Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 173/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA (del.) Tomasz Judecki (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 9 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej jako: "Kolegium") decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. ([...]), po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. (dalej jako: "strona", "skarżąca") utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 15 listopada 2021 r. ([...]), odmawiającą przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na P. Ł.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 20 września 2021 r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem P. Ł. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 7 września 2021 r., wydane na okres do dnia 30 września 2023 r., z którego wynika, że syn strony posiada znaczny stopień niepełnosprawności, jego niepełnosprawność istnieje od 10-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 3 sierpnia 2021 r. W oświadczeniu strona podała, że jest uprawniona do renty ustalonej decyzją ZUS. Do wniosku dołączyła również decyzję ZUS z dnia 31 stycznia 2018 r. o ponownym ustaleniu renty, (z której wynika, że ma ona ustalone prawo do renty "z tytułu częściowej niezdolności do pracy") oraz Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 stycznia 2018 r. nr [...] (ustalające, że strona jest częściowo niezdolna do pracy do dnia 31 stycznia 2023 r.). Strona w Oświadczeniu z dnia 15 października 2021 r., także załączonym do wniosku, potwierdziła, że "obecnie przebywa na rencie".

W ramach przeprowadzonego w dniu 3 listopada 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że strona zamieszkuje w O. wraz z pracującym mężem oraz dwoma pełnoletnimi synami. Sama nie pracuje. Ma ustaloną częściowo niezdolność do pracy w związku z czym pobiera świadczenia rentowe w wysokości 830 zł. P. Ł. jest studentem I roku Uniwersytetu W. Od rozpoczęcia roku akademickiego obaj synowie przebywają w akademiku we W. gdzie spędzają cały tydzień, a w domu przebywają tylko w weekendy. Z informacji przekazanych przez stronę wynika, że P. Ł. ma Zespół Aspergena oraz schizofrenię paranoidalną.

Organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie spełnia ona warunków do przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r."). Organ I instancji wyjaśnił, powołując się na ustalenia wywiadu środowiskowego, że strona nie sprawuje całodobowej opieki nad synem, ponieważ P. Ł. jest studentem Uniwersytetu W. i w roku akademickim zamieszkuje w akademiku we W. Ponadto – zdaniem organu I instancji - strona nie zrezygnowała z zatrudnienia (z powodu opieki nad synem) ale z uwagi na swój stan zdrowia. Legitymuje się bowiem orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności umiarkowanym. Z tego tytułu pobiera świadczenie rentowe z ZUS od dnia 1 lutego 2018 r. w aktualnej kwocie 830 zł miesięcznie.

Strona wniosła odwołanie. W odwołaniu wskazała, że jej syn uczy się we W. tylko cztery dni, a trzy dni jest w O. Jak się uczy we W. to strona jest u niego codziennie. Jeździ z synem na zajęcia, robi mu zakupy, sprząta mu pokój, przygotowuje posiłki. Pilnuje by brał leki, by się umył, ogolił, zjadł, przygotowuje mu do ubrania czystą odzież. Może to robić, bo jest na rencie z powodu częściowej niezdolności do pracy.

Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że strona ma ustalone prawo do renty do dnia 31 stycznia 2023 r. a także, że rentę tę pobiera. Ratio legis przesłanki art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sprowadza się - zdaniem Kolegium - do uznania, że specjalne wsparcie (tu: świadczenie pielęgnacyjne) nie należy się osobom, które są już uprawnione do świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dlatego osoby, w stosunku do których ziściło się ryzyko rentowe, nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne pomimo, że sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem strony, zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do renty. Zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP).

W skardze strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowym pismem procesowym wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 poz. 329 z późn. zm. – dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna Kolegium nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu jej synem. W rozpoznawanej sprawie Kolegium odmówiło skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia powołując się na wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Lektura utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji wskazuje jednak na szerszą podstawę faktyczną i prawną odmowy. Stwierdził on bowiem, że w sprawie, obok wystąpienia przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., skarżąca nie spełniła przesłanki pozytywnej określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis ten formułuje pozytywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje wskazanej w nim osobie, która sprawuje stałą lub długotrwałą opiekę m. in. nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, której zakres i rozmiar niepozwala opiekunowi na podjęcie lub kontynuację zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Warunkiem przyznania świadczenia jest zatem ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (z innej pracy zarobkowej) lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową opiekuna, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza zatem jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich.

Ponadto na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział specyficzny instrument badania i weryfikacji, czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie bowiem z przepisem art. 23 ust. 4aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, z późn. zm.) w celu weryfikacji tych wątpliwości. Można dodać ponadto, iż stosownie do przepisu art. 23 ust. 4b u.ś.r., w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji.

Z kolei unormowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. wprowadza przesłanki negatywne po stronie osoby sprawującej opiekę, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl bowiem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Osią sporu w kontrolowanej sprawie są dwie sporne kwestie: czy nabyte przez skarżącą prawo do renty może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez nią o przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz, czy w realiach załatwianej sprawy, ustalonych na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, rezygnacja z zatrudnienia (z innej pracy zarobkowej) lub niepodejmowanie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez skarżącą nastąpiło z powodu konieczności sprawowania opieki nad synem.

Co do pierwszej kwestii zdaniem Sądu, w świetle ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno–rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Sąd w pełni aprobuje taki sposób rozwiązania tej kwestii, który znalazł odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2305/20 i I OSK 2304/20; 16 kwietnia 2021, sygn. akt I OSK 2813/20; 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 349/21 i I OSK 350/21; 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 563/21 i I OSK 305/21; 12 października 2021 r., sygn. I OSK 544/21; 28 października 2021 r., sygn. akt I OSK 729/21; 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 917/21 i 943/21; 9 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1072/21; 11 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1166/21; 6 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1488/21; 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1386/21; 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1714/21; 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 436/21; 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1945/2; 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1973/21 i I OSK 1971/21, publik. CBOSA). Stanowisko to jest aktualnie jednolite i nie występuje w nim rozbieżność.

Osoba spełniająca warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego może wybór świadczenia zrealizować przez złożenie, do organu rentowego, wniosku o zawieszenie prawa do emerytury (renty) na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 – dalej jako: "u.e.r.f.u.s."). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), jak wynika z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury (renty) poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Zawieszenie prawa do emerytury (renty) eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta lub rencisty wynikająca z powyższego przepisu winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczeń emerytalno-rentowych, lecz z ich realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury (renty) od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur (rent).

W kontrolowanej sprawie skarżąca w momencie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała ustalone prawo do renty wypłacanej jej w wysokości aktualnie 830 zł miesięcznie, tj. w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, które na dzień złożenia wniosku przysługiwało w kwocie 1971 zł miesięcznie. Mogła więc dokonać wyboru świadczenia. Przeciwny pogląd Kolegium jest wadliwy. Tym samym uznać należy, że Kolegium nieprawidłowo przyjęło, za organem I instancji, literalną wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i w konsekwencji z wadliwym uzasadnieniem utrzymało w mocy decyzję odmowną.

Należy też zwrócić uwagę, że skarżącej powinna być udzielona przez organy administracji publicznej informacja o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Informacja powinna być udzielona wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty (podobnie NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 729/21, publ. CBOSA). Kolegium i organ I instancji zaniechały poinformowania skarżącej o tym, czy spełnia ona pozytywne przesłanki ustawowe wymagane dla przyznania przedmiotowego świadczenia i, czy jedyną przeszkodą jest brak decyzji zawieszającej pobieranie renty. Naruszyły tym samym obowiązek informowania wynikający z art. 9 i art. 79a K.p.a.

W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie stanowiło to jednak dostatecznych podstaw do uchylenia kontrolowanego aktu administracyjnego. Decyzja, mimo błędnego uzasadnienia i mimo nie udzielenia skarżącej stosownych informacji, zawiera jednak prawidłowe rozstrzygnięcie, bo utrzymuje w mocy, zgodną z prawem, odmowę przyznania świadczenia. Sąd podziela pogląd, że nie będzie podstaw do uchylenia decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy organ wprawdzie błędnie umotywował swoją decyzję, jednak kierunek rozstrzygnięcia sprawy jest zgodny z prawem (por. NSA w motywach wyroku z dnia 24 października 2018 r., II OSK 2776/16, publ. CBOSA). Tym bardziej nie będzie takich podstaw w rozpatrywanej przez Sąd sprawie, w której decyzja organu I instancji, w niezakwestionowanej i utrzymanej w mocy przez Kolegium części, zawiera częściowo prawidłowe uzasadnienie (prawne i faktyczne) odmowy przyznania świadczenia dla skarżącej.

Otóż Sąd zauważył, że organ I instancji wskazał jako podstawę prawną decyzji pierwszoinstancyjnej m. in. art. 17 u.ś.r. Wskazał, że skarżąca nie spełniła m. in. przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z lektury uzasadnienia jego decyzji administracyjnej wynika wprost, że: "Pani M. Ł. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1". Wyjaśniając przyczyny takiej oceny wskazał, że "M. Ł. nie sprawuje całodobowej opieki nad synem, ponieważ P. Ł. jest studentem Uniwersytetu W., który w roku akademickim zamieszkuje w akademiku we W. gdzie spędza cały tydzień.". Wyjaśnił, że to nie opieka nad synem spowodowała, że zrezygnowała ona z zatrudnienia, ale jej zły stan zdrowia. Wskazał, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności umiarkowanym. Z tego tytułu pobiera świadczenie rentowe z ZUS już od dnia 1 lutego 2018 r. w aktualnej kwocie 830 zł miesięcznie.

Słusznie zatem organ I instancji w treści swojej decyzji administracyjnej stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Materiał dowodowy jaki poddał analizie organ I instancji uprawnia do wyprowadzenia wniosku, że decyzja skarżącej o rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania nie nastąpiła w związku z koniecznością opiekowania się niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca jest długotrwale bierną zawodowo. Od wielu lat nie pracuje, a źródłem jej utrzymania jest m. in. właśnie renta przyznana z powodu częściowej niezdolności do pracy. Rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła przynajmniej w 2018 r. czyli w okresie, w którym skarżąca już sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Jego niepełnosprawność istnieje bowiem od 10 roku życia, czyli od 2012 r. (dowód: Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 września 2021 r. w aktach admin.). Skarżąca w 2018 r. zrezygnowała z zatrudnienia jednak z innego powodu niż opieka nad synem, bo z powodu częściowej niezdolności do pracy i z tego tytułu ustalono jej wówczas, obecnie pobieraną, rentę. W związku z tym nie można uznać, że skarżąca była zmuszona zrezygnować lub nie podejmować zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Za powyższą konstatacją przemawia udokumentowany fakt pobierania przez stronę od wielu lat renty (dowód: decyzja ZUS o ponownym ustaleniu renty z dnia 31 stycznia 2018 r. w aktach admin.) i jej przyczyna – orzeczona częściowa niezdolność do pracy (dowód: Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 stycznia 2018 r. w aktach admin.). Po nabyciu prawa do renty nie podejmowała też zatrudnienia ani innych form zarobkowania. W świetle zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobnym jest, że aktualnie nie podejmuje ona zatrudnienia tylko i wyłącznie z uwagi na konieczność opiekowania się synem, którego niepełnosprawność istnieje przecież już od 2012 r.

Z przeprowadzonego przez organ pomocy społecznej wywiadu środowiskowego (dowód: Wywiad środowiskowy z 3 listopada 2021 r. w aktach admin.) wynika, że zakres opieki nad niepełnosprawnym synem nie wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie kwestionując ani faktu zaangażowania się skarżącej w opiekę nad synem to jednocześnie trzeba zauważyć, że syn, choć legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak skarżąca nie sprawuje całodobowej, czy nawet codziennej nad nim opieki. Przede wszystkim organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji, co nie zostało zakwestionowane w skardze do Sądu, powołał się na ustalenia ww. wywiadu środowiskowego. W jego trakcie ustalono, że skarżąca mieszka z mężem i dwoma synami w O. Niepełnosprawny zaś syn jest studentem I roku Uniwersytetu W. na kierunku geografia. Od rozpoczęcia roku akademickiego obaj jej synowie (w tym P. Ł.) przebywają w akademiku we W. gdzie spędzają "cały tydzień", a w domu przebywają tylko "w weekend". Jeśli niepełnosprawny syn skarżącej studiuje we W., korzystając z domu studenckiego, i tylko w dni wolne od nauki przebywa w miejscu zamieszkania skarżącej w O., to nie można mówić, że wykonywana nad nim opieka jest opieką w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., bo nie jest ona stała lub długoterminowa. Jej zakres nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącej.

Nawet jeśli skarżąca, jak twierdzi w odwołaniu, jest u syna codziennie, jeździ z nim na zajęcia, robi mu zakupy, sprząta mu pokój, przygotowuje posiłki, pilnuje by brał leki, by się umył, ogolił i zjadł, przygotowuje mu do ubrania czystą odzież, to jednak jest to opieka ograniczona do pomagania synowi (który sam się myje, goli, je, ubiera, studiuje). Pozostałe czynności, a mianowicie robienie zakupów, sprzątanie, czy przygotowywanie posiłków dotyczą w rzeczywistości prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewniania opieki i pomocy w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pilnowanie przy czynnościach higienicznych, czy też przygotowanie posiłków. Na szczególne podkreślenie, że syn skarżącej studiuje, że porusza się o własnych siłach, bez pomocy i udziału innych osób. Wynika z tego, że skarżąca nie musi wykonywać względem swojego syna takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej.

Całokształt ustaleń faktycznych odnoszących się do zakresu czynności opiekuńczych nie uzasadnia podglądu, że sprawowana przez skarżącą opieka jest na tyle intensywna, że stanowi obiektywną przeszkodę dla podjęcia przez nią zatrudnienia lub innych form zarobkowania. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad synem było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej. Nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) a koniecznością sprawowania opieki nad synem, który przemawiałby za przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uprawdopodobniła w toku postępowania, że obecnie poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęcie pracy jest niemożliwe z powodu konieczności sprawowania opieki nad podopiecznym.

W tych okolicznościach, nawet gdyby skarżącą złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego decyzję zawieszającą otrzymywane świadczenie rentowe, nie mogłoby to skutkować uzyskaniem przez nią tego prawa. Jak wskazano bowiem powyżej, nieodzowną przesłanką, której wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (z innej pracy zarobkowej) lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez wnioskodawcę, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad osobą niepełnosprawną. Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy przez Kolegium, zasadnie przyjęto, że skarżąca nie spełnia tej przesłanki, co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., albowiem zarówno strona, jak i Kolegium, wnosili o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.