Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1139/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 26 § 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 lipca 2022 r. nr 2401-IEE.711.144.2022.41/MK UNP: 2401-22-172008 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 lipca 2022 r., nr 2401-IEE.711.144.2022.41/MK UNP: 2401-22-172008, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 7 § 1, art. 18, art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), wykonując prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/GI 924/21 i ponownie rozpoznając zażalenie G. B. (dalej jako zobowiązana, skarżąca) na postanowienie [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej jako organ egzekucyjny) z 16 lutego 2021 r., nr [...], uchylił ww. postanowienie w części dotyczącej opłaty abonamentowej za okres od styczeń 2014 r. do grudnia 2014 r. i orzekł o umorzeniu z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności, w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne w oparciu o ww. tytuł wykonawczy z 5 sierpnia 2019 r.

Zawiadomieniem z 6 sierpnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenie emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie to zostało odebrane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych O/W. w dniu 14 sierpnia 2019 r., natomiast zobowiązanej ww. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zastępczo w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k.p.a.) w dniu 20 sierpnia 2019 r.

W odpowiedzi na ww. zajęcie organ emerytalny pismem z dnia 21 sierpnia 2019 r. poinformował, że zobowiązana nie pobiera w tym oddziale żadnego świadczenia emerytalno-rentowego.

Pismem z 25 sierpnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przekazał zgodnie z właściwością miejscową przedmiotowy tytuł wykonawczy wskazanemu na wstępie organowi egzekucyjnemu.

Zawiadomieniem z 17 września 2020 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS O/K1.. Przedmiotowe zawiadomienie zostało przez zobowiązaną odebrane 29 września 2020 r., natomiast organ emerytalny otrzymał je 28 września 2020 r. W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych O/K1. pismem 1 października 2020 r. poinformował o zajęciu świadczenia zobowiązanej począwszy od 15 października 2020 r.

Pismem z 30 września 2020 r. zobowiązana wniosła pismo zatytułowane "skarga zobowiązanej (...) na zajęcie świadczeń emerytalnych na rzecz Poczta Polska S. A." ponadto w związku z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że Wierzyciel nie był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny wszczął je bez podstawy prawnej. W treści pisma podniosła brak podstawy prawnej wydanego tytułu wykonawczego oraz podstawy wyliczenia odsetek, a także stopę ich naliczenia. Zarzuciła organowi egzekucyjnemu nie wskazanie czy i kiedy wierzyciel doręczył odpis tytułu wykonawczego wraz z pouczeniem o możliwości złożenia zarzutów do tego tytułu wykonawczego. Ponadto zdaniem zobowiązanej data wydania tytułu wykonawczego oraz daty wymagalności roszczeń wskazują, że upłynął 3 letni okres ich przedawnienia zatem nie mogą one być egzekwowane. Podniosła również, iż Wierzyciel jako spółka prawa handlowego nie może dochodzić przedmiotowych roszczeń w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wskazała na brak doręczenia przez wierzyciela upomnienia.

Postanowieniem z 21 października 2020 r. organ egzekucyjny uznał za niezasadną skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonaną zawiadomieniem z 17 września 2020 r.

Organ egzekucyjny pismem z 21 października 2020 r. przekazał wierzycielowi uwierzytelnioną kserokopię pisma zobowiązanej celem zajęcia stanowiska w pozostałym zakresie.

W zażaleniu z 5 listopada 2020 r. zobowiązana podniosła brak doręczenia tytułu wykonawczego oraz brak dowodu potwierdzającego jego doręczenie. Ponadto wskazała, iż pismo z 30 września 2020 r. zawierało jeszcze inne zarzuty i dlatego powinno zostać zawieszone w oparciu o art. 35 § 1 u.p.e.a.

Organ odwoławczy, postanowieniem z 18 grudnia 2020 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ egzekucyjny, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, wezwał zobowiązaną do sprecyzowania pisma z 30 września 2020 r., pouczając o terminie odpowiedzi na niniejsze pismo z zastrzeżeniem, że jeśli nie odpowie w ciągu 7 dni od daty otrzymania wezwania to pismo to zostanie potraktowane jako wniosek o umorzenie. Wezwanie zostało odebrane przez dorosłego domownika - córkę zobowiązanej w 29 grudnia 2020 r.

Pismem z 13 stycznia 2021 r. zobowiązana o cofnięcie zajęcia z ZUS oraz zwrot ściągniętych kwot.

Postanowieniem z 16 lutego 2021 r. organ egzekucyjny, po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz stosując się do uwag i zaleceń organu odwoławczego, odmówił umorzenia postępowanie egzekucyjnego.

Rozpoznając zażalenie wniesione przez zobowiązaną, postanowieniem z dnia z dnia 17 maja 2021 r., nr 2401-IEE.711.312.2021.4 UNP: 2401-21-108607, Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 29 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/GI 924/21, uchylił zaskarżone postanowienie wskazując na błędy organu nadzoru popełnione przy wydawaniu uchylonego postanowienia i określił dalszy tryb postępowania organu nadzoru.

Ponownie rozpoznając sprawę zwrócił się z zapytaniem do Naczelnika W. oraz do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K1., jakim adresem dysponowali wobec zobowiązanej w roku 2019.

Pismem z 21 marca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odpowiedział, że w latach 2018 - 2019 zobowiązana posługiwała się adresem: W., ul. [...] oraz rozliczała się za rok 2018, składając PIT 36 w tym właśnie urzędzie. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K1., pismem z 14 czerwca 2022 r. udzielił informacji, że w 2019 r. figurowała Pani pod adresem zamieszkania i korespondencyjnym w [...], [...] K2..

Pismem z 8 lipca 2022 r. organ odwoławczy zwrócił się również z zapytaniem do Urzędu Miasta K. i otrzymałem odpowiedź, że zobowiązana zameldowała się pod adresem w K. 21 maja 2019 r.

Zdaniem organu odwoławczego, istotnym dla przedmiotowej sprawy jest rozróżnienie pojęć "wszczęcia postępowania egzekucyjnego" od "wszczęcia egzekucji administracyjnej". Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i doktrynie to rozróżnienie nie budzi wątpliwości prawnych i nie można tych pojęć utożsamiać. Egzekucyjne postępowanie w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. Postępowanie egzekucyjne jest wszczynane wcześniej niż egzekucja. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Dyrektor stwierdził zatem, że w przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło 31 sierpnia 2020 r., bowiem w tym dniu organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia postępowania wobec zobowiązanej (wskazany na wstępie organ egzekucyjny, który wydał postanowienie w I instancji) otrzymał tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciela. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w momencie odebrania przez dłużnika zajętej wierzytelności tj. ZUS O/K1. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej – 28 sierpnia 2020 r.

Odnosząc się do głównego przedmiotu sporu, jakim jest błędnie kierowana do zobowiązanej korespondencja, w związku ze zmianą adresu, Dyrektor uznał, że wierzyciel prawidłowo wystawił i przesłał upomnienie na adres we W., przy ul. [...], które zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie, z którym uznaje się doręczenie za dokonane mimo, że strona postępowania nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Stanowi to tzw. fikcję prawną. Z adnotacji pracownika Poczty Polskiej S. A. na ww. upomnieniu - nie podjęto w terminie można domniemywać, że nie zgłosiła Pani do placówki pocztowej wniosku o przekierowywanie korespondencji na inny adres, w związku z jego zmianą. Podkreślono, że upomnienie nr [...] zostało sporządzone przez wierzyciela 29 kwietnia 2019 r., a wysłane 2 maja 2019 r. przez Pocztę Polską S. A., natomiast z informacji uzyskanej z Urzędu Miasta K. wynika, że zobowiązana zameldowała się w K., przy ulicy [...] w późniejszym terminie tj. 21 maja 2019 r. Ponieważ doręczenie zastępcze nastąpiło w dniu 16 maja 2019 r. tj. z upływem 14 dnia licząc od dnia pierwszego awizo. Zatem upomnienie zostało zobowiązanej doręczone na aktualny adres.

Kolejno Poczta Polska S. A., działając jako wierzyciel przesłała do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. tytuł wykonawczy celem realizacji. NUS W. odebrał przedmiotowy tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego 5 sierpnia 2019 r. Z dniem złożenia przez zobowiązaną zeznania rocznego PIT 36 za 2019 rok w [...] Urzędzie Skarbowym w K. 27 kwietnia 2020 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. powziął informację o zmianie adresu zobowiązanej na K. i bezzwłocznie przesłał zgodnie z właściwością akta sprawy do organu egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny właściwy miejscowo sporządził i wysłał zawiadomienie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZUS O/K1.. Korespondencja została odebrana przez zobowiązaną 29 września 2020 r., natomiast ZUS potwierdził odbiór 28 września 2020 r.

Dyrektor przyznał przy tym, że organ egzekucyjny nie przesłał zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego wraz z powyższym zawiadomieniem, jednakże, w jego ocenie, nie jest to błąd którego nie można naprawić. Ta okoliczność, pozostaje jednak bez znaczenie dla wszczęcia postępowania egzekucyjnego co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku sygn. akt III Sa/Wa 1648/21. Również potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku w sprawie o sygn. akt sygn. akt I SA/Gd 538/19, stwierdzając, że "na akceptację zasługuje stanowisko, że w przypadku doręczenia zobowiązanemu zawiadomień o zajęciu (... z pominięciem przesłania do zobowiązanego wszystkich odpisów tytułów wykonawczych objętych tą czynnością egzekucyjną ...) organ egzekucyjny uchybienie to ma prawo skorygować poprzez niezwłoczne przesłanie zobowiązanemu pozostałych odpisów tytułów wykonawczych". Orzecznictwo sądów popiera tą tezę, więc organ egzekucyjny powinien doręczyć zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego.

Dyrektor zobligował zatem organ do doręczenia zobowiązanej tytułu wykonawczego.

Jednocześnie uznał, że bezsporny jest fakt, że doszło do przedawnienia się należności za okres od styczeń 2014 r. do grudzień 2014 r. Postępowanie egzekucyjne kończy się albo poprzez wyegzekwowanie dochodzonych należności albo w drodze jego umorzenia. Aktualizacja zobowiązania na którą powołuje się organ egzekucyjny jest czynnością materialno-techniczną i pozostaje bez związku z koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego w części w jakiej doszło do przedawnienia. Opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Zatem należności wskazane w tytule wykonawczym z 5 sierpnia 2019 r., nr 206476E1- 64/KR/2019 począwszy od pozycji El do E12 czyli należności od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. uległy przedawnieniu.

Natomiast dalej podtrzymał swoje stanowisko, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w pozostałej części tj. należności od stycznia 2015 do kwietnia 2019 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się zobowiązana i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzuciła wydanie postanowienia bez wskazania kwoty, która winna być egzekwowana oraz bez zbadania zasadniczego zarzutu zawartego w piśmie z dnia 31 grudnia 2020 r. naruszenia art. 59 pkt 7 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z powodu niedoręczenia jej odpisu tytułu egzekucyjnego i upomnienia przyznając, że organ egzekucyjny faktycznie nie przesłał mi odpisu tytułu egzekucyjnego wraz zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, lecz jest to błąd, który można naprawić przez niezwłoczne przesłanie zobowiązanej powyższych dokumentów, do czego organ egzekucyjny został zobowiązany zaskarżonym postanowieniem, czyli okres dłuższy niż 2 łata, które upłynęły od daty zajęcia świadczeń emerytalnych spełnia warunek "niezwłocznego przesłania" odpisu tytułu wykonawczego i upomnienia.

Podnosząc ten zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie egzekucji.

W uzasadnieniu powtórzyła zarzut zawarty we wszystkich jej pismach oraz w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego oraz skardze z dnia 31 maja 2021 r. Przyznała, że część dochodzonych świadczeń po dwóch latach badania legalności prowadzonej egzekucji uległa przedawnieniu. Jednak w przekonaniu zobowiązanej Dyrektor nie ocenił jednak aktualności i ważności tytułu wykonawczego, który musiał i nadal musi ulec zmianie. Nie ocenił też czy błędnie wydany tytuł wykonawczy jest podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Podniosła, że nadał nie otrzymała ani odpisu tytułu wykonawczego, ani odpisu wysłanego upomnienia, a organ egzekucyjny niesłusznie uznał za prawidłowe domniemanie doręczenia, przewidziane w 44 kpa.

Zdaniem skarżącej postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z naruszeniem przepisów ustawy i organ egzekucyjny lekceważy jej prawa jako strony postępowania. Została pozbawiona możliwości zapoznana się z tytułem egzekucyjnym, oceny czy upomnienie zostało wysłane prawidłowo a także możliwości złożenia zarzutów do tytułu wykonawczego. Tym samym jej wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był i jest w pełni uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni uzasadniona.

Rozpoznając po raz drugi sprawę, Sąd wskazuje, że z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) organ był związany wyrokiem z dnia 29 września 2021 r., sygn.. akt I SA/Gl 924/21. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że "W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie spełnia ustawowych wymogów. Po pierwsze podstawa prawna w sentencji nie została wskazana. Podanie w treści uzasadnienia mających zastosowanie w sprawie przepisów nie jest wystarczające. Po drugie organ odwoławczy uzasadniając zaskarżone postanowienie ograniczył się jedynie do oceny rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. Przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania egzekucyjnego nie stanowi ustalenia stanu faktycznego w sprawie, ten bowiem powinien być ustalony w kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów i jej argumentacji w tym względzie. Tymczasem skarżąca w sposób wyraźny podnosiła brak doręczenia jej upomnienia, jak również tytułu wykonawczego i opierała zarzuty o treść art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Brak ustalenia tej okoliczności przez organ odwoławczy oznacza, że zaskarżone postanowienie wydało zostało z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd nie mógł rozpoznać sprawy merytorycznie, bowiem rozpoznanie takie byłoby przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy oceni podnoszone przez skarżącą zarzuty po uprzednim ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Oceni zatem, czy upomnienie oraz tytuł wykonawczy zostały doręczone weryfikując przy tym okoliczność wskazywaną przez skarżącą, a dotyczącą miejsca jej zamieszkania. W konsekwencji powyższego ustalenia oceni, czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jeśli tak to w jakiej dacie. Zestawi to z obowiązkiem wskazanym w tytule wykonawczym i stwierdzi, czy zobowiązanie to nadal istnieje. Całość ustaleń zawrze następnie w wydanym przez siebie postanowieniu".

Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie wykonał zaleceń zawartych w tym wyroku.

Rolą organu było zatem w pierwszej kolejności ustalenie czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i w jakiej dacie. To bowiem determinuje subsumpcje stanu faktycznego do stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, że "W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło 31.08.2020 r. bowiem w tym dniu organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia postępowania wobec Pani tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. otrzymał tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciela. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w momencie odebrania przez dłużnika zajętej wierzytelności tj. ZUS O/K1. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej - 28.09.2020 r".

Należy jednakże wskazać, że ze stanu faktycznego i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej, na podstawie tytułu wykonawczego z 5 września 2019 r. wystawionego przez Pocztę Polską S. A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Następnie zawiadomieniem z dnia 6 sierpnia 2019 r. organ ten dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenie emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W odpowiedzi na powyższe zajęcie ZUS O/W. pismem z dnia 21 sierpnia 2019 r. poinformował, że zobowiązana nie pobiera w tym oddziale żadnego świadczenia emerytalno-rentowego. W związku z powyższym pismem z 25 sierpnia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przekazał zgodnie z właściwością miejscową przedmiotowy tytuł wykonawczy Nr 206476E1-64/KR/2019 organowi egzekucyjnemu, który wydał w niniejszej sprawie postanowienie w I instancji.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Przepis ten ma zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w administracji z uwagi na odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a., jednakże o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej.

Z art. 26 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 20 lutego 2021 r.) Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Stosownie do art. 22 § 1 tej ustawy Właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a.

Należy dostrzec, że w stanie prawnym obowiązującym do 30 lipca 2020 r. brak było normy przewidującej, że w przypadku zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego czynności podjęte przez organ egzekucyjny przed uzyskaniem informacji o tej zmianie są skuteczne. Przepis w tym kształcie zawarty jest obecnie w art. 22 § 3b u.p.e.a. i został dodany przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U.2019.2070) zmieniającej u.p.e.a. z dniem 30 lipca 2020 r. Nie mniej jednak wymaga zauważenia, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że organ egzekucyjny w przypadku stwierdzenia braku swojej właściwości do prowadzenia egzekucji w danej sprawie jest zobowiązany do powstrzymania się od dalszych działań w sprawie, w tym od rozpatrzenia zarzutów, i przekazać na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. sprawę organowi właściwemu (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2008 r., I SA/Gd 63/08, LEX nr 489423, oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 listopada 1998 r., III SA 918/97, LEX nr 44827).

Należy także zauważyć, że organy egzekucyjne zobowiązane są na podstawie art. 19 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. z urzędu przestrzegać swojej właściwości, zarówno rzeczowej jak i miejscowej (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt I GW 8/20, LEX nr 3062962, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GW 3/20, LEX nr 3064955, a także postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GW 4/20, LEX nr 3064881). Stosownie bowiem do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W myśl zaś art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W świetle wskazanych przepisów organ administracji, oceniając swoją zdolność do załatwienia określonej sprawy, zobligowany jest więc do zbadania kwestii posiadania lub braku posiadania właściwości do dokonania danej czynności. Obowiązek kontroli właściwości musi być realizowany w każdym stadium postępowania od momentu jego wszczęcia do momentu rozstrzygnięcia sprawy. Błędne jej określenie czy też zaniechanie zbadania przez organ zbadania właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie, powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 1 (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 439, a także wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3542/18, LEX nr 2798919).

Należy zauważyć, że ustalenie miejsca zamieszkania w kontekście wszczęcia egzekucji i postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie ma znaczenie również z tego powodu, że w dniu 30 lipca 2020 r. doszło do zmiany szeregu przepisów u.p.e.a., w tym m.in. art. 59 § 1 tej ustawy. Do 30 lipca 2020 r. przepis ten stanowił, że postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli

obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego

z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze

względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo

zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed

upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Natomiast od 30 lipca 2020 r. otrzymał on brzmienie "Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią".

Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z ust. 2 tego przepisu wynika zaś, że do egzekucji z:

1) pieniędzy,

2) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową,

3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku,

4) praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych,

5) ruchomości

- wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zgodzić się należy z organem, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i doktrynie to rozróżnienie nie budzi wątpliwości prawnych i nie można pojęć "wszczęcia postępowania egzekucyjnego" i "wszczęcia egzekucji administracyjnej" utożsamiać. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W niniejszej sprawie nadal pozostaje zatem aktualne wskazanie Sądu co do ustalenia daty wszczęcia egzekucji i oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ustalenie to związane jest przy tym z datą doręczenia skarżącej upomnienia. Organ odwoławczy upatruje prawidłowości doręczenia jej upomnienia w tym, że skarżąca zameldowała się pod nowym adresem (w K.) w dniu 21 maja 2019 r., a zatem po upływie 14 dniowego terminu, o jakim mowa w art. 44 k.p.a. Ten okres upływał bowiem w dniu 16 maja 2019 r., a zatem wcześniej.

Należy zatem zauważyć, że w art. 42 k.p.a. określającym miejsce doręczeń pism osobom fizycznym, w § 1 ustawodawca wskazał, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zatem nie może budzić wątpliwości, że miejscem doręczeń jest miejsce zamieszkania, nie zaś zameldowania. Powyższe potwierdza także treść art. 43 ww. ustawy stanowiącemu, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Warunek określony w art. 44 § k.p.a. przewidujący tzw. fikcję doręczenia po upływie 14 dniowego terminu od daty pierwszego awizo, odnosi się do niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 (§ 1 art. 44 k.p.a.).

W konsekwencji nie można uznać fikcji doręczenia w przypadku przesyłki, co do której nie ustalono tego, czy została skierowana pod adres zamieszkania.

Fakt, że skarżąca składając w dniu 30 kwietnia 2019 r. rozliczenie PIT-36 za 2018 r. do organu podatkowego we W., również nie przesądza o tym, że w dacie podjęcia próby doręczenia jej upomnienia zamieszkiwała pod adresem, na który skierowane zostało upomnienie. Z powyższej odpowiedzi wynika, że w dniu 30 kwietnia 2019 r. adresem jakim posługiwała się zobowiązana był adres W., ul. [...]. Bez wątpienia również upomnienie zostało skierowane na adres we W., przy ul. [...]. Jednakże z pisma ZUS Oddział w K1., na które powołuje się organ odwoławczy wynika już, że skarżąca posługiwała się w 2019 r. adresem zamieszkania w K2. ([...], [...] K2.).

Zatem już z samych tych pism wynika, że w 2019 r. skarżąca posługiwała się co najmniej dwoma adresami zamieszkania, tj. we W. oraz w K2., zaś z pisma oraz w K..

Dalej stwierdzić należy, że organ odwoławczy uznał jednocześnie, że zawiadomienie o zajęciu z dnia 6 sierpnia 2019 r. skierowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych we W. w dniu 14 sierpnia 2019 r., zaś zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zastępczo w trybie art. 44 k.p.a. 29 sierpnia 2019 r. (tak w stanie faktycznym), by następnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia uznać, że odpis tytułu wykonawczego nie został zobowiązanej doręczony i zobowiązał organ egzekucyjny do jego doręczenia. Nie jest zatem wiadome, czy ww. zajęcie organ uznał za skutecznie doręczone, pomimo stwierdzenia, że skarżąca "była zameldowana

Zatem z powyższego wynika, że w 2019 r. skarżąca posługiwała się co najmniej dwoma adresami zamieszkania, tj. we W. oraz w K2. oraz w K..

Dalej stwierdzić należy, że organ odwoławczy uznał jednocześnie, że zawiadomienie o zajęciu z dnia 6 sierpnia 2019 r. skierowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zostało doręczone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych we W. w dniu 14 sierpnia 2019 r., zaś zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zastępczo w trybie art. 44 k.p.a. 29 sierpnia 2019 r. (tak w stanie faktycznym), by następnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia uznać, że odpis tytułu wykonawczego nie został zobowiązanej doręczony i zobowiązał organ egzekucyjny do jego doręczenia. Nie jest przy tym wiadome, czy dlaczego ww. zajęcie organ uznał za skutecznie doręczone, pomimo stwierdzenia, że skarżąca "była zameldowana" w K. w dniu 21 maja 2019 r. Co więcej uznanie za skutecznie doręczone ww. zawiadomienia, jak i stwierdzenie, że ww. organ "prowadził egzekucję" wskazywać by mogło, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz egzekucji nastąpiło już w 2019 r. co stoi w sprzeczności z twierdzeniem organu egzekucyjnego, że "W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło 31.08.2020 r. bowiem w tym dniu organ egzekucyjny właściwy do prowadzenia postępowania wobec Pani tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. otrzymał tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciela. Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w momencie odebrania przez dłużnika zajętej wierzytelności tj. ZUS O/K1. zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej - 28.09.2020 r". Jednocześnie wskazując podstawę prawną wniosku organ odwołał się do art. 59 § 1 u.p.e.a., jednakże w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., a zatem do brzmienia, które wskazywać by mogło, że uznał wszczęcie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. za skuteczne, jednakże już do treści nie obowiązującej w dacie jaką sam wskazał, tj. sierpień 2020 r. Wymaga także zauważenia, że w dacie przekazania pismem z 25 sierpnia 2020 r. zgodnie z właściwością miejscową przedmiotowego tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu obowiązywał już wskazywany wcześniej art. 22 § 3b u.p.e.a. z zastrzeżeniem wskazywanego wcześniej art. 13 ust. 1 i 2 u.p.e.a. Zresztą w piśmie z dnia 25 sierpnia 2020 r. o przekazaniu zgodnie z właściwością tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie odwołano się do art. 22 u.p.e.a.

Ostatecznie Sąd wskazuje, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie doszło do doręczenia skarżącej odpisu tytułu wykonawczego, w oparciu o który prowadzona jest egzekucja w niniejszej sprawie. Należy zgodzić się z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 7/21, że "wprawdzie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. za datę wszczęcia egzekucji uznaje także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, ale dotyczy to sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza niż data doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji. Wszczęcie egzekucji w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu jest skuteczne, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu (podatnikowi) odpisu tytułu wykonawczego. Innymi słowy, wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Omawiany przepis różnicuje jedynie datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej doręczono zawiadomienie o zajęciu, czy też odpis tytułu wykonawczego. P. to przyjąć, że o ile doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego - dokonane wcześniej zajęcie wierzytelności (prawa majątkowego) uczynione zostało w ramach egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się także uwagę, że doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu nie oznacza, że organ egzekucyjny jest zwolniony z doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Podkreśla się także, że art. 26 § 5 stwarza alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego tylko warunku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2017 r., I SA/Po 1450/16 oraz powołane tam piśmiennictwo i judykatura; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., II FSK 1043/11). "Stosownie do regulacji zawartej w art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne zostaje wszczęte z dniem doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego spółki, w sytuacji gdy odpis tytułu wykonawczego został doręczony spółce później." (Wyrok NSA z 20 września 2019 r., I FSK 1167/17, LEX nr 2732243.)".

Jednakże wymaga odnotowania fakt, że przy piśmie z dnia 17 października 2022 r. organ odwoławczy nadesłał zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącej w dniu 19 września 2022 r., a zatem po wydaniu ww. postanowienia Dyrektora. Rację ma skarżąca, że brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego po kilku latach od daty doręczenia zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego (w dniu 28 września 2020 r.) nie może być uznane za doręczenie "bezzwłoczne". Nie mniej jednak nastąpiło to ostatecznie w dniu 19 września 2022 r. Dopiero zatem to doręczenie zrodziło skutek w postaci możliwości oceny daty wszczęcia egzekucji.

Powyższe oznacza, że organ odwoławczy nie wypełnił wytycznych zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 29 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/GI 924/21, a tym samym naruszył art. 153 p.p.s.a. co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni podnoszone przez skarżącą zarzuty po uprzednim ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Oceni zatem, czy upomnienie oraz tytuł wykonawczy zostały doręczone weryfikując przy tym okoliczność wskazywaną przez skarżącą, a dotyczącą miejsca jej zamieszkania. W konsekwencji powyższego ustalenia oceni, czy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jeśli tak to w jakiej dacie. Dopiero następnie zestawi to z obowiązkiem wskazanym w tytule wykonawczym i stwierdzi, czy zobowiązanie to nadal istnieje, mając na uwadze właściwe przepisy obowiązujące w dacie ustalenia wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Całość ustaleń zawrze następnie w wydanym przez siebie postanowieniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi.