Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 435/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę w zakresie dotyczącym punktu 1. zaskarżonej decyzji; 2. w pozostałym zakresie skargę odrzuca.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm. dalej kpa), art. 136 ust, 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 141 ust. 2 i 4, art. 142 w związku z art. 216 ust. 1, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 - dalej ugn), w zw. z § 2 ust. 1, § 5-7, § 9, § 10 oraz § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663), art. 2a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. Nr 260 t.j.) działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].05.2006 r. (sygn. akt[...]).

Starosta Poznański orzekł o:

Zwrocie na rzecz K. P. w [...]części, na rzecz M. D. w [...] części, na rzecz M.W. w [...] części, na rzecz A. O. w [...] części, oraz na rzecz K. C. w [...] nieruchomości tj. części działki nr [...] z arkusza mapy [...], obręb Żegrze, dla której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznań, oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2

Zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości - działki gruntu położonych w Poznaniu, w rejonie Os. Orła Białego, obręb Żegrze, ark. [...], działki nr [...] na działki nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...]m2dld której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznań, zgodnie z mapą projektu podziału stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji.

Zobowiązał osoby wymienione w punkcie I decyzji do zwrotu na rzecz Miasta Poznania następujących kwot:

K. P. - do zwrotu kwoty [...]zł, M. D.- do zwrotu kwoty [...], M. W. do zwrotu kwoty [...]zł A. O.- do zwrotu kwoty [...]zł, czyli łącznie [...]zł należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazano nr konta, na którą należy wpłacić te kwoty oraz termin jej wpłaty, z

zaznaczeniem, iż jest to zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość a wierzytelność Miasta Poznania, o której mowa w pkt. II, podlega zabezpieczeniu w drodze ustanowienia hipoteki na zwracanej nieruchomości.

Podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej stanowi wykonalna decyzja o zwrocie nieruchomości łącznie z oświadczeniem Miasta Poznań o niezaspokojeniu wierzyciela w terminie określonym w pkt. II.

Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie zrewaloryzowanego odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego.

Odmowie zwrotu K. P., M.D., M. W., A.O. i K. C.części działki nr [...] z arkusza mapy [...], obręb Żegrze,

dla której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznań.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...].03.1978 r., rep. Nr A.l. nr [...] nabył od małżonków pp. J. i K. P. nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej kw nr [...], stanowiącą działki nr [...],[...][...] z ark. mapy [...] oraz działki nr [...],[...]i [...]z ark. mapy [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Nabycie nastąpiło w trybie art. nr 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, pod budowę Górnego Tarasu Rataj. Do aktu notarialnego przedłożono decyzję Prezydium Rady Narodowej miasta Poznania, Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].07.1972 r. nr [...] w sprawie planu realizacyjnego inwestycji Górnego Tarasu Rataj, opinię szacunkową inż. W. S. ze stycznia 1978 r. ustalającą odszkodowanie za nieruchomość z księgi wieczystej kw nr [...] o obszarze [...] ha położoną w Poznaniu obręb Żegrze, przy ulicach [...], narożnik [...] wraz z częściami składowymi budowlanymi na łączna kwotę [...] zł, oszacowanie inż. A. T. z dnia [...].02.1978 r. dotyczącą ustalenie ceny odszkodowawczej za drzewa, krzewy i inne rośliny. Wartość wywłaszczonej nieruchomości określono łącznie na kwotę [...] zł.

Na podstawie analizy map stanu prawnego (w aktach sprawy) ustalono, że wywłaszczonej działce nr [...] z ark. mapy [...] odpowiada część dzisiejszej działki nr 2 z ark. mapy [...] oraz część działki nr [...] ( z której w wyniku podziału powstały obecne działki nr [...]) oraz część działki nr [...] z ark. mapy [...], dawnym działkom nr [...] i [...] z ark. mapy [...] odpowiada część działki nr [...] z ark. mapy [...], dawnej działce nr [...] z ark. mapy [...] odpowiadają części działek nr [...] z ark. mapy [...], dawnej działce nr [...] z ark. mapy [...] odpowiada działka nr [...] oraz części działki nr [...] z ark. mapy [...], dawnej działce nr [...]z ark. mapy [...] odpowiadają części działek nr [...] i [...]z ark. mapy [...].

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu Wydział I Cywilny sygn. akt Ns [...]z dnia [...].01.2006 r. spadek po zmarłym dnia [...].02.2005 r. p. J. P. na podstawie ustawy nabyły: żona p. K. P. w [...] części, córki: p. M. D., p. M. W., p. A. O., oraz p. K. C., każda z nich w [...] częściach.

Ostatecznie osobami uprawnionymi do wystąpienia o zwrot przedmiotowej nieruchomości były ww. osoby.

Decyzją z dnia [...].09.2010 r. znak [...] Starosta Poznański orzekł m.in. o zwrocie na rzecz wnioskodawczyń działek nr [...], nr [...]i nr [...] i nie zobowiązaniu do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, oraz o umorzeniu postępowania w stosunku do działek [...],[...],[...],[...] i [...] z arkusza mapy [...], części działek nr [...],[...],[...],[...],[...], z arkusza mapy [...] oraz części działek nr [...] i [...] z ark mapy [...], wszystkie z obrębu Żegrze, pozostawiając do rozstrzygnięcia w odrębnej decyzji kwestię zwrotu części działki nr [...] (w ewidencji oznaczonej jako działka nr [...]).

Po uchyleniu części tej decyzji przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzją z dnia [...].12.2010r. Starosta Poznański decyzją z dnia [...].02.2012 r., ponownie wydał decyzję o zwrocie działek nr [...], [...] i [...], która została utrzymana decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].09.2012 r. znak [...] Decyzją z dnia [...].08.2012 r. znak [...] Starosta Poznański orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawczyń części działki nr [...] (oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału jako działki nr [...] i [...]) i nie zobowiązaniu do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania

Przeznaczenie nieruchomości będącej przedmiotem powyższego postępowania tj. części działki nr [...] z arkusza mapy [...], obręb Żegrze, dla której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznań, oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do decyzji jako działka nr [...]o powierzchni [...] m2, w dacie wywłaszczenia ustalono na podstawie informacji Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta Poznania , zgodnie z którymi przedmiotowe działki w planie zagospodarowania przestrzennego m. Poznania zatwierdzonym przez Wojewodę Poznańskiego dnia [...].08.1975 r. stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego zatwierdzonego uchwałą nr XII/25/77 WRN w Poznaniu w dniu 21.10.1977 r. (Dz. Urz. WRN nr 14z 1977 r. poz. 110; w latach 1975-1994 we wnioskowanej części działka nr [...]należała do jednostki strukturalnej D I, dla której funkcją podstawowa było mieszkalnictwo, natomiast funkcją uzupełniającą nauka. Zgodnie z rysunkiem planu, ww. część działki znajdowała się na terenie intensywnego zainwestowania oznaczona symbolem MW- teren z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności. Działka nr [...] z arkusza mapy [...] obręb Żegrze także należała do jednostki strukturalnej D I, dla której funkcją podstawowa było mieszkalnictwo, natomiast funkcją uzupełniającą nauka. Zgodnie z rysunkiem planu, ww. część działki znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem U: tereny intensywnego zainwestowania z przewaga funkcji koncentracji usług powszechnego użytkowania.

Dnia [...].10.2013 r. odbyły się oględziny przedmiotowych nieruchomości podczas których stwierdzono iż, działka nr [...]- część, stanowi fragment przebiegającej w kierunku północ-południe ulicy Inflanckiej, utwardzonej asfaltem, w tym miejscu dwu jezdnej. Jezdnie oddzielone pasem zieleni niskiej. W części zachodniej działki znajduje się oddzielony od jezdni pasem zieleni niskiej o szerokości [...] m utwardzony chodnik wraz z drogą rowerową. Pozostały teren stanowi skarpa opadająca w kierunku zachodnim porośnięta trawnikiem z pojedynczymi nasadzeniami z drzew. U jej podnóża fragment chodnika oraz pochylni utwardzonych kostką brukową. W tym miejscu na działce znajduje się fragment zatoki parkingowej przy ulicy wewnętrznej znajdującej na działce sąsiedniej. Teren jest uporządkowany. Działka nr [...] cz. stanowi teren niezabudowany, porośnięty zielenią spontanicznie rosnącą (niskie chwasty). W części zachodniej działki znajdują się fragmenty ciągów pieszych utwardzonych płytami betonowymi. Przez środek działki przebiega dzika ścieżka piesza, nieutworzona. Pismem z dnia [...].10.2013 r. A. sp. z o.o. poinformował, iż na działkach nr [...] i [...] obręb Zegrze arkusz mapy [...] i [...] brak jest sieci kanalizacyjnych i wodociągowych.

Z wypisów i wyrysów z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu Górnego Tarasu Rataj, uchwalonego uchwałą nr 6/69/71 Prezydium Rady Narodowe m. Poznania z dnia [...].03.1971 r., stwierdzono że przedmiotowa działka położona była na terenie jednostki GH- w której podstawową funkcję stanowiło mieszkalnictwo o dużej intensywności, a przedmiotowy grunt został oznaczony jako GH13MWn - teren netto- budownictwo mieszkaniowe o dużej intensywności. Zgodnie z wyżej opisanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Górnego Tarasu Rataj 26.06.1981 r. Biuro Planowania Przestrzennego w Poznaniu wydało decyzje nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...] - jednostka H w rejonie tras: Jedności Słowiańskiej, Katowickiej i Obodrzyckiej. Analiza części graficznej do ww. planu realizacyjnego wykazała, że stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania projektowana działka nr [...] znajdowała się poza granicami przedmiotowego opracowania. Przedmiotowy grunt (odpowiadający projektowanej działce nr [...]) znalazł się na obszarze objętym planem realizacyjnym ulicy Jedności Słowiańskiej ( w aktach sprawy) stanowiącym załącznik do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich nr [...] z dnia [...].01.1979. Na rysunku ww. planu badany obszar oznaczony został jako droga z murkami oporowymi i projektowana zieleń. Ostatecznie ulica Inflancka zrealizowana jednak została w latach 1988-1989 r. na podstawie decyzji planu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...]z [...].01.1983 r. W związku powyższym przeznaczenie przedmiotowego gruntu w dacie wywłaszczenia ustalono na podstawie obowiązującego w tym okresie miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu Górnego Tarasu Rataj tj. MWn- teren budownictwa mieszkaniowego o dużej intensywności.

Pismem z dnia [...].11.2013 r. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Poznania poinformował, iż na podstawie posiadanej wiedzy i dostępnych rejestrów ww. nieruchomości nie są objęte umowami dzierżawy, najmu czy użyczenia oraz nie są przedmiotem bezumownego korzystania.

Pismem z dnia [...].11.2013 r. P. Sp. z o.o. Odział w Poznaniu poinformowała, iż na działkach nr [...] cz. i [...]cz. nie posiada sieci, przyłączy infrastruktury gazowej. Pismem z dnia [...].11.2013 r. D. S.A. poinformowała, iż na działce nr [...] cz. zlokalizowany jest fragment sieci cieplnej , której inwestorem była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], która przekazała ją w roku 1996 Przedsiębiorstwu [...] w Poznaniu do eksploatacji. Na części działki nr [...] nie jest zlokalizowana sieć cieplna D. S.A. Pismem z dnia [...].11.2013 r. E. poinformował, że na ww. działkach nie znajdują się urządzenia elektroenergetyczne będące w eksploatacji i majątku E. S.A.

Dnia [...].12.2014 r. geodeta uprawniony przekazał projekt podziału działki nr [...], z której powstały działki nr [...]o powierzchni [...] m2 - objęta w całości zakresem wywłaszczenia i nr [...] o powierzchni [...] m2 . Niniejszy projekt został sporządzony w celu wyodrębnienia z działki nr [...]cz. tej części (projektowana działka nr [...], objętej w całości zakresem wywłaszczenia ), która została objęta wywłaszczeniem pod budowę Górnego Tarasu Rataj. Zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe o dużej intensywności projektowana działka nr [...]znajduje się w całości w zakresie wywłaszczenia i została przeznaczona do zwrotu na rzecz byłych właścicieli.

Dnia [...].02.2014 r. odbyły się oględziny (po podziale) przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z protokołem projektowana działka [...] stanowi teren niezabudowany porośnięty w większości niską zielenią spontaniczną. W części północnej znajdują się fragmenty ciągów pieszych utwardzonych płytami betonowymi i betonem. W części środkowej dzikie ścieżki piesze. Teren jest zaśmiecony.

Zgodnie z oświadczeniami wnioskodawczyń w dacie wywłaszczenia tj. w 1978 r. nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowiła grunt rolny w całości wykorzystywany pod uprawy jednoroczne i nie zainwestowany żadnymi składnikami budowlanymi czy roślinami wieloletnimi. , cena ze sprzedaży nieruchomości podana w akcie notarialnym z dnia [...].03.1978 rep. A I [...] w [...] zł dotyczyła także działki objętej niniejszym postępowaniem.

Postanowieniem z dnia [...].11.2013 r. Starosta Poznański powołał rzeczoznawcę majątkowego do sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość działki nr [...] cz. (po podziale działki nr [...]- przeznaczona do zwrotu i działka nr [...]).

Stanowiąca przedmiot oszacowania projektowana działka nr [...]stanowi grunt przyległy do działek nr [...]o łącznej powierzchni [...]m2 oraz położonej w pewnym oddaleniu działki nr [...] o powierzchni [...] m2, wszystkie z księgi wieczystej kw nr [...]- grunt we własności wnioskujących o przedmiotowy zwrot, położony w zasięgu utwardzonej drogi wewnętrznej stanowiącej własność Miasta Poznań.

Starosta Poznański wobec tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej nieruchomości uznał, że zgodnie z art. 136 ust 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 ww. ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

. Nabycie przedmiotowej działki nastąpiło w trybie art. nr 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, pod budowę Górnego Tarasu Rataj. Zgodnie z szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego Górnego Tarasu Rataj w Poznaniu (uchwała nr 6/69/71 PRN m. Poznania z dnia 19.03.1971 r. nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania tj. części działki nr [...], z arkusza mapy [...], obręb Żegrze, dla której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] z wpisem prawa własności na rzecz Miasta Poznań, oznaczonej na mapie zgodnie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji jako działki nr [...]o powierzchni [...] m2 i nr [...]o powierzchni [...] m2. Projektowana działka nr [...] znajdowała na terenie oznaczonym symbolem MWn-teren budownictwa mieszkaniowego o dużej intensywności.

Jednakże z przeprowadzonych oględzin wynika, iż projektowana działka nr [...] (stanowiąca część działki nr [...]) stanowiła grunt niezagospodarowany użytkowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]. Otoczenie nieruchomości stanowi trafostacja, zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna, kościół, szkoła, oraz tereny zieleni osiedlowej. Teren położony jest w zasięgu sieci miejskich (P,W,G,K,C). Teren płaski, kształt działek nieregularny. Grunt nieprzylegający do siebie, predysponowany do funkcjonowania, jako uzupełnienie dla gruntów sąsiednich. Zatem na tej podstawie można jednoznacznie stwierdzić, że prace polegające na budowie Górnego Tarasu Rataj; budownictwa mieszkaniowego o dużej intensywności nigdy na ww. gruncie nie zostały rozpoczęte w okresie 7 lat, ani zrealizowane w ciągu 10 lat.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12.05.2008r. instytucja wywłaszczenia nie może być wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywania ponad potrzeby wynikające z celów publicznych. Gwarancją prawidłowości stosowania instytucji wywłaszczenia jest bezwzględny zakaz zawarty w przepisie art. 136 ust. 1 u.g.n. użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz uprawnienie przysługujące z mocy art. 136 ust.3 u.g.n. poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do przepisu art. 119 ust. 1 u.g.n. jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia.

Ponadto zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.11.1998 r., IV SA 2053 wystarczającą przesłanką jest stwierdzenie istnienia na gruncie sytuacji faktycznej, która wskazuje na niezrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu w dacie złożenia przez byłego właściciela wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.08.2009 r., sygn. akt I OSK 1138/09). Nadto Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie stoi na stanowisku, iż jedną z gwarancji ustawowych, że odjęte prawo własności na rzecz Skarbu Państwa zostanie wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, jest instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać zatem przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. (organ powołał sie tu na orzecznictwo sądowo-administracyjne) i stwierdził, iż w stosunku do przedmiotowej części nieruchomości tj. projektowanej działki nr [...] arkusz mapy [...], obręb Żegrze, cel wywłaszczenia w postaci budowy Górnego Tarasu Rataj tj. mieszkalnictwa wysokiej intensywności oraz usług oświaty nie został zrealizowany, zatem spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ugn, bowiem w terminach przewidzianych w ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, ani celu tego nie zrealizowano.

Zgodnie z art. 96 ust. 1b ugn, w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się odrębnej decyzji zatwierdzającej podział, o której mowa w art. 96 ust. 1 ww. ustawy. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. Z uwagi na fakt, iż wydzielenia części nieruchomości ma miejsce na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na mocy art. 95 pkt 4 oraz art. 97 ust. 4 ugn podział nieruchomości mógł nastąpić z urzędu, niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec powyższego w toku niniejszego postępowania wykonano operat podziału nieruchomości, podlegający przyjęciu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego przed wydaniem niniejszej decyzji. W operacie zamieszczono protokół z dokonanej czynności przyjęcia granic nieruchomości oraz stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji mapę z projektem podziału, która zawiera wykaz zmian gruntowych oraz wykaz synchronizacyjny (jeżeli oznaczenie dziatek gruntu w katastrze nieruchomości jest inne niż w księdze wieczystej). Przyjęcie granic nieruchomości podlegającej podziałowi nastąpiło w wyniku badania księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości oraz danych wykazanych w katastrze nieruchomości.

Wartość wywłaszczonej nieruchomości (projektowanej działki nr [...]) ustalono na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy na kwotę [...] zł. Ponadto rzeczoznawca majątkowy uznał, że nie nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości. Wypłacone w związku z wywłaszczeniem odszkodowanie podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1979 r. do końca marca 2014 r. -[...] x proporcjonalnie obliczona kwota odszkodowania za grunt i wynosi [...] zł, po denominacji [...] zł zatem osoby, na rzecz której następuje zwrot nieruchomości, są zobowiązane do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...]zł.

W odniesieniu do części działki nr [...]obręb Żegrze arkusz mapy [...], objętej wnioskiem o zwrot - Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu poinformował (pismo z dnia [...].11.2013 r.), iż na nieruchomości była realizowana w latach 1988-1989 inwestycja drogowa polegająca na budowie ulicy Nowoinflanckiej. Po realizacji ww. inwestycji nadano jej nazwę ulica Inflancka. Uchwałą nr LXXI/837/lll/2001 Rady m. Poznania z dnia 16.10.2001 r. zaliczono ulicę Inflancką do dróg gminnych. W związku powyższym przedmiotowa działka znajduje się w układzie drogowym ulicy Inflanckiej i stanowi ona w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (Dz.U.2013.260 j.t.) drogę publiczną.

Zatem, zdaniem organu, okoliczności czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku gdy nieruchomość stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., Nr 260). Art. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, iż drogi publiczne - krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast wojewódzkie, powiatowe i gminne własność właściwego samorządu tj. województwa, powiatu lub gminy.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] (dalej Spółdzielnia lub Odwołująca) zaskarżając ją w punktach I, II i III tj. w zakresie orzeczenia o zwrocie części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Żegrze, ark. mapy [...], działka [...]zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, a stanowiącej zaprojektowaną działkę nr [...]o pow. [...] m2, na rzecz K. P. w [...] części, na rzecz M. D. w [...]części, na rzecz M. W. w [...] części, na rzecz A.O.w [...]części i na rzecz K. C. w [...]części nieruchomości, a także o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], oraz o zobowiązaniu osób wskazanych w punkcie III decyzji do zwrotu na rzecz Miasta Poznania wskazanych tam kwot - jako orzeczeń związanych integralnie z orzeczeniem o zwrocie nieruchomości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 i 80 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez nienależytą ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu i w związku z tym błędne przyjęcie, że nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym, że istnieją podstawy do jej zwrotu;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r, o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż część nieruchomość oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Żegrze, ark. mapy [...], działka [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, a stanowiącej zaprojektowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2 powinna zostać zwrócona na rzecz wnioskodawczyń- ze względu na niezrealizowanie celu przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Mając to na uwadze odwołująca wniosła o:

1) na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

2) ewentualnie na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. - o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i orzeczenie o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Żegrze, ark. mapy [...], działka [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, a stanowiącej zaprojektowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2 na rzecz wnioskodawców.

W uzasadnieniu odwołania Spółdzielnia podniosła, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działce będącej przedmiotem zwrotu. Oględziny powyższej działki wykazały, iż stanowi ona teren niezabudowany, porośnięty spontanicznie rosnącą zielenią, a w jej zachodniej części znajdują się fragmenty ciągów pieszych utwardzone płytami betonowymi oraz przez środek działki przebiega dzika ścieżka piesza. Jest to zatem teren użytkowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową i predysponowany do funkcjonowania jako uzupełnienie gruntów sąsiednich. Ponadto ustalono, iż na nieruchomości znajdują się urządzenia sieci przesyłowych linii elektroenergetycznej wysokich napięć oraz linii telekomunikacyjnej.

Zgodnie z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2010 r. 1: "przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki)".

Mając na względzie powyższe, biorąc pod uwagę przedstawione powyżej stanowisko sądów administracyjnych, uznać należy, że mimo braku zrealizowania na przedmiotowej działce inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych, cel wywłaszczenia został osiągnięty poprzez wybudowanie innych obiektów składających się łącznie na infrastrukturę osiedla. Podczas przeprowadzonych oględzin jednoznacznie stwierdzono istnienie na przedmiotowej działce takich elementów jak ciągi piesze, a także urządzenia przesyłowe służące istniejącej na sąsiednich działkach zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej. Z tego też względu nie sposób uznać, iż cel wywłaszczenia wskazany w decyzji nie został osiągnięty, a tym samym, iż zastosowanie znajdą przepisy art. 136 i 137 u.g.n. o zwrocie nieruchomości.

Skoro więc - pomimo okoliczności faktycznych stwierdzonych w czasie oględzin, a mających na celu ustalenie faktycznego sposobu korzystania z nieruchomości w chwili obecnej ustalono, iż na działce projektowanej jako działka nr 7/6 znajduje się infrastruktura służąca potrzebom osiedla, ustalenie, iż ze względu na ten fakt cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, było całkowicie dowolne i niezgodne z dyspozycją przepisu art. 77 i 80 w związku z art. 7 k.p.a.

Określenie celu nabycia przez Skarb Państwa przedmiotowych gruntów nie wskazuje w sposób szczegółowy przeznaczenia każdej z nabywanych działek. Z planu realizacyjnego wynika zaś jedynie, iż na terenie tym powinna być zrealizowana inwestycja budowy Górnego Tarasu Rataj, bez sprecyzowania przybliżonego położenia przewidywanych obiektów budowlanych. Skoro zaś nie można w sposób precyzyjny określić przewidzianego położenia planowanych obiektów, nie można także wydzielić terenu, na którym, zdaniem organu, nie zrealizowano celu wywłaszczenia.

Odwołanie od decyzji Starosty Poznańskiego co do punktów I, II i III złożyło też Miasto Poznań (dalej Odwołujący) zarzucając jej naruszenie:

- przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 3, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz

- przepisów prawa procesowego przepisów art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wnosząc o jej uchylenie w wyżej wymienionych punktach i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Odwołujący zgodził się z rozstrzygnięciem zaskarżonej decyzji w jej punkcie IV.

Miasto Poznań nie podzieliło poglądu organu I instancji, iż ustalenia, że projektowana działka nr [...] stanowi grunt niezagospodarowany, użytkowany przez Spółdzielnię - pozwalają na stwierdzenie, że teren przedmiotowej działki nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia.

Biorąc pod uwagę ustalenia oględzin z dnia [...].02.2014 r., które wykazały, że teren działki w części północnej zabudowany jest fragmentami ciągów pieszych, utwardzonych płytami betonowymi i betonem, a w części środkowej ścieżki piesze, to stwierdzić należy, że przedmiotowa nieruchomość zajęta jest pod drogę - ciągi komunikacyjne i stanowi fragment osiedla mieszkaniowego i - jako droga - służy mieszkańcom osiedla. Zatem przedmiotowa działka stanowi fragment wybudowanego osiedla mieszkaniowego i stwierdzić należy, że cel wywłaszczenia został na przedmiotowym terenie zrealizowany. Zauważyć należy, że budowa osiedla to nie tylko budowa domów, ale także powstanie terenów infrastruktury - np. dróg, ciągów pieszych.

Decyzją z dnia [...] maja 2015r., nr [...] Wojewoda Wielkopolski (dalej organ II instancji lub Wojewoda), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpoznaniu odwołań Miasta Poznania oraz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od punktów I, II i III decyzji Starosty Poznańskiego z [...] kwietnia 2014 r. :

1. umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do Spółdzielni Mieszkaniowej [...]

uchylił punkt III zaskarżonej decyzji orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, ustalając zwaloryzowaną na dzień [...] marca 2015 r. kwotę odszkodowania w wysokości [...] złotych, podlegającą zwrotowi na rzecz Miasta Poznania przez K. P., M. D., M. W., A. O. i K. C., w terminie 21 dni od dnia gdy decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się wykonalna,

zaś w pozostałym zaskarżonym zakresie - obejmującym punkty I i II - utrzymał decyzję w mocy.

Organ II instancji w większości podzielił ustalenia Starosty, podzielając przekonanie, iż wydzielona działka nr [...] byłą zbędna na cel określony w wywłaszczeniu i konieczny był jej zwrot na rzecz wnioskodawczyń. Ocenił, iż organ I instancji właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy, trafnie stwierdzając, że zwrot działki nr [...] przysługuje, nigdy bowiem na tej działce nie miała miejsca inwestycja budowy Osiedla [...]. Przedmiotowa działka jest fragmentem dawnej działki nr [...], która została zwrócona prawowitym właścicielom wobec jej nie zagospodarowania na cel zgodny z wywłaszczeniem.

Starosta Poznański orzekając o zwrocie nieruchomości zastosował art. 96 ust. 1b ugn w ten sposób, iż zatwierdził podział działki numer [...] w celu wydzielenia takiego jej fragmentu, który podlega zwrotowi. Organ I instancji prawidłowo zastosował wymieniony przepis, gdyż dołączył do swej decyzji projekt podziału sporządzony przez biegłego geodetę. Starosta Poznański wydzielił działkę numer [...], której powierzchnia ściśle odpowiada obszarowi dawnej działki numer [...].

Organ I instancji, według Wojewody, wadliwie jednak sformułował punkt 3 swej decyzji. Zobowiązał bowiem wnioskodawczynie do zapłaty zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość na określony w sentencji rachunek bankowy. Taki element jednak nie powinien znaleźć się w sentencji, gdyż stwarza to ryzyko dezaktualizacji treści w niej wyrażonej, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Wskazany w punkcie III decyzji rachunek bankowy od dnia 1 stycznia 2015r. nie jest rachunkiem Miasta Poznania. Z tego względu organ odwoławczy uchylił ten punkt decyzji Starosty Poznańskiego i orzekł w jego miejsce co do istoty, ustalając podlegającą zwrotowi na rzecz Miasta Poznania kwotę odszkodowania, uwzględniającą wskaźnik waloryzacji do marca 2015 r. oraz istniejącą konieczność dokonania denominacji wyliczonej kwoty.

Ponadto Starosta Poznański nieprawidłowo ustalił kwotę odszkodowania podlegającą zwrotowi, a mianowicie [...] złotych. W zasadniczej mierze Wojewoda Wielkopolski podzielił pogląd organu I instancji, iż skoro działka numer [...] (fragment dawnej działki numer [...]) była niezabudowana w dacie wywłaszczenia, stanowiła wyłącznie grunt rolny położony w granicach Miasta Poznania, to za kwotę ustalonego za tę nieruchomość odszkodowania, przyjąć należy kwotę wynikającą z ustaleń biegłego sporządzonych w opinii z [...] lipca 2010 r., a mających walor uniwersalnych o tyle, że dotyczyć mogą one w zasadzie każdej nieruchomości rolnej położonej w granicach administracyjnych miasta Poznania, niezależnie nawet od miejsca położenia takiego gruntu rolnego w obrębie danej dzielnicy. Przedmiotowa działka stanowiła w dacie wywłaszczenia fragment działki numer [...], położonej właśnie w strefie miasta Poznania. O tym, że działka była niezabudowana świadczy oświadczenie właścicieli (którzy podali, że zabudowa istniała, ale na innych działkach wywłaszczonych aktem notarialnym z [...] marca 1978 r., stanowiących siedlisko gospodarstwa rolnego), mapa lokalna z 1982 r., a także fakt iż na tej działce, ani sąsiednich brak pozostałości jakichkolwiek zabudowań. Przedmiotowa opinia z [...] lipca 2010 r. stanowiła o tym, jaka

byłaby wysokość odszkodowania za taki grunt rolny i to przy zastosowaniu obowiązującego w dacie wywłaszczenia Zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. 1974 nr 7 poz. 54) i Zarządzenia nr 84/74 Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 czerwca 1974 r. Z obu tych dokumentów biegły wywiódł, iż podstawowa cena sprzedaży za 1 m2 gruntów państwowych, dla gruntu położonego w mieście Poznań wynosi 18,00 złotych, gdyż wynika to z art. 8 ust. 8 pkt 1 lit b ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. (tj. jako pięciokrotność stawki ustalonej Zarządzeniem Ministra Rolnictwa dla gruntu ornego I klasy w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej, czyli 3,60 zł). Tymczasem Starosta Poznański przyjął cenę 3,60 złotych za 1 m2 , co jest nieprawidłowe, skoro przedmiotowa działka numer [...] stanowiła grunt rolny położony w graniach administracyjnych miasta Poznania na terenie którego obowiązywało Zarządzenie nr 84/74 Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 czerwca 1974 r. wydane na podstawie art. 8 ust 9 u.z.t.w.n., a zatem stawkę podstawową wynikającą z Zarządzenia Ministra Rolnictwa (3,60 złotych) należało przemnożyć przez 5, a co uczynił biegły w przywołanej opinii. W tym stanie rzeczy Wojewoda Wielkopolski dokonał arytmetycznego przemnożenia wartości 18,00 złotych przez powierzchnię zwracanej działki ([...] m2), zastosował wskaźnik waloryzacji za okres od 1979 r. do końca marca 2015 r. (ostatni wskaźnik waloryzacji cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a o jakim mowa w art. 227 ugn - według stanu na dzień orzekania) i tak otrzymany wynik poddał denominacji. Efektem tych obliczeń - szczegółowo rozpisanych w adnotacji urzędowej z [...] kwietnia 2015 r. znajdującej się w aktach organu odwoławczego-jest kwota [...] złotych.

W sprawie niniejszej kwota zwracanego odszkodowania nie mogła przekroczyć - z uwagi na art. 140 ust. 2 ugn - wartości rynkowej działki numer [...]. Wartość rynkowa tej działki została ustalona przez biegłego i wynosi ona [...]złotych. Organ odwoławczy uznał, iż dowód w postaci operatu szacunkowego bieglej jest wiarygodny i może stanowić podstawę ustalenia wartości rynkowej nieruchomości zwracanej w myśl art. 140 ust. 2 ugn.

Wojewoda Wielkopolski w punkcie I umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do Spółdzielni Mieszkaniowej [...], gdyż podmiot ten nie posiada legitymacji czynnej by wywieść od decyzji Starosty Poznańskiego odwołanie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia zwrotu projektowanej działki numer [...] i odmowy części działki numer [...]. Spółdzielnia zaskarżyła tylko punkt I dotyczący zwrotu działki [...]. Spółdzielnia nie jest jednak właścicielem tej działki, użytkownikiem wieczystym, ani też jej posiadaczem zależnym. Spółdzielnia nie posiada także ograniczonego prawa rzeczowego względem tej nieruchomości, o czym świadczy treść księgi wieczystej [...]. Prawdą jest, iż Spółdzielnia była stroną postępowania prowadzonego przez Starostę Poznańskiego pod znakiem [...]. Jednak interes prawny Spółdzielni by brać udział w tym postępowaniu nie rozciągał się na wszystkie działki (przedmioty wieloaspektowej sprawy o zwrot), a tylko te, względem których Spółdzielnia miała jakikolwiek tytuł prawny. Zaskarżona decyzja była częściowa, gdyż rozstrzygała o takim wycinku sprawy, który nie dotyczył Spółdzielni. W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania odwoławczego było konieczne względem tego podmiotu, skoro nie dość że nie mógł on wnieść odwołania, to i jeszcze w postępowaniu w II instancji nie powinien w ogóle uczestniczyć.

Wojewoda Wielkopolski wskazał, iż okoliczność doręczenia przez Starostę Poznańskiego zaskarżonej decyzji do Spółdzielni nie stanowi naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaskarżona decyzja organu I instancji została skierowana do stron postępowania - tj. osób, którym zwrot przysługuje i Miasta Poznania, które władztwo nad projektowaną działką [...] wskutek jej wykonania utraci. Organ I instancji wskutek omyłki doręczył decyzję także Spółdzielni, która w sprawie uczestniczyła, ale tylko gdy chodzi o inne działki (tj. pozostałe fragmenty nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z [...] marca 1978 r.).

Organ II instancji ustosunkował się także do zarzutu Miasta Poznania, iż cała działka nr [...] zajęta jest pod drogę publiczną i pozostaje w gestii Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu. Wojewoda uznał ten argument za nieuzasadniony.

Skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2015r. wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w Poznaniu (dalej skarżąca). Spółdzielnia zaskarżyła tę decyzję w całości, a więc odnośnie jej punktów I, II i III.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: przepisu art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 77 i 7 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, co również doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 3 kpa, przejawiającego się w przyjęciu, iż postępowanie odwoławcze w stosunku do skarżącej należało umorzyć, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów postępowania winno doprowadzić organ II instancji do wniosku, że skarżącej przysługuje interes prawny w zaskarżeniu decyzji organu I instancji, a co za tym idzie mogłaby być również stroną postępowania odwoławczego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 kpa poprzez jego błędną wykładnię i w związku z tym nieuprawnione przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe wnoszę:

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) fit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego w całości i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania;

zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości przewidzianej przepisami prawa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ze stanowiskiem Wojewody Wielkopolskiego nie sposób się zgodzić. Brak odniesienia się do argumentacji podniesionej w odwołaniu od decyzji Starosty Poznańskiego powoduje, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona przez Sąd, zaś Wojewoda Wielkopolski przy ponownym rozpoznaniu sprawy - po uznaniu Spółdzielni na stronę postępowania - winien wydać rozstrzygnięcie, uwzględniając argumentację zawartą w odwołaniu. Organ niewłaściwie zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa umarzając postępowanie w niniejszej sprawie w stosunku do skarżącej Spółdzielni, albowiem w sposób nieuzasadniony uznał, że istnieją ku temu przesłanki. Przy tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda Wielkopolski nie wskazał w sposób precyzyjny dlaczego Spółdzielnia nie powinna być stroną postępowania. Nie można przy tym pomijać tego, że Spółdzielnia jest korzystającym z nieruchomości. Nieruchomość znajduje się na Osiedlu Orła Białego. W jej bezpośrednim sąsiedztwie położone są działki nr [...],[...],[...],[...],[...]i [...], będące w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Uregulowanie stanu prawnego działki nr [...]może również dalej służyć temu, by Miasto Poznań mogło w sposób właściwy ustalić zasady korzystania z nieruchomości ze Spółdzielnią. Przed podjęciem rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu podejmowanie decyzji w tym zakresie jest przedwczesne; niewątpliwie rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie będzie miało bezpośredni wpływ na dalszą możliwość uregulowania zasad korzystania z nieruchomości Miasta Poznania przez Spółdzielnię. Skarżąca jest podmiotem korzystającym z nieruchomości, a przy tym korzystanie z nieruchomości związane jest z korzystaniem z innych sąsiednich nieruchomości, przeznaczonych na cele mieszkaniowe i infrastrukturę towarzyszącą osiedli zarządzanych przez skarżącą Spółdzielnię. Działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty spontanicznie rosnącą zielenicą, a w jej zachodniej części znajdują się fragmenty ciągów pieszych utwardzone płytami betonowymi oraz przez środek działki przebiega dzika ścieżka piesza. Jest to zatem niewątpliwie teren użytkowany przez Spółdzielnię i predystynowany do funkcjonowania jako uzupełnienie gruntów sąsiednich. Ponadto dodać należy, że Spółdzielnia jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z przedmiotową nieruchomością, tj. działek nr [...],[...],[...],[...],[...]i [...].

Skarżąca podniosła też, że ustalenia dokonane w toku prowadzonego postępowania będą przesądzać o interesach Spółdzielni dotyczących możliwości władania przedmiotową nieruchomością na podstawie tytułu prawnego, których realizacji będzie mogła domagać się w odrębnych postępowaniach. W ocenie skarżącej, posiada ona interes prawny uprawniający ją do udziału w tym postępowaniu.

W kwestii interesu prawnego Spółdzielni wskazać także należy, że w orzecznictwie podkreśla się, że materialna podstawa legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym ujmowana jest szeroko, a więc nie musi należeć do prawa administracyjnego, lecz może wynikać z innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego.

W myśl art. 28 k.p.a. stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Rozstrzygnięcie zapadłe w toczącym się postępowaniu zwrotowym w sposób bezpośredni wpływa na skuteczną możliwość realizacji przez Spółdzielnię swoich uprawnień do nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podając, że skarżąca Spółdzielnia nie posiada nawet interesu faktycznego aby skutecznie wnieść skargę, gdyż świetle art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostali zaliczeni aktualni i poprzedni właściciele oraz ich spadkobiercy. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą uprawnienia strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługują również użytkownikowi wieczystemu oraz na podstawie art. 138 ust. 2 cyt. ustawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2002 r. III RN 128/2002, M. Prawn. 2003/1/4, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r. OPS 6/03, ONSA 2004/1/10, określonym powyższym przepisem podmiotom posiadającym tytuł prawny do nieruchomości o charakterze prawnorzeczowym lub obligacyjnym, zarządcy nieruchomości, użytkownikowi, najemcy, dzierżawcy oraz osobie korzystającej z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia.

Wojewoda Wielkopolski zauważył też, iż orzecznictwo sądowo-administracyjne odrzuca interes prawny posiadacza samoistnego w sprawie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a za którego w odniesieniu do działki numer [...] lub projektowanej jej części w postaci [...]- co najwyżej - można by uznać Spółdzielnię.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie - w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2015 r., poz. 658 – dalej ppsa) -uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Ponadto, w myśl art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ppsa , sąd orzeka na podstawie akt sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną .

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że Wojewoda Wielkopolski prawidłowo ustalił brak tytułu prawnego po stronie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] do nieruchomości, której zwrot był przedmiotem postępowania administracyjnego, a w konsekwencji prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze.

W ocenie Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku skarżącej organ II instancji nie naruszył prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 kpa prowadząca do przyjęcia, iż w postępowaniu administracyjnym nie przysługują mu uprawnienia strony.

Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu tego przepisu ma charakter materialnoprawny. Mieć w postępowaniu administracyjnym interes prawny, to znaczy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Przyjmuje się, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio zainteresowanym w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego wskazywaną zarówno do piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądowym. Nie jest zatem legitymowany w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości (wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II OSK 163/2006, Lex nr 174855). Zamiar skarżącej uregulowania w przyszłości statusu przedmiotowej działki poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego na jej rzecz nie mógł być brany pod uwagę przez organ - jako zdarzenie przyszłe i niepewne. Plany skarżącej co do tej działki i fakt korzystania z niej przez mieszkańców osiedla nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Statusu strony nie może zatem uzyskać podmiot (tu skarżąca), który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, nie poparty jednak żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ czynności w tej konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje wola, czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako "interes prawny".

W świetle art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostali zaliczeni aktualni i poprzedni właściciele oraz ich spadkobiercy. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą uprawnienia strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługują również użytkownikowi wieczystemu oraz na podstawie art. 138 ust. 2 cyt. ustawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2002 r. III RN 128/2002, M. Prawn. 2003/1/4, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r. OPS 6/03, ONSA 2004/1/10), określonym powyższym przepisem podmiotom posiadającym tytuł prawny do nieruchomości o charakterze prawnorzeczowym lub obligacyjnym, zarządcy nieruchomości, użytkownikowi, najemcy, dzierżawcy oraz osobie korzystającej z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia.

W sprawie jest niesporne, iż skarżąca nie legitymuje się jakimkolwiek tytułem prawno-rzeczowym lub obligacyjnym do przedmiotowej nieruchomości, objętej tą częścią postępowania zwrotowego. Wbrew stanowisku skarżącej fakt wielokrotnego i wieloletniego korzystania przez mieszkańców osiedla z działki jako przejście (skrót), z jednej drogi do drugiej, nie spowodował powstania po jej stronie interesu prawnego, zaś dotychczas istniejące dokumenty nie pozwalają na ustalenie, iż rzeczywiście przysługuje skarżącej prawo użytkowania wydzielonej działki.

Mając powyższe na uwadze to jest brak legitymacji skarżącej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu działki nr [...] - z uwagi na nie wystąpienie interesu prawnego - Sąd, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę Spółdzielni dotyczącą punktu 1 zaskarżonej decyzji, dotyczącego umorzenia postępowania odwoławczego (punkt 1 sentencji).

W skardze Spółdzielnia zaznaczyła, iż zaskarża decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2015r. w całości.

Sąd zaznacza, że uzasadnienie skargi w zasadzie dotyczy jedynie błędnego, zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcia organu w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 3 kpa i naruszenia art. 28 kpa oraz przepisów art. 7 i 77 kpa. Brak uzasadnienia w skardze zarzutów co do pozostałej części zaskarżonej decyzji.

Skarżąca w skardze podnosi, iż ma interes prawny i jest stroną postępowania, powołując się na posiadanie - jako użytkownik wieczysty działek położonych w pobliżu zwracanej działki i uczestniczenie w całym postępowaniu zwrotowym z wniosku J. i K. P. i następnie następców prawnych zmarłego J. P. i K. P.. Jest to prawda, ale obecna decyzja dotyczy tylko części tego postępowania - wydzielonej działki nr [...], do której skarżąca nie ma tytułu prawnego, czego zresztą nie kwestionowała (ujawniając jedynie zamiar ustanowienia użytkowania wieczystego na tej działce).

Zgodnie z art. 127 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, natomiast w myśl art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Skoro, zdaniem Sądu, skarżąca Spółdzielnia nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi z uwagi na to iż nie jest stroną postępowania zwrotowego - jej skarga co do pozostałej części zaskarżonej decyzji (poza punktem 1) jako wniesiona przez osobę nieuprawnioną - jest niedopuszczalna.

Z tego względu skargę w pozostałym zakresie należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 punkt 6 ppsa (punkt 2 sentencji).