Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 666/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr OA.7721.6.13.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L.M. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "Organ odwoławczy") z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr OA.7721.6.13.2020 utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "Organ I instancji") z dnia 22 października 2020 r. nr PINB.5160.5e.2.2019, umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy. Stan sprawy przedstawia się następująco;

W dniu 13 marca 2019 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy budynków usytuowanych na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości L., o czym poinformował strony zawiadomieniem nr [...].

Decyzją z dnia 27 lutego 2020 r. nr [...], Organ I instancji umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu wielofunkcyjnego, wskazanego – jak podał w rozstrzygnięciu – w poz. 5 protokołu, składającego się z segmentów "a", "b" i "c", o łącznej długości 22,15 m i powierzchni zabudowy 96 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w L.

Uwzględniając odwołanie Skarżącego, decyzją z dnia 7 lipca 2020 r. nr [...], PWINB uchylił opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Zdaniem PWINB, wobec ustalenia, że obiekt objęty rozstrzygnięciem decyzji powstał w warunkach samowoli budowlanej, Organ I instancji winien ustalić, czy jest to jeden obiekt czterosegmentowy, czy cztery różne obiekty niepowiązane konstrukcyjnie. Względem segmentu "a", z racji braku dowodów, uznać należy, że ta część obiektu powstała pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Natomiast tego rodzaju kwalifikacja segmentów "b" i "c" budzi wątpliwości, gdyż na zdjęciach lotniczych z lat 1997, 2003, 2005 i 2009 obiekt ma inną długość i inne pokrycie dachowe niż na zdjęciu z 2017 r. Ponadto Organ winien dokonać ponownej kwalifikacji segmentu "c" i rozstrzygnąć, czy stanowi on wiatę, budynek, czy obiekt pełniący funkcję budynku.

Decyzją 22 października 2020 r. nr [...], PINB umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu wielofunkcyjnego wskazanego – jak podał w rozstrzygnięciu – w poz. 5 protokołu w zakresie segmentu "a", o wymiarach 14,10 m x 4,30 m i powierzchni zabudowy 60,63 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w L.

Organ I instancji podał, że segment "a" obiektu wielofunkcyjnego stanowi wiatę o konstrukcji słupowej z bloczków siporex o wymiarach 60 cm x 24 cm, wspartych na betonowych stopach. Nad całością obiektu wykonano jednospadowy dach konstrukcji drewnianej, ze spadkiem w kierunku wschodnim, pokryty blachą. Segment nie posiada ścian zewnętrznych i pełni funkcję zadaszenia nad składowanym pod nim sprzętem rolniczym. Według oświadczenia właściciela działki – B.R., segment został zrealizowany w 1974 r.

W toku postępowania ustalono, że segment został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W dniu 6 października 2020 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że segment "a" pozostał w stanie stwierdzonym podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 czerwca 2019 r., natomiast stan segmentów "b" i "c" uległ zmianie. Wobec powyższego Organ I instancji uznał za zasadne objęcie opisywaną decyzją jedynie segmentu "a", pozostawiając sprawy segmentów "b" i "c" do rozstrzygnięcia odrębnymi decyzjami. Mając na uwadze zdjęcia lotnicze, wypis z kartoteki budynków z dnia 15 października 2018 r., a także rodzaj użytych materiałów budowlanych oraz ich zużycie, Organ dał wiarę oświadczeniu właściciela działki i uznał, że przedmiotowy segment został wybudowany w 1974 r. PINB podniósł, że obiekt w obecnym kształcie nie narusza warunków technicznych, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych, a zatem brak jest podstaw do wydania decyzji o rozbiórce obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.; dalej: "P.b. z 1974 r."). Nie zachodzą również okoliczności do wydania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami na podstawie art. 40 tej ustawy. To zaś czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i obligowało do jego umorzenia.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając Organowi I instancji wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące błędnym uznaniem, że w sprawie nie zachodzą wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. przesłanki do wydania nakazu rozbiórki. Odwołujący się podniósł dodatkowo, że na zdjęciach lotniczych z lat 1965 i 1985 nie istnieje segment "a", co oznacza, że obiekt powstał w latach 1995 – 1996. Dach wiaty rożni się na zdjęciach z 2003 i 2017 r., co zdaniem Skarżącego świadczy o tym, że segment w tym okresie został samowolnie rozbudowany. Niezależnie od powyższego odwołujący się podniósł, że Organ I instancji pominął zupełnie analizę zgodności obiektu z obowiązującymi obecnie przepisami techniczno – budowlanymi, a kwestię zgodności z przepisami ochrony środowiska rozstrzygnął samodzielnie, nie zwracając się do Organu właściwego.

Decyzją z dnia 15 grudnia 2020 r. nr OA.7721.6.13.2020, PINB utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Natomiast wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 163/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. decyzję Organu odwoławczego.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem Organu, że stanowiący przedmiot postępowania administracyjnego segment "a" został wybudowany bez wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również zaaprobował pogląd Organów, że wobec wątpliwości co do daty realizacji obiektu budowlanego do rozpatrzenia sprawy należy przyjąć, z korzyścią dla inwestora lub aktualnego właściciela działki, że znajdują zastosowanie przepisy ustawy obowiązującej poprzednio, tj. ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Podkreślił jednak, że warunkiem powyższego jest konieczność ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości daty realizacji obiektu, względnie wyczerpanie środków dowodowych służących temu celowi. Dlatego w ocenie Sądu stanowisko PWINB co do umorzenia postępowania w sprawie zostało wyrażone przedwcześnie.

W konsekwencji powyższego wyroku, PWINB ponownie rozpoznał sprawę z odwołania Skarżącego i opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr OA.7721.6.13.2020, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "K.p.a.") utrzymał decyzję PINB w mocy.

Wykonując zalecenia zawarte ww. wyroku, Organ odwoławczy uzyskał od Starosty [...] informację, że obiekt oznaczony symbolem "3g" na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości L. został wkreślony na mapę ewidencyjną poprzez pomiar bezpośredni wykonany podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu L. w 2018 r. i od tego czasu obrys budynku na mapach nie uległ zmianie. Ponadto Organ pozyskał i wykonał kopie zdjęć lotniczych obejmujących teren, na którym zlokalizowany jest będący przedmiotem postępowania obiekt, datowanych na 1997 r., 2003 r., 2005 r., 2012 r., 2017 r., a także zdjęć dot. działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości L., gmina [...] z 1985 r. i 1965 r. Organ podał, że na zdjęciu z 1965 r. nie została uwidoczniona budowa będącego przedmiotem postępowania obiektu, natomiast zdjęcie z 1985 r. jest niewyraźne i nie można w sposób bezsporny ustalić, czy przedmiotowy obiekt istniał czy nie. Natomiast na pozostałych zdjęciach lotniczych od 1997 r. przedmiotowy obiekt istniał w takim kształcie jak obecnie. Ponadto na rozprawach przeprowadzonych przez PINB w dniu 28 października 2021 r. oraz w dniu 13 stycznia 2022 r. przesłuchano świadków w osobach: M.R. - pełnomocnika B.R., W.R., J.R. oraz L.M. W ocenie PWINB ww. dokonane czynności wyczerpały możliwości dowodowe ustalenia daty budowy obiektu będącego przedmiotem postępowania.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sporny obiekt lub jego części mogły zostać zrealizowane po 1 stycznia 1995 r., kiedy to w życie weszła ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W aktach brak jest dowodów na okoliczność późniejszej jego realizacji. Zdaniem Organu twierdzenia Skarżącego co do przyjęcia błędnej daty wybudowania obiektu, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Sam Skarżący nie dysponuje wiedzą dotyczącą daty budowy obiektu, jak również nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć przyjęte przez Organ stanowisko w tym zakresie.

W dalszej kolejności PWINB wskazał, że dla wykonania obiektu będącego przedmiotem postępowania, pod rządami uprzednio obowiązującego Prawa budowlanego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Oceniając wystąpienie przesłanek przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b z 1974 r., dających podstawę do rozbiórki obiektu, Organ odwoławczy stwierdził, że tego rodzaju okoliczności nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Jak ustalił Organ, tereny działek o nr ewid. [...], [...] położone w miejscowości L. w chwili obecnej znajdują się w granicach obszaru Natura 2000, jednak ww. działki objęte były Miejscowym Planem Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalonym Uchwałą [...] Gminnej Rady Narodowej w [....] z dnia [...] października 1987 r. i obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. Plan ten nie zabraniał budowy tego typu obiektów na tym terenie. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Organ I instancji, że segment "a" w obecnym kształcie nie narusza warunków technicznych, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Protokół z przeprowadzonych oględzin potwierdza dobry stan przedmiotowego obiektu, który nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Natomiast lokalizacja przedmiotowego obiektu w bliskiej odległości od lasu, czy też w obszarze Natura 2000, również nie stanowi podstawy do stwierdzenia pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w stopniu niedopuszczalnym. Wiata nie stanowi bowiem inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a sposób jej wykorzystywania nie wskazuje, aby generowała ponadnormatywny hałas lub zwiększenie natężenia ruchu. Zdaniem Organu brak jest zatem podstaw do wydania decyzji merytorycznej w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 40 P.b. z 1974 r., co w konsekwencji musiało skutkować umorzeniem postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 80 i art. 84 K.p.a. w szczególności poprzez niekompletne zebranie materiału dowodowego i wybiórczą, nieobiektywną jego analizę; dowolne przyjęcie, że zastosowanie mają przepisy P.b. z 1974 r., podczas gdy Organ w rzeczywistości nie ustalił kiedy obiekt powstał, a oparł się w tym zakresie na rozbieżnych zeznaniach świadków i M.R.; brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu;

2. art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. poprzez brak zachowania bezstronności podczas ustalania stanu faktycznego sprawy, w szczególności dokonanie ustaleń w zakresie czasu powstania obiektu, w oparciu o sprzeczne zeznania świadków i M.R., które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu;

3. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji, w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do zmiany zaskarżonej odwołaniem decyzji PINB;

4. art. 37, art. 40 i art. 42 P.b. z 1974 r. poprzez ich zastosowanie w sprawie, pomimo nieustalenia daty realizacji obiektu;

5. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm. – dalej: "rozporządzenie"), poprzez brak oceny zgodności obiektu z przepisami tego rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Do powyższego dodać jeszcze należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Rozpoznając poprzednio sprawę tut. WSA w uzasadnieniu wyroku wskazał, że pogląd organów, że wobec wątpliwości co do daty realizacji obiektu budowlanego do rozpatrzenia sprawy należy przyjąć z korzyścią dla inwestora lub aktualnego właściciela działki, przepisy ustawy obowiązującej poprzednio, jest słuszny. Zaznaczył jednak, że warunkiem powyższego jest obiektywne wyczerpanie środków dowodowych i udokumentowanie powyższego w aktach administracyjnych. Sąd zarzucił, że jakość przetworzonych zdjęć lotniczych uniemożliwiała weryfikację ustaleń organów co do daty powstania obiektu będącego przedmiotem postępowania. Brakowało też niektórych zdjęć, na które powoływały się organy. WSA nakazał również sprawdzenie kiedy i na jakiej podstawie ten obiekt został naniesiony na mapy w obecnym kształcie i kiedy mapy były aktualizowane ostatni raz, czy od daty pierwotnego wyrysowania obiektu zmieniano obrys budynku na mapach i w jakich datach.

Sąd zarzucił też, że nie wiadomo dlaczego w zakresie ustalenia daty powstania obiektu organy zupełnie pominęły zeznania Skarżącego i sprzeczne ze sobą zeznania B.R. oraz jego matki. Wskazał przy tym na datę urodzenia aktualnego właściciela działki, na której znajduje się obiekt.

W ocenie Sądu aktualnie rozpoznającego sprawę powyższe wskazania zostały wykonane.

Rozpatrując ponownie sprawę PWINB zwrócił się do Starosty [...] o informację kiedy i na jakiej podstawie na mapie ewidencyjnej L. wrysowany został na działce [...] obiekt oznaczony symbolem "39". W odpowiedzi na powyższe Starosta podał, że "budynek został wkreślony poprzez pomiar bezpośredni podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu L. w 2018 r. Od tego czasu obrys budynku nie uległ zmianie".

Po wypożyczeniu z NSA akt administracyjnych, w których znajdowały się zdjęcia lotnicze, Organ odwoławczy wykonał dobrej jakości kopie tych zdjęć obejmujących teren, na którym zlokalizowany jest obiekt będący przedmiotem postępowania - z lat 1997, 2003, 2005, 2012 i 2107. Z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pozyskano zdjęcia lotnicze tego obszaru z 1985 i 1965 roku.

Organ dokonał analizy tych zdjęć ustalając, że na zdjęciu z 1965 r. obiektu będącego przedmiotem postępowania nie ma. Zdjęcie z 1985 roku jest niewyraźne i nie można w oparciu o nie ustalić czy obiekt ten wówczas istniał czy też nie. Z kolei na zdjęciu z 1997 r. ten obiekt jest widoczny i to w takim kształcie jak obecnie.

Organ II instancji przesłuchał także dodatkowych świadków – 68-letniego W.R. i 73-letniego J.R., a także pełnomocnika właściciela obiektu – jego matkę M.R. Przesłuchał również Skarżącego.

Wobec powyższego i rozbieżności treści zeznań co do osoby inwestora, jak również dokładnej daty i okoliczności jego budowy, Organ stwierdził, że wyczerpane zostały możliwości dowodowe w zakresie ustalenia daty budowy obiektu, który jest przedmiotem postępowania.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Organ stwierdził jednak, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sporny obiekt lub jego części mogły powstać po 1 stycznia 1995 r. Rzeczywiście zeznania złożone przez świadków, oświadczenia czy zeznania właściciela, mimo że nie są jednolite co do osoby inwestora, okoliczności budowy to jednak konsekwentnie wskazują lata 1973 i 1974 jako datę powstania obiektu, na którym w późniejszym okresie zostało tylko wymienione pokrycie dachowe. Także w ocenie Sądu zdjęcie lotnicze terenu z 1985 r. jest tak niewyraźne, że nie jest przydatne w tym sensie, że nie sposób ustalić w oparciu o nie czy w tym czasie obiekt istniał czy nie. Słusznie też Organ wskazał, że Skarżący nabył sąsiednią nieruchomość w 2008 r., kiedy obiekt istniał i on sam nie ma wiadomości na temat kiedy on powstał. Zasadnie też podkreślono, że nie ma żadnych dowodów na to, że powstał po 1 stycznia 1995 r. Wbrew stanowisku Skarżącego zdjęcie lotnicze z 1985 r. jest tak niewyraźne, że nie można w oparciu o nie rozstrzygnąć czy rzeczywiście obiekt ten nie istniał. Jakość tego zdjęcia dyskwalifikuje je jako materiał dowodowy. Sąd nie jest przekonany, że nie ma na nim zarysów tej wiaty. Biorąc więc pod uwagę te okoliczności i przywołane wcześniej stanowisko Sądu co do możliwości rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść właściciela obiektu (skoro wyrok z dnia 17 marca 2021 r. jest prawomocny) brak dowodów wskazujących jednoznacznie na to, że wiata powstała po 1 stycznia 1995 r. a nie przed tą datą, nawet rozbieżności w zeznaniach świadków nie mogą w tej sytuacji (przy braku dowodów przeciwnych) podważać ustaleń organów co do tego, że obiekt powstał przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Obiekt ten służy do przechowywania maszyn rolniczych i nie ma dowodów, że został zbudowany w oparciu o wymagane przepisami art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. pozwolenie na budowę. Przywołane przez PWINB rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistycznego, w szczególności § 19 ust. 2 i § 44 ust. 2 dotyczące zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, mogłoby mieć zastosowanie w sytuacji, gdyby obiekt powstał po jego wejściu w życie. Właściwie, jeśli obiekt powstał w 1974 r. to wówczas (do 1 marca 1975 r.) obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, która w art. 36 ust. 1 stanowiła, że przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Przepis § 41 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Środowiska z 20 stycznia 1973 r. w sprawie ustalania miejsca realizacji inwestycji budowlanych oraz państwowego nadzoru budowlanego nad budownictwem powszechnym wśród obiektów, które zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, nie wymienia takiego jak stanowiący przedmiot postępowania.

Żadne z obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy P.b. z 1994 r. przepisów nie zwalniały takich obiektów z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Nie jest przedmiotem sporu, że takie pozwolenie dla wiaty nie zostało wydane. Wiata ma konstrukcję słupową z bloczków siporeks o wymiarach 60 X 24 cm wspartych na betonowych słupach, dach o konstrukcji drewnianej jednospadowy pokryty blachą (wcześniej dachówką). Nie posiada ścian zewnętrznych. Wiata ma wymiary 14,10 X 4,30 m i powierzchnię zabudowy 60,63 m2. Składowany jest w niej sprzęt rolniczy. W protokole z dnia 28 stycznia 2020 r. została oznaczona jako segment "a" (poz. 5).

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego i uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 163/21 Sąd nie podziela stanowiska, że dokonana ocena dowodów jest wybiórcza i nieobiektywna. Organ, mimo że dość lakonicznie, ale jednak logicznie wyjaśnił, że nie ma żadnych dowodów, na podstawie których można by oprzeć ustalenie, że obiekt powstał w czasie obowiązywania P.b. z 1994 r. oraz że mimo pewnych rozbieżności przesłuchani świadkowie wskazują orientacyjny czas powstania wiaty. Stwierdzone rozbieżności w zeznaniach właściciela obiektu i jego matki występującej w roli pełnomocnika, wobec braku dowodów podważających okoliczność, że nastąpiło to przed datą 1 stycznia 1995 r., wobec wcześniej przedstawionego stanowiska Sądu z prawomocnego wyroku, dają podstawy do zastosowania rozwiązań prawnych korzystnych dla właściciela obiektu. Ocena wartości dowodowej zdjęcia lotniczego terenu z 1985 r. jest według Sądu prawidłowa. Zdjęcie jest na tyle nieczytelne i zamazane, że można jedynie domyślać się i wyciągać przeciwne wnioski czy wówczas wiata już istniała czy też nie. Także według Sądu jego wartość dowodowa w tej sytuacji jest żadna. Jeszcze raz podkreślić należy, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza zarzutów Skarżącego, że obiekt powstał po 1 stycznia 1995 r. On sam nie ma na ten temat żadnej wiedzy i nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. W świetle zebranego materiału dowodowego dokonanie innych ustaleń byłoby dowolne.

Rozbieżności w zeznaniach właściciela obiektu i jego matki nie dyskwalifikują ustalonej przez organy daty budowy wiaty, a nawet roczna różnica w datach podawanych przez świadków i okolicznościach powstania obiektu, biorąc pod uwagę wiek świadków W.R. i J.R. a także odległość czasową od tych zdarzeń, uzasadniają rozbieżności. Daty te zostały powiązane z datą śmierci inwestora i jego ojca, który także na pewnym etapie mógł być inwestorem. To raczej zeznania jednobrzmiące byłyby mniej wiarygodne po upływie niemal 50 lat od zdarzeń.

Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zostały zastosowane właściwe przepisy prawa. Zgodnie z art. 103 ust. 2 P.b. z 1974 r. do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a których budowę zakończono przed 1 stycznia 1995 r. należało zastosować przepisy ustawy P.b. z 1974 r. Stosownie do art. 37 ustawy p.b. z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy (...) Organ (...) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jak zasadnie wskazał PWINB, zgodnie z uchwałą 7 Sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. II OSP 2/13 przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt, od daty jego budowy.

W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie, że działki [...] i [...] objęte były Miejscowym Planem Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalonym uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1987 r. (Dz. Urz. województwa rzeszowskiego Nr [...] z 1987 r., poz. [....]). Z jego zapisów nie wynika, aby na terenie B-47RL zabroniona była budowa tego typu obiektów. Plan ten utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Budowa wiaty nie była więc sprzeczna z postanowieniami tego planu. Wiata powstała przed ustanowieniem Obszaru Natura 2000. Puszcza [...] powstała na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz.U. z 2007 r., Nr 179, poz. 1275 zastąpionym rozporządzeniem z dnia 12 stycznia 2011 r. (Dz.U. z 2011 r., Nr 25, poz. 133 i Nr 67, poz. 358). Ponieważ przedmiot postępowania nie stanowi obiekt, który powstał po ustanowieniu tego obszaru, więc na zasadzie lex retro non agit nie można do niego stosować rygorów związanych z nowopowstającymi obiektami. Jego wieloletnie istnienie, stan i funkcja nie wskazują, aby powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków dla otoczenia. Do stwierdzenia powyższego po tylu latach istnienia obiektu i biorąc pod uwagę jego stan opisany w protokole z dnia 11 czerwca 2019 r., dokumentujące to zdjęcia, nie była niezbędna opinia biegłego. Mogli to stwierdzić pracownicy organu. Z całą pewnością wiata nie jest obiektem, o którym mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) i do stwierdzenia powyższego także nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna. Wiata istnieje niemal 50 lat i na terenach leśnych.

Zasadnie Organ powołał się na utrwalone orzecznictwo sądowo-administracyjne, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, z którego wynika, że nawet stwierdzenie, że obiekt narusza przepisy, nie może być podstawą do orzeczenia rozbiórki obiektu wybudowanego pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów prawa budowlanego w oparciu o art. 37 ust. 1 Pb. z 1974 r. Dopiero, gdy stwierdzone zostanie, że na skutek ich naruszenia występują okoliczności przewidziane w tym przepisie, takie jak niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia należy nakazać rozbiórkę obiektu. W okolicznościach niniejszej sprawy ani stan wiaty, ani materiały, z których została zbudowana, ani funkcja jaką sprawuje nie wypełniają tych warunków, co można stwierdzić w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i wiedzę pracowników organu.

Skoro obiekt nie stwarza zagrożeń, o których mowa w art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. to nie może być skuteczny zarzut niezbadania jego zgodności z przepisami rozporządzenia.

Także w ocenie Sądu nie było jakichkolwiek podstaw do merytorycznego orzekania w oparciu o przepisy art. 37 ust. 1 oraz art. 40 P.b. z 1974 r. Dlatego zasadnie uznano, że postępowanie było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Po dokonanej kontroli Sąd stwierdził, że nie zostały naruszone przepisy wyszczególnione w skardze w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a., dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.