Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2029/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 i 2  w zw. z art. 161 par. 1 pkt 3 art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wójta Gminy U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 118/12 w sprawie ze skargi M.W. na bezczynność Wójta Gminy U. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 118/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi M.W. na bezczynność Wójta Gminy U. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie umorzył postępowanie w sprawie bezczynności (pkt 1 wyroku), stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy U. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), wymierzył Wójtowi Gminy U. grzywnę w kwocie 1000 zł (jeden tysiąc złotych) (pkt 3).

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 15 listopada 2012 r. M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wójta Gminy U. w prowadzeniu postępowania administracyjnego o sygn. [...], a po stwierdzeniu nieważności decyzji, postępowania prowadzonego pod sygn. [...] w przedmiocie nakazania wykonania na działce nr [...] urządzeń zapobiegających szkodom. Szkody polegały na zmianie stanu wody na gruncie i mają wpływ na grunty sąsiednie.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy U. do merytorycznego zakończenia postępowania, stwierdzenia że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o nałożenie na Wójta Gminy U. grzywny. W uzasadnieniu skargi zarzuciła Wójtowi rażące naruszenie terminów do załatwiania sprawy i podejmowanie przez niego czynności pozorowanych lub zbędnych, prowadzących do nieuzasadnionego przedłużenia załatwiania sprawy. Podała, że wniosek o wszczęcie postępowania złożyła w dniu [...] listopada 2010r., natomiast organ zawiadomił właścicieli działki nr [...] o wszczęciu postępowania dopiero w dniu [...] kwietnia 2011r. Postępowanie zakończono wydaniem decyzji nakazowej przez Wójta Gminy U. z dnia [...] maja 2011r. nr [...] skierowanej do właścicieli działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku - decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...], stwierdziło nieważność decyzji nr [...]. Po stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Wójt w dniu [...] lipca 2012r., a więc po upływie roku, z urzędu wszczął postępowanie dotyczące m.in. działki nr [...], które na dzień wniesienia skargi nie zostało zakończone. Od dnia [...] lipca 2012r. organ nie dokonał żadnych czynności w sprawie. Skarżąca podniosła, że już od czerwca 2010r. informowała Wójta o zalewaniu i podtapianiu jej gospodarstwa rolnego przez nowowybudowane osiedle domów jednorodzinnych, jednak Wójt przez wiele miesięcy nie podejmował działań w kwestii uregulowania zaburzonych stosunków wodnych na gruntach rolnych. Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie organ w sposób rażący nie dopełnił swoich obowiązków określonych w art. 35 i 36 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy U. uznał skargę za zasadną. Organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie i stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 35 i 36 kpa oraz określił, że termin zakończenia postępowania w sprawie [...] nastąpi do dnia [...] stycznia 2013r. i wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na uznanie skargi.

Przy piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wójt Gminy U. załączył decyzję kończącą postępowanie administracyjne prowadzone pod sygnaturą [...], na które skarżąca wniosła skargę do Sądu w przedmiocie bezczynności Wójta. Powołując się na powyższe organ wniósł o umorzenie postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2013 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, powołując się m.in. na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których stwierdzono, że art. 149 § 1 p.p.s.a. ustanawia niezależne od siebie przesłanki, które stanowią odrębną podstawę orzekania dotyczącą zobowiązania organu do wydania aktu i odrębną podstawę orzekania-stwierdzenia rażącego charakteru przewlekłości (bezczynności), podniosła, że brak zobowiązania organu do wydania aktu, nie wyklucza orzekania w przedmiocie rażącego charakteru przewlekłości (bezczynności).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że z akt administracyjnych nadesłanych przez organ wynika, że skarżąca w dniu [...] stycznia 2012 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazując, że domaga się wyznaczenia Wójtowi Gminy U. terminu załatwienia sprawy dotyczącej zalewania jej działki, prowadzonej przez organ po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...]. Zatem Sąd ten uznał, że skarżąca wyczerpała tryb z art. 37 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się wydania rozstrzygnięcia w sprawie wydania przez Wójta Gminy U. decyzji dotyczącej nakazania przywrócenia właściwych stosunków wodnych na działce nr [...] lub wykonania na nieruchomości urządzeń zapobiegającym szkodom polegającym na zalewaniu terenów sąsiednich prowadzonej przez Wójta Gminy U. pod aktualnym numerem [...]. W dniu [...] marca 2013r. Wójt Gminy U. wydał decyzję w sprawie [...], dotyczącą m.in. działki nr [...].

Sąd I instancji wyjaśnił, że o stanie bezczynności organu w sprawie administracyjnej świadczy brak jej rozstrzygnięcia w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a. Przyjmując, że sprawa ma charakter skomplikowany, to i tak termin wskazany w art. 35 został znacznie przekroczony. Sąd ten uznał, że Wójt Gminy pozostawał w niniejszej sprawie w bezczynności.

Sąd stwierdził, że z uwagi na to, że bezczynność Wójta Gminy U. ustała wraz z wydaniem ww. decyzji z dnia [...] marca 2013r., postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wraz z wyznaczeniem terminu stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd wskazał następnie, że wydanie przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, nie powoduje jednak, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w całości. Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2) p.p.s.a. Następnie Sąd wyjaśnił, iż z przepisu tego wynika, że rozstrzygając skargę na bezczynność sąd podjąć może trzy rozstrzygnięcia – odnośnie zobowiązania organu do dokonania czynności, odnośnie tego czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz odnośnie wymierzenia organowi grzywny. W przypadku bezprzedmiotowości nałożenia na organ zobowiązania do dokonania czynności z uwagi na jej wykonanie, sąd winien rozstrzygnąć pozostałe przewidziane w przepisie kwestie. Na poparcie tezy o możliwości orzeczenia o kwestii rażącego naruszenia prawa, mimo zakończenia stanu bezczynności organu, Sąd podał że w art. 54 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, iż organ, którego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, uwzględniając skargę w zakresie swojej właściwości, stwierdza jednocześnie czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W tym wypadku wydanie aktu i ustanie stanu bezczynności nie powoduje braku konieczności orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji analogicznie oceniać trzeba sytuację unormowaną w art. 149 p.p.s.a.

Zatem zdaniem Sądu pierwszej instancji wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi do sądu, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.ps.a., w zakresie orzekania czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Z przepisów art. 12 i art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika, że Wójt Gminy U. winien rozpoznać wniosek skarżącej w ciągu miesiąca od dnia otrzymania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] sierpnia 2011r., uwzględniając złożony charakter sprawy, termin ten mógł zostać przesunięty do końca miesiąca listopada 2011r. Tymczasem jedynie pierwsze czynności w sprawie organ podjął niezwłocznie, tj. w dniu [...] października 2011r. (przeprowadzenie przeglądu nieruchomości). Następnie w lutym 2012r. została sporządzona opinia geotechniczna, przy czym z akt sprawy nie wynika kiedy zlecono jej wykonanie. Według oświadczenia organu zawartego w piśmie skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2012r. zlecenia dokonano dopiero w dniu [...] lutego 2012r., a więc po kilku miesiącach bezczynności organu w sprawie. Od lutego 2012r. organ pozostawał bezczynny, gdyż z przedstawionego wyżej stanu faktycznego wynika, że żadne czynności mające na celu załatwienie sprawy nie były podejmowane do listopada 2012r. a nie występowały żadne okoliczności uzasadniające wstrzymywanie biegu postępowania, zaś organ zaniechał zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie w trybie art. 36 k.p.a. i nie wskazał nowego terminu jej załatwienia do miesiąca grudnia 2012r.

Sąd I instancji mając na uwadze powyższe okoliczności i działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., uznał, że bezczynność Wójta Gminy U. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ opisana powyżej bezczynność organu narusza w sposób rażący art. 12 i art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Ponadto powyższe zostało przyznane przez organ w jego odpowiedzi na skargę. Poczynione przez Sąd ustalenia skutkowały wymierzeniem organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w kwocie 1000 zł. Sąd uznał, że grzywna w tym wymiarze spełni funkcję zarówno represyjną, jak i prewencyjną.

W skardze kasacyjnej Wójt Gminy U. zaskarżył powyższy wyrok w części i zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie :

- art. 149 § 1 i 2 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a. (tj. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zmianami) poprzez jego zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - umorzenie postępowania z jednoczesnym wymierzeniem stronie grzywny,

- art. 149 § 1 i 2 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie sądowe ze względu na jego bezprzedmiotowość podlegało w całości umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i orzeczenie pomimo umorzenia postępowania, że bezczynność Wójta Gminy U. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 269 § 1 p.p.s.a. przez wyrażenie poglądu sprzecznego z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 roku, sygn. akt I OP 6/2008 i zaniechanie wystąpienia z pytaniem prawnym do powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części tj. rozstrzygnięcia w pkt 2 i 3 wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 1 października 2013 r. Wójt Gminy U. wskazał, że skarga na bezczynność organu złożona przez M. W. dnia 15 listopada 2012 r., inicjująca niniejsze postępowanie, winna podlegać odrzuceniu a postępowanie powinno zostać umorzone. Powyższe wynika z faktu, iż M. W. złożyła skargę na bezczynność organu w sprawie dotyczącej nakazania wykonania na działce [...] urządzeń zapobiegających szkodom, polegającym na zmianie stanu wody na gruncie mającej wpływ na grunty sąsiednie, podczas gdy sprawa ta została rozstrzygnięta w prawomocnie zakończonym postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą II SAB/GD 30/12 oraz II OSK 489/13. Ponadto w piśmie tym wskazano, że z opinii biegłego melioranta (wraz z pismem uzupełniającym z dnia 10 września 2013 r.) wynika, że M. W. sama przyczyniła się do zaistniałej na jej działce sytuacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że wbrew wywodom skarżącego kasacyjnie nie było i nie ma podstaw do odrzucenia skargi przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 58 § 1 pkt. 4 p.p.s.a i przez Sąd kasacyjny na podstawie art. 189 p.p.s.a. Sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Wójta Gminy U. o sygn. akt II SAB/Gd 30/12 i II OSK 489/13 dotyczyły innego przedmiotu, bowiem w tych sprawach, żądanie dotyczyło sprawy w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie tj. działce nr [...] prowadzonej przez Wójta Gminy U. pod sygn. [...], natomiast niniejsza sprawa dotyczy bezczynności tego organu ale w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie na działce nr [...] należącej do innej osoby i prowadzonej przez ten organ pod inną sygnatura tj. [...]. Dlatego nie można uznać, że niniejsza sprawa została rozstrzygnięta już uprzednio.

Skarga kasacyjna sprowadza się do zanegowania stanowiska Sądu o możliwości merytorycznego orzekania - po umorzeniu postępowania w sprawie bezczynności organu - o tym czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Przy czym kasator uważa, że Sąd dodatkowo wyraził pogląd sprzeczny z wyrażonym w uchwale I OPS 6/2008 nie występując z pytaniem prawnym do powiększonego składu NSA. Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie bezczynności i orzekł, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył Wójtowi grzywnę.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego zaprezentowane w zaskarżonym wyroku przez Sąd Wojewódzki stanowisko jest prawidłowe, albowiem uwzględnia pełną treść art. 149 p.p.s.a. po jego zmianach. Wykładnia i zastosowanie art. 149 p.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami: 1) z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.), 2) z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz 3) z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). Ratio legis tych zmian było rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Wprowadzenie tych zmian pozostaje w ścisłym związku z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie przeciwdziałania przewlekłemu prowadzeniu postępowań administracyjnych i rekompensowania szkód wynikających z tego tytułu. Prawidłowa wykładnia art. 149 p.p.s.a. nie może zostać przeprowadzona w oderwaniu od celów tych zmian.

Przede wszystkim należy podnieść, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienie skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. W tym też zakresie, z uwagi na zmianę stanu prawnego, nie można powoływać się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. Stanowisko przyjęte w tej uchwale może być nadal aktualne w kwestii dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, albowiem tylko w tym przedmiocie, z uwagi na wydanie decyzji, postępowanie może stać się bezprzedmiotowe. Trzeba mieć tez na uwadze, to że uchwała ta była podjęta w stanie prawnym w którym art. 149 p.p.s.a. nie regulował kwestii orzekania przez sąd o tym czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzania organowi grzywny.

Odmienna od przedstawionej wyżej wykładnia art. 149 p.p.s.a prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 417¹ § 3 K.c., za szkodę, której źródłem jest niewydanie orzeczenia lub decyzji, a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 417¹ § 3 K.c. określa odpowiedzialność władzy publicznej za szkody, których źródłem są zaniechania dotyczące wydania aktów indywidualnych o charakterze władczym, czyli za szkody spowodowane takim działaniem, jeżeli jest to niezgodne z prawem i zostało stwierdzone we właściwym postępowaniu sądowym albo administracyjnym. Ustawodawca uregulował właściwe tryby dla stwierdzenia niezgodności z prawem zachowań organów władzy publicznej polegające na naruszeniu obowiązku wydania orzeczenia lub decyzji. Tym samym brak orzeczenia w zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. uniemożliwia stronie dochodzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego.

W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego.

Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że także w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyżej przedstawione stanowisko jest obecnie dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (patrz np. Wyrok NSA z 5 maja 2012r. sygn. akt II OSK 1031/12 i postanowienie NSA z 26 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1360/12).

Nie można podzielić stanowiska przeciwnego wyrażonego w skardze kasacyjnej i w powołanym w niej orzecznictwie sądowym m.in. w postanowieniu NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1291/12 i w postanowieniu II OSK 2388/11 oraz I OSK 1799/10 według którego, w przypadku gdy akt został przez organ wydany przed dniem orzekania przez sąd w kwestii przewlekłości, nie jest możliwe uwzględnienie skargi na przewlekłość, ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bowiem nie jest ono aprobowane w aktualnym dominującym orzecznictwie NSA.

Konkludując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, że prawidłowe rozpoznanie skargi na bezczynność Wójta Gminy U. będącej przedmiotem niniejszej sprawy wymagało rozstrzygnięcia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia kwestii wymierzenia organowi grzywny. Zatem Sąd pierwszej instancji umarzając postępowanie sądowe jedynie w sprawie bezczynności postąpił prawidłowo. Dlatego nie można zarzucić temuż Sądowi naruszenia przepisów art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a, art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 269 § 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.