Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1843/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust 5, art 26 ust 3
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch, Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 708/11 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia 3 stycznia 2011 r. nr [...]/2011; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz W. L. kwotę 700 /siedemset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., działając na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania W. L., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] odmawiającą przyjęcia W. L. na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji odmówił przyjęcia na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską, albowiem, limity miejsc na obu aplikacjach uległy wyczerpaniu po przyjęciu osób umieszczonych wyżej na liście klasyfikacyjnej aplikantów, niż W. L.. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz zarządzeniem z tej samej daty w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2 poz. 11) wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej z tych aplikacji. W. L. ukończył aplikację ogólną na 163 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów.

W. L. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, którym zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i ustalenie kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów w sposób sprzeczny z ww. przepisem,

2. ustalenie pozycji aplikanta na liście klasyfikacyjnej w oparciu o sposób liczenia punktów ze sprawdzianów i praktyk, przyjęty przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, polegający na zsumowaniu punktów ze wszystkich sprawdzianów oraz średniej z praktyk, który nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, a co za tym idzie ustalenie kolejności aplikanta na liście w sposób sprzeczny z przepisami prawa,

3. nieuwzględnienie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej Uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 44/2010 z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury,

4. przyjęcie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zarządzeniem z dnia 17 listopada 2010 r. Nr 130/2010, że ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu na terminie poprawkowym "stanowi jedyną ocenę ze sprawdzianu".

Rozpatrując odwołanie Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce W. L. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, zostało ustalone prawidłowo, w konsekwencji czego, brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Bezsporne jest w sprawie, że odwołujący został umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu 163, znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską (75) i prokuratorską (75). Ostatni z aplikantów przyjętych na aplikację sędziowską zajmował na liście klasyfikacyjnej 91 pozycję. Natomiast ostatnia z osób przyjętych na aplikację prokuratorską plasowała się na 154 pozycji.

Podkreślenia wymaga, że komisja, o której mowa w §7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895) jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów; podobnie Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. W postępowaniu związanym z naborem na aplikację sędziowską (bądź prokuratorską) możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, który jednak nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk.

Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego, należy uznać, że do kompetencji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo. Choć oceny ze sprawdzianów i praktyk nie podlegają zaskarżeniu w odrębnym trybie, są istotnym elementem mającym pośredni wpływ na treść decyzji (są determinantą faktyczną decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły).

Minister Sprawiedliwości, badając niniejszą sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu. Już tylko z tych przyczyn odwołanie W. L. nie mogło zostać uwzględnione.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Minister Sprawiedliwości wskazał, iż zgodnie z powołaną na wstępie ustawą do kompetencji Dyrektora Krajowej Szkoły należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację sędziowską lub prokuratorską. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo. Choć oceny ze sprawdzianów i praktyk nie podlegają zaskarżeniu w odrębnym trybie, są istotnym elementem mającym pośredni wpływ na treść decyzji (są determinantą faktyczną decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły). Przy czym Minister Sprawiedliwości, podobnie jak Dyrektor, nie posiada uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości zastosowana przez odwołującego się wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy jest niedopuszczalna. Dokonana jest bowiem w oderwaniu od brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, z którego treści wynika, że ocena z praktyk jest tylko jedna (łączna za wszystkie praktyki, przy czym warunkiem jej uzyskania jest wcześniejsze uzyskanie minimum 2 punktów za poszczególne praktyki, jako elementy cząstkowe, składowe wystawianej następnie oceny łącznej końcowej przez patrona koordynatora). Gramatyczna wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy prezentowana przez odwołującego czyniłaby natomiast ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową. Przepis artykułu 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa).

Systemowa wykładnia przywołanych przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy.

Zaprezentowane w odwołaniu stanowisko, że o miejscu na liście decyduje proste zliczenie punktów ze sprawdzianów i punktów z praktyk jest sprzeczne z wymienioną zasadą racjonalnego tworzenia prawa. Sporządzenie przez patrona koordynatora łącznej oceny z przebiegu wszystkich praktyk, nie ma bowiem żadnego innego celu, niż przyjęcie jej za podstawę ustalenia miejsca na liście klasyfikacyjnej, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy. Przyjmując argumentację przytoczoną w odwołaniu, przepis art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy byłby regulacją zbyteczną, pozbawioną jakiegokolwiek sensu i znaczenia. Co istotne, patron koordynator nie wystawia oceny subiektywnie, jego rola polega w tym wypadku na podsumowaniu ocen ze wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Łączna ocena z praktyk jest bowiem, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść §9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Za taką metodą wystawiania ocen przemawia także treść art. 52 pkt 2 ustawy, określający wytyczne dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia wykonawczego.

Natomiast przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez odwołującego oznaczałoby, że o dostępie do aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów.

Treść analizowanych przepisów pozwala zatem stwierdzić, że łączna ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej Uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 44/2010 z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1 pkt 13 ustawy do zadań Rady należy wyrażanie opinii we wszystkich sprawach dotyczących działalności Krajowej Szkoły. Wyrażane przez Radę opinie w formie uchwał z samej definicji nie są aktami normatywnymi wiążącymi Dyrektora Szkoły, zaś bezwzględnie wiążące są przepisy prawa, w tym wypadku art. 25 i 26 ustawy.

Minister Sprawiedliwości nie przychylił się również do zarzutu nieprawidłowości uregulowania zawartego w zarządzeniu nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. dotyczącego ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym. Ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym stanowi jedyną ocenę z tego sprawdzianu, na co wskazuje treść § 8 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego przez aplikanta po raz pierwszy. Nie ulega zatem wątpliwości, że ocena ze sprawdzianu poprawkowego jest jedyną oceną relewantną dla określenia liczby punktów uzyskanych z tego sprawdzianu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sposobu oceniania niektórych sprawdzianów a w szczególności sprawdzianu VII, nie stwierdzono naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów. Organ odwoławczy nie stwierdził, aby sprawdziany, których uczestnikiem był odwołujący zostały przeprowadzone w sposób sprzeczny z przepisami prawa lub różniły się od sprawdzianów, w których uczestniczyli pozostali aplikanci. Także zakres przedmiotowy, zasady i sposób ustalenia ocen z tych sprawdzianów był jednakowy dla wszystkich aplikantów aplikacji ogólnej w roku szkoleniowym 2009/2010.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. L. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości, zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisu art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23.01.2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i ustalenie kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów w sposób sprzeczny z ww. przepisem,

2. naruszenie przepisu art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23.01.2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez przyjęcie, iż na łączną ocenę z przebiegu praktyk wystawioną przez patrona koordynatora praktyk, w miejsce sumy punktów z praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej, składa się średnia ocena z praktyk;

3. ustalenie pozycji aplikanta na liście klasyfikacyjnej w oparciu o sposób liczenia punktów ze sprawdzianów i praktyk przyjęty przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, polegający na zsumowaniu punktów ze wszystkich sprawdzianów oraz średniej z praktyk, który nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, a co za tym idzie ustalenie kolejności aplikanta na liście w sposób sprzeczny z przepisami prawa,

4. nieuwzględnienie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 44/2010 z dnia 22.11.2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury,

5. przyjęcie przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, zarządzeniem z dnia 17 listopada 2010 r. nr 130/2010, iż ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu na terminie poprawkowym "stanowi jedyną ocenę ze sprawdzianu".

W ocenie skarżącego powyższe naruszenia miały wpływ na wydanie decyzji odmownej w sprawie przyjęcia na aplikację.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 708/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że bardzo ważnym kryterium prawidłowości oceniania kandydatów na aplikację sędziowską i aplikacje prokuratorską jest stosowanie do wszystkich kandydatów tych samych kryteriów i stosowanie wyraźnie w ustawie wskazanej skali ocen od "0" do "5", a nie sumy punktów, czy też sumy ocen. W samym procesie oceniania kandydata należy wyróżnić kilka poziomów oceniania. Ocena wystawiana przez każdego patrona oraz zbiorcza ocena koordynatora praktyk, oceny ze sprawdzianów i ocena Dyrektora Szkoły.

W przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia W. L. na aplikację był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem go na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości.

Sama czynności sporządzenia listy klasyfikacyjnej nie jest decyzją administracyjną, nie posiada także waloru normatywnego. Stanowi zatem czynność materialno-techniczną. A zatem zakwestionować ją można jedynie poprzez wykazanie naruszeń formalnych.

Minister Sprawiedliwości naruszeń takich wobec organu I instancji nie dopatrzył się. Stanowisko to w całości podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Miejsce W. L. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, zostało ustalone prawidłowo. Bezsporne jest w sprawie, że odwołujący został umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu 163, znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską (75) i prokuratorską (75). Ostatni z aplikantów przyjętych na aplikację sędziowską zajmował na liście klasyfikacyjnej 91 pozycję. Natomiast ostatnia z osób przyjętych na aplikację prokuratorską plasowała się na 154 pozycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w całości podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż nie stwierdzono, aby przy wyliczaniu punktów skarżącego, Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury popełnił błędy rachunkowe, natomiast uzyskane przez niego oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu. Już tylko z tych przyczyn skarga W. L. nie mogła zostać uwzględniona.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż zastosowana przez skarżącego wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy jest niedopuszczalna, albowiem dokonana jest w oderwaniu od brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, z którego treści wynika, że ocena z praktyk jest tylko jedna (łączna za wszystkie praktyki, przy czym warunkiem jej uzyskania jest wcześniejsze uzyskanie minimum 2 punktów za poszczególne praktyki, jako elementy cząstkowe, składowe wystawianej następnie oceny łącznej końcowej przez patrona koordynatora), co zostało podkreślone wyżej, na wstępie rozważań Sądu.

Przepis artykułu 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa).

Systemowa wykładnia przywołanych przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy.

Łączna ocena z praktyk jest, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Za taką metodą wystawiania ocen przemawia także treść art. 52 pkt 2 ustawy, określający wytyczne dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia wykonawczego.

Natomiast przyjęcie wykładni zaprezentowanej w skardze oznaczałoby, że o dostępie do aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów.

Treść analizowanych przepisów pozwala zatem stwierdzić, że łączna ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora.

Co do pozostałych zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ustosunkowujące się do nich jako zarzutów odwoławczych.

Uchwała Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 44/2010 z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie jest aktem normatywnym wiążącym Dyrektora Szkoły, zaś bezwzględnie wiążące są tu przepisy prawa, w tym wypadku art. 25 i 26 ustawy.

Chybiony jest także zarzut nieprawidłowości uregulowania zawartego w zarządzeniu nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r., dotyczącego ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym. Ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzanego w terminie poprawkowym stanowi jedyną ocenę z tego sprawdzianu, na co wskazuje treść § 8 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego przez aplikanta po raz pierwszy. Nie ulega zatem wątpliwości, że ocena ze sprawdzianu poprawkowego jest jedyną oceną relewantną dla określenia liczby punktów uzyskanych z tego sprawdzianu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu powyższych decyzji i dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

W. L. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:

1) naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie,

- art. 3 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie dogłębnej i wnikliwej analizy stanu prawnego sprawy,

2) naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie

- art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez błędna przyjęcie, iż o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jedna końcowa ocena z praktyk – będąca de facto średnią punktów uzyskanych z praktyk, podczas gdy o miejscu na liście klasyfikacyjnej decydować powinna suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk;

- art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez błędne przyjęcie, że łączna ocena z przebiegu wszystkich praktyk stanowi średnią ocen uzyskanych przez aplikanta z praktyk, podczas gdy łączna ocena z przebiegu praktyk powinna stanowić sumę wszystkich ocen uzyskanych przez aplikanta z odbytych przez niego praktyk;

- §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 109 poz. 895) poprzez błędne przyjęcie, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk stanowią jedną ocenę łączną – będącą de facto średnią punktów uzyskanych z praktyk, podczas gdy stanowić ona powinna sumę punktów.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi zgodnie z art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

2) ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie,

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne.

Przede wszystkim należy podnieść, że w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie, co silnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od samego początku jego istnienia, obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia nie można domniemywać, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego. System obowiązujących przepisów prawnych powinien być czytelny dla jednostki, tak aby mogła ona racjonalnie pokierować swym postępowaniem. W szczególności nie można obciążać jej sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku, jeżeli obowiązek wprost wypływający z przepisu prawa - w tym wypadku z art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole - został sformułowany inaczej. Organy władzy, w tym organy administracji publicznej nie mogą bowiem obarczać jednostki skutkami popełnionych przez siebie błędów, np. w procesie legislacyjnym.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że treść art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji nie budzi najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych. Znaczenie tego przepisu uzyskane na gruncie wykładni językowej jest jasne i jednoznaczne: o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Wszak występująca w tym przepisie koniunkcja przesłanek, jakie ma spełnić aplikant nie może być inaczej rozumiana na gruncie reguł wykładni językowej.

Nie było więc potrzeby dokonywania wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu. W dodatku systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy, dokonana przez sąd I instancji, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy jest błędna. Za takim sposobem obliczania sumy punktów nie może przemawiać treść § 9 ust. 2 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, ponieważ przepisy rozporządzenia nie mogą zmieniać znaczenia przepisów ustawowych, co nie budzi najmniejszych wątpliwości zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto - wbrew twierdzeniu Sądu I instancji - za taką metodą wystawiania ocen nie przemawia treść art. 52 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi delegację ustawową dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia wykonawczego i stanowi, że w rozporządzeniu tym Minister ma określić organizację, szczegółowe warunki i tryb odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, szczegółowe warunki odbywania w trakcie aplikacji sędziowskiej stażu na stanowiskach asystenta sędziego i referendarza sądowego, jak również sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska, odpowiednio, referendarza sądowego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub sędziego i prokuratora oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów, ale to wcale nie oznacza, że Minister miał obowiązek określić taki system umieszczania aplikantów na liście klasyfikacyjnej, jaki został wyinterpretowany przez Sąd I instancji. Wprost przeciwnie, rozwiązania normatywne ustanowione przez Ministra Sprawiedliwości nie mogą pozostawać w sprzeczności z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z zasadami techniki legislacyjnej.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że przeciwko ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przemawia także przytoczone w skardze kasacyjnej uzasadnienie projektu ustawy o Krajowej Szkole, jak i względy wykładni historycznej. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że przyczyną nowelizacji tej ustawy była chęć zmiany kryteriów decydujących o kolejności miejsc na liście klasyfikacyjnej aplikantów. Gdyby zasady liczenia punktów przyjęte przez Sąd I instancji wynikały z pierwotnego brzmienia art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy, to nie byłoby potrzeby nowelizowania tego przepisu.

Sąd w pełni podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2010/11.

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w toku postępowania kasacyjnego nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracyjnych obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.