Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 320/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt. 19
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 731/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 320/19

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z 16 listopada 2018 roku (sygn. akt. II SA/Łd 731/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] (Skarżąca) na decyzję [...] (Kolegium) z [...] maja 2018 roku w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...](Prezydent) z [...] stycznia 2018 roku.

Wyrok ten wydany zostały w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Prezydent decyzją z [...] stycznia 2018 roku przyznał Skarżącej świadczenie wychowawcze zgodnie z jej wnioskiem, to jest na obu synów, uznając że spełnione zostało kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie.

Następie decyzją z [...] stycznia 2018 roku zmienił swoją decyzję z [...] stycznia 2018 roku w części dotyczącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie i orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na [...] , w okresie od [...] lutego 2018 roku, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w ustawie.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 2 pkt 1 i pkt 14, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1-3, art. 27 ust 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej jako "ustawa"), oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214, dalej "rozporządzenie z 2016 roku").

Organ wyjaśnił, że w związku z podjęciem przez męża Skarżącej zatrudnienia i uzyskaniem dochodu z tego tytułu przeliczył dochód rodziny Skarżącej w następujący sposób:

a. dochód osiągnięty przez Skarżącą w 2016 roku wyniósł: 17 881,16 zł.,

b. dochód osiągnięty przez [...] w 2016 roku wyniósł: 0,00 zł.,

c. dochód utracony w 2016 roku wyniósł: 17 881,16 zł.,

d. kwota dochodu uzyskanego przez [...] w 2017 roku wyniosła 1 999,77 zł. (wysokość świadczenia rehabilitacyjnego za październik 2017 roku),

e. kwota dochodu uzyskanego przez [...] w 2017 roku wyniosła 1 530,00 zł (wynagrodzenie netto za miesiąc grudzień 2017 roku),

f. miesięczny dochód netto rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł - 3 529,77 zł.,

g. ilość osób w rodzinie – 4,

h. miesięczny dochód netto na jednego członka rodziny od stycznia 2018 r. wyniósł 882,44 zł i przekroczył próg dochodowy - 800,00 zł.

Kolegium po rozpoznaniu odwołania Skarżącej decyzją z [...] maja 2018 roku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] stycznia 2018 roku.

Kolegium wyjaśniło, że kwestią sporną było ustalenie, czy dochód rodziny Skarżącej osiągnięty w roku 2016 w przeliczeniu na osobę w rodzinie, przekracza kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł, czy też nie i tym samym uprawnia Skarżącą do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

Kolegium wskazało, że Skarżąca pobiera świadczenie rehabilitacyjne. Na wezwanie Kolegium Skarżąca przedstawiła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2018 roku przyznającą jej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od [...] marca 2018 roku do [...] czerwca 2018 roku w wysokości 75% podstawy wymiaru. Tak więc dochód uzyskany (świadczenie rehabilitacyjne) uzyskiwany jest nadal przez Skarżącą. Tego dochodu Skarżąca nie utraciła i nie zmienia tego fakt, iż w chwili obecnej pobiera świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 75 % .

Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że alimenty w kwocie 2.450 zł. zapłacone przez jej męża na rzecz dzieci z poprzedniego związku winny zostać odliczone od dochodu rodziny, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przepisami prawa alimenty należy odliczyć od dochodu męża Skarżącej, a to nie jest możliwe z uwagi na fakt, że [...] w roku 2016 nie osiągnął dochodu.

Na ostateczną decyzję Kolegium skargę do sądu administracyjnego złożyła Skarżąca zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz braku wskazania w uzasadnieniu przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez Skarżącą organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej tj. nieuwzględnienie

faktu zmiany wysokości świadczenia rehabilitacyjnego pobieranego przez Skarżącą w niższej wysokości już od dnia [...] grudnia 2017 roku i wpływu tej okoliczności na wysokość dochodu rodziny, nieustosunkowanie się do argumentacji wskazanej w odwołaniu znajdującej poparcie w powołanym w odwołaniu orzecznictwie,

b) art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodzą wątpliwości w zakresie treści normy prawnej art. 7 ust. 3 ustawy, a wówczas organ powinien rozstrzygnąć te wątpliwości na korzyść strony,

c) art. 80 k.p.a. polegającego na dowolnej, a nie swobodnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i błędnym przyjęciu, że świadczenie wychowawcze na [...] nie należy się, pomimo pobierania przez Skarżącą świadczenia w niższej wysokości,

d) art. 107 § 1 k.p.a. polegające na nie wskazaniu przez organ istotnych elementów jakie powinna zawierać zaskarżona decyzja tj.: nie powołanie prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. pominięcie art. 7 ust. 3 ustawy,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 27 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z poprzez zmianę decyzji dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na [...] , z uwagi na błędne ustalenie dochodu uzyskanego przez Skarżącą i przyjęcie, iż doszło do przekroczenia kryterium dochodowego,

b) art. 27 ust. 1 ww. ustawy w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 roku, poz. 1465), dalej "rozporządzenie z 2017 roku" poprzez nieodjęcie od dochodu uzyskanego przez [...] alimentów zapłaconych przez niego na rzecz osoby spoza rodziny, ewentualnie poprzez nieodjęcie ich od dochodu rodziny.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że naruszają one wynikający z art. 7, 77 § 1 i art. 80

k.p.a. obowiązek zebrania a następnie rozpatrzenia całego materiału dowodowego jak również obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji wynikający z art. art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd wyjaśnił, że oba organy przyjęły, że na dochód czteroosobowej rodziny skarżącej w 2016 roku składał się :

• dochód osiągnięty przez Skarżącą w wysokości 17 881,16 zł.,

• dochód osiągnięty przez [...] w wysokości: 0,00 zł.,

• dochód utracony w kwocie 17 881,16 zł.,

Do tak ustalonego dochodu organy doliczyły kwotę 1 999,77 zł., tj. kwotę dochodu uzyskanego przez Skarżącą w październiku 2017 roku z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego oraz kwotę 1 530,00 zł, tj. kwotę dochodu uzyskanego przez [...] w grudniu 2017 roku z tytułu umowy o pracę, co dało kwotę 3 529,77 zł. Dzieląc powyższą kwotę przez cztery osoby w rodzinie, dochód na jednego członka rodziny wyniósł 882,44 zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800 zł.

Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko organów było nieprawidłowe. Organy nie poczyniły bowiem dostatecznych ustaleń pozwalających na doliczenie do dochodu uzyskanego przez Skarżącą świadczenia rehabilitacyjnego, które zaczęła otrzymywać poczynając od września 2017 roku. Sąd wyjaśnił, że co do zasady taki dochód w świetle art. 2 pkt 20 lit. f ustawy należało traktować jako dochód uzyskany, który powinien zostać doliczony do dochodu rodziny zgodnie z regulacją art. 7 ust. 3 ustawy, tj. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Podkreślił jednak, że organy stosując ten przepis ustaliły wysokość otrzymywanego świadczenia rehabilitacyjnego jedynie w październiku 2017 roku, nie ustalając jak ono kształtowało się w dalszym okresie, na który przyznawane jest świadczenie wychowawcze. Mianowicie organy nie uwzględniły, że zarówno z samego zaświadczenia o wypłacanych zasiłkach/świadczeniach, jak i z informacji podnoszonych przez Skarżącą zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do sądu administracyjnego wynika, że w kolejnych miesiącach Skarżąca uzyskiwała dochód w mniejszej wysokości.

Powołując się na definicję z art. art. 2 pkt 19 lit. c) i lit. f) ustawy Sąd wyjaśnił, że ustawodawca definiując pojęcie "utraty dochodu" jako "utraty dochodu" spowodowanej określonymi zdarzeniami, w istocie nie określił treści zwrotu "utrata dochodu", a jedynie wskazał, że w rozumieniu ustawy utrata dochodu stanowi następstwo ściśle określonych w ustawie okoliczności wymienionych w katalogu wskazanym w art. 2 pkt 19 ustawy, w sposób wyraźny przesądzając zasadniczo to, że utrata dochodu będąca następstwem innych okoliczności niż wskazane w powyższym przepisie nie jest utratą dochodu w rozumieniu ustawy. Należy zatem przyjąć, że zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy należy traktować jako przesłanki nierozerwalnie związane z rozumieniem zwrotu "utrata dochodu", a w konsekwencji jako zdarzenia, które należy rozważać w kontekście treści tego właśnie zwrotu.

Sąd wyjaśnił następnie, że w języku polskim słowo "utrata" rozumiane jest jako strata, zanik, ubytek, "fakt, że ktoś (rzadziej coś) został pozbawiony kogoś lub czegoś" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 487). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba zatem przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów.

Dokonując wykładni pojęcia utraty dochodu Sąd odwołał się do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z 19 stycznia 2018 roku, sygn. akt I OSK 1728/17, oraz z 6 czerwca 2018 roku, sygn. akt I OSK 378/18.

W kontekście powyższych rozważań Sąd podkreślił, że wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Stąd ze względu na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego.

Końcowo Sąd zwrócił uwagę, że do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy, organy doliczyły również dochód uzyskany przez męża Skarżącej w grudniu 2017 roku z tytułu umowy o pracę, nie zbadawszy czy w tym okresie zapłacił on na rzecz innej osoby alimenty i w jakiej wysokości. W ocenie Sądu miało to istotne znaczenie, gdyż w myśl § 9 rozporządzenia, w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Powyższe uregulowanie znajduje oparcie w art. 2 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stąd także w tym zakresie ustalenia poczynione przez organy Sąd uznał za niewystarczające dla stwierdzenia prawidłowości doliczenia dochodu męża Skarżącej.

Kolegium wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu

1. naruszenie prawa materialnego, to jest :

a. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2188), poprzez niewłaściwe zastosowanie gdyż dokonano oceny dowolnej, niepełnej, która nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego,

b. art. 2 pkt 19 związku z art. 7 ust. 1 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu że w wypadku Skarżącej obniżenie wysokości pobieranego świadczenia rehabilitacyjnego do 75% może zostać uznane za dochód utracony, podczas gdy utrata ta nie zachodzi w sytuacji zmniejszenia wysokości dochodów z tego tytułu, który powoduje ograniczenie środków finansowych rodziny, utrata dochodu i jego uzyskanie w przypadku definicji legalnej nie oznacza utraty i uzyskania dochodu w znaczeniu potocznym,

2. naruszenie przepisów postępowania to jest :

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, nie miało bowiem miejsca naruszenie norm materialnych,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem nie zachodzi w żaden sposób konieczność uzupełnienia materiału dowodowego z uwagi na fakt prawidłowego wyliczenia dochodu strony skarżącej z uwzględnieniem zarówno art. 2 pkt 1 jak i pkt 14 oraz pkt 19 ustawy o pomocy państw w wychowaniu dzieci,

c. art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny niespójnej i dowolnej będącej kompilacją różnych poglądów, schematyzm uzasadnienia, brak uwzględnienia poglądów doktryny jak i orzecznictwa sądów odmiennego od wywiedzionej tezy, brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak jasnych, pełnych, wyczerpujących wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania.

Kolegium wniosło o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Sprawa dotyczyła przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, na okres od [...] grudnia 2017 roku do [...] września 2018 roku. Świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie mogło być przyznane w owym okresie wyłącznie w razie spełnienia kryterium dochodowego, to jest w sytuacji, w której dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał 800 złotych.

Przy ustaleniu świadczenia na okres od [...] grudnia 2017 roku od [...] września 2018 roku rokiem bazowym był 2016 rok. W przypadku zmian w sytuacji dochodowej rodziny następujących po tym roku, zastosowanie znajdowały przepisy art. 7 ust. 1-3a ustawy.

W sprawie nie było sporu co do tego, że po roku bazowym, to jest od września 2017 roku Skarżącej przyznano świadczenie rehabilitacyjne. Spór dotyczył natomiast tego, czy zmniejszenie kwoty świadczenia rehabilitacyjnego od grudnia 2017 roku może być potraktowane jako utrata dochodu.

Innymi słowy, powstaje pytanie czy zmniejszenie wysokości świadczenia rehabilitacyjnego, które nastąpiło po jego wcześniejszym uzyskaniu może być potraktowane jako utrata dochodu.

Z art. 2 pkt 19 lit. f) ustawy wynika że pod pojęciem utraty dochodu rozumiana jest utrata świadczenia rehabilitacyjnego. Skarżąca bezsprzecznie nie utraciła świadczenia rehabilitacyjnego, zmniejszeniu uległa jedynie jego wysokość.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przyjętą przez Sąd pierwszej instancji wykładnię pojęcia utraty dochodu jako obejmującą nie tylko całkowitą utratę pewnego źródła dochodów wymienionego w art. 2 pkt 19 ustawy na skutek zaistnienia opisanych w nim okoliczności ale również zmniejszenie wysokości środków uzyskiwanych z tych tytułów.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, odwołując się do wykładni językowej, że pojęcie utraty dochodu obejmuje nie tylko zaprzestanie uzyskiwania środków z określonego tytułu wymienionego w art. 2 pkt 19 ustawy, ale również zmniejszenie uzyskiwanej z tego tytułu kwoty.

Zwrócić należy również uwagę że przyjęty w ustawie mechanizm ustalania dochodu rodziny odwoływał się do dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym rok na który przyznawane było świadczenie (rok bazowy). Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służyło urealnieniu dochodu rodziny danego wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne było wprowadzenie mechanizmu pozwalającego na ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Możliwość a nawet konieczność uwzględnienia zmian w sytuacji dochodowej rodziny przewidziana została w art. 7 ust. 1-3a ustawy. Oznacza to, że ustawodawca zdawał sobie sprawę z konieczności urealnienia dochodu rodziny na dzień wydawania decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Ta konieczność urealnienia dochodu rodziny na dzień orzekania o przyznaniu świadczenia wynika z konieczności uwzględnienia przy orzekaniu o świadczeniu wychowawczym celu ustawy.

Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok z 5 października 2017 roku, I OSK 817/17) dokonując wykładni pojęcia "utraty dochodu" nie można tracić z pola widzenia celu wprowadzenia do systemu prawnego ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Cel ów został przez ustawodawcę wyeksponowany w art. 4 ust. 1 ustawy i jest nim "częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". To z kolei oznacza, że obowiązkiem zarówno organów stosujących tę ustawę, jak i sądu kontrolującego ich działania, jest poszukiwanie takiej wykładni przepisów, która w sposób jak najpełniejszy pozwoli cel ten osiągnąć. Definiując pojęcie "utraty dochodu" ustawodawca odwołał się, w aspekcie istotnym dla niniejszej sprawy, do utraty świadczenia rehabilitacyjnego (art. 2, pkt. 19 lit. f ustawy). Jak już wcześniej wskazano, literalna wykładnia tego przepisu mogłaby rzeczywiście prowadzić do konkluzji prezentowanych w skardze kasacyjnej. Trzeba jednak pamiętać o tym, iż na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.). Przywołany wyżej art. 4 ust. 1 ustawy kreuje właśnie ów "słuszny interes" strony, który manifestuje się w roszczeniu obywatela do uzyskania świadczenia wychowawczego, co organ winien brać pod uwagę na każdym etapie postępowania, odwołując się zarazem do takiej wykładni, której zastosowanie pozwoli ten interes urzeczywistnić.

Mając na uwadze istotę świadczenia wychowawczego, które stanowi system wsparcia rodziny, nie do przyjęcia jest stanowisko, zgodnie z którym pomimo faktycznego obniżenia dochodu rodziny nie znalazłoby to odzwierciedlenia w ustalaniu jej dochodu, który to dochód stanowił w dacie wydania zaskarżonych decyzji podstawowe kryterium przyznawania świadczenia na pierwszej dziecko.

Zatem zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej uznać należało za niezasadne. Organy naruszyły prawo materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie utraty dochodu z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego o którym mowa w art. 2 pkt 19 lit. f) ustawy nie obejmuje zmniejszenia wysokości owego świadczenia. Z naruszeniem prawa materialnego wiązało się naruszenie przepisów postępowania, organy obu instancji ustalając wysokość dochodu rodziny nie uwzględniły zmniejszenia od grudnia 2017 roku wysokości świadczenia rehabilitacyjnego otrzymywanego przez Skarżącą. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwszej dziecko uzależnione było od kryterium dochodowego.

Również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. jest niezasadny. Sąd pierwszej instancji przedstawił w uzasadnieniu stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko organu, podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wyjaśnił również jakie powinno być dalsze postępowanie organu.

Kolegium zarzuciło Sądowi pierwszej instancji nieodniesienie się do poglądów doktryny i doktryny jak i orzecznictwa sądów odmiennego od wywiedzionej tezy. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że Kolegium dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołało stanowisko wyrażone w kilku wyrokach sądów administracyjnych (wyroki : WSA w Łodzi z 24 października 2018 roku, II SA/Łd 475/18, WSA w Gliwicach z 18 stycznia 2018 roku, IV SA/Gl 608/17, WSA w Poznaniu z 13 grudnia 2017 roku, IV SA/Po 958/17 oraz WSA w Olsztynie z 25 października 2016 roku, II SA/Ol 991/16).

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do poglądów zawartych w owych wyrokach nie może być uznane za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentacja zawarta w tych wyrokach ogranicza się wyłącznie do przytoczenia literalnego brzmienia art. 2 pkt 19 ustawy, bez uwzględnienia celu ustawy.

Pogląd przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji uznać należy za dominujący w orzecznictwie zapoczątkowanym orzeczeniami wydawanymi jeszcze na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych a następnie orzeczeniami wydawanymi na podstawie analizowanej ustawy, odwołującej się w zakresie definicji dochodu do ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyroki NSA z 12 czerwca 2008 roku, I OSK 1323/07, 14 listopada 2012 roku, I OSK 759/12, przywołane przez Sąd pierwszej instancji wyroki NSA z 19 stycznia 2018 roku, I OSK 1728/17 i z 6 czerwca 2018 roku, I OSK 378/18 oraz podzielające przedstawioną w nich wykładnię wyroki sądów administracyjnych takiej jak wyroki : WSA w Gliwicach z 22 listopada 2019 roku, II SA/Gl 1016/19, 23 października 2019 roku, II SA/Gl 904/19, WSA w Krakowie z 31 października 2019 roku, III SA/Kr 894/19, WSA w Poznaniu z 16 października 2019 roku, IV SA/Po 487/19, WSA w Łodzi z 19 września 2019 roku, II SA/Łd 451/19, WSA w Gdańsku z 25 listopada 2019 roku, III SA/Gd 370/19, WSA w Olsztynie z 23 maja 2019 roku, II SA/Ol 293/19, wyrok WSA w Szczecinie z 11 kwietnia 2019 roku, wyrok WSA w Krakowie z [...] stycznia 2018 roku, III SA/Kr 1380/17, wyrok WSA w Gorzowie z 11 października 2018 roku, II SA/Go 679/18, wyrok WSA w Poznaniu z 23 maja 2018 roku, IV SA/Po 330/18, wyrok WSA w Poznaniu z 5 kwietnia 2017 roku, sygn. II SA/Po 106/17).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę kasacyjną.