Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1815/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania jest skarga T. S. dalej: ("funkcjonariusz", "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "Komendant Główny SG", "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] marca 2020 r. Naczelnik Wydziału Zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych w [...] poinformował Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "Komendant [...]OSG", "organ I instancji"), że Prokurator Prokuratury Krajowej w [...] Wydział Zamiejscowy Departamentu ds. [...] (dalej: "Prokurator"), w ramach postępowania przygotowawczego [...] w dniu [...] marca 2020r. ogłosił ww. funkcjonariuszowi zarzut, że: w okresie od lipca 2011 r. daty dziennej nieustalonej do dnia listopada 2011 r. daty dziennej nieustalonej w [...],[...] gm. [...] i innych miejscowościach woj. [...] w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w związku z pełnioną funkcją publiczną, jako funkcjonariusz Straży Granicznej z [...] Oddziału Straży Granicznej - Placówki Straży Granicznej w [...] co najmniej dwudziestokrotnie przyjął od P. P. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie trzykrotnie po [...] zł oraz siedemnastokrotnie, po [...] zł., tj. pieniądze w łącznej kwocie [...] zł w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa polegające na ujawnieniu P. P. informacji stanowiącej tajemnicę służbową o rozmieszczeniu patroli Straży Granicznej i wskazaniu czasu i miejsca, w których możliwe będzie wykonanie przemytu z terytorium [...] wyrobów [...] bez polskich znaków skarbowych akcyzy, z uwagi na brak rozlokowania w tych miejscach patroli Straży Granicznej, którą uzyskał w związku z wykonywaniem czynności służbowych i której ujawnienie mogło narazić na szkodę prawnie chroniony interes, czyniąc sobie z popełnionego przestępstwa stałe źródło dochodu, tj. o przestępstwo z art. 228 § 3 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.

W związku z przedstawionym funkcjonariuszowi zarzutem Komendant [...]OSG decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1581), dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 4 marca 2002 r.", zawiesił [...] T. S. w czynnościach służbowych na okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] czerwca 2020 r.

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Prokurator poinformował Komendanta [...]OSG, że postępowanie przygotowawcze [...] jest w toku, a ogłoszone funkcjonariuszowi zarzuty nie uległy zmianie.

Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Komendant [...]OSG, działając na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 305 ze zm.) oraz § 1 ust. 3 w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 marca 2002 r., przedłużył zawieszenie w czynnościach służbowych ww. funkcjonariusza do czasu ukończenia postępowania karnego.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż mając na uwadze treść zarzucanego funkcjonariuszowi czynu, który jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego oraz uwzględniając fakt, że postępowanie karne wobec funkcjonariusza nadal się toczy, zachodzi przesłanka do uznania, iż w powyższej sprawie mają miejsce szczególne okoliczności w rozumieniu art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej uzasadniające przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. T. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Komendanta Głównego SG zarzucając, iż nie zawiera ona uzasadnienia faktycznego i prawnego. Nadto funkcjonariusz odniósł się do okoliczności zarzucanego mu w postępowaniu karnym czynu wskazując na braki w materiale dowodowym, zaniedbania realizacji obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, a także upatrując źródła postawionych mu zarzutów w pomówieniach świadków, wobec których prowadził czynności służbowe. Przedstawiając argumenty dotyczące ww. kwestii funkcjonariusz odwołał się do art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w myśl którego każdego uznaje się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Komendant Główny SG, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 43 ust. 1 - 3a ustawy o Straży Granicznej oraz § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 marca 2002 r. Wskazał, iż niezbędną przesłanką zastosowania art. 43 ust. 3 ww. ustawy jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prawodawca używając ww. sformułowania pozwala organowi na odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, jak i charakteru stawianych mu zarzutów, by w konsekwencji móc zdecydować o celowości dalszego trwania zawieszenia w czynnościach służbowych.

Dalej organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie w dniu [...] marca 2020r. T. S. został postawiony zarzut popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Czyn ten pozostaje w bezpośrednim związku ze służbą i związany jest z naruszeniem obowiązków służbowych funkcjonariusza. Jego charakter obejmujący między innymi działanie na szkodę interesu publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wpływa negatywnie na dobre imię formacji, a jego popełnienie należy uznać za całkowite sprzeniewierzenie się rocie złożonego ślubowania i zasadom etyki zawodowej funkcjonariusza SG. Powyższe uniemożliwia zatem wykonywanie przez wyżej wymienionego obowiązków służbowych. Dopuszczenie funkcjonariusza do wykonywania obowiązków służbowych w sytuacji, gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o czyn związany ze służbą, naruszałoby wizerunek Straży Granicznej jako formacji stojącej na straży praworządności i porządku publicznego, a nadto miałoby demoralizujący wpływ na współpracowników.

Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej służbę w tej formacji może pełnić osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, niekarana, korzystająca z pełni praw publicznych, posiadająca co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotowa jest się podporządkować, a także dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

Zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do nieposzlakowanej opinii funkcjonariusza w związku z podejrzeniem popełnienia zarzucanego mu czynu, co jednoznacznie przekłada się na postrzeganie całej formacji. Wśród służb mundurowych Straż Graniczna wyróżnia się zakresem przydzielonych jej zadań, do których należy między innymi ściganie przestępstw i wykroczeń pozostających w związku z przemieszczaniem przez granicę towarów i wyrobów akcyzowych. Postawienie funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia przestępstwa, którego ściganie należy do głównych zadań formacji stanowi, zdaniem organu II instancji, wystarczającą przesłankę do odsunięcia go od realizacji obowiązków służbowych do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez niezwisły sąd.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących toczącego się postępowania karnego, zgromadzonego w nim materiału dowodowego oraz oceny winy funkcjonariusza w postępowaniu karnym organ II instancji stwierdził, że rolą Straży Granicznej nie jest ocena i badanie prawidłowości wszczęcia postępowania karnego na gruncie Kodeksu postępowania karnego. Organ nie dysponuje w tym zakresie kompetencją umożliwiającą podważanie wiarygodności podjętych przez organy ścigania czynności. Celem zastosowania art. 43 ustawy o Straży Granicznej jest bowiem odsunięcie funkcjonariusza od bieżącego wypełniania zadań służbowych w sytuacji, gdy istnieją konkretne podstawy do przyjęcia, że przestał on spełniać wymogi stawiane funkcjonariuszowi Straży Granicznej i naruszył przepisy prawa karnego. Przy czym zawieszenie w czynnościach służbowych nie koliduje w jakimkolwiek stopniu z obowiązującą w postępowaniu karnym zasadą domniemania niewinności.

Zdaniem organu II instancji nie ulega wątpliwości, że przedłużenie zawieszenia T. S. w czynnościach służbowych nie leży w jego interesie. Jednakże w rozpatrywanej sprawie interes służby, który w tym przypadku należy utożsamiać z interesem społecznym, góruje nad interesem funkcjonariusza (art. 7 k.p.a.), co uzasadnia podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Organ II instancji powołał się w tym zakresie na pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2010 r. (sygn. akt I OSK 964/09), w którym wskazano, iż przedłużenie zawieszenia wykonywania obowiązków służbowych ma charakter fakultatywny, a jego zastosowanie jest możliwe jedynie w razie wykazania zaistnienia szczególnego przypadku przemawiającego za koniecznością utrzymywania zawieszenia policjanta w wykonywaniu czynności służbowych. Szczególność takiego przypadku należy jednak odnosić do każdego etapu toczącego się postępowania karnego, a więc od chwili jego wszczęcia aż do zakończenia prawomocnym wyrokiem sądu, ponieważ z powołanego art. 39 ust. 3 ustawy o Policji nie wynika, aby miało być to związane z którymkolwiek etapem tego postępowania. O ile zaś z chwilą wszczęcia takiego postępowania właściwy organ Policji zobowiązany jest obligatoryjnie zawiesić policjanta w wykonywaniu przez niego czynności służbowych na okres trzech miesięcy, o tyle przedłużenie tego zawieszenia dotyczy okresu następującego bezpośrednio po upływie wspomnianych trzech miesięcy, i dlatego ocena zaistnienia szczególnego przypadku przemawiającego za takim przedłużeniem musi odnosić się do tych okoliczności sprawy, które istnieją do chwili upływu trzech miesięcy od wszczęcia postępowania karnego.

Organ II instancji zaznaczył przy tym, że ww. wyrok został wydany na gruncie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.), jednakże regulacja art. 39 ust. 3 ww. ustawy dotycząca przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych policjanta jest tożsama z treścią art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2020 r. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego SG z dnia [...] lipca 2020 r. zarzucając naruszenie:

- art. 11 związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym w szczególności ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie szczegółowego uzewnętrznienia w uzasadnieniu wydanej decyzji wyników poczynionych ustaleń,

- art. 11 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. niewłaściwe uznanie, że interes służby, góruje nad interesem funkcjonariusza, a w konsekwencji uznanie, że zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego jest uzasadnione,

- art. 7 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia okoliczności zawartych w treści zaskarżonej decyzji,

- art. 77 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej poprzez wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób niezupełny,

- art. 139 w związku z art. 6 - 9 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez rozpatrzenie odwołania na niekorzyść skarżącego, jak również zaniechanie przytoczenia konkretnych przepisów prawa materialnego, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, a w konsekwencji wydanie orzeczenia, z którego treści nie sposób wywieść dlaczego organ zajął dane stanowisko w sprawie,

- art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

- art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wszczęcie postępowania karnego wobec funkcjonariusza uzasadnia przedłużenie zawieszenia w czynnościach do czasu ukończenia postępowania karnego, a w konsekwencji pominięcie dokonanego przez ustawodawcę rozróżnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie w czynnościach służbowych na podstawie art. 43 ust. 1 oraz na podstawie art. 43 ust. 3 ww. ustawy.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący zarzucił, iż wydane w sprawie decyzje mają charakter dowolny. Wskazał, iż organy zaniechały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia indywidualnymi przesłankami.

Ponadto, podobnie jak w treści odwołania, skarżący odniósł się do okoliczności zarzucanego mu w postępowaniu karnym czynu wskazując na braki w materiale dowodowym, zaniedbania realizacji obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Biura Spraw Wewnętrznych SG, a także upatrując źródła postawionych mu zarzutów w pomówieniach świadków, wobec których prowadził czynności służbowe. Wskazał, że okoliczność, iż zarówno w dacie zarzucanego mu czynu, jak i w dacie wniesienia skargi nie posiada dostępu do informacji odnośnie planowania służb granicznych, stanowi racjonalne uzasadnienie dla przywrócenia go do służby. Podkreślił, iż mając na względzie materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym, w tym jego wyjaśnienia, zastosowanie szczególnej procedury przewidzianej w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej było nieuzasadnione.

Skarżący zaznaczył również, że posiada 16 lat nienagannej służby, w ramach której został odznaczony odznaką Straży Granicznej, kilkakrotnie otrzymał nagrodę Komendanta [...]OSG oraz kilkakrotnie kierowano wniosek o przyznanie mu nagrody Ministra SWiA. Na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej został mianowany na stopień [...] przez upływem okresu wskazanego w art. 56 ww. ustawy.

W piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała dotychczasowe stanowisko skarżącego a ponadto zarzuciła naruszenie:

1) art. 61 § 4 w związku z art. 10 § 1 w związku z art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie w sprawie fundamentalnej zasady oficjalności w zakresie wszczęcia postepowania administracyjnego przejawiającej się w tym, że w sprawie w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w trakcie którego przeprowadzone zostałoby postępowanie dowodowe, w trakcie którego skarżący miałby możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, wypowiedzenia się oraz zajęcia stanowiska, a jedyną czynnością, jaka została przez organy obu instancji przeprowadzona było wydanie względem skarżącego niekorzystnych decyzji, co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

2) naruszenie art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP poprzez:

a) naruszenie fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej na tym, że w sprawie organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, a jedyną czynnością było wydanie niekorzystnej decyzji, co kolejno usankcjonowane zostało przez organ II instancji, który ograniczył się do prowizorycznego rozpoznania jedynie odwołania wniesionego przez skarżącego,

b) nierozpoznanie przez organ II instancji sprawy raz jeszcze, nieustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji twierdzeń i ograniczenie się przez organ II instancji do powielenia w całości uchybień poczynionych przez organ I instancji przy jednoczesnym zaniechaniu ponownego rozpoznania sprawy,

co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

3) art. 10 § 1 w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu przez organy obu instancji przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów, jak też uniemożliwienie skarżącemu zgłoszenie żądań i wniosków dowodowych we właściwym czasie, czego nie niweluje możliwość zgłaszania wniosków dowodowych we wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji i stanowi ewidentny przejaw przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem fundamentalnej zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej,

4) art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej poprzez nieprzeprowadzenie w niniejszej sprawie żadnego postępowania dowodowego, braku dokonania przez organ oceny okoliczności faktycznych na podstawie całokształtu materiału dowodowego, i w rzeczywistości nieprzeprowadzenie w sprawie żadnego postępowania wyjaśniającego ani przez organ I instancji, ani przez organ II instancji.

Mając powyższe na względzie pełnomocnik wniosła o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji ze względu na rażące naruszenie prawa procesowego poprzez brak odpowiedniego wszczęcia postępowania administracyjnego, zaniechania zawiadomienia o tym fakcie skarżącego i tym samym uniemożliwienie mu podejmowania czynności egzekwowania praw strony, a także z racji nieprzeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego i pominięcia stadium postępowania wstępnego i wyjaśniającego w sprawie,

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto pełnomocnik skarżącego podtrzymała wniosek skarżącego dnia 19 lutego 2021 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta Głównego SG z dnia [...] lipca 2020 r. oraz decyzji Komendanta [...]OSG z dnia [...] czerwca 2020 r., a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 września 2021 r. oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego.

Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Wprawdzie akt o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

Niezbędną przesłanką zastosowania art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W judykaturze prezentowany jest pogląd, że chociaż prawodawca nie stworzył definicji ustawowej ww. pojęcia, to wskazał pośrednio na przesłankę dalszego trwania zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, określając iż okres ten może zostać przedłużony do czasu zakończenia postępowania karnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. o sygn. akt II SA/Wa 1318/16; publ. CBOSA). Ustawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala organowi na odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, jak i charakteru stawianych mu zarzutów, aby w konsekwencji mógł on zdecydować o celowości dalszego trwania zawieszenia w czynnościach służbowych.

Warto również odwołać się do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 626/13 (publ. CBOSA), zgodnie z którym "(...) zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych pełni rolę podobną do roli środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym. Możliwość przedłużenia okresu zawieszenia, realizowanego w trybie administracyjnym, ma przede wszystkim służyć dobru służby w kontekście zarzucanego funkcjonariuszowi czynu. Podobieństwo instytucji zawieszenia w czynnościach służbowych do środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym wskazuje, że specyfika tego rodzaju spraw ogranicza zakres postępowania administracyjnego, regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem sam fakt toczącego się postępowania karnego z zarzutem popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa, bez względu na jego wynik, może determinować rozstrzygnięcie organu Straży Granicznej o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych (...)".

Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ był uprawniony do tego, aby uznać, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2020 r. skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia czynu z art. 228 § 3 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. stanowiącego przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Prokurator poinformował organ I instancji, że postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko skarżącemu jest w toku, a ogłoszone zarzuty nie uległy zmianie. Zarzucany skarżącemu czyn pozostaje w bezpośrednim związku ze służbą i związany jest z naruszeniem obowiązków służbowych funkcjonariusza, zaś jego charakter obejmuje między innymi działanie na szkodę interesu publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Organ miał więc podstawy aby stwierdzić, że podejrzenie skarżącego o popełnienie ww. czynu wpływa negatywnie na dobre imię formacji i stanowi sprzeniewierzenie się rocie złożonego ślubowania oraz zasadom etyki zawodowej funkcjonariusza Straży Granicznej.

Podkreślić należy, iż wśród służb mundurowych Straż Graniczna wyróżnia się zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Tworzy ona formację uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji. W pierwszych słowach roty ślubowania funkcjonariusze Straży Granicznej zobowiązują się m.in. do dochowania tajemnic związanych ze służbą oraz strzeżenia dobrego imienia służby, honoru i godności, a także przestrzegania zasad etyki funkcjonariusza Straży Granicznej. Dlatego też postawienie funkcjonariusza Straży Granicznej pod zarzutem popełnienia przestępstwa, którego ściganie należy do głównych zadań formacji, może stanowić przesłankę do przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd karny.

W przedmiotowej sprawie, uwzględniając charakter i wagę zarzucanego skarżącemu czynu uznać należy, że zastosowanie szczególnej procedury przewidzianej w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej było uzasadnione. Przedstawienie skarżącemu przez Prokuratora zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, spowodowało utratę nieposzlakowanej opinii niezbędnej do dalszego pełnienia służby. Dalsze pełnienie przez skarżącego służby niewątpliwie godziłoby w jej dobre imię oraz wpływałoby negatywnie na ocenę tej formacji w środowisku społecznym.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni art. 43 ust. 3 ww. ustawy, a w konsekwencji pominięcia przez organ dokonanego przez ustawodawcę rozróżnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 43 ust. 3 tej ustawy. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. w sposób dostateczny wyjaśnił przesłanki zastosowania przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych ze względu "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazując na charakter zarzucanego skarżącemu czynu oraz dalsze trwanie postępowania karnego. Stanowisko to prawidłowo zaakceptował organ II instancji przedstawiając w zaskarżonej decyzji dodatkową argumentację na jego poparcie.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie okoliczności zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Formułując powyższy zarzut, podtrzymany następnie w piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2021 r., skarżący odwołał się do postępowania karnego zarzucając wadliwość czynności podjętych w tym postępowaniu. Tymczasem zadaniem organu Straży Granicznej, stosującego art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, nie jest ocena prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego na gruncie Kodeksu postępowania karnego. Organ nie ma bowiem żadnych kompetencji do oceny czynności podejmowanych przez organy ścigania w postępowaniu karnym. Organ nie bada również kwestii winy czy niewinności funkcjonariusza w postępowaniu karnym, lecz bierze pod uwagę skutki jakie dla Straży Granicznej powoduje postawienie funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia przestępstwa. Oznacza to, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje prawnokarna zasada domniemania niewinności. Wprawdzie zawieszenie oraz przedłużenie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych wiąże się z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym i faktycznie jest jego konsekwencją, tym niemniej toczy się według innych podstaw prawnych i ma charakter niezależny od postępowania karnego. Celem zastosowania art. 43 ustawy o Straży Granicznej jest odsunięcie funkcjonariusza od bieżącego wykonywania czynności służbowych w sytuacji, gdy istnieją przesłanki do przyjęcia, że przestał on spełniać wymogi stawiane funkcjonariuszom SG w związku z podejrzeniem popełnienia czynu zabronionego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarzut zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego jest nieuzasadniony. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący ustaliły i oceniły wszystkie okoliczności istotne dla wydania rozstrzygnięcia. Co istotne, kluczowe w sprawie okoliczności faktyczne w postaci przedstawienia skarżącemu przez Prokuratora zarzutu popełnienia ww. przestępstwa i toczącego się nadal postępowania karnego nie były między stronami sporne.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 11 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie interes służby góruje nad interesem skarżącego, a w konsekwencji uznanie, że uzasadnione jest przedłużenie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dobro Straży Granicznej i konieczność zapewnienia możliwości sprawnego realizowania zadań powierzonych tej formacji wymagają, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby o nieposzlakowanej opinii, wolne od podejrzeń popełnienia przestępstw, zwłaszcza związanych z pełnioną służbą. Z tego względu interes skarżącego, wyrażający się w uwzględnieniu posiadanych kwalifikacji, czy dotychczasowym przebiegu służby, trudno uznać za obiektywnie słuszny i mogący uzyskać przewagę nad potrzebą zapewnienia autorytetu Państwa, które realizuje Straż Graniczna. W związku z powyższym organ był uprawniony do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. Nie można bowiem uznać, że utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego organ II instancji orzekł na niekorzyść strony. Organ II instancji, nie podzielając zarzutów odwołania, wydał jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a., a swoje stanowisko należycie uzasadnił czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny wynika z jakich powodów organ wydał powyższe rozstrzygnięcie.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP, bowiem organ II instancji rozpatrzył ponownie sprawę w jej całokształcie i w sposób adekwatny odniósł się do zarzutów odwołania.

Rację ma natomiast pełnomocnik skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. W aktach sprawy brak jest bowiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przedłużenia zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Skarżący nie został również poinformowany, ani przed wydaniem decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r., ani przed wydaniem zaskarżonej decyzji, o uprawnieniach wynikających z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaznaczyć przy tym należy, że w z akt sprawy nie wynika, aby w toku postępowania miały miejsce okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a., umożliwiające organom odstąpienie od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a.

Uchybienie to, jakkolwiek ważkie z punktu widzenia gwarancji procesowych strony postępowania, nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a tym bardziej stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z powodu rażącego naruszenia prawa.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy naruszenie to ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych do wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 363/10; z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 172/13; publ. CBOSA). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu przez sąd jest ustalenie, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne.

Dodatkowo, odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., wskazać należy za ugruntowanym poglądem orzecznictwa, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi wadę procesową, która może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. strona wykaże, że zarzucane uchybienie umożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11; z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 842/11; publ. CBOSA). A zatem to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania adekwatnego związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10; publ. j.w.).

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że wskazany wyżej związek przyczynowy między naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 61 § 4 w związku z art. 10 § 1 k.p.a.) a rozstrzygnięciem sprawy został wykazany. Pełnomocnik skarżącego zarzuciła, iż skarżący poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania oraz niepoinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie miał możliwości złożenia wniosków dowodowych, tj. wniosku o przeprowadzenie dowodu z jego wyjaśnień, dowodu z dokumentów poświadczających jego stanowisko w zakresie postępowania karnego, dowodu z zeznań kluczowych świadków, dowodu z akt toczącego się postępowania karnego. Pełnomocnik nie wykazała przy tym jaki związek zachodzi między przeprowadzeniem ww. dowodów a rozstrzygnięciem sprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, że ww. wnioski dowodowe miałyby prowadzić do podważenia zasadności postawionego skarżącemu zarzutu popełnienia czynu zabronionego oraz prawidłowości podjętych w postępowaniu karnym czynności procesowych. Takie zresztą argumenty, nakierowane na kwestionowanie prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego, podnosił skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze. Tymczasem, jak już wyżej wskazywał Sąd orzekający, postępowanie karne toczy się niezależnie od postępowania administracyjnego w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Organ administracyjny nie jest władny dokonywać oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym, ani czynności podejmowanych przez organy ścigania. Organ nie ma możliwości ingerencji w tok postępowania karnego. Nie można zatem uznać, że w niniejszej sprawie umożliwienie skarżącemu złożenia ww. wniosków dowodowych mogłoby skutkować wydaniem innego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tym bardziej, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustosunkował się do argumentacji skarżącego dotyczącej postępowania karnego.

Konkludując Sąd stwierdza, że brak było podstaw do eliminacji zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. Rozstrzygnięcie o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego w okolicznościach niniejszej sprawy jest prawidłowe, a powyższe uchybienia o charakterze procesowym nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.