Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 652/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par.1 art. 151,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18,  art. 64 par. 8, art. 64c par. 1, art. 64c par. 5,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 8, art. 262
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 64c § 1, § 5, § 6 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej zwanej u.p.e.a.) określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] wobec [...] S.A. (dalej: Spółka) w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] maja 2011 r. zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innych wierzytelności zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2011r. numer [...] odebranego przez zobowiązanego w dniu [...] maja 2011 r. oraz przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu [...] maja 2011 r. W wyniku podjętych czynności powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł. w tym:

- 1% w tym przypadku tj. [...] zł. na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.

- 5% w tym przypadku tj. [...] zł. na podstawie art. 64 pkt 4 ww. ustawy za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Pismem z dnia [...] maja 2011r. Spółka poinformowała organ, że wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności numer [...] "uznaje wierzytelność, wierzytelność nie jest przedmiotem sporu oraz nie toczy się postępowanie sądowe dotyczące zajętej wierzytelności".

Następnie zawiadomieniem z dnia [...].11.2011r. numer [...] wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązanie wygasło poprzez wpłatę w dniu [...] listopada 2011r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem numer [...] z dnia [...].11.2011r. dokonał zajęcia rachunku bankowego należącego do zobowiązanej Spółki z tytułu niezapłaconych kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia.

Dłużnik zajętej wierzytelności tj, [...] przekazał na rachunek Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w dniu [...] listopada 2011r. kwotę [...] zł. oraz w dniu [...] grudnia 2011r. kwotę wysokości [...] zł. całkowicie realizując przedmiotowe zajęcie.

Zgodnie z art. 64 § 8 u.p.e.a. zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych oraz zgodnie z art. 64 c § 1 u.p.e.a., o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64 a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Spółka reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wydanie postanowienia jednoznacznie stwierdzającego, że wskazane koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Zdaniem pełnomocnika z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych istnieje wobec zobowiązanego w toku postępowania egzekucyjnego i ma podstawę w tytule wykonawczym wystawionym przez Wierzyciela w związku z dochodzoną w tym postępowaniu należnością pieniężną. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Unormowania zwarte w art. 64c § 4 - § 6 u.p.e.a. wykluczają uznanie, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny posiada w stosunku do zobowiązanego wierzytelność o zapłatę kosztów egzekucyjnych, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest Wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym stosownie do art. 64c § 4 u.p.e.a. Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. I SA/Po 571/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. I SA/GI 784/09).

Mając zatem na uwadze powyższe w chwilą zakończenia egzekucji, tj. w dniu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], organ egzekucyjny utracił prawo do dochodzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Brak było zatem podstaw do dokonania zajęcia rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia nr [...] w celu egzekucji kosztów, które jako nieściągnięte w postępowaniu egzekucyjnym obciążają Wierzyciela.

Z przedstawionych wyżej względów organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a. winien skazać nie tylko wysokość kosztów egzekucyjnych, ale także czy koszty te obciążają zobowiązanego czy Wierzyciela. Organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie nie wskazał tej okoliczności precyzyjnie. Organ podał tylko, że "koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego". Organ nie odniósł się zatem do okoliczności wskazanych w art. 64c § 4 u.p.e.a. ich znaczenia z punktu widzenia ustalania podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów w sytuacji, gdy doszło do wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek zwalniająca zobowiązanego z konieczności uregulowania kosztów egzekucyjnych. Zarzut pełnomocnika, iż z uwagi na zakończenie egzekucji (należność objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym z momentem zapłaty ostatniej raty została w całości spłacona) organ egzekucyjny utracił prawo do dochodzenia kosztów egzekucyjnych wynikających z tytułu egzekucyjnego, na podstawie którego była prowadzona egzekucja, organ uznał za bezzasadny. Podniesiony fakt zapłaty egzekwowanej należności nie zwolnił zobowiązanej Spółki z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Wskazano, iż zgodnie z art. 64 § 8 u.p.e.a. zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Biorąc pod uwagę również treść art. 64c § 5 ww ustawy, zgodnie z którą egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stwierdzić, iż koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, iż organ egzekucyjny prawidłowo obciążył zobowiązaną Spółkę powstałymi w

trakcie trwania postępowania egzekucyjnego kosztami i w celu wyegzekwowania tych kosztów dokonał prawidłowo czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej Spółki, w wyniku to którego koszty egzekucyjne zostały ściągnięte a postępowanie egzekucyjne zakończone.

Pełnomocnik Spółki wniósł skargę na to postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzające je postanowienie, zarzucając naruszenie:

- art. 64c § 7 w związku z art. 64c § 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez brak precyzyjnego wskazania w postanowieniu, że koszty egzekucyjne dotyczące czynności egzekucyjnych podejmowanych na podstawie egzekucyjnego tytułu wykonawczego nr [...] obciążają wierzyciela,

- art. 8 i 262 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), dalej K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego z uwagi na obciążenie strony kosztami postępowania egzekucyjnego, które nie powstały z winy Spółki.

Uzasadniając skargę pełnomocnik spółki wskazał, że biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny w sposób bezsporny doszło do zakończenia egzekucji. Należność objęta tytułem wykonawczym [...] z momentem zapłaty ostatniej z rat została w całości spłacona. Tym samym obowiązek objęty wskazanym tytułem wygasł. Podkreślić należy również, że mimo zakończenia egzekucji i otrzymania od wierzyciela zawiadomienia o wygaśnięciu zobowiązania organ egzekucyjny nie umorzył postępowania egzekucyjnego. Pomimo złożonego w tym zakresie wniosku Spółki z [...] grudnia 2012 r. organ egzekucyjny nie dokonał umorzenia tego postępowania do dnia złożenia niniejszej skargi.

Pełnomocnik spółki podniósł, iż w zakresie kosztów egzekucyjnych odpowiednie stosowanie dotyczy zasad ogólnych postępowania administracyjnego m.in. wynikających z art. 5 Kpa i art. 262 Kpa. Stosownie do art. 5 Kpa postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 Kpa). Zgodnie zaś z art. 262 Kpa stronę postępowania, w tym stronę postępowania egzekucyjnego, mogą obciążać tylko koszty postępowania wynikłe z winy strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 1270 dalej w skrócie P.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zasadę odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 64 c § 1 u.p.e.a. odpowiedzialność za koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany z zastrzeżeniem § 2 i 4. Te wyjątkowe przypadki, kiedy za powstałe koszty odpowiada wierzyciel występują wtedy, gdy tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, kiedy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego oraz jeśli wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji.

W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek zwalniających Spółkę z konieczności uregulowania kosztów egzekucyjnych nie zaistniała. Postępowanie egzekucyjne w administracji ma za zadanie przymusowe dochodzenie obowiązków, do których wykonania został zobowiązany na podstawie odrębnych przepisów określony podmiot, a których ten podmiot nie wykonał w sposób dobrowolny. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa zasady postępowania oraz środki przymusowe jakie mogą być stosowane przez administracyjne organy egzekucyjne w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązaną ich obowiązku o charakterze pieniężnym. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym ściśle określono zasady, którymi kierować się powinien organ egzekucyjny w toku trwającego postępowania. Postępowanie egzekucyjne pociąga za sobą powstawanie kosztów egzekucyjnych, na które składają się opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w tym opłata manipulacyjna oraz wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, którymi organ egzekucyjne obciąża zobowiązanego mają więc charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu ich powstania jak i ich wysokości.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zostały szczegółowe podane przepisy, na podstawie których organ egzekucyjny wyliczył koszty egzekucyjne.

Sąd nie podziela zarzutów skargi, iż z uwagi na zakończenie egzekucji organ egzekucyjny utracił prawo do dochodzenia kosztów egzekucyjnych wynikających z tytułu egzekucyjnego, na podstawie którego była prowadzona egzekucja. Podnoszony przez Spółkę fakt zapłaty egzekwowanej należności nie zwolnił Spółki z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 64 § 8 u.p.e.a. zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. W myśl art. 64c § 5 egzekucja kosztów następuje w trybie przepisów o u.p.e.a.

Odnośnie zarzutu, iż w niniejszej sprawie nie istniała potrzeba wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ponieważ toczyło się postępowanie w sprawie rozłożenia przedmiotowej należności na raty Sąd podkreśla, iż nie ma to wpływa to na toczące się postępowanie egzekucyjne. O ile bowiem złożenie takiego wniosku można uznać za sygnalizację ewentualnej gotowości do uregulowania danej należności w terminie późniejszym, o tyle dopiero pozytywna decyzja przyznająca ulgę, stanowi zgodnie z prawem podstawę do odstąpienia od windykacji zaległości. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1052/08. W wyroku tym NSA stwierdził, iż samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty i toczące się w tej sprawie postępowanie podatkowe nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczne zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia na raty odnosi skutek w stosunku do postępowania egzekucyjngo, poprzez zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 06 października 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 585/09 wskazał, iż w zamieszczenie w dwóch przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 33 pkt 2 oraz art. 56 § 1 pkt 1) jednoznacznego zapisu o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych jako przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, implikuje wniosek, iż jest to świadome rozwiązanie systemowe, pozwalające do czasu wydania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty, na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Zważywszy na te okoliczności Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 8 Kpa.

Podnoszony przez pełnomocnika Spółki zarzut odnośnie naruszenia art. 262 Kpa jest chybiony, ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przepis ten reguluje zasady obciążania strony kosztami postępowania administracyjnego, jednakże postępowanie egzekucyjne, choć ma charakter administracyjny jest postępowaniem o szczególnym charakterze, którego zasady reguluje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z mocy art. 18 u.p.e.a. przepisy Kpa mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko wtedy, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi inaczej. Zasady ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych, jak i zasady obciążania tymi kosztami strony postępowania i zostały szczegółowe unormowane w przepisach rozdziału 6 działu I u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż organ egzekucyjny prawidłowo obciążył zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi i w związku z tym zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa.

Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

uk