Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1456/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu [...] [...]. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Polskiego Koncernu [...]"[...]" S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w L. przy ul.[...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka zabudowana nr [...], w obrębie [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odnosząc się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. do argumentów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wskazał, że w orzecznictwie administracyjnym dotyczącym komunalizacji utrwalił się pogląd, zgodnie z którym stronami tego postępowania są tylko Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia i właściwa miejscowo gmina. Postępowanie to dotyczy bowiem interesu prawnego tych podmiotów, natomiast inne podmioty mogą brać udział w tym postępowaniu, jeżeli wykażą, że jest ono bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.

Organ orzekający w sprawie podkreślił również, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. ma charakter deklaratoryjny. Wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), znajdowało się w zarządzie innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe, które uzyskiwały prawo zarządu na podstawie decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy nabycia nieruchomości (art. 38 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Dz. U. Nr 22, poz. 99, z późn. zm.), a wcześniej na podstawie decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U z 1961 r. Nr 32, poz. 159, z późn. zm.), które następnie przekształciło się w zarząd. Ustanowienia prawa zarządu nie można domniemywać, musi ono wynikać wprost z decyzji lub umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi.

Z ustaleń dokonanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wynika, że PK[...] "[...]" S.A. nie dysponował prawem zarządu w dniu 27 maja 1990 r. do nieruchomości położonej w L. przy ul.[...]. Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to spełnione były, zdaniem organu orzekającego w sprawie, przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.). Z mocy prawa przedmiotowa nieruchomość stała się więc własnością Gminy L.

Organ orzekający w sprawie wskazał ponadto, że wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej PK[...] "[...]" S.A. nie przedstawił dowodów ani dokumentów potwierdzających nabycie użytkowania bądź zarządu tej nieruchomości. Mając na uwadze ten fakt Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że PK[...] "[...]" S.A." nie posiada przymiotu strony do żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu wniosku PK[...] "[...]" S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r., podtrzymując zawarte w jej uzasadnieniu argumenty.

Skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. złożył Polski Koncern [...] "[...]" S.A., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła organowi orzekającemu w sprawie naruszenie następujących przepisów prawa:

1. art. 28 k.p.a. poprzez odmowę przyznania Polskiemu Koncernowi [...] [...] S. A. przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym,

2. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), poprzez brak ustalenia posiadania prawa zarządu do nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego udokumentowanego przedstawionymi dokumentami urzędowymi,

3. naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz pominięcie przedstawionych przez stronę dokumentów potwierdzających posiadanie w dniu 27 maja 1990 r. przez poprzednika prawnego skarżącego przedsiębiorstwo państwowe Centralę Produktów [...]"[...]" prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości,

4. art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego uwzględniającego przedstawione przez stronę dokumenty i twierdzenia dotyczące posiadania prawa zarządu, oraz naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez nieuwzględnienie faktu wszczęcia w dniu 26 czerwca 2001 r. przez Wojewodę [...]. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 1995 r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul.[...].

Strona skarżąca wskazała również, że organ orzekający nie ustosunkował się do argumentacji oraz dokumentów potwierdzających posiadanie przez PK[...] "[...]" S.A. w dniu 27 maja 1990 r. prawa zarządu do nieruchomości, ograniczając się do stwierdzenia, że wnioskodawca nie przedstawił decyzji wydanej na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ani umowy zawartej za zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej lub umowy o nabyciu nieruchomości. Żądanie przedstawienia dokumentu - decyzji wydanej w trybie powołanych przepisów jest, zdaniem strony skarżącej, bezpodstawne skoro nieruchomość została przekazana w użytkowanie w dniu 1 lipca 1950 r. Zgodnie zaś z art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969 r. Nr 22, poz. 159, z późn. zm.) tereny stanowiące własność Państwa, będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek.

Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał dotychczasowe argumenty i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy oddalić, bowiem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie naruszył przepisów ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Organ orzekający w sprawie prawidłowo w pierwszej kolejności zbadał czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji jest wniesiony przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem tylko taki wniosek może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Komunalizacja mienia państwowego, uregulowana w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), dotyczy stosunków własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a gminą. W postępowaniu komunalizacyjnym organ rozstrzyga kwestię nabycia własności mienia Skarbu Państwa przez właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich (art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.). W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Inny podmiot może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tylko wówczas, gdy wykaże się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji takim, który komunalizacji stałby na przeszkodzie z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy.

Stanowisko strony skarżącej, w myśl którego przedmiotowa nieruchomość została przekazana w użytkowanie poprzednika prawnego PK[...] "[...]" S.A. w dniu 1 lipca 1950 r., nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W dniu 1 lipca 1950 r. został sporządzony, zgodnie z przepisami § 74 i 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, z późn. zm.), protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa [...]-[...]Towarzystwa [...] "[...]" – [...]. Przedsiębiorstwo to przeszło na własność Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, z późn. zm.) i zostało przeznaczone do objęcia przez Centralę Produktów [...] w W.

Stosownie do § 71 i 72 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., przedsiębiorstwo przejęte w myśl art. 3 ustawy przechodzi na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność państwa. Jednocześnie z ogłoszeniem tego orzeczenia minister zarządzał objęcie przedsiębiorstwa i wyznaczał w tym celu odpowiednie osoby lub organizacje gospodarcze. Wyznaczenie takiej osoby uprawniało ją do objęcia przejętego na własność państwa przedsiębiorstwa, co nie oznaczało jednak ustanowienia prawa zarządu lub użytkowania. Zgodnie natomiast z art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. Nr 22, poz. 159, z późn. zm.), jedynie tereny stanowiące własność Państwa, będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przeszły w użytkowanie tych jednostek. Skoro [...]-[...] Towarzystwo [...] "[...]" – [...] zostało objęte jedynie w posiadanie przez Centralę Produktów [...] w W., to nie mogło ono na podstawie powołanego art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. przejść w użytkowanie Centrali.

Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest natomiast powołanie się przez stronę skarżącą na fakt wszczęcia w dniu 26 czerwca 2001 r. przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 1995 r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul.[...].

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.