Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 553/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d,  art. 9, art. 23 ust. 1,  art. 28
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 maja 2015 r., nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Kluczborku, działającego z upoważnienia Burmistrza Kluczborka - ustalającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane w okresie od 1 lutego 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 7 lutego 2013 r., jako nienależnie pobrane oraz określającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na kwotę 3.735,93 zł.

Ww. decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając o istocie sprawy stwierdziło, że wypłacone osobie uprawnionej – A. W., świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 3.950,59 zł za okres od 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 7 lutego 2013 r., nr [...], wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Kluczborku zostało przyznane A. W. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznano na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 października 2012 r. (sygn. akt [...]) oraz zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzającego bezskuteczność egzekucji świadczenia alimentacyjnego oraz dochodów członków rodziny.

A. W. w dniu 13 października 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2014/2015, dołączając zaświadczenie z dnia 15 września 2014 r., z którego wynikało, że otrzymała na poczet alimentów wyegzekwowanych przez komornika sądowego kwotę 4.350,59 zł.

Jednocześnie w zaświadczeniu z dnia 11 października 2014 r. komornik sądowy podał, że podczas trwania egzekucji w 2013 r. wyegzekwowane zostały następujące kwoty alimentów i przekazane na rzecz A. W.: w dniu 10 stycznia 2013 r. - 214,66 zł; w dniu 14 lutego 2013 r. - 235,93 zł; w dniu 7 marca 2013 r. - 500 zł; w dniu 11 kwietnia 2013 r. - 500 zł; w dniu 13 maja 2013 r. - 500 zł; w dniu 13 czerwca 2013 r. - 500 zł; w dniu15 lipca 2013 r. - 500 zł; w dniu 9 sierpnia 2013 r. - 500 zł; w dniu 10 września 2013 r. - 500 zł oraz w dniu 14 października 2013 r. - 400 zł.

Decyzją z dnia 26 stycznia 2015 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych OPS w Kluczborku postanowił uznać świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lutego 2013 r. do dnia 30 września 2013 r., przyznane na podstawie swojej decyzji z dnia 7 lutego 2013 r. za nienależnie pobrane. Ponadto określił wysokość nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na kwotę 3.735,93 zł.

W uzasadnieniu decyzji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślił, że w sprawie doszło do zaistnienia przesłanek, których wystąpienie daje podstawy do zakwalifikowania wypłaconych świadczeń funduszu alimentacyjnego jako nienależnie pobranych. Organ wywiódł, że dokumentacja sprawy potwierdza, iż w okresie od 10 stycznia 2013 r. do 14 października 2013 r. komornik sądowy przekazał A. W. wpłaty tytułem alimentów, a strona w tym okresie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Oznaczało to, w ocenie organu I instancji, że wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Bowiem zgodnie z tym przepisem nienależnie pobrane świadczenie to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania, otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty. Organ zaznaczył, że A. W. w dniu 31 stycznia 2013 r. podpisała pouczenie, które zobowiązywało do niezwłocznego informowania organu właściwego wierzyciela w przypadku wystąpienia zmian, w tym otrzymania alimentów. Zaakcentował, że niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego o zmianach, o których była mowa w pouczeniu, skutkowało powstaniem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji konieczność ich zwrotu.

Podkreślono, że A. W. pobierała z funduszu alimentacyjnego świadczenia zastępczo za dłużnika alimentacyjnego, zatem wyegzekwowane zaległe alimenty za ten sam okres winny zostać zwrócone na rzecz funduszu alimentacyjnego. Dodając, że stosownie do art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - wyegzekwowane świadczenia alimentacyjne powinny zostać przekazane w tej części do funduszu, a nie do osób uprawnionych, zaś na podstawie art. 23 ww. ustawy podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

W odwołaniu od decyzji uznającej świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lutego 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. w wysokości 3.735,59 zł za nienależnie pobrane, A. W. podniosła, że komornik sądowy uważał, że alimenty przez niego wyegzekwowane jej się należały, ponieważ wyroku Sądu Rejonowego w [...], w sprawie o sygn. akt [...], miała przyznane alimenty w wysokości 1.000 zł, a nie 500 zł i dlatego ta różnica była jej wypłacana.

Organ odwoławczy uznał, że zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości i orzec co do istoty sprawy, ponieważ decyzja pierwszoinstancyjna rażąco naruszała prawo.

W pierwszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że warunki i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także uznanie świadczeń za nienależnie pobrane, nakładanie obowiązku ich zwrotu oraz umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, dalej zwanej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów lub ustawą). Przytoczyło regulacje dotyczące uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 1 ustawy) oraz definicję "nienależnie pobranego świadczenia" (art. 2 pkt 7 ustawy), po czym wyjaśniło, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Dodając, że art. 28 ust. 1 ustawy określa, w jakiej kolejności z kwoty uzyskanej z egzekucji dłużnika alimentacyjnego są zaspokajane należności przysługujące wierzycielom.

W ocenie organu odwoławczego, doszło do zaistnienia przesłanek, których wystąpienie daje podstawę do zakwalifikowania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jako nienależnie pobranych. SKO powołało się na materiał dokumentacyjny sprawy potwierdzający, że w okresie od 10 stycznia 2013 r. do 14 października 2013 r. komornik sądowy przekazał skarżącej wpłaty tytułem alimentów, a strona w tym okresie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Powyższe potwierdzało, zdaniem Kolegium, że w sprawie wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Jednocześnie SKO wskazało, że organ I instancji błędnie ustalił okres pobieranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłat dokonywanych przez komornika sądowego tytułem alimentów, od 1 lutego do 30 września 2013 r., zamiast od prawidłowego okresu - od 1 stycznia do 30 września 2013 r. Zauważyło, że z zaświadczenia komornika sądowego z dnia 13 października 2013 r. sygn. akt [...] wynikało, że skarżąca w okresie od 10 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r. otrzymała od komornika sądowego wpłaty tytułem alimentów w wysokości 3.950,59 zł. W przekonaniu Kolegium, nie ulegało wątpliwości, że skarżąca w styczniu 2013 r. jednocześnie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również otrzymywała wpłaty tytułem alimentów od komornika. Organ argumentował, że nie ma znaczenia, czy były to alimenty bieżące, czy zaległe, ponieważ przepis art. 2 pkt 7 lit. d ustawy wyraźnie stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia należy uznać świadczenie wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Wobec powyższego SKO uznało, że stanowisko organu I instancji, wedle którego należało uznać, że doszło do pobrania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nienależnie jest prawidłowe, ale zarówno kwota wskazana przez organ I instancji w wysokości 3.735,93 zł, jak i ustalony okres, są nieprawidłowe. Stąd decyzja pierwszoinstancyjna rażąco naruszała prawo i dlatego należało wydać decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w tym w związku z art. 138 K.p.a. - na niekorzyść strony.

Kolegium wywodziło, że argumentacja skarżącej przedstawiona w odwołaniu, że alimenty wyegzekwowane przez komornika jej się należały, z uwagi na fakt, iż kwota zasądzona wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] w sprawie sygn. akt [...], wynosi 1.000 zł, a nie 500 zł i dlatego przekazanie przez komornika różnicy wynikającej z zasądzonych alimentów i wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego było prawidłowe, nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie zespołu orzekającego, taka sytuacja stanowiła naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy, albowiem w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspakaja w pierwszej kolejności, należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy – do ich całkowitego zaspokojenia (art. 28 pkt 1 ustawy), a dopiero w dalszej kolejności należności wierzyciela alimentacyjnego (art. 28 pkt 3 ustawy). Organ podkreślił, że w art. 28 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy jest mowa o zwrocie świadczenia wypłaconego, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

W tym kontekście organ wskazał, że skoro A. W. posiada zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a należności funduszu alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej, nie zostały całkowicie zaspokojone, kwoty wyegzekwowane przez komornika powinny zostać przekazane stosownie do ww. przepisu w tej części do funduszu alimentacyjnego.

Z tych względów Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza przepis art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, stąd koniecznym było na mocy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 139 K.p.a. jej uchylenie i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy na niekorzyść strony odwołującej.

W skardze na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu A. W. zarzuciła, że nie zgadza się z jej treścią. Podniosła, że nie z jej winy wystąpiło zadłużenie w kwocie 3.735,93 zł, ponieważ nie została poinformowana, że komornik w pierwszej kolejności powinien zaksięgować wyegzekwowane pieniądze na fundusz alimentacyjny. Wskazała, że to komornik stwierdził, że pieniądze te jej się należą. Zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację finansową jako osoby niepełnosprawnej, uczącej się i niepracującej. Dodała, że nie ma finansowych możliwości spłaty takiego zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zauważając, że zarzuty podniesione w skardze nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie mają wpływu na sposób podjętego rozstrzygnięcia, które wydane zostało na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego i obowiązujących w tym zakresie przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że wydane akty nie są obarczone wadami uzasadniającymi ich uchylenie.

Przypomnienia wymaga, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą orzeczono, że wypłacone osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 3.950,59 zł za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy jest zaś osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna, (art. 2 pkt 11). Natomiast art. 23 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z kolei, w myśl art. 2 pkt 7 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynika, że skarżącej decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 7 lutego 2013 r., nr [...], przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 stycznia 2013 r. r. do 30 września 2013 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Niesprzecznie zatem skarżąca została przez właściwy organ uznana za osobę uprawnioną, co zresztą musiało wynikać z dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie świadczenia. W nawiązaniu do dokumentacji dotyczącej postępowania związanego z przyznaniem świadczenia odnotować należy, że wnioskodawczyni we wniosku z dnia 31 stycznia 2013 r. podpisując się pod pouczeniem, zobowiązała się do niezwłocznego poinformowania organu właściwego wierzyciela w przypadku wystąpienia zmian, w tym m.in. otrzymania alimentów. Nadto zaznaczyć przyjdzie, że decyzja z dnia 7 lutego 2013 r. zawierała pouczenie o skutkach niepoinformowania organu wypłacającego świadczenie z funduszu alimentacyjnego o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utraty dochodu, otrzymaniu alimentów, a także innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń.

Wobec powyższego, z treści decyzji przyznającej skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego wywodzić należy, nie tylko uprawnienie strony do pobierania świadczeń ale również przyjęcie przez nią obowiązków konkretnego zachowania, a więc niepobierania alimentów od komornika lub osoby zobowiązanej.

W realiach niniejszej sprawy niesprzeczne jest, że A. W. otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymała środki wyegzekwowane przez komornika od dłużnika alimentacyjnego. Ziściły się zatem okoliczności, które zgodnie z podpisanym oświadczeniem i pouczeniem miały wpływ na uprawnienia wynikające z decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Sama skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego nie kwestionowała faktu przyjęcia środków od komornika, co zresztą zostało dostatecznie potwierdzone przez organy w zebranym materiale dowodowym sprawy, aby mogło w ogóle podlegać zaprzeczeniu.

Twierdzenia skarżącej dotyczą wskazanych w skardze naruszeń prawa materialnego oraz procedury administracyjnej, które to twierdzenia należy sprowadzić do uznania przez skarżącą, że organy pominęły jej zdaniem fakt istniejącego długu alimentacyjnego i nie zaliczyły kwoty uzyskanej od komornika sądowego w poczet długu alimentacyjnego, (a tak powinny uczynić jej zdaniem), lecz uznały, że kwota ta dotyczy tego samego okresu, w którym wypłacono świadczenie z funduszu alimentacyjnego i niezasadnie orzekły o jej nienależnym pobraniu i zwrocie.

Wobec przedstawionych wyżej przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poglądy skarżącej nie mogą zostać uznane za zasadne.

Dostrzec przyjdzie, że decyzja przyznająca skarżącej uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego została wydana w dniu 7 lutego 2013 r., co ma istotne znaczenie z punktu widzenia zastosowania właściwych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a to z następującej przyczyny. Do dnia 1 stycznia 2012 r. art. 2 pkt 7 lit. d przedmiotowej ustawy posiadał brzmienie "ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". Przepis ten w przywołanym kształcie, ze względu właśnie na datę wydania decyzji traktującej o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Z treści aktualnie obowiązującego art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Aktualny kształt przywołanej regulacji wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2012 r., i został wprowadzony ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212).

Obecnie obowiązujący przepis art. 28 ust. 1 ustawy stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia.

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 w przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń,

2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Organy administracyjne orzekające w sprawie zgodnie z wskazanymi wyżej przepisami musiały uwzględnić fakt, że skarżąca w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymała także od komornika alimenty w łącznej kwocie 3.950,59 zł. Zatem, w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego strona uzyskała także alimenty. Biorąc pod uwagę wskazaną w przepisie art. 28 ustawy kolejność zaspokajania dłużnika alimentacyjnego trzeba zaznaczyć, że nie miało żadnego znaczenia to, za jaki okres strona skarżąca chce zaliczyć otrzymane alimenty. W sensie prawnym obojętne jest, czy przekazane przez komornika środki zostaną zaliczone w poczet długu alimentacyjnego, czy też jako bieżące alimenty z aktualnego okresu czy miesiąca. Ze względu na treść 28 ustawy organ obecnie nie bada tego zagadnienia, lecz ma podstawy do uznania świadczenia za nienależne, jeżeli osoba uprawniona poza świadczeniem z funduszu otrzyma zaległe lub bieżące alimenty od dłużnika alimentacyjnego. W takiej sytuacji ziszcza się bowiem przesłanka wskazana w przywołanym wcześniej przepisie w postaci otrzymania świadczenia niezgodnie z kolejnością. Pobierając więc świadczenie z funduszu alimentacyjnego i otrzymując wyegzekwowane przez komornika alimenty, skarżąca znalazła się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli określonej w art. 28 przedmiotowej ustawy. Zasadnie więc organy co do zasady orzekły o uznaniu świadczeń jako nienależnie pobranych i orzekły o ich zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami.

Odnosząc się do samej wysokości nienależnie pobranego świadczenia, w ocenie Sądu, zaaprobować przyjdzie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzję podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 139 K.p.a.

Zauważyć należy, że wyliczenie dokonane przez ten organ zostało dokonane prawidłowo, gdyż uznane za nienależnie pobrane świadczenie stanowiło wysokość środków przekazanych przez komornika. Trafnie Kolegium dowodziło, że A. W. w styczniu 2013 r., pobierała jednocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jak również otrzymywała wpłaty tytułem alimentów od komornika, co z kolei oznacza, że decyzja organu pierwszej instancji orzekająca o świadczeniu nienależnie pobranym, pomijająca kwotę alimentów wypłacanych od 10 stycznia 2013 r., w tym zakresie rażąco naruszała prawo.

Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 139 K.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz reformationis in peius ustanowiony w zacytowanym przepisie jest jednym z podstawowych elementów konstrukcyjnych odwołania. "Niekorzyść strony", o której mowa tym przepisie, wymaga ujęcia obiektywnego. Stan taki to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. Ustawodawca przewidział jednakże wypadki, w których możliwe jest odstąpienie od powyższej zasady - są to: rażące naruszenie prawa w decyzji organu I instancji oraz rażące naruszenie interesu społecznego. Z tym, że zakres pojęcia rażącego naruszenia prawa jest w rozumieniu art. 139 K.p.a. szerszy od pojęcia rażącego naruszenia prawa, będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Oznacza to, iż organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego się, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa, dopuszczające możliwość orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się, należy rozumieć jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny. Dzieje się tak, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 771/96, LEX nr 45182 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1149/04, LEX nr 165003 i z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt SA/Wa 367/04, LEX nr 169384 oraz powołane tam orzecznictwo). W ten sposób można bowiem oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa.

Należy również podnieść, iż wówczas, gdy organ odwoławczy orzeka na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 443/07, LEX nr 392687)

Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż treść decyzji organu pierwszej instancji pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności dało się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą, i nie chodziło o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niebudzący wątpliwości.

Na akceptację zasługuje stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił okres jednocześnie pobieranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłat dokonywanych przez komornika sądowego tytułem alimentów. W decyzji Kierownika OPS wskazano kwotę 3.735,66 zł i okres od lutego 2013 r. do 30 września 2013 r. zamiast, jak przyjęło Kolegium, kwotę 3.950,93 zł oraz okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 września 2013 r.

Powtórzyć przyjdzie, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Należy się więc zgodzić z SKO, że niezgodne było z przywołanym przepisem art. 2 pkt 7 lit. d ustawy ustalenie okresu pobierania nienależnie wypłaconych świadczeń dopiero od lutego 2013 r., skoro komornik sądowy przekazywał stronie alimenty od 10 stycznia 2013 r.

Należy również podnieść, że orzekając o wysokości świadczeń nienależnie pobranych z funduszu alimentacyjnego organ odwoławczy wykazał w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius, czym uczynił zadość wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 P.p.s.a., skargę jako bezzasadną, należało oddalić.