Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 540/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193
journal: Dz.U. 2016 poz 575
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania M. K., od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia M. K. opłaty za pobyt dziecka W. M. w pieczy zastępczej na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. w wysokości 1000 zł. Miesięcznie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy jest następujący:

Prezydent Miasta R., decyzją z dnia [...] Nr [...] ustalił Pani M.K. opłatę za pobyt dziecka W. M. w pieczy zastępczej na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. w wysokości 1000 zł m-nie wskazując, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej.

Wskazał, że za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej odpowiadają solidarnie rodzice a w niniejszej sprawie ojcostwo dziecka nie zostało ustalone. Podniósł, że rodzina zastępcza otrzymuje świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 1.000 zł m-nie w związku z czym M. K. jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości 1000 zł miesięcznie.

W odwołaniu od w/w decyzji strona stwierdziła, że nie została ustalona sytuacja materialna jej rodziny. Wskazała, że ma na utrzymaniu trójkę dzieci z czego jedno wymaga leczenia specjalistycznego, które wiąże się z kosztami, a dochód męża z ledwością wystarcza na utrzymanie rodziny. Podała, że nie jest w stanie płacić tak wysokiej kwoty.

Organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i sporną decyzję utrzymał w mocy .

Kolegium wskazało w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ,regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;

1a. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

2. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie.

6. Opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona.

6a. Opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców. (...)..

Wskazało, iż na podstawie art. 194 ust. 1 powołanej ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

la. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty.

2. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

3. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Dalej organ nadmienił, iż Rada Miasta R. uchwałą nr [...] z dnia [...] zmienioną uchwałą Nr [...] z dnia [...] określiła szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty oraz odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i przytoczył jej unormowania.

Kolegium dokonując analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo wydał decyzję ustalającą odpłatność w rodzinie zastępczej. Również w ocenie organu II instancji nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej określone w uchwale Rady Miejskiej w R., a organ I instancji decyzją dnia [...] Nr [...] odmówił stronie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka pieczy zastępczej i ta decyzja stała się ostateczna.

Kolegium stwierdziło także, iż organ I instancji ustalił odpłatność za pobyt dziecka w prawidłowej wysokości, albowiem decyzją z dnia [...] Nr [...] została przyznana rodzinie zastępczej pomoc pieniężna na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej w wysokości 1.000 zł. miesięcznie od 1.04.2012r. do 25.02.2019r., zatem opłata za pobyt dziecka W. M. w pieczy zastępczej została ustalona w prawidłowej wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi II instancji naruszenie: przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art, 193, 194 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej poprzez dowolną interpretację tych przepisów i pominięcie faktu, iż dziecko W. M. mieszka z ojcem M. K. oraz § 3 i § 7 uchwały Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] poprzez przyjęcie przez SKO, że przepisy te nie mają w sprawie zastosowania. W konsekwencji powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał przy tym, iż z akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 10.10.2002 r., dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej. Za ponoszenie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej odpowiadają solidarnie rodzice. Ojcostwo dziecka nie zostało ustalone gdyż z odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka W. M. wynika, że na podstawie art. 42 ust. 2 prawa o aktach stanu cywilnego wpisano nazwisko "M." jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe oraz na wniosek matki "Marek" jako imię ojca. Kolegium podniosło iż w chwili wydawania orzeczenia przez organy obu instancji ojciec dziecka W. M. jest nieznany, a dziecko przebywa w rodzinie zastępczej niespokrewnionej J. K. Zdaniem Kolegium art. 193 ust. 6a ustawy stanowiący, że opłaty nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Sam fakt złożenia w dniu 1.06.2017r. pozwu o ustalenie ojcostwa nie ma wpływu na ustalenie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, bowiem na dzień orzekania ojcostwo dziecka nie zostało ustalone, a córka skarżącej na mocy postanowienia sądu przebywa w pieczy zastępczej.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy § 3 i 7 uchwały Rady Miasta R. nr [...] z dnia [...] zmienionej uchwałą Nr [...] z dnia [...] określającą szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty oraz odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej Kolegium wskazało że organ pierwszej instancji badał przesłanki odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej określone w w/w uchwale Rady Miejskiej w R. w ramach odrębnego postępowania administracyjnego, które zakończone zostało decyzją z dnia [...] Nr [...] a decyzja powyższa stała się ostateczna.

Pismem procesowym z dnia 23.03.2018r. strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z wyroku SR w R. z dnia [...] sygn. akt IV SA/GL 540/17. Wyrokiem tym ustalono, iż pozwany M. K. jest ojcem małoletniej W. M., córki M. z domu M. urodzonej [...] w R., nadano dziecku nazwisko M., dokonano ograniczenia władzy rodzicielskiej M. K. nad małoletnią W. M. przez umieszczenie małoletniej w rodzinie zastępczej J. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże zasadniczo z innych powodów aniżeli w niej wskazane.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. w sprawie ustalenia M. K. opłaty za pobyt dziecka W.M. w pieczy zastępczej na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. w wysokości 1000 zł.

W podstawie prawnej tej decyzji wskazano m.in. art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zgodnie z którym za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. (1a). Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. ( 2). Wskazano także, iż ojcostwo dziecka nie zostało ustalone, a rodzina zastępcza otrzymuje świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 1000 zł co uzasadnia zobowiązanie M. K. do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, skoro córka skarżącej na mocy postanowienia sądu przebywa w pieczy zastępczej.

Zauważenia w tym miejscu wymaga, iż strona w piśmie procesowym wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z wyroku SR w R. z dnia 01.02.2018r. sygn. akt IV SA/GL 540/17, do którego to wniosku Sad się przychylił w oparciu o art. 106 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dokonywanie przez sąd ustaleń faktycznych na podstawie w/w przepisu jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania sądowoadministracyjnego, czyli w celu umożliwienia sądowi dokonania ustaleń, które stanowić mają podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Sąd uznał, iż taka sytuacja ma miejsce w sprawie, stąd akceptacja wniosku. Przechodząc zatem do treści w/ w wyroku zaznaczenia wymaga, iż Sąd Rejonowy w R. ustalił, iż pozwany M. K. jest ojcem małoletniej W. M., córki M. z domu M. urodzonej [...] w R. nadał dziecku nazwisko M., dokonał ograniczenia władzy rodzicielskiej M. K. nad małoletnią W. M. przez umieszczenie małoletniej w rodzinie zastępczej J. K.

Wydanie wyroku o wskazanej treści stwierdzającego, iż pozwany M. K. jest ojcem małoletniej W. M. spowodowało wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania - zakończonego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia.[...] nr [...] określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Taką nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji przez organ I jak i II instancji jest ustalenie ojcostwa M. K. wobec W. M. Okoliczność ta jakkolwiek wynika z wyroku wydanego dnia 01.02.2018r. sygn. akt IV SA/GL 540/1, czyli po dacie wydania spornych decyzji w sprawie, to jednak z uwagi na fakt iż M. K. jest ojcem względem małoletniej W. M. istnienie ojcostwa istniało w dacie wydawania decyzji . Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W konsekwencji wobec stwierdzenia przez Sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a..

W świetle powyższego w rozpatrywanej sprawie fakt pozostawania ojcem, przez M. K. wobec W. M. stanowiło przesłankę do ponownego wydania decyzji w przedmiocie ustalenia M. K. opłatę za pobyt dziecka W. M. w pieczy zastępczej na okres od 1.11.2016r. do 31.10.2017r. w sytuacji gdy po myśli art. 193 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzice ponoszą opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej i za ponoszenie tej opłaty solidarnie odpowiadają rodzice.

Końcowo Sąd zauważa, że w sytuacji gdy eliminacja obu wydanych w sprawie decyzji nastąpiła z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.