Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1400/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 150 § 2, art. 156 § 1 pkt. 1 , art. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Wojciech Mazur Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 59/10 w sprawie ze skargi B.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na normatywne działki budowlane 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od B.A. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 59/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na normatywne działki budowlane: 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta J. aktem z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...], zatytułowanym decyzja, działając na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139), art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. Nr 16, poz. 91), art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) i rozp. MGTiOŚ z dnia 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 242), orzekł o ustaleniu terenu budowlanego w mieście J. w rejonie ulic: [...] i toru kolejowego PKP J. oraz o podziale tego terenu na normatywne działki budowlane. Powyższy akt został opublikowany w Dzienniku Urzędowym WRN w Katowicach nr 6 z 1979 r. poz. 61.

B.A., J. i P.A. pismem z dnia 28 czerwca 2001 r. zwrócili się do Prezydenta Miasta J. o wznowienie postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: K.p.a.). Żądanie zostało oparte na przepisie art. 24 § 1 pkt 2 K.p.a. Zdaniem wnioskodawców, wydane indywidualne decyzje burzą ład urbanistyczny na tym terenie, zaś Urząd Miejski prowadzi podwójne mapy i nieaktualne ewidencje właścicieli gruntów.

Prezydent Miasta J., po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] orzekł o odmowie wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 1979 r.

Na skutek złożonego przez B.A. odwołania sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta J., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] powtórnie orzekł o odmowie wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 149 § 3 K.p.a., a w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podanie o wznowienie złożono z uchybieniem terminu określonego w art. 148 K.p.a. Zdaniem organu z analizy dokumentacji archiwalnej wynika, że wnioskodawcy o wydanej decyzji wiedzieli co najmniej od lat 90-tych, gdyż już w piśmie B.A. z dnia 18 marca 1994 r., skierowanym do Prokuratury Rejonowej w J., została przywołana kwestionowana decyzja z dnia [...] lipca 1979 r.

Odwołanie do powyższej decyzji wniósł B.A., który zażądał jej uchylenia i wyłączenia ze sprawy Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 25 § 1 K.p.a. oraz ustalenia prawa do własności działki nr [...] o pow. 171 m2 na rzecz Skarbu Państwa oraz wszystkich działek, które na podstawie decyzji z dnia 3 lipca 1979 r. przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa zgodnie z wykazem z dnia 25 sierpnia 1978 r. Podniósł, że układ komunikacyjny osiedla Z. stanowi interes społeczny, który to układ został zburzony w imię prywatnych interesów urzędników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazano w odwołaniu.

W ocenie organu odwoławczego wznowienie postępowania jest w tej sprawie niedopuszczalne, gdyż kwestionowany akt z dnia 3 lipca 1979 r. nie ma charakteru aktu indywidualnego. Nie jest zatem decyzją administracyjną w rozumieniu K.p.a., lecz aktem generalnym, do którego nie ma zastosowania tryb wznowienia postępowania.

Z kolei, odnosząc się do żądania wyłączenia Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 25 § 1 K.p.a., wyjaśnił, że istotą zagadnienia jest fakt, iż żaden organ nie może wznowić postępowania w niniejszej sprawie. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości może być dokonane jedynie w drodze procesu cywilnego. A zatem uwzględnienie żądania zawartego w odwołaniu nie jest możliwe.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i nakazanie temu organowi wznowienia – wszczęcia postępowania – w celu doprowadzenia do zgodności z planem zagospodarowania, jaki był zatwierdzony przez Prezydenta Miasta J. w decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] o ustaleniu terenu budowlanego.

Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja z punktu formalnoprawnego, może jest poprawna, ale nie uwzględnia art. 6, 7, 8, 9 i 12 K.p.a. Ponadto powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 359/08, oddalający skargę Prezydenta Miasta J. z braku legitymacji do jej wniesienia, wniósł o zdyscyplinowanie organów obydwu instancji celem przestrzegania prawa zgodnie z art. 227 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2) zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku podał, że w sprawie naruszono przepisy o właściwości organu do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 150 § 1 i 2 K.p.a., organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Jeżeli jednak przyczyną wznowienia jest działalność tego organu, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 K.p.a. Zatem organ, który wydał decyzję ostateczną po otrzymaniu żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie (art. 19 K.p.a.). Wymaga to rozważenia wskazanych w podaniu przyczyn (podstaw) wznowienia, przy czym na tym etapie nie jest dopuszczalne badanie ich prawdziwości, a zatem rozstrzygnięcie, czy przesłanki wznowieniowe w rzeczywistości istnieją. Przypadki dewolucji kompetencji na organ wyższego stopnia obejmują sytuacje, gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość wyliczona w art. 145 § 1 K.p.a., np. niezastosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu, świadome dopuszczanie sfałszowania dowodu, świadome niezawiadomienie strony lub jej pełnomocnika o wszczęciu postępowania lub czynnościach tego postępowania. Wówczas do orzekania w sprawie dopuszczalności wznowienia – wydania postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3) właściwy jest organ wyższego stopnia (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 660–661).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zarówno w podaniu o wznowienie, jak i w dalszych pismach w tej sprawie, jako przyczynę wznowienia podał art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. – niewyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu. Zarzucono zatem, że przyczyną wznowienia jest działalność Prezydenta Miasta J. Na tym etapie postępowania nie jest jednak dopuszczalne badanie, czy taka podstawa w istocie wystąpiła. O dopuszczalności samego wznowienia musiał jednak rozstrzygnąć organ wyższego stopnia, jakim w myśl art. 17 pkt 1 K.p.a. w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, bowiem ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpoznało odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta J., to organ ten uznał swoją właściwość jako organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 K.p.a. Z mocy regulacji zawartej w art. 150 § 2 K.p.a. zasady te są identyczne w sprawach wznowienia postępowania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw prawnych do różnicowania pozycji organu z uwagi na reformę administracji, dokonaną ustawą z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.). W dacie wejścia w życie tej ustawy nie obowiązywała już ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.), powołana w kwestionowanym zarządzeniu Prezydenta Miasta J., gdyż została ona uchylona na mocy art. 100 pkt 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 27, poz. 99 ze zm.). Jednak dotychczasowe zadania terenowych organów administracji państwowych stopnia podstawowego (z braku odrębnej regulacji), stały się zadaniami własnymi gminy z racji należących do niej obowiązków tworzenia terenów pod budownictwo jednorodzinne. W konsekwencji Prezydent Miasta J. jako organ gminy przejął nie tylko kompetencje i zadania dotychczasowego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego o tej samej nazwie, lecz także wszelkie następstwa prawne działalności takiego organu.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niekonsekwentne byłoby rozdzielanie właściwości organu do wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją ówczesnego terenowego organu administracji państwowej od działalności tego organu, chociażby z uwagi na hipotetyczną odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu szkody poniesionej przez stronę wskutek wadliwości aktu. Podkreślił, że skoro nie budzi wątpliwości fakt wyłączenia ówczesnego organu, który podjął akt z dnia 3 lipca 1979 r., w sytuacji gdyby podanie o wznowienie złożono przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r., to z faktem przejęcia zadań przez organ gminy, musi wiązać się konsekwencja dewolucji właściwości z mocy art. 150 § 2 K.p.a. na organ, który w dacie złożenia wniosku wznowieniowego jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu przejmującego kompetencje. Na podstawie art. 17 pkt 1 K.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji trafne jest stanowisko Kolegium co do charakteru prawnego aktu Prezydenta Miasta J. z dnia 3 lipca 1979 r., który mimo nazwania go decyzją, stanowi akt o charakterze generalnym, a więc w istocie zarządzenie oparte na przepisie art. 2 powołanej ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, która nie przewidywała działania w tym wypadku w formie decyzji administracyjnej, co wyklucza możliwość wznowienia postępowania, to jednak decyzja o odmowie wznowienia postępowania zapadła z naruszeniem przepisów o właściwości organów.

Z tych względów uznał, że dotknięta jest kwalifikowaną wadą – rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), co obliguje do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, mimo prawidłowości zawartej w niej argumentacji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 oraz art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno orzec o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] czerwca 2009 r. jako podjętej z naruszeniem przepisów o właściwości organów oraz o umorzeniu postępowania przed tym organem jako bezprzedmiotowego. Otworzy to drogę do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania przez Kolegium jako organ właściwy z mocy art. 150 § 2 K.p.a. do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania – po przekazaniu podania przez organ, do którego to podanie złożono.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a w zw. z art. 150 § 2, art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. przez wadliwą wykładnię i tym samym stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 listopada 2009 r., gdy nie naruszała ona prawa.

Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podało, że ówczesny Prezydent Miasta J., który wydał decyzję z dnia 3 lipca 1979 r. jako terenowy organ administracji państwowej już nie istnieje, a aktualny Prezydent Miasta J. jest organem jednostki samorządu terytorialnego – art. 5 § 2 pkt 3 i 5 K.p.a. Także przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., na podstawie których wydano ww. decyzję już nie obowiązują. Z dniem 1 sierpnia 1985 r. zostały uchylone ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99). Jednocześnie przepisy odpowiadające co do istoty przepisom z 1972 r. zostały umieszczone w rozdziale 2. cyt. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nietrafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że obecny Prezydent Miasta J. ponosi odpowiedzialność za działalność ówczesnego Prezydenta jako terenowego organu administracji państwowej, gdyż w świetle art. 36 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) to Skarb Państwa przejął zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonywaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych.

W art. 1 pkt 29 część I lit. c i d ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198) przesądzono, że do właściwości organów gminy przechodzą – jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej – jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a w szczególności z ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) z rozdziału 2: c) tworzenie zasobów gruntów na cele zabudowy miast i wsi (art. 13 ust. 2), d) przygotowywanie dla utworzonych zasobów gruntów, przed przystąpieniem do ich zabudowy, opracowania geodezyjnego i projektowego oraz projektów nieruchomości (art. 14 ust. 1). Zatem zadania te z dniem 27 maja 1990 r. przeszły do kompetencji gmin jako zadanie własne. Współcześni wójtowie, burmistrzowie, prezydencji miast nie mają jednak statusu organów, którzy wydawali ówczesne decyzję (zarządzenia) czy też inne akty, o których mowa w ustawie z 1972 r. Organ, który przejął kompetencje w danej kategorii spraw po organie, który wydał decyzję w ostatniej instancji, staje się co prawda właściwy do wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ową decyzją. Nie oznacza to jednak, że organ ten staje się organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji i z jego działalnością w rozumieniu art. 150 § 2 K.p.a. wiążą się wady uzasadniające wznowienie postępowania. Ratio legis art. 150 § 2 K.p.a. polega na tym, aby organ którego działanie lub zaniechanie spowodowało wydanie decyzji z wadami wznowieniowymi, nie decydował o uruchomieniu postępowania wznowieniowego i o zaistnieniu owych wad, gdyż byłoby to nieobiektywne.

A zatem gdy nie istnieje dawny organ, który wydał decyzję, której zarzucane są wady dotyczące działalności nieistniejącego organu, nie jest to wystarczającą podstawą do zastosowania art. 150 § 2 K.p.a.

W sytuacji, gdy o wznowieniu postępowania ma decydować organ, który przejął kompetencje po zlikwidowanym organie, który wydał decyzję poddawaną weryfikacji w trybie wznowienia postępowania, nie ma miejsca na brak obiektywizmu, dla którego wprowadzono art. 150 § 2 K.p.a. Celem art. 150 § 2 K.p.a. jest pozbawienie kompetencji organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji od ponownego zajęcia się sprawą w trybie wznowienia postępowania. Skoro w tej sprawie realizacja tego celu nastąpiła, gdyż organ, który wydał decyzję został zlikwidowany, to zastosowanie art. 150 § 2 K.p.a. dla samego jego zastosowania jest pozbawione podstaw.

Ponadto trzeba mieć także na uwadze, że zastosowanie przepisu art. 150 § 2 K.p.a. następuje w drodze wyjątku. Nie ma zatem miejsca na rozszerzającą interpretację tego przepisu w konkretnej sprawie. Jeżeli zatem nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję, to interpretacja art. 150 § 2 K.p.a., która uznaje za właściwą dewolucję kompetencji na organ wyższego stopnia wobec organu, który jest następcą prawnym nieistniejącego organu, wykracza poza ramy wykładni tego przepisu.

W konkluzji autor skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok naruszył art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 tego artykułu w niniejszej sprawie nie występują.

Na wstępie wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które przyjęło, że akt wydany przez Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lipca 1979 r. nr [...] zatytułowany decyzja opublikowany w Dzienniku Urzędowym WRN w Katowicach nr 6, poz. 61 jest aktem generalnym, a nie decyzją administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, do którego nie ma zastosowania tryb wznowienia postępowania administracyjnego.

Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy w sytuacji, gdy jako przyczynę wznowienia postępowania wskazano działalność Prezydenta Miasta J., który wydał wyżej wymienioną decyzję jako terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz obecnie nie ma on już statusu takiego organu, a aktualny Prezydent Miasta J. jest organem administracji publicznej, a ściślej organem jednostki samorządu terytorialnego – art. 5 § 2 pkt 3, 5 K.p.a., który przejął kompetencje po zlikwidowanym organie to o wznowieniu postępowania powinien rozstrzygać organ wyższego stopnia, w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które równocześnie winno wyznaczyć organ właściwy do orzekania w sprawie dopuszczalności wznowienia postępowania (art. 150 § 2 K.p.a.), czy też organem tym jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji (art. 149 § 1 K.p.a.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw prawnych do różnicowania pozycji organu z uwagi na reformę administracji dokonaną ustawą z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.). Dotychczasowe zadania terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a takim był Prezydent Miasta J. wydając decyzję z dnia 3 lipca 1979 r. z braku odrębnej regulacji stały się zadaniami własnymi gminy z racji należących do niej nadal obowiązków tworzenia terenów pod budownictwo jednorodzinne. A zatem Prezydent Miasta J. jako organ gminy przejął nie tylko kompetencje i zadania terenowego organu administracji państwowej o tej samej nazwie, ale również wszelkie następstwa prawne działalności tego organu. Skoro ówczesny organ, który podjął akt (decyzję) z dnia 3 lipca 1979 r., w sytuacji gdyby podanie o wznowienie postępowania złożono przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. byłby wyłączony, to z faktem przejęcia zadań przez organ gminy, na mocy art. 150 § 2 K.p.a. wiąże się konsekwencja dewolucji właściwości na organ, który w dacie złożenia wniosku wznowieniowego jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu przejmującego kompetencje. W związku z powyższym uznał, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego winien być rozpoznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, iż celem art. 150 § 2 K.p.a nie jest to, aby kompetencja do orzekania w sprawie dopuszczalności wznowienia przeszła na organ wyższego stopnia, lecz to, aby ten sam organ pierwszej instancji, którego działanie jest powodem wystąpienia wad wznowieniowych w decyzji nie wznawiał i nie prowadził postępowania w sprawie, a więc aby nie był "sędzią" we własnej sprawie. Zastosowanie art. 150 § 2 K.p.a. pozbawia bowiem organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji możliwości ponownego zajęcia się sprawą w trybie wznowienia postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawą do zastosowania art. 150 § 2 K.p.a. nie jest jednak sytuacja, gdy organ, który wydał akt – decyzję, a zarzucane są wady dotyczące jego działalności już nie istnieje. Autor skargi kasacyjnej trafnie zauważył, iż "w formule art. 150 § 2 K.p.a nie mieści się traktowanie jako organu wydającego dotychczasową decyzję następcy prawnego nieistniejącego już organu i ustalenie wobec owego następcy organu wyższego stopnia". Podkreślić należy, iż zastosowanie art. 150 § 2 K.p.a. następuje na zasadzie wyjątku.

Ponadto, nie do zaakceptowania jest stanowisko Sądu pierwszej instancji oparte na założeniu, że rozdzielenie właściwości organu do wznowienia postępowania, zakończonego rozstrzygnięciem ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego od działalności tego organu, chociażby z uwagi na hipotetyczną odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu szkody poniesionej przez stronę wskutek wadliwości aktu byłoby niekonsekwentne i sztuczne. W świetle art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) to Skarb Państwa przejął zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych. Skoro zatem ustawodawca rozdzielił odpowiedzialność za wadliwe decyzje terenowych organów administracji państwowej od wykonywania zadań przejętych przez gminy to brak jest podstaw do uznania, że wszelkie następstwa prawne dawnej działalności obciążają obecne organy jednostek samorządu terytorialnego.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 150 § 2 K.p.a., przyjmując, iż ma on zastosowanie do następcy prawnego nieistniejącego organu.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym przyjął, że skoro na wadliwość wyroku Sądu pierwszej instancji decydujący wpływ miała błędna wykładnia art. 150 § 2 K.p.a., to zasadnym jest skorzystanie z uprawnienia określonego w art. 188 P.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego aktem z dnia [...] lipca 1979 r. [...] zatytułowanym decyzja nie będący decyzją administracyjną, lecz aktem generalnym do którego nie ma zastosowania tryb wznowienia postępowania, prawa nie narusza.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 203 § 2, art. 205 § 2 i 3 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) – pkt 2 sentencji wyroku.