Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2745/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151, art.134 § 1, art.133 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.37 ust. 1, art.38 ust.1, art.36 ust.8
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art.71b ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art.75 § 1, art.78 § 1, art.7, art.77, art.80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzje własną z [...] grudnia 2014 r. nr [...], którą zobowiązano Powiat S. (dalej: skarżący) do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości [...] zł.

Rozstrzygnięcia te zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Urząd Kontroli Skarbowej w R. przeprowadził w Powiecie S. kontrolę: celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi, z wyłączeniem kontroli celowości wykorzystania środków zaliczanych do dochodów własnych i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego za 2010 r. Po zapoznaniu się z wynikami kontroli, Minister Edukacji Narodowej pismem z [...] czerwca 2014 r. poinformował Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat S. nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości [...] zł. Minister Edukacji Narodowej wskazał, że w wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 69,0253 uczniów.

Pismem z [...] lipca 2014 r. Powiat S. został zawiadomiony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Minister Finansów zwrócił się do skarżącego o zajęcie stanowiska w sprawie zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji.

Powiat S. w piśmie z 10 lipca 2014 r. przedstawił zastrzeżenia i wyjaśnienia co do ustaleń kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w R. Przekazał je również Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w R. Poinformował m.in., że w toku kontroli skarbowej stwierdzono nieprawidłowości skutkujące zarówno zaniżeniem jak i zawyżeniem należnej Powiatowi S. części oświatowej subwencji ogólnej, a kwota zaniżonej subwencji oświatowej przewyższała kwotę subwencji zawyżonej.

Ministerstwo Edukacji Narodowej po zapoznaniu się z twierdzeniami i dokumentami przedstawionymi przez Powiat S., w piśmie z [...] listopada 2014 r. stwierdziło, iż podtrzymuje ustaloną wcześniej kwotę zmniejszenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, Minister Finansów decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2015 r., poz. 513), zobowiązał Powiat S. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty [...] zł części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 dla Powiatu S. została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 69,0253 uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Powiat S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym zmniejszenia kwoty do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. o kwotę 127.777,68 zł. Zarzucił organom administracji państwowej zaniechanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a przez to uchybienie przepisom art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł również, że wykazane podczas kontroli nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji szkolnej nie powinny być podstawą do uznania zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca stanęła na stanowisko, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, w sytuacji w której materiał ten jest niekompletny lub nie w pełni rozpatrzony.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Finansów decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756). Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P4 i P5, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.). Zatem jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ odwoławczy wskazał, że błędne dane w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. wykazane zostały przez:

- Szkołę Podstawową nr [...] Specjalną w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 2 uczniów liczby uczniów przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 wagą P4, ponadto 1 uczeń został przeliczony wagą P5 zamiast wagą P4,

- Gimnazjum nr [...] Specjalne w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P4,

- Szkołę Przysposabiającą do Pracy Specjalnej w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów statystycznych oraz przeliczonych wagą P4,

- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy - internat w S. poprzez zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P33,

- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy - internat we F. poprzez zawyżenie o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P33.

Dane te zostały ustalone na podstawie informacji Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawionej w piśmie z [...] czerwca 2014 r. oraz skierowanego także do Powiatu S. wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z [...] grudnia 2013 r. Ustalono, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 69,0253 uczniów i wynosiła 18.258.205,00 zł.

Zdaniem organu, część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 69,0253 uczniów przeliczeniowych wynosi 17.956.951,00 zł. Kwotę [...] zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat S. na rok 2010, a kwotą ustaloną w wyniku postępowania wyjaśniającego, należało uznać za kwotę nienależną, podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.

Minister Finansów wyjaśnił, że zgodnie z algorytmem dodatkową wagą P4 i P5 mogli być przeliczeni jedynie uczniowie wykazani, według stanu na dzień 30 września 2009 r. w odpowiedniej tabeli w systemie informacji oświatowej, na podstawie ważnych orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463, ze zm.) kompletne, poprawne i zgodne ze stanem faktycznym dane do systemu informacji oświatowej wpisuje dyrektor szkoły (placówki), natomiast jednostka samorządu terytorialnego jest zobowiązana do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych w SIO. W myśl art. 14 tej ustawy, kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi baz danych oświatowych albo, będąc obowiązanym do przekazywania danych do baz danych oświatowych, nie przekazuje tych danych, albo przekazuje dane niezgodnie z prawdą, podlega karze grzywny. Ponadto nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji szkolnej skutkują przekazywaniem nieprawdziwych danych do SIO, a tym samym nieprawidłowym naliczeniem kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu S.

Reasumując organ podkreślił, że decyzja Ministra Finansów zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 nie ma charakteru uznaniowego. Minister Finansów na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, gdy zachodzi wskazana w tym przepisie przesłanka ustawowa. Jest nią otrzymanie przez jednostkę samorządu terytorialnego oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na przedstawione rozstrzygnięcie Powiat S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 oraz art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że organ w zasadzie nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego, a ustalenia oparł na dokumentach sporządzonych przez inne urzędy. Skarżący wskazał, że dowodowi z protokołu kontroli, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności, jednakże ustalenia wynikające z protokołu kontroli mogą zostać podważone. Fakt, że z czynności kontrolnych sporządzony jest protokół i że jest on dowodem na okoliczność spełnienia warunków przyznania płatności nie wyłącza - na zasadach ogólnych - dopuszczenia innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Zdaniem skarżącego Minister Finansów powinien był sam przeprowadzić dowody zgłoszone przez Powiat S. oraz rozważyć je i ocenić, a następnie dać temu pełen wyraz w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, czego nie uczynił.

Skarżący podkreślił, że zgodnie z art.33 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty prawo wglądu do prowadzonej przez szkołę lub placówkę dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania, wychowania i opieki oraz organizacji pracy mają nauczyciele, o których mowa w art. 35 ust. 5, wykonujący czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego, a nie organ prowadzący. Powiat S. podniósł, że wykazane podczas kontroli nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji szkolnej nie powinny być uznane jako zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej.

W opisanych w skardze przypadkach, zdaniem Powiatu, przedstawiono dowody na to, że do bazy danych SIO wprowadzono dane zgodne ze stanem faktycznym na dzień 30 września 2009 r. I tak:

1. Organ kontroli skarbowej uznał dwóch uczniów Szkoły Podstawowej Nr [...] Specjalnej w SOS w S.: P.D. ur. [...].06.1998 r. i A.H. ur. [...].07.1998 r. za uczniów bez aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wykazując zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej o kwotę 31.944,42 zł. Tymczasem uczniowie Ci w roku szkolnym 2009/2010 byli uczniami klasy III szkoły podstawowej i posiadali aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na czas nauczania zintegrowanego, co potwierdzają arkusze ocen uczniów P.D. i A.H. oraz protokoły rady pedagogicznej przedłożone organowi kontroli. Uczennica P.D. ur. [...].06.1998 r. została przyjęta do kl. I szkoły podstawowej specjalnej w dniu 01.09.2006 r., a zatem w roku szkolnym 2006/2007 była uczennicą kl. I, ponieważ w klasie I miała wydłużony etap edukacyjny - w roku szkolnym 2007/2008 była nadal w klasie I, w roku szkolnym 2008/2009 - była w kl. II a w roku szkolnym 2009/2010 - w kl. III. Natomiast uczennica A.H. ur. [...].07.1998 r. została przyjęta do kl. I szkoły podstawowej specjalnej 01.09.2007 r., a zatem w roku szkolnym 2007/2008 była uczennicą kl. I, w roku szkolnym 2008/2009 - kl. II, a w roku szkolnym 2009/2010 - kl. III.

2. Organ kontroli skarbowej wskazał, że trzej uczniowie: A.K. ur. [...].01.1988 r., U.K. ur. [...].01.1986 r. i T.P. ur. [...].07.1986 r. zostali wykazani w systemie informacji oświatowej w wadze P4 jako uczniowie gimnazjum mimo, że mieli ukończone 21 lat. Na tej podstawie organ kontroli wyliczył, że Powiat S. zawyżył część oświatową subwencji ogólnej o kwotę 47.916,63 zł.

Tymczasem uczniowie Ci w roku szkolnym 2009/2010 byli uczniami Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy, co potwierdzają arkusze ocen uczniów A.K., U.K. i T.P. oraz protokoły rady pedagogicznej przedłożone organowi kontroli. Uczniowie Ci nie zostali wykazani w systemie informacji oświatowej jako uczniowie gimnazjum, o czym świadczy tabela U3.1 i U4 w dziale 1.2.3. Gimnazjum Nr [...] Specjalne. Zarówno w tabeli U3.1 jak i U4. wykazano 8 uczniów gimnazjum, przy czym w tabeli U4. Uczniowie wg wieku i płci wiersz rocznik 1988 i wcześniej jest wyzerowany, co wskazuje na to, że nie został tam ujęty żaden uczeń, który miał wówczas ukończone 21 lat. Wobec powyższego uczniowie Ci zostali wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie ze stanem faktycznym, czyli jako uczniowie Szkoły Przysposabiającej do Pracy, natomiast dlaczego zostali oni wpisani do dziennika Gimnazjum przedstawia wyjaśnienie dyrektora szkoły złożone organowi kontroli.

3. Organ kontroli skarbowej wskazał, że trzej uczniowie: K.G. ur. [...].07.1995 r., K.K. ur. [...].06.1995 r. i M.K. ur. [...].05.1994 r. zostali wykazani w systemie informacji oświatowej w wadze P4 jako uczniowie Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy, a mieli orzeczenia o potrzebie kształcenia na czas nauki w gimnazjum. Na tej podstawie organ kontroli wyliczył, że Powiat Strzyżowski zawyżył część oświatową subwencji ogólnej o kwotę 47.916,63 zł. Tymczasem uczniowie Ci w roku szk. 2009/2010 byli uczniami gimnazjum, co potwierdzają arkusze ocen uczniów K.G., K.K. i M.K. oraz protokoły rady pedagogicznej przedłożone organowi kontroli. Uczniowie Ci nie zostali wykazani w systemie informacji oświatowej jako uczniowie Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy, o czym świadczy tabela U 3.1 i U4 w dziale 1.2.4. Szkoła Przysposabiająca do Pracy Specjalna. Zarówno w tabeli U3.1 jak i U4. wykazano 22 uczniów szkoły przysposabiającej do pracy specjalnej, przy czym w tabeli U4. Uczniowie wg wieku i płci wiersz rocznik 1994 i później jest wyzerowany, co wskazuje na to że żaden z wymienionych uczniów nie został tam ujęty. Wobec tego uczniowie Ci zostali wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie ze stanem faktycznym, czyli jako uczniowie gimnazjum, którzy na czas nauki w gimnazjum mieli aktualne orzeczenia, natomiast dlaczego zostali oni wpisani do dziennika Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy przedstawia wyjaśnienie dyrektora szkoły złożone organowi kontroli.

Zdaniem Powiatu S. wykazane podczas kontroli nieprawidłowości nie skutkują otrzymaniem przez Powiat Strzyżowski w roku 2010 części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, czyli nie powinny być uznane jako zawyżenie części oświatowej subwencji ogólnej, a jedynie jako naruszenie postanowienia § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 2002 Nr 23, poz. 225 ze zm.), który stanowi, że szkoła prowadzi dla każdego oddziału dziennik lekcyjny, w którym dokumentuje się przebieg nauczania w danym roku szkolnym.

Skarżący podniósł również, że z treści art. 38 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wynika, że do decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnej kwoty części subwencji oświatowej mają zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej z wyłączeniem art. 57 oraz rozdziału 6 i 7a tej ustawy, a także art. 67a § 1 pkt 3, o ile przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie stanowią inaczej. Zatem organ prowadząc postępowanie powinien wypowiedzieć się co do możliwości przedawnienia i jego rodzaju, w przypadku wydania decyzji zwrotowej, bo te przepisy Ordynacji podatkowej nie zostały wyłączone dyspozycją art. 38 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy. Zaskarżona decyzja Ministra Finansów nie odnosi się do tej kwestii, zatem w ocenie skarżącego wydana została z naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W tym zakresie powołano się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1450/13 i II GSK 1087/13.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Co istotne zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Rozpoznając sprawę według wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r., w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby uczniów, którzy to uczniowie nie posiadali orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych, zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty. Sąd podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra Finansów.

W świetle art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty wynika zaś, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno -pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010, zawarto zapisy stanowiące, że podstawę do naliczania określonych wag stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane na podstawie 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Z powyższego jednoznacznie wynika, że posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno -pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego było warunkiem koniecznym do uwzględnienia uczniów przy określonej wadze. Zatem żaden inny dowód, poza orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym na podstawie art. 71b ust. 3 ww. ustawy, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. Tylko uczniowie posiadający orzeczenie wskazanych wyżej poradni mogli być wykazani w sprawozdaniach statystycznych GUS i objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2008 r. przez: Szkołę Podstawową nr [...] Specjalną w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 2 uczniów liczby uczniów przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 wagą P4, ponadto 1 uczeń został przeliczony wagą P5 zamiast wagą P4; Gimnazjum nr [...] Specjalne w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P4; Szkołę Przysposabiającą do Pracy Specjalnej w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. poprzez zawyżenie o 5 uczniów liczby uczniów statystycznych oraz przeliczonych wagą P4; Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy - internat w S. poprzez zawyżenie o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P33; Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy - internat we F. poprzez zawyżenie o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczanych wagą P33, zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych łącznie o 69,0253 uczniów.

Także Sądu, Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej dla Powiatu S. została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przy wagach P4 i P5. Uczniowie Ci nie posiadali według stanu na dzień 30 września 2009 r. ważnych na dzień sprawozdawczy (tj. na dzień 30 września 2009 r.) orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie można bowiem przyjąć, że dwóch uczniów Szkoły Podstawowej Nr [...] Specjalnej w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S., tj. P.D. ur. [...].06.1998 r. oraz A.H. ur. [...].07.1998 r. będący uczniami V klasy (zgodnie z zapisami w dziennikach lekcyjnych) posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na czas nauczania zintegrowanego (klasy I-III) oraz trzech uczniów Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w ww. Ośrodku, tj. K.G. ur. [...].07.1995 r., K.K. ur. [...].06.1995 r., M.K. ur. [...].05.1995 r. (zgodnie z zapisami w dziennikach lekcyjnych) posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na czas nauki w gimnazjum, mieli na dzień 30 września 2009 r. ważne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczniowie Ci zostali wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie prowadzonych dzienników lekcyjnych. Urząd Kontroli Skarbowej w R. w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalił, że liczba uczniów wykazana w systemie informacji oświatowej jest zgodna z zapisami w dziennikach lekcyjnych.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji o przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, ze zm.) szkoła prowadzi dla każdego oddziału dziennik lekcyjny, w którym dokumentuje się przebieg nauczania w danym roku szkolnym. W dzienniku lekcyjnym odnotowuje się m.in. obecność uczniów na zajęciach edukacyjnych, oceny uzyskane przez uczniów z zajęć edukacyjnych (§ 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r.). Szkoła również prowadzi dla każdego ucznia przez okres jego nauki w danej szkole, arkusz ocen ucznia (§ 12 ust. 1 ww. rozporządzenia). Wpisów w arkuszu ocen dokonuje się na podstawie danych zawartych m.in. w księdze uczniów, dzienniku lekcyjnym, protokołach egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych (§ 12 ust. 2 ww. rozporządzenia).

System informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych zawierające zbiory danych o uczniach i wychowankach w szkołach prowadzonych/dotowanych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego. W terminie wykazywania przez szkoły i placówki oświatowe prowadzone/dotowane przez Powiat S. danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U Nr 49, poz. 463 ze zm.), na podstawie której zostało wydane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, ze zm.). Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. e i k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były dane o liczbie uczniów według rodzajów oddziałów, do których uczęszczają, a także o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa wart. 71b ust. 3-31b ustawy o systemie oświaty, w tym orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

W konsekwencji tych uregulowań w systemie informacji oświatowej dane o uczniach zbierane były w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów profili kształcenia, zawodów lub specjalności", a dane o uczniach niepełnosprawnych w tabeli NP1 "Uczniowie z więcej niż jedną niepełnosprawnością posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy" i NP2 "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności) wymagający stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy". Dane wykazane przez szkoły w tych tabelach przyjmowane były do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej. Natomiast dane o uczniach wykazane w tabeli U4 "Uczniowie według roku urodzenia i płci" nie stanowiły podstawy do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej.

W związku z tym arkusze ocen uczniów i protokoły rady pedagogicznej, tj. dokumenty na które powołuje się skarżący, nie mogły stanowić podstawy do wykazywania danych o uczniach w systemie informacji oświatowej w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów profili kształcenia, zawodów lub specjalności". Dane w tej tabeli wykazuje się na podstawie księgi uczniów i dziennika lekcyjnego, w którym na bieżąco jest dokumentowany przebieg nauczania danego ucznia w danym roku szkolnym, w tym obecność ucznia. Należy przy tym zauważyć, że Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w Systemie Informacji Oświatowej (z 30 września 2009 r.) wyjaśniała, że dane do tabeli U3.1 i tabeli NP1 oraz NP2 wpisuje się na podstawie księgi uczniów, dziennika lekcyjnego, aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Instrukcja ta miała na celu ułatwienie szkołom wykazywanie danych o uczniach w systemie informacji oświatowej.

Minister Finansów zasadnie wskazał, iż również wymienieni w skardze trzej uczniowie Gimnazjum Nr [...] Specjalnego wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., tj. A.K. ur. [...].01.1988 r., U.K. ur.[...].01.1986 r., T.P. ur. [...].07.1986 r., którzy zostali wykazani w roku szkolnym 2009/2010 w dzienniku lekcyjnym klasy II Gimnazjum, nie powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej oraz uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010. Uczniowie Ci w roku szkolnym 2009/2010 mieli już ukończone 21 lat, a zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. Nr 19, poz. 167) kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych jest prowadzone w gimnazjum nie dłużej niż do ukończenia przez ucznia 21. roku życia. Wykazana przez Gimnazjum Nr [...] w S. w systemie informacji oświatowej liczba uczniów (ogółem 8 uczniów, w tym w klasie II - I oddział, w którym było 4 uczniów) jest zgodna z zapisami w dzienniku lekcyjnym dla klasy II. Skarżący sam potwierdził, że uczniowie Ci zostali wpisani do dziennika Gimnazjum. Organ nie miał zatem podstaw do przyjęcia na podstawie arkuszy ocen, że uczniowie Ci byli uczniami Szkoły Przysposabiającej do Pracy i w systemie informacji oświatowej zostali wykazani jako uczniowie tej szkoły.

Słusznie podkreślił organ, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mogło mieć znaczenia prawo wglądu nauczycieli wykonujących zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego do prowadzonej przez szkołę dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania. Należy zauważyć, że to dyrektor szkoły ma obowiązek sprawować nadzór nad poprawnością dokumentacji przebiegu nauczania, w tym zapewnienia monitorowania aktualności orzeczeń. Dyrektor szkoły zgodnie z przepisami ustawy o systemie informacji oświatowej był obowiązany prawidłowo wykazywać dane o uczniach w systemie informacji oświatowej, a w rozpoznawanej sprawie nie wywiązał się z tego w sposób należyty.

Jak wynika z akt administracyjnych, wskazane ustalenia poczyniono na podstawie wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej przedstawionych odpowiednio w pismach z 25 listopada 2014 r. i z 2 lutego 2015 r. oraz wyniku kontroli z [...] grudnia 2013 r. przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w R. w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania wybranymi środkami publicznymi.

Minister Finansów prawidłowo ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 69,0253 uczniów i wynosiła 18.258.205,00 zł.

Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 69,0253 uczniów przeliczeniowych wynosiła 17.956.951,00 zł. Kwotę [...] zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat S. za rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.

Wydając decyzję prawidłowo Minister Finansów zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie ma charakteru uznaniowego. Na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, gdy zachodzi ustawowa przesłanka w postaci otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego subwencji w kwocie wyższej od należnej, Minister Finansów jest zobligowany do wydania takiej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów natury procesowej Sąd wyjaśnia, że w administracyjnym postępowaniu wyjaśniającym, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód dopuścić należy wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z przywołanych przepisów wynika, że kluczowe w postępowaniu wyjaśniającym toczącym się na podstawie k.p.a. jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Tę interpretację potwierdza przepis art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy także zwrócić uwagę, że kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Także z tych obowiązków organ wywiązał się w sposób należyty.

Odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, należy zauważyć, że przedmiotem prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania był zwrot nienależnie uzyskanej przez Powiat S. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Kwestie związane ze zwrotem przez jednostkę samorządu terytorialnego nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej reguluje przepis art. 37 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten w zakresie przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej odsyła do odpowiedniego stosowania przepisu art. 36 ust. 8 przywołanej ustawy, który przewiduje, że decyzja Ministra Finansów o zwrocie nienależnej kwoty części subwencji ogólnej nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji. Decyzja Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] została doręczona Powiatowi S. w dniu 10 grudnia 2014 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia. W związku z tym decyzja ta rodzi skutki prawne.

W myśl art. 38 ust 1 pkt 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w odniesieniu do nienależnie otrzymanych w latach poprzedzających rok budżetowy kwot części oświatowej subwencji ogólnej stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa z wyłączeniem przepisu art. 57 oraz rozdziału 6 i art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy. Przepis ten przez użycie sformułowania "o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej" przesądza, iż w przypadku orzekania o zwrocie nienależnie uzyskanej przez jednostkę samorządu terytorialnego kwocie części oświatowej subwencji ogólnej należy stosować w pierwszej kolejności przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W art. 36 ust. 8 (do którego odsyła art. 37 ust. 5) tej ustawy wskazano szczególny sposób liczenia terminu, w którym możliwe jest wydanie decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Z tej przyczyny nie ma konieczności stosowania w tym zakresie przepisów Ordynacji podatkowej. Tym samy Sąd nie podziela odmiennego poglądu prawnego wyrażonego w judykatach przywołanych przez skarżącego. W kontrolowanej decyzji Sąd nie stwierdza naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.