letniskowe czynne w większości w sezonie letnim pod kątem własnego wypoczynku (niezarobkowego) odprowadzające niewielkie ilości ścieków, zapadła decyzja o wyłączeniu tych podmiotów ze wspólnej grupy z dużymi ośrodkami i pensjonatami działającymi sezonowo zarobkowo wprowadzając dodatkową III grupę taryfową. Pomiędzy tymi grupami użytkowników znacznie zróżnicowano opłatę abonamentową. Użytkownicy grupy II w 2009 r. są tymi samymi użytkownikami, co w grupie II i III roku 2010, jedynie wyselekcjonowani w oparciu o wielkość zrzutu ścieków i charakter użytkowania obiektu. Odnośnie tabeli C uwzględnia się planowane koszty ogółem, które zostały ujęte prawidłowo. Odnosząc się do zarzutów stawianych w pozostałych kwestiach tabelarycznych wniosku taryfowego wskazano, że taryfa opłat za ścieki konstruowana jest na podstawie wykonania kosztów i przychodów z roku obrachunkowego obejmującego 12 miesięcy, 2 miesiące przed złożeniem wniosku o zmianę taryf. Rok obrachunkowy brany pod uwagę do ustalania taryf nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (obrotowym) będącym okresem, za który sporządza się bilans i rachunek zysków i strat. Zgodnie z § 2 ust. 7 rozporządzenia rokiem obrachunkowym jest "rok obrachunkowy poprzedzający wprowadzenie nowych taryf - 12 kolejnych pełnych miesięcy poprzedzających nie więcej niż o 2 miesiące dzień złożenia wniosku". Rok obrachunkowy brany do ustaleń taryf na 2010 rok obejmuje okres od września 2008 do sierpnia 2009. Koszty poniesione w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa ustalane są na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości z uwzględnieniem planowanych zmian, warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy. Nie ma możliwości technicznych wydzielenia kosztów na poszczególne grupy odbiorców usług. Zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. podział kosztów może być dokonany szacunkowo biorąc pod uwagę ilość odprowadzanych ścieków, ilość odbiorców w poszczególnych grupach. Do przedsiębiorstwa należy dokonanie wyboru rodzaju i struktury taryfy uwzględniając lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków. W tabeli E ustalając współczynnik alokacji kosztów uwzględniono tylko współczynnik według ilości planowanych ścieków. Konieczność wprowadzenia alokacji kosztów, tj. zróżnicowania cen i wprowadzenie abonamentu między grupami wynika stąd, że stawki taryfowe powinny zapobiegać subsydiowaniu skośnemu oraz zawierać opłatę pokrywającą koszty stałe związane z utrzymaniem w gotowości oczyszczalni ścieków i infrastruktury kanalizacyjnej przez okres 12 miesięcy. Brak zróżnicowania powodowałby, iż osoby, które systematycznie przez okres całego roku korzystają z odprowadzania ścieków ponosiłyby nadmierny ciężar kosztów utrzymania, podczas gdy podmioty niesystematycznie sezonowo korzystające z urządzeń kanalizacyjnych ponosiłyby wyłącznie koszty w okresie faktycznego zrzutu ścieków, podczas gdy pozostałe miesiące nie podlegałyby opłacie. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów dotyczących danych w tabeli D pełnomocnik wskazał, że w załączniku do rozporządzenia zawierającym wzór tabeli D, nie ma pozycji, w której wyodrębnia się pomniejszone koszty eksploatacji i utrzymania, kosztów gotowości do świadczenia usług. Wartość ta została wymieniona w części opisowej wniosku taryfowego w punkcie 6 "założenia do kalkulacji ceny jednostkowej 1 m³ odprowadzonych ścieków i stawki miesięcznej opłaty abonamentowej" ppkt e strona 4. Z zapisu tego wynika, iż koszty utrzymania w gotowości urządzeń kanalizacyjnych kształtują się na poziomie 3% ogólnych kosztów prowadzonej działalności, tj. w kwocie 79.554 zł. Natomiast wysokość opłaty abonamentowej skalkulowano na kwotę 146 990 zł stanowiącą w odniesieniu do ogólnych całkowitych kosztów eksploatacji 5,55%, z czego wynika bezzasadność zarzutu, iż koszty gotowości do świadczenia usług przekraczają wartość 15 %.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 27 stycznia 2011 r. wydanym w sprawie II SA/Gd 377/10 stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, iż zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy, wyodrębnienie taryfowej grupy odbiorców następuje na podstawie charakterystyki odprowadzanych ścieków, warunków zbiorowego odprowadzania ścieków, a także sposobu rozliczeń za świadczone usługi. Natomiast wykorzystanie algorytmu matematycznego jest niczym innym, jak uzależnieniem wysokości stawki za odprowadzanie ścieków od ilości zrzutu tych ścieków przez poszczególnych odbiorców. Na podstawie zaś przytoczonego wyżej art. 2 pkt 13 ustawy stanowczo taka przesłanka została wyeliminowana jako decydująca o podziale na grupy taryfowe. Tak więc przyjęte przez przedsiębiorstwo i zaaprobowane w zaskarżonej uchwale wyodrębnienie grup taryfowych nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy, to zaś oznacza, że przedmiotowa uchwała jest niezgodna z prawem w całości, gdyż konsekwencje wadliwego podziału na grupy taryfowe rozciągają się na niezgodne z prawem obciążenie poszczególnych odbiorców stosownymi opłatami. Ponadto wprost należy wskazać, iż przyjęte stawki nie wyeliminowały subsydiowania skrośnego, gdyż takie ich ukształtowanie (z podziałem na odbiorców taryfowych) doprowadziło do sytuacji, że większe opłaty, a tym samym obciążenie większymi kosztami funkcjonowania instalacji i obiektów służących odprowadzaniu ścieków pokrywają podmioty dokonujące zrzutu ścieków okresowo (w okresie letnim, opisanym w uzasadnieniu uchwały jako trzymiesięczny). Natomiast podmioty korzystające z instalacji w okresie całego roku w dużo mniejszym stopniu przyczyniają się do pokrywania kosztów utrzymania i eksploatacji instalacji oczyszczania i odprowadzania ścieków.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Rady Gminy Stegna wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. wydanym w sprawie II OSK 1080/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak w aktach sprawy pisemnego stanowiska wójta (burmistrza, prezydenta miasta) nie oznacza automatycznie, iż organ ten nie dokonał czynności nakazanych przepisem art. 24 ust. 4 ustawy. Aby stwierdzić nieważność uchwały zatwierdzającej taryfy lub jej wydanie z naruszeniem prawa konieczne jest ustalenie niewątpliwego stanu faktycznego. Takiego rozstrzygnięcia sąd administracyjny nie może podejmować opierając się na domniemaniach. Kwestia sprawdzenia przez Wójta Gminy Stegny zgodności taryf z przepisami ustawy i weryfikacji kosztów, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1, pod względem celowości ich ponoszenia mogła być poruszana na sesji Rady Gminy, na której podjęto uchwałę w sprawie taryf i do jej wyjaśnienia być może wystarczyłby np. protokół z tego posiedzenia. Ponadto brak w aktach pisma Wójta Gminy Stegny odnośnie wyników oceny i weryfikacji taryf może oznaczać, że Wójt ocenił pozytywnie przedłożone taryfy, gdyż w przypadku negatywnej oceny przedstawiłby określone wnioski Radzie Gminy Stegny. Może to także oznaczać, że nie sporządził pisemnego stanowiska, ale swoją ocenę (pozytywną bądź negatywną) przedstawił na sesji Rady Gminy Stegny bądź w innej formie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także stanowiska Sądu I instancji, iż wykorzystanie algorytmu matematycznego zrzutu ścieków jako kryterium przynależności podmiotu do odpowiedniej grupy taryfowej oznacza, iż wyodrębnienie grup taryfowych nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy, gdyż art. 2 pkt 13 ustawy wyeliminował taką przesłankę jako decydującą o podziale na grupy taryfowe. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. w Stegnie dokonało podziału użytkowników sieci kanalizacyjnej na trzy grupy: grupa I - użytkownicy systematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych (w skali roku), grupa II - użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych i spełniający uwarunkowania gospodarstw domowych (podmioty niewynajmujące zarobkowo pokoi: domki letniskowe, budynki jednorodzinne czasowego zamieszkania, dacze itp.."), grupa III - użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych pozostali np. pensjonaty, ośrodki wczasowe, pola namiotowe, obiekty zamieszkania zbiorowego (apartamentowce), obiekty zakwaterowania turystycznego, sklepy, bary, smażalnie, sklepy sezonowe itp.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taki podział - wbrew stanowisku Sądu I instancji – nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy. Podział ten uwzględnia kryteria, o których mowa w § 13 ust. 2 i 3, a także lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków ( § 13 ust. 1 rozporządzenia ), w tym charakter miejscowości i znaczny przyrost ludności w okresie wakacyjnym, koszty utrzymania urządzeń w gotowości i koszty eksploatacji po uruchomieniu urządzeń nieczynnych przez znaczną część roku, koszty inwestycji i remontów sieci zapewniających świadczenie usług w sezonie letnim dla znacznej ilości odbiorców. Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. w Stegnie jedynie dla sprawdzenia sposobu korzystania z sieci kanalizacyjnej (systematycznie/ nie systematycznie) użyło algorytmu matematycznego zrzutu ścieków. Przedsiębiorstwo nie dokonało podziału użytkowników sieci kanalizacyjnej – wbrew stanowisku Z. S. - zależnie o tego, czy użytkownicy są zameldowani czy też nie na terenie Gminy Stegny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż stosownie do § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia taryfowe ceny i stawki opłat powinny być kalkulowane i różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić eliminację subsydiowania skrośnego tj. pokrywania kosztów dotyczących jednego rodzaju prowadzonej przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne działalności gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców usług przychodami pochodzącymi z innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców (§ 2 pkt 2 rozporządzenia). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stanowisko Sądu I instancji, iż przyjęte stawki nie wyeliminowały subsydiowania skrośnego jest gołosłowne, nie poparte żadnymi argumentami. Sąd I instancji nie rozważył należycie sprawy skupiając się na zastosowaniu algorytmu matematycznego zrzutu ścieków. Przy ocenie, czy nie zachodzi subsydiowanie skrośne należy ocenić całość uregulowań przyjętych w taryfach i argumenty, które legły u podstaw takiego wyboru. W szczególności przy ocenie subsydiowania skrośnego należy mieć na uwadze zarówno to, czy przychody od podmiotów z grupy II i III nie będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy I jak i odwrotnie, czy przyjęcie innego uregulowania nie spowodowałoby, że to przychody od podmiotów z grupy I będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy II i III. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. tak przez błędną wykładnię jak i błędne zastosowanie.

Pełnomocnik Rady Gminy w piśmie z 23 grudnia 2011 r. wyjaśnił, że Zarząd Przedsiębiorstwa Komunalnego "[...]" Sp. z o.o. przedłożył Wójtowi Gminy Stegna wniosek taryfowy w dniu 22 października 2009 r., tj. 70 dni przed planowanym wejściem w życie taryf w celu jego zweryfikowania, która to weryfikacja została dokonana, o czym świadczy fakt, iż w dniu 30 listopada 2009 r. Rada Gminy Stegna zatwierdziła taryfę na 2010 r. z datą obowiązywania od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Do wniosku taryfowego o którym mowa w art. 24 ust. 2 ustawy dołączono: taryfę na zbiorowe odprowadzanie ścieków, uzasadnienie wniosku, ostatnie sprawozdanie za rok obrotowy, tabele stanowiące załączniki do wzoru wniosku, będące szczegółową kalkulacją cen i opłat (tabele od A do H). Wniosek wraz z jego uzasadnieniem oraz załącznikami został złożony w Urzędzie Gminy w Stegnie w dniu 22 października 2009r. Następnie przedmiotowy wniosek został poddany weryfikacji przez Wójta Gminy, był przedmiotem pracy połączonych Komisji Rady Gminy w Stegnie, a następnie został przyjęty w wyniku podjęcia przez Radę Gminy stosownej uchwały w przedmiocie zatwierdzenia taryf. Uchwała o zatwierdzeniu taryf została przygotowana przez Wójta Gminy Stegna, który wnioskował o podjęcie uchwały, jak również podpisał się pod jej uzasadnieniem. Organ wskazał, że ustawodawca nie określił, w jakiej szczególnej formie odbywa się sprawdzenie i weryfikacja, a więc kwestia ta jest kwestią otwartą i jako taka powinna być oceniana przez pryzmat przebiegu procedury, poszczególnych jej elementów od momentu wpływu wniosku do momentu podjęcia przez Radę Gminy w tej materii stosownej uchwały. W ocenie organu biorąc pod uwagę okoliczności sprawy weryfikacja taryf odbyła się w taki sposób, że organ zarządzający gminy w sposób jednoznaczny i niewątpliwy dał wyraz temu, że czynności te zostały przeprowadzone, a w ich wyniku zaakceptowane zostały wymienione w przepisie elementy wniosku przedsiębiorstwa (taryfy i koszty).

Skarżący w piśmie z dnia 5 stycznia 2012r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r. oddalił skargę Z. S.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy wezwał Radę Gminy do wyjaśnienia, czy i w jakiej formie Wójt dokonał oceny taryf za zbiorowe odprowadzanie ścieków, a także czy znajduje to potwierdzenie w jakichkolwiek dokumentach. Z przedłożonych przez Radę dokumentów wynika, że wniosek taryfowy Zarządu Przedsiębiorstwa Komunalnego "[...]" Sp. z o.o. został przedłożony Wójtowi Gminy Stegna w dniu 22 października 2009 r. Następnie wniosek ten był przedmiotem posiedzenia wspólnych Komisji Rady Gminy w Stegnie, które odbyło się w dniu 25 listopada 2009r. Projekt uchwały o zatwierdzeniu taryf został przygotowany i podpisany przez Wójta Gminy Stegna. Zarówno w uzasadnieniu projektu, jak zaskarżonej uchwały, szczegółowo opisane zostały czynności podjęte przez Wójta Gminy Stegna w trakcie postępowania sprawdzającego. W szczególności zaś wójt analizował sposób ustalenia i zróżnicowania cen za odprowadzanie ścieków oraz dokonania podziału odbiorców na poszczególne grupy taryfowe. Sprawdzona została kalkulacja cen opracowana przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. na podstawie przychodów oraz prognozowanego wzrostu kosztów, która uwzględniała między innymi koszty eksploatacji i utrzymania urządzeń kanalizacyjnych. W konsekwencji wójt stwierdził, że zasadne jest podjęcie uchwały zatwierdzającej proponowane przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. taryfy za zbiorowe odprowadzanie ścieków. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że organ ten dokonał czynności nakazanych przepisem art. 24 ust. 4 omawianej ustawy. Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przesądził, iż zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem materialnym, jako że nie narusza ani art. 2 pkt 13 ustawy, ani też § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Nadto Sąd I instancji wskazał, że przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały zachowano wymogi proceduralne, a w szczególności zaś wynikające z art. 2 art. 24 ust. 4 ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z.S. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie w trybie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."):

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt. 8, 9, 10, 11 i 14 ustawy polegające na niezgodnym ze stanem faktycznym i prawnym przyjęciu, że teoretyczny, nieznajdujący w przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, algorytm matematyczny może stanowić zdefiniowane przepisami art. 2 pkt 13 tej ustawy, kryterium wyodrębnienia taryfowych grup odbiorców usług oraz, że dokonany przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" w Stegnie w oparciu o takie kryterium, podział odbiorców świadczonych przez to przedsiębiorstwo usług w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków na:

a) użytkowników systematycznie korzystających z urządzeń kanalizacyjnych przez cały rok. Użytkownikami takimi wg dokonującego tego podziału przedsiębiorstwa kanalizacyjnego są gospodarstwa domowe, jednostki użyteczności publicznej, urzędy i firmy, określonych dla celów kalkulowania i różnicowania ceny i stawki, oraz wyboru rodzaju i struktury taryfy I taryfową grupą odbiorców usług.

b) użytkowników niesystematycznie korzystających urządzeń kanalizacyjnych. użytkownikami takimi wg dokonującego tego podziału przedsiębiorstwa kanalizacyjnego są: użytkownicy spełniający uwarunkowania gospodarstw domowych, podmioty wynajmujący zarobkowo pokoje, domki letniskowe, budynki jednorodzinne czasowego zamieszkania, dacze itp., określonych dla celów kalkulowania i różnicowania ceny i stawki, oraz wyboru rodzaju i struktury taryfy II taryfową grupą odbiorców usług, oraz użytkownicy pozostali, którymi zdaniem tego przedsiębiorstwa są; pensjonaty, ośrodki wczasowe, pola namiotowe, obiekty zamieszkania zbiorowego (apartamentowce), obiekty zakwaterowania turystycznego, sklepy, bary, smażalnie itp., określonych dla celów kalkulowania i różnicowania ceny i stawki, oraz wyboru rodzaju i struktury taryf III taryfową grupą odbiorców usług,

- błędną wykładnie i zastosowanie przepisu § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków poprzez pominięcie i niezastosowanie przy jego wykładni, przepisów § 11 ust. 1, 4, 5 i 6 oraz § 12 tego rozporządzenia, oraz przyjęcie, że kryteria wyszczególnione w tych przepisach nie stanowią lokalnych uwarunkowań na podstawie, których przedsiębiorstwo kanalizacyjne może dokonać wskazanego w § 13 ust.1 rozporządzenia, wyboru rodzaju i struktury taryfy,

- niezastosowanie przepisów § 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków w związku z art. 20 ust.2, 3, 4 i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, poprzez przyjęcie, że zgodna z prawem jest zaskarżona uchwała Rady Gminy Stegna zatwierdzająca ceny jednostkowe usług oraz stawki opłaty abonamentowej skalkulowane w Tabeli F dla każdej z trzech taryfowych grup odbiorców usług w ten sposób, że ceny jednostkowe świadczonych usług wyliczone zostały w oparciu o przyjętą dla każdej z tych taryfowych grup usług, ustaloną na podstawie nieznajdujących potwierdzenia w ewidencji księgowej, a więc niedostępnych danych wartość niezbędnych przychodów dla każdej z tych taryfowych grup usług, ustaloną na podstawie nieznajdujących potwierdzenia w ewidencji księgowej, a więc niedostępnych danych – wartość niezbędnych przychodów w zł/rok rozliczanych za ilość odprowadzanych ścieków zł/rok rozliczanych za ilość odprowadzanych ścieków. Wartość tych przychodów jest inna od wartości wyliczonych w tabeli D poprzez ich alokację metodą podziału kosztów uwzględniającą wyliczone w tabeli E na podstawie udziałów poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług w całkowitej ilości odebranych ścieków, w odniesieniu do kosztów, których wysokość dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców jest wprost proporcjonalna do wielkości świadczonych usług dla tych grup współczynniki alokacji kosztów (§ 11 ust.5 pkt.1 rozporządzenia) przy uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań wyszczególnionych w § 11 ust. 4 pkt 1 do 6 rozporządzenia. Stawki opłaty abonamentowej wyliczone zostały w oparciu o przyjętą dla każdej z tych taryfowych grup usług, ustaloną na podstawie nieznajdujących potwierdzenia w ewidencji księgowej, a więc niedostępnych danych wartość niezbędnych przychodów w zł/rok rozliczanych stawką opłaty abonamentowej, przy czym przychody te miałyby pokrywać wyszczególnionych w § 13 ust. 3 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia koszty, które w ewidencji wnioskującego zatwierdzenie tych stawek przedsiębiorstwie kanalizacyjnym nie występują;

- błędną wykładnię i zastosowanie § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków poprzez przyjęcie, że zamieszczenie w tabeli F dla potrzeb kalkulacji cen i stawek opłat abonamentowych dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług, niezbędnych przychodów w zł/rok, ustalonych dla każdej z tych taryfowych grup usług, ustaloną na podstawie nieznajdujących potwierdzenia w ewidencji księgowej, a więc niedostępnych danych wartość niezbędnych przychodów w zł/rok rozliczanych za ilość odprowadzanych ścieków, oraz wartość niezbędnych przychodów w zł/rok rozliczanych stawką opłaty abonamentowej, mających pokryć koszty, które w ewidencji wnioskującego zatwierdzenie tych stawek przedsiębiorstwie kanalizacyjnym nie występują zgodne z przepisami ustawy i rozporządzenia, nie stanowi zatwierdzenia niedopuszczalnego prawem subsydiowania skrośnego;

- błędne zastosowanie art. 2 i art. 24 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i przyjęcie, ze przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały zachowano wymogi proceduralne z przepisów tych wynikające.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie, oraz o rozpoznanie sprawy również podczas nieobecności skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków ustawodawca wprowadza przepisy uprawniające organy gminy do zatwierdzania taryf, po sprawdzeniu zgodności ich opracowania z przepisami ustawy i rozporządzeń wydanych na podstawie zawartych w tej ustawie delegacji, stwarza warunki skutecznej kontroli prawidłowości sporządzenia taryf. Ustawa ta precyzyjnie określa, w jakim zakresie wójt i rada gminy władne są podejmować określone czynności faktyczne i prawne. Odnosi się to nie tylko do podejmowania określonych aktów, ale czynności je poprzedzających w tym opartych na określonym wnioskowaniu, analiz i ocen całego procesu decyzyjnego również. Określony przepisami art. 20 ust. 2 ustawy, uszczegółowionych przepisami rozporządzenia sposób wyliczania cen i stawek opłat zapewnia przedsiębiorstwu kanalizacyjnemu samofinansowanie działalności. Natomiast dokonana zgodnie z tymi przepisami alokacja kosztów i niezbędnych do ich pokrycia przychodów na taryfowe grupy odbiorców usług zapewnia wyeliminowanie subsydiowanie skrośne, tj. przed obciążeniem jednych grup odbiorców usług kosztami usług świadczonych na rzecz innych grup. Przyjęta w przepisach ustawy i rozporządzenia metodologia ustalania i alokacji na poszczególne grupy odbiorców usług niezbędnych przychodów, oparta została o koszty historyczne, ustalane na podstawie ewidencji księgowej oraz o koszty wynikające z realizacji zatwierdzonego przez Radę Gminy wieloletniego planu modernizacji i rozwoju, stwarza warunki prawidłowego określenia tych przychodów. Wójt gminy określone przepisami (art. 24 ust. 4) uprawnienia i obowiązki wypełni, jeżeli sprawdzi, czy taryfy i plan załączone do przedłożonego przez przedsiębiorstwo wodociągowo kanalizacyjne, wniosku o zatwierdzenie taryf opracowane zostały zgodnie z przepisami ustawy i zweryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1, pod względem celowości ich ponoszenia. Natomiast rada gminy określone przepisami art. 24 ust. 5 uprawnienia i obowiązki wypełni, jeżeli podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf sprawdzonych pod kątem zgodności ich opracowania z przepisami ustawy a koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 zostały pozytywnie zweryfikowane przez wójta gminy. Jeżeli sporządzone przez wnioskujące przedsiębiorstwo taryfy opracowane są niezgodnie z przepisami ustawy, lub koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 są nieuzasadnione i nie znajdują odzwierciedlenia w prowadzonej przez wnioskujące przedsiębiorstwo ewidencji księgowej rada gminy podejmuje uchwalę o odmowie zatwierdzenia taryf. Zdaniem skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy a dokonana jego analiza pod względem jego zgodności z przepisami ustawy i rozporządzenia w szczególności jednoznacznie wykazuję, że określonych przepisami art. 24 ust. 4 ustawy obowiązków Wójt Gminy Stegna nie wykonał, czego dowodem jest niezgodność przedłożonych przez przedsiębiorstwo kanalizacyjne do zatwierdzenia taryf z przepisami ustawy i rozporządzenia. Zdaniem skarżącego taryfy te wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zostały opracowane w oparciu o zasady określone przepisami ustawy i rozporządzenia, wobec czego za zgodne z tymi przepisami uznane być nie mogą zatem zatwierdzająca takie taryfy zaskarżona uchwała Rady Gminy Stegna również zgodną z przepisami prawa być nie może, wobec czego uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej w trybie art. 188 p.p.s.a. jest właściwe i uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Stegna reprezentowana przez radcę prawnego M. Ł. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, iż zaskarżony wyrok jest słuszny, a Sąd I instancji był związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, sprowadzającą się do twierdzenia, iż podział użytkowników sieci kanalizacyjnych na trzy grupy dokonany przez Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. w Stegnie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy. Podział ten uwzględnia bowiem kryteria, o których mowa w treści § 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia, a także lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Nadto podniesiono, iż wbrew odmiennym twierdzeniom zawartych w skardze kasacyjnej Sąd I instancji uznał, iż Wójt Gminy Stegna dokonał czynności nakazanych przepisem art. 24 ust. 4 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie jest o tyle skuteczna, iż powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do podniesionych zarzutów należy przede wszystkim zauważyć, iż w niniejszym postępowaniu zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1080/11 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). Przypomnieć więc należy, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 roku, IV SA 527/97, LEX nr 47275; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis Warszawa 2005, s. 474 ). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zasadnie powołał się na przepis art. 190 p.p.s.a. i wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie braku naruszenia art. 2 i art. 20 ust. 4 ustawy przez zaskarżoną uchwałę uznając, iż procedura podjęcia uchwały była prawidłowa. Także Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że według art. 2 pkt 13 ustawy określenie taryfowa grupa odbiorców usług oznacza odbiorców wyodrębnionych na podstawie charakterystyki zużycia wody lub odprowadzanych ścieków, warunków zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a także na podstawie sposobu rozliczeń za świadczone usługi. Przedsiębiorstwo Komunalne "[...]" Sp. z o.o. w Stegnie dokonało podziału użytkowników sieci kanalizacyjnej na trzy grupy: grupa I - użytkownicy systematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych ( w skali roku ), grupa II - użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych i spełniający uwarunkowania gospodarstw domowych ( podmioty niewynajmujący zarobkowo pokoi: domki letniskowe, budynki jednorodzinne czasowego zamieszkania, dacze itp.."), grupa III - użytkownicy niesystematycznie korzystający z urządzeń kanalizacyjnych pozostali np. pensjonaty, ośrodki wczasowe, pola namiotowe, obiekty zamieszkania zbiorowego (apartamentowce), obiekty zakwaterowania turystycznego, sklepy, bary, smażalnie, sklepy sezonowe itp. Taki podział nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy. Podział ten uwzględnia kryteria, o których mowa w § 13 ust. 2 i 3 rozporządzenia, a także lokalne uwarunkowania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków ( § 13 ust. 1 rozporządzenia ), w tym charakter miejscowości i znaczny przyrost ludności w okresie wakacyjnym, koszty utrzymania urządzeń w gotowości i koszty eksploatacji po uruchomieniu urządzeń nieczynnych przez znaczną część roku, koszty inwestycji i remontów sieci zapewniających świadczenie usług w sezonie letnim dla znacznej ilości odbiorców. Przedsiębiorstwo "[...]" jedynie dla sprawdzenia sposobu korzystania z sieci kanalizacyjnej (systematycznie / nie systematycznie) użyło algorytmu matematycznego zrzutu ścieków. Przedsiębiorstwo nie dokonało podziału użytkowników sieci kanalizacyjnej zależnie o tego, czy użytkownicy są zameldowani czy też nie na terenie Gminy Stegna.

Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia w/w przepisów mając na uwadze przepis art. 190 zdanie 2 p.p.s.a. należy uznać za nieuprawnione.

Również w uzasadnieniu w/w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż stosownie do § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia taryfowe ceny i stawki opłat powinny być kalkulowane i różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić eliminację subsydiowania skrośnego tj. pokrywania kosztów dotyczących jednego rodzaju prowadzonej przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne działalności gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców usług przychodami pochodzącymi z innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców ( § 2 pkt 2 rozporządzenia ).

Polecił także Sądowi I instancji, iż przy ocenie, czy nie zachodzi subsydiowanie skrośne należy uwzględnić całość uregulowań przyjętych w taryfach i argumenty, które legły u podstaw takiego wyboru. W szczególności przy ocenie subsydiowania skrośnego należy mieć na uwadze zarówno to, czy przychody od podmiotów z grupy II i III nie będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy I jak i odwrotnie, czy przyjęcie innego uregulowania nie spowodowałoby, że to przychody od podmiotów z grupy I będą pokrywać kosztów świadczenia usług dla podmiotów z grupy II i III.

Wykonując powyższe Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia stwierdza:

"To mając na uwadze stwierdzić należy, że NSA uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przesądził, iż zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem materialnym, jako że nie narusza ani art. 2 pkt 13 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ani też § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków."

Taka odpowiedź na zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozwala na kontrolę zaskarżonego orzeczenia w zakresie zarzutu dotyczącego takiego skalkulowania i różnicowania taryfowych cen i stawek opłat ażeby zapewnić eliminację subsydiowania skrośnego. Zarzuty w tym zakresie przedstawione w skardze kasacyjnej jak i podnoszone w trakcie postępowania sądowego są bardzo konkretne i Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie ich zweryfikować. Rada Gminy również w tym zakresie nie zajęła stanowiska, gdyż nie można za takie uznać stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczące w/w zarzutów, iż "twierdzenia skarżącego są błędne".

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie był zmuszony uwzględnić podniesiony zarzut i uchylić zaskarżony wyrok oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku na podstawie art. 185 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wykona zalecenia określone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1080/11 i przeprowadzi prawidłową ocenę, czy w przedmiotowej sprawie taryfowe ceny i stawki opłat zostały skalkulowane i zróżnicowane w taki sposób, że zapewniają eliminację subsydiowania skrośnego. W jaki sposób należy taką ocenę przeprowadzić Naczelny Sąd Administracyjny wykazał szczegółowo w w/w orzeczeniu.

Po przeprowadzeniu w/w oceny uzasadnienie zostanie sporządzone zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. a nie jak w niniejszej sprawie w sposób całkowicie nieodpowiadający ustawowym wymogom w zakresie realizacji zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty związane z uiszczeniem wpisu od skargi kasacyjnej 150 złotych, koszty zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obliczonymi na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - 120 zł oraz opłatą skarbową za pełnomocnictwo – 17 zł. Pozostałe koszty o których skarżący kasacyjnie wspomina w złożonym na rozprawie wniosku są nieuzasadnione, gdyż zawierają także koszty postępowania przed sądem I instancji.