Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 22/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a; art. 43 ust. 1;
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 97 par 1 ust. 4;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 k.p.a. w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. R. (skarżący) od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. o cofnięciu zezwolenia wydanego przez Prezydenta W. w dniu [...] grudnia 2007 r. na sprzedaż w sklepie spożywczym przy ul. W. [...] w W. napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu oraz piwa z przeznaczeniem do spożycia poza miejscem sprzedaży, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Wydziału Działalności Gospodarczej i Zezwoleń dla W., działający z upoważnienia Prezydenta W., wydał w dniu [...] sierpnia 2009 r. decyzję cofającą zezwolenie wydane M. R. w dniu [...] grudnia 2007 r. przez Prezydenta W. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie wielobranżowym usytuowanym przy ul. W. [...] w W.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż [...] grudnia 2008 r. Straż Miejska W. [...] Oddział Terenowy poinformowała o ujawnionym [...] listopada 2008 r. przypadku sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej w placówce handlowej o nazwie A. usytuowanej przy ul. W. [...] w W. W sprawie przesłuchano w charakterze świadków funkcjonariusza Straży Miejskiej str. P. B. oraz funkcjonariusza policji - sierż. P. K., a także nieletnich – S. M. i K. Z. Przesłuchano także M. K. - sprzedawczynię. Organ I instancji po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż doszło do sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej. Dokładny czas zdarzenia i asortyment sprzedaży potwierdza, oprócz zeznań świadków, także wydruk z kasy fiskalnej z [...] listopada 2008 r. z godz. 20:04 (nr transakcji [...], nr kasy fiskalnej [...]). Organ I instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie fakt sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej wypełnia przesłanki art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. R. zarzucił obrazę art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października o przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U z 2007 r., Nr 70, poz. 473 z późn. zm.- dalej jako ustawa), art. 77 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i pominięcie wyjaśnień pracownicy wskazujących, iż sprzedaży dokonała w sytuacji obawy o swoje życie i zdrowie. Ponadto zarzucił obrazę art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. przez wydanie decyzji w braku prawomocnego wyroku w sprawie oskarżenia publicznego przeciwko M. K., a także obrazę art. 43 ust. 2 ustawy i rażącą niewspółmierność i dolegliwość zaskarżonej decyzji.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, rozpoznanie odwołania podczas rozprawy, przesłuchanie w charakterze świadka K. Z., zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy sprawy z oskarżenia publicznego przeciwko sprzedawczyni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO) uznało jednak, że argumenty odwołania nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji zaskarżonej decyzji. Przytaczając treść art. 18 ust. 8 ustawy oraz orzecznictwo sądowe organ wyjaśnił, iż analiza tego przepisu pozwala na stwierdzenie, że już jednorazowa sprzedaż alkoholu nieletniej osobie uzasadnia cofnięcie zezwolenia. W sklepie przy ul. W. [...] w W., jak wynika z obszernie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzedawczyni zażądała dokumentu tożsamości, jednak z powodu zastraszenia jej przez klienta dokonała sprzedaży osobie nieletniej napoju alkoholowego. Przyznała to osoba nieletnia, sprzedawczyni, funkcjonariusz Policji i funkcjonariusz Straży Miejskiej.

Odnosząc się do zarzutów i wniosków odwołania organ wskazał, iż ewentualny wyrok Sądu Rejonowego w sprawie z oskarżenia publicznego przeciwko sprzedawczyni M. K., nie może przesądzać o uchyleniu decyzji administracyjnej w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Nieprzestrzeganie zasad określonych w ustawie skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Pomiędzy organem administracji publicznej a osobą posiadającą zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych istnieje stosunek administracyjnoprawny. Sankcja prawna określona w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest reżimem odpowiedzialności o charakterze administracyjnym, odmiennym od przyjętego kodeksie postępowania karnego. Wydane przez Sąd Rejonowy orzeczenie o winie lub braku winy sprzedawczyni nie wpływa na postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie. Organ administracji publicznej ma obowiązek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku sprzedaży osobie małoletniej napojów alkoholowych bez przesądzania o winie. Obowiązujące w zakresie postępowania administracyjnego przepisy nie nakładają na organ zezwalający obowiązku udowodnienia winy sprzedawcy w jakiejkolwiek postaci. W ocenie SKO fakt sprzedaży alkoholu osobom, które nie ukończyły lat 18, w niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, potwierdza to także strona. W konsekwencji złamanie tej zasady obwarowane jest sankcją w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i ponowił zarzuty podnoszone w odwołaniu tj. naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy oraz art. 77 k.p.a., art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. przez wydanie decyzji w braku prawomocnego wyroku w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Karny w sprawie z oskarżenia publicznego przeciwko M. K. w sytuacji działania pod wpływem groźby karalnej tj. okoliczności wyłączającej winę. Ponadto zarzucił rażącą niewspółmierność i dolegliwość zaskarżonej decyzji w stosunku do niezawinionego działania skarżącego jako przedsiębiorcy. Wskazał, iż cofnięcie zezwolenia oznacza konieczność likwidacji sklepu.

Opisując bieg wydarzeń związanych z faktem sprzedaży alkoholu osobom nieletnim skarżący wskazał, że w następstwie odmowy ekspedientki sprzedaży piwa ze strony mężczyzn padły groźby ciężkiego pobicia pracownicy, które były poparte wiedzą dotyczącą godzin pracy ekspedientki, jak również trasy jej powrotu do domu. Zdaniem strony jako niesporną organ II instancji uznał również okoliczność, iż zarówno ekspedientka, jak wszyscy pozostali pracownicy sklepu, zostali starannie przeszkoleni przez skarżącego w zakresie przestrzegania w lokalu handlowym przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Działanie ekspedientki do momentu zdarzenia było więc zgodne zarówno z ustawą, jak również z wymogami, jakie stawiał swojej pracownicy skarżący.

Zdaniem strony organ właściwie nie rozważył, iż ekspedientka na skutek realnej i bezprawnej groźby, wbrew swej woli zmuszona została do wyboru pomiędzy "legalistycznie pojmowanym zastosowaniem się do przepisów ustawy" a możliwością pobicia przez sprawców zdarzenia, a w efekcie możliwością utraty zdrowia, zarówno własnego, jak również innych pracowników sklepu. Dokonany przez ekspedientkę wybór poświęcał dobro prawne w postaci działania zgodnego z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi na rzecz innego dobra prawnego w postaci zdrowia i życia pracownicy i jej współpracowników. W konsekwencji organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na formalnym przekroczeniu granic ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z całkowitym pominięciem okoliczności zdarzenia wyłączających bezprawność działania pracownicy, a w konsekwencji powodujących rażącą bezzasadność skarżonej decyzji. W opinii skarżącego mechaniczne stosowanie przepisów ustawy oznaczałoby w konsekwencji faktyczne zaprzestanie sprzedaży napojów alkoholowych na terenie całego kraju, a więc faktyczną prohibicję, co z kolei stałoby w sprzeczności z celami tej ustawy. Skarżący podkreśla, iż sprzedawczyni odmówiła sprzedaży alkoholu nieletnim, a więc w pełni zastosowała się do przepisów ustawy, a dopiero stojąc w obliczu przestępnej groźby karalnej zmuszona została do zmiany tej pierwotnej decyzji wybierając ochronę własnego zdrowia i życia.

Zdaniem strony niedopuszczalne jest również oparcie zaskarżonej decyzji na zasadzie ryzyka (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 10 grudnia 2002 r. IV KKN 667/99).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję pod tym kątem Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani procesowego wymagającego uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji.

Zdaniem Sądu ustalenia organu, iż w dniu [...] listopada 2009 r. w sklepie ul. W. [...] w W. miał miejsce fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej nie budzą wątpliwości.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2007. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.) organ cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych m.in. osobom nieletnim.

Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że każda, nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajęte przez Kolegium w zaskarżonej decyzji znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oprócz wyroku z dnia 25 października 2006 r., (sygn. akt II GSK 175/06, Lex nr 276721) należy przytoczyć tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II GSK 198/2005, zgodnie z którą analiza treści art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) uzasadnia stwierdzenie, że przepisy te mają zastosowanie w wypadku jednorazowego naruszenia jednego z zakazów, o których mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Również w wyroku z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt II GSK 160/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż wnikliwa analiza treści przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) prowadzi do wniosku, że słowo "nieprzestrzeganie" nie może być rozumiane jako łączące się z wymogiem przyporządkowania go tylko do liczby mnogiej złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skarżącego związanego z niewuzględnieniem przez organ faktu toczącego się postępowania karnego w stosunku do ekspedientki należy wskazać, iż kwestia ta nie mogła być uznana za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., bowiem nawet brak ustawowych znamion czynu zabronionego czyli winy ekspedientki pozostaje bez wpływu na wynik postępowania administracyjnego dotyczącego sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Ustalenie winy jest domeną prawa karnego, zaś odpowiedzialność z tytułu złamania zakazu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej na gruncie prawa administracyjnego jest odpowiedzialnością obiektywną niezależną od istnienia winy. Dlatego też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., (sygn. akt II GSK 175/06) zostało podkreślone, że nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, odnosi się do jednokrotnego działania. W tym przepisie wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Stanowi natomiast warunek odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa określonego w art. 43 ust. 1 tej ustawy, polegającego na sprzedaży lub podawaniu napojów alkoholowych w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom. W tym samym duchu wypowiedział się organ, wydający zaskarżoną decyzję i organ wydający decyzję pierwszoinstancyjną. Oba te organy działały w granicach uznania i zgodnie z celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie niniejszej brak był uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do uznania, iż do sprzedaży alkoholu osobom nieletnim doszło na skutek przestępstwa. Akcentowana przez stronę koncepcja "groźby karalnej" nie została w żaden sposób wykazana w toku postępowania, w szczególności z materiału dowodowego nie wynika, aby zostało wszczęte jakiekolwiek postępowanie karne w tym zakresie.

W konsekwencji brak jest uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do podzielenia racji skarżącego, iż doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu wymagających wyeliminowania wydanych decyzji z obrotu prawnego.

Sąd uznał również, iż w zaskarżonych decyzjach brak jest również istotnych uchybień, które Sąd powinien uwzględnić z urzędu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.