Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 447/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 2, art. 122, art. 124, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 1 i 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant Referent stażysta Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. i 2013 r. oraz podatku od towarów i usług za III i IV kw. 2013 r. oraz I i II kw. 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] , z dnia [...] ., [...] [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej] na rzecz skarżącego kwotę [..] ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

B. B. wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2014 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z prośbą o rozłożenie na raty "na poziomie [...] zł miesięcznie", zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 i 2013 r. oraz w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. oraz I i II kwartał 2014 r.

W argumentacji wniosku podatnik wskazał, że w dniu [...] czerwca 2014 r. uległ bardzo poważnemu wypadkowi samochodowemu, którego konsekwencją było długotrwałe leczenie szpitalne. W związku z tym zdarzeniem znacząco obniżyły się jego dochody. Wnioskodawca oświadczył, że okres rehabilitacji i powrót do całkowitej sprawności zajmie mu jeszcze około roku czasu. Działalność jego firmy wymaga osobistej aktywności i mobilności, a to obecnie jest niemożliwe. Wobec powyższego wniósł o rozłożenie zaległości podatkowych na raty w realnej wysokości [...] zł do czasu powrotu do zdrowia oraz podjęcia w miarę normalnej działalności zawodowej. Zapewnił, że będzie współpracował z organem w celu jak najszybszej spłaty zaległości. Do wniosku załączył kserokopie kart informacyjnych z pobytów w szpitalach w okresach: od [...] czerwca do 18 lipca 2014 r., od 23 do dnia 25 lipca 2014 r., od 25 do 30 lipca 2014 r. oraz od 20 do 22 sierpnia 2014 r.

W oświadczeniu o stanie majątkowym do wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych z dnia 5 września 2014 r. podatnik podał, że od dnia [...] stycznia 2003 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie doradztwa gospodarczego i szkolenia. Z tego tytułu zadeklarował dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. Podatnik (lat [...]) zamieszkuje wraz z niepracującą żoną C. C. (lat [...]) w domu jednorodzinnym o pow. [...] m2. Dom jest własnością żony. Zobowiązany ponosi następujące koszty: podatek od nieruchomości – [..] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, woda – [...] zł, opłata za telefon – [...] zł, rtv – [...] zł. Dodatkowo wydatkuje miesięcznie: na lekarstwa – [...] zł, na ubezpieczenie – [...] zł, na eksploatację samochodu [...] zł, na wyżywienie oraz środki czystości [...] zł. Podatnik oświadczył także, że miesięcznie spłaca zobowiązania kredytowe w kwocie [...] zł oraz zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należne za okres od maja 2013 r. do czerwca 2014 r. w kwocie [...] zł, które spłaca w wysokości [...] zł miesięcznie. Łącznie zadeklarował wydatki miesięczne w kwocie ok. [...] zł. Ponadto wykazał, że na rachunku bankowym zgromadził środki pieniężne w kwocie [...] zł, a także, że posiada udziały w X. Sp. z o.o., o łącznej wartości [...] zł, samochód [...] (zakupiony w leasingu) wykorzystywany jako środek transportu oraz laptop marki [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...], nr [...], [...], odmówił B. B. rozłożenia na raty zaległości:

- w podatku dochodowym od osób fizycznych:

1) za 2012 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł

2) za 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł,

- w podatku od towarów i usług za:

1) III kwartał 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł,

2) IV kwartał 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł,

3) I kwartał 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł,

4) II kwartał 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie ziściły się przesłanki z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - w skrócie: "O.p."), uzasadniające zastosowanie względem podatnika ulgi w spłacie zobowiązań w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Zdaniem organu wnioskodawca nie udokumentował osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków oraz obciążeń kredytowych. W szczególności podniesiono, że nie wskazał we wniosku, aby nieuregulowanie należnego podatku w ustawowym terminie było wynikiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Za niezasadny uznano argument, że wypadek samochodowy miał jakikolwiek wpływ na powstanie tak znacznych zaległości już w 2013 r. W ocenie organu, nieuregulowanie zobowiązań podatkowych i składek ZUS świadczy o braku dyscypliny płatniczej podatnika i podważa wiarygodność systematycznego wywiązywania się z ewentualnego układu ratalnego. Stwierdzono, że wysokość osiągniętych przez podatnika dochodów w 2012 i 2013 r. pozwalała mu na uregulowanie ciążących na nim zobowiązań podatkowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem podatnik złożył odwołanie, w którym wystąpił do organu II instancji o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. W uzasadnieniu odwołujący ponownie powołał się na wypadek samochodowy z dnia [...] czerwca 2014 r., który stanął mu na przeszkodzie w spłacie przedmiotowych zaległości i odzyskaniu płynności finansowej prowadzonej przez niego firmy. Podatnik borykał się również z terminową spłatą rat zaciągniętych kredytów obrotowych w bankach [...] i [...]. Przyczynami spadku osiąganych przez niego w 2013 r. przychodów było wyczerpanie się środków finansowych pozyskiwanych z UE w ramach budżetu na lata 2007-2013, co bezpośrednio przełożyło się na funkcjonowanie jego firmy, która zajmuje się głównie obsługą klientów w zakresie pozyskiwania funduszy unijnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia [...], nr [...], [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przez "ważny interes podatnika", o którym mowa w art. 67 § 1 pkt 2 O.p., należy rozumieć zdarzenia i okoliczności szczególne, osłabiające zdolności płatnicze podatnika takie jak, poniesione szkody lub utrata majątku z przyczyn niezawinionych, np. nadzwyczajne zdarzenia i szczególne okoliczności osłabiające zdolności płatnicze podatnika, jak długotrwała choroba podatnika lub członka rodziny, kradzież bądź utrata majątku. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, zasady etyki, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, poszanowanie obowiązujących przepisów prawa. Zaznaczono, że ulgi w spłacie winny być udzielane w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

W ocenie organu II instancji okoliczności sprawy nie wyczerpują znamion "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" i nie stanowią przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi. W tym kontekście uznano, że wypadek samochodowy podatnika nie przyczynił się do powstania zaległości podatkowych, bo te zostały wygenerowane, w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych już w 2012 r. oraz w 2013 r. i to pomimo uzyskiwanych przez podatnika w tych latach dochodów (odpowiednio w kwocie [...] zł i [...] zł), których wysokość pozwalała na uregulowanie należnych podatków. Podatnik nie uiścił na poczet zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jakiejkolwiek wpłaty tytułem należnych zaliczek i dopiero w zeznaniu rocznym za dany rok, wykazał do zapłaty całość należnego podatku. Na podstawie deklaracji VAT-7K stwierdzono, że podatnik w 2013 r. oraz w I i II kwartale 2014 r. osiągnął obroty w wysokościach [...] zł i [...] zł. Podkreślono, że podatek od towarów i usług jest podatkiem pośrednim, wkalkulowanym w cenę towarów i usług, co oznacza, że jest on faktycznie płacony przez nabywców w momencie sprzedaży towarów lub usług, zaś podmiot gospodarczy zobowiązany jest jedynie do jego odprowadzenia na konto właściwego urzędu skarbowego.

Organ odwoławczy nie dał wiary zapewnieniom podatnika, że jest w stanie terminowo wywiązywać się ze spłaty zadłużenia w formie proponowanych rat, w wysokości [...] zł miesięcznie, wskazując na inne kwoty należności do spłaty oraz stałe wydatki, które podatnik jest zobowiązany ponosić w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Stwierdzono także, że ewentualny układ ratalny w proponowanych przez stronę wysokościach rat byłby wieloletni, a przy dodatkowym naliczeniu opłaty prolongacyjnej w wysokości połowy odsetek za zwłokę, nie dawałby gwarancji na szybką realizację spłaty zadłużenia. Zwrócono przy tym uwagę, że zobowiązany dysponuje na koncie środkami finansowymi w wysokości [...] zł oraz posiada udziały w X. Sp. z o.o. o łącznej wartości [...] zł, które mogą przyczynić się, do częściowej spłaty zadłużenia. W toku prowadzonego względem podatnika postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oraz 2013 r. i podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 oraz za I i II kwartał 2014 uzyskano łącznie kwotę [...] zł, w tym na należność główną zaliczono kwotę [...] zł oraz na odsetki za zwłokę [...] zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. B. zaskarżył powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca w znacznej części powieliła argumentację uprzednio podniesioną we wniosku o przyznanie ulgi i w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący zaakcentował, że przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć zdarzenia i okoliczności szczególne, osłabiające zdolności płatnicze podatnika takie jak m.in. długotrwała choroba, a dokładnie taka sytuacja wystąpiła w jego przypadku. Podniósł także, że dodatkowym czynnikiem pogarszającym jego sytuację finansową w 2013 r. był gwałtowny wzrost kursu franka szwajcarskiego, w którym zaciągnął kredyty. W wyniku utraty płynności finansowej przestał regulować raty pozostałych kredytów, co spowodowało również ich wypowiedzenie i konieczność wpłat dużych kwot uwiarygadniających. W 2014 r. jego przychody uległy poprawie i zaczął spłacać zaległe należności podatkowe. W pierwszym półroczu 2014 r. dokonał kilku wpłat gotówkowych zaległości komornikowi skarbowemu. Dodatkowo urząd skarbowy ściągnął już z jego konta ok. [...] zł na poczet tych zaległości. Podkreślił, że wypadek samochodowy, który miał miejsce [...] czerwca 2014 r., pokrzyżował wiele jego planów zawodowych i ograniczył możliwości płatnicze. Obecnie ciągle przechodzi proces kosztownej i długotrwałej rehabilitacji i dopiero zaczyna chodzić. W konkluzji stwierdził, że rozłożenie na raty jego zaległości podatkowych leży również w interesie publicznym, bowiem w efekcie decyzji rozkładającej na raty zaległości zostaną spłacone, a jego firma będzie miała szansę na podjęcie działalności i płacenie regularnie podatków przez kolejne lata.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Badając zaskarżone decyzje według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo, a ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym uchybiono regułom prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe dokonały prawidłowych ustaleń i oceny stanu faktycznego w kontekście wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p., warunkujących zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.

Na wstępie niniejszych rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b, w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. Decyzja wydana w tym trybie oparta jest na tzw. "uznaniu administracyjnym", co jednak nie oznacza, że ustawodawca pozostawił organom zupełną swobodę w jego stosowaniu, a zakres uznania administracyjnego nie jest uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Z całą mocą podkreślić należy, że nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. Przepis ten upoważnia natomiast organy podatkowe do podjęcia działań, na wniosek podatnika, mających na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie istnieją lub nie istnieją szczególne okoliczności, które uzasadniałyby odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Decyzja w przedmiocie ulgi musi zawierać uzasadnienie stanowiska organu. Stanowisko to musi zaś być oparte na zebranym i należycie ocenionym materiale dowodowym. Rola Sądu sprowadza się natomiast do badania prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wysnutych wniosków. W przypadku, gdy przedstawione powyżej działania organów są właściwe i odpowiadają prawu to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie zapadające na ich podstawie w ramach owego uznania administracyjnego jest korzystne dla strony czy nie, Sąd nie jest uprawniony do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Sąd bada bowiem wyłącznie zgodność z prawem decyzji organów administracyjnych, w tym także decyzji uznaniowych. Skoro zaś istotą owego uznania jest uprawnienie do rozstrzygania spraw także na niekorzyść podatnika, nawet w przypadku zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi podatkowej, to Sąd w ramach przyznanych mu uprawnień bada jedynie zgodność z prawem przeprowadzonego postępowania podatkowego, ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe oraz rozważań dotyczących odmowy zastosowania ulgi. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści.

Użyte w przepisie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" jako przesłanki zastosowania ulgi w postaci odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, nie zostały doprecyzowane przez ustawodawcę. W judykaturze ugruntował się pogląd, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to np. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to z kolei sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Przesłanki te (a więc ważny interes podatnika i interes publiczny) należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Istotne też jest, że "ważnego interesu podatnika" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że odroczenie lub rozłożenie na raty, czy nawet umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia) (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2013 r., o sygn. akt I SA/Lu 612/12 i powołane tam orzecznictwo, LEX nr 1302814). Przez "interes publiczny" należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych (na takie rozumienie tego pojęcia wskazywały także organy podatkowe I i II instancji orzekające w niniejszej sprawie). Przesłankę "interesu publicznego" należy również utożsamiać z sytuacją, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych.

Podkreślenia wymaga, że ocena, czy przesłanki udzielenia ulgi podatkowej istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana wyłącznie po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.). Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 1 i § 4 O.p. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, zwłaszcza zaś decyzji negatywnych dla podatnika. Powinno ono szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ odmówił przyznania wnioskowanej ulgi, nawet pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Orzeczenie wydane w ramach uznania administracyjnego powinno być uzasadnione w taki sposób, aby możliwa była kontrola przesłanek stanowiących podstawę jego wydania oraz realizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 124 O.p.

W świetle poczynionych wyżej rozważań Sąd stwierdza, że organy podatkowe - poprawnie kierując się zasadą, że przyznanie preferencji wymienionych w art. 67a O.p. stanowi szczególnego rodzaju ulgę podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości opodatkowania i mającą zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły od podatnika niezależnych - błędnie uznały, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi, zwłaszcza zaś, że w sprawie nie ziściła się przesłanka ważnego interesu podatnika.

W ocenie składu orzekającego, z jednej strony organy obu instancji w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji jednoznacznie i prawidłowo wskazały, że przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć zdarzenia i okoliczności szczególne, osłabiające zdolności płatnicze podatnika tj. poniesione szkody lub utrata majątku z przyczyn niezawinionych, długotrwała choroba podatnika lub członka rodziny, kradzież (str. 5 decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P.), czy też sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych (str. 2 decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.). Z drugiej strony ze zgromadzonego w sprawie materiału (w szczególności z treści wniosku oraz z przedłożonych wraz z nim kart leczenia szpitalnego) jednoznacznie wynika, iż w sprawie zaistniało takie zdarzenie nadzwyczajne i losowe, jakim bez wątpienia jest wypadek samochodowy. Co więcej zdarzenie to całkowicie wpłynęło na osłabienie zdolności płatniczych skarżącego i w konsekwencji doprowadziło do tego, że nie był on w stanie uregulować zaległości podatkowych w dacie złożenia wniosku. Tymczasem organ bezzasadnie zajął się ocenianiem owego zdarzenia przez pryzmat przyczyn powstania zaległości podatkowych i uznał, że powyższy wypadek nie miał wpływu na powstanie przedmiotowych zaległości. Sąd zauważa, że podatnik na żadnym etapie postepowania w niniejszej sprawie nie twierdził, że zaległości powstały na skutek wypadku samochodowego, ale jednoznacznie podał, że ów wypadek uniemożliwił mu uregulowanie już istniejących zaległości. Wobec powyższego za całkowicie chybione i niezrozumiałe należy uznać twierdzenie organu, że w sprawie nie ziściła się przesłanka ważnego interesu podatnika. Co istotne, wbrew prawidłowemu wskazaniu jak należy rozumieć przesłankę ważnego interesu podatnika, organy obu instancji w ogóle pominęły wpływ wypadku samochodowego z dnia [...] czerwca 2014 r. na aktualne (czyli istniejące w dacie złożenia wniosku) możliwości zarobkowe skarżącego, a szeroko odnosiły się do okoliczności powstania zaległości podatkowych. Jak wspomniano Dyrektor izby Skarbowej w P. błędnie uznał, że podatnik wskazywał, jakoby to wypadek samochodowy przyczynił się do powstania przedmiotowych zaległości. Podatnik jednoznacznie podał, że jego wypadek samochodowy uniemożliwia mu obecnie (tj. na dzień złożenia wniosku) spłatę ciążących na nim zobowiązań podatkowych i w tej okoliczności upatruje ziszczenie się w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika, o której mowa w art. 67 § 1 pkt 2 O.p. Sąd zauważa, że organ odwoławczy abstrakcyjnie i wadliwie wywodzi, że proponowany układ ratalny byłby wieloletni, albowiem z treści wniosku jednoznacznie wynika, że skarżący wystąpił o rozłożenie zaległości na raty "do czasu powrotu do zdrowia oraz podjęcia w miarę normalnej działalności zawodowej". Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący oświadczył, że okres jego rehabilitacji i powrót do całkowitej sprawności zajmie mu jeszcze około roku czasu. Po tym okresie, jego możliwości zarobkowe powinny ulec znaczącej poprawie. Tym samym należy stwierdzić, że organ wadliwie odczytał treść wniosku i niezasadnie uznał, iż układ ratalny byłby wieloletni.

Sąd zauważa także, że organ odwoławczy, pomimo, iż skarżący wyraźnie we wniosku stwierdził, że w związku z wypadkiem samochodowym znacząco obniżyły się jego dochody, w ogóle nie zweryfikował tej informacji i nie ustalił o jaką kwotę zmniejszyły się wpływy wnioskodawcy. Oceniając sytuację skarżącego oparł się wyłącznie na materiale zgromadzonym przez organ I instancji. W ogóle nie poczynił ustaleń w zakresie kosztów jakie skarżący ponosił w związku z przechodzoną rehabilitacją. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skarżący dysponuje na koncie środkami finansowymi w kwocie [...] zł, a następnie wskazał, że w toku prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe zaległości, uzyskano łącznie kwotę [...] zł. To również świadczy o dokonaniu błędnej oceny aktualnej, a zatem istniejącej na dzień wydania decyzji, sytuacji finansowej skarżącego.

Podczas rozprawy przed WSA w Poznaniu pełnomocnik organu odwoławczego stwierdził, że uwzględniając zadeklarowane wydatki na poziomie [...] zł oraz dochody w wysokości [...] zł, skarżący nie jest w stanie regulować proponowanych rat na poziomie [...] zł. W ocenie Sądu podchodzenie do powyższej kwestii z tak aptekarską dokładnością i uwypuklanie różnicy [...] zł (między dochodami a wydatkami), jest bezpodstawne przy uwzględnieniu, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą, której specyfika wskazuje, że dochody z niej rzadko są w stałej i niezmiennej wysokości. W ocenie Sądu fakt posiadania oszczędności przez skarżącego z jednej strony w istocie może świadczyć o braku intencji spłaty zaległości, jak twierdził pełnomocnik organu, ale z drugiej strony może być źródłem finansowania proponowanych rat.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że działanie zarówno Dyrektora Izby Skarbowej w P., jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., nie zasługuje na aprobatę. Zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji w sposób niepełny zgromadziły w sprawie materiał dowodowy, a następnie dokonały jego całkowicie wadliwej oceny, poprzez nie uwzględnienie przy wydawaniu spornych rozstrzygnięć okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Tymczasem z punktu widzenia zastosowania ulgi podatkowej decydujące znaczenie ma sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy istniejąca w dacie orzekania o uldze. Stwierdzić zatem należy, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji, nie poddały szczegółowym rozważaniom przesłanki "ważnego interesu podatnika" w kontekście wypadku samochodowego jakiemu uległ skarżący.

Zdaniem Sądu organy w ogóle nie uzasadniły dlaczego, ich zdaniem, w sprawie nie miała zastosowania druga z przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p., a mianowicie "interes publiczny".

W wyniku dokonanej kontroli Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe obu instancji obowiązane będą zająć stanowisko w zakresie wystąpienia w niniejszej sprawie obu przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Powyższe winno być jednak poprzedzone gruntowną analizą indywidualnej sytuacji skarżącego, a następnie dokonaniem wszechstronnej i prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poparte wyczerpującym uzasadnieniem rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów podatkowych obu instancji, orzekając jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., jak w pkt II sentencji wyroku.