Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 888/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2 i 4, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 107 § 3, art. 77 § 1, art. 80, art. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie sędzia WSA Izabela Paluszyńska asesor WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wlkp. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], nr [...] i nr [...]


UZASADNIENIE

A. S. (dalej: skarżący) [...] listopada 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. .. (dalej: Zakład) z [...] października 2020 r. znak [...] utrzymującą w mocy trzy decyzje Zakładu z [...] sierpnia 2020r. nr [...], nr [...] i nr [...] - odmawiające mu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie sprawy.

A. S. [...] kwietnia 2020r. zwrócił się do Zakładu z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia wyłącznie za siebie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za marzec – maj 2020r.

Trzema decyzjami z [...] lipca 2020r. (nr jak wyżej) Zakład na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm. - dalej: usus) odmówił wnioskodawcy prawa do przedmiotowego zwolnienia.

Decyzje uzasadniono jednolicie, z uwzględnieniem, że dotyczą odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za poszczególne ww. miesiące. Powołano przepisy art. 31 zq ust. 2 i 4 oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, podkreślając, że warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych za marzec - maj 2020r. do 30 czerwca 2020r., chyba, że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Ustalenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje na podstawie kompletnie i poprawnie wypełnionego wniosku, a także poprawnych zapisów na koncie płatnika składek. A. S. utracił prawo do zwolnienia z obowiązku przekazywania dokumentów, ponieważ nie złożył deklaracji rozliczeniowej za luty 2020 r. zawierającej informację o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie oraz formach opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz podstawie wymiaru składek. Jednym z warunków uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek było przesłanie dokumentów rozliczeniowych za marzec - maj 2020 r. do 30 czerwca 2020 r., czego wnioskodawca nie uczynił. Dlatego nie przysługuje prawo do zwolnienia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw A. S. wyjaśnił, że deklarację rozliczeniową ZUS DRA za styczeń 2020r. oraz ZUS RCA cz. II złożył w terminie, lecz nie wiedział, że powinien złożyć również deklarację ZUS DRA cz. II za luty 2020 r. Po informacji z Zakładu o braku tej deklaracji, złożył ją niezwłocznie. Podkreślił, że jak dotąd nie miał zaległości w opłacaniu składek.

Zakład decyzją z [...] października 2020 r. utrzymując w mocy ww. decyzje z [...] lipca 2020 r. powołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 i wyjaśnił, że z zapisów na koncie A. S. wynika, że korzysta on z ulgi "mały ZUS" i rozlicza składki według zasad obowiązujących dla tej ulgi. Dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA cz. II z zakresu 40, jak i deklarację za [...] r. przekazał Zakładowi [...] lipca 2020 r., co uniemożliwiło systemowe utworzenie dokumentów rozliczeniowych za marzec - maj 2020r. do 30 czerwca 2020 r. Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 była to jedna z przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zwolnienia.

W skardze na powyższą decyzję A. S. podniósł, iż [...] kwietnia 2020 r. za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS złożył wniosek RDZ. Po upływie miesiąca Zakład poinformował go telefonicznie o braku deklaracji rozliczeniowych za marzec - maj 2020 r., które skarżący niezwłocznie usunął. W kolejnej rozmowie telefonicznej ([...].06.2020r.) Zakładu podał, że warunkiem zwolnienia z płatności składek jest złożenie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II. Skarżący oświadczył, że braki te niezwłocznie usunął, przekładając deklarację ZUS DRA cz. II, zawierającą tylko przychód z działalności gospodarczej za 2019 r. Zakład [...] czerwca 2020 r. telefonicznie podał, że ww. deklaracja zawiera brak informacji o rocznym przychodzie, dochodzie oraz formie opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący wyjaśnił, że nie wiedział, że w użytkowaniu są dwie deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA cz. II. Uzupełnienie deklaracji przesłał do Zakładu listem poleconym. Dochował terminu jej złożenia, gdyż pierwszą deklarację ZUS DRA cz. II złożył [...] czerwca 2020 r., a kolejna uzupełniała jej braki formalne. Informacje o brakach uzyskał [...] czerwca 2020 r. - ostatniego dnia na złożenie deklaracji. W trakcie rozmów telefonicznych Zakład nie poinformował go o braku deklaracji ZUS DRA cz. II. Skarżący podważył wydanie jednocześnie trzech decyzji za marzec - maj 2020 r., bowiem otrzymanie najpierw decyzji za marzec 2020 r. dałoby mu czas na uzupełnienie braków i zaległość wyniosłaby jedną miesięczną składkę.

W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że skarżący opłaca niższe składki (tzw. mała działalność gospodarcza+) i zgodnie z zasadami wprowadzonymi ustawą z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019, poz. 2550, dalej: u.zm.sus) w celu ustalenia podstawy wymiaru składek na okres od lutego do grudnia 2020 r. płatnik w terminie złożenia deklaracji za luty 2020 r. (do [...] marca ) powinien złożyć dokument ZUS DRA cz. II, w którym należało wykazać nową podstawę wymiaru składek obowiązującą od lutego do grudnia 2020 r. wraz z wysokością przychodu, dochodu i form opodatkowania. Zmiany były opublikowane i szeroko komentowane w mediach, a także na stronach Zakładu przygotowano stosowny kalkulator, uruchomiono specjalną infolinię. Każdy płatnik jest zobowiązany znać i wypełniać obowiązki nakładane na niego przepisami prawa. Na gruncie zaś art. 31zo ust. 1 i 2 oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 skarżący zobowiązany był złożyć wymagane dokumentów, czego nie uczynił. Deklaracje rozliczeniowe za marzec - maj 2020 r. oraz DRA cz. II za luty 2020 r. przesłał pocztą [...] lipca 2020 r. (nadano [...].07.2020 r.). Z płatnikiem rozmawiał pracownik Zakładu [...] lipca 2020 r., lecz nie dotyczyło ZUS DRA cz. II. Brak dokumentu z zakresu 40 oraz deklaracji uniemożliwiło systemowe utworzenie poprawnych dokumentów do 30 czerwca 2020r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Z uwagi na wniosek skarżącego i brak sprzeciwu Zakładu Sąd rozpoznał sprawę - na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) - w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją trzy decyzje z [...] lipca 2020 r. wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powodem, dla którego Zakład odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. było niezłożenie w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. prawidłowych deklaracji rozliczeniowych płatnika korzystającego z tzw. ulgi "mały ZUS+", który utracił prawo do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID-19 (pełną nazwę i publikator ustawy powołano na wstępie).

W myśl art. 31zo ust. 2 ww. ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przy czym, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19). Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Przepis art. 31zo ust. 7 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji.

Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed [...] kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów usus. W przeciwnym razie Zakład wydaje decyzję odmowną.

Na uwagę zasługuje, że A. S. podniósł w skardze, iż w czerwcu Zakład poinformował go telefonicznie o brakach w deklaracjach ZUS DRA za marzec – maj 2020 r., które niezwłocznie usunął, następnie, że wymagane jest też złożenie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II, co skarżący również uczynił przed upływem terminu. Na ostatnie zaś telefoniczne wezwanie z [...] czerwca 2020 r. o braku w przesłanej deklaracji informacji o rocznym przychodzie, dochodzie oraz formie opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności, skarżący – jak podał – uzupełnił deklarację ZUS DRA cz. II, przesyłając ją organowi listem poleconym.

Uznać zatem należy, iż kluczowe w niniejszej sprawie są dwa zagadnienia prawne. Po pierwsze, czy skarżący jako płatnik zobowiązany był złożyć wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek również deklaracje rozliczeniowe, a jeśli tak, czy złożenie przez niego deklaracji rozliczeniowych miało miejsce w terminie do 30 czerwca 2020 r.

W ocenie Sądu wydanie kontrolowanych decyzji było co najmniej przedwczesne. W obecnym stanie zarówno zgromadzonego materiału dowodowego oraz przedstawionej przez organ argumentacji, Sąd nie mógł przesądzić, czy skarżący zwolniony był z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych za okres marzec – maj 2020 r., czy może ze zwolnienia takiego nie korzystał, lecz do 30 czerwca 2020 r. zdołał przedstawić organowi wymagane deklaracje rozliczeniowe.

Wymaga podkreślenia, że przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego wykraczałoby poza dyspozycję art. 106 § 3 Ppsa i w sposób nadmierny przedłużyłoby postępowanie sądowe, a Sąd musiałby dodatkowo zastąpić organ w czynionych ustaleniach i przedstawianiu argumentacji faktyczno-prawnej, co z kolei jest niedopuszczalne w świetle dyspozycji art. 3 § 1 Ppsa i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137).

Sąd wziął pod uwagę, że postępowanie Zakładu przypadło na czas trwającego od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozp. Ministra Zdrowia z 20.03.2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Zdając sobie również sprawę z realiów rozpoznawania tego rodzaju wniosków, ich ogromnej liczby, ograniczeniach związanych z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania - skarżącego.

Sąd zwraca uwagę, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus miały zastosowanie przepisy Kpa. Przepis art. 77 § 1 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie Kpa fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 Kpa nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 Kpa. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Mając na względzie powołane przepisy postępowania Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zgromadzony materiał dowodowy jak i uzasadnienia prawne i faktyczne decyzji wydanych w sprawie naruszają przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).

Po pierwsze Zakład stwierdzając, że skarżący utracił prawo do zwolnienia z obowiązku przekazywania dokumentów rozliczeniowych, nie wykazał na gruncie usus i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (dokumentację ubezpieczeniową płatnika), dlaczego tak przyjął. Zasady zwalniania z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych reguluje art. 47 usus. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Przepis art. 47 ust. 2a usus przewiduje zwolnienie osób prowadzących pozarolniczą działalność, opłacających składki wyłącznie za siebie, z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

W świetle ww. przepisów usus oraz wymogów uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji stwierdzić należy, iż Zakład nie wyjaśnił powodów, dla których przyjął, że skarżący utracił prawo do zwolnienia z obowiązku składania miesięcznych deklaracji rozliczeniowych, w szczególności jako korzystający z ulgi "mały ZUS", a następnie "mały ZUS+". Nie jest rolą Sądu kontrolującego legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie, rekonstrukcja procesu decyzyjnego organu. Sąd tym bardziej uchyla się od takiej oceny zważywszy, że nie pozwala na to zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy.

Przedstawione przez Zakład dokumenty są na tyle niekompletne, że nie sposób zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że skarżący utracił prawo do zwolnienia ze składania deklaracji rozliczeniowej, a w rezultacie - czy deklaracje rozliczeniowe złożył po 30 czerwca 2020 r.

W aktach sprawy znajdują się deklaracje rozliczeniowe z datą nadania [...] lipca 2020 r.: ZUS DRA cz. II oraz ZUS DRA za okresy marzec, kwiecień i maj 2020 r. Ponadto do akt włączono deklaracje rozliczeniowe dokonane przez organ z urzędu (z dopiskiem: "dok. z urzędu"), z czego należy wnioskować, choć wyjaśnienie w tym zakresie nie znalazło się w uzasadnieniach wydanych decyzji, że są to deklaracje sporządzone na podstawie art. 48 i 48a usus, które tworzone są w sytuacji, gdy płatnik do tego zobowiązany nie złoży samodzielnie deklaracji rozliczeniowych w ustawowym terminie.

Na deklaracjach rozliczeniowych ZUS DRA (za 03-05.2020r.) oraz ZUS DRA cz. II złożonych przez skarżącego zakreślono datę ich nadania "[...]-07-2020", co mogłoby wskazywać, że wpłynęły do organu po upływie terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, a tym samym, że Zakład prawidłowo odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Akta sprawy nie zawierają jednak dowodów wskazujących, by Zakład – przed wydaniem decyzji z [...] lipca 2020 r., a przed [...] czerwca 2020 r., po stwierdzeniu, że skarżący utracił prawo do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych - wezwał skarżącego do przedłożenia tychże deklaracji (ZUS DRA cz. II za styczeń i luty 2020 r. oraz ZUS DRA za 03-05.2020r.). Ponadto w aktach brakuje dowodu nadania przez skarżącego ww. deklaracji rozliczeniowych, co o tyle mogło mieć wpływ na wynik sprawy, że zdaniem skarżącego, w czerwcu 2020 r., a więc przed upływem terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych, Zakład trzykrotnie telefonicznie wzywał go do korekt już złożonych deklaracji, na które niezwłocznie odpowiadał.

Niezbędnym zatem okazuje się, z uwagi na powyższe braki, powtórzenie postępowania, celem ustalenia, czy skarżący zwolniony był z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, a jeśli tak – celem prawidłowego odtworzenia przebiegu złożenia przezeń deklaracji rozliczeniowych i ich korekt (jeżeli do nich doszło). Sąd ma tym bardziej wątpliwości odnośnie wyjaśnień Zakładu zawartych w uzasadnieniach decyzji, że w skardze szczegółowo przywołano okoliczności złożenia i korygowania (uzupełniania) deklaracji rozliczeniowych. Wymaga więc ustalenia, czy faktycznie, jak twierdzi skarżący, w czerwcu 2020 r. uzupełniał on lub korygował na wezwania organu, uprzednio złożone deklaracje rozliczeniowe, w tym deklarację ZUS DRA cz. II od lutego 2020 r. (mały ZUS+). Gdyby okazało się, że skarżący będąc do tego zobowiązany, przed 30 czerwca 2020 r. złożył deklaracje rozliczeniowe, a następnie już po upływie tego terminu, jedynie je skorygował, należałoby przyjąć, w świetle art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 usus, że korekta danych modyfikuje dane z mocą wsteczną tzn. od daty pierwotnego złożenia korygowanego dokumentu (por. wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 20 lipca 2017 r., sygn. IV U 570/17, Lex nr 2335927). W rezultacie należałoby stwierdzić, że złożenie przez płatnika przed 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r. wraz z wymaganymi, choć nawet nieprawidłowo wypełnionymi deklaracjami rozliczeniowymi, lecz po tym terminie skorygowanymi, rodzi obowiązek po stronie Zakładu zwolnienia płatnika z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.

W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące uzasadnienia wydanych decyzji. Uzasadnienia prawne i faktyczne wydanych decyzji nie pomogły Sądowi stwierdzić, czy rzeczywiście, jak twierdzi organ, skarżący utracił prawo do zwolnienia z obowiązku przekazywania dokumentów, ponieważ nie przekazał deklaracji rozliczeniowych za luty 2020 r. (ZUS DRA cz. II).

Organ nie wyjaśnił dlaczego i na podstawie jakich konkretnie przepisów prawa skarżący jako osoba wykonująca działalność gospodarczą na mniejszą skalę utracił prawo zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, dlaczego, w związku z tym zobowiązany był do przedłożenia deklaracji ZUS DRA cz. II jak to określił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji "z zakresu 40", poza deklaracjami rozliczeniowymi miesięcznymi za okres marzec – maj 2020 r. Wreszcie, jak już wyżej wskazano, zgromadzony materiał dowodowy nie dawał organowi podstaw do uznania, że owe dokumenty rozliczeniowe skarżący złożył po 30 czerwca 2020 r.

W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia oraz – jak już wyżej wyjaśniono – w uzupełnianiu postępowania dowodowego. Obowiązki te spoczywają na organie. Sąd nie może przy tym oprzeć się na wyjaśnieniach Zakładu zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę, bowiem nie mogą one stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje Zakładu z [...] lipca 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ, kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa, uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (pełną dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego sprawa dotyczy), co pozwoli na ustalenie, czy skarżący zobowiązany był do składania deklaracji rozliczeniowych za marzec – maj 2020 r., a jeśli tak, czy uczynił to w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Organ winien też zwrócić uwagę na kwestię podpisów składanych pod decyzjami i użytego w nich sformułowania "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", które w świetle art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 dotyczyć może jedynie decyzji wydanych wskutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie pierwszej decyzji w sprawie.

Jednocześnie Sąd zaleca organowi, by w przypadku stwierdzenia, że skarżący utracił prawo do zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych w omawianym okresie i ustalenia, a organ go o tym powiadomił i ustaleniu, że skarżący wymagane deklaracje złożył po 30 czerwca 2020 r., na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. 2020.2255) zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do dokonania przez stronę czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do przywrócenia terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć Sąd dostrzega, że powołany przepis wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (od [...].12.2020r.), niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii, jak wspomniano wyżej, ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r. Regulacja ta niejako koryguje nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r. Przepis ten przewidywał w pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak należy rozumieć, wprowadzenie z dniem 16 grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzn2 ustawy COVID-19 miało więc na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr ustawy COVID-19, co tym bardziej wskazuje, że należy stosować go do przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów uchybionych przed jego wejściem w życie, ale w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.