Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2695/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.6c, 6m , 6o,
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] lipca 2015 roku, nr [...]


UZASADNIENIE

Wójt Gminy G. decyzją z [...] lipca 2015r. określił Skarżącemu M. S. miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 14,00 zł począwszy od miesiąca lipca 2015r. Wskazał również, że za okres od 1 lipca 2013r. do 1 maja 2015r. istnieje zaległość podatkowa w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613), wynosząca 319,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z art. 6m ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013r., poz. 1399 ze zm., dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości") wynika obowiązek zawiadomienia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty przez właściwy organ. Podstawą zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi była uchwała Rady Gminy G. nr VII/51/15 z dnia 14 maja 2015r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 9 czerwca 2015r. poz. 5143.). Zgodnie z § 4 wspomnianej uchwały, traci moc uchwała nr 209/XXII/13 Rady Gminy G. z dnia 21 marca 2013r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty oraz uchwała nr 249/XXVI/13 Rady Gminy G. z dnia 23 sierpnia 2013r. w sprawie zmiany uchwały nr 209/XXII/13 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty.

Organ wskazał, że w dniu 8 lipca 2015r. zawiadomieniem z 25 czerwca 2015r. Skarżący został poinformowany o zmianie stawki opłaty. Pismem z 9 lipca 2015r. Skarżący oświadczył, że nie wyraża zgody na żadną podwyżkę opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informując jednocześnie, że nie wytwarza żadnych odpadów komunalnych. Zgodnie natomiast z art. 6m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości, w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu. Opłata taka w przypadku gospodarstwa domowego składającego się z jednej osoby wynosi 14,00 zł miesięcznie (art. 6m ust. 2 lit. b ww. ustawy).

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc bezpodstawne i bezprawne naliczanie opłaty za odpady komunalne.

Decyzją z [...] września 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (Kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję Wójta Gminy G.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości, gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności: obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Ustawa przewiduje zatem objęcie wszystkich mieszkańców gminy systemem gospodarowania odpadami, nie przewidując w tym zakresie żadnych wyłączeń.

Według art. 1a ustawy o utrzymaniu czystości, w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r. poz. 21 ze zm.). Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

Stosownie do art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6m ust. 2a ww. ustawy, w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. W przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu (art. 6m ust. 2b).

W myśl art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, czyli właściciele nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy, ewentualnie na których nie zamieszkują mieszkańcy, ale powstają odpady komunalne, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Stosownie do art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Zgodnie z art. 6i ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości - obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje:

1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;

2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.

W myśl art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy.

Zdaniem Kolegium z przepisów tych wynika, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są właściciele nieruchomości zamieszkałych, jak i niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne, jeżeli gmina skorzysta z kompetencji przewidzianej w art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Oznacza to, iż obowiązek ponoszenia przedmiotowych opłat jest związany z zamieszkiwaniem określonej nieruchomości, a nie z wytwarzaniem odpadów komunalnych. Ustawodawca słusznie bowiem założył, że osoby zamieszkujące daną nieruchomość wytwarzają odpady i kwestia ta nie podlega ustaleniom. Wystarczające jest stwierdzenie faktu zamieszkiwania.

Następnie Kolegium wskazało, że zasady obliczania opłaty określa art. 6j ww. ustawy. Według ust. 1 tego przepisu w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1- na której zamieszkują mieszkańcy, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn:

1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub

2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub

3) powierzchni lokalu mieszkalnego

- oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.

Wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami, jak i określenia wysokości stawki, dokonuje rada gminy w drodze uchwały. Rada Gminy G. w dniu 14 maja 2015r. podjęła uchwałę nr VII/51/15 (opubl. Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 9 czerwca 2015r., poz. 5143) w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania wysokości stawki tej opłaty, z mocą obowiązywania od dnia 1 lipca 2015r.

Zgodnie z § 1 tej uchwały w przypadku nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy dokonuje się wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - od gospodarstwa domowego. Stosownie zaś do § 2 uchwały stawka tej opłaty jest uzależniona od liczby osób w gospodarstwie domowym oraz segregacji odpadów - jeżeli segregacja nie jest prowadzona - stawka opłaty dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi - 14,00 zł, a w przypadku, gdy odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny - stawka opłaty dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi - 8,00 zł.

Dalej Kolegium podniosło, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż decyzją z 21 listopada 2013r. organ pierwszej instancji określił Skarżącemu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 12,00 zł miesięcznie. Jednocześnie organ zobowiązał Skarżącego do wpłacania ww. kwoty w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni na wskazany rachunek bankowy Urzędu Gminy G.. Organ poinformował również, że opłaty za miesiące od lipca do października 2013r., na dzień wydania decyzji stanowią już zaległość podatkową i powinny być niezwłocznie uregulowane wraz z odsetkami. Po rozpatrzeniu, wniesionego przez Skarżącego odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z 3 lutego 2013r. utrzymało w mocy tę decyzję. Wyrokiem z 17 grudnia 2014r. o sygn. akt III SA/Wa 1142/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę, wniesioną na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P..

Z akt sprawy wynika ponadto, że zawiadomieniem z 25 czerwca 2015r. zawiadomiono Skarżącego, iż od dnia 1 lipca 2015r. wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi 14,00 zł i została ustalona jako iloczyn stawki opłaty 14,00 zł oraz ilości osób zamieszkujących ww. nieruchomość - danych wynikających ze złożonej deklaracji. Wójt Gminy G. poinformował ponadto, iż nowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikają z uchwały Rady Gminy G. z 14 maja 2015r. nr VII/51/15. Wskazał także, że zgodnie z art. 6m ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podanej wysokości. Termin uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2015r. upływa 20 sierpnia 2015r., a opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy uiszczać do 20-go każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, (zgodnie z potwierdzeniem odbioru zawiadomienie to Skarżący odebrał 8 lipca 2015r.). W związku z otrzymanym zawiadomieniem Skarżący w dniu 9 lipca 2015r. złożył do Urzędu Gminy G. pismo w treści którego stwierdził, że nie wyraża zgody na opłaty za odpady komunalne i na żadną podwyżkę tych opłat, bowiem nie wytwarza i nie produkuje żadnych zanieczyszczeń i odpadów komunalnych.

Zdaniem Kolegium, w związku z powyższym oraz wobec braku wpływów z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Wójt Gminy G., był obowiązany określić wysokość opłaty w drodze decyzji administracyjnej.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu, co do bezpodstawnego i bezprawnego naliczania opłaty za odpady komunalne Kolegium stwierdziło, iż nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem ww. przepisy prawa określają w sposób jasny kiedy powstaje obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i jaka jest wysokość opłat z tego tytułu.

W ocenie Kolegium nie znajdują uzasadnienia prawnego twierdzenia Skarżącego, co do niepowstawania w jego gospodarstwie domowym żadnych odpadów komunalnych, bowiem nie można dać wiary stanowisku, iż w jakimkolwiek gospodarstwie domowym nie powstają tego rodzaju odpady (chociażby opakowania po żywności), zważywszy na fakt, iż zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wystarczającą przesłanką powstania obowiązku ponoszenia przedmiotowych opłat jest zamieszkiwanie określonej nieruchomości, a nie wytwarzanie odpadów komunalnych (art. 6h w zw. z art. 6c i 6i ustawy).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a."), na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, należy stwierdzić, iż doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu, poddana została decyzja w przedmiocie określenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 14,00 zł począwszy od miesiąca lipca 2015r.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a).

W myśl art. 6m ust. 1d ustawy o utrzymaniu czystości, wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2).

Stosownie natomiast do treści art. 6m ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości, w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu.

Z kolei art. 6m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości stanowi, że w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu.

Jak wynika z akt sprawy zawiadomieniem z 25 czerwca 2015r., doręczonym 8 lipca 2015r., Wójt Gminy G. poinformował Skarżącego o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w związku z uchwaleniem nowej stawki tej opłaty uchwałą Rady Gminy G. nr VII/51/15 z dnia 14 maja 2015r. W zawiadomieniu tym zawarto informację, że termin uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2015r. upływa 20 sierpnia 2015r., a opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy uiszczać do 20-go każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Po otrzymaniu tego zawiadomienia Skarżący pismem z 9 lipca 2015r. poinformował, że nie wyraża zgody na żadną podwyżkę opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, podnosząc, że nie wytwarza żadnych odpadów komunalnych.

Po otrzymaniu powyższego pisma Wójt Gminy G. decyzją z [...] lipca 2015r. określił Skarżącemu miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 14,00 zł począwszy od miesiąca lipca 2015r.

Zdaniem Sądu, decyzja Wójta Gminy G. ze względu na treść art. 6m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości, została wydana przedwcześnie. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt (...) wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu. Aby zatem móc stwierdzić, że właściciel nieruchomości nie uiszcza przedmiotowej opłaty w wysokości podanej w zawiadomieniu, powinien upłynąć termin do uiszczenia tej opłaty. W niniejszej sprawie termin do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2015r. upływał z dniem 20 sierpnia 2015r. Tymczasem decyzję określającą wysokość tej opłaty od lipca 2015r. Wójt Gminy G. wydał w dniu 16 lipca 2015r., a zatem jeszcze przed upływem terminu do uiszczenia tej opłaty. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez Skarżącego przed upływem terminu do uiszczenia opłaty, oświadczenia, z którego wynika, iż nie aprobuje on zmiany wysokości opłaty, nie jest równoznaczne z nieuiszczeniem tej opłaty w wyznaczonym terminie. Innymi słowy, dopóki nie upłynął termin do uiszczenia opłaty wskazanej w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 6m ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości, organ nie może wydać decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, przewidzianej w art. 6m ust. 2b tej ustawy. Przed upływem tego terminu nie można stwierdzić, czy Skarżący uiszcza czy nie uiszcza opłaty w wysokości podanej w zawiadomieniu. Przed upływem terminu opłata ta nie jest jeszcze wymagalna i może być w każdej chwili wpłacona. Skoro przepis art. 6m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości, wprost odnosi się do opłaty podanej w zawiadomieniu – bez znaczenia jest okoliczność nie uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wcześniejsze okresy.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy G., wydana została z naruszeniem art. 6m ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto należy, mieć na względzie, że tryb przewidziany w art. 6m ust. 2a i ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości, odnosi się do sytuacji, gdy właściciel nieruchomości złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Gdy właściciel nieruchomości złoży taką deklarację, co do zasady, wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1d). Natomiast gdy zostanie uchwalona nowa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt (...) zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu.

W rozpoznawanej sprawie, choć w uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazuje na dane wynikające ze złożonej deklaracji, to jednakże w aktach sprawy brak jakiejkolwiek deklaracji złożonej przez Skarżącego.

Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że decyzją z 21 listopada 2013r. Wójt Gminy G. określił Skarżącemu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 12,00 zł miesięcznie. Jednocześnie organ zobowiązał Skarżącego do wpłacania ww. kwoty w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni na wskazany rachunek bankowy Urzędu Gminy G.. Organ poinformował również, że opłaty za miesiące od lipca do października 2013r., na dzień wydania decyzji stanowią już zaległość podatkową i powinny być niezwłocznie uregulowane wraz z odsetkami. Po rozpatrzeniu, wniesionego przez Skarżącego odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] lutego 2013r. utrzymało w mocy tę decyzję. Wyrokiem z 17 grudnia 2014r. o sygn. akt III SA/Wa 1142/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na powyższą decyzję Kolegium.

Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że decyzja Wójta Gminy G. z [...] listopada 2013r. określająca Skarżącemu opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi począwszy od lipca 2013r. została wydana z uwagi na niezłożenie przez Skarżącego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Z powyższego wynika, że Skarżący w 2013r. nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W aktach brak dowodów, wskazujących, że Skarżący taką deklarację złożył w okresie późniejszym.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2015r.) w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Stosownie zaś do treści art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości – w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2015r. - w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

W myśl natomiast art. 6o ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości (dodanym z dniem 1 lutego 2015r.) opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty.

Jak stanowi art. 6o ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości (dodany z dniem 1 lutego 2015r.), po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty.

Natomiast zgodnie z art. 6o ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości (dodanym z dniem 1 lutego 2015r.), właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że w sytuacji gdy właściciel nieruchomości nie złoży deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ określa wysokość tej opłaty decyzją, o której mowa w art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w tej decyzji, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Właściciel nieruchomości może w takim przypadku złożyć deklarację, jedynie gdy następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty. Z treści art. 6o ust. 1 – ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości, wprost wynika, że na właścicielu nieruchomości – wobec którego wydana została decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niezłożenie deklaracji – ciąży obowiązek złożenia deklaracji w przypadku zmiany danych, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zatem w sytuacji, gdy wobec właściciela została wydana decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niezłożenie deklaracji, zastosowania nie ma tryb przewidziany w art. 6m ust. 2a i 2b ustawy o utrzymaniu czystości. W takim przypadku organ nie zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z uchwaleniem nowej stawki tej opłaty. Tryb przewidziany w art. 6m ust. 2a i 2b ustawy o utrzymaniu czystości, mógłby mieć zastosowanie, gdyby właściciel nieruchomości po wydaniu wobec niego decyzji, o której mowa w art. 6o ust. 1 tej ustawy, skutecznie złożył deklarację z uwagi na zmianę danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym stawki opłaty. Innymi słowy, w sytuacji, gdyby właściciel nieruchomości po wydaniu wobec niego decyzji, o której mowa w art. 6o ust. 1, skutecznie złożył deklarację z uwagi na zmianę stawki opłaty, to w przypadku kolejnej zmiany stawki tej opłaty, organ mógłby zastosować tryb, o którym mowa w art. 6m ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości.

Jeżeli natomiast po wydaniu wobec właściciela nieruchomości decyzji, o której mowa w art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, następuje zmiana stawki opłaty w wyniku wydania stosownej uchwały w tym przedmiocie, to właściciel ten ma obowiązek złożyć deklarację, uwzględniającą tę zmianę. W sytuacji nie złożenia takiej deklaracji, organ określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosownie do treści art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości. Poprzednio bowiem określona wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi decyzją wydaną na podstawie art. 6o tej ustawy, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (art. 6o ust. 2). Wydanie kolejnej decyzji winno być poprzedzone stosownym postępowaniem, które winno być wszczęte z urzędu poprzez wydanie i doręczenie stosownego postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Jak już wskazano powyżej, w aktach sprawy brak jakiejkolwiek deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co może oznaczać, że Skarżący w ogóle takiej deklaracji nie złożył. To oznacza z kolei, że nie mogły mieć zastosowania przepisy art. 6m ust. 2a i ust. 2b ustawy o utrzymaniu czystości. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ustalić, czy Skarżący złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz czy złożenie takiej deklaracji było skuteczne. Nie dokonanie takich ustaleń przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G., oznacza naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności art. art. 121, art. 122 i art. 187 O.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć również należy, że przepis art. 6p ustawy o utrzymaniu czystości, zgodnie z którym w razie stwierdzenia, że właściciel nieruchomości nie uiścił opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uiścił ją w wysokości niższej od należnej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, został uchylony z dniem 21 sierpnia 2013r. W związku z tym, w sentencji decyzji organ nie może już wskazywać wysokości zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na uwzględnienie nie zasługuje natomiast argumentacja Skarżącego o braku obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdyż Skarżący nie wytwarza takowych odpadów.

Zauważyć należy, że utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy (art. 3 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości), a w tym celu między innymi obejmują one wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 3 ust. 2 pkt 3). Z kolei właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbierania powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i odrębnymi przepisami (art. 5 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości) oraz poprzez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 3b). W tym celu gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, ci zaś są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zgodnie bowiem z art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1), przy czym rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust.2).

Art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości stanowi zaś, że właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Norma art. 6i określa, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje:

1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;

2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.

Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości).

Z powołanych przepisów wynika, że wysokość stawki opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania na nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych (w przeciwieństwie do nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów).

W przypadku zatem nieruchomości zamieszkanych – a co istotne, to właśnie z tego rodzaju nieruchomością mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi konieczność dokonywania przez organ ustaleń dotyczących ilości wytwarzanych przez dane gospodarstwo domowe odpadów. Stosownie do przywołanego już wcześniej art. 6i pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości, obowiązek uiszczenia opłaty w odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Powstanie tego obowiązku jest zatem uzależnione nie od faktu wytwarzania odpadów komunalnych, jakby chciał tego Skarżący, lecz od faktu samego zamieszkiwania na danej nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, że utrzymanie porządku i czystości w gminach, w tym zagwarantowanie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub odbioru i zagospodarowania tych odpadów, zostało ukształtowane na mocy ustawy zmieniającej z 2011r. jako zadanie własne gmin w rozumieniu art. 166 ust. 1 Konstytucji RP. Zmiana zasad gospodarowania odpadami komunalnymi zmierzała do poprawy stanu środowiska naturalnego, m.in. przez zwiększenie obowiązków z tym związanych nałożonych na podmioty samorządu terytorialnego. Utrzymanie porządku i czystości w gminach służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty lokalnej. Celem gminy w tym kontekście jest nie tylko ochrona środowiska, ale również ochrona zdrowia, a także ochrona porządku publicznego oraz zagwarantowanie ciągłości odbioru odpadów komunalnych i zagospodarowania tych odpadów od oznaczonego kręgu beneficjentów. Opłaty za odbiór i zagospodarowanie odpadów nie służą tylko pokryciu kosztów tych dwóch czynności, ale realizacji zadania własnego gminy w ustawowo określonym zakresie.

W wyroku z 28 listopada 2013r. sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że opłata ta została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, opłata ta jest świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym. Obowiązek jej zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6h w zw. z art. 6c ust. 1). Opłata ta należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych. Stanowi bowiem dochód gminy, z którego pokrywa się funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługę administracyjną tego systemu (art. 6r ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach).

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zatem ceną za wykonaną usługę. Uprawnienie do pobierania opłat nie wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy gminą i właścicielem nieruchomości, lecz z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz unormowań zawartych w uchwałach rady gminy.

Podkreślenia również wymaga, że w wyroku o sygn. K 22/97, Trybunał Konstytucyjny podniósł, że postęp cywilizacyjny oraz konieczność ochrony środowiska naturalnego przed degradacją i dewastacją jest powszechnym obowiązkiem konstytucyjnym. W wyroku tym TK wskazał na istnienie istotnego interesu społecznego w ustanowieniu regulacji służących utrzymywaniu czystości w gminach. "Zapewnienie ochrony środowiska" jest celem państwowości polskiej ujętym w art. 5 Konstytucji. Z kolei w wyroku o sygn. K 23/05 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że ochrona środowiska jest jedną z podstawowych wartości chronionych przez ustawę zasadniczą (wyrok z 6 czerwca 2006 r., OTK ZU nr 6/A/2006, poz. 62). W pewnych wypadkach ochrona środowiska może uzasadniać ograniczenia praw i wolności konstytucyjnych. Władze publiczne mają obowiązek ochrony środowiska i prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji). Pojęcie "bezpieczeństwo ekologiczne" należy rozumieć jako uzyskanie takiego stanu środowiska, który pozwala na bezpieczne przebywanie w tym środowisku i umożliwia korzystanie z tego środowiska w sposób zapewniający rozwój człowieka. Ochrona środowiska jest jednym z elementów "bezpieczeństwa ekologicznego", ale zadania władz publicznych są szersze – obejmują też działania poprawiające aktualny stan środowiska i programujące jego dalszy rozwój. Podstawową metodą uzyskania tego celu jest – nakazane przez art. 5 Konstytucji – kierowanie się zasadą zrównoważonego rozwoju, co nawiązuje do ustaleń międzynarodowych, w szczególności konferencji w Rio de Janeiro w 1992r. (por. J. Boć, [w:] Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997r., pod red. J. Bocia, Wrocław 1998, s. 24 i n.). W ramach zasad zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody czy kształtowanie ładu przestrzennego, ale także należyta troska o rozwój społeczny i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania stosownej infrastruktury, niezbędnej dla – uwzględniającego cywilizacyjne potrzeby – życia człowieka i poszczególnych wspólnot. Idea zrównoważonego rozwoju zawiera więc w sobie potrzebę uwzględnienia różnych wartości konstytucyjnych i stosownego ich wyważenia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości, ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. I SA/Rz 968/12, wyrok WSA w Kielcach z 28 lipca 2016r. sygn. I SA/Ke 377/16, dostępne CBOSA).

Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszej sprawie aktem tym jest uchwała Rady Gminy G. nr VII/51/15 z dnia 14 maja 2015r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty.

Zaznaczyć jedynie można, że właściciel nieruchomości zamieszkanej może ograniczyć koszty ponoszone z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi poprzez złożenie deklaracji ze wskazaniem selektywnego gromadzenia odpadów i poprzez dokonywanie segregacji odpadów.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G..