Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2141/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 22 ust. 3, art. 25 ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 145 § 1pkt 1 b, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Anna Lechowska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk (spr.) AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2001r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2000r. Nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej A. C. kwotę 10,00zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2141/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku A. C. o ponowne rozpoznanie sprawy o pozbawieniu uprawnień kombatanckich utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] listopada 2000r.

Jako podstawę prawną powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 poz. 950 z późn. zm.).

Z akt administracyjnych oraz uzasadnienia decyzji wynika, że M. C. - mąż skarżącej - uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. decyzją z dnia [...] maja 1992r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od czerwca 1948r do 31 grudnia 1948r. na podstawie zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w J. z dnia 15 kwietnia 1985r. Wynika zeń, że w okresie od 18 czerwca 1948r do 1 października 1950r pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem natomiast nie brał udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią lub Wehrwolfem.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował wdowę po zmarłym M. C. A. C. pismem z dnia 11 października 2000r. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i wezwał do przedstawienia wiarygodnych wyjaśnień dokumentów i innych dowodów mających wpływ na przyznane uprawnienia.

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż do A. C. mają zastosowanie przepisy art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 poz. 950).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. C. wskazała, iż jej zmarły mąż M. C. mówił, że "przebywał w Niemczech i do wyzwolenia przez wojsko amerykańskie przebywał w obozie karnym, a następnie służył w tym amerykańskim wojsku". Na potwierdzenie tych okoliczności nadesłała posiadane dokumenty.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r. utrzymał w mocy decyzję własną.

W jej uzasadnieniu ponowił argumentację zaskarżonej decyzji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżąca uprawnień wdowy po kombatancie M. C., który uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w LWP w okresie po 30 czerwca 1947r.

Z wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 22 sierpnia 1995r. wynika, iż oddziały KBW walczące ze zbrojnym podziemiem w latach 1945-1954, w których służył M. C. nie brały udziału w walce z UPA lub Wehrwolfem, są natomiast zapisy o walkach z niepodległościowym podziemiem. Poza tym wg Informatora MSW o nielegalnych, antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956 (Wydawnictwo Retro, Lublin 1993, str. 133-162) na terenach wymienionych przez zmarłego - a to rejon K. - również nie działały oddziały UPA ani ugrupowania Wehrwolfu w okresie jego służby wojskowej po przeniesieniu go we wrześniu 1949r. do jednostki WOP, w której służył do października 1950r.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uzyskały je z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego.

Podniesiona zaś we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy kwestia pobytu M. C. w obozie karnym podczas okupacji oraz służby w armii amerykańskiej nie może być uwzględniona albowiem termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień i tytułów określonych w art. 1-4 cyt. ustawy upłynął z dniem 31 grudnia 1998r.

Decyzję tą zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. nie wskazują kierunku weryfikacji. W motywach skargi podniosła jedynie okoliczność, iż jej zmarły mąż miał uprawnienia kombatanckie więc po jego śmierci należą się jej, trudno odbierać je obecnie osobie nieżyjącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Jej zakres wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Zaś uwzględnić skargę może tylko wówczas gdy stwierdzi naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 § 1 K.p.a.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli Sąd dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.

Ustawa o kombatantach w art. 25 ust. 1 ustanawia zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, w którym wymieniono przesłanki ich utraty. Należą do nich określone w pkt 2 tego ustępu, podług którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk "o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 1, art. 2 oraz art. 4.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933-1939 lub, które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskowa w Wojsku Polskim od dnia 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu A. C. uzyskała uprawnienia kombatanckie wdowy po zmarłym M. C., który decyzją ZBoWiD otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947r.

Zatem uprawnienia A. C. są uprawnieniami pochodnymi uprawnień jej męża, które uzyskał z tytułu walk zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej co w świetle przepisów art. 25 ust. 1 i ust. 2 wszczęcie postępowania weryfikacyjnego.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy stanowiąc o pozbawieniu uprawnień osób, które uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w zdaniu drugim stwierdza, że zachowują je ci z nich, którzy uzyskali je z innych przewidzianych ustawą tytułów. Stanowisko takie uzyskało pewną aprobatę zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: uchwała 7 sędziów z dnia 4 marca 2002r. Sygn. akt OPS 13/01 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001r. III RN 77/00 OSN i AP i US z 2001r. Nr 15 poz. 475, wyrok z 27 marca 2002r. IV RN 211/01).

Stosownie do treści przepisu art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane (...) do dnia 31 grudnia 1998r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski.

Takie brzmienie wskazanego wyżej przepisu w dacie orzekania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uniemożliwiło uwzględnienie wniosku A. C., iż jej zmarły mąż M. C. w okresie II wojny światowej przebywał w obozie na terenie Niemiec, a następnie służył w szeregach armii amerykańskiej.

Niemniej jednak wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. Sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. Nr 72 poz. 658) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 poz. 950) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP i nie jest niezgodny z art. 15 i art. 30 tejże Konstytucji.

Okoliczność ta w świetle art. 145a K.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i zarazem jest jedną z sytuacji objętych dyspozycja przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uzasadniającą kasację zaskarżonej decyzji.

Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni nadesłane przez skarżąca dokumenty i na te okoliczności przeprowadzi postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie sprawy w zgodnie z przepisami prawa.

Z tych względów na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o niewykonaniu wyroku do jego prawomocności.

O kosztach Sąd orzekł na zasadzie przepisów art. 200 cytowanej ustawy.