Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 950/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez gminę oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta miasta W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...]jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...].

W uzasadnieniu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 5 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. umorzył postępowanie komunalizacyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...] stwierdził, że uczestnik tego postępowania przedsiębiorstwo państwowe P. wystąpiło wcześniej o uwłaszczenie go spornym mieniem z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) przez ustanowienie mu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), oraz prawa własności znajdujących się na jej powierzchni budynków mieszkalnych.

Prezydent miasta W. wnioskiem z dnia 30 maja 2003 r. wystąpił o stwierdzenie nabycia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) prawa własności działki nr [...] będącej przed dniem 27 maja 1990 r. we władaniu P.

Zdaniem organu pierwszej instancji, w wyżej przedstawionym stanie faktycznym, z uwagi na wejście w życie art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (...), grunty, o których mowa w art. 34 tej ustawy nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), a postępowania wszczęte w takich sprawach należy umarzać.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. odwołał się Prezydent miasta W., twierdząc, że sporna nieruchomość jako stanowiąca przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i należąca wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, z uwagi na brak do niej tytułu prawnego po stronie P., stała się z mocy prawa mieniem gminy, na obszarze której była wówczas położona, czyli Gminy miejskiej W., a uregulowanie objęte art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie mogło już dotyczyć tej nieruchomości, ponieważ spowodowałoby to uszczuplenie majątku Gminy, skoro menie to już w 1990 r. było mieniem komunalnym Gminy miejskiej W.

Z ustaleń Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wynika, że komunalizacja mienia dokonywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) następuje w różnych trybach. Decyzje komunalizacyjne podejmowane na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy mają charakter deklaratoryjny, a zatem tylko potwierdzają zaistniały z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. przepływ prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, natomiast decyzje podejmowane, m.in., na podstawie art. 5 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy, są decyzjami konstytutywnymi, i skutek powstaje z dniem uzyskania przez nie waloru ostateczności lub prawomocności.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...),a zatem przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

Ponadto, zastosowanie art. 34a do mienia, które uległo skomunalizowaniu w roku 1990 z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., naruszałoby konstytucyjne zasady: nie działania prawa wstecz, równości wobec prawa, ochrony własności i zachowania praw nabytych (art. 2, art. 21 i art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

W postępowaniu komunalizacyjnym toczącym się na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), stronami są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia go do udziału w sprawie, jeżeli wykaże, iż przysługiwał mu wtedy prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, dla P. prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. ani ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] sierpnia 1988 r. o ustaleniu P. wysokości opłaty rocznej z tytułu zarządu (użytkowania) spornej działki ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P., powołanych w piśmie P. z dnia 14 listopada 2002 r.

W ówczesnym stanie prawnym grunty Skarbu Państwa państwowe jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, uzyskiwały w zarząd w trybie określonym w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), czy wcześniej w użytkowanie na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159), które potem przeszło w zarząd.

Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników w drodze decyzji terenowego organu administracji stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi lub na podstawie umowy o nabycie nieruchomości. P. nie przysługuje więc przymiot strony niniejszego postępowania.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym nie było podstaw do umorzenia postępowania toczącego się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) z powołaniem się na art. 105 § 1 kpa, gdyż w dniu podejmowania decyzji nie miało ono cech bezprzedmiotowości, ponieważ istniał wtedy przedmiot tego postępowania - działka nr [...], i uprawniona strona - Prezydent miasta W., domagająca się rozstrzygnięcia w sprawie jej wniosku o komunalizację spornego mienia.

Skoro zatem z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym, wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz karty inwentaryzacyjnej nr [...] wynika, że przedmiotowa działka nr [...] stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i była położona na terenie gminy miejskiej W., to stała się z tym dniem z mocy prawa, mieniem tej Gminy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. - Spółka Akcyjna – Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w W. i zarzuciły naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) oraz art. 1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), w związku z art. 10 kpa, art. 127 §1 w związku z art. 28 kpa, i domagały się uchylenia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz umorzenia postępowania komunalizacyjnego, twierdząc, że przedmiotowa nieruchomość, na którą P. posiadała tytuł prawny użytkowania/zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. nie należała na dzień 5 grudnia 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej, i z tego to względu mieniem samorządowym stać by się nie mogła.

Strona skarżąca podniosła, że status strony w postępowaniu nadaje jej interes prawny w roszczeniu o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do przedmiotowych nieruchomości, jakie daje P. S.A. obowiązujący stan prawny.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że strona skarżąca nie godzi się z prezentowaną przez Krajową Komisją Uwłaszczeniową interpretacją normy prawa zawartej w szczególnej regulacji ustawowej, jaką jest art.1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (...) oraz kwestionuje zastosowaną przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową - organu nieposiadającego kompetencji dla oceny legalności porządku prawnego obowiązującego w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa - wybiórczego stosowania powołanej ustawy z 28 marca 2003 r.

Strona skarżąca podnosi, iż decyzje wojewodów stwierdzające z dniem 5 grudnia 1990 r. nabycie z mocy prawa przez podmioty posiadające ustanowione do nieruchomości prawa zarządu/użytkowania, jak też decyzje wojewodów stwierdzające z dniem 27 maja 1990 r. nabycie z mocy prawa przez gminy prawa własności do nieruchomości - są decyzjami deklaratoryjnymi, a bez ich wydania przedmiotowe nieruchomości do obrotu cywilnoprawnego nie mogą zostać wprowadzone. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie miała podstaw do przesądzenia, iż przedmiotowe nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. stały się własnością gminy, skoro z mocy art. 5 powołanej ustawy - wszelkie postępowania komunalizacyjne, jakie toczą się w stosunku do tych nieruchomości, ustawodawca nakazał umorzyć.

Strona skarżąca podkreśla, że ponieważ racjonalny ustawodawca tworzy spójny system prawa, więc art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie może być sprzeczny z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...).

Zdaniem strony skarżącej, wprowadzenie zmiany w ustawie o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ustawą z dnia 28 marca 2003 r. poprzez dodanie art. 34a w brzmieniu "Grunty, o których mowa w art. 34 z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...)" oraz w art. 5 w brzmieniu "Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a nie zakończone prawomocną decyzją, umarza się." jest przejawem woli ustawodawcy odrębnego uregulowania stanu prawnego nieruchomości będących we władaniu P. w dniu 5 grudnia 1990 r.

W ocenie strony skarżącej, art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji (...) odnosi się do komunalizacji dokonywanej na mocy konstytutywnej decyzji właściwego wojewody (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r.), jak i do komunalizacji deklaratoryjnej, następującej z mocy samego prawa (art. 5 ust.1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), co wynika z (1) brzmienia art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", gdzie zostało użyte określenie "komunalizacja", które obejmuje wszystkie postacie komunalizacji na podstawie przepisów ustawy przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, (2) nieprawdopodobnej do przyjęcia sytuacji prawnej, że racjonalny ustawodawca wprowadza art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe jako przepis "pusty", a do takiej interpretacji prowadzi wprost orzeczenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, które jest przedmiotem skargi, oraz (3) możliwość stwierdzania praw P. w każdym czasie, jako mienia Skarbu Państwa, w sytuacji, gdy decyzja deklaratywna na rzecz Gminy nie zostanie wydana, co wynika z art. 5 ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Strona skarżąca kwestionuje argumentację uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji, że oddawanie nieruchomości w zarząd było możliwe jedynie na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej na podstawie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. i podnosi, że na rzecz P. oddawane były nieruchomości również w okresie wcześniejszym, i przepisy wymienione w uzasadnieniu orzeczenia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie nakładały obowiązku powtórnego oddawania takich nieruchomości.

W 1926 r. na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z art. 1, zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi znajdującymi się w zarządzie państwowym, powierzono temu przedsiębiorstwu. Wraz z ustawą o kolejach z dnia 2 grudnia 1960 r. na podstawie art. 16 ust.1 i 2 powołanej wyżej ustawy, mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnopaństwowego, w jego skład wchodziło mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy, jak i środki P. nabyte w toku dalszej działalności.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...], i stwierdzenie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską W. w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nieuregulowanej w księdze wieczystej, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w całości i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską W. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...].

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prezydenta miasta W. o stwierdzenie nabycia nieodpłatnie z mocy prawa przez Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o pow. [...] m², opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] i toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm.).

Prawidłowo organ uznał, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny.

Należy równocześnie zaznaczyć, że ani ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) ani żadna inna ustawa obowiązująca w dniu wydania zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej nie ograniczała w czasie możliwości wystąpienia osoby uprawnionej z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...) mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że w niniejszej sprawie dla P. prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "P.," ani ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] sierpnia 1988 r. o ustaleniu P. wysokości opłaty rocznej z tytułu zarządu (użytkowania) spornej działki.

Z obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz.. 99 z późn. zm.) wynika, że państwowe jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, grunty państwowe uzyskiwały w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz.159), które przeszło potem w zarząd. Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia.

Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że skoro postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), to przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 (Dz. U. Nr 69, poz. 625) stwierdził, że art. 1 pkt 19 ("po art. 34 dodaje się art. 34a w brzmieniu: "Art. 34a. Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę p pracownikach samorządowych ...") i art. 5 ("Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a niezakończone prawomocną decyzją, umarza się.") ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczą mienia (gruntów), o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm.). Interpretacja wyżej przywołanych przepisów dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w zaskarżonej decyzji jest zgodna z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r.

Skoro nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, a jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym, wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz karty inwentaryzacyjnej nr [...] wynika, że przedmiotowa działka nr [...] stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i była położona na terenie gminy miejskiej W., to - przy braku przesłanek wyłączeniowych, stała się z tym dniem z mocy prawa, mieniem tej Gminy i utraciła charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego).

Należy równocześnie zauważyć, że art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (...), który brzmi: "Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.", wyraźnie wskazuje, że ustawodawca w ten sposób zarówno potwierdza, że P. korzystały z nieruchomości bez tytułu prawnego i reguluje stan prawny na przyszłość, z dniem wejścia w życie ustawy, jednakże pod warunkiem, że nabycie praw własności budynku czy prawa użytkowania wieczystego gruntu – nie może naruszać praw osób trzecich.

Strona skarżąca wywodzi prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, lecz nie wskazała konkretnego przepisu prawa, z którego ten tytuł miałby wynikać.

Przedsiębiorstwo "P." utworzone zostało rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. Art. 6 stanowił, że "Cały majątek oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" w użytkowanie i powierniczy zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa.", natomiast z art. 4 wynika, że "Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy." W dniu wejścia w życie rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r., zabudowana nieruchomość położona w W. w obrębie [...]przy ul. [...], stanowiąca działkę objętą skargą – nie pozostawała w dyspozycji P., nie była oddana ani w użytkowanie i powierniczy zarząd ani na własność przedsiębiorstwa P.

Przedsiębiorstwo "P." zostało utworzone rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 z późn. zm.), w sposób szczególny, bo aktem prawa powszechnie obowiązującego i w sposób odmienny od reguł tworzenia pozostałych przedsiębiorstw, jednakże nie stało poza prawem. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia, podlegało wpisowi do rejestru handlowego a ponadto poddane zostało jeszcze innym, szczególnym aktom normatywnym. Przedsiębiorstwa tego dotyczyło rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości państwowych, będących w zarządzie przedsiębiorstwa P. (Dz. U. Nr 81, poz. 714), o czym strona skarżąca nie wspomina. Stosownie do art. 2 i 3 tego rozporządzenia, wpisanie prawa własności do księgi hipotecznej następuje na podstawie deklaracji Dyrektora [...] tej Dyrekcji Okręgowej, w której granicach nieruchomość się znajduje; deklaracja powinna zawierać stwierdzenie, że nieruchomość jest w zarządzie powierniczym i użytkowaniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" na podstawie art. 4 i 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (...). Organy pomiarowe przedsiębiorstwa "P. " dokonujące pomiarów na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości państwowych, będących w zarządzie przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 81, poz. 714), są obecnie uprawnione do sporządzania dokumentów mogących stanowić podstawę do ustalenia przebiegu granic nieruchomości, z dokumentów nie znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, stosownie do § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453). Uprawnienie powyższe dla organów pomiarowych przedsiębiorstwa "P." wprowadzone zostało § 3 lit. d rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 10 listopada 1948 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości o mocy dowodowej planów i dokumentów przy ustalaniu granic nieruchomości, na podstawie art. 6 ust. 3 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. R.P. Nr 53, poz. 298) i było aktualizowane przez kolejne akty wykonawcze dotyczące rozgraniczania nieruchomości.

Przywołany przez stronę skarżącą w skardze art. 16 ust.1 i 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, dla wykazania, że mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnopaństwowego, w jego skład wchodziło mienie będące w dyspozycji przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki P. nabyte w toku dalszej działalności, nie odnosi się do tych kwestii, lecz dotyczy składania oświadczeń w imieniu przedsiębiorstwa P.

Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak tytułu prawnego dla P. do władania tą nieruchomością w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jest zgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.