Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 622/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie WSA: Grażyna Firek Piotr Głowacki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w N., jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej A. na podstawie tytułu wykonawczego z [...]01.2012r., nr [...] wystawionego przez wierzyciela - Inspektora Nadzoru Budowlanego w N.

Zobowiązana pismem z [...]03.2012r złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne, podnosząc naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wierzyciel, PINB, postanowieniem z dnia [...].02.2018r nr [...]orzekł o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Pismem z dnia [...].02.2018r zobowiązana zaskarżyła w/w postanowienie PINB do organu odwoławczego, który ostatecznym postanowieniem z dnia [...].01.2019r nr [...], znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...].02.2018r nr [...] Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał dnia [...].01.2019r postanowienie nr [...] którym uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązana złożyła zażalenie, podnosząc iż nie zgadza się z treścią postanowienia, które jest bezzasadne i przedwczesne, bowiem zostało wydane w warunkach, w których stanowisko wierzyciela nie odpowiada na wszystkie zarzuty skierowane przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu, a nadto nie zawiera własnej oceny zarzutów w zakresie, w którym ustawa zobowiązuje do tego organ egzekucyjny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa, w związku z art. 17, art. 18 i art. 34 upea, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu podano, iż co do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 upea) zarzut może być skuteczny w sytuacji, w której obowiązku w ogóle nie ma. Sytuacja taka będzie mieć miejsce, gdy nie istnieje akt prawny nakładający na zobowiązanego egzekwowany obowiązek, a wiec gdy brak jest podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Tymczasem stanowiący podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z [...].01.2012r nr [...] akt administracyjny, a mianowicie postanowienie PINB z dnia [...].09.2011r., znak: PINB.[...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, funkcjonowało w obrocie prawnym w dniu wystawienia w/w tytułu wykonawczego i nadal w obrocie prawnym pozostaje. Wierzyciel ustosunkowując się do zarzutu zobowiązanej, iż "postanowienie PINB z dnia [...].09.2011r., znak: [...] będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie zostało nigdy doręczone zobowiązanej" - wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych i podzielanym przez wierzyciela poglądem, w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia aktu administracyjnego stanowiącego podstawę wydania tytułu wykonawczego i to niezależnie od tego, czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy nie. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Co do zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 upea), wyznaczony w postanowieniu PINB z dnia [...].09.2011r., znak: [...] 90-dniowy termin uiszczenia grzywny w celu przymuszenia wraz z opłatą za wydanie postanowienia, liczony od dnia doręczenia postanowienia upłynął. Przyjąć zatem należało, że postanowienie to jest wykonalne, a związane z jego wydaniem należności są należnościami wymagalnymi. Tym samym wierzyciel, po ustaleniu, iż ciążące na zobowiązanej należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia oraz z tytułu opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny nie zostały uiszczone, zasadnie podjął czynności celem doprowadzenia do zastosowania środków egzekucyjnych, wystawiając w dniu [...].01.2012r tytuł wykonawczy nr [...]

W kwestii zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 upea) wierzyciel wskazał, iż egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym (np. z uwagi na wyłączenia, o których mowa w art. 14 upea, dotyczące osób korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych), a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji nie jest spełniona w przedmiotowej sprawie. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby zobowiązana była osobą, w stosunku do której przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji administracyjnej. Z kolei przedmiotem egzekucji w niniejszej sprawie są należności pieniężne, tj. grzywna w celu przymuszenia w wysokości 3.000,00 zł, oraz opłata za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w wysokości 68,00 zł. Należności te podlegają egzekucji w trybie administracyjnej egzekucji należności pieniężnych, co wprost wynika z art. 124 § 1 i z art. 64 c § 1 i 5 upea w zw. z art. 64 a § 1 pkt 1 upea (grzywna oraz opłata za wydanie postanowienia o grzywnie). Ponadto egzekucję prowadzi podmiot, będący organem egzekucyjnym. Z art. 19 § 1 upea wynika bowiem, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. jest organem egzekucyjnym właściwym do egzekucji należności objętych tytułem wykonawczym z dnia [...].01.2012r nr [...]

Co do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 upea (art. 33 § 1 pkt 10 upea), podano, iż formularz czteropozycyjnego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych (TYT-2), na którym wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...]z dnia [...].01.2012r wypełniony został prawidłowo i zawiera wszystkie wymagane przepisami art. 27 upea elementy, w tym również kwoty podlegających egzekucji należności, podstawę prawną, z których należności wynikają oraz stwierdzenie, że objęte tytułem należności pieniężne są wymagalne. Powyższe czyni zadość wymogowi określonemu w art. 27 § 1 upea, na który powołała się zobowiązana w piśmie zawierającym zarzuty.

Podstawą prawną egzekwowanych należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty za wydanie postanowienia o grzywnie są odpowiednio: akt administracyjny tj. postanowienie PINB z dnia [...].09.2011r., znak: [...] (grzywna) oraz przepis prawa tj. art. 64 a § 1 pkt 1 upea (opłata). Obie wskazane wyżej podstawy prawne zostały wpisane do formularza tytułu wykonawczego, w rubrykach nr 30 (postanowienie, z którego wynika grzywna) oraz nr 29 (przepis z którego wynika opłata).

W sytuacji, gdy wypowiedź wierzyciela nie wiąże organu egzekucyjnego, tak jak ma to miejsce przy rozpatrywaniu zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 upea, organ egzekucyjny może, ale nie musi zajmować stanowiska przeciwnego. W niniejszej sprawie, ocena wierzyciela jest zbieżna z oceną organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 upea zarzuty zgłoszone na podstawie 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W piśmiennictwie przyjmuje się, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia istnienia podstaw uwzględnienia zarzutów i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela skutkuje tym, że postanowienie organu egzekucyjnego jest właściwie powtórzeniem stanowiska wierzyciela. Nawet wówczas, gdy wyrażoną przez niego ocenę zarzutów organ z powodów subiektywnych uzna za nietrafną, nie będzie miał możliwości, by rozstrzygać o nich w sposób z nią sprzeczny.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. podtrzymała argumentację zażalenia, że "zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji jest bezzasadne i przedwczesne, bowiem zostało wydane w warunkach, w których stanowisko wierzyciela nie odpowiada na wszystkie zarzuty skierowane przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu, a nadto nie zawiera własnej oceny zarzutów w zakresie, w którym ustawa zobowiązuje do tego organ egzekucyjny". Zobowiązana dodała, iż wszelkie zarzuty zażalenia zachowują aktualność, albowiem stanowisko organu odwoławczego jest powieleniem argumentacji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym wnosi o uchylenie postanowienia organu drugiej instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 7 kpa, art. 11 kpa, art. 77 § 1 kpa, oraz art. 107 § 3 kpa, art. 124 § 2 kpa w związku z art. 126 kpa w związku z art. 18 upea i art. 34 § 1 i § 1a upea.

W uzasadnieniu podkreślono, iż postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie zostało prawidłowo doręczone, w kwestii której skarżąca składała wniosek o stwierdzenie nieważności. Dodatkowo grzywnę nałożono na skarżącą dwukrotnie, co narusza art. 121 § 4 upea.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis art. 34 § 1 upea nakłada na organ egzekucyjny obowiązek rozpatrzenia zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1-5 i 7 upea po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Jednocześnie w art. 34 § 4 upea wyraźnie zaznaczono, iż do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, koniecznym jest, aby postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, posiadało walor ostateczności. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. W uzasadnieniu zarówno postanowienia wierzyciela jak i zaskarżonego organu wskazano szczegółowo powody nieuwzględnienia zarzutów.

Zarzuty skargi zmierzały do zakwestionowania obowiązku podlegającego egzekucji z uwagi na brak wejścia do obrotu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...].01.2012r., nr [...]aktu w postaci postanowienia PINB z dnia [...].09.2011r znak:[...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, nadto do podważenia wymagalności obowiązku z uwagi na stanowiące podstawę grzywny okoliczności niewykonania ugody z dnia [...] lutego 1998r. zatwierdzonej postanowieniem Przewodniczącego Zarządu [...]Strefy Usług Publicznych z dnia [...] marca 1998r., znak: [...], a także skuteczności tytułu wykonawczego z powodu niepodania prawidłowej podstawy prawnej.

Powyższe zarzuty nie mogły być uznane za zasadne. W ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpoznaje sprawy od strony merytorycznej, ani nie może dokonywać oceny innych postępowań dotyczących decyzji, będącej podstawą tytułu wykonawczego. W niniejszej zaś sprawie istotne było, jak zasadnie zaznaczył skarżony organ, iż podstawą prawną egzekwowanych należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty za wydanie postanowienia o grzywnie było postanowienie PINB z dnia [...]09.2011r., znak: [...], które funkcjonuje w obrocie prawnym i nie zostało uchylone. W postępowaniu egzekucyjnym, co do zasady, istotnie nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia aktu administracyjnego stanowiącego podstawę wydania tytułu wykonawczego. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby wszak, co oczywiste równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi i łamałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Podobnie rzecz ma się także z kwestionowanym przez skarżącą postanowieniem Przewodniczącego Zarządu [...] Strefy Usług Publicznych z dnia [...] marca 1998r., znak:[...] o zatwierdzeniu ugody, która stanowiła z kolei podstawę do nałożenia grzywna w związku ze stwierdzeniem niewykonania obowiązku wynikającego z tej ugody. Dopóki nie dojdzie do uchylenia tych rozstrzygnięć w trybach nadzwyczajnych, obowiązki z nich wynikające wiążą organy egzekucyjne, w tym także w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku, co oznacza, iż obowiązuje również wyznaczony w postanowieniu PINB z dnia [...]09.2011r., znak: [...]90-dniowy termin uiszczenia grzywny w celu przymuszenia wraz z opłatą za wydanie postanowienia. Postanowienie to jest wykonalne, a związane z jego wydaniem należności są należnościami wymagalnymi. Także okoliczności nieprawidłowej wysokości nałożonej grzywny nie dotyczą postępowania egzekucyjnego, lecz postępowań odrębnych, w których nakłada się takie grzywny, zatem jeśli nie zostaną zakwestionowane w ramach tych postępowań, wiążą organy egzekucyjne. Do kwestii doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny odniósł się ponadto wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] 02.2018r nr [...] a skarżąca oprócz gołosłownego wskazania na uchybienia, nie przedstawiła żadnych okoliczności mogących wskazywać na naruszenie przepisów przez organy. Tym samym wierzyciel, po ustaleniu, iż ciążące na zobowiązanej należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia oraz z tytułu opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny nie zostały uiszczone, zasadnie podjął czynności celem doprowadzenia do zastosowania środków egzekucyjnych, wystawiając w dniu [...].01.2012r. tytuł wykonawczy. Nadto przedmiotem egzekucji w kontrolowanej sprawie są należności pieniężne, tj. grzywna w celu przymuszenia oraz opłata za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny. Należności te podlegają oczywiście egzekucji w trybie administracyjnej egzekucji należności pieniężnych, co wprost wynika z art. 124 § 1 i z art. 64 c § 1 i 5 upea w zw. z art. 64 a § 1 pkt 1 upea. Stąd brak podstaw do kwestionowania dopuszczalności egzekucji.

Również zarzuty niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 upea są chybione. Formularz czteropozycyjnego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych (TYT-2), na którym wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...], z dnia [...]01.2012r. wypełniony został prawidłowo i zawiera wszystkie wymagane przepisami art. 27 upea elementy, w tym również kwoty podlegających egzekucji należności, podstawę prawną, z których należności wynikają oraz stwierdzenie, że objęte tytułem należności pieniężne są wymagalne. Jak wyżej wskazano podstawą prawną egzekwowanych należności jest postanowienie PINB z dnia [...].09.2011r., znak: [...] (grzywna) oraz przepis prawa tj. art. 64 a § 1 pkt 1 upea (opłata). Obie wskazane wyżej podstawy prawne, co słusznie podniesiono w uzasadnieniu kontestowanego postanowienia, zostały wpisane do formularza tytułu wykonawczego, w rubrykach nr 30 (postanowienie, z którego wynika grzywna) oraz nr 29 (przepis z którego wynika opłata).

Nadto, wbrew zarzutom skargi, skarżony organ odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów skarżącej, rozstrzygając je i rozpatrując kwestie mające znaczenie w kontrolowanej sprawie. Okoliczność, iż nie podzielił stanowiska skarżącej, bądź nie odniósł się do jej wszystkich argumentów, nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Podobnie rzecz ma się z podzieleniem stanowiska wierzyciela poprzez przywołanie jego argumentacji, jako własnej.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty zostały odrzucone, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.