Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 186/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Lublin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 368/08 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości i zwrotu wypłaconego odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J. S. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewoda Lubelski decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 140 ust. 1 i 2 oraz art. 227 w związku z art. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) uchylił decyzję Starosty Lubelskiego z [...] maja 2007 r. znak [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 4902 m2 i orzekł zwrot nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. [...], Obręb [...], ark. mapy [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0,4902 ha, objętej księgą wieczystą Nr [...], będącej własnością Gminy Lublin, stwierdzając, że zwrot następuje na rzecz J. B. Sz.-K., córki Z. i H. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. Sz. pismem z dnia [...] maja 1988 r. wystąpiła do Urzędu Miasta Lublin o wykupienie do zasobu gruntów nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej jako działka [...] o pow. 5000 m2. Następnie organ przeprowadził postępowanie administracyjne (znak [...]), zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 1988 r., w której stwierdził zasadność nabycia nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. [...], oznaczonej na planie jako nieruchomość nr [...] o pow. 0,5000 ha stanowiącą własność J. Sz. Decyzja ustalała także odszkodowanie w wysokości [...] zł oraz określała, że działka ma być wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Następnie, w dniu [...] lutego 1989 r. J. K. zawarła, z działającą w imieniu Skarbu Państwa E. M. K., umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (Rep. [...]). Przy podpisywaniu aktu okazano powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 1988 r. [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Lublinie wskazującą jako cel nabycia nieruchomości budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne "[...]".

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2004 r. J. B. Sz.-K. wystąpiła o zwrot działki nr [...] położonej przy ul. [...], o po 0,5000 ha w związku z niezrealizowaniem celu pod jaki działka została nabyta rzecz Skarbu Państwa. W aktach sprawy jest odpis zwykły księgi wieczystej [...], z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy Lublin. Potwierdza to dodatkowo wypis z rejestru gruntów i budynków, zgodnie z którym, nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] znajduje się obecnie przy ul. [...], w obrębie [...], ark. mapy [...], i zajmuje powierzchnię 0,4902 ha. Różnica aktualnej powierzchni tej działki w stosunku do powierzchni wywłaszczonej w 1989 r. (0,5000 ha), wynika z ponownego pomiaru działek przeprowadzonego w 2004 r., na zlecenie Urzędu Miasta w Lublinie, w związku z kompleksową modernizacją ewidencji gruntów i budynków całego obrębu [...], w tym również działki nr [...]. Z pisma z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] Urząd Miasta Lublin Wydział Geodezji wynika, że granice tejże działki nie uległy zmianie i pozostają zgodne ze stanem faktycznym na gruncie oraz wykazanym w dotychczasowej ewidencji gruntów.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału dotyczącego zwrotów wywłaszczonych nieruchomości mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dlatego też, każde nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie przewidzianym tą ustawą, daje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy możliwość ubiegania się o jej zwrot na zasadach określonych w art. 136 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sprawie stronie przysługuje roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży: ([...]) w dniu 2 lutego 1989 r. Ustawodawca w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymienił całą ustawę z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie ograniczając się jedynie do konkretnych przepisów tej ustawy dotyczących wywłaszczania nieruchomości. Gdyby celem prawodawcy było zawężenie zakresu działania art. 216 ust 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami jedynie do przypadków, w których doszło do wywłaszczenia nieruchomości, użyłby bardziej ścisłego sformowania niż "nabycie" lub wymieniłby konkretne przepisy tej ustawy regulujące wywłaszczanie nieruchomości, tak jak uczynił to w pozostałych punktach 1 i 2 art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, organ odwoławczy dodał, że w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Z decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] grudnia 1988 r. (znak [...]) oraz treści umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości wynika, że celem nabycia działki nr [...] była budowa osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "[...]". Oględziny działki potwierdziły, że nieruchomość nawet obecnie pozostaje niezagospodarowana i nie rozpoczęto na niej prac związanych z realizacją celu nabycia, czego nie kwestionuje żadna ze stron postępowania. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,4902 ha, stanowiąca obecnie własność gminy Lublin, stała się zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi na rzecz byłej właścicielki, tj. J. B. Sz.-K., przez to, że pomimo upływu 19 lat od daty nabycia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Ponadto na tej nieruchomości nie prowadzono działalności inwestycyjnej, czyli wartość z tego tytułu nie uległa podwyższeniu ani też wartość nie uległa obniżeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z [...] października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 368/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Lublina na decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] kwietnia 2008 r. [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości i zwrotu wypłaconego odszkodowania, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że prawidłowo została ustalony stan faktyczny w sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., w zakresie wystąpienia przesłanek do jej zwrotu z tego powodu, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. W tej sprawie była to budowa osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "[...]". Natomiast z ustaleń oględzin w tym zakresie – czego nie kwestionuje nawet strona skarżąca – wynika, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji przedmiotowa działka nr [...] o pow. 0,4902 ha pozostaje niezagospodarowana jak i nie rozpoczęto nawet na niej prac związanych z realizacją celu nabycia. Oznacza to, że stała się zbędna na cel wywłaszczenia czyli podlega zwrotowi na rzecz byłej właścicielki J. B. Sz-K.

W zakresie dokonanej przez organ wykładni art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, Sąd stwierdził, że została przeprowadzona prawidłowo. Sąd w pełni podzielił stanowisko reprezentowane w orzecznictwie NSA, np. w wyroku z 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt I OSK 1863/06). Sąd podkreślił, że w świetle dyspozycji art. 216 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym oczywiście przed wejściem w życie noweli z dnia 28 listopada 2003 r. nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zwartej podczas procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości, w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sytuacja zmieniła się z dniem 22 września 2004 r., na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), ponieważ w art. 216 dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu:

"2. Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172),

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 311),

3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)".

Przepis art. 216 ust. 2 nie może być poddany wykładni w oderwaniu od wyników interpretacji pojęć użytych w przepisie art. 216, w brzmieniu sprzed nowelizacji, czyli w obecnym przepisie art. 216 ust. 1. Oznacza to, że należy w pierwszej kolejności ustalić, czy umowa cywilnoprawna jako forma nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa spełnia cechy "nabycia" nieruchomości w świetle art. 216 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem Sądu w tej sprawie hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celem wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny. Byłaby to bowiem umowa zawarta wyłącznie w okresie obowiązywania powołanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lecz nie na jej podstawie. Natomiast w tej sprawie wystąpiła odmienna sytuacja prawna i faktyczna. Wynika to z tego, że przed zawarciem aktu notarialnego nastąpiło wydanie zewnętrznego aktu administracyjnego czyli władcze jej rozstrzygnięcie przez właściwy organ administracji państwowej, jako niezbędny warunek zawarcia przedmiotowej umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Decyzja administracyjna z dnia [...] grudnia 1988 r. (znak [...]) wydana na podstawie art. 13 i art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, dotyczyła nabycia na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego – wielorodzinnego osiedla "[...]". W jej uzasadnieniu podkreślono, że "zgodnie z planem szczegółowym osiedla mieszkaniowego «[...] » nieruchomość przeznaczona jest do wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa" oraz, że właściciel wyraził zgodę na jej nabycie. Natomiast nieważność tej decyzji stwierdził Wojewoda Lubelski dopiero decyzją z dnia [...] marca 2003 r. – (znak: [...]) utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...]. Przesłanką jej nieważności było wydanie decyzji z 1988 r. bez umocowania ustawowego. Decyzja taka na podstawie ustawy wymienionej w art. 216 ust. 2 pkt 3 była wydana w oparciu o ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. wymienioną w tym artykule, gdyż co oczywiste, była wydana w sytuacji, w której nieruchomość była przeznaczona do wywłaszczenia na cele budownictwa mieszkaniowego – wielorodzinnego pod planowane osiedle "[...]".

Z tych względów także już w § 2 aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1989 r. wskazano powyższą decyzję jako kauzę tej czynności prawnej zgodnie z art. 158 k.c. Oznacza to, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w świetle dyspozycji art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd tego rodzaju nabycie nieruchomości nie może być de lege lata ograniczone do wywłaszczenia nieruchomości w formie decyzji administracyjnej, lecz dotyczy także stanu prawnego i faktycznego, który wystąpił w tej sprawie. Zgoda właściciela dotyczyła bowiem tylko nabycia nieruchomości w ramach procedury ustawowej, której celem byłoby oczywiście jej wywłaszczenie w przypadku braku zgody właściciela (art. 4 pkt 3b ustawy gospodarce nieruchomościami.). Oznacza to, że przedmiotowa umowa cywilnoprawna zawarta w formie aktu notarialnego została poprzedzona władczym zewnętrznym aktem administracyjnym, który ewentualnie poprzedzałby wydanie decyzji o wywłaszczeniu w przypadku odmowy zawarcia aktu notarialnego o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Sąd wskazał, że nie można również twierdzić, że strony umowy znajdowały się na równorzędnych pozycjach jak przy zawieraniu typowych umów cywilnoprawnych. Wola byłego właściciela była bowiem ukształtowana perspektywą wywłaszczenia, a ponadto strona sprzedająca pozbawiona była możliwości wyboru kontrahenta oraz negocjacji ceny, gdyż elementy te zostały władczo określone w wydanej decyzji administracyjnej. Ponadto zdaniem Sądu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi samodzielną normę prawną, w sposób jednoznaczny określającą zakres jej stosowania. Oznacza to, że nawet wbrew twierdzeniom strony skarżącej – stanowisko to doznaje wzmocnienia na skutek porównania treści art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z treścią dwóch pozostałych norm zawartych w pkt 1 i 2 tego przepisu. Wynika to z tego, że w przeciwieństwie do enumeratywnego wyliczenia w art. 216 ust. 2 pkt 1 przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli oraz powołania w art. 216 ust. 2 pkt 2 jednego przepisu ustawy z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca odwołał się do całej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z powyższym jest to właśnie ratio legis ustawodawcy do objęcia procedurą zwrotu wszelkich nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie tej ustawy w warunkach odpowiadających wywłaszczeniu nieruchomości na cel publiczny, jeżeli spełnione zostaną warunki określone w rozdziale 6, działu III ustawy.

Dlatego też przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2063 ze zm.) o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczy także nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, jeżeli była poprzedzona decyzją administracyjną nakładającą obowiązek jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13, oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.).

W związku z tym, że Sąd nie ustalił naruszenia prawa materialnego i procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

Gmina Lublin wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na naruszeniu prawa materialnego, to jest przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nabycie w rozumieniu przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 obejmuje nie tylko tryb wywłaszczenia ale także przejście własności nieruchomości pod każdym tytułem a więc także i nabycie w drodze umowy cywilnoprawnej.

Na tych podstawach wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że nieruchomość została zbyta na wniosek właściciela, który zawarł umowę sprzedaży nieruchomości za cenę określoną w akcie notarialnym. Ustawa, o której mowa wyżej, w dziale III zawiera rozdział 6, którego przepisy regulują zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Art. 136 ust. 2 stanowi, że zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy może podlegać wywłaszczona nieruchomość lub jej część jeśli stała się ona stosownie do art. 137 zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, taki nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Przepisy rozdziału 6 działu III nie mają zastosowania w sytuacji, gdy poprzedni właściciel zbył nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy zawartej w ramach rokowań, które winny poprzedzać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego bądź umowy zawartej już w trakcie prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 września 1992 r. sygn. akt 11/92, poprzedni właściciel zbytej na rzecz Skarbu Państwa w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dla celu, który dawałby podstawę wywłaszczenia nieruchomości, nie może żądać jej zwrotu na podstawie art. 69 ust. 1, z uwagi na to, że ustawa ta nie regulowała umownego nabycia własności nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu publicznego. Ustawa ta uzależniała tylko wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego od uprzedniego przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości zmierzających do umownego przeniesienia własności. Umowa przeniesienia własności jest typową umową cywilnoprawną, której warunki ustalone były przez same strony i w żadnym razie nie można jej traktować jako jednej z czynności zmierzającej do wywłaszczenia nieruchomości.

Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi określony jest w art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i dotyczy tylko nieruchomości nabytych w drodze indywidualnej decyzji administracyjnej – wywłaszczeniowej.

W sprawie nieruchomość nie została nabyta w trybie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej zawierającej element przymusu. Zbycie nieruchomości nastąpiło w sposób dobrowolny, a inicjatorem zbycia był sam właściciel.

J. Sz.-K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o jej oddaleniu i zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu odpowiedzi wywodziła o prawidłowej wykładni art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która obejmuje całą ustawę z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zatem do wszystkich form nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które miały miejsce pod działaniem ustawy z 29 kwietnia 1985 r. stosuje się odpowiednio dział III rozdział 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami – tak więc przesłanki i procedury zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) "Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)". Art. 216 ust. 2 pkt 3 stanowi o odpowiednim stosowaniu. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, to stosowanie z uwzględnieniem cech właściwych regulowanej materią ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Uwzględniając ten element normy prawnej – odpowiedniego stosowania, wykładnia może prowadzić do stosowania normy prawnej wprost, do stosowania normy prawnej z modyfikacją uwzględniającą przedmiot regulacji, do wykluczenia stosowania normy prawnej. W zaskarżonym wyroku Sąd w pełni prawidłowo przeprowadził wykładnię art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o gospodarce gruntami. Art. 216 ust. 2 pkt 3 tej ustawy stosuje się do zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, jeżeli była poprzedzona decyzją administracyjną nakładającą obowiązek jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nabycie na rzecz Skarbu Państwa w związku z obowiązkiem jej nabycia na cele publiczne, będące następnie podstawą stosowania procedury wywłaszczenia stawiało jednostkę w sytuacji przymusowej, jak zasadnie wywodził Sąd.

Dokonana w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w pełni odpowiada standardom demokratycznego państwa prawnego.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 209 w związku z art. 199 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek J. Sz.-K. o zwrot kosztów postępowania.