Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 438/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka (spr.) Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Asesor WSA - Renata Kantecka Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji wydanej dnia 17 lutego 2004 r. z upoważnienia Wójta Gminy przez Inspektora ds. Podatków w Urzędzie Gminy w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że decyzją będącą przedmiotem odwołania organ podatkowy pierwszej instancji ustalił J. D. na 2004 r. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym za grunty o powierzchni 12,44 ha, podatku leśnym za lasy o powierzchni 0,03 ha i podatku od nieruchomości za budynek mieszkalny o powierzchni 72 m2 i grunty pozostałe o powierzchni 28 805 m2. Zobowiązanie to wynosi 3 761,90 zł.

Odwołując się od tej decyzji pełnomocnik podatniczki W. Z. zakwestionował opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów o powierzchni 28 805 ha. Podał, że dla tego areału istnieje projekt urbanistyczny zagospodarowania przestrzennego, jednak jednostki odpowiedzialne za tworzenie infrastruktury nie przystąpiły do jego realizacji. Z tego powodu powinien być nadal wymierzany podatek rolny a nie podatek od nieruchomości. Zarzucił ponadto, że wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji ani on, ani córka nie składali deklaracji - wykazu nieruchomości.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Kolegium uznało, że odwołanie nie jest zasadne z poniższych względów.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zmianami) opodatkowaniu tym podatkiem podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 2 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zmianami) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają natomiast grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Przytoczone przepisy nakazują, przy ocenie zakresu stosowania obu omawianych podatków, korzystanie z zapisów ewidencji gruntów i budynków. Nakaz ten koresponduje z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086, ze zmianami), zgodnie, z którym, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przepis par. 68 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji budynków i gruntów (Dz.U. Nr 38, poz. 454) zalicza do użytków rolnych:

1. grunty orne, oznaczone symbolem - R,

2. sady, oznaczone symbolem złożonym z litery "S" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym założony został sad, np. S-R, S-Ł, S-Ps,

3. łąki trwałe, oznaczone symbolem - Ł,

4. pastwiska trwałe, oznaczone symbolem -Ps,

5. grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem złożonym z litery "B" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym zostały wzniesione budynki, np. B-R, B-Ł, B-Ps,

6. grunty pod stawami, oznaczone symbolem -Wsr,

7. rowy, oznaczone symbolem -W.

Do akt rozpatrywanej sprawy dołączono zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów z dnia 5 stycznia 2004 r., z którego wynika, że J. D. jest właścicielką gruntów o łącznej powierzchni 17,3626 ha położonych w obrębie 10 M. gmina J. Wśród tych gruntów zajmują grunty oznaczone symbolem Bp z oznaczeniem rodzaju użytku R, Ł lub Ps oraz klasy gleboznawczej V i VI. Sposób ich opodatkowania stanowi zasadniczy zarzut odwołania, gdyż według jego autora powinny one podlegać podatkowi rolnemu, a nie podatkowi od nieruchomości.

Grunty oznaczone symbolem Bp, to zurbanizowane tereny niezabudowane (według cytowanego par. 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji budynków i gruntów). Wydziela się je z terenów gospodarstw rolnych pod przyszłe inwestycje. Działka oznaczona symbolem 77 wchodząca w skład gospodarstwa J. D. została podzielona w 2000 r. na kilkanaście działek o powierzchni z reguły od 1000 do 2000 m2. Działki te są systematycznie sprzedawane osobom fizycznym, o czym świadczą dołączone do akt zawiadomienia o zmianach w rejestrze gruntów. Oczywiste jest, że nabywcy nie zamierzają prowadzić na nich działalności rolniczej, lecz służyć one mają celom budowlanym. Z treści odwołania wynika zresztą, że dla gruntów tych opracowany został "projekt urbanistyczny zagospodarowania przestrzennego".

Jeżeli zatem oznaczenie geodezyjne nie pozwala zaliczyć wymienionych wyżej działek do użytków rolnych i przestały one być związane z działalnością rolniczą, to nie mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym, lecz podatkiem od nieruchomości.

W postanowieniu wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie strona wezwana została do złożenia informacji podatkowych. Wezwanie to nie zostało wykonane. Organ podatkowy posiłkował się zatem danymi z ewidencji gruntów, co w myśl obowiązujących przepisów jest usprawiedliwione. Jedynie powierzchnia budynku mieszkalnego przyjęta została z oświadczenia pełnomocnika podatniczki złożonego przed sołtysem wsi M.

Według organu odwoławczego wymiar podatku ustalony został przez organ pierwszej instancji prawidłowo, z zastosowaniem przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały Rady Gminy Nr "[...]" z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Sposób opodatkowania użytków rolnych i lasów stosownymi podatkami również nie nasuwa zastrzeżeń.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła J. D. reprezentowana przez pełnomocnika W. Z. Skarga jest nieformalna, poza tym, że zawiera stwierdzenie o zaskarżeniu - żądań nie formułuje. Dopiero na rozprawie 26 stycznia 2005 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze tej zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie art. 1ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach lokalnych a także art.21 ust.1 usta2wy z dnia 17 maja 1989 r. Dz.U.100 poz.1086 ze zm.

Uzasadniając skargę skarżąca argumentowała, że grunty, które są kwestią sporną, mimo istnienia dla nich planu zagospodarowania przestrzennego nigdy nie były wyłączone produkcji rolniczej. Do skargi dołączono dwie decyzje wydane z upoważnienia Starosty Powiatowego dotyczące zmian w dotychczasowych oznaczeniach użytków gruntowych stanowiących własność J. D.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zarzuty skargi nie są zasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) cytowanej dalej jako P.p.s.a.

Przechodząc do kwestii oceny legalności zaskarżonej decyzji podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, albowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania.

Podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie, może być tylko ocena zgromadzonego przez organ podatkowy pełnego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie wszczęte zostało postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2004 r.

Postanowienie o wszczęciu datowane na 15 stycznia 2004 r. i doręczone skarżącej 7 lutego 2004 r. zawiera informację, że organ podatkowy posiada dane o stanie gruntów skarżącej pochodzące z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartografii, z których wynika, że nie wszystkie grunty można objąć podatkiem rolnym. Poinformowano mianowicie stronę, że część gruntów w związku ze zmianą definicji gospodarstwa rolnego do celów obliczenia podatku rolnego, podlega podatkowi od nieruchomości.

Postanowienie zawiera pouczenie o przysługujących stronie prawach wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej, mianowicie o prawie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie tego materiału. Pouczono o skutkach nieskorzystania z tych praw i zobowiązano jednocześnie do wypełnienia przesłanych druków informacji podatkowych i przesłania ich do organu podatkowego.

Strona nie podjęła żadnych działań by skorzystać z przysługujących jej praw mających na celu wyjaśnienie okoliczności istotnych dla wymiaru podatku.

Wydana w dniu 17 lutego 2004 r. decyzja w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego miała więc swe oparcie tylko w dokumentacji posiadanej rzez organ podatkowy. Dopiero po otrzymaniu decyzji zareagował W. Z. przedstawiając się jako pełnomocnik i zażądał informacji na temat wydanej decyzji. Na okoliczność rozmowy z nim sporządzona została notatka służbowa przedstawiająca przebieg rozmowy.

W świetle działań podjętych przez organ pierwszej instancji nie można mówić o uchybieniach przepisom postępowania, które mogły mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Przyznać wprawdzie należy, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera informację o tym, że ustalenie podatku nastąpiło na podstawie ewidencji gruntów i złożonej przez stronę deklaracji, podczas gdy deklaracja taka złożona nie została, jednak to uchybienie nie jest tej rangi by można było mówić o naruszeniu przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, że co do budynków mieszkalnych sołtys wsi sporządził wykaz, w którym widnieje informacja pochodząca od W. Z. dotycząca powierzchni mieszkalnej i jego podpis. Zatem, przynajmniej w części, stwierdzenie organu pierwszej instancji o skorzystaniu z deklaracji – wykazu odpowiada rzeczywistości.

Niewątpliwie rację ma SKO powołując się na to, że wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonany na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, o czym stanowi przepis art. 21 ustawy Prawo geodezyjno-kartograficzne.

Utrwalone jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniu administracyjnym, w tym również w postępowaniu podatkowym. O ile więc skarżący kwestionuje zawarte w nim dane powinien najpierw wystąpić o ich korektę w trybie określonym w ustawie Prawo geodezyjno-kartograficzne. Dopiero w razie uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych.

Organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym i leśnym nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gruntów. Zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencja gruntów.

Zmiany w ewidencji gruntów zostały dokonane decyzjami z dnia 2 kwietnia 2004 r. a więc po zaskarżeniu decyzji o wymiarze łącznego zobowiązania podatkowego a przed rozpoznaniem odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Akta sprawy nie zawierają żadnego potwierdzenia by J. D. przedstawiła organowi odwoławczemu w/w decyzje dotyczące zmian w oznaczeniu gruntów. Twierdzenia jej pełnomocnika w tym zakresie nie zostały w żaden sposób udokumentowane.

W związku z tym, organy pierwszej i drugiej instancji nie były w posiadaniu wiedzy na temat dokonanych zmian i organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych by sprawdzać prawidłowości tej klasyfikacji w ramach postępowania dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości.

Związanie organów podatkowych zapisami ewidencji gruntów nie jest nieograniczone, czemu dano wyraz w decyzji SKO.

Prawidłowe są, w ocenie sądu, ustalenia SKO co do tego, że oznaczenie geodezyjne nie pozwala zaliczyć spornych działek do użytków rolnych a ponadto przestały być one związane z działalnością rolniczą wobec dokonywania systematycznej wyprzedaży działek wydzielonych geodezyjnie z gruntów J. D.

Zgodzić się wprawdzie należy, z podnoszonym przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego argumentem, że nietrafne są uwagi organu odwoławczego dotyczące sposobu, w jaki zamierzają wykorzystywać nabywcy owych wydzielonych działek swe grunty, a mianowicie wykorzystywać je w przyszłości jako budowlane, (o czym świadczy fakt ujęcia tych gruntów w projekcie urbanistycznym zagospodarowania przestrzennego).

Sposób przeznaczenia sprzedanych gruntów nie ma bowiem w rozważanej sytuacji znaczenia dla sposobu opodatkowania gruntów, które nie zostały sprzedane.

Jedynie sam fakt pomniejszania przez skarżącą areału posiadanych gruntów może w pewien sposób świadczyć o braku zainteresowania prowadzeniem działalności rolniczej, która to działalność ze swej natury wymaga posiadania stosownej do prowadzonej produkcji ilości gruntów. Zazwyczaj pomniejszanie i tak bardzo niewielkiego areału jest nieekonomiczne. Rolnicze wykorzystywanie spornych gruntów nie zostało przez skarżącą wykazane, a wobec oświadczenia na ten temat, (jakie padło w bezpośredniej rozmowie z pełnomocnikiem) nie było podstaw do podejmowania z urzędu działań dotyczących tej kwestii.

Sąd nie dopatrzy się wskazywanych w skardze naruszeń prawa materialnego ani tez naruszeń przepisów postępowania mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Tylko stwierdzenie naruszenia prawa daje sądowi podstawę do podjęcia działań przewidzianych w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie sposób oczywiście nie dostrzec, że w związku z wydaniem decyzji administracyjnych zmieniających oznaczenia spornych gruntów w ewidencji zasadne byłoby rozważenie przez organy podatkowe podjęcia działań zmierzających do korekty decyzji ostatecznej w trybie przewidzianym w art.254 par.1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Przepis ten daje bowiem możliwość zmiany decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na skutek zmiany okoliczności faktycznych uregulowanych w przepisach prawa podatkowego. Decyzje wydawane w tym trybie aktualizują wysokość należności podatkowej z uwzględnieniem zmian w okolicznościach faktycznych mających wpływ na wysokość zobowiązania.

Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy istniejących w dniu wydania decyzji a nieznanych organowi stosownie do art.240 par.1 pkt.5 Ordynacji podatkowej może być przesłanką wznowienia postępowania.

Z powyższych względów na podstawie art.151 P.p.s.a. oddalono skargę.