Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 227/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant ref. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej D. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] maja 2014 r. w miejscowości S., na drodze krajowej nr [...] kierunek G.), o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował K. J., który wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Ż. do Norwegii, w imieniu przedsiębiorcy D. A. (nazywanej dalej: "skarżącą"). Pojazdem przewożono materiały budowlane stanowiące ładunek podzielny w ilości 37.098 kg.

Za pomocą nieautomatycznych wag SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...], posiadających świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P., z okresem ważności do 31 grudnia 2014 r. skontrolowano naciski osi i masy całkowitej. Kontrola (po odjęciu 2% z każdej osi zaokrąglonych do pełnych 100kg) wykazał, że oś pierwsza pojedyncza nienapędowa pojazdu przekroczyła nacisk o 6,7 t, oś druga podwójna napędowa przekroczyła nacisk o 16,3 t, oś trzecia potrójna nienapędowa naczepy o 22,6 t. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 45,6 t, przekroczono dmc o 5,6 t, tj. o 11,4%.

Przeprowadzono pomiar pojazdu członowego legalizowanym przyrządem wstęgowym oraz legalizowanym przyrządem teleskopowym i stwierdzono (przy uwzględnieniu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) normatywność szerokości pojazdu – 2,52 m oraz długości – 16,43 m, stwierdzono natomiast przekroczenie o 0,05 m wysokości pojazdu, która wynosiła 4,05 m.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Do protokołu z przesłuchania świadka z dnia [...] maja 2014 r. kierowca zeznał, że w dniu [...] maja 2014 r. odebrał załadowany pojazd z bazy P. w Ż.. Nie był obecny przy załadunku. Kierowca przyznał, że być świadomy, że dmc pojazdu była przekroczona. Nie zgłaszał sprzeciwu na wykonanie przejazdu.

2. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie naruszeń przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. nr 1137 ze zm., nazywanej dalej: "P.r.d.").

3. Ustalenia kontroli z dnia [...] maja 2014 r. stanowiły podstawę nałożenia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca2014 r. na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych za brak zezwolenia kategorii III-VI, na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w chwili kontroli kierowca powinien okazać zezwolenie kat V na przejazd pojazdu ponadnormatywnego ze względu na przekroczony parametr wysokości i DMC.

4. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., której zarzuciła naruszenie:

- art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ pierwszej instancji bez podstawy prawnej,

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie,

- art. 75 § k.p.a. poprzez uznanie wyników użycia wag do pomiarów nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi,

- art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 4 k.p.a. polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania i zatajenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 140aa, art. 140ab, art. 140ac P.r.d. poprzez przyjęcie złych podstaw prawnych do ukarania przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że kierowca oświadczył, że w trakcie kontroli nie okazano mu dokumentu z protokołu pomiaru równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów, jak również świadectwa wzorcowania. Miejsce ważenia zawierało wnęki fundamentowe, w których umieszczono dwie wagi przenośne w taki sposób, że nie znajdowały się na jednej płaszczyźnie równoległej do nawierzchni. Kierowca, wbrew zapisom protokołu, nie otrzymał wniosku o powtórne ważenie do osobistego podpisania oraz nie został przesłuchany w charakterze świadka. Nie została mu przedstawiona do wglądu instrukcja wag SAW. W trakcie pomiarów nie uwzględniono odchyłek, o których mowa w dziale 2.3 Instrukcji obsługi wag SAW.

Skarżąca podała, że w protokole kontroli i załączniku znalazły się błędy i na tej podstawie wydano decyzję administracyjną. Dokument kontrolowanego pojazdu w rubryce "F" zawiera informację, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 44 tony, a kontrolujący przyjął, że jest to pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej 40 ton. Wyliczył błędnie przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej o 5,6 tony, podając wartości 11,4%, w rzeczywistości powinny być 14 %. Kierujący oświadczył, że pomiaru przy pomocy wysokościomierza teleskopowego dokonano bez jego udziału, a wynik 0,04m (0,98%) był obarczony błędem, ponieważ nie stał równolegle pionowo, będąc lekko przechylonym. Do odwołania skarżąca załączyła oświadczenie kierowcy z dnia [...] lipca 2014 r. potwierdzające zarzuty sformułowane w odwołaniu.

5. Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 61 ust. 10, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 P.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., nazywanej dalej: "u.d.p."), § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

GITD uznał, że zgromadzony w sprawie, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 k.p.a., materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d.

GITD powołał się na wyniki pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, z których wynikało, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 45,6 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - dmc przekroczono o 5,6 t, wysokość pojazdu członowego wynosiła 4,05 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - dopuszczalną wysokość przekroczono o 0,05 m, podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

Odnośnie ustalenia kategorii drogi, po której mógł poruszać się kontrolowany pojazd – drogi krajowej nr [...], GITD uznał, że zastosowanie znajdzie art. 41 ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Uwzględniając treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, w tym § 2 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 10 P.r.d. GITD stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną, o której mowa w art. 140 ab ust. 1 pkt 2 P.r.d., w wysokości 5.000 złotych, należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych: o wysokości nieprzekraczającej 4.3 m i o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

GITD nie dopatrzył się przesłanek umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d. Strona nie dostarczyła również dowodów, z których wynikałoby wyłączenie odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o art. 140aa ust. 4 P.r.d.

W sprawie nie stwierdzono przekroczenia nacisków osi, co wykluczało zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. Organ odwoławczy podkreślił, że strona ani w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym, nie przedstawiła dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie wykazała, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń. Tym samym nie zachodzą okoliczności pozwalające na uwolnienie podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi istnieć realnie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD stwierdził, że sam fakt przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej skutkował zakwalifikowaniem ustalonego w trakcie kontroli stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III-VI i nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

Mając z kolei na uwadze argumentację strony dotyczącą doprowadzania pojazdu do punktu kontrolnego, GITD powołał się na art. 129 a i art. 129 ust. 2 P.r.d., stwierdzając, że wynikające z nich uprawnienia inspektorów są wystarczające, aby po zatrzymaniu pojazdu do kontroli inspektor mógł, wydając polecenie osobie kontrolowanej, skierować pojazd na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania pozwalające na skontrolowanie stanu technicznego, wymiarów, nacisków oraz masy pojazdu.

W przypadku kontroli nacisków osi oraz masy pojazdu miejsce kontroli musi być przystosowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają żadnych wymogów, co do miejsca ważenia pojazdów. Jednak w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników pomiaru, Inspekcja Transportu Drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez odpowiednie organy. Miejsce przeprowadzenia ważenia w miejscowości T. - skrzyżowanie z drogą nr [...], legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów wydanym, po przeprowadzeniu pomiarów, przez uprawnionego geodetę. Pomiaru masy całkowitej i nacisków osi pojazdu członowego, jak już wyżej wskazano, dokonano natomiast za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...] legitymujących się ważnymi na dzień kontroli świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P.. Obecny w trakcie kontroli kierowca podpisał protokół kontroli, nie wnosząc do niego żadnych uwag, w tym co do procedury pomiaru pojazdu, czy też miejsca do ważenia pojazdów. Kierowca podpisał także znajdujące się w protokole kontroli oświadczenie, zgodnie którym przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został on poinformowany o zasadach kontroli nacisków osi i masy przy użyciu wag samochodowych. Zarzuty strony w przedmiotowym zakresie GITD uznał za niezasadne.

Na okoliczność stwierdzonych naruszeń inspektorzy przesłuchali kierowcę kontrolowanego pojazdu, którego zeznania utrwalono w protokole z przesłuchania świadka, podpisanym przez kierowcę. Z protokołu jednoznacznie wynika, że miał on świadomość przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Odpowiadając na zarzuty skarżącej, że w dowodzie rejestracyjnym pojazdu wskazano, że dopuszczalna masa całkowita wynosiła 44 t, GITD wskazał, że dopuszczalne parametry pojazdów zostały uregulowane w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, tj. w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz ustawie o drogach publicznych i wydanych na ich podstawie rozporządzeniach, a nie w dowodach rejestracyjnych pojazdów. Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać 40 ton. Wyjątek wprowadza § 57 ust. 3, który stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Wyjątek ten jednak z uwagi na daty zarejestrowania ciągnika i naczepy, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Na marginesie należy dodać, iż w trakcie kontroli stwierdzono, iż rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t wynosiła 45,6 t, a więc przekraczała także 44 t.

6. Pismem z dnia 20 grudnia 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] listopada 2014 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

a) art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a. poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ I instancji bez podstawy prawnej;

b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., polegające na nie wyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie, wydane decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym poprzez brak podania dokumentów, których przedstawienia żądał organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego;

c) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez:

- przyjęcie jako dowód wyniku pomiaru dokonanego dwoma wagami nieautomatycznymi SAW 10C/II z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, tj. poprzez nie przeprowadzenie drugiego pomiaru w celu weryfikacji poprawności ich działania;

- przyjęcie jako dowód sumarycznego wyniku pomiaru poszczególnych osi kontrolowanej pojazdu w celu wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku podwójnej osi napędowej, dokonanego dwoma przenośnymi, nieautomatycznymi wagami do pomiarów statycznych, niezgodnie z ich przeznaczeniem określonym przez producenta wag;

- błędne wyliczenie i przeprowadzenie pomiaru przy pomocy przyrządu teleskopowego i stwierdzenie (przy uwzględnieniu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) błędnie przyjęcie wyniku pomiaru;

d) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 104 § 4 k.p.a polegające na nie odniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania i zatajenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

e) art. 140 ab ust. 1 pkt. 2 P.r.d., a to poprzez nałożenie kary administracyjnej na podstawie wyników pomiaru uzyskanych wagą statyczną, co jest niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym oraz poprzez niezastosowanie przepisu art. 140aa ust. 3;

f) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak poprawnego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, w szczególności brak odniesienia (choćby wykazania przyczyn nieuwzględnienia) się do głównego argumentu strony tj. wadliwie wyliczenie pomiarów i ważenia, zatrzymanie na innej kategorii drogi niż wskazana w protokole.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała sposób przeprowadzonego ważenia pojazdu. Podała, że miejsce ważenia zawierało wnęki fundamentowe, w których umieszczono dwie wagi przenośne w taki sposób, że nie znajdowały się na jednej płaszczyźnie równoległej do nawierzchni. Wagi znajdowały się niżej niż nawierzchnia asfaltowa oraz metalowy kątownik który opasa wnękę. Jeżeli kontrolujący posiadał wiedzę że pojazd jest nienormatywny powinien dokonać wstępnego ważenia oraz pomiarów przy pomocy wag oraz podkładek do tego służących o czym stanowi instrukcja już w punkcie kontrolnym w miejscowości S. (207km), na którym służba kontrolna nadal dokonuje kontroli drogowych. Pojazd został odstawiony na drugi punkt kontrolny, który nie mieści się na drodze krajowej nr [...] (202+900m) w kierunku G.. Punkt kontrolny znajduje się na innej drodze w kierunku G. przed miejscowością T. (201 km). Jest to miejsce ogólnodostępne, nieogrodzone, znajdujący się w pasie drogi. Narażony na zmiany temperatury zmienia swoje właściwości. Kierowca informował, że punkt kontrolny nie spełnia wymagań dopuszczalnych spadków podłużnych i poprzecznych. Uwagi nie zostały wpisane do protokołu. W związku ze stwierdzonym nieścisłościami skarżąca skorzystała z pomocy niezależnego geodety, który wykonał specjalistyczne pomiary i sporządził mapę, w której wykazał, że punkt kontrolny nie spełnia wymagań rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. Nr 188, poz. 1345) oraz nie spełnia wymagań Instrukcji wagi SAW 10C.

Pomost wagi powinien być umieszczony w dole fundamentowym lub na jezdni wraz z zespołami napędowymi. W przypadku, gdy w dole fundamentowym może gromadzić się woda powinien on być wyposażony w urządzenie odwadniające. Kierowca zwracał uwagę, że teren nie jest dostosowany do ważenia.

Skarżąca podała również, że w protokole kontroli błędnie wskazano i wprowadzono w błąd stronę co do użycia, celem sprawdzenia równości terenu poziomicy: Niwelatora [...], którego to urządzenia inspektorzy ITD nie mieli na stanie.

Skarżąca powołała się na § 29 ust. 7 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, aby stwierdzić, że wskutek obniżenia wyników pomiarów celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag dla poprawy wiarygodność tych pomiarów, pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających dokonany niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag, nie był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów skarżąca uznała za działanie wadliwe. W przedmiotowej sprawie organ nie uwzględnił kompleksowych wyjaśnień strony w odwołaniu ponieważ na tym etapie strona mogła czynnie brać udział w postępowaniu i przesłać odpowiednie dokumenty. Podnoszono, iż w protokole kontroli i załączniku znalazły się karygodne błędy i na tej podstawie wydano błędną decyzję administracyjną.

Dokument rejestracyjny kontrolowanego pojazdu w rubryce "F3" zawiera adnotację, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu to 44 tony a kontrolujący przyjął, że jest to pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej 40 ton.

Błędnie wyliczono przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej o 5,6 tony podając wartości 11,4% a w rzeczywistości powinny być 14%. Kierujący oświadczył, że pomiaru przy pomocy wysokościomierza teleskopowego dokonano bez jego udziału a wynik 0,04m (0,98%) był obarczony błędem, ponieważ nie stał równolegle pionowo będąc lekko przechylony.

Uwzględniony błąd pomiarowy użytych wag o nr [...] i [...] i procedura pomiaru nie zostały wykonane w oparciu o procedury określone w przepisach prawa materialnego, ale w oparciu o dowolne urządzenia. W protokole kontroli nie odnotowano faktu, że kontrolujący dysponował w momencie kontroli instrukcją techniczną wagi, a kierujący nie zażądali zapoznania się z jej treścią. Zdaniem strony protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia nie umożliwiał przy tym stwierdzenia zgodności zrealizowanego pomiaru z zapisami i wymogami zawartymi w dziale 2.1, 2.2 tiret 1 i 2, 2.3. Instrukcji obsługi wag SAW oraz działu 3.3. Świadectwa Homologacji UE. Albowiem tak naprawdę polskie przepisy nie regulują zasad używania wag i procedur z tym związanych. Wymogi jakie powinny spełniać wagi, którymi dokonuje się pomiaru zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Jest to jedyny akt prawny, który teoretycznie służy jako wytyczne, które powinny spełniać wagi i określa zasady jakich należy przestrzegać podczas wykonywanego ważenia. Skarżąca zaznaczyła, że ww. rozporządzenie odnosi się tylko do ważeń dynamicznych.

Nadto, w Świadectwie Dopuszczenia typu dla wagi SAW 10C nie przewiduje się pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu tylko nacisk koła lub osi zaś instrukcja nie przewiduje możliwość określania masy całkowitej poprzez sumowanie jednostkowych pomiarów każdego z kół. To powoduje, że wagi, w których posiadaniu jest ITD nie nadają się do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej. Jak wynika z punktu 1.2 tiret I i III instrukcji zawartej w załączniku nr 1 waga SAW służy do pomiaru obciążenia koła pojazdu bądź, w przypadku utworzenia systemu połączonych dwóch wag do pomiaru nacisku osi. Z treści punktu 2.3 instrukcji wynika, że w przypadku pochylenia wzdłużnego lub poprzecznego wynoszącego nawet 1% powstają dość istotne odchyłki przy poszczególnych osiach. Wyników uzyskanych podczas pomiarów przyrządem nieprzystosowanym do pomiaru masy całkowitej nie można wykorzystać w postępowaniu administracyjnym i na ich podstawie nałożyć karę pieniężną za przekroczenie DMC.

7. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

4. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia, art. 7, 77 i 107 § 1 k.p.a. co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia.

Nie ulega wątpliwości, iż poruszanie się pojazdów o przekroczonych parametrach norm dopuszczalnych, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Z art. 61 P.r.d. wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, jeszcze w toku postępowania administracyjnego, skarżąca kwestionowała wynik ważenia. Strona zarzucała, że proces ważenia zespołu pojazdów odbył się niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Rażącym błędem organu było ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdu na podstawie zsumowania poszczególnych nacisków osi, gdzie każda z nich była ważona oddzielnie. Ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów w taki sposób może bardzo znacznie odbiegać od stanu faktycznego. W ocenie strony ustalenia te pozostają w sprzeczności z wyliczeniami szacunkowymi dokonanymi przez organ odwoławczy.

Zdaniem skarżącej, w sprawie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. poprzez przyjęcie jako dowód wyniku pomiaru dokonanego przenośnymi, nieautomatycznymi wagami do pomiarów statycznych, niespełniającymi warunków przepisów ustawy o systemie oceny zgodności oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Z powyższego wynika, że skarżąca kwestionowała wiarygodność dowodów, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych przyjętych przez organ.

5. W ocenie Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta. Koniecznym było także odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do ww. zarzutów strony istotnych przecież z punktu widzenia podjętego przez organ rozstrzygnięcia, jakim było nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli przekroczenia nacisków osi oraz DMC pojazdu. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że strona podpisała protokół kontroli bez zastrzeżeń nie może być uznane, w świetle zarzutów podniesionych w skardze za wystarczające do przyjęcia, że wyniki pomiarów dokonanych podczas przedmiotowej kontroli mogły być przyjęte jako podstawa do nałożenia kary pieniężnej.

Strona zarzuca w skardze do tutejszego Sądu, że użyte do pomiarów w trakcie kontroli wagi typu SAW 10C/II nie mogły być zastosowane do określenia masy całkowitej zespołu pojazdów. Wyjaśnienia organu odwoławczego udzielone w odpowiedzi na przedmiotową skargę, a wcześniej stanowisko wyrażone w decyzji, nie są, zdaniem Sądu, wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów DMC oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Ze świadectwa Homologacji UE nr [...] wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów.

W swoich wyjaśnieniach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia DMC spornego zespołu pojazdów a także nacisku osi wielokrotnej organ nie wykazał, że inne są zasady: pomiaru wartości DMC dwiema wagami do pomiarów statycznych oraz pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej. W przypadku bowiem identyczności zasady przeprowadzenia ww. pomiarów wykluczone jest zastosowanie przedmiotowych wag przenośnych do pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej, skoro waga ta nie może być użyta do pomiaru masy całkowitej. Innymi słowy organ nie wykazał również, że przedmiotowa waga nadaje się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych.

W "Instrukcji postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych" wprowadzonej zarządzeniem Głównego Inspektora nr 3/2006 z dnia 7 lutego 2006 r., polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu SAW i LP), o 200 kg i 2% celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów.

Zdaniem Sądu, kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów należy uznać za działanie wadliwe.

Powyższe unormowania mają wyłącznie charakter wewnętrzny i nie mają statusu norm powszechnie obowiązujących. Tymczasem wartość pomiaru nacisków osi oraz DMC ustalonego w niniejszej sprawie, przekładająca się na wysokość kary pieniężnej, została stwierdzona nie tylko na podstawie przeprowadzonego ważenia, ale również przy zastosowaniu współczynnika korygującego podanego w ww. zarządzeniu nr 3/2006 (wynika to z protokołu kontroli znajdującego się w aktach sprawy). W tym stanie rzeczy już tylko z tego powodu przedmiotowy pomiar nie może być uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego.

6. Sąd stanął na stanowisku, iż każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych. W tym celu producent wag typu SAW serii II wydał dla przedmiotowych wag Instrukcję Obsługi (znaną Sądowi z urzędu). Zgodnie z ustaleniami organu administracji kontroli poddano pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego o trzech osiach i naczepy ciężarowej trzyosiowej (vide- protokół kontroli). Pomiaru dokonano dwoma wagami SAW 10 C/ll o dokładności llll (zwykłej).

Zgodnie z pkt 2.5 (rubryka pierwsza) Instrukcji Obsługi wag typu SAW serii II (znanej Sądowi z urzędu), a więc i wag użytych do kontroli (SAW 10 C/ll), jedną parą wag można pomierzyć następujące typy pojazdów: ciężarówkę lub ciągnik o dwóch osiach, przyczepę lub naczepę o dwóch osiach - z użyciem dwóch płyt równoważących wysokość - oraz ciężarówkę lub ciągnik o trzech osiach i przyczepę lub naczepę o trzech osiach - z użyciem czterech płyt równoważących wysokość. Zgodnie z warunkami lokalizacji wag (pkt 5.1 Atestu do wag SAW serii II) mogą być one używane we wnękach, gdzie jest skutecznie odprowadzana woda i wówczas Atest nie przewiduje płyt wyrównawczych. Powyższe wymogi Instrukcji Obsługi zostały pominięte przez organ administracji publicznej. Organ nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, iż dokonanie czynności kontrolnej (ważenia) z pominięciem zasad ustawiania pomiaru dla różnych typów pojazdów podanych w Instrukcji Obsługi wag SAW serii II, było miarodajne dla prawidłowego ustalenia wyników uzyskanych w czasie kontroli. Skarżący podnosił wątpliwości w zakresie prawidłowości i spełniania wymogów przez wnęki użyte do kontroli jego pojazdu, organ do tych kwestii w skarżonej decyzji się nie odniósł.

Brak stosownego wyjaśnienia powyższej kwestii stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które w rezultacie mogło prowadzić do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, iż wynik ważenia był podstawą nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w myśl art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

7. Z dokumentów i aktów prawnych, na które powołuje się organ nie wynika, że przy pomocy dwóch połączonych wag SAW 10C/II można mierzyć naciski na osie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych pomiarów. Wskazanych wątpliwości nie usuwa także uzyskana przez wagi ocena zgodności, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów.

W podobnej sprawie orzekał NSA wyrokiem z 21 października 2014, II GSK 1333/13, czy też WSA w Warszawie w wyroku z 21 marca 2013 r., VI SA/Wa 2488/12. Przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, a akceptacja tych poglądów oznacza równocześnie, że skarga i zarzuty w niej sformułowane zasługują na uwzględnienie.

W tej sprawie Sąd doszedł mianowicie do przekonania, iż procedura ważenia przekroczenia parametru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy pomocy pary wag typu SAW 10C/II budzi wątpliwości co do prawidłowości, a zarazem zgodności odczytu wyniku z rzeczywistym stanem rzeczy. Z instrukcji obsługi tychże wag – punkt 2.4 wynika bowiem, że konfiguracja dwóch wag może służyć wyłącznie do pomiarów obciążenia osi.

Do takiego wniosku uprawnia w szczególności treść wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i WSA w Warszawie wskazywanych powyżej, a kwestionujących dopuszczalność takiej praktyki w świetle dokumentów takich jak Świadectwa Homologacji UE ww. wag, jak również ich Instrukcja Obsługi.

W sytuacji, kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie materiału dowodowego poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10C/II do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. To zalecenie Sądu odnośnie postępowania dowodowego powinien zrealizować organ, rozpatrując sprawę ponownie.

Należy zauważyć w tym miejscu, iż w aktach sprawy niniejszej brak jest dokumentów, o którym mowa w wyroku NSA z 21 października 2014 r. – a więc Świadectwa Homologacji oraz Instrukcji Obsługi użytych w procedurze ważenia wag.

Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązany będzie załączyć ww. dokumenty do akt sprawy, a ponadto – zwrócić się do Głównego Urzędu Miar o jednoznaczne wskazanie, czy jest dopuszczalne wykonanie precyzyjnego pomiaru masy całkowitej pojazdu przy pomocy wag SAW 10. Powyższe braki w dokumentacji stanowią w ocenie Sądu naruszenie zasad postępowania dowodowego – art. 7, 77 § 1 oraz 107§ 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

8. Mając więc na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zupełny, nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

9. Uwzględniając powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.