Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 655/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 1 i par. 2, art. 38 par. 1, art. 40 par. 1 i par. 2, art. 17 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.138 §1 pkt 3 w zw. z art.137, art.144
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan (spr.) Sędziowie as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem as.sąd. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Burmistrza [...] jako następcy prawnego K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności środka odwoławczego w sprawie o wyłączenie spod egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na rzecz skarżącego kwotę [...], tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Bejgerowska /-/ G. Gorzan /-/ K. Nikodem


UZASADNIENIE

I SA/Po 655/08

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 6.03.2003r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na podstawie art.38 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968 ze zm.) - dalej określanej u.e.a. odmówił dłużnikowi K.K., na jego wniosek, wyłączenia kserokopiarki "Minolta" spod egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, przytaczając treść art.38 §1 u.e.a., że dłużnik nie ma czynnej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie zajętej rzeczy lub prawa spod egzekucji.

Uprawnioną do wystąpienia z takim wnioskiem, na podstawie tego przepisu, jest osoba trzecia - właściciel rzeczy zajętej lub prawa majątkowego, a właścicielem kserokopiarki "Minolta", którą w biurze dłużnika K. K. zajęto dnia 8.03.2002r. w postępowaniu egzekucyjnym jest R. H., co skarżący przyznał.

Od doręczonego K. K. dnia 10.03.2003r. postanowienia z dnia [...] wymieniony złożył zażalenie, w którym przyznał, iż właścicielem zajętej kserokopiarki jest R.H., ale przebywa za granicą i nie może złożyć wniosku o zwolnienie spod zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotowej rzeczy.

Postanowieniem z dnia 28.04.2003r. Dyrektor Izby Skarbowej [...] stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia, powołując art.17 §1, art.18 i art.38 §1 i 2 u.e.a. oraz art.134 i art.144 kpa.

W uzasadnieniu wskazano, że przepisy art.17 §1 i art.40 §1 u.e.a. przewidują dopuszczalność zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji administracyjnej jedynie pochodzącego od osoby, o której mowa w art.38 §1 u.e.a., czyli od osoby trzeciej. Zażalenie dłużnika na takie postanowienie nie jest dopuszczalne. Dlatego należało stwierdzić niedopuszczalność złożonego przez K. K. zażalenia.

Po złożeniu skargi na powyższe postanowienie, w której ponowiono zarzuty odwołania, jej autor K. K. zmarł dnia 19.11.2003r., postępowanie sądowe zawieszono, a po wskazaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej [...], że spadkobiercą K. K. zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Żarach z dnia 27.04.2004r. jest gmina [...], postępowanie sądowe podjęto.

Następca prawny skarżącego nie stawił się na rozprawę i nie zajął stanowiska w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi z powodów wskazanych w uzasadnieniu swego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jednak z innych powodów, niż wskazane przez jej autora.

Ustawa z dnia 17.06.1966, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954) przewiduje w art.13 - w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.11.2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 125, poz.1368) - prawo żądania przez zobowiązanego dłużnika zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych ze względu na jego ważny interes. W przepisie tym uzależnia się możliwość złożenia przez zobowiązanego takiego wniosku i jego uwzględnienia od uzyskania przez dłużnika na to zgody wierzyciela (§1). Na postanowienie wydane w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§2 art.13 u.e.a.). Zarazem w art.38 §1 wymienionej ustawy - w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.11.2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 125, poz.1368) - dla osoby nie będącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, ustawodawca przewidział prawo żądania wyłączenia spod egzekucji tej rzeczy lub prawa, co do których przedstawi lub powoła dowody na poparcie swego żądania.

Odmienne są przesłanki uzasadniające ochronę praw zobowiązanego w drodze zwolnienia spod egzekucji objętych nią dóbr i praw do niego należących (objęte wnioskiem składniki należą do zobowiązanego, za wyłączeniem ma przemawiać ważny interes), inne też są przesłanki prowadzące do ochrony praw rzeczy i dóbr osoby trzeciej, które postępowaniem egzekucyjnym zostały objęte, chociaż nie jest ono prowadzone przeciwko tej osobie. Odmiennie też ustawodawca uregulował tryb procedowania w tych sprawach w zależności od tego, kto wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem zwolnienia lub wyłączenia spod egzekucji określonych składników majątkowych. Jak już wyżej zaznaczono, gdy żądanie zgłosił zobowiązany, wówczas przepis art.13 §1 jest podstawą jego rozstrzygnięcia i na podstawie powołanego art.13 §2 u.e.a. zarówno zobowiązanemu, jak i wierzycielowi (nie będącemu organem egzekucyjnym), przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, w zależności od chronionego interesu, mianowicie w zależności od tego, czy organ egzekucyjny odmówił zwolnienia czy też zwolnił spod egzekucji objęte żądaniem rzeczy lub prawa majątkowe. Jeżeli natomiast żądanie zgłosiła osoba trzecia, o której mowa w art. 38 §1 u.e.a. wówczas ten przepis stanowi podstawę jego rozpoznania i na podstawie art.40 §1 u.e.a. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.11.2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 125, poz.1368 - art.1) - tej osobie przysługuje wyłącznie zażalenie i to na postanowienie organu w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego.

Przytoczone wyżej regulacje prawne w związku z treścią art.17 §1 u.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30.11.2001r. (Dz.U. z 2001 Nr 125, poz.1368) - pozwalają na przyjęcie, że wyłącznie osobie trzeciej, nie zaś zobowiązanemu przysługuje zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego wówczas, gdyby postanowieniem tym rozstrzygnięto odmownie żądanie ich wyłączenia zgłoszone przez osobę trzecią. W stanie prawnym po nowelizacji u.e.a. w 2001r. nie można uznać, jak to uczynił organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie, że żądanie zwolnienia spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego zgłoszone przez zobowiązanego podlega rozpoznaniu wyłącznie na podstawie art.38 §1 i nast. u.e.a. i to z tego jedynie powodu, iż rzecz lub prawo do zobowiązanego nie należy.

Zatem podmiot żądający zwolnienia (wyłączenia) spod egzekucji rzeczy lub praw wyznacza, który przepis ustawy stanowi podstawę rozstrzygnięcia wniosku - dla zobowiązanego art.13, dla osoby trzeciej art.38 u.e.a. Konstatacja ta wiąże się z daleko idącą w konsekwencji odmiennością uregulowania nie tylko legitymacji do złożenia zażalenia na wydane w rozważanym przedmiocie postanowienie przez organ egzekucyjny (art.13 §2 i art.40 §1 u.e.a.), ale również z odmiennością drogi kontroli sądowej orzeczeń ostatecznych w tych sprawach wydanych. W sprawach zwolnienia spod egzekucji, gdy żądanie złożył zobowiązany, na wydane postanowienie służy mu zażalenie, a w konsekwencji tego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skarga do sądu administracyjnego, gdy natomiast żądanie wyłączenia spod egzekucji złożyła osoba trzecia i organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia jej żądania, a zażalenie na tę odmowę przez tę osobę złożone jej wyłącznie przysługujące nie zostanie uwzględnione, wówczas zgodnie z art.40 §2 u.e.a. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.11.2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 125, poz.1368) na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie tej przysługuje bowiem prawo żądania zwolnienia od zabezpieczenia rzeczy lub prawa albo egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a więc droga ochrony prawnej ze strony sądu powszechnego.

Z powyższych uregulowań systemowych wynika, że przyjęta przez organ odwoławczy wykładnia przepisu art.40 §1 w zw. z art.38 §1 u.e.a. z pominięciem art.13 §1 i2 tej ustawy, prowadząca w konsekwencji do pozbawienia zobowiązanego prawa do złożenia zażalenia, ale również kontroli sądu administracyjnego wydanych w postępowaniu egzekucyjnym na jego żądanie rozstrzygnięć organów nie może być uznana za prawidłową. Dlatego Sąd rozpoznał skargę zobowiązanego, przyjmując, iż do niej w tej sprawie nie ma zastosowania art.40 §2 w zw. z art.40 §1 i art.38 §1 u.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30.11.2001r. i w związku z tym treść zaskarżonego postanowienia nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie.

Wyżej przedstawione powody na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd uznał za uzasadniające uchylenie zaskarżonego postanowienia, skoro uchybienie przepisom postępowania miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a celem kontroli legalności zaskarżonych aktów sprawowanej przez sąd administracyjny, bez związania zarzutami i wnioskami skargi, jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tych aktów, które są niezgodne z prawem.

Wobec śmierci zobowiązanego po wniesieniu skargi i prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku po nim przez gminę [...] której organem reprezentującym na zewnątrz jest burmistrz (wójt) gminy, zachodzi potrzeba ustalenia w dalszym postępowaniu, czy następca prawny skarżącego zażalenie popiera, czy też cofa. Cofnięcie zażalenia rodzi skutek umorzenia postępowania zażaleniowego na podstawie art.138 §1 pkt 3 kpa w zw. z art.137 i art.144 kpa i art.18 u.e.a.

Gdy takie oświadczenie nie zostanie złożone, wówczas wymagać będzie ustalenia czy organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, o czym, jako o swojej powinności doniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w swoim piśmie z dnia 26.04.2004r. Nr [...] skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej [...] i przedłożonym Sądowi przy piśmie z dnia 14.06.2004r. Okoliczność ta może mieć znaczenie ze względu na skutki określone w art.60 u.e.a., a w konsekwencji tego ewentualną bezprzedmiotowość dalszego postępowania w przedmiocie wyłączenia spod zajęcia ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.

/-/ M.Bejgerowska /-/ G.Gorzan /-/ K.Nikodem

L.Sz