Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 225/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1, art. 172, art. 178 ust. 1, art. 187 ust. , art. 182 ust. 6, art. 184 ust. 1, art. 185 ust. 5, art. 187, art. 193 ust. 1, art. 217 ust. 1 i 2, art. 218 ust. 1, art. 219 ust. 1 i 2, art. 220, art. 268 ust. 1 i 2, art. 273
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 3 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 roku sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w P. z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 225/11

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (Nr [...]; znak [...]) Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 173 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 187 pkt 2 w zw. z art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) [dalej ustawa o Służbie Więziennej] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu karnego w P. z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z załączonych akt administracyjnych wynika, że w dniu 23 lipca 2010 roku R. R., funkcjonariusz w służbie stałej w Zakładzie Karnym w P., złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni 37,95 m² , nabytego w dniu 8 lipca 2010 r.

Zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Karnego w P. poinformował R. R., że jego wniosek zostanie rozpoznany po otrzymaniu środków finansowych przeznaczonych na pomoc mieszkaniową funkcjonariuszy.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zakładu Karnego w P. odmówił przyznania ww. świadczenia, argumentując, iż R. R. nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego określonych w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej . W chwili złożenia wniosku był już bowiem w posiadaniu lokalu mieszkalnego, na zakup którego miałaby być przeznaczona wnioskowana pomoc, a zatem miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. R. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożył w lipcu 2010 r., jeszcze pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, które – jak stwierdził – "do przyznania ulgi wymagały nabycia lokalu mieszkalnego". W ocenie odwołującego, brak środków finansowych nie mógł być przyczyna przewlekłości w załatwieniu jego wniosku, a w każdym razie rodzić ujemnych dla niego skutków.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na przepis art. 268 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wskazał, iż postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego na remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761 ze zm.), wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 79, poz. 523) są prowadzone na podstawie przepisów nowej ustawy. W myśl art. 184 ustawy o Służbie Więziennej z 9 kwietnia 2010 r., funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Ocena uprawnienia do uzyskania świadczenia jest dokonywana na dzień wszczęcia postępowania, tj. na dzień złożenia wniosku przez funkcjonariusza.

W ocenie organu odwoławczego, R. R. w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 23 lipca 2010 r. nie spełniał powyższych warunków. Miał bowiem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie przysługiwało mu prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym również prawo do uzyskania pomocy na zakup lokalu mieszkalnego.

Ponadto organ powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt OPS 7/08, która w jego ocenie zachowuje aktualność na gruncie nowej ustawy o Służbie Więziennej. Organ wskazał, iż w powyższej uchwale NSA stwierdził, że pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu, lecz na wniosek funkcjonariusza. Dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. Kwestia, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania takiego świadczenia może być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia lokalu. Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do pomocy finansowej powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo iż co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu istniejącego w dniu wydania decyzji. Realizacja omawianego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz, występując o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania. Fakt nabycia domu (lokalu) mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, nawet wówczas gdy przed takim nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki do przydziału lokalu mieszkalnego, może być powodem wygaśnięcia uprawnień funkcjonariusza do omawianej pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada już dom (lokal) o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. R. zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 35, art. 36, art. 75 i art. 77 k.p.a. oraz art. 173, art. 184, art. 187 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z tym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzając ej ją decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organy obu instancji błędnie uznały, że zakup mieszkania stanowi negatywną przesłankę powodującą utratę prawa do uzyskania pomocy finansowej. Wskazywał w tym zakresie, iż informował organy, że stan techniczny zakupionego mieszkania nie pozwalał na zamieszkanie nim, gdyż wymagało ono kompleksowego remontu, a w tym czasie – do końca października 2010 r. - zamieszkiwał u teściów. Podał, że informował Zakład Karny o trwających pracach remontowych i potrzebie udzielenia mu pomocy finansowej, ponieważ nie jest w stanie zamieszkać w niniejszym mieszkaniu przed zakończeniem tych prac. Z informacji jaką otrzymał wynikało, że nie musi składać raportu o trwającym remoncie i niezamieszkiwaniu w mieszkaniu, gdyż nie jest to warunkiem koniecznym do udzielenia pomocy finansowej i nie ma wpływu na rozpatrzenie wniosku. Zarzucił, że organ wydający decyzję błędnie uznał, że zakup mieszkania stanowi negatywną przesłankę powodującą utratę prawa do uzyskania pomocy finansowej, twierdząc, że funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie zażądał oświadczenia od funkcjonariusza, co do faktu zamieszkania w zakupionym lokalu. Podniósł, że organy nie ustaliły i nie rozważyły wyczerpująco okoliczności sprawy, gdyż zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego co do remontu prowadzonego w zakupionym lokalu , co stanowi naruszenie art.art. 6-9, 35, 36, 75 i 77 k.p.a. Podkreślał, że w czasie rozpatrywania wniosku był właścicielem, ale nie był faktycznym posiadaczem, gdyż nie zamieszkiwał w zakupionym lokalu, nie miał więc wówczas zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych Wskazywał też, że nagłe odejście od praktyki ukształtowanej pod rządami starej ustawy, polegającej na uzyskiwaniu wcześniej lokalu mieszkalnego i załączaniu do wniosku wraz z aktem notarialnym umowy kredytu, narusza zasadę zaufania do organów państwa oraz zasadę udzielania informacji ( art. 9 k.p.a.)

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe rozstrzygnięciu i argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało w dniu 23 lipca 2010 r. na wniosek skarżącego, kiedy obowiązywała jeszcze ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. ( Dz. U. z 2002 Nr 207, poz. 1761 ze zm.), ponieważ jednak w dniu 13 sierpnia 2010r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523) [dalej ustawa o Służbie Więziennej z 2010 r.], przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego miały zastosowanie przepisy nowej ustawy i trafnie decyzja organu I i II instancji zostały wydane w oparciu jej przepisy.

Przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy odniesienia wymaga kwestia właściwości sądu administracyjnego do rozpatrywania wniesionej skargi w kontekście przepisów nowej ustawy - regulacji zawartych w rozdziale 20 tej ustawy – "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego".

W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się bowiem pogląd, że w świetle przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523), spory dotyczące równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego czy równoważnika za remont zajmowanego lokalu powinien rozpatrywać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Stanowisko takie wyrażone zostało np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011r. III SA/Gd 27/11, z dnia 17 marca 2011 r. III SA/Gd 64/11 , czy wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2011 r. II SA/Ol 99/11 i II SA/Ol 100/11. We wskazanych sprawach Sąd uznawał, że sprawa dotycząca równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu jest sprawą ze stosunku służbowego wymienioną w art. 217 ust. 2 ustawy. Skoro jednak nie została ona wymieniona w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ustawy, należy uznać, że ustawa nie przewidziała rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w formie decyzji, a spór w takiej sprawie powinien rozpatrywać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zgodnie z art. 220 ustawy. Wydaje się , że pogląd ten miałby zastosowanie także w odniesieniu do sporów dotyczących uzyskania pomocy finansowej na zakup lokalu ( art. 184 ust. 1 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w obecnym składzie nie podziela powyżej przedstawionego poglądu. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą skargę, przepisy ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. nie wyłączyły właściwości sądu administracyjnego w tej sprawie. Uprawnienie funkcjonariusza SW w służbie stałej do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu i przesłanki jej przyznania wynikają z art. 184 ust. 1 ustawy. Przepis ten zamieszczony jest w rozdziale 18 ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy", podobnie jak przepis dotyczący prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( art. 178 ust. 1) . W rozdziale tym kompleksowo określony został zakres uprawnień funkcjonariuszy SW do lokalu mieszkalnego i formy realizacji tego prawa.

W ustawie o Służbie Więziennej z 2010 r. w osobnym rozdziale ( 20) określono zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego. Zamieszczony w tym rozdziale jako pierwszy art. 217 ust. 2 definiuje pojęcie "spraw ze stosunku służbowego". Zgodnie z tym przepisem, przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.

Przełożony funkcjonariusza SW, co do zasady, sprawy ze stosunku służbowego, rozstrzyga w formie pisemnej. Wynika to wprost z art. 217 ust. 1 ustawy, Jednakże w ramach formy pisemnej ustawodawca w niektórych sprawach ze stosunku służbowego przewidział ich załatwienie w trybie postępowania administracyjnego i tym samym kontrolę sądu administracyjnego ( art. 218 ust. 1). Niektóre ze spraw ( sprawy wynikające z podległości służbowej i stwierdzenie wygaśnięcia stosunku służbowego – art. 219 ust. 1 i 2 ) w ogóle zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. Spory zaś o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.

Do tej ostatniej wymienionej grupy spraw, jak wynika z uzasadnień wskazanych wyżej orzeczeń, miałyby zostać zaliczone spory o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu, równoważnika za remont lokalu czy pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.

Z taką wykładnią art. 217 ust. 1 w zw. z art.184 ust. 1 i w zw. art. 220 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. nie można się zgodzić. Zacytowany wyżej art. 217 ust. 2 ustawy wśród spraw ze stosunku służbowego wymienia: przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego.

Świadczenia pieniężne przysługujące funkcjonariuszom wymienione zostały w odrębnym rozdziale (19) zatytułowanym "Świadczenia funkcjonariuszy". Ustawodawca wymienia je enumeratywnie w art. 193 ust. 1 i są to: zasiłek na zagospodarowanie, zwrot kosztów przejazdu, nagrody roczne i uznaniowe oraz zapomogi, nagrody jubileuszowe oraz dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe. Wyliczenie to niewątpliwie nie obejmuje takich świadczeń jak wypłacany funkcjonariuszom SW równoważnik z tytułu braku lokalu, równoważnik za remont lokalu, czy pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego W ocenie Sądu, skoro ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w ustawie pojęcie świadczeń pieniężnych, poświęcając im osobny rozdział, a w innym odrębnym rozdziale uregulował świadczenia związane z realizacją prawa do lokalu, brak podstaw aby sprawy o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego traktować jako sprawy o przyznawanie świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r.

Za taką wykładnią art. 217 ust. 2 ustawy przemawia także brzmienie art. 268 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. Przepis ten jest wprawdzie przepisem przejściowym ale jego redakcja ma istotne znaczenie dla zrozumienia treści art. 217 ust. 2.

W myśl art. 268 ust. 1 ustawy, sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2 prowadzone na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, a więc starej ustawy o Służbie Więziennej z 26 kwietnia 1996 r., wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie niniejszej ustawy.

W świetle art. 268 ust. 2 ustawy postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy.

Uwzględniając brzmienie przytoczonego przepisu należy zauważyć, że gdyby w pojęciu "sprawa ze stosunku służbowego" na gruncie nowej ustawy o Służbie Więziennej mieściło się pojęcie "sprawy przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu" czy "sprawy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego" nie byłoby uzasadnienia dla wydzielenia przez ustawodawcę tej ostatniej grupy spraw do odrębnej regulacji w ust. 2.art. 268.

Dodatkowo wskazać należy, że w wielu przypadkach w rozdziale 20 "Mieszkania funkcjonariuszy" ustawodawca wprost przewiduje, że organ podejmuje swoje działania w formie decyzji administracyjnej. W myśl art. 172 i 175 ust.1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej lokal mieszkalny przydziela się decyzją administracyjną. Decyzję administracyjną wydaje się także w przypadku orzekania o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu i równoważnika za remont lokalu ( art. 181 ust. 1, art. 182 ust. 6 ustawy). Wprawdzie forma decyzji administracyjnej nie została w ustawie wprost przewidziana dla rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, ale w art. 185 ust 3 zawarta została delegacja dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu postępowania w zakresie przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej /.../. W dniu 29 lipca 2010 r. Minister wydał rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 147, poz.986), które w § 3 ust 1 przewiduje formę decyzji przy określaniu wysokości rat i terminu wypłat świadczenia. Podobna sytuacja dotyczy równoważnika, o którym mowa w art. 178 ust. 1 ustawy, oraz sposobu zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego, gdzie również w dniu 19 lipca 2010 r. Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania ( Dz. U. Nr 137, poz. 920), w którym w § 3 ust. 2 wskazał decyzję jako formę rozstrzygnięcia.

Należy więc uznać, że sprawy dotyczące przyznania funkcjonariuszowi SW pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy załatwiane są w formie decyzji i przysługuje od nich odwołanie a następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie treść przepisu art. 268 ust 1 i 2 oraz uregulowań prawnych zawartych w rozdziale 18 ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy" wskazuje na tryb administracyjny załatwiania tego rodzaju spraw, uregulowany odrębnie w tym rozdziale. Definicja pojęcia "spraw ze stosunku służbowego " wynikająca z art. 217 ust. 2 ustawy w związku z art. 193 ustawy oraz rozróżnieniem spraw ze stosunku służbowego od spraw "mieszkaniowych" w przepisie przejściowym - art. 268 ust. 1 i ust. 2, uzasadnia kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania spraw uregulowanych w rozdziale 18 ustawy o Służbie Więziennej z 2010r. Sprawy te nie są sprawami, o których mowa w art. 217 § 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r., a należą one do odrębnej grupy spraw, w której właściwość sądu administracyjnego nie została wyłączona.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że kwestią sporną w sprawie jest odmowa przyznania R. R. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organy administracji uznały, że pomoc taka nie przysługuje, gdyż w dniu złożenia wniosku ( 23.07.2010 r.) o przyznanie tej pomocy skarżący nie spełniał warunków do jej uzyskania, gdyż już od 8 lipca 2010 r. (data zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego) przysługiwało mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Ponieważ lokal spełniał przysługującą funkcjonariuszowi powierzchnię mieszkalną dla trzech osób i był położony w miejscowości pobliskiej dla miejscowości pełnienia służby organy stanęły na stanowisku, że funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Stosownie do treści art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej – funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.

Oznacza to, że treść art. 184 ust. 1 ustawy musi być rozpatrywana łącznie z art. 172, który określa okoliczności, jakie winien uwzględnić organ przydzielając funkcjonariuszowi lokal mieszkalny decyzją administracyjną oraz łącznie z art. 187, który określa negatywne przesłanki przydziału lokalu.

Zgodnie z art. 187 ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:

1/ w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;

2/ posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;

3/ którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;

4/ w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.

W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest to, czy skarżący w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy posiadał w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 187 pkt 2

Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. OPS 7/08 , która zachowała w znacznej części aktualność, kwestia, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia może być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia domu ( lokalu). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że nabycie domu ( lokalu ) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Trudno też mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy stanie surowym. Decydujące znaczenie ma bowiem sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia , a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej z uwzględnieniem przysługującej mu normy powierzchni mieszkalnej.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt nabycia przez skarżącego własności lokalu mieszkalnego przed datą złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Z treści aktu notarialnego wynika też, że wydanie lokalu miało nastąpić w terminie 10 dni roboczych od podpisania aktu . Organy nie ustaliły natomiast, czy mieszkanie w dniu zakupu z uwagi na jego stan techniczny nadawało się do zamieszkania, tak aby można było mówić o faktycznym, a nie jedynie formalnym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza. Okoliczności te nie były przedmiotem żadnych ustaleń, co słusznie podniósł w skardze R. R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania , szczególnie art. 7, 8, 9, 75 i 77§ 1 k.p.a. w sytuacji, gdy obowiązkiem organu było ustalenie tej okoliczności. Tymczasem w skardze skarżący podnosi, że zakupione przez niego mieszkanie nie nadawało bez remontu do zamieszkania i mógł się do niego wprowadzić dopiero pod koniec października 2010 r. i przedstawia na tę okoliczność potwierdzenie zameldowania na pobyt stały, umowę na dostarczanie energii, rachunki za prace remontowe i oświadczenia osób wykonujących prace remontowe. Okoliczności te winny zostać ustalone i ocenione przez organ przed ponownym podjęciem decyzji w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust.1 ustawy.

Skoro zatem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w P. wydane zostały z takim naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy tego przepisu w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

j.m.