Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 475/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz,, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie art. 139 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) i art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił T.S. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] grudnia 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca zarejestrował się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w dniu [...] grudnia 2003 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] grudnia 2003 r. na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, przy czym w dniu rejestracji przedłożył jedno świadectwo pracy z Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" z okresem zatrudnienia od [...] stycznia 1976 r. do [...] listopada 2003 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., doręczoną 15 grudnia 2003 r. uznano T.S. za osobę bezrobotną z dniem [...] grudnia 2003 r. i przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych (120%) od dnia [...] grudnia. Organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. W myśl tego przepisu bowiem prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobom, które do dnia [...] stycznia 2002 r. były zarejestrowane w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne i spełniały warunki do nabycia uprawnień bezrobotnego oraz spełniały warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37 j ustawy z dnia 12 grudnia 1994 r., a mianowicie: - posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn, lub posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ podkreślił, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które nie dopełniły obowiązku rejestracji do 12 stycznia 2002 r. lub w tym okresie pracowały, a ewentualnie również spełniały warunki do nabycia uprawnień przedemerytalnych.

W ocenie organu w dniu rejestracji skarżący udokumentował okres uprawniający do zasiłku wynoszący 27 lat, 10 miesięcy i 24 dni wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ponadto w urzędzie pracy wnioskodawca zarejestrował się w dniu [...] grudnia 2003 r., tym samym nie spełnia żadnego z warunków koniecznych do uzyskania zasiłku przedemerytalnego.

T.S. od powyższej decyzji odwołał się do Wojewody. Zarzucając decyzji naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu (...) przez niewłaściwą wykładnię, wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] sierpnia 2004 r.

Odwołujący się wskazał, że językowa i funkcjonalna wykładnia ww. przepisu wskazuje, że każdy bezrobotny, który na dzień 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki określone w art. 37 j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w jej brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2001 r.) zachowywał nabyte z mocy tego przepisu prawo do zasiłku przedemerytalnego, co następowało na przyszłość i bezterminowo. Taka interpretacja wynika w ocenie strony z konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych, gdyż ustawodawca chciał dokonać ograniczeń w nabywaniu prawa do zasiłku jedynie na przyszłość. Zdaniem odwołującego się omawiany przepis nie zawiera żadnych warunków dodatkowych wskazanych przez organ orzekający, stąd też nie ma podstaw do przyjęcia, iż warunkiem koniecznym było zarejestrowanie się jako bezrobotny do dnia 12 stycznia 2002 r. T.S. podkreślił także, że na dzień 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki, o których mowa w art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, dysponując ponad 32 letnim stażem pracy, w tym ponad 27 lat zatrudnienia w warunkach szczególnych, W tych okolicznościach stwierdził, że wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego z dnia [...] sierpnia 2004 r., spowodował, że od dnia [...] sierpnia 2004 r. nabył uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego, taką też decyzję winien organ wydać z urzędu (wniosek nie obejmował okresu od dnia [...] grudnia 2003 r.).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], z upoważnienia Wojewody Starszy Inspektor Wojewódzki w Wydziale Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, orzekając w trybie odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty oraz art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] grudnia 2004 r.

Organ odwoławczy wskazał, że nowela ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty wprowadziła możliwość nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego przez osoby, które do dnia 12 stycznia 2002 r. zostały zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r.- art. 3 ust. 1. Przytaczając treść przepisów regulujących warunki konieczne dla uzyskania zasiłku przedemerytalnego, obowiązujących do końca 2002 r. organ wskazał (powołując się na wyjaśnienia Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - Departamentu Polityki Rynku Pracy z dnia [...] lutego 2003 r., że prawo takie nie przysługuje osobie, która nie dopełniła rejestracji do dnia 12 stycznia 2002 r. lub w tym okresie pracowała, a ewentualnie również spełniała warunki do nabycia uprawnień.

Odnośnie podnoszonego zarzutu niewłaściwego uwzględnienia lat pracy organ wskazał, że w dniu rejestracji strona przedłożyła jedynie świadectwo pracy z okresem zatrudnienia uwzględnionym w decyzji organu pierwszej instancji. Wraz z odwołaniem przedłożono także dodatkowe dokumenty zaświadczenie z Wojskowej Komendy Uzupełnień nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. stwierdzające odbycie służby wojskowej od dnia [...] października 1974 r. do dnia [...] grudnia 1975 r., zaświadczenie z GS "Samopomoc Chłopska" z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych. Uwzględniając powyższe dokumenty organ ustalił, że łączny okres uprawniający do zasiłku wynosi 29 lat i 22 dni, gdyż do okresu tego nie wlicza się pracy w gospodarstwie rolnym.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym T.S. odmówiono przyznania zasiłku przedemerytalnego z powodu nie spełnienia wymogu rejestracji w urzędzie pracy do dnia 12 stycznia 2002 r. oraz wymogów określonych w art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

T.S. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzucając zaskarżonemu aktowi naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty przez niewłaściwą wykładnie tego przepisu oraz art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu z 12 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 89, poz. 973 – art. 1), przez przyjęcie że skarżący nie spełnia przewidzianych w nim wymogów, skarżący wniósł o jej zmianę przez przyznanie mu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] sierpnia 2004 r.

Uzasadniając skargę T.S. podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wskazał, iż organy przyjęły błędną wykładnię zastosowanego w sprawie przepisu, gdyż winny uznać, że każdy bezrobotny, który na dzień 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki określone w art. 37 j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. zachowywał nabyte z mocy tego przepisu prawo do zasiłku przedemerytalnego na przyszłość i bezterminowo, co wynika z użytego w przepisie zwrotu "prawo do ... przysługuje". Skarżący uznał, iż przepis ten reguluje sytuacje: "gdy osoba wówczas zatrudniona i nie będąca bezrobotną stawałaby się taką w przyszłości, to żeby mogła wówczas z tego nabytego i zachowanego prawa skorzystać.".

Ponownie skarżący podniósł, także że organy błędnie ustosunkowały się do jego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] sierpnia 2004 r., a nie jak w decyzji od dnia [...] grudnia 2003 r. Ponadto skarżący zakwestionował ustalony przez organy administracji publicznej okres uprawniający go do uzyskania zasiłku, wskazując, iż na dzień rejestracji okres ten wynosił 33 lata, 1 miesiąc i 14 dni w tym 27 lat. 10 miesięcy i 24 dni pracy w warunkach szczególnych, co zostało odpowiednio udokumentowane w dniu zarejestrowania się w urzędzie pracy .

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. Mając powyższe na uwadze, na mocy powyższych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.

W ocenie Sądu skarga T.S. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, jak też poprzedzającej ją decyzji organu administracji publicznej pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692). Podkreślenia wymaga fakt, że sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji publicznej w rozstrzygnięciu indywidualnej sprawy administracyjnej, nie został także wyposażony w kompetencje do zmiany orzeczeń (zgodnie z żądaniem skarżącego).

Ustawa z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, której przepisy, zmienione ustawą nowelizującą z 20 grudnia 2002 r., stanowiły podstawę orzekania w rozpatrywanej sprawie, utraciła moc z dniem 31 maja 2004 r. (jej art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. g z dniem 30 kwietnia 2004 r.) na podstawie art. 151 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.).

Uchwalona 30 kwietnia 2004 r. ustawa o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) określiła warunki nabywania i utraty prawa do świadczeń przedemerytalnych oraz zasady wypłaty i finansowania świadczeń przedemerytalnych w nowej regulacji.

Nowa ustawa w swych przepisach przejściowych przyjęła, że świadczenia przedemerytalne przyznane na zasadach określonych w poprzednio obowiązujących przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stają się świadczeniami "w rozumieniu niniejszej ustawy" w dotychczasowej wysokości, przyznawanymi i wypłacanymi przez ZUS (art. 23 ust. 1), a zasiłki przedemerytalne przyznane na zasadach określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stają się zasiłkami "w rozumieniu niniejszej ustawy", z tym że zachowuje się je w dotychczasowej wysokości i Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejmuje zadania związane z ich wypłatą (art. 25 ust. 1).

Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie ma ustalenie czy zasadne są zarzuty skarżącego dotyczące wykładni przepisów intertemporalnych przyjętej przez organy orzekające w sprawie, której przedmiotem jest jego zdaniem ochrona prawa do zasiłku przedemerytalnego które nabył, czy też spełnił warunki do nabycia tego prawa pod rządami uprzednio obowiązującej i wielokrotnie nowelizowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Skarżący wywodzi, że każdy bezrobotny, który na dzień 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki określone w art. 37 j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., w jego brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2001 r. nabył uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego i zachowywał nabyte z mocy tego przepisu uprawnienie na przyszłość i bezterminowo. Na tej podstawie, powołując się na konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) uznał, że skoro na dzień 12 stycznia 2002 r. spełniał warunki, o których mowa w art. 37j ust. 1 pkt 2 (dysponując ponad 32 letnim stażem pracy i w tym ponad 27 letnim zatrudnieniem w warunkach szczególnych), to jego wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, złożony w dniu [...] sierpnia 2004 r., spowodował, ze od dnia [...] sierpnia 2004 r. nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego.

Ze wskazaną powyżej wykładnią przepisu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty. (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) należy się zgodzić co do zasady, jednakże Sad w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że T.S. do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełnił ustawowych przesłanek koniecznych dla uzyskania zasiłku przedemerytalnego na podstawie ww przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Na temat warunków, jakie musiały być spełnione przy ubieganiu się o prawo do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku emerytalnego pod rządami ustawy nowelizowanej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. W szczególności w uchwale 7 sędziów z 11 marca 2002 r. (sygn. OPS 14/01, ONSA z 2002 r. nr 4, poz. 133) udzielił szczegółowych wytycznych w tym przedmiocie na przedstawioną mu przez skład orzekający NSA wątpliwość prawną i wyjaśnił, że: "Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 371 ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Nie ulega wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa

do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury.

Powyższe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowują aktualność w przedmiotowej sprawie.

Podkreślenia wymaga fakt, że z zasady ochrony praw nabytych nie wynika (adresowany do ustawodawcy) zakaz zmiany przepisów określających sytuację prawną osoby w zakresie, w którym sytuacja ta nie wyraża się w przysługującym tej osobie prawie podmiotowym. Ochronie tego rodzaju podlegają jedynie ekspektatywy maksymalnie ukształtowane, tj. takie, które spełniają zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe do nabycia praw pod rządami danej ustawy, bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza wprowadzenia regulacji, które znoszą bądź ograniczają prawa podmiotowe, w tym także prawa nabyte. Ustawodawca uprawniony był zatem do podjęcia działań mających na celu przebudowę na przyszłość istniejącego systemu zabezpieczenia społecznego w sytuacji kryzysu finansów publicznych oraz ustalenia bardziej racjonalnej polityki społecznej w obszarze zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu. Temu celowi służyły zarówno nowelizacje ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (m.in. z dnia 17 grudnia 2001 r. oraz z 20 grudnia 2002 r.), jak i późniejsze wprowadzenie nowego pakietu ustaw dotyczących zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej.

Sąd z urzędu wziął pod uwagę okoliczność, że uchwalając ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), ustawodawca naruszył prawnie chronione prawa nabyte pewnej grupy podmiotów w zakresie uprawnienia do nabycia zasiłku przedemerytalnego, poprzez wprowadzenie w zbyt krótkim vacatio legis dodatkowych obowiązków realnie niemożliwych do wypełnienia. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 30 maja 2005 r. sygn. akt K 19/02 OTK-A 2005/3/28 orzekł, że art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. ww. ustawy ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90 z późn. zm.) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od

posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, a także art. 11 ust. 2 ww. ustawy w części, w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie należy stwierdzić, iż wskazane w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego skutki tego orzeczenia (pkt. 4.1), nie mają wpływu na rozstrzygnięcie o prawach strony przedmiotowego postępowania, gdyż dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz.65), która weszła w życie 6 lutego 2003 r.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wyrażonej w uzasadnieniu ww. wyroku, podzielonej w całości przez Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, ustawa z 20 grudnia 2002 r. zmieniająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ukształtowała sytuację prawną tej grupy osób, które do 12 stycznia 2002 r. nabyły prawo do świadczeń na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2001 r. W przepisie art. 3 ustawodawca uchwalił kolejny przepis przejściowy dotyczący regulacji prawa do zasiłków przedemerytalnych "na dotychczasowych zasadach". Ustęp 1 tego przepisu stanowi: "Prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia". Na podstawie ust. 2 art. 3, osoby te uzyskują prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, od następnego dnia po złożeniu wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002 r.

Wojewoda w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. trafnie wskazał przepisy mające w tej sprawie zastosowanie i dokonał ich prawidłowej interpretacji. W tak ustalonym stanie prawnym należało bowiem rozważyć, czy T.S. do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnił materialnoprawne warunki nabycia prawa od zasiłku przedemerytalnego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2001 r.

Zgodnie z przepisem art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej łącznie określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub

2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

Co do zasady zatem, aby nabyć uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego, należało przede wszystkim spełnić wymogi dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z tego tytułu. Zasiłek przedemerytalny ma bowiem stanowić formę pomocy państwa, dla osób posiadających wieloletni staż zatrudnienia lub inne okresy uprawniające do emerytury pozostających bez źródła utrzymania (bezrobotnych), które ponadto z powodu wieku znalazły się w szczególnej sytuacji mając zminimalizowane szansę otrzymania zatrudnienia w realiach gospodarki rynkowej, z uwzględnieniem skali bezrobocia w kraju.

Organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Skarżący do dnia 12 stycznia 2002 r. nie był osobą bezrobotną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r., ani też nie przysługiwało mu prawo do zasiłku z tego tytułu ( zgodnie z art. 23 ww. ustawy) co jest okolicznością bezsporną i potwierdzoną przedłożonym świadectwem pracy z Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska"' z okresem zatrudnienia od [...] stycznia 1976 r. do [...] listopada 2003 r. Skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej dopiero z dniem [...] grudnia 2003 r. Z tej tylko przyczyny oczywistym jest, że nie nabył on prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r.

Ponadto Sąd uznał za zasadne także stanowisko organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, iż skarżący do dnia 12 stycznia 2002 r. (a nawet do dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy), nie spełniał również warunku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego 30 lat (mimo spełnienia wymogu 15 lat wykonywania prac w warunkach szczególnych), określonego w art. 37 j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na podstawie akt sprawy ustalono, że skarżący posiadał do dnia rejestracji w powiatowym urzędzie pracy ([...] grudnia 2003 r.) ogółem okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 29 lat i 22 dni (w tym 27 lat, 10 miesięcy i 24 dni zatrudnienia w warunkach szczególnych + odbycie służby wojskowej 1 rok, 1 miesiąc i 28 dni). Oznacza to jednocześnie, że do dnia 12 stycznia 2002 roku okres ten był krótszy o ponad 11 miesięcy

Jednocześnie według art. 24 ust. 2 ustawy do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 i 2 oraz w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy. Zatrudnieniem jest natomiast wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą i innej pracy zarobkowej wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 16 i 25). Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r., sygn. akt III ARN 10/96 (OSNAP z 1997 r. nr 2, poz. 13), okres prowadzenia lub pracy w gospodarstwie rolnym zaliczony do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wynikające ze stosunku pracy (art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, Dz. U. Nr 54, poz. 310), nie podlega wliczeniu do stażu pracy warunkującego nabycie uprawnień do przedemerytalnego zasiłku dla bezrobotnych przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1 994 r.

Powyższy pogląd, podzielany w całości przez Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, utrwalony jest także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok z dnia 8 października 2001 r, sygn. akt NSA II SA 928/01 opubl Pr. Pracy 2002, Nr 1, poz. 37, wyrok z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 898/98 LEX).

W tych okolicznościach bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje nie znajdujący potwierdzenia w aktach sprawy zarzut skarżącego, iż wszystkie dokumenty niezbędne do ustalenia okresu zasiłku przedłożył przy rejestracji w PUP.

Skoro zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270z późn. zm.), orzekł jak sentencji.