Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 910/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 27 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.2.20.2022.KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 27 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.2.20.2022.KP utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza o odmowie wszczęcia postępowania.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z dnia 9 marca 2022 roku Skarżący J. O. wystąpił na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1889 ze zm.) dalej jako "u.g.n.", o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w N. obręb [...] oznaczoną dawniej w ewidencji gruntów numerami parcel gruntowych [...], [...] i [...].

We wniosku wskazano, że Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 18 listopada 2013 roku znak: WS-IX.7533.1.861.2011.MKS, stwierdził na zasadzie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 roku Nr 133, poz. 872 ze zm.), nabycie przez Gminę Nowy Sącz (miasto na prawach powiatu) z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna M. N. , oznaczonej jako parcele gruntowe nr [...], [...] i [...] objęte w dniu wydania przedmiotowej decyzji księgą wieczystą nr NS1S/00020685/4 (stanowiące wraz z innymi parcelami działkę ewidencyjną nr [...]).

Dalej podniesiono, że Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 4 stycznia 2022 r. znak: DO-I.7614.104.2019.AŁ stwierdził nieważność decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 18 listopada 2013 roku z tego powodu, że organ wojewódzki orzekał o działkach (parcelach gruntowych), które w dniu wydania decyzji nie istniały (str. 3 uzasadnienia decyzji Ministra).

W związku z tym, że wskazana działka ewidencyjna nr [...] stanowi własność Miasta N. , Skarżący wskazał, że doszło do pozbawienia jego praw do nieruchomości, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt. 3) u.g.n. Obowiązujące przepisy przewidują natomiast ustalenie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone pod drogi publiczne, w związku z czym jego wniosek jest uzasadniony.

Prezydent Miasta N. postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r. znak. WGN.RSP.6833.2.1.2022.KS, działając w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", orzekł o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą parcele gruntowe: [...], [...] i [...] (stanowiące część działki nr [...], obr. [...] m. N. ), w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że w decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 stycznia 2022 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 18 listopada 2013 r. orzekającej o stwierdzeniu nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę N. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna m. N. oznaczonej jako p.gr. 1. kat. [...], 1. kat. [...] i 1. kat. [...], objętej w dniu wydania decyzji księgą wieczystą nr [...] (stanowiącej wraz z innymi parcelami działkę nr [...]), nie kwestionowano zasadności regulacji stanu prawnego nieruchomości w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a jedynie uznano, że wydano rozstrzygnięcie na niewłaściwych oznaczeniach działek.

W związku z powyższym organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie wypłacane jest na wniosek właściciela nieruchomości ustalonego na dzień 31 grudnia 1998 r. lub jego spadkobiercy, złożony od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005r., a po upływie wskazanego wyżej terminu roszczenie o odszkodowanie wygasa.

W związku z tym nie jest już możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotowe parcele we wnioskowanym trybie art. 129 ust. 5 pkt 3) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ze względu na powyższe, stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. Prezydent Miasta N. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą parcele gruntowe [...], [...] i [...] (część działki [...] w obrębie [...] w trybie art.129 ust.5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zażalenie na powyższe postanowienie Prezydenta Miasta N. złożył skarżący, który zarzucił zaskarżonemu postanowieniu :

"1) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, polegający na uznaniu, że z prawomocnej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 stycznia 2022r. nie wynika, że w odniesieniu do przedmiotowych działek nie ma zastosowania norma art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, kiedy prawidłowo odczytana treść uzasadnienia decyzji Ministra prowadzi do wniosku przeciwnego, a w szczególności, że norma ww. art. 73 nie ma zastosowania w odniesieniu do ww. działek, gdyż działki te, przynajmniej od 1988 r. stanowiły własność Miasta N.

2) wydanie postanowienia z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. polegającym na odmowie wszczęcia postępowania, pomimo, że:

a) postępowanie zostało już wszczęte, gdyż organ prowadzi merytoryczne postępowanie wyjaśniające w sprawie, a tym samym nie jest możliwe zastosowanie instytucji zakodowanej w normie art. 61a § 1 k.p.a.;

b) brak jest przesłanek do zastosowania normy art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na fakt, że sprawa wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, a ponadto odmowa wszczęcia postępowania nie może opierać się o przepisy prawa materialnego, kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy."

Powołując się na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia Wojewoda Małopolski postanowieniem z dnia 27 czerwca 2022 roku, znak: WS-VI.7534.2.20.2022.KP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza.

Organ odwoławczy, odnosząc się do przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., na który powołał się wnioskodawca, wnosząc o ustalenie na jego rzecz odszkodowania za parcele gruntowe: [...], [...] i [...], wskazał, że przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania. Jest to przepis kompetencyjny, który znajduje zastosowanie, gdy istnieje przepis materialny stanowiący taką podstawę, co wynika wprost z jego treści (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1242/18).

Zaznaczono ponadto, że "Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uzależnia możliwość ustalenia odszkodowania od łącznego spełnienia dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze wymaga ustalenia, czy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. Po drugie natomiast obowiązujące przepisy muszą przewidywać ustalenie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości bez odszkodowania. W tej części przepis ma charakter blankietowy, nakazując wskazanie normatywnej podstawy do ustalenia odszkodowania w obowiązującym stanie prawnym. Jeżeli bowiem art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do stanów sprzed wejścia w życie u.g.n., to konsekwentnie należy przyjąć, że ustawodawca zobowiązał się do regulowania roszczeń także w przypadkach, gdy przed 1998 r. nastąpiło wywłaszczenie, a oparty na ówcześnie obowiązujących normach prawa materialnego obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowana nie został zrealizowany. Przepis ten daje podstawę do wydania aktu stosowania prawa wyłącznie w zakresie przysługującego ówcześnie odszkodowania, o którym wcześniej nie orzeczono. Nie jest zatem jednocześnie normą upoważniającą bezpośrednio do wydania aktu o odszkodowaniu. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych, zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli przepisy prawa przewidują lub przewidywały przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości. W każdym przypadku należy zatem ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości pod cel publiczny (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2472/17).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że z treści decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 stycznia 2022 r, nie można natomiast wywieść wniosku, jak twierdzi strona, że już przed datą 31 grudnia 1998 r. wskazane nieruchomości były własnością Gminy N. Informacja z rejestru gruntów dotycząca działki nr [...], wskazuje, że ww. jednostka obejmuje 12 działek, których właścicielami są: Gmina N., Gmina N. S., Skarb Państwa i szereg osób fizycznych.

Jednocześnie w księdze wieczystej nr [...] założonej dla tych parcel, których dotyczy wniosek o odszkodowanie) według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. ujawniona była jako właścicielka nieruchomości osoba fizyczna -S. O. (spadkodawca Skarżącego J. O.), która została wpisana w ww. księdze wieczystej na podstawie umowy sprzedaży Rep A Nr [...] z dnia 31 października 1961 r. Podobnie część pozostałych działek wymienionych w tej samej jednostce rejestrowej dla działki nr [...], stanowiły jak wynika z ksiąg wieczystych, własność osób fizycznych.

Odnosząc się natomiast do ewidencji gruntów, organ zaznaczył, że wpis w niej określonej osoby jako właściciela nie przesądza absolutnie o jej prawach do danej nieruchomości w zakresie powierzchni lub granic. Wpis ewidencyjny co do osoby właściciela danej nieruchomości ani nie korzysta z domniemania prawdziwości (jak odpowiednie wpisy w księdze wieczystej), ani też nie mówi się o rękojmi wiary publicznej tych wpisów (w przeciwieństwie do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych). Z tego też względu za pomocą zmian w ewidencji gruntów w zakresie tytułów prawnych do konkretnych działek nie można dochodzić i udowadniać praw właściciela (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1862/13).

Wojewoda zwrócił także uwagę, że Minister Rozwoju i Technologii nie podważał ustaleń organu I instancji, że przedmiotowa działka, zajęta przez ulicę B. stanowiła własność osoby fizycznej do daty 31 grudnia 1998 r. Gdyby organ miał tego typu wątpliwości, nie mógłby przyjąć, że stroną postępowania jest Skarżący J. O. będący spadkobierca S. O., właścicielki nieruchomości od roku 1961 do dnia 31 grudnia 1998 r.

Ponadto wskazał organ, że decyzja Ministra stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 18 listopada 2013 r. nie kwestionuje zastosowania w tym stanie faktycznym sprawy przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z powyższego zatem wynika, że skoro zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie wypłacane jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., a po upływie wskazanego wyżej terminu roszczenie odszkodowawcze wygasa, to upłynął już termin do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. w związku z przepisem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, co stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący, podnosząc zarzuty:

"1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, polegający na uznaniu, że:

a) z prawomocnej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii (dalej Minister) z dnia 4 stycznia 2022 r. (dalej decyzja Ministra) nie wynika, że w odniesieniu do działek [...], [...] i [...] nie ma zastosowania norma art 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, kiedy prawidłowo odczytana treść uzasadnienia decyzji Ministra prowadzi do wniosku przeciwnego, a w szczególności, że norma art. 73 tej ustawy nie ma zastosowania w odniesieniu do ww. działek, gdyż działki te, przynajmniej od 1988 r., stanowiły własność Miasta N.

b) w decyzji Ministra nie zakwestionowano zastosowania w odniesieniu do ww. działek normy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, gdy z decyzji tej wprost wynika, że podstawą stwierdzenia rażącego naruszenia prawa była okoliczność, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działki [...], [...] i [...] nie istniały, gdyż były częścią działki nr [...], a ponadto, że działka [...] stanowiła współwłasność Gminy N., Gminy N. S. oraz Skarb Państwa;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej kpa) w zw. z art. 129 ust. 5 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899; dalej ugn) poprzez przeniesienie na skarżącego obowiązku wskazania podstawy prawnej oraz wykazania przesłanek do ustalenia odszkodowania, kiedy to obowiązkiem organów administracji jest ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w szczególności wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego;

b) art. 61a § 1 kpa polegające na wydaniu postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia Prezydenta o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo, że:

i) postępowanie zostało już wszczęte, gdyż organ prowadził merytoryczne postępowanie wyjaśniające w sprawie, a tym samym nie jest możliwe zastosowanie instytucji zakodowanej w normie art. 61a § 1 kpa;

ii) brak jest przesłanek do zastosowania normy art. 61a § 1 kpa z uwagi na fakt, że sprawa wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, a ponadto odmowa wszczęcia postępowania nie może opierać się o przepisy prawa materialnego, kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy;

3) wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 1982 Nr 19, poz. 147 z późn. zm.) polegającym na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo, że miał on zastosowanie, a konsekwencji pominięcie, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów i budynków, a tym samym, że przebieg granic oraz ewidencyjne oznaczenie działek powinno być ustalane na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów."

Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie postanowienia Wojewody oraz Prezydenta Miasta Nowego Sącza w całości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W zakreślonym terminie nie wszystkie strony zajęły stanowisko, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie trzeba zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Małopolskiego, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Nowego Sącza o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości składające się z działek nr [...], nr [...] i nr [...], które zostały włączone w granice działki nr [...]. Podstawą ustalenia odszkodowania, według treści wniosku miał być art. 129 ust. 5 pkt. 3) u.g.n.

Organy odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że już na podstawie treści wniosku strony z dnia 9 marca 2022 r. o ustalenie odszkodowania za wskazane parcele, złożonego na podstawie przepisu procesowego art. 129 ust. 5 pkt 3) u.g.n. oraz załączonej do niego decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 4 stycznia 2022 r. organ mógł stwierdzić oczywisty brak podstaw do wszczęcia postępowania.

Stanowisko organów jest trafne.

Organy na skutek złożonego przez skarżącego wniosku ograniczyły się jedynie do zbadania, czy stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

Podkreślić trzeba, że złożony do organu wniosek o odszkodowanie nie wskazywał na podstawę prawną do ustalenia tego odszkodowania. Podstawy takiej nie stanowi powołany we wniosku art. 129 ust. 5 pkt. 3) u.g.n., zgodnie z którym Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Norma ta nie jest samodzielną podstawą dla ustalenia odszkodowania, lecz odsyła do innych przepisów, które dopiero stanowią taką podstawę. Przepis art. 129 ust. 5 pkt. 3) u.g.n. ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi zatem wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2020 roku, sygn. I OSK 1242/18).

Jak wynika jednoznacznie z treści wniosku Skarżącego z dnia 9 marca 2022 roku złożonego do Prezydenta Miasta Nowego Sącza nieruchomość należąca wcześniej do spadkodawczyni Skarżącego jest częścią działki drogowej (drogi publicznej) i stan taki trwa przynajmniej od 1988 roku. We wniosku wskazano przy tym, że wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne następuje za odszkodowaniem.

Trafne jest stanowisko Skarżącego, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem. Orzekając jednak o odszkodowaniu organy obowiązane były zweryfikować, co też uczyniły, jakie przepisy mogą stanowić podstawę dla ustalenia i wypłaty tego odszkodowania.

W niniejszej sprawie do utraty własności nieruchomości przez spadkobierczynię Skarżącego doszło oparciu o art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Stosownie natomiast do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Niezłożenie zatem wniosku o odszkodowanie w terminie do dnia 31 grudnia 2005 roku, powoduje że wywłaszczony traci uprawnienie do domagania się odszkodowania.

Nie budzi natomiast wątpliwości, że wniosek został złożony po tej już dacie, zatem w świetle powołanego art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, roszczenie Skarżącego o odszkodowanie już wygasło. To natomiast stanowiło podstawę w myśl art. 61a §1 K.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie jest zatem trafne.

Bez znaczenia dla sprawy ustalenia odszkodowania są kwestie związane ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 18 listopada 2013 roku. Decyzja Wojewody nie stanowi bowiem podstawy do ustalenia odszkodowania, lecz stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowi jedynie podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne.

Nie jest trafne stanowisko Skarżącego, że z decyzji Ministra z dnia 4 stycznia 2022 roku wynika, że do utraty własności nieruchomości przez Skarżącą doszło w innym trybie niż w oparciu o art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Minister zwrócił uwagę (co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia 18 listopada 2013 roku), na co wskazał także Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu, na istniejące rozbieżności między danymi zapisanymi w księdze wieczystej nr [...] z danymi w ewidencji gruntów i budynków. Przy czym jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] w N. była w dniu 31 grudnia 1998 roku pani S. O. spadkodawczyni Skarżącego, co potwierdza, że do wywłaszczenia doszło na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W niniejszej sprawie organy nie prowadziły zatem postępowania administracyjnego, lecz ze wskazanych powyżej przyczyn odmówiły jego wszczęcia. Wbrew zatem treści podnoszonych w skardze zarzutów postępowanie nie zostało wszczęte. Nie świadczy o wszczęciu postępowania "formalny jak i materialny zakres rozważań Wojewody, a wcześniej Prezydenta" (por. s. 8 skargi) w uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia. Wbrew stanowisku zawartym w skardze uzasadnienie postanowienia koncentruje się wyłącznie na wątkach, które stanowią o tym, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. postępowanie "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt. 3) u.g.n. poprzez przeniesienie na skarżącego obowiązku wskazania podstawy prawnej oraz wykazania przesłanek do ustalenia odszkodowania. Ta podstawa – jak wskazano powyżej – została ustalona trafnie przez organy. W pełni słuszni jest pogląd, że za pomocą zmian w ewidencji gruntów w zakresie tytułów prawnych do konkretnych działek nie można dochodzić i udowadniać praw właściciela. Nie budzi również wątpliwości treść księgi wieczystej nr [...], zgodnie którą właścicielem nieruchomości składającej się z parcel nr [...], [...] i [...] obr. [...] w N. była w dniu 31 grudnia 1998 roku pani S. O. spadkodawczyni Skarżącego. Nie budzi także wątpliwości (co potwierdza także i sam Skarżący), że powyższe parcele według stanu na dzień 31 grudnia 1998 roku były zajęte pod drogę publiczną. To natomiast potwierdza, że do wywłaszczenia doszło z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Trafnie zatem organy wskazały, że w takich okolicznościach podstawę ustalenia odszkodowania stanowi art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, zgodnie z którym odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Niezłożenie zatem przez Skarżącego (lub jego spadkodawczynię) wniosku o odszkodowanie w terminie do dnia 31 grudnia 2005 roku, powoduje że wywłaszczony traci uprawnienie do domagania się odszkodowania, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.