Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 735/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły /sprawozdawca/, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. P. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2008 r. o nr [...].

Zaskarżonym orzeczeniem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] czerwca 2008 r. o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł.

Podejmując takie rozstrzygnięcie -w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji- Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wskazał, iż:

W dniu [...] maja 2007 r. J. P. złożył w Biurze Powiatowym Agencji w R. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 r. Wniosek ten obejmował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu [...] lipca 2007 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2007 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości na działce A, B, C , D i E mające wpływ na płatności.

Na podstawie takiego materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. decyzją z [...] czerwca 2008 r. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 oraz nałożył na wnioskodawcę sankcję.

W dniu [...] lipca 2008 r. J. P. złożył odwołanie od ww. decyzji.

Po przedstawieniu powyższego organ odwoławczy wskazał, że decyzja I instancji jest zgodna z przedstawionym stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami prawa. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie płatności obszarowe pomniejszone zostały w oparciu o wyniki prowadzonej kontroli w gospodarstwie wnioskodawcy, które to wykazały, iż wnioskodawca zawyżył powierzchnię wnioskowaną do objęcia płatnościami w odniesieniu do powierzchni faktycznie uprawnionej. Wskazał, że w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217 ze zm.), rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikującego się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (Dz. Urz. UE L.03.270.1) jeżeli utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami. Zauważył przy tym, że jak wynika z powyższego, w trakcie kontroli na miejscu zostają zakwalifikowane nie powierzchnie całych działek ewidencyjnych, ale tylko te ich części, które na podstawie obowiązujących przepisów kwalifikują się do objęcia płatnościami (tj. faktycznie użytkowane przez wnioskodawcę zgodnie z obowiązującymi normami).

Następnie, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy w jego ocenie została przeprowadzona w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, w związku z czym brak było podstaw do podważenia jej wiarygodności. Powołując się na § 2 ust. 1 pkt 3 lit. a, b i c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 383) zauważył, że przeprowadzenie kontroli na miejscu może być powierzone jednostce organizacyjnej, która zatrudnia w odpowiedniej liczbie osoby posiadające m.in. wykształcenie w zakresie rolnictwa lub ogrodnictwa albo w zakresie geodezji lub kartografii, przeszkolone w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom. W tej sytuacji niewątpliwe jest, że jeżeli prowadzenie kontroli powierzono jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 ww. ustawy krajowej, to czynności kontrolnych dokonują zatrudnieni w niej pracownicy z odpowiednim do tego wykształceniem.

W świetle powyższego -zdaniem organu odwoławczego- dowodom z protokołu z kontroli – właśnie z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne – co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07).

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskodawca w przedmiotowym postępowaniu nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej, nie złożył np. zastrzeżeń do protokołu kontroli pomimo tego, iż jak wynika z przedłożonego odwołania nie zgadza się z wynikami kontroli na miejscu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wskazał, że kontrola na miejscu zlokalizowała deklarowane przez wnioskodawcę działki i dokonała kontroli tych działek. Uwagi zawarte w protokole z kontroli odnośnie działek rolnych o symbolu D oraz E wskazywały jednie, że deklarowane działki rolne położone były na obszarze o jednolitym sposobie użytkowania bez widocznych granic poszczególnych działek. Wyjaśnił, iż jest to uwaga – kod informacyjny, który to nie ma dla wnioskodawcy żadnych negatywnych skutków, ponieważ nie powoduje wykluczenia powierzchni przez niego deklarowanych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego stwierdzonego na działce rolnej kodu błędu DR 10, który to wyklucza na trwale przedmiotową działkę z płatności obszarowych organ podał, iż w poprzednich latach, tj. w 2004 r., 2005 r. i 2006 r., działka mogła być objęta płatnościami obszarowymi – jak wskazuje wnioskodawca, ponieważ na przedmiotowej działce nie przeprowadzano kontroli, która to wykryłaby nieprawidłowości. Nie oznacza to jednak, iż takich nieprawidłowości nie było.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji skarżący – J. P. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności do gruntów rolnych. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podał, że w uwagach pokontrolnych stwierdzono brak możliwości znalezienia granic działek. Podniósł, iż wystarczyło aby inspektorzy terenowi skontaktowali się z nim, a mógłby osobiści te granice działek wskazać. W tym celu udał się też do Agencji w R. prosząc o ponowną kontrolę, ale nikt do niego się nie zgłosił.

Podniósł też, że w lutym 2008 r. otrzymał z Agencji w W. kopię raportu z kontroli, na której ktoś naniósł poprawki i poskreślał wszystko to co wcześniej było do tego raportu naniesione. Skarżący podważył z tego powodu wiarygodność i bezstronność kontrolujących. Według skarżącego poprawki były zrobione na podstawie map satelitarnych, zrobionych wiele lat wcześniej, które nie odpowiadają stanowi faktycznemu – są nieaktualne.

Odnośnie działki o nr ewidencyjnym 248, trwale wykluczonej przez organy orzekające z dopłat, skarżący sformułował pytanie, dlaczego została ona wykluczona dopiero w 2008 r. skoro od początku wejścia do UE poprzedni właściciele otrzymywali do niej dopłaty. Wskazał, że kupując ziemię miał jedynie wgląd do wypisu z rejestru gruntów, a tam działka ta istnieje jako rolna bez żadnych dodatkowych wpisów.

Na koniec zarzucił naruszenie w sprawie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie mu na każdym stadium tego postępowania czynnego udziału.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w skarżonej decyzji.

Dodatkowo wyjaśnił, że bezzasadnie skarżący podważa wyniki kontroli na miejscu wskazując na naniesione w protokole z czynności kontrolnych poprawki i twierdząc, że zapewne dokonano powyższego na podstawie nieaktualnych map satelitarnych. Przedmiotowe poprawki naniesione zostały przez osobę zatwierdzającą protokół z czynności kontrolnych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci szkiców, pomiarów oraz dokumentacji fotograficznej. Organ odwoławczy dodał jednocześnie, że w wyniku tych poprawek powierzchnie poszczególnych działek nie uległy zmianie, a jedynie dokonano korekty kwalifikacji poszczególnych działek rolnych pod względem znajdujących się na nich upraw.

Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutu skargi sprowadzającego się do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Zauważył, iż w myśl art. 3 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy krajowej, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej zapewnia stronom (ale tylko - jak podkreślił) na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też przepisów postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego (w tym przypadku przyznać bądź odmówić przyznania płatności bezpośrednich - zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze). O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga bowiem właściwy organ administracji.

Badając niniejszą sprawę w ramach ww. przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli Sądu, zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z [...] maja 2007 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 15 marca 2008 r. (art. 13). W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 4 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli (m.in.) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Warunkiem ubiegania się o dopłaty jest zatem m.in. wykazanie, że na deklarowanych obszarach jest prowadzona odpowiednia gospodarka. Nie wszystkie bowiem posiadane przez wnioskodawcę grunty mogą korzystać z przywileju dopłat, a tylko te, na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306). Do warunków tych należy m.in. w przypadku łąk - koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca, w przypadku pastwisk - wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca.

Jednocześnie wskazać trzeba, iż w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej, bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie miały także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej, tj. rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.); rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystanie odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004, str.1 ze zm.); i rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004). Określają one zasady przyznawania dopłat bezpośrednich do gruntów, ale także upoważniają organy państwowe do stosowania sankcji krajowych przeciwko producentom.

Przechodząc do analizy niniejszej sprawy Sąd przypomina, iż skarżący do płatności zadeklarował sześć działek rolnych oznaczonych symbolami od A do F, o łącznej powierzchni [...] ha (a więc nie mniej niż 1 ha, przy czym dla każdej z dziełek zadeklarował powierzchnię nie mniejszą niż 0,1 ha). W oświadczeniu o sposobie wykorzystywania tych działek wskazał na łąki przemienne.

Na wszystkich działkach zadeklarowanych do płatności przez skarżącego została przeprowadzona kontrola metodą inspekcji terenowej. Kontrola ta miała miejsce w dwóch różnych terminach z uwagi na rozproszenie gospodarstwa wnioskodawcy. W aktach sprawy znajdują się z tego też powodu dwa raporty z kontroli.

Inspektorzy terenowi przeprowadzający kontrolę w dniu [...] lipca 2007 r. na działkach od B do F stwierdzili, iż działki C, D i E nie są użytkowane rolniczo - określono, że są to nieużytki i zastosowano kod DR18 wykluczający te działki z płatności. Dodatkowo co do działki E zastosowano kod DR10 powodujący trwałe wykluczenie działki z płatności i oznaczający, że działka ta nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Co do działek B i F kontrolujący nie mieli zastrzeżeń. Natomiast kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu [...] sierpnia 2007 r. na działce o symbolu A wykazała, iż powierzchnia tej działki zadeklarowana do płatności została zawyżona i wynosi [...] ha (powierzchnia stwierdzona) zamiast [...] ha (powierzchnia zadeklarowana). W konsekwencji kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] lipca 2007 r. i w dniu [...] sierpnia 2007 r. wykazała, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku przez skarżącego została zawyżona.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r., stanowiącym podstawę przyznania JPO, (...) jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji w R. opierając się na ww. raportach z kontroli na miejscu i stwierdzając na tej podstawie, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku została zawyżona o 108,01 %, decyzją z [...] czerwca 2008 r. w oparciu o cytowany art. 138 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu I instancji wydane w niniejszej sprawie jest prawidłowe i uzasadnione stanem faktycznym, ustalonym w oparciu o oświadczenia wnioskodawcy oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej przez inspektorów terenowych.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza raport. Świadczy o tym przepis art. 31 ust. 6 ww. ustawy krajowej. Natomiast, zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy, Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Do określenia w drodze rozporządzenia tych warunków ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 34 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383), przeprowadzanie kontroli może być powierzone jednostce organizacyjnej, która:

zatrudnia, w liczbie zapewniającej sprawne wykonywanie powierzonych kontroli, osoby, które:

a) posiadają wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa lub ogrodnictwa, lub wykształcenie średnie rolnicze lub ogrodnicze albo wykształcenie wyższe w zakresie geodezji i kartografii lub wykształcenie średnie geodezyjne - odpowiadające zakresowi powierzonych im czynności kontrolnych,

b) posiadają, w przypadku osób zatwierdzających raporty z prac w zakresie ustalania powierzchni działek rolnych, uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 125),

c) zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone, w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom;

oraz zapewnia:

a) sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie umożliwiającej sprawne wykonywanie pomiarów geodezyjnych,

b) sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

c) środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli.

Z powyższych przepisów wynika, że kontrola na miejscu w niniejszej sprawie była nie tylko prawnie możliwa, ale także, że musiała być przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane – tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. Sporządzony z tej kontroli raport musiał być natomiast zatwierdzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe.

W wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 (na co słusznie zwrócił uwagę również organ odwoławczy), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.

W kontekście powyższego oraz mając na względzie raporty z czynności kontrolnych znajdujące się w aktach niniejszej sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i podważenia wyników kontroli w niniejszej sprawie poprzez uznanie ich za nierzetelne i niewiarygodne.

Jak wynika z obu znajdujących się w aktach sprawy raportów z kontroli mających miejsce na działkach od B do F i na działce A, kontrole te przeprowadzało po dwóch pracowników z firmy [...] S.A. w B. B. i [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjno - Kartograficznego Spółki z o.o. w O., a poczynione w ten sposób ustalenia zostały zatwierdzone przez osoby sprawujące bezpośredni nadzór nad tymi pracami. Kopie raportów zostały przekazane wnioskodawcy w dniu [...] lipca 2007 r. i [...] września 2007 r., wraz z pouczeniem o możliwości zgłoszenia w terminie 14 dni umotywowanych zastrzeżeń do tych raportów. Potwierdzeniem tego są znajdujące się w aktach sprawy pocztowe dowody nadania przesyłek (o nr [...] i [...]). Zatem, wnioskodawca miał możliwość zapoznania się z wynikami kontroli i wypowiedzenia się co do poczynionych ustaleń oraz ich ewentualnego zakwestionowania.

Wyniki kontroli na miejscu, utrwalone w raportach z kontroli i wraz z załącznikami włączone do akt sprawy, zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał różnice między powierzchnią poszczególnych działek zadeklarowaną we wniosku i stwierdzoną w toku kontroli.

Na marginesie Sąd dostrzega, iż opisując powyższe organ odwoławczy nie ustrzegł się błędu. Wskazał bowiem, iż działka o symbolu B również została zakwestionowana przez kontrolujących i zastosowano do niej kod DR18. Jest to oczywisty błąd organu. Niemniej nie miał on żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem obliczając łączną powierzchnię uprawnioną do dopłat organy orzekające uwzględniły działkę B o powierzchni zadeklarowanej [...] ha. Tym samym wskazany błąd organu w ustaleniach faktycznych nie miał żadnego wpływu, tym bardziej istotnego na wynik sprawy i nie uzasadniał uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Ustalenia wynikające z protokołu kontroli – nawet, jeżeli protokół ten spełnia wszystkie wymogi formalne i sporządzony został przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje – mogą zostać podważone. Jak wskazał NSA w ww. wyroku z 4 kwietnia 2008 r. fakt, że z czynności kontrolnych sporządzany jest protokół i że jest on dowodem na okoliczność spełnienia warunków przyznania płatności nie wyłącza - na zasadach ogólnych - dopuszczenia innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wymaga to jednak inicjatywy dowodowej ze strony kontrolowanego producenta, której - zdaniem Sądu - nie wykazano w niniejszej sprawie.

Skarżący, nie zgadzając się z wydanymi decyzjami organów orzekających i kwestionując w ten sposób ustalenia kontrolne, stanowiska swego nie poparł jednak ani przekonywującą argumentacją ani żadnymi dowodami, w szczególności nie załączył na etapie postępowania odwoławczego żadnych dokumentów dotyczących pomiaru powierzchni gruntów uprawnionych do przyznania płatności (działka A) czy ich rolniczego użytkowania (w przypadku pozostałych zakwestionowanych działek). Nie składał też zastrzeżeń do otrzymanych raportów z kontroli, a w odwołaniu wskazał jedynie na to, że jeżeli były problemy z ustaleniem granic jego działek (z ich zlokalizowaniem), to mógł w tym kontrolującym pomóc oraz, że niezrozumiałe jest dla niego, iż działka nr [...] została trwale wykluczona z dopłat skoro poprzedni jej właściciele takie dopłaty otrzymywali. Z tego zaś wynika, iż skarżący przed organami orzekającymi nie kwestionował pozostałych ustaleń inspektorów terenowych – w tym ustaleń dotyczących działek C, D i E, do których zastosowano kod mający zasadniczy wpływ na naliczanie płatności – DR18. Nie próbował w żaden sposób wykazać, iż działki te są prze niego użytkowane rolniczo. Nie kwestionował też ustalonej przez kontrolujących powierzchni działki A. Konkretnych zarzutów w tym zakresie nie zawiera również skarga.

Natomiast te (m.in. powyżej podane) argumenty skarżącego, które zostały podniesione przez niego tak w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym celem zakwestionowania ustaleń faktycznych w sprawie, trudno uznać za wystarczające do podważenia wyników kontroli przeprowadzonych przez osoby do tego przeszkolone i uprawnione, mające odpowiednie przygotowanie rolnicze i geodezyjne, dysponujących odpowiednim sprzętem - zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2007 r.

Przede wszystkim wskazać trzeba, iż z raportów kontroli nie wynika, iż inspektorzy terenowi mieli problem ze zlokalizowaniem kontrolowanych działek. Wskazali oni jedynie (dotyczy to kontroli mającej miejsce w dni [...] lipca 2007 r.), że brak jest widocznych granic między działkami. Uwagi te odnosiły się do działki o symbolu D i E. Jednocześnie zauważyć należy, że działki te zostały wykluczone z płatności z uwagi na to, iż znajdowały się na nich nieużytki – tj. nie były użytkowane rolniczo. Ustalenia dotyczące braku widocznych granic tych działek nie miały jednak w sprawie istotnego wpływu na jej wynik.

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wiarygodności ww. raportów również z uwagi na poprawki naniesione w raporcie z kontroli z dnia [...] lipca 2007 r.

Poprawki te wprowadzone zostały przez inspektora terenowego przeprowadzającego tę kontrolę w dniu kontroli i w dniu zatwierdzenia raportu z kontroli, o czym świadczą parafki umieszczone przez tę osobę przy dokonywanych zmianach. Dotyczyły one kwalifikacji poszczególnych działek rolnych pod względem znajdujących się na nich upraw, a nie ich powierzchni. Takie poprawki, zdaniem Sądu, na podstawie całego materiału zgromadzonego w trakcie kontroli na miejscu -do momentu zatwierdzenia wyników tej kontroli- mogą być przez inspektorów terenowych przeprowadzających tę kontrolę, czy też osobę zatwierdzającą te prace wprowadzane. Tym samym zarzut skargi dotyczący poprawek w raporcie z kontroli będących -w ocenie skarżącego- wynikiem uwzględnienia nieaktualnych map satelitarnych i mających podważać ten raport Sąd uznał za bezzasadny.

Nadto, Sąd zauważa, iż wyniki kontroli - co należy podkreślić - utrwalone zostały zarówno w formie pisemnej w protokole (tabela porównawcza danych deklarowanych i danych z kontroli), jak i w postaci fotografii działek rolnych stanowiącej załącznik do protokołu. Wskazany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza prawidłowość ustaleń organów orzekających w niniejszej sprawie w zakresie nieużytkowania rolniczo spornych działek.

Odnosząc się do pozostałych twierdzeń skargi Sąd uznał, iż są one bez wpływu na dokonaną ocenę. Skarżący ponownie powołał argumenty podnoszone w toku postępowania odwoławczego, dotyczące działki nr [...] trwale wykluczonej z płatności. Organ odwoławczy słusznie w uzasadnieniu skarżonej decyzji zaznaczył zaś, że fakt, iż poprzedni właściciele tej działki otrzymywali dopłaty jeszcze nie świadczy o tym, że na działce tej nie było żadnych nieprawidłowości mających wpływ na naliczanie płatności. Działka ta dopiero w 2007 r. została poddana kontroli metodą inspekcji terenowej.

Natomiast, co do zarzutów procesowych podniesionych przez skarżącego w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Na podstawie ust. 2 ww. artykułu, w postępowaniu w sprawach dotyczących (m.in.) płatności bezpośredniej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś ust. 3 art. 3 ww. ustawy krajowej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przytoczonych przepisów prawa wynika, iż wprawdzie w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego, ale z ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa materialnego, które m.in. dotyczą art. 77 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. Ustawodawca ograniczył obowiązek organów orzekających -w takich sprawach jak niniejsza- do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a nie jak to ma miejsce w k.p.a. – do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jeżeli zatem strona przedstawi stosowne dowody, to organ będzie zobowiązany do ich rozpatrzenia, w zakresie zaś zbierania dowodów obowiązek organów ARiMR został ograniczony.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy orzekające nie naruszyły przepisów procesowych regulujących postępowanie dowodowe w k.p.a. (z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ww. ustawy krajowej). Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów, a organy obu instancji słusznie kierowały się -niezakwestionowanymi skutecznie przez stronę- raportami z kontroli, stanowiącymi główny materiał dowodowy sprawy i co do zasady będący materiałem wiarygodnym. Dodatkowo Sąd w tym miejscu zauważa, iż skarżący podnosząc w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., nie wskazał na uchybienia organu w tym zakresie. Natomiast Sąd kontrolując skarżoną decyzję takich uchybień w działaniu organu nie dostrzegł. Jednocześnie Sąd jeszcze raz zauważa, że inicjatywa dowodowa w tym postępowaniu należała przede wszystkim do strony tego postępowania i w świetle treści ww. art. 3 ust. 2 ustawy krajowej nie można tu skutecznie zarzucić organowi zaniechania w gromadzeniu wyczerpującego materiału dowodowego, tym bardziej w sytuacji gdy organ za wiarygodne uznał dane wynikające z raportów z kontroli.

Sąd za nieuzasadniony uznał również zarzut skargi sprowadzający się do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Słusznie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę stwierdził, że przepis ten doznaje ograniczeń w postępowaniu przez organami ARiMR z uwagi na treść powyżej cytowanego art. 3 ust. 2 pkt 4, stosownie do którego organ ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, ale tylko na ich żądanie. Skarżący w toku postępowania administracyjnego takiego żądania zaś nie zgłaszał, a zarzut odnoszący się do art. 10 k.p.a. podniósł dopiero w skardze.

Konkludując, prowadzone w sprawie postępowanie toczyło się w zgodzie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, z różnicami wynikającymi ze specyfiki przedmiotu niniejszej sprawy. Aby udowodnić swoje racje strona powinna była na etapie postępowania administracyjnego przedkładać dowody, składać wnioski dowodowe, czy weryfikowalne wyjaśnienia. Chcąc skorzystać z przywileju dopłat, należało bowiem dostosować się do wymogów, jakimi są one obwarowane.

Przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącego kontrola wykazała nieprawidłowości między powierzchnią zgłoszoną przez wnioskodawcę we wniosku, a stwierdzoną w trakcie czynności kontrolnych. W toku postępowania administracyjnego skarżący wyników kontroli skutecznie nie zakwestionował.

Z tego względu -w przekonaniu składu orzekającego- organy zarówno I jak II instancji prawidłowo zastosowały w sprawie art.138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. i na podstawie tego przepisu odmówiły przyznania wnioskowanych płatności i nałożyły sankcję finansową.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.