Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1150/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 139, art. 145, art. 149
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w M. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego O. siedzibą w M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia O. (dalej O.) z dnia 10 maja 2011r., na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] (dalej RDOŚ [...]) z dnia [...] maja 2011r., znak: [...], odmawiającego uchylenia postanowienia RDOŚ [...] z dnia [...] stycznia 2011r., znak: [...], w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] (dalej Dyrektora RZGW [...]) znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz umarzył postępowanie organu I instancji.

Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ centralny wskazał w uzasadnieniu, iż wnioskiem z dnia 28 października 2010r Dyrektor RZGW [...], zwrócił się do RDOŚ [...] o uzgodnienie trzech projektów decyzji nakazujących usunięcie drzew i krzewów rosnących w międzywalu rzeki W. na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią, w granicach działek ewidencyjnych o nr: [...] obrębu [...] oraz [...], [...], [...] i [...] obrębu [...], powiat [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r., znak: [...], RDOŚ [...] uzgodnił projekt decyzji odnośnie usunięcia drzew i krzewów z wnioskowanych działek wskazując, że usunięcie drzew i krzewów poza ma być realizowane poza obszarami chronionymi z mocy ustawy o ochronie przyrody.

Postanowieniem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lutego 2011r., O. został włączony jako podmiot na prawach strony do postępowania głównego.

W dniu 2 marca 2011 r. do RDOŚ [...] wpłynęło pismo O. z dnia 28 lutego 2011r. z żądaniem wznowienia postępowania uzgodnieniowego i wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia z dnia [...] stycznia 2011r. uzgadniającego usunięcie drzew i krzewów z obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2011r., na podstawie art. 149 § 1 i 2, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 147 k.p.a. RDOŚ [...] wznowił postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji znak: [...].

RDOŚ [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2011r., znak: [...], odmówił uchylenia postanowienia RDOŚ [...] z dnia [...] stycznia 2011r., znak: [...], w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW [...].

W uzasadnieniu powyższego postanowienia argumentowano, że O. nie był stroną w dniu wydania zaskarżonego postanowienia RDOŚ [...], w związku z czym brak jest przesłanek do wznowienia postępowania i zmiany postanowienia z przyczyn wymienionych w przepisie art. 145§ 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto ustalono, że nie zachodzą pozostałe przesłanki do wznowienia wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-8, w związku z czym brak było podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pismem z dnia 10 maja 2011 r. O., wniósł zażalenie na postanowienie RDOŚ [...] z dnia [...] maja 2011. Skarżący zarzucił RDOŚ [...], że postanowienie to zostało wydane:

- w rażącej sprzeczności z postanowieniem tego organu z dnia [...] marca 2011r., o wznowieniu postępowania w sprawie omawianego ostatecznego postanowienia z dnia [...] stycznia 2011r.

- z błędnym uzasadnieniem, iż w sprawie nie mają miejsca przesłanki opisane w art. 145§ 1 pkt. 7 i 8 k.p.a., przez co w zakończonym w dniu [...] maja 2011 r. postępowaniu została rażąco naruszona zasada określona w art. 7 k.p.a., polegająca na konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Po przeanalizowaniu akt sprawy, GDOŚ w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012r., stwierdził, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym (J. Borkowski: Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967, s. 62 i 63). Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Zatem pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności (J. Borkowski: glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1999 r. sygn. akt li SA/Kr 1191/99, OSP 2000, nr 7-8, poz. 112). Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., wniosek o wznowienie postępowania może złożyć strona, a nie podmiot, który działałby na prawach strony. Oznacza to, że taki podmiot nie ma legitymacji do działania w tym postępowaniu, gdyż stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna działa na prawach strony, co nie jest tożsame ze "stroną" w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis art. 31 § 1 k.p.a. daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym ważny interes społeczny. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać następujące postaci: żądania tylko wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby; żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; żądania dopuszczenia do postępowania już toczącego się w sprawie zawisłej przed organem administracji; ubiegania się o zgodę organu administracji na przedstawienie swojego poglądu w sprawie. Organizacja społeczna działająca na prawach strony jednak nie może z prawnym skutkiem dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, a do tych czynności należy m.in. prawo żądania wznowienia postępowania, które przysługuje wyłącznie stronie. O., zatem nie będąc stroną postępowania, nie ma uprawnień do żądania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. wznowienia przedmiotowego postępowania.

W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Powyższe rozważania znalazły odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 641/07 (ONSAiWSA 2009/4/76), w którym wskazano, że organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., takie wznowienie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.).

Mając na uwadze fakt, że O. w przedmiotowym postępowaniu występuje jako podmiot na prawach strony, RDOŚ [...] nie posiadał podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW, zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów w międzywalu W. Dlatego wydane w dniu [...] maja 2011 r. postanowienie RDOŚ [...], zgodnie z art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. GDOŚ uchylił w całości i umorzył postępowanie Organu I instancji.

Skargę na powyższe postanowienie GDOŚ z dnia [...] lutego 2012r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O., domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia od GDOŚ na rzecz O. kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.

Zaskarżonemu postanowieniu T. zarzuca, że zostało wydane:

- z rażącym naruszeniem art. 139 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (K.P.A.), w związku z art. 144 k.p.a, ponieważ wskutek wydania zaskarżonego postanowienia zostało zarazem wycofane z obrotu prawnego postanowienie organu I instancji - z dnia [...] marca 2011r.- o wznowieniu postępowania, na które nie przysługiwało zażalenie,

- bez wyczerpującego rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego sprawy - w szczególności z pominięciem okoliczności, iż przy wznowieniu postępowania z wniosku O. z dnia 28 lutego 2011r. miały miejsce okoliczności opisane nie tylko w art. 145 § 1pkt. 4 k.p.a, lecz również dotyczące zapisu art. 145§ 1 pkt. 7 i 8 k.p.a. -co miało istotny wpływ na wynik podjętego w dniu [...] lutego 2012r. rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi O. podkreślił, że przy rozpatrywaniu zażalenia T. na postanowienie organu I instancji (RDOŚ [...]) o odmowie uchylenia postanowienia po wznowieniu postępowania organ odwoławczy (GDOŚ) działał na niekorzyść strony odwołującej się (to znaczy T.), gdyż umarzając postępowanie organu I instancji uchylił tym samym postanowienie RDOŚ [...] z dnia [...] marca 2011r. o wznowieniu postępowania na żądanie O., na które nie przysługiwało wniesienie zażalenia. Faktycznie działanie to oznacza, że organ odwoławczy zanegował rozstrzygnięcie dokonane przez RDOŚ [...], które przyznawało prawo T. do wniesienia żądania w sprawie wznowienia postępowania. Jednocześnie T. uważa, że w omawianej sytuacji uznanie przez organ I instancji prawa do złożenia przez O. takiego żądania nie miało miejsce rażące naruszenie prawa (czyli nieważność wydanego postanowienia organu I instancji), czy też rażące naruszenie interesu społecznego. Bowiem kwestia praw organizacji społecznej do skutecznego żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a nie ma jednoznacznej wykładni, jak również linii orzeczniczej w sądownictwie administracyjnym w sprawie tak zwanej zasady "dyspozycyjności", zaś przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego Postanowienia GDOŚ z dnia [...] lutego 2012r. orzeczenia dotyczą wyłącznie spraw jednostkowych.

T. podkreśliło, że w sprawie wystąpiły niewątpliwie przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt. 7 i 8 K.P.A., przedstawione wyczerpująco w zażaleniu O. z dnia 10 maja 2011r.

Przywołane naruszenie prawa administracyjnego miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik podjętego przez GDOŚ rozstrzygnięcia - gdyż: zagadnienie wstępne, polegające na ustaleniu kompletnego spisu stron postępowania i organizacji społecznych uczestniczących w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ [...] na prawach strony, zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ (Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej) w dniu [...] lutego 2011r.. inaczej niż uczynił to RDOŚ [...] przy wydawaniu w I instancji w dniu [...] stycznia 2011r. postanowienia uzgadniającego. Postanowienie RDOŚ [...], kończące w dniu [...] stycznia 2011r. postępowanie administracyjne zostało wydane - w zakresie swojego rozdzielnika - w oparciu o odmowę dopuszczenia O. do udziału na prawach strony w postępowaniu zasadniczym (wyrażoną przez Dyrektora RZUW [...] w dniu [...] listopada 2010r), która została następnie uchylona w dniu [...] lutego 2011r. w ostatecznym postanowieniem Prezesa KZGW.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się ww. przesłankami Sąd uznał, że skarga zasługuje za uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie GDOŚ z dnia [...] lutego 2012r. narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta, uregulowana w art. 145 - 152 k.p.a., ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w stosunku do której zaistniała jedna z podstaw wznowienia określonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Powołane przepisy, w myśl art. 126 k.p.a., mają odpowiednie zastosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Podstawą postępowania wznowieniowego jest postanowienie o wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czyn wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania, w przeciwieństwie do postępowania zwykłego następuje w drodze postanowienia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie podkreślano, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a. Jeżeli wskazaną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, jako że kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, Lex Nr 47857; z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, Lex 54724; z 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, Lex Nr 437529).

Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) nie może opierać się na ocenie, że wnoszący podanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W takim, przypadku, ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, jednakże kwestia ta podlega badaniu po wznowieniu postępowania, w więc w drugim etapie postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 czerwca 2008 r., II SA/Gd 79/08, Lex Nr 424799). Gdy zaś chodzi o odmowę wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) z tej przyczyny, że wnioskodawca nie jest stroną w sprawie, to wydanie takiego rozstrzygnięcia staje się możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Jeśli istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca jest stroną, badanie tego przymiotu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) następuje po wznowieniu postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005 r., VII SA/Wa 402/05, Lex Nr 198867).

W kontrolowanej sprawie skarżące T. wystąpiło z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem RDOŚ [...], w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...]. Żądanie wznowienia O. oparło na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, iż nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem w/w postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. wydanym w następstwie wznowienia postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska [...] odmówił uchylenia postanowienia RDOŚ [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., stojąc na stanowisku, iż skarżące O. w dniu wydania kontrolowanego w postępowaniu wznowieniowym postanowienia nie było strona postępowania. Organizacja ta nabyła prawa strony dopiero w dniu wydania orzeczenia przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej tj. [...] lutego 2011r.

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej k.p.a.), uchylił postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] z dnia [...] maja 2011 r., i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W ocenie organu odwoławczego przepis art. 31 § 1 k.p.a. daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Inicjatywa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać m.in. postać żądania wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać następujące postaci: żądania tylko wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby; żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; żądania dopuszczenia do postępowania już toczącego się w sprawie zawisłej przed organem administracji; ubiegania się o zgodę organu administracji na przedstawienie swojego poglądu w sprawie. Organizacja społeczna działająca na prawach strony jednak nie może z prawnym skutkiem dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, a do tych czynności należy m.in. prawo żądania wznowienia postępowania, które przysługuje wyłącznie stronie. O., zatem nie będąc stroną postępowania, nie miał uprawnień do żądania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. wznowienia przedmiotowego postępowania. Pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Powyższe rozważania znalazły odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 641/07 (ONSAiWSA 2009/4/76), w którym wskazano, że organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., takie wznowienie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.).

Mając zatem na uwadze fakt, że O. w przedmiotowym postępowaniu występuje obecnie jako podmiot na prawach strony, organ I instancji w ocenie organu odwoławczego nie posiadał podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW, zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów w międzywalu W., co skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia tegoż organu z dnia [...] maja 2011 r. i umorzeniem postępowania przed tym organem.

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu okoliczność, czy wnioskodawca jest podmiotem legitymowanym do skutecznego uruchomienia postępowania wznowieniowego nie jest oczywista, o czym świadczą istotne rozbieżności między stanowiskiem organów oraz skarżącego w zakresie wykładni zastosowanych przez organ przepisów.

Sąd stoi na stanowisku, iż w sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowanym rozstrzygnięciem (o czym już była mowa na wstępie). Kwestia ta stanowi w tym przypadku przedmiot ustaleń i oceny dokonywanej w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Słusznie zatem organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie. Tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego jest błędne.

W rozpoznawanej sprawie w sytuacji uznania po wznowieniu postępowania, iż z żądaniem wszczęcia postępowania wznowieniowego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a wystąpił podmiot, który nie jest stroną, organ może wydać postanowienie o odmowie uchylenia kontrolowanego w postępowaniu wznowieniowym rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie organu centralnego wydane zostało z naruszeniem art. 139 k.p.a. Uchylając postanowienie i umarzając postępowanie organu I instancji organ centralny niejako spowodował wycofanie z obrotu prawnego postanowienie organu I instancji - z dnia [...] marca 2011r.- o wznowieniu postępowania, na które nie przysługiwało zażalenie. Postanowienie to jednak pozostaje w obrocie prawnym i nie może być wyeliminowane tego rodzaju działaniem.

Należy podkreślić, że zakaz reformationis in peius określony w art. 139 k.p.a. może być pominięty wyłącznie w sytuacji gdy zaskarżone rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ centralny w swoim postępowaniu nie wykazał, że sytuacja taka miała miejsce i dlatego uznać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 139 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w.w ustawy.