Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 290/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 14; art. 4; art. 5 ust. 1 i 3; art. 7 ust. 2, 3 i 6; art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1; art. 48 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Referent stażysta Natalia Kopiś po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. znak: [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] r.

nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego wypłaconego na M. B. (jako pierwsze dziecko w rodzinie) w okresach od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., w łącznej kwocie [...]zł, za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązania do zwrotu tego świadczenia wraz

z ustawowymi odsetkami – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. , działając z upoważnienia Wójta Gminy W., przyznał A. B. świadczenia wychowawcze na dzieci:

- M. B. (jako pierwsze dziecko w rodzinie) w wysokości [...] zł jednorazowo w kwietniu 2016 r.,

- A. B. (jako kolejne dziecko w rodzinie) w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.,

- K. B. (jako kolejne dziecko w rodzinie) w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.,

- W. B. (jako kolejne dziecko w rodzinie) w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. organ pierwszej instancji powiadomił stronę

o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. , działając z upoważnienia Wójta Gminy W., orzekł o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego A. B. na podstawie powołanej wyżej decyzji z dnia [...] r.

na pierwsze dziecko w rodzinie, tj. na M. B., w okresach od dnia

1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., w łącznej wysokości [...] zł, za świadczenie nienależnie pobrane. Organ pierwszej instancji jednocześnie zażądał od strony zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w ustalonej kwocie, wraz

z ustawowymi odsetkami liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji na wstępie podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 2134 ze zm., dalej: "ustawa"), warunkiem pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie jest zachowanie kryterium dochodowego w wysokości [...] zł dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Wskazując na powyższe organ stwierdził, że

w związku z powzięciem informacji o podjęciu z dniem 4 stycznia 2016 r. zatrudnienia przez syna wnioskodawczyni R. B., zachodzi konieczność weryfikacji dochodu rodziny, gdyż do dochodu rodziny należy doliczyć kwotę wynagrodzenia za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. za luty 2016 r. Jako, że wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie przedstawiła stosownego zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu R. B. we wskazanym miesiącu, organ uznał, że do dochodu rodziny należy doliczyć kwotę dochodu w wysokości minimalnego wynagrodzenia tj. kwotę [...]zł. Organ uzyskał bowiem zaświadczenie z ZUS, z którego wynikało, że podstawa wymiaru składek z tytułu zatrudnienia R. B. za luty 2016 r. wyniosła [...] zł.

Ustalając ponownie na podstawie przedłożonych oraz pozyskanych dokumentów dochód rodziny strony za 2014 r., organ pierwszej instancji uwzględnił następujące składniki dochodu: dochód z tytułu zatrudnienia A. B., który po odliczeniu podatku oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wyniósł [...] zł; dochód z tytułu zatrudnienia T. B. po odliczeniu podatku, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w wysokości [...] zł; dochód

z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł (obliczony ryczałtowo jako iloczyn powierzchni gospodarstwa rolnego, tj. [...] ha przeliczeniowych oraz kwoty [...]zł, stanowiącej [...] dochodu z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. określonego

w drodze obwieszczenia przez Prezesa GUS). W konsekwencji organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny strony w 2014 r. wyniósł: [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł. Po doliczeniu do dochodu rodziny dochodu R. B. za luty 2016 r. w kwocie [...]zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł, która przekracza kryterium dochodowe wskazane art. 5 ust. 3 ustawy.

W tej sytuacji, w ocenie organu, stronie nie przysługiwało świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie od kwietnia 2016 r.

W związku z ustaleniem, że od dnia 1 sierpnia 2016 r. zatrudnienie podjął również drugi syn wnioskodawczyni P. B., organ pierwszej instancji przyjął, że do dochodu rodziny należy doliczyć również dochód uzyskany przez P. B. za wrzesień 2016 r. W. tego dochodu ustalono na kwotę [...]zł, na podstawie zaświadczenia ZUS wskazującego kwotę [...]zł jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne we wskazanym miesiącu.

W konsekwencji, po doliczeniu dochodu uzyskanego przez P. B. z tytułu zatrudnienia, dochód rodziny wyniósł łącznie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł.

Organ ustalił nadto, że R. B. z dniem 3 stycznia 2017 r. utracił zatrudnienie, w związku z czym od lutego 2017 r. utracił dochód z tego tytułu. Po utracie dochodu łączny dochód rodziny za marzec 2017 r. wyniósł [...] zł, co

w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł. R. B.

w okresie od dnia 17 stycznia 2017 r. do dnia 16 czerwca 2017 r. otrzymał jednak zasiłek dla bezrobotnych, a tym samym uzyskał dochód z tego tytułu, którego wysokość za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. za marzec 2017 r., wyniosła [...] zł. Dochód rodziny od kwietnia 2017 r., po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z tytułu nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wyniósł łącznie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł.

Organ pierwszej instancji wskazał w dalszej kolejności, że P. B.

z dniem 9 kwietnia 2017 r. ukończył 25 lat, w związku z czym od maja 2017 r. nie był już w członkiem rodziny strony, w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. W wyniku zaistniałej zmiany w składzie rodziny jej łączny dochód wyniósł [...] zł, co

w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł. Z kolei w wyniku utraty przez R. B. z dniem 16 czerwca 2016 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dochód rodziny wynosił od lipca 2016 r. łącznie [...] zł, co

w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł. Organ uznał wobec tego, że w lipcu 2016 r. A. B. przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. R. B. ponownie jednak podjął zatrudnienie od dnia 17 czerwca 2017 r. Dochód uzyskany z tego tytułu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za lipiec 2017 r. wyniósł [...] zł. W. tego dochodu organ ustalił na podstawie zaświadczenia ZUS o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Uzyskanie zaświadczenia od pracodawcy oraz wnioskodawcy o wysokości wynagrodzenia netto za lipiec 2017 r. było bowiem – jak wyjaśnił organ – niemożliwe. Po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia przez R. B. w wysokości [...] zł, dochód rodziny od sierpnia 2017 r. wyniósł zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę [...]zł.

W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji stwierdził, że świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...]zł, wypłacone A. B. w okresie od kwietnia 2016 r. do czerwca 2017 r. oraz od sierpnia 2017 r. do września 2017 r., należy uznać za świadczenie nienależnie pobrane, które zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy podlega zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. B. podkreśliła, że pieniądze otrzymane tytułem świadczenia wychowawczego "wydała na dzieci". Strona podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Zaznaczyła, że jest matką ośmiorga dzieci, przy czym tylko dwoje z nich jest już samodzielne.

Powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, powielając treść jej uzasadnienia. Dodatkowo stwierdził, że organ pierwszej instancji na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustalił stan faktyczny. Ocena materiału dowodowego została dokonana z uwzględnieniem reguł zawartych

w k.p.a., a więc jest bezstronna i nie narusza granic swobodnej oceny oraz jest zgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy, nie zawiera błędów faktycznych i logicznych, i znajduje oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. Zdaniem Kolegium, zastrzeżeń nie budzi także dokonana przez organ pierwszej instancji kwalifikacja prawna. Kolegium w pełni podzieliło w tej kwestii argumentację organu pierwszej instancji zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej.

A. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w L. skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego oraz (cyt). "błędną kwalifikację prawną skarżonej decyzji". W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że rzeczywistość różni się od ustaleń przyjętych przez organy administracji. Podkreśliła, że cześć należącego do niej gospodarstwa rolnego (pow. 2,16 ha) została oddana w dzierżawę, o czym informowała Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżąca wskazała ponadto, że jej syn R. został zatrudniony w styczniu na okres 3 miesięcy, jednak w rzeczywistości pracował tylko w styczniu i w lutym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych

w skardze zarzutów (bądź ich braku) i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 2134 ze zm.). Powołana ustawa określa warunki i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego, regulując przy tym również przesłanki uznania wypłaconego świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane oraz żądania jego zwrotu od beneficjenta. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały wydane przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), tj. przed 1 lipca 2019 r. Kontrola legalności tych rozstrzygnięć odnosić się zatem musi do przepisów ustawy w brzmieniu sprzed powołanej nowelizacji, aktualnego na dzień ich wydania.

W myśl art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim

i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje ww. osobom do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3).

Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje uprawnionym osobom w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

W stanie prawnych obowiązującym przed 1 lipca 2019 r. przedmiotowe świadczenie przysługiwało niezależnie od wysokości dochodu rodziny wyłącznie na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie (do dnia ukończenia przez nie 18. roku życia). Przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwarunkowane było natomiast zachowaniem kryterium dochodowego. Art. 5 ust. 3 ustawy stanowił bowiem, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł.

Definicja "pierwszego dziecka", do której odwoływał się obowiązujący przed nowelizacją przepis art. 5 ust. 3 ustawy, została sformułowana w art. 2 pkt 14.

W myśl tego przepisu pojęcie to oznaczało jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2.

Wprowadzając, poprzez kryterium dochodowe, ograniczenie w zakresie uprawnienia do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko

w rodzinie, ustawodawca przewidział również sytuacje, w której dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia, zastrzegając przy tym, że świadczenie takie podlega zwrotowi. Podstawę prawną nałożenia takiego obowiązku stanowi art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Ustęp 2 tego artykułu w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2019 r. do kategorii nienależnie pobranego świadczenia zaliczał świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Okolicznością powodującą ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego, o której mowa w przytoczonym przepisie, była niewątpliwie zmiana wysokości dochodu rodziny w stopniu skutkującym przekroczeniem kryterium dochodowego, w sytuacji pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy). Do takiej zmiany mogło dojść wskutek uzyskania dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy, który to przepis wśród sytuacji powodujących uzyskanie dochodu wymieniał (m.in.) uzyskanie zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych (lit. "b") oraz uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. "c"). Metody doliczenia dochodu uzyskanego do dochodu rodziny strony określały natomiast przepisy art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy, różnicując sposób uwzględnienia takiego dochodu od ustalenia, czy jego uzyskanie nastąpiło w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia kalendarzowego, czy tez po tym roku. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego

o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3).

Zaznaczyć należy, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia 4 maja 2016 r. o przyznaniu skarżącej świadczeń wychowawczych – wobec ustalania prawa do świadczeń na pierwszy okres świadczeniowy po wejściu w życie ustawy – dochód rodziny skarżącej ustalany był, zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 2 ustawy, za 2014 r. Ustalenia odnośnie wysokości dochodu rodziny strony w tym roku ([...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie) pozostają niezmienne (przynajmniej na obecnym etapie postępowania). Informacje powzięte przez organ już po zakończeniu tego postępowania (potwierdzone w aktach sprawy) nie pozostawiają natomiast wątpliwości, że po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy objęty decyzją z dnia [...] r., doszło (kilkukrotnie) do zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej - dwukrotnie w związku z podjęciem zatrudnienia przez synów skarżącej R. B. i P. B., a także w związku z uzyskaniem przez R. B. prawa do zasiłku dla bezrobotnego. Nie budzą przy tym zastrzeżeń obliczenia przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej,

a następnie powielone przez organ odwoławczy, z których wynika, że wskazane zmiany sytuacji dochodowej spowodowane uzyskaniem dochodu, względem którego zastosowanie znajdował art. 7 ust. 3 ustawy, skutkowały przekroczeniem kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy, pozbawiając skarżącą w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Jednocześnie nie jest kwestionowana okoliczność, iż skarżąca nie powiadomiła Ośrodka Pomocy Społecznej o zaistniałych zmianach

w sytuacji dochodowej jej rodziny, pomimo, że o ciążącym na niej obowiązku w tym zakresie została należycie pouczona w treści decyzji z dnia [...] r. Stąd tez nie budzi wątpliwości również wina skarżącej, której wystąpienie decyduje

o spełnieniu przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 751/16, LEX nr 2364759; z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2604/17, LEX nr 2499641).

Niemniej jednak, konfrontując treść decyzji organu pierwszej instancji zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, z treścią decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] r. przyznającej skarżącej przedmiotowe świadczenia, stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił, które spośród wypłaconych mocą tej decyzji świadczeń wychowawczych (tj. na które dziecko) stanowi świadczenie nienależnie pobrane, jak też wadliwie ustalił wysokość należnego do zwrotu świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że

w utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zobowiązano skarżącą do zwrotu – jako nienależnie pobranego – świadczenia wychowawczego wypłaconego na M. B. (jako pierwsze dziecko w rodzinie) w okresach od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., w łącznej kwocie [...]zł. Takie oznaczenie żądanego do zwrotu świadczenia wskazuje zatem, że organ przyjął, iż świadczeniem nienależnie pobieranym przez cały okres objęty ww. decyzją, było świadczenie wypłacane na rzecz M. B.. Ustalona łączna kwota nienależnie pobranego świadczenia ([...] zł) świadczy natomiast o tym, że organ uznał, iż we wszystkich miesiącach objętych ww. decyzją świadczenie wychowawcze na M. B. zostało wypłacone w pełnej kwocie [...]zł.

Tymczasem decyzją z dnia [...] r. na rzecz M. B. – jako będącego pierwszym dzieckiem w rodzinie – świadczenie wychowawcze zostało przyznane wyłącznie jednorazowo w miesiącu kwietniu 2016 r., dodatkowo

w niepełnej kwocie wynoszącej jedynie [...] zł. Przyznanie M. B. świadczenia jedynie w takim wymiarze uwarunkowane było tym, że

z dniem 26 kwietnia 2016 r. kończył on 18 lat, tym samym przestając być "pierwszym dzieckiem w rodzinie" w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy. Oznacza to, że w kolejnych miesiącach objętych okresem świadczeniowym wskazanym w ww. decyzji, pierwszym dzieckiem w rodzinie skarżącej była już A. B. i to świadczenie wypłacane na rzecz tego dziecka (pomimo, że nie zostało to należycie sprecyzowane w treści decyzji z dnia [...] r.) było w istocie zależnym od zachowania kryterium dochodowego świadczeniem wychowawczym wypłacanym na pierwsze dziecko w rodzinie.

Powyższe oznacza, że wobec stwierdzenia przekroczenia kryterium dochodowego przez rodzinę skarżącej w okresach od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. oraz od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., należało zobowiązać skarżącą do zwrotu świadczenia wypłaconego na M. B. w kwietniu 2016 r. w wysokości [...] zł, zaś za pozostałe miesiące ewentualnie zobowiązać stronę do zwrotu świadczeń wypłaconych na A. B.. Błędne ustalenie wysokości nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwietniu 2016 r., a także błędne ustalenie, które spośród przyznanych stronie świadczeń (na które dziecko) było świadczeniem nienależnie pobranym w pozostałych miesiącach, świadczy o wydaniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W przypadku zaskarżonej decyzji należy dodatkowo stwierdzić, że uchybia ona również wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji Kolegium w istocie bowiem ogranicza się do powielenia treści uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz lakonicznego ogólnikowego (nieodnoszącego się do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy) stwierdzenia, że decyzja ta jest prawidłowa. Takie uzasadnienie decyzji zapadłej

w postępowaniu odwoławczym jest niedopuszczalne, albowiem istotą tego postępowania jest nie tylko kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji, lecz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a.

Obowiązkiem organów administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - uwzględnienie powyższych uwag i wniosków.

Końcowo wypada odnieść się do zarzutu skargi kwestionującego ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącej z powołaniem się na okoliczność, iż część posiadanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego została oddana w dzierżawę.

W tym kontekście należy zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumenty (w szczególności umowy dzierżawy) potwierdzającego powyższe twierdzenie. Niemniej jednak okoliczność ta winna zostać zbadana przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, z tym zastrzeżeniem, że

w myśl art. 7 ust. 6 a contrario ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany

z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa nie wlicza się jedynie obszarów rolnych oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego (pkt 1) oraz oddanych w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (pkt 3).

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.