Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 956/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. - w związku ze zgłoszeniem w dniu [...] podejrzenia u H.K. choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej - wszczął postępowanie administracyjne ww. sprawie.

W toku prowadzonego postępowania H.K. została zbadana w kierunku choroby zawodowej w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która w dniu [...] wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych wskazując, że w wyniku przeprowadzonego badania nie stwierdzono odchyleń od norm, a zdiagnozowane uczulenie na powszechnie występujący alergen środowiska domowego - roztocza kurzu domowego - nie może być kwalifikowane jako uczulenie zawodowe.

W związku z odwołaniem H.K. od orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I instancji, Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia podano, że zgodnie z dokumentacją przesłaną przez WOMP w K., H.K. pracowała w okresie [...] kolejno na stanowiskach: [...] w [...]. Miejscem wykonywania pracy były pomieszczenia biurowe oraz magazyny z dokumentacją archiwalną. Podczas pracy wykonywanej w magazynach archiwum była narażona na powszechnie występujące czynniki alergizujące (roztocze kurzu, powszechnie występujące pleśnie). Według wywiadu objawy pod postacią wodnistego kataru, kichania połączonego z łzawieniem i zaczerwienieniem spojówek występują od [...]. Po kilku latach okresowo występowało również uczucie ciężaru w klatce piersiowej i suchy kaszel. Pacjentka reagowała dusznością w kontakcie z zimnym wilgotnym powietrzem oraz intensywnymi zapachami. Od [...] była leczona z powodu alergicznego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej w Poradni Alergologicznej. Również podczas hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. u badanej stwierdzono obecność nadreaktywności oskrzeli, która występuje w przebiegu astmy oskrzelowej. Potwierdzono także uczulenie pacjentki na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego (roztocze kurzu domowego, pospolicie występujące pleśnie), które nie mogą być kwalifikowane jako uczulenia zawodowe. Jak podano w orzeczeniu całokształt obserwacji klinicznej upoważnia do rozpoznania atopowej astmy oskrzelowej oraz atopowego alergicznego nieżytu nosa.

W piśmie z dnia [...] stanowiącym odpowiedź na wniosek organu, ww. jednostka orzecznicza potwierdziła, że podczas hospitalizacji u H.K. rozpoznano uczulenie na dwa gatunki pleśni, których ekspozycja jest powszechna

i dotyczy niemal całej populacji. Dlatego nie mogły zostać uznane za alergen specyficzny dla środowiska pracy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. na podstawie zebranego materiału dowodowego, tj. orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, wydał w dniu [...] decyzję [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H.K. - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

Strona od powyższej decyzji wniosła odwołanie wskazując, że alergia i astma są wynikiem jej pracy w archiwum, gdzie miała stały kontakt z bardzo starą dokumentacją. Praca odbywała się w magazynach (bunkrach) zawilgoconych

z zapleśniałymi i zagrzybionymi ścianami z odpadającym tynkiem, w których brak było odpowiedniej wentylacji i oświetlenia oraz wydobywały się wyziewy i zapachy piwniczne. Podczas pracy z dokumentami narażona była na kontakt z kurzem i pylącym wyziewem pożółkłego papieru z teczek aktowych, a środki ochrony indywidualnej, tj. rękawiczki, maseczki, fartuchy ochronne pracodawca wprowadził dopiero w 2000 r. Ponadto strona nie zgodziła się z uzasadnieniem orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i wyjaśnieniami wskazującymi na pozazawodową etiologię choroby. Podniosła, że zatrudniając się w [...] była zdrowa i nigdy wcześniej nie miała żadnych objawów alergii, które to pojawiły się dopiero w późniejszym okresie jej pracy. Wskazała, że w jej przypadku występowały alergeny zawodowe w stopniu nasilonym, które to spowodowały astmę oskrzelową.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S.

w toku prowadzonego postępowania zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz do Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Medycyny Pracy z prośbą o zajęcie stanowiska wobec zarzutów stawianych odwołaniem.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. w piśmie z dnia

[...]wyjaśnił, że opisane przez H.K. w odwołaniu warunki pracy w "magazynach - schronach" nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji będącej w posiadaniu jednostki orzeczniczej.

Z kolei Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie dnia [...] oświadczył, że analiza odwołania nie dostarczyła danych mogących stanowić podstawę do weryfikacji wydanego orzeczenia. Wyjaśniono, że nie każdy z alergenów, z którym pracownik ma kontakt na stanowisku pracy może być uznany za alergen zawodowy. Kwalifikacja alergenu do grupy alergenów zawodowych wynika z faktu, że rozwój uczulenia w przypadku alergii zawodowej jest uwarunkowany szczególnym dla rodzaju pracy poziomem i czasem trwania ekspozycji, a pozazawodowe uczulenia na te alergeny są wyjątkowo rzadko spotykane. Przyjmuje się, że uczulenia na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego, takie jak roztocze kurzu domowego, pyłki pospolicie występujących traw, drzew i chwastów, a także pospolicie występujące pleśnie, nie mogą być kwalifikowane jako uczulenie zawodowe. Wynika to z faktu częstego występowania uczulenia na takie alergeny w populacji generalnej, zawodowo nienarażonej. Uznanie zawodowej etiologii astmy jest możliwe pod warunkiem udowodnienia przyczynowego związku zaistnienia tej choroby z czynnikami specyficznymi dla środowiska pracy. Oznacza to, że konieczne jest przynajmniej wykazanie z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy jest swoista nadwrażliwość na alergen zakwalifikowany jako alergen zawodowy. Z tego powodu praca w niekorzystnym mikroklimacie, pomimo możliwego wpływu zaostrzającego na przebieg choroby, nie może być uznana za jej czynnik przyczynowy.

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] poinformował, iż nie jest możliwa jednoznaczna ocena, czy warunki w jakich pracowała H.K. mogły z wysokim prawdopodobieństwem wpłynąć na powstanie u niej astmy oskrzelowej. Wskazał, iż brak jest w orzeczeniach lekarskich informacji o tym, czy postępowanie orzecznicze obejmowało wszystkie czynniki o działaniu alergizującym, na które może być narażony pracownik archiwum.

Celem ustosunkowania się do powyższej kwestii Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. ponownie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o udzielenie stosownych wyjaśnień.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia [...] wskazał,

iż podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nadto poinformował, że podczas hospitalizacji H.K. uzyskano wyniki dodatnie dla alergenów roztoczy ([...]) oraz grzybów pleśniowych ([...]). Wymienione wyżej alergeny roztoczy i grzybów pleśniowych z rodzaju [...]nie są uznanymi alergenami zawodowymi, natomiast [...] jest pleśnią rozwijającą się głównie na winogronach w związku z czym stwierdzono brak związku zawodowego. Natomiast kurz występujący w miejscu pracy zawierający roztocza i grzyby pleśniowe istotnie mógł pogarszać przebieg astmy oskrzelowej u pacjentki, natomiast astma zaostrzająca się w miejscu pracy nie jest tożsama z astmą zawodową. Stwierdzone uczulenie na roztocza kurzu domowego i powszechnie występujące grzyby pleśnie z rodzaju [...] należy zatem traktować jako przyczynę astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa u badanej.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uzupełniającego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przytoczeniu treści

art. 2351 Kodeksu pracy wyjaśnił, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W niniejszym sprawie wprawdzie rozpoznane u strony schorzenie wymienione jest w wykazie chorób zawodowych, tym nie mniej brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi objawami, a narażeniem zawodowym.

Organ zaznaczył, że nie neguje twierdzenia strony, że podczas wykonywanej pracy miała kontakt z kurzem i pylącym wyziewem pożółkłego papieru z teczek aktowych, jednakże jak podała jednostka orzecznicza II stopnia, praca w niekorzystnym mikroklimacie (brak wentylacji, wyziewy, zapachy piwniczne, drażniący pył papieru), pomimo możliwego wpływu zaostrzającego na przebieg choroby, nie może być uznana za jej czynnik przyczynowy.

W rozpatrywanym przypadku Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., będące w myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych jednostkami orzeczniczymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u H.K. - astmy oskrzelowej. W świetle przyjętego przez sądy administracyjne stanowiska, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczy wiedzy specjalnej i ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Dokonując oceny wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich organ stwierdził, że w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości jednostki orzecznicze I i II stopnia wykazały brak przesłanek do przyjęcia istnienia u strony choroby zawodowej - astmy oskrzelowej ze względu na brak ścisłego związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną pracą, ponieważ nie można wykazać z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy jest swoista nadwrażliwość na alergen zakwalifikowany jako alergen zawodowy.

Dalej organ podkreślił, że wnikliwe przeanalizowanie zebranego materiału dowodowego i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie ww. choroby zawodowej w związku z odwołaniem od decyzji, przesądza o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

H.K. złożyła skargę na ww. decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

W skardze wyjaśniła, że pracując przez prawie 30 lat w archiwum zakładowym wdychała do płuc pył, kurz i różne wyziewy ze starych dokumentów i magazynów,

a przez wiele lat pracodawca nie zapewnił jej środków ochrony. Podejmując pracę przez długi czas nie miała żadnych objawów choroby, a zatem w jej ocenie, to warunki pracy spowodowały, iż zachorowała na astmę. Dlatego też nie zgadza się ze stanowiskiem Instytuty Medycyny Pracy w Ł. oraz organów orzekających w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna, gdyż akt ten odpowiada prawu.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

(Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.), zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego unormowania wynika, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek.

Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367- zwanego dalej rozporządzeniem), druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Sama okoliczność wykonywania pracy w narażeniu zawodowym, czy też zachorowania w okresie pracy, nie jest równoznaczna z powstaniem choroby zawodowej, gdyż podstawą do jej stwierdzenia jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi.

W sprawie bezsporne jest, że u skarżącej zdiagnozowano astmę oskrzelową, która wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych. Natomiast spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organy inspekcji sanitarnej uznały, że choroba ta nie pozostaje w związku z narażeniem zawodowym.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego,

a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie szczególnie wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zbadania zasadności zgłaszanych przez skarżącą zastrzeżeń.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, zaś skarżąca została poddana badaniu w jednostce orzeczniczej I i II stopnia, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł., które wydały orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych.

Dążąc do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w zakresie istnienia związku pomiędzy chorobą skarżącej a wykonywaną przez nią pracą w archiwum, organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego uzyskały dodatkowe stanowiska: Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Medycyny Pracy, Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.

Podkreślenia wymaga, że do jednostki orzeczniczej II stopnia zwracano się aż trzykrotnie o wypowiedzenie się w sprawie celem uzupełnienia argumentacji orzeczenia, ustosunkowania się do twierdzeń strony oraz Konsultanta Krajowego. Takie działanie wskazuje na szczególne zaangażowanie organów w rozpoznanie sprawy.

Według Sądu, wypowiedź Konsultanta w żaden sposób nie podważyła orzeczeń wydanych przez uprawnionych lekarzy, zaś dodatkowe wyjaśnienia biegłych z diagnozujących skarżącą uprawnionych jednostek orzeczniczych usunęły wszelkie wątpliwości w sprawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Słusznie zatem organy uznały wnioski wypływające z orzeczeń WOMP w K. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. za podstawę swoich ustaleń faktycznych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter wiążącej opinii biegłego. Organ wydając decyzję nie jest uprawiony do kontroli merytorycznej takiego orzeczenia lekarskiego, ani nie ma prawa do samodzielnego czy wbrew opinii odmiennego rozpoznania schorzenia, gdyż nie dysponuje specjalistyczną wiedzą medyczną. Związanie opinią wynika również z tego, że w świetle przepisów prawa orzeczenie lekarskie w istocie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (tzn. jest prawidłowo uzasadnione: logiczne, spójne i rzeczowe) i zostało wydane przez właściwych orzeczników. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy zasadnie uznały, iż postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wykazało, że nie ma przesłanek do przyjęcia istnienia u skarżącej choroby zawodowej: astmy oskrzelowej, skoro nie można stwierdzić z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy była nadwrażliwość na alergen zakwalifikowany jako alergen zawodowy.

Niewątpliwie orzeczenia jednostek, które skarżącą badały, są stanowcze

w swych konkluzjach, a dodatkowe wyjaśnienia zwłaszcza Instytutu Medycyny Pracy

w Ł. zawierają w tej mierze przekonywujące uzasadnienie, że przyczyną choroby skarżącej było uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego i komunalnego (roztocza, grzyby pleśniowe), które nie mogą być kwalifikowane jako uczulenia zawodowe. Przy czym ww. jednostka orzecznicza dokonała analizy warunków pracy skarżącej, czynników narażenia zawodowego, w kontekście przeprowadzonej diagnostyki lekarskiej jak i ustosunkowała się do argumentów strony oraz wątpliwości zgłaszanych przez organy, wyjaśniając rzetelnie i wszechstronnie powody zajętego stanowiska.

Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie strona nie przedłożyła żadnego przeciwdowodu, a w skardze nie podniosła takich argumentów, które nie byłyby przedmiotem analizy w toku postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji kwestionowanie przez skarżącą prawidłowości orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek nie może prowadzić do uwzględnienia skargi, podobnie jaki nieznajdujące oparcia w stosownych dowodach, przekonanie skarżącej o wywołaniu choroby przez czynniki zawodowe.

Reasumując, skoro wydane w sprawie opinie orzeczników oraz dodatkowe ich wyjaśnienia w sposób jednoznaczny wykluczyły związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zdiagnozowanym u skarżącej schorzeniem a wykonywaną pracą, to organy inspekcji sanitarnej, nie dysponując odmiennym dowodem, nie miały podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.