Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1150/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA - Anna Łukaszewska-Macioch WSA - Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant - Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skarg R. z siedzibą w ... i A. spółka z o.o. z siedzibą w ... na decyzję Ministra Kultury z dnia ... kwietnia 2003 r., nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi.


UZASADNIENIE

I SA 1150/03

UZASADNIENIE

Minister Kultury decyzją z dnia ... kwietnia 2003 r. nr ... umorzył postępowanie odwoławcze toczące się w następstwie odwołania "A." Spółki z o.o. z siedzibą w ... od orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia ... lipca 2001 r. (bez numeru) w sprawie zatwierdzenia tabel stawek wynagrodzeń za korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na polu nadań radiowych i telewizyjnych oraz na polu odtworzeń publicznych przy pomocy egzemplarzy wprowadzonych do obrotu - przedłożonych do zatwierdzenia przez Z. .

W uzasadnieniu decyzji podano, że Z. przedłożył do zatwierdzenia Komisji Prawa Autorskiego kilka tabel wynagrodzeń. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku , Komisja Prawa Autorskiego, w dniu ... lipca 2001 r. zatwierdziła dwie, spośród przedłożonych przez tę organizację tabel wynagrodzeń.

W dniu 10 marca 2003 r. odwołanie wniosła "A." Spółka z o.o. z siedzibą w ... wnosząc o uchylenie orzeczenia komisji. Zdaniem skarżącej tabele wyznaczają zakres obowiązku świadczenia pieniężnego na rzecz uprawnionego do utworu, spełnianego na ręce organizacji zbiorowego zarządzania. W przedmiotowej sprawie przepisem prawa materialnego, z którego wynikają konkretne obowiązki jest art.109 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2000 r. nr 80 poz. 904 z późn.zm.)

Po rozpoznaniu sprawy Minister Kultury decyzją z dnia ... kwietnia 2003 r. nr ... umorzył postępowanie odwoławcze. Uznał on, że skarżący nie jest stroną postępowania z uwagi na brak po jego stronie interesu prawnego. Nie ulega wątpliwości, że użytkownicy są zainteresowani wynikiem postępowania toczącego się w sprawie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń złożonych przez Z. . Użytkownicy, jak każdy podmiot korzystający z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych, których prawami zarządza Z., będą zobowiązani do zapłaty wynagrodzenia zgodnie ze stawką wynikającą z zatwierdzonej tabeli. Mają więc oni interes faktyczny (materialny) w tym, aby niektóre pozycje z tabel wynagrodzeń ukształtowane zostały na możliwie najniższym poziomie. Jednak okolicznością decydującą o tym, czy dany podmiot zostanie uznany za stronę jest, zgodnie z art. 28 kpa , istnienie po jego stronie interesu prawnego, który jest kategorią normatywną mającą swe źródło w przepisach prawa materialnego.

Decyzję powyższą zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A." Spółka z o.o. z siedzibą w ... wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła i rozwinęła pogląd , że wbrew treści zaskarżonej decyzji ma ona przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny, stosownie do przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1296), jest powołany do kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie administracyjnej, co oznacza, że może decyzję uchylić bądź stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadku naruszenia przy jej wydaniu przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego. W myśl art.127§1 kpa odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji służy tylko stronie.

Stroną - jak to określa art. 28 kpa, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Zasadnie organ odwoławczy poszukiwał istnienia owego interesu w przepisach

prawa materialnego regulującego daną dziedzinę prawa, którego przepisy stanowią podstawę prawną decyzji. Ten kierunek wykładni wynika zarówno z doktryny prawa

administracyjnego jak i bogatego orzecznictwa sądowego w tej materii.

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904/ w art. 104 ust.3 upoważniła Ministra Kultury do udzielenia zezwolenia organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi /którymi są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich/, jeżeli dają rękojmię należytego zarządzania powierzonymi prawami. Zezwolenia takie udzielane są na wniosek właściwych stowarzyszeń w postępowaniu administracyjnym kończącym się decyzja administracyjną. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, iż stroną takiego postępowania jest tylko to stowarzyszenie, które wystąpiło z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub pokrewnymi.

Interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, w prowadzonym na wniosek strony postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie określonymi przez ustawę prawami, nie posiada ten podmiot, którego postępowanie nie dotyczy i które nabyło analogiczne prawa i obowiązki na podstawie odrębnego aktu /wyrok NSA z 22 lutego 2000 r. I S.A. 2043/98 nie publ./.

Organizacja, która uzyskała zezwolenie na zbiorowe zarządzanie może przedstawić Komisji Prawa Autorskiego do zatwierdzenia tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Komisja dokonuje zatwierdzenia lub odmawia zatwierdzenia przedstawionych tabel w postępowaniu, do którego mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa /art.108 ust.3 i 4/ ustawy o prawie autorskim. Odpowiednie zastosowanie przepisów kpa oznacza więc, iż będą mieć w nim m.in. zastosowanie także przepisy określające pojęcie strony.

W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w tym postępowaniu posiada niewątpliwie organizacja występująca z wnioskiem o zatwierdzenie tabel.

Potwierdza to treść art. 105 ust. 1 ustawy ustanawiającego domniemanie, że organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz, że ma legitymację procesową w tym zakresie. Legitymacja ta dotyczy także postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Ograniczając legitymację do postępowania administracyjnego należy przede wszystkim rozważyć cechy i cele tego postępowania.

Przedmiotem postępowania administracyjnego są zawsze sprawy indywidualne rozstrzygane w sposób władczy decyzją administracyjną przez powołany do tego na podstawie przepisów materialnoprawnych organ administracji. Indywidualny charakter sprawy oznacza, że dotyczy ona imiennie określonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków (Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz autorstwa prof. B. Adamiak i prof. J. Borkowskiego, Wydawnictwo CH Beck Warszawa, 1996 str. 11, 452-454).

Jeżeli celem postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu w drodze decyzji administracyjnej i nawiązanie stosunku materialnoprawnego, to w sprawach uregulowanych w art. 108 ust. 3 ustawy z 4 lutego 1994 r. cel ten zostaje osiągnięty tylko w odniesieniu do organizacji zbiorowego zarządzania występującej z wnioskiem o zatwierdzenie tabel.

W niniejszej sprawie przymiot taki posiadał tylko Z. . Na podstawie tabel zatwierdzonych z jego wniosku powstają uprawnienia artystów wykonawców do uzyskania konkretnego wynagrodzenia za korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na polu nadań radiowych i telewizyjnych oraz na polu odtworzeń publicznych przy pomocy egzemplarzy wprowadzonych do obrotu - , którymi zarządza to Stowarzyszenie.

Zasadnie Minister nie uznał za stronę "A." Sp. z o.o., która jest jedynie podmiotem korzystającym z ich wykonań.

Podmioty będące użytkownikami są zainteresowane faktycznie wysokością ustanowionych stawek, lecz konkretyzacja ich uprawnień czy obowiązków nie odbywa się na płaszczyźnie prawa administracyjnego /ściśle prawa autorskiego, które odwołuje się do postępowania administracyjnego/ jak to ma miejsce w sytuacji organizacji zbiorowego zarządzania. Również zatwierdzone tabele wynagrodzeń nie stwarzają dla użytkowników żadnych konkretnych uprawnień ani obowiązków.

Prawny stosunek użytkowników związany z zatwierdzonymi tabelami powstaje dopiero z chwilą korzystania z utworu lub z chwilą zawarcia umowy. Jednakże materialnoprawną podstawą takiego stosunku nie będzie norma prawna zamieszczona w art. 108 ust.3 powołanej ustawy, lecz umowa cywilnoprawna lub działanie, z którym łączą się skutki prawne. Dopiero na skutek takich działań będą miały zastosowanie do podmiotów, korzystających z utworów, stawki wynagrodzeń, objęte zatwierdzonymi tabelami.

Taki charakter stosunku użytkowników do materii regulowanej ustawą o prawie autorskim w zakresie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń pozwala określić interes tych podmiotów jako interes faktyczny /materialny, finansowy/ nie upoważniający jednakże do udziału w tym postępowaniu jako jego strona. Innymi słowy podmiotom korzystającym z wykonań nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań, objętych zbiorowym zarządzaniem, załatwianych orzeczeniami Komisji Prawa Autorskiego na podstawie art. 108 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 904/.

Prawidłowo więc Minister Kultury uznając, iż skarżącej Spółce nie przysługiwał przymiot strony umorzył postępowanie odwoławcze, jako wszczęte odwołaniem wniesionym rzez podmiot do tego nieuprawniony.

Decyzja organu naczelnego, umarzająca postępowanie jest więc zgodna z prawem, co prowadziło do oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.