Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 240/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi I.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] lutego 2018 nr [...], a także poprzedzające te postanowienia, postanowienie Poczty Polskiej SA z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie tegoż organu z dnia [...]lipca 2015 nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ egzekucyjny, DIAS) we W. postanowieniem z [...] marca 2018 r. znak [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (NUS) z [...] lutego 2018 r. nr: [...] uznające za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu należności abonamentu RTV, objętego tytułami wykonawczymi od w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec I. J. (dalej: strona, zobowiązana, skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r., tj. za okres od września 2012 roku do marca 2014 roku i w tym zakresie umarzając postępowanie egzekucyjne oraz uznające za nieuzasadniony zarzut nieistnienia i przedawnienia obowiązku dot. należności z tytułu abonamentu RTV objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. tj. za okres od stycznia 2009 do sierpnia 2012 roku,

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. na podstawie ww. tytułów wykonawczych z [...] kwietnia 2014 r wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "wierzyciel"). Obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi dotyczył należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009 r. do marca 2014 r. NUS wszczął postępowanie egzekucyjne wobec strony, doręczając [...] lipca 2014 r. odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienie z [...] lipca 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym.

Strona zgłosiła do organu egzekucyjnego (pismem z [...] lipca 2014 roku, sprecyzowanym pismami z [...] sierpnia 2014 roku oraz [...] sierpnia 2014 roku) zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku oraz przedawnienia zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że jeszcze w latach 90-tych dokonała wyrejestrowania odbiorników RTV na druku znajdującym się w książeczce opłat RTV.

Pismem z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu oraz z tym dniem zawiesił prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne.

Wierzyciel postanowieniem z [...] lipca 2015 r. nr [...], zajął stanowisko odnośnie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uznając za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu roszczenia należności abonamentu RTV objętego tytułami wykonawczymi o nr [...] do [...] z [...] kwietnia 2014 r. oraz uznając za bezzasadny zarzut przedawnienia obowiązku z tytułu roszczenia należności abonamentu RTV objętego tytułami o nr [...] do [...] z [...] kwietnia 2014 r.

Na wskazane postanowienie wierzyciela zobowiązana wniosła zażalenie. W dniu [...] czerwca 2016 r. organ wierzycielski po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu podkreślił, że w sytuacji rzekomego nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownik dbający o swoje interesy winien ten fakt zgłosić w placówce operatora wyznaczonego.

Uwzględniając powyższe, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu należności abonamentu RTV objętego tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z dnia [...].04.2014 roku tj. za okres od września 2012 roku do marca 2014 roku i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne oraz uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku z tytułu roszczenia należności abonamentu RTV. objętego tytułami wykonawczymi o nr [...] do nr [...] z dnia [...].04.2014 roku, tj. za okres od stycznia 2009 roku do sierpnia 2012 roku. Organ egzekucyjny stwierdził, że nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym. Stwierdził, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W związku z tym postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela będzie kontynuowane środkami egzekucyjnymi wskazanymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec złożenia przez zobowiązana zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. postanowieniem z [...] maja 2017 r nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na brak rozstrzygnięcia zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...].04.2014 r. tj. za okres od stycznia 2009 do sierpnia 2012 roku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. ponownie rozpoznając sprawę uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu należności abonamentu RTV, objętego tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. i w tym zakresie umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz uznał za nieuzasadnione zarzuty nieistnienia obowiązku i przedawnienia obowiązku dot. należności z tytułu abonamentu RTV objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r.

Wnosząc kolejne zażalenie w postępowaniu egzekucyjnym strona wskazała, że nie uwzględniono jej argumentów zawartych w pismach skierowanych do wierzyciela oraz organu egzekucyjnego. Zobowiązana zarzuciła również, że zarówno Poczta Polska S.A., jak i urząd skarbowy rozpoznając sprawę ograniczyli się do jej obecnego adresu zamieszkanie tj. ul. [...], pomijając fakt, że w latach 90 - tych z adresu: ul. [...] zobowiązana wyrejestrowała odbiorniki RTV, jak również fakt, że pod ten adres Poczta wysłała zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego, podczas gdy strona pod tym adresem nie mieszka od 2002 roku. Zobowiązana stwierdziła, że jedynym zarzutem Poczty Polskiej i urzędu skarbowego kierowanym pod jej adresem jest brak okazania dokumentu potwierdzającego skuteczne wyrejestrowanie odbiorników RTV. Zdaniem skarżącej wierzyciel też powinien przedstawić dowód zarejestrowania i wyrejestrowania odbiorników RTV z ul. [...], skoro wywodzi swoje roszczenia z tego faktu. Strona zaznaczyła, że wierzyciel opiera swoje żądania na nieprawdziwych faktach i twierdzeniach dot. numerów książeczek radiofonicznych oraz istnienia dwóch rejestracji pod adresem ul. [...] w J.

W dniu [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wydał zaskarżone postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 18, art. 33 § 1, art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.- dalej: "u.p.e.a.") i art. 138 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t,j, z 2017 r. poz.1257 ze zm., dalej w skrócie : k.p.a.). Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Skoro wierzyciel ostatecznie uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena zarzutów strony, jakie były istotą rozważań w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. Nr 85 poz. 728 ze zm.) DIAS podkreślił, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku w związku wyrejestrowaniem w latach 90 - tych odbiorników RTV, organ egzekucyjny przypomniał stanowisko wierzyciela, że zobowiązana nie przedstawiła dowodu na dokonanie zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego przed dniem [...] lipca 2015 r. oraz że wierzyciel również nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiornika przed tym dniem. Ponadto Dyrektor COF Poczty Polskiej S.A. wskazał, że odbiorniki RTV zostały zarejestrowane również na męża zobowiązanej na adres J. ul. [...], wskutek czego istniały dwie rejestracje odbiorników jedna na dane zobowiązanej, a druga na dane A. J., jej męża. Organ egzekucyjny wskazał, że z uwagi na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z A. J., który [...] sierpnia 2012 r. dopełnił formalności zwolnienia z opłat abonamentowych, wierzyciel zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o ograniczenie zobowiązania do kwoty należnej od stycznia 2009 r. do sierpnia 2012 r.

DIAS przypomniał, że wierzyciel w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku w związku z nieotrzymaniem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wskazał, że w przypadku rzekomego nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia użytkownik dbający o swoje interesy winien zgłosić ten fakt w placówce operatora wyznaczonego.

Organ egzekucyjny odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania, przypomniał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wyjaśnił, że do określenia terminu przedawnienia zaległości z tytułu opłat abonamentowych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 70 § 1 ww. ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat. licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia, termin ten biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia należności (który wypadałby najwcześniej z końcem 2014 roku) został przerwany zastosowaniem [...] lipca 2014 roku środka egzekucyjnego - zajęcia świadczenia emerytalnego. Dlatego w opinii organu egzekucyjnego w dniu złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, czyli [...] sierpnia 2014 r. zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi powstałe od stycznia 2009 do sierpnia 2012 r. były wymagalne.

Podsumowując DIAS wyraźnie pokreślił, że w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wskazał, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma postanowienie wierzyciela czyli Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] czerwca 2016 roku.

Skarżąca złożyła skargę na przedmiotowe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżając powyższe postanowienia podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego: art.75 §1, art. 77 i art. 80 kpa, a także art. 7, 8 12 35 §1 i 36 §1 kpa.

Wskazując na powyższe poprosiła o uchylenie zaskarżonych postanowień w zakresie dot. nieuznania zarzutu o nieistnieniu obowiązku zapłaty należności objętych tytułami wykonawczymi za okres od stycznia 2009 r. do sierpnia 2012 r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego, oraz uchylenie skutków przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego i zwrot niesłusznie wyegzekwowanej opłaty wraz ze zwrotem kosztów nin. postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że Urząd Pocztowy był powiadomiony przez skarżącą o zaprzestaniu używania | odbiornika RTV jeszcze w latach dziewięćdziesiątych na podstawie tzw. "zielonej książeczki". Problem w tym, że upłynęło już prawie 20 lat i skarżąca tej książeczki już nie ma. Nie znam nikogo kto by przechowywał tak długo tego typu dokument po wyrejestrowaniu odbiornika.

Skarżąca zaznaczyła, że Poczta powinna mieć jakieś stosowne adnotacje w swoich dokumentach zarówno o rejestrowanych jak i wyrejestrowanych aparatach.

Skarżąca podkreśliła, że nieprawdziwe jest twierdzenie Poczty o tym, że miała wcześniej zarejestrowany odbiornik RTV na ul. [...], gdzie mieszka od 2002 r., gdyż rejestracji pod tym adresem dokonał jej mąż dopiero w sierpniu 2012 r. otrzymując numer [...].

Nieprawdziwe jest również w opinii skarżącej twierdzenie Poczty, że w 2008 r. doręczyła jej skutecznie informację o numerze identyfikacyjnym. Skarżąc wskazała, że pisma tego nie mogła otrzymać, bo pod adresem [...] już od kilku lat nie mieszkała. Skarżąca wyjaśniła, że skoro wcześniej wyrejestrowała odbiornik to nie miała obowiązku informować Poczty o zmianie adresu.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem

faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje.

Podstawowa zasada sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.)

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.e.a.), zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4. błąd co do osoby zobowiązanego;

5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącą

zarzuty nieistnienia obowiązku i przedawnienia obowiązku dot. należności z tytułu abonamentu RTV objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. za niezasadne. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W tym miejscu uzasadnienia wskazać należy, że kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] marca 2018 r. we W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w sprawie uznania za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu należności abonamentu RTV, na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r., tj. za okres od września 2012 roku do marca 2014 roku i w tym zakresie umarzające postępowanie egzekucyjne oraz uznające za nieuzasadniony zarzut nieistnienia i przedawnienia obowiązku dot. należności z tytułu abonamentu RTV objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. tj. za okres od stycznia 2009 do sierpnia 2012 roku.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie kontroli sądu administracyjnego podlega również legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element jego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego.

Kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym ocenie zgodności z prawem poddano również postanowienia wierzyciela z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r.

W ocenie Sądu, zarówno postanowienie wierzyciela, jak również organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, co powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji oraz postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] lipca 2015 r., a podniesione w skardze zarzuty należy uznać za uzasadnione.

Przypomnieć należy, że skarżąca w pismach z [...] lipca 2014 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2014 r., zawierających zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazała nieistnienie obowiązku oraz przedawnienia jako podstawę prawną zarzutu ujęte w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., stąd Sąd jest zobowiązany do zbadania legalności postanowień organów i wierzyciela pod kątem kwestii istnienia obowiązku skarżącego polegającego na zapłacie opłaty abonamentowej oraz przedawnienia tego obowiązku.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatem zasadność zarzutu nieistnienia i przedawniania obowiązku stwierdzonego tytułami wykonawczymi, a kwestia ta jest ściśle związana z oceną zgodności z prawem działań wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV. Organ egzekucyjny, jak również organ I instancji, wskazały, że nie miały podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie istnienia należności objętej tytułem wykonawczym, ponieważ to wierzyciel prowadził postępowanie w celu wyjaśnienia, czy zobowiązana dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiorników i czy obowiązek określony w tytule wykonawczym istnieje. Organy wskazały, że w tym zakresie organ egzekucyjny, na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Należy wskazać, że przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj.: Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.). Wobec braku uregulowań intertemporalnych i zasadą bezpośredniego działania prawa ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych w stosunku osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżąca w toku całego postępowania podnosiła, że od 2002 r. nie zamieszkuje pod adresem, w którym został zarejestrowany odbiornik, tj. przy ul. [...] w J. [...]. Okoliczność tę potwierdza przedłożone przez skarżącą zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały. Od tego okresu skarżąca mieszka przy ul. [...] w J. Jak podała skarżąca po sprzedaży mieszkania przy ul [...] w J. dokonała wyrejestrowania odbiornika, jednak z uwagi na upływ czasu, nie jest aktualnie w posiadaniu dowodu wyrejestrowania.

Wskazać należy, że w okresie, w którym skarżąca mieszkała jeszcze pod starym adresem, to jest przy ul. [...] w J., kwestię rejestracji odbiorników RTV regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 70 poz. 338). Zgodnie z jego § 3 ust. 2 dowodem zarejestrowania była imienna książeczka radiofoniczna. Tożsama regulacja obowiązywała na mocy § 3 wcześniejszego rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 1985 r. Nr 46 poz. 236).

Natomiast na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342), dokonano zmiany w zakresie legitymowania się przez użytkownika dowodem rejestracji. Zgodnie z § 3 wskazanego rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. § 5 rozporządzenia stanowił, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do wskazanego rozporządzenia.

Z uwagi na podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a., które odnosiły się do sposobu prowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia sprawy, wobec faktu zmiany miejsca zamieszkania przez skarżącą, należy wskazać na regulacje prawne odnoszące się do obowiązku zgłoszenia przez użytkownika każdej zmiany w zakresie korzystania z odbiornika RTV. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika. Rzeczone rozporządzenie obowiązywało w okresie 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r., tj. w okresie podnoszonego zarzutu wyrejestrowania odbiornika przez skarżącą.

W niniejszej sprawie wierzyciel jako argument pozwalający na uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku za niezasadny, uznaje fakt nie przedłożenia przez skarżącą dowodu wyrejestrowania odbiornika z mieszkania położonego przy ul [...] w J. Wierzyciel oraz organ egzekucyjny na poparcie tego stwierdzenia, wskazali, że po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, skarżąca otrzymała zawiadomienie z dnia [...] września 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Wierzyciel dodatkowo wskazał jako dowód na duplikat tego zawiadomienia w uzasadnieniu postanowienia, następnie wskazując ten dokument jako załącznik do postanowienia. Jednak Sąd stwierdza, że tego dokumentu nie dołączył. Kserokopia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika znajduj się na w aktach sprawy (k.114) dołączona przez skarżącą, która konsekwentnie twierdzi, że o jego treści dowiedziała się dopiero z pisma Poczty Polskiej S.A. z [...] września 2012 r, i wyraźnie wskazuje, że od 2002 r. nie mieszka przy ul [...] w J., na który to adres teoretycznie zostało wysłane zawiadomienie. Sąd stwierdza, że w aktach brak jakiegokolwiek śladu, że takie zawiadomienie zostało nadane. Wierzyciel nie odnosi się w żaden sposób do kwestii bieżącego adresu skarżącej w 2008 r., czyli daty wskazanej w zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika telewizyjnego.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, w której występują dwie równorzędne (z uwagi na brak dokumentów udowadniających twierdzenia skarżącej i organu) wersje wydarzeń. Podkreślić należy, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyrejestrowała odbiornik tłumacząc, że od daty zmiany miejsca zamieszkania upłynęło ponad 20 lat i w związku z tym nie posiada żadnego stosownego dokumentu. Z drugiej jednak strony Poczta również w żaden sposób nie wykazała, że skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, co mogłoby wskazywać, że rzeczywiście do wyrejestrowania nie doszło. Jest to naruszenie tym bardziej rażące, że Wierzyciel w postanowieniach z dnia [...] lipca 2015 r. i [...] czerwca 2016 r. wprost powołuje się na duplikat zawiadomienia i przyjmując, że w ten sposób została skarżąca poinformowana o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Skoro wierzyciel rzekomo dysponuje duplikatem postanowienia, to tym bardziej powinien dysponować jakimkolwiek dowodem wysłania pisma, dodatkowo organ wierzycielski pomija całkowitym milczeniem kwestie skuteczności ewentualnego wysłania zawiadomienia pod nieaktualny adres. Braki te zdają się dostrzegać organy egzekucyjne Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. w uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2016 r. wyraźnie wskazuje, że "...podnoszone przez Panią I. J. w zażaleniu zarzuty dotyczące przedstawionego stanu faktycznego sprawy, a w szczególności braku odniesienia się organów do faktu doręczenia zawiadomienia nadaniu indywidualnego numeru na nieaktualny już adres zobowiązanej przy ul. [...] w J., oraz okoliczności związanych z przeniesieniem tej rejestracji na ul [...] w J., wymagałyby ze strony organu wierzycielskiego bardziej uważnego spojrzenia i przeanalizowania..."

Wierzyciel twierdząc, że skarżącej został nadany numer indywidualny identyfikacyjny użytkownika odbiornika telewizyjnego powinien przede wszystkim odnieść się kwestii wysłania zawiadomienia pod właściwy (aktualny) adres, biorąc po uwagę konsekwentne twierdzenia skarżącej oraz zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały od października 2002 przy ul. [...] w J. Sąd stwierdza, że skarżącą w trakcie rozprawy ponownie wskazała, że mieszkanie przy ul. [...] w J. sprzedała pomiędzy 2002 i 2003 rokiem. Natomiast nowy numer na adres ul. [...] w J. został nadany na nazwisko męża skarżącej w 2012 r., a stary numer z ul. [...] został wyrejestrowany przed 2000 r., kiedy skarżąca wyprowadziła się z tego mieszkania. Nie odniesienie się do tych kwestii uniemożliwia zaakceptowanie twierdzenia Wierzyciela, że numer identyfikacyjny [...] został skutecznie nadany skarżącej.

Dodatkowo Wierzyciel, kwestionując twierdzenie skarżącej o wyrejestrowaniu odbiornika, po pierwsze był obowiązany podać, na podstawie jakich rejestrów (zbiorów informacji) ustalił, że wyrejestrowanie nie nastąpiło i że w związku z tym nie posiada na nie dowodu. Nie uczynił tego - nie wskazał, jak odnotowuje wyrejestrowanie odbiornika (jaka jest procedura w tym zakresie). Podanie tych informacji umożliwiłoby ocenę, na jakiej podstawie wierzyciel ustalił brak wyrejestrowania odbiornika i czy jest ono prawidłowe. Jeśli więc zobowiązany kwestionuje istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dokumenty, na podstawie których ustalono brak wyrejestrowania odbiornika albo dokument potwierdzający, że skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Fakt ten determinuje obowiązek ponoszenia opłat. A contrario w przypadku braku rejestracji odbiorników RTV obowiązek taki nie powstaje, a skoro tak, to wierzyciel nie posiada też tytułu prawnego do ich przymusowego dochodzenia. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Po 21/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1304/17).

Wskazane wątpliwości są tym bardziej uzasadnione wobec faktu, który stara się nie dostrzegać wierzyciel, prawidłowości doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego skarżącej jako użytkownikowi odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Sad przypomina, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie zameldowania na pobyt stały, z którego wynika, ze skarżąca jest zameldowana przy ul. [...] w J. od [...] października 2002 r., o czym skarżąca informowała organy w trakcie postepowania.

Dodatkowo z akt sprawy nie wynikało, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącej, a zatem Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności. Wierzyciel wskazał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko skarżącej pod adresem ul. [...] w J. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność.

Powyższe nieprawidłowości doprowadziły do sytuacji, że rzekome nadanie indywidualnego numeru skarżącej na adres ul. [...] w J. spowodowało pobieranie podwójnej opłaty abonamentowej od skarżącej i jej męża, którzy prowadza wspólne gospodarstwo domowe przy ulicy [...] w J.

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynikało, żeby skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o nadaniu jej indywidulanego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt.

Ponadto zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie w kwestii prawidłowości jego stanowiska.

Taki sposób załatwienia sprawy administracyjnej narusza zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sąd wskazuje, że choć nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a. to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

Nadto Sąd zgadza się w pełni z organem egzekucyjnym, który w odpowiedzi na skargę wskazuje, że: "Mając na uwadze ogólny czas trwania postepowania zarzutowego, które rozpoczęło się złożeniem zarzutów w dniu [...].07.2014 r. a zakończyło się wydaniem ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów w dniu [...].03.2018 r. należy stwierdzić istotne naruszenie wynikające z art. 12 k.p.a.- czyli zasady szybkości i ograniczonego formalizmu. Należy również stwierdzić w niniejszej sprawie naruszenie przepisów art 35 § 1 k.p.a. i art 36 § 1 k.p.a., gdyż przedmiotowa sprawa nie była załatwiona i prowadzona terminowo, a strony nie informowano o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie wynikającym z przepisów."

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien skonfrontować i ocenić materiał dowodowy, ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wskazania daty zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącą oraz daty prawidłowego zawiadomienia skarżącej o nadaniu mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a także załączenia dowodów, z których wynikałyby ww. daty oraz danych adresowych skarżącej.

Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej.

Sąd zwrócił uwagę, że wierzyciel i NUS oraz organ egzekucyjny w zaskarżonych postanowieniach w części odnosząc się do należności abonamentu RTV, objętego tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z [...] kwietnia 2014 r., tj. za okres od września 2012 roku do marca 2014 roku uznali zarzut skarżącej nieistnienia zobowiązania, umarzając w tej części postepowanie egzekucyjne, jednak z jednej strony błędy w ustalenia faktycznych, które stanowiły podstawę do ich wydania były istotne, a z drugiej strony sformułowania rozstrzygnięć postanowień spowodowały że Sąd wyeliminował postanowienia w całości nie kwestionując jednak co do zasady słuszności rozstrzygnięcia w części, w której umorzono wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzono na rzecz skarżącej kwotę w wysokości 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.