Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 721/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71  ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. P., R. M., M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Bd 721/19

UZASADNIENIE

Decyzją Burmistrza Ł. z dnia [...] kwietnia 2019r., znak: [...] określono środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa fermy drobiu obejmującej 4 budynki inwentarskie o łącznej obsadzie 100.000 stanowisk dla kur stad hodowlanych utrzymywanych na ściółce (400 DJP) wraz z obiektami i infrastrukturą towarzyszącą, na działkach o nr ewide[...] i 27/6 w miejscowości O., gmina Ł."

W decyzji organ określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, istotne warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji. Organ nałożył też obowiązek monitorowania przedsięwzięcia na środowisko, który ma polegać w trakcie pierwszego cyklu produkcyjnego na wykonaniu analizy porealizacyjnej w zakresie dyspersji odorantów oraz pyłów, zaś analizę tę należy wykonać uwzględniając pomiary emisji zanieczyszczeń do powietrza wykonane w końcowej fazie cyklu produkcyjnego, przy pełnej obsadzie po 15 tygodniu od zasiedlenia budynku. Badania w zakresie analizy porealizacyjnej należy wykonać według metodyk i wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia [...] kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Z kolei uzyskane wyniki należy przedstawić Burmistrzowi Ł., Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w B. w terminie 8 miesięcy od rozpoczęcia eksploatacji.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. J. F. i K. K. wystąpili do Burmistrza Ł. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia opisanego powyżej. Do wniosku załączono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, kopię mapy ewidencyjnej gruntów w skali 1:5000, obejmującą przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a także wypisy z rejestru gruntów dla działek obejmujących przewidywany teren na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujących obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Organ zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, wystąpił o wymagane prawem uzgodnienia i opinie.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ż. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016r. wyraził opinię o niezgłoszeniu warunków do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji, zwracając uwagę na konieczność zastosowania właściwych zabezpieczeń ekologicznych i rozwiązań technologicznych na etapie budowy i eksploatacji inwestycji.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., po dwukrotnym wezwaniu inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia raportu, postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r. uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, określając jej warunki, które zostały w całości uwzględnione w sentencji decyzji środowiskowej. W ocenie RDOŚ, uwzględniając charakter planowanej inwestycji, możliwe zagrożenia dla środowiska związane przede wszystkim z emisją substancji złowonnych oraz generowaniem hałasu, a także rodzaj i skalę możliwego oddziaływania oraz planowane rozwiązania techniczne i technologiczne, można stwierdzić, że omawiane zamierzenie, przy uwzględnieniu warunków eksploatacji przedsięwzięcia wskazanych w postanowieniu, nie wpłynie negatywnie na środowisko.

Organ stwierdził, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 oraz § 3 ust. 1 pkt 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71) co oznacza, że przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko było wymagane obligatoryjnie.

Ze szczegółowego opisu wynika, że przedsięwzięcie polegać będzie na budowie nowej fermy drobiu wraz z obiektami i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na terenie działek o nr ewid.[...] i 27/6 w miejscowości O., gmina Ł.. Odchów kur hodowlanych będzie obejmował w łącznej nieprzekraczalnej ilości 100.000 rzeczywistych sztuk, tj. 400 DJP w czasie jednego cyklu chowu, prowadzony będzie w czterech obiektach inwentarskich, w obsadzie po 25.000 rzeczywistych sztuk kur w każdym. W ramach realizacji inwestycji przewiduje się:

- budowę 4 kurników o powierzchni zabudowy 3750 m każdy;

- budowę łącznika budynków o powierzchni zabudowy ok. 300 m˛,

- budowę budynku magazynowo-socjalnego o pow. zabudowy ok. 400 m˛,

- budowę budynku gospodarczego o pow. zabudowy ok. 400 m˛

- montaż 8 silosów paszowych o tonażu 8x20 Mg;

- montaż 4 zbiorników gazu płynnego o pojemności 6,73 mł każdy;

- montaż agregatu prądotwórczego o mocy do 200 kW,

- montaż kontenerowej chłodni o powierzchni 25 m˛,

- budowę infrastruktury technicznej: sieci lub przyłącza wodno-kanalizacyjne, energetyczne, teletechniczne, gazowe, własne ujęcie wód podziemnych, biologiczna oczyszczalnia ścieków;

- budowę infrastruktury drogowej (place i drogi) o powierzchni 2800 m˛.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. do organu I instancji wpłynął sprzeciw mieszkańców O. dotyczący realizacji planowanej inwestycji. Zarzucano głównie sprzeczność inwestycji z przyjętymi planami i dokumentami środowiskowymi dla gminy Ł., naruszenie zasady dobrych praktyk w związku z brakiem zasobów gruntów własnych dostosowanych do skali produkcji zwierzęcej oraz lokalizację o charakterze przypadkowym, brak drogi dojazdowej do planowanej fermy od strony drogi powiatowej O. - M. , nie przedstawienie przez inwestora alternatywnego wariantu przedsięwzięcia, zapewniającego zachowanie dotychczasowej struktury i funkcji doliny oraz walorów elementów środowiska przyrodniczego, a także rażące błędy przedłożonego raportu oddziaływania na środowisko, w szczególności w zakresie braku rzetelnie przeprowadzonej identyfikacji i oceny wartości występujących elementów środowiska przyrodniczego w zasięgu bezpośredniego i pośredniego oddziaływania inwestycji, czy też braku dostosowanych do rzeczywistych elementów środowiska przyrodniczego działań minimalizujących i kompensujących mogące pojawić się zagrożenia. W kolejnym sprzeciwie z dnia [...] stycznia 2019r. podkreślano, iż teren planowanej inwestycji stanowi jeden z najcenniejszych odcinków doliny Noteci i nie sposób przecenić wartość tego obszaru jako korytarza ekologicznego dla wielu grup zwierząt, w tym również rzadkich, a zatem wartości te należy z jednej strony zachować, a z drugiej, mądrze wykorzystać dla celów rozwoju gospodarczego.

Organ I instancji podkreślił, że realizacja inwestycji zgodnie z warunkami wskazanymi w sentencji decyzji środowiskowej nie będzie wiązać się ze znaczącym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze i krajobraz. W ocenie organu, sprzeciw okolicznych mieszkańców nie wykazał w sposób obiektywny przedstawionych przez nich zagrożeń dla środowiska. Zdaniem organu, można stwierdzić, na podstawie wszystkich przedłożonych w przedmiotowym postępowaniu dokumentów oraz uzyskanych uzgodnień i opinii, że uwzględnienie nałożonych decyzją warunków powinno zabezpieczyć środowisko przed ewentualnym negatywnym wpływem ze strony planowanego przedsięwzięcia, zaś przedmiotowa decyzja uwzględnia wszystkie określone w opiniach i uzgodnieniach warunki realizacji przedsięwzięcia.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyli: R. M., M. P., M. K., A. O., L. K., A. K., T. K., wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji.

R. M., M. P. oraz M. K. w swoich odwołaniach o identycznej treści zarzucili, iż przedmiotową decyzję wydano w oparciu o raport oddziaływania na środowisko zawierający szereg braków i błędnych dowodów, których nie uzupełniono pomimo stosownych wezwań. W ocenie odwołujących się, do najpoważniejszych uchybień należą:

1) ustalenie występujących rzeczywistych elementów środowiska przyrodniczego w zasięgu oddziaływania bezpośredniego i pośredniego na podstawie wizji terenowej przeprowadzonej w październiku, co wyklucza możliwość poprawnego zidentyfikowania gatunków, siedlisk i sposobu wykorzystania terenu przez zwierzęta, w tym gatunków chronionych populacji lęgowej ptaków, populacji płazów, obecności cennych siedlisk przyrodniczych. Jednocześnie ustalenia raportu nie przedstawiają rzeczywistych wartości krajobrazu doliny rzecznej czy też jej znaczenia dla migracji zwierząt, w tym również migracji jesienno-wiosennej gatunków ptaków wodno-błotnych, np. gęsi, żurawi, czajek;

2) brak właściwej oceny występujących zagrożeń w odniesieniu do rzeczywistych gatunków i siedlisk, obecnych w zasięgu oddziaływania;

3) brak dostosowanych do rzeczywistych elementów środowiska przyrodniczego działań minimalizujących i kompensujących możliwe zagrożenia dla środowiska;

4) wytyczenie przebiegu drogi dojazdowej i miejsc parkingowych w obrębie łąk, pastwisk i podmokłego nieużytku, stanowiących element ciągu terenów podmokłych.

Decyzja środowiskowa nie zawiera uwarunkowań ustalonych dla budowy drogi dojazdowej, w tym danych o konstrukcji nasypu i parametrach przepustu, umożliwiającego migrację zwierząt wzdłuż cieku i użytku łąkowego;

5) raport i decyzja środowiskowa nie zawierają danych dotyczących sposobu zasilenia fermy w wodę. Brak jest analizy możliwości korzystania z zasobów gminnej sieci wodociągowej, a jednocześnie brak jest informacji z zakresu lokalizacji alternatywnego ujęcia tj. studni oraz wpływu poboru na podmokłe siedliska;

6) planowana inwestycja ze względu na swoją skalę nie odpowiada zasadom zrównoważonego rolnictwa, o których jest mowa w Programie Ochrony Środowiska dla gminy Ł., zaś raport nie zawiera rzetelnej analizy oddziaływania w zakresie odorów;

7) decyzja środowiskowa wydana na podstawie raportu nie zawiera uwarunkowań eliminujących zagrożenia wynikające z faktu położenia względem terenów zalewowych;

8) przyjęte działanie minimalizujące względem krajobrazu, polegające na wprowadzeniu zieleni izolującej, nie jest adekwatne do spodziewanego zagrożenia naruszenia wartości otwartego krajobrazu doliny rzecznej;

9) przyjęte działanie minimalizujące, polegające na zastosowaniu ogrodzenia eliminującego możliwość migracji małych zwierząt w rzeczywistości pogarsza warunki migracyjne zwierząt;

10) wprowadzenie zabudowy we wskazanej lokalizacji naruszy w sposób istotny drożność korytarza ekologicznego wzdłuż doliny Noteci, ponieważ na szerokości prawie ľ, dolina zostanie przegrodzona;

11) przyjęcie proponowanego sposobu zagospodarowania terenu nie nawiązuje do obecnej i tradycyjnej linii zabudowy wzdłuż przebiegu drogi powiatowej.

Odwołujący się zaznaczyli również, że organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie wykorzystał wszystkich możliwości wynikających z K.p.a. m.in. w zakresie zweryfikowania konfliktowych danych przedstawionych w raporcie czy też zagrożeń odorowych i powodziowych.

Pozostali odwołujący się zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędne dowody, w tym o nieprawidłowe rozpoznanie elementów środowiska przyrodniczego ustalone w raporcie na podstawie niewłaściwej metodyki, co spowodowało fałszywe rozpoznanie terenu w zasięgu bezpośredniego i pośredniego oddziaływania.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. pełnomocnik inwestorów ustosunkował się do zarzutów przedstawionych w odwołaniach podkreślając m.in., że wbrew twierdzeniom odwołujących się, inwentaryzacji dokonano trzy razy, a nie tylko raz w październiku 2016r., bowiem pierwszej inwentaryzacji dokonano w marcu 2015 r., na potrzeby sporządzenia raportu, kolejnej w październiku 2016 r. w ramach uzupełnień i wyjaśnień dla RDOŚ i dodatkowo w maju 2016 r. dokonano oględzin terenu na łodzi z perspektywy rzeki Noteć.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570), art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 07 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.),utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 09 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1936), "Do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe." Jedynie na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia w przypadku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 6 ust. 4).

Ponieważ inwestorzy przedłożyli organowi pierwszej instancji Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w dniu 05 lipca 2016 r., (data wpływu do organu) czyli przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy (01 stycznia 2017 r.), stąd w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2016 r.

Teren planowanej inwestycji nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomości przeznaczone pod planowane przedsięwzięcie, o łącznej powierzchni ok. 8,74 ha są niezabudowane i zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowią grunty orne, pastwiska, trwałe nieużytki oraz łąki trwałe. W najbliższym sąsiedztwie planowanej fermy drobiu zlokalizowane są pola uprawne, łąki i pastwiska. Najbliższa pojedyncza zabudowa mieszkalna (zabudowa typu zagrodowego), znajduje się w odległości ok. 220 m na północny zachód i ok. 270 m na południe od planowanego przedsięwzięcia.

Jak stwierdził organ, postępowanie w sprawie uwarunkowań środowiskowych przedsięwzięcia, co do zasady, przeprowadza się przed wydaniem decyzji zezwalającej na inwestycję. Postępowanie to dotyczy planowanego dopiero przedsięwzięcia i sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 696/2009, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie stanowi aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw osób trzecich i nie prowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków (postanowienie NSA z dnia 01 lutego 2010 r., sygn. akt II OZ 35/10, opubl. Wspólnota 2010/8/26).

Zgodnie z art. 71 ust. 1 uuioś, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, przy czym uzyskanie decyzji środowiskowej jest wymagane dla planowanych:

1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Określenie rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko uregulowane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 71). Przedmiotowe przedsięwzięcie należy zaliczyć do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 oraz w § 3 ust. 1 pkt 37 ww. rozporządzenia, czyli przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest wymagane.

Realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w myśl art. 59 ust. 1 pkt 1 uuioś wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Celem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest analiza wpływu przedsięwzięcia na środowisko, jak również możliwości oraz sposobów zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Jak wyżej wskazano, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia.

Jeżeli przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i w przypadku gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim, z dyrektorem urzędu morskiego oraz zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78 uuioś, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 10-19 i 22 uuioś). Zgodnie z treścią art. 79 uuioś przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Mówiąc o współdziałaniu pomiędzy organami administracji, należy zwrócić uwagę, że jego zakres został przez ustawodawcę zróżnicowany. W przypadku regionalnego dyrektora ochrony środowiska wymagane jest zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 uuioś uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, natomiast od organu państwowej inspekcji sanitarnej oczekuje się, w myśl art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy, jedynie wyrażenia opinii. Oznacza to, że w pierwszym przypadku powinien zostać osiągnięty konsensus co do warunków realizacji konkretnego przedsięwzięcia, w drugim natomiast, organ właściwy do wydania decyzji nie jest związany stanowiskiem wyrażonym w opinii.

W niniejszej sprawie, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia, wskazując na warunki środowiskowe, jakie należy uwzględnić na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. W ocenie organu współdziałającego, zastosowanie zaproponowanych w raporcie rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych oraz uwzględnienie warunków eksploatacji przedsięwzięcia przedstawionych w uzgodnieniu zapewni ochronę środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji na etapie jej realizacji i eksploatacji oraz spowoduje, że planowane przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na środowisko.

Z kolei Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ż., w opinii z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie zgłosił warunków do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji, zwracając uwagę na konieczność realizacji rozwiązań technicznych i właściwych zabezpieczeń ekologicznych oraz przestrzegania zasad bhp i reżimu technologicznego na etapie budowy jak i eksploatacji inwestycji wynikających z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ ten uznał, że choć planowana inwestycja będzie w określony sposób uciążliwa, to jednak zamierzenie to ze względu na ochronę środowiska i zdrowia ludzi może być zrealizowane przy spełnieniu wskazanych warunków.

Zdaniem organu, Burmistrz Ł. uwzględnił w całości warunki realizacji przedsięwzięcia wskazane przez organy współdziałające w ww. postanowieniu oraz opinii.

Dla obszaru planowanego przedsięwzięcia nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego można byłoby wywodzić zakaz lokalizacji przedsięwzięcia na terenie wskazanym we wniosku inwestorów.

Oceniając raport organ stwierdził, że nie zawiera on nieścisłości lub nieprawidłowości i pozostaje w zgodzie z wymogami ustawy, zatem brak jest podstaw, aby odmówić mu waloru wiarygodności.

Zdaniem Kolegium, przedłożony przez inwestora raport wraz z uzupełnieniami spełnia wymagania określone w art. 66 ust. 1 uuioś. Raport ma charakter kompleksowy i odnosi się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a także wskazuje, jakie obowiązują w tym zakresie standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach, przy uwzględnieniu zarówno specyfiki realizowanego przedsięwzięcia, jak i miejsca, w którym ma to nastąpić.

Analiza raportu prowadzi m.in. do wniosku, że z uwagi na rodzaj, zakres i lokalizację przedsięwzięcia, jego realizacja i eksploatacja nie wpłynie na ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry. Prawidłowa eksploatacja zamierzenia, co zostało podkreślone przez RDOŚ w postanowieniu uzgadniającym, nie spowoduje zmian jakościowych wód powierzchniowych, zaś ze względu na pobór wody z istniejącej sieci wodociągowej i prawidłową gospodarkę nawozową, nie wystąpi zanieczyszczenie środowiska wodnego ściekami. Odpowiadając na wątpliwości odwołujących się w tym zakresie, należy podkreślić, że z uzupełnienia raportu z dnia [...].11.2016 r. wynika, iż w przypadku planowanego ujęcia wody, inwestor odrębnie opracuje niezbędne dokumentacje hydrologiczne i wystąpi o: decyzję środowiskową, jeżeli wydajność urządzeń miałaby przekraczać 10 mł/godz., zatwierdzenie zasobów eksploatacyjnych oraz uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego i eksploatację poprzez pobór wód podziemnych. Planowany pobór wody podziemnej w ramach zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych nie będzie negatywnie zmieniać stosunków wodnych na rozpatrywanym terenie np. poprzez obniżanie zwierciadła wody w sąsiedztwie.

Dodatkowo, przy istnieniu pozytywnych opinii organów uzgadniających i opiniujących, kwestionowanie zapisów zawartych w raporcie - bez naruszania przepisów postępowania - jest możliwe jedynie w sytuacji powołania się na dowody mające charakter kontrraportu, stąd każdorazowe zastrzeżenia wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być w zakresie wiadomości wymagających wiedzy specjalistycznej poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże wady danego raportu. Podważanie treści raportu nie może opierać się na zarzutach natury ogólnej czy też przypuszczeniach nie opartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych.

Brak zgody odwołujących się na realizację przedsięwzięcia oraz protesty mieszkańców wskazujące na powstanie w związku z planowaną inwestycją dodatkowych zagrożeń i uciążliwości oraz zwiększenie emisji substancji złowonnych, nie poparte żadnymi konkretnymi argumentami nie mogą zwalczać w tym zakresie wniosków raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego przez osoby legitymujące się odpowiednią wiedzą. Taki sposób argumentowania, w ocenie organu odwoławczego, pozbawia spór charakteru jurydycznego. Ponieważ sprzeciw stron i okolicznych mieszkańców nie został poparty wykazaniem naruszenia konkretnej normy prawnej, nie może on stanowić przeszkody w wydaniu pozytywnej dla inwestorów decyzji.

Zdaniem Kolegium, zarzuty przedstawione w odwołaniach, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędne dowody, w tym o nieprawidłowe rozpoznanie elementów środowiska przyrodniczego, ustalone w raporcie na podstawie niewłaściwej metodyki, co spowodowało fałszywe rozpoznanie terenu w zasięgu bezpośredniego i pośredniego oddziaływania, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Należy je potraktować jako gołosłowne, ponieważ nie wskazują na konkretne uchybienia mające swoje uzasadnienie w przepisach prawa materialnego. Podobnie należy potraktować zarzut niewykorzystania przez organ prowadzący postępowanie wszystkich dostępnych narzędzi wynikających z K.p.a.

Z kolei zarzuty, iż planowana inwestycja ze względu na swoją skalę nie odpowiada zasadom zrównoważonego rolnictwa, że przyjęte działanie minimalizujące względem krajobrazu, polegające na wprowadzeniu zieleni izolującej, nie jest adekwatne do spodziewanego zagrożenia naruszenia wartości otwartego krajobrazu doliny rzecznej, czy też zarzut, iż przyjęte działanie minimalizujące, polegające na zastosowaniu ogrodzenia eliminującego możliwość migracji małych zwierząt, w rzeczywistości pogarsza warunki migracyjne zwierząt, nie zostały poparte żadną gruntowną, merytoryczną analizą i właściwie ograniczają się jedynie do ogólnych i powierzchownych sformułowań.

W ocenie Kolegium, stanowisko inwestorów przedstawione w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r., odnoszące się do zarzutów przedstawionych w odwołaniach, należy uznać za słuszne i prawidłowe, ponieważ znajduje odzwierciedlenie i uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Kolegium podkreśliło, że przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, co zostało w sprawie dopełnione, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Szczecinie dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1208/13, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Negatywne stanowisko społeczeństwa może natomiast wpłynąć na konkretne uwarunkowania i wymogi inwestycji, co powinno znaleźć wyraz w konkretnych postanowieniach decyzji nakładających na inwestora dodatkowe obowiązki mające przeciwdziałać, bądź ograniczać negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na elementy środowiska.

Decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Przesłanki odmowy zgody polegać mogą wyłącznie na:

- niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 uuioś);

- odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 uuioś);

- braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 uuioś;

- wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 uuioś);

- wykazaniu, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 uuioś).

Ponieważ w sprawie nie zachodzi żadna z ww. okoliczności i strony odwołujące się w swoich odwołaniach ograniczyły się jedynie do ogólnych zarzutów, bez wskazania naruszenia konkretnej normy prawnej, np. zarzutów co do nieprawidłowego rozpoznania elementów środowiska przyrodniczego, ustalonego w raporcie na podstawie niewłaściwej metodyki, co spowodowało fałszywe rozpoznanie terenu w zasięgu bezpośredniego i pośredniego oddziaływania, organ pierwszej instancji nie mógł odmówić ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia. Z tego punktu widzenia okoliczność, iż właściciele nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, nie zgadzają się na jego funkcjonowanie, nie stanowi samodzielnie dostatecznej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej.

Oczywistym jest, że planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji zorganizowanej i niezorganizowanej, np. amoniaku, siarkowodoru, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu, pyłu zawieszonego PM 10, czy też emisji odorów związanych z procesem technologicznym odchowu i chowu kur niosek, a także emisji zanieczyszczeń emitowanych z procesów energetycznych oraz pomocniczych. Z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że na podstawie przeprowadzonych obliczeń, emisja wszystkich substancji zanieczyszczających z terenu przedsięwzięcia, nie spowoduje przekroczenia norm standardów jakości powietrza, wynikających z takich aktów prawnych, jak: rozporządzenie w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, czy też rozporządzenie w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, poza terenem, do którego inwestorzy posiadają tytuł prawny.

W decyzji środowiskowej, w pkt II nałożono na inwestora szereg obowiązków i konieczność zastosowania rozwiązań minimalizujących możliwe zagrożenia dla środowiska, tj. przykładowo:

1) w czterech nowych obiektach inwentarskich można prowadzić chów drobiu o łącznej nieprzekraczalnej ilości 100.000 sztuk kur, max. po 25.000 sztuk na każdy obiekt;

2) prace ziemne należy rozpocząć przed okresem lęgowym ptaków tj. od 1 marca do 31 sierpnia;

3) dokoła terenu fermy należy wprowadzić pasy zieleni izolacyjnej o szerokości min. 2 m, na całej długości ogrodzenia fermy (ok. 100 m);

4) w celu uniemożliwienia przedostawania się płazów i innych drobnych zwierząt na teren inwestycji należy wykonać ogrodzenie ochronne o oczkach max. 5 mm, a zabezpieczenie dla płazów zaprojektować na wysokości min. 40 cm i wkopać w ziemię na głębokość 15-20 cm. Dopuszcza się budowę ogrodzenia betonowego lub ewentualnie siatkowego;

5) w celu minimalizacji i ograniczenia hałasu i wibracji na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji, prace mogą być prowadzone wyłącznie w porze dziennej, tj. w godz. 6.00 do 22.00;

6) odpady z produkcji zwierzęcej należy składować w specjalnym kontenerze chłodniczym;

7) powstały obornik po zakończonym cyklu produkcyjnym należy niezwłocznie wywozić poza teren fermy;

8) należy zachowywać wysoki stopień higieny pomieszczeń, a w przerwach technologicznych realizować czyszczenie obiektów metodą zamgławiania z wykorzystaniem myjki wysokociśnieniowej i środków dezynfekcyjnych;

9) w celu oszczędnego zużycia wody, a także redukcji substancji złowonnych do powietrza, należy stosować szczelny system poideł;

10) należy zachować staranność i szczelnie przykrywać naczepy pojazdów podczas transportu obornika;

11) należy prowadzić napełnianie silosów paszowych w sposób pneumatyczny, za pomocą szczelnych rurociągów z użyciem filtrów workowych o wysokiej skuteczności odpylania (ok. 98%);

12) praca wentylacji szczytowej powinna być ograniczona do pory dziennej;

13) na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia należy dotrzymać wszelkiej staranności w zakresie eksploatacji i konserwacji wyłącznie sprawnego sprzętu, maszyn i pojazdów, w celu maksymalnego ograniczenia wycieków substancji eksploatacyjnych do środowiska gruntowo-wodnego.

Ponadto organ I instancji nałożył na inwestorów obowiązek monitorowania przedsięwzięcia na środowisko, który ma polegać w trakcie pierwszego cyklu produkcyjnego, na wykonaniu analizy porealizacyjnej w zakresie dyspersji odorantów oraz pyłów, zaś analizę tę należy wykonać uwzględniając pomiary emisji zanieczyszczeń do powietrza wykonane w końcowej fazie cyklu produkcyjnego, przy pełnej obsadzie po 15 tygodniu od zasiedlenia budynku. Badania w zakresie analizy porealizacyjnej należy wykonać według metodyk i wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Z kolei uzyskane wyniki należy przedstawić w terminie 8 miesięcy od rozpoczęcia eksploatacji Burmistrzowi Ł., Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. oraz Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w B..

Kolegium podkreśliło, że literalne brzmienie art. 77 ust. 1 pkt 1 uuioś nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż zawarty w nim wymóg "uzgodnienia", czyli osiągnięcia przez organy współdziałające konsensusu, dotyczy wyłącznie przypadku wydania decyzji pozytywnej (określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia), skoro uzgodnieniu podlegają, "warunki realizacji" przedsięwzięcia. Powyższy wymóg nie obejmuje natomiast decyzji negatywnej (odmawiającej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach). Oznacza to, że nawet pozytywne postanowienie regionalnego dyrektora ochrony uzgadniające realizację danego przedsięwzięcia nie obliguje organu prowadzącego postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. W doktrynie wyrażony został pogląd, iż organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (tak K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wrocław 2009, str. 229; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 411/2010, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się natomiast w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia, w drodze decyzji pozytywnej, warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny ("łagodniejszy" dla inwestora) niż uczynił to organ uzgadniający (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1027/2011, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzgodnienie bowiem, stosownie do poglądu ukształtowanego w orzecznictwie sądowym i doktrynie, jest stanowczą formą wyrażenia przez organ współdziałający stanowiska różniącą się zasadniczo w zakresie wywoływanych skutków od niewiążącej opinii - rzutuje w sposób bezwzględny na treść decyzji, która ma być wydana po uzgodnieniu przez organ decydujący w postępowaniu głównym (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 269/2010, opubl. LexPolonica nr 2810245).

Jak wynika z art. 80 ust. 1 uuioś, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Kolegium zaznaczyło, że realizacja przedsięwzięć takich jak m.in. przedmiotowa inwestycja, zawsze wiąże się z określonymi uciążliwościami dla okolicznych mieszkańców, co potwierdza również fakt zakwalifikowania tego przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, lecz okoliczność ta wiąże się także z określonymi ustawowymi konsekwencjami i obostrzeniami, jakie nakładane są na inwestora i jeżeli inwestor spełni wszystkie nałożone warunki, to znaczy, że będzie działał zgodnie z prawem, a więc również zgodnie z przepisami z zakresu ochrony środowiska.

Kolegium podkreśliło również, że w rozpatrywanej sprawie istotna jest funkcja i znaczenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która stwarza jedynie możliwości i określa niezbędne warunki, jakie powinny być spełnione, aby inwestycja mogła zostać zrealizowana. Strony niniejszego postępowania mają prawo aktywnie korzystać z ustawowo zakreślonych uprawnień strony także w procesie inwestycyjnym i porealizacyjnym. Oznacza to, że w każdym przypadku naruszenia warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istnieje możliwość interwencji i podjęcia działań ochronnych przewidzianych przez właściwe przepisy prawa.

W tych warunkach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

R. M., M. P. oraz M. K. wnieśli skargę na wydaną decyzję, przedstawiając stanowisko zawarte już w odwołaniu i zarzucając rażące błędy w sporządzonym raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko przez brak rzetelnej identyfikacji i oceny wartości środowiska przyrodniczego w zasięgu bezpośredniego i pośredniego oddziaływania inwestycji, wykonanej w oparciu o weryfikację terenową przeprowadzoną w niewłaściwym terminie, co uniemożliwiło właściwe zidentyfikowanie gatunków zwierząt i siedlisk ich bytowania. Niedostateczne rozpoznanie elementów środowiska przyczyniło się do niewłaściwego określenia warunków środowiskowych w zakresie ochrony przyrody i przedstawionych form zabezpieczeń. Zwrócono też uwagę, jak wcześniej, na wadliwie określone rozwiązania dotyczące dojazdu do terenu planowanej inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2016 r. poz. 353 ze zm., dalej: uuioś). Szczegółowe normy mające zastosowanie przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy zostały właściwie zaprezentowane w uzasadnieniu orzeczenia organu odwoławczego.

Planowane przedsięwzięcie polega na budowie nowej fermy drobiu wraz z obiektami i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na terenie działek o nr ewid.[...] i 27/6 w miejscowości O., gmina Ł.. Odchów kur hodowlanych będzie obejmował (w łącznej nieprzekraczalnej ilości) 100.000 rzeczywistych sztuk, tj. 400 DJP w czasie jednego cyklu chowu i prowadzony będzie w czterech obiektach inwentarskich, w obsadzie po 25.000 rzeczywistych sztuk kur w każdym.

Przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 oraz w § 3 ust. 1 pkt 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 71), czyli przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest wymagane.

Realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w myśl art. 59 ust. 1 pkt 1 uuioś wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowych. Warunkiem prawidłowo wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest oparcie jej na właściwie sporządzonym raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Chociaż raport nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa – a więc nie może zastąpić swobodnej oceny dowodów, zawiera jednak wiadomości specjalistyczne i podlega pełnej ocenie przez właściwy organ prowadzący postępowanie w świetle oceny całokształtu materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 kpa (a więc czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa). Nie zwalnia też organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. Z uwagi na swój charakter, raport powinien być oceniany przez organ w świetle wymagań stawianych środkom dowodowym na gruncie art. 75 i nast. kpa. Chociaż raport jest dokumentem prywatnym, nie oznacza jednak, że musi być poddany ocenie przez biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Właściwe rzeczowo i miejscowo organy I i II instancji stanowią wyspecjalizowane organy powołane przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach. Jeżeli raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów z art. 66 u.i.ś., organ może odmówić ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Należy jednak podkreślić, że raport, chociaż jest dokumentem prywatnym, to powinien być opracowany przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Uwaga ta odnosi się również do opracowania dokumentu stanowiącego uzupełnienie raportu o ile takie sytuacje mają miejsce.

W rozpoznawanej sprawie inwestorzy byli dwukrotnie zobowiązani do przedstawienia uzupełnienia raportu. W aktach znajdują się pisma sygnowane podpisami skarżących, zamiast podpisem profesjonalnego podmiotu pod dokumentem zatytułowanym uzupełnienie raportu. Art. 74a ust 2 ustawy stanowi, że autorem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko a w przypadku zespołu autorów - kierującym tym zespołem powinna być osoba, która:

1) ukończyła, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce, co najmniej studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie:

a) nauk ścisłych z dziedzin nauk chemicznych,

b) nauk przyrodniczych z dziedzin nauk biologicznych oraz nauk o Ziemi,

c) nauk technicznych z dziedzin nauk technicznych z dyscyplin: biotechnologia, górnictwo i geologia inżynierska, inżynieria środowiska,

d) nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych z dziedzin nauk rolniczych, nauk leśnych lub

2) ukończyła, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce, studia pierwszego stopnia lub drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, i posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracach w zespołach autorów przygotowujących raporty o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub prognozy oddziaływania na środowisko lub była co najmniej pięciokrotnie członkiem zespołów autorów przygotowujących raporty o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub prognozy oddziaływania na środowisko.

Wprawdzie na rozprawie inwestor oświadczył, że uzupełninie raportu sporządzili eksperci ale nie znajduje to potwierdzenia w aktach sprawy. Dokument został podpisany przez inwestora a nie osoby mogące wykazać się wiedzą ekspercką. Taki dokument nie spełnia więc wymogów dokumentu właściwie sporządzonego tj. sporządzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie można uznać, że informacje w nim zawarte mogą zostać przyjęte i ocenione przez organ.

Należy też dodać, że jeśli nawet inwestor spełniałby kryteria kompetencyjne do sporządzania raportu, to z uwagi na konflikt interesów, taki dokument nie powinien zostać uwzględniony przez organ jako dowód w sprawie. Organ musi opierać się na dokumentach obiektywnych, zawierających bezstronne ustalenia i oceny.

Takich standardów formalnych nie spełniają sporządzone dokumenty, stanowiące uzupełnienia raportu. To dyskwalifikuje ustalenia poczynione na ich podstawie przez organ i czyni przedwczesną analizę merytoryczną podanych okoliczności.

Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś., raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać:

- opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska – wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5).

Dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. wymaga więc określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów.

Na marginesie można zaznaczyć, że propozycja wariantu alternatywnego, zaproponowana w dość luźny sposób, jako inwestycja o innych wymiarach czy orientacji budynków nie spełnia kryteriów poprawnej wersji takiego wariantu. Ewentualne przesunięcie fermy w kierunku wschodnim, w odniesieniu do wariantu podstawowego, bez podania żadnych szczegółów mających znaczenie środowiskowe ( być może są tożsame z przewidywanymi dla wariantu podstawowego), przy tym samym zamierzeniu (profilu hodowlanym)- maksymalnej obsadzie 100 000 stanowisk dla kur – 400 DJP lub prowadzenie hodowli odchowanych kur niosek w celu produkcji jaj wylęgowych nie może być uznane za inny wariant. Należy zauważyć, że nie jest też konsekwentnie przedstawiany ewentualny kierunek przesunięcia. W uzupełnieniu raportu skierowanym do RDOŚ mowa jest o kierunku wschodnim a więc w kierunku Noteci. Nie wyjaśniono natomiast jak to wpłynie na stosunki wodne. Natomiast w opisie wariantu alternatywnego, skierowanym do Burmistrza, mowa jest o przesunięciu inwestycji na zachód.

Inwestor zastrzegł przy tym, że co do zasady nie bierze pod uwagę innych wariantów lokalizacyjnych i nie jest zainteresowany budową fermy w innej lokalizacji czy technologii lub o innej obsadzie zwierząt. W ramach uzupełnienia raportu, w odpowiedzi na wezwanie RDOŚ z 17. 08. 2016r. wskazano, że w wariancie alternatywnym przewiduje się analogiczny jak w podstawowym, zakres rzeczowy przedsięwzięcia, maksymalną powierzchnię zabudowy i przeznaczenie obiektów jako obiektów inwentarskich do chowu kur w obsadzie nie większej niż 100000 stanowisk (400 DJP). Byłyby też takie same poziomy zużycia pasz, emisji gazów i pyłów do powietrza oraz produkcji obornika a zasięg emisji hałasu przesunąłby się w kierunku wschodnim.

Ogólnie jednak stwierdzono, że inwestor nie może obniżyć planowanego poziomu produkcji lub wielkości obiektów, gdyż założenia technologiczne zakładają takie ilości odhodowanych kur dla ferm produkcyjnych. Taki też wariant (alternatywny) obniżyłby rentowność inwestycji.

Pomijając fakt, że uzupełnienie raportu nie spełnia kryteriów formalnych jako dowód, gdyż nie pochodzi od profesjonalnego podmiotu, to przedstawiony wariant alternatywny ma charakter całkowicie iluzoryczny, którego w istocie inwestor nawet nie bierze pod uwagę w swoich planach inwestycyjnych. Ewentualne inne, alternatywne rozwiązania, nie pozwalają też na rzetelną ocenę odziaływania inwestycji na środowisko.

Wskazanie racjonalnego wariantu alternatywnego jest zasadniczo niezbędne, gdyż na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe, konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz zupełnie powierzchownej wersji innego wariantu, z zaznaczeniem, że w takim przypadku nie jest on uzasadniony ekonomicznie. Trzeba mieć na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Po 190/14 – orzeczenie dostępne jw.). Tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie, za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast argumentacja polegająca na faktycznym przyjęciu założenia, że w raporcie został przedstawiony wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a w konsekwencji przedstawienie wariantów alternatywnych nie będzie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy istota stwierdzonych uchybień polega właśnie na tym, że ze względu na wady raportu nie sposób ocenić, czy faktycznie przyjęty wariant planowanego przedsięwzięcia jest optymalny z punktu widzenia proporcjonalnego wyważenia interesów inwestora oraz wymogów wynikających z potrzeby ochrony środowiska (obowiązek ten ma swoje najszersze umocowanie w przepisie art. 5 Konstytucji) jest wadliwa. Jest to tym bardziej istotne z uwagi na fakt, że przedmiotowe przedsięwzięcie z uwagi na jego rozmiar i odległość budynków mieszkalnych budzi sprzeciw lokalnej społeczności. Należy też zwrócić uwagę, że za najbliższymi zabudowaniami od północnej strony, wydzielono działki budowlane, zatem zwiększy się liczba mieszkańców i z pewnością sprzeciw społeczny będzie bardziej doniosły.

Przedstawiony wariant alternatywny, przewidujący przesunięcie inwestycji o ok 50 m jest w istocie pozorny i nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny. Tego rodzaju "wariant" nie różni się zasadniczo od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Warto dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przy przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko, na przykład z zastosowaniem różnej generacji urządzeń, zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii. W tej sprawie nie można przyjąć, by sposób, w jaki autor raportu przedstawił "racjonalny wariant alternatywny" mógł zostać uznany za odmienny i wyczerpujący.

W tych warunkach, taki wariant ma cechy pozorności. Należy też podkreślić, że przedstawiony wariant alternatywny polegający na hodowli kur niosek - po 20 tygodniu był też pewną propozycją inwestora. Skarżący zaznaczył jednak, że jego zamierzenie dotyczy hodowli do 20 tygodnia życia zwierząt. Nie można więc go uznać za spełniający wymogi ustawowe realnej alternatywy dla zaproponowanego kształtu przedsięwzięcia. Nie jest zadaniem organu prowadzącego postępowanie i organów współdziałających wykorzystywanie swoich środków i posiadanego zaplecza do pozyskiwania od inwestora dalszych informacji o szczegółach wariantu alternatywnego i następnie analizowanie go w sytuacji, gdy sam skarżący już z góry wyraźnie wskazuje, że wariantu tego nawet nie rozważa. Taki wariant nie jest w żadnym razie realny. Obowiązkiem organu nie jest też analizowanie hipotetycznych rozwiązań, by tylko formalnie wypełnić wymogi wynikające z ustawy, lecz ochrona środowiska jako obowiązek nałożony na władze publiczne w art. 74 ust. 2 Konstytucji. Innymi słowy, inwestor nie przedstawił organowi takich informacji w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które pozwoliłoby organowi na zastosowanie art. 81 ust. 1 u.u.i.ś.

Organ słusznie zaznaczył, że zgodnie z ustawą z dnia 9 października 2015 o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, ustawodawca w art. 6 ust 2 postanowił, że do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ustawa wchodziła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. W rozpoznawanej sprawie raport został sporządzony i przedłożony przed wejściem w życie tej ustawy, zatem regulacje zawarte w dodanym ust 6a, wymagające porównania oddziaływań analizowanych wariantów jeszcze nie były wymagane, co nie oznacza, że spełniając wymóg przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska inwestor był zwolniony od kompleksowego przedstawienia obok wariantu proponowanego, wariantu alternatywnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że raport zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, tego, który przez inwestora został uznany – i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko, a przedstawiony wariant alternatywny jest w istocie wariantem pozornym.

Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń raportu i nie dokonuje merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko, lecz jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Sąd może oceniać raport jedynie pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności jego treści z przepisami określającymi sposób sporządzenia, logiki wywodów oraz weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną.

Uzupełnienie raportu jest dopełnieniem raportu, wzbogacone o dodatkowe treści, dane i informacje, których brak w raporcie, czyniące kompletnym sporządzony raport. Raport powinien być spójny, rzetelny i kompleksowy.

Jak już wskazano uzupełnienie raportu naruszało zasady jego sporządzania. Nie można więc stwierdzić, że przedłożony raport został sporządzony prawidłowo i odniesiono się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. Raport (uzupełnienie) nie został sporządzony profesjonalnie, przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia.

Gdyby uzupełnienie raportu spełniało wymagania procesowe, to w ocenie Sądu można postawić również zarzut, że niedostatecznie wyjaśniono i rozpoznano warunki hydrologiczne. Nie przedstawiono realnych możliwości i skutków proponowanego zaopatrzenia inwestycji w wodę. Z jednej strony jest mowa o zaopatrzeniu z sieci wodociągowej ale tu pojawia się wątpliwość dotycząca zakresu potrzeb zużycia, w innym zaś, wskazuje się na korzystanie z wody pochodzącej ze studni. Wartością graniczną jest 10 mł/godz. Nie wiadomo jednak czy przy przekroczeniu zapotrzebowania na wodę w sieci i korzystania z własnego ujęcia, zużycie zewnętrzne dotyczy tylko nadwyżki zapotrzebowania czy pobór będzie miał charakter kombinowany, czy w całości będzie dotyczył własnego ujęcia. Skoro nie ma jasnych zapisów w tym zakresie, nie sposób stwierdzić, że planowany pobór wody podziemnej w ramach zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych nie będzie negatywnie zmieniał stosunków wodnych na rozpatrywanym terenie np. poprzez obniżanie zwierciadła wody w sąsiedztwie. Przedstawione zapotrzebowanie nie jest dostatecznie rozpoznawalne a przez to trudno je ocenić.

Niedostatecznie rozpoznano też skutki oddziaływania odorowego i fizyczno-chemiczne, wpływające na jakość powietrza, a to wymaga oceny przez pryzmat zasady zrównoważonego rozwoju, zasady proporcjonalności i przezorności. Art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska stanowi, że przez zrównoważony rozwój rozumie się taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Rozpatrując zatem miejsce zasady zrównoważonego rozwoju w Konstytucji RP należy przyjąć, że pełni ona przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni. A to wtedy gdy pojawiają się wątpliwości co do zakresu obowiązków, rodzaju obowiązków i sposobu ich realizacji należy posiłkować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Pełni ona zatem rolę podobną do zasad współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia w prawie cywilnym. W pierwszej kolejności, do uwzględniania zasady zrównoważonego rozwoju obowiązany jest ustawodawca w procesie stanowienia prawa, ale z drugiej, zasadę tę powinny mieć na uwadze organy stosujące prawo. Niekiedy bowiem stan faktyczny wymaga rozważenia i wyważenia rozwiązań systemowych, stosując zasadę zrównoważonego rozwoju. Wymagania zrównoważonego rozwoju determinują bowiem treść zasady ochrony środowiska, czy też warunków korzystania z niego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że przy ocenie wyników postępowania, w szczególności w odniesieniu do zagrożenia odorowego niedostatecznie oceniono zarówno zasadę zrównoważonego rozwoju, jak i zasadę przezorności.

W odniesieniu do zagrożenia przekroczenia standardów jakości powietrza, w decyzji środowiskowej wskazano na konieczność przedłożenia analizy porealizacyjnej uznając, że na etapie wydania decyzji nie ma podstaw to uznania, że występuje zagrożenie przekroczenia norm. W analizie porealizacyjnej dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia (art. 83 ust. 1 uuioś). Instytucja analizy porealizacyjnej ma służyć weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Należy jednak podkreślić, że inwestor prowadzi już podobną działalności hodowlaną. Pomocne zatem z punktu widzenia dowodowego mogłyby się okazać faktyczne wyniki odziaływania takiej inwestycji na środowisko ( nie eliminując potrzeby badania w fazie porealizacyjnej), o ile parametry inwestycji nadawałyby się do porównań w odniesieniu do standardu jakości powietrza a przy okazji uciążliwości odorowej.

Zarzucając organowi, że z naruszeniem przepisów przyjął dokumenty nazwane uzupełnieniem raportu, oparcie rozstrzygnięcia na tych dowodach, jako pozbawionych doniosłości prawnej przez organ uzgadniający i rozstrzygający sprawę jest wadliwe. Tym samym Sąd również nie może właściwie ocenić przedmiotowej sprawy a poczynione uwagi merytoryczne w tych warunkach mają charakter dodatkowy.

W konsekwencji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni poczynione uwagi dotyczące konieczności przedłożenia poprawnego od strony formalnej i merytorycznej dokumentu, stanowiącego uzupełnienie raportu i przedstawi go właściwym organom do oceny (uzgodnienia i opinii) a następnie sam oceni zasadność złożonego wniosku.