Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 20/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83b ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 134.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. D. (dalej jako strona, ubezpieczony, przedsiębiorca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie ZUS) z [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z nadesłanych wraz ze skargą akt organu wynika, że skarżący wnioskiem z 3 kwietnia 2020 r. zwrócił się o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. W części II zaznaczył pkt 1: za osoby ubezpieczone, oraz 2: za siebie jako prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą.

Organ pismem z 27 maja 2020 r. poinformował stronę o konieczności złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, zawierającego wskazanie, że skarżący zwraca się o zwolnienie za siebie, jako osobę wpłacającą składki wyłącznie za siebie.

Następnie ZUS decyzją z [.1.] r. nr [.1.] odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.: - za osoby ubezpieczone na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Solidarnościowy; - na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne.

Organ w uzasadnieniu uznał, że w wymaganym terminie 14 dni od daty otrzymania pisma poprawny wniosek nie został złożony. Wnioskodawca błędnie wskazał siebie jako płatnika składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych oraz na własne obowiązkowe ubezpieczenia. W związku z powyższym stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia jednocześnie z opłacenia należności z tytułu składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych oraz na własne ubezpieczenia obowiązkowe za okres od marca do maja 2020 r..

Na skutek kolejnego wniosku skarżącego z 11 maja 2020 r. (na pieczęci wpływu do organu widnieje 22.06.2020 r.) o zwolnienie z opłacenia ww. należności za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r., jako opłacającego składki wyłącznie za siebie, ZUS wydał [.2.] r. decyzje o odmowie prawa do zwolnienia. Do akt sprawy organ dołączył decyzje nr: [.2.] (składki za kwiecień 2020 r.) i [.3.] (składki za maj 2020 r.).

Decyzje doręczono pełnoletniemu domownikowi 16 września 2020 r. za pośrednictwem operatora pocztowego. Na potwierdzeniu odbioru wskazano, że doręczano decyzje o nr "[.....]".

Skarżący pismem z 30.09.2020 r. (data wpływu 1.10.2020 r. bez adnotacji na prezentacie organu) zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał nr spraw: [.2.] i [.3.]. Uznał decyzje za bardzo krzywdzące i podał, że jak najszybciej dośle dokumenty rozliczeniowe.

Decyzją z [...] r. nr [...] ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.. Powołał w sentencji art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej u.s.r.z.z.).

Powołując art. 129 § 2 k.p.a. ZUS w uzasadnieniu podał, że decyzje z [.2.] r. zostały doręczone za pośrednictwem operatora pocztowego 16 września 2020 r., a zatem zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rozpoczął się 17 września 2020 r., i skończył z upływem 30 września 2020 r.. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacania składek za kwiecień i maj 2020 r. został złożony w placówce ZUS Oddział w [...] 1 października 2020 r..

W skardze skierowanej do tut. Sądu ubezpieczony ocenił decyzję z [...] r. jako równoznaczną z odmową prawa do zwolnienia. Podał, że okres pandemii w dużej mierze przyczynił się do pogorszenia jego sytuacji finansowej. Zwolnienie z opłacania składek pomaga zachować płynność finansową firmy. Nie zgodził się z organem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie wpłynął do ZUS po terminie. Wniosek wrzucił 30.09.2020 r. do skrzynki umieszczonej w ZUS O/[...] w związku z czym termin został zachowany.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień i maj 2020 r., został złożony w placówce ZUS O/[...] 1 października 2020 r. poprzez pozostawienie w skrzynce podawczej przy głównym wejściu.

Skarga, wniesiona za pośrednictwem organu, została przekierowana do WSA w Warszawie (karty nr 4-6 akt sądowych).

Postanowieniem z 27 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2907/20 WSA w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości tut. Sądowi.

Po sądowym wezwaniu z 21 stycznia 2022 r. skarżący w piśmie z 27 stycznia 2022 r. (data nadania) oświadczył, że nie posiada możliwości technicznych aby uczestniczyć w rozprawie (k. 40, 47).

Na podstawie zarządzeń z 24 marca i 6 kwietnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Olsztynie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k. 49, 50).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień i maj 2020 r. został złożony w placówce ZUS O/[...] w dniu 01.10.2020 r. poprzez pozostawienie w skrzynce podawczej przy głównym wejściu. To twierdzenie ZUS jest gołosłowne. ZUS nie podważył bowiem stanowiska skarżącego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień i maj 2020 wrzucił do skrzynki umieszczonej w ZUS O/[...] w dniu 30.09.2020 r.. W związku z czym wskazał, że termin został zachowany.

Stosownie do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład w tych sprawach wydaje decyzję.

Skarżący w skardze podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wrzucił do skrzynki umieszczonej w ZUS O/[...] w dniu 30.09.2020 r.. W związku z czym wskazał, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został zachowany.

W konsekwencji Sąd nie może zaakceptować stanowiska Organu w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. Skoro Organ dopuścił możliwość wniesienia odwołania poprzez jego pozostawienie w skrzynce podawczej przy głównym wejściu, to powinien zagwarantować możliwość weryfikacji tej czynności. Na przykład poprzez wykorzystanie monitoringu elektronicznego.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 ww. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Powołany powyżej przepis art. 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym, tj. sprawdzenia, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został złożony w przepisanym prawem terminie. Wniesienie odwołania, w sytuacji gdy stronie postępowania nie przysługuje żaden środek zaskarżenia skutkuje wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Natomiast stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego.

Podkreślenia także wymaga, że postanowienie podejmowane na podstawie art. 134 k.p.a. jest rozstrzygnięciem wstępnym formalnym, co oznacza, iż w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w powołanym przepisie organ administracji nie jest uprawniony do merytorycznego rozpatrywania sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W sprawie należy przyjąć, że skarżący pismem z 30.09.2020 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak jest podstaw do przyjęcia, jak to uczynił Organ, że pismo wpłynęło do ZUS 1.10.2020 r.. Na tę okoliczność Organ nie przedstawił bowiem wiarygodnego dowodu.