Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 696/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 659/20 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 659/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

M. S. złożył [...] stycznia 2020 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – córką, A. S., ur. [...] sierpnia 1987 r.

Prezydent Miasta S. decyzją z [...] lutego 2020 r. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia, powołując w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako "u.ś.r.").

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie posiadanych dokumentów i wywiadu środowiskowego z [...] stycznia 2020 r. ustalono, że do ok. 1996 r. wnioskodawca pracował w "[...]" w G., od[...] kwietnia 1996 r. otrzymał z ZUS rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a od [...] grudnia 1996 r. świadczenie przyznano na stałe. W okresie od [...] lutego 1989 r. do [...] lipca 1989 r. wnioskodawca pracował w Zakładzie [...], a od [...] października 2003 r. do [...] listopada 2003 r. w Przedsiębiorstwie Handlowym "[...]" i od tego czasu nie pracował i nie szukał pracy (utrzymywał się z renty). W związku ze śmiercią żony, od [...] lipca 2019 r. M. S. podjął się opieki nad córką. Podczas wywiadu podał, że córka wymaga wsparcia w takich czynnościach, jak: zakupy, sprzątanie cięższych rzeczy, gospodarowanie pieniędzmi, w tym opłaty rachunków, przygotowywanie posiłków, dawkowanie i podawanie leków, rejestracja i wizyty u lekarza, wykonywanie czynności wymagających umiejętności pisania i czytania, posługiwanie się zegarkiem, załatwianie spraw urzędowych, wspólne wyjścia na basen, pilnowanie diety, sporadycznie w ćwiczeniach wyciszających i uspakajających.

Córka wnioskodawcy od [...] sierpnia 2015 r. do [...] grudnia 2020 r. korzysta ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w środowiskowym domu samopomocy przy al. [...] (ostatnia decyzja z [...] stycznia 2020 r., nr [...]). Pobyt córki w ośrodku wsparcia odbywa się od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 15.00. Organ zaznaczył, że córka skarżącego sama jeździ autobusem miejskim do ośrodka wsparcia i sama wraca do domu. W kwietniu 2019 r. córka wnioskodawcy korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w formie pobytu w mieszkaniu chronionym przez około 10 dni.

Organ pierwszej instancji uznał, że rozmiar opieki sprawowanej przez wnioskodawcę nad córką nie jest na tyle duży, aby uniemożliwił mu poszukiwanie i podjęcie pracy, np. w niepełnym wymiarze. Jednocześnie organ pierwszej instancji stwierdził, że nie została spełniona ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez M. S. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., decyzją z [...] kwietnia 2020 r., utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przytoczył poczynione w sprawie ustalenia i stwierdził, że zakres opieki wnioskodawcy nad córką nie jest tak znaczny, aby uniemożliwić mu podjęcie pracy przynajmniej w ograniczonym zakresie. Wskazał, że skoro od kilku lat stan zdrowia córki pozwala na korzystanie ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w środowiskowym domu samopomocy w godzinach zbliżonych do dnia pracy, to jest to czas, gdy wnioskodawca nie sprawuje bezpośredniej opieki nad córką. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że M. S. ostatnio był zatrudniony do [...] listopada 2003 r. i od tego czasu nie pracował i nie szukał pracy. Nie ma więc mowy o rezygnacji z pracy z powodu opieki nad córką.

M. S. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) wymaga istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z poszukiwania zatrudnienia przez skarżącego a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił.

Sąd wojewódzki przypomniał, że przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] lutego 2020 r., nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką, A. S. ze względu na rozmiar sprawowanej opieki i brak związku pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Skarżący w niniejszej sprawie wnioskował o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną, dorosłą córką, urodzoną [...] sierpnia 1987 r.

Sąd przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., stanowiącego podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji i stwierdził, że jest oczywiste, iż skarżący należy do kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd dodał, że świadczenie to przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie jest bezsporne, że córka skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019 r., nr [...] została uznana za osobę trwale i całkowicie niedolną do pracy od urodzenia oraz trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od urodzenia ze wskazaniem, że wymaga ona stałej opieki drugiej osoby. Jest ona upośledzona w stopniu umiarkowanym, choruje na otyłość, zburzenia tarczycy i cukrzycę. Zatem organy obu instancji zasadnie przyjęły, że córka skarżącego legitymuje się wymaganym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego orzeczeniem łącznie ze wskazaniami do opieki (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Bezsporne było również, że skarżący zamieszkuje wraz z córką w domu jednorodzinnym i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Córka mieszka na piętrze, a skarżący na parterze domu.

Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, opiekuje się córką od momentu śmierci żony, tj. od [...] lipca 2019 r. Do tej daty płacił alimenty na córkę. Deklaruje, że córka wymaga pomocy m.in. przy takich czynnościach, jak: zakupy, sprzątanie cięższych rzeczy, gospodarowanie pieniędzmi, przygotowanie posiłków, dopasowanie odzieży do pory roku i okoliczności, podanie i dawkowanie leków, rejestracja u lekarzy i wspólne wyjścia do lekarzy, wykonywanie czynności wymagających umiejętności pisania i czytania, odczytu godzin i dat, reprezentowanie interesów w urzędach, wspólne wyjścia na basen czy pilnowanie diety. Ponadto, w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wskazano, że A. S. została przyznana odpłatna pomoc w postaci ośrodka wsparcia (ostatnia decyzja obejmuje okres od stycznia do grudnia 2020 r.). Córka skarżącego od [...] sierpnia 2015 r. do [...] grudnia 2020 r. korzysta ze wsparcia MOPS w formie uczestnictwa w zajęciach w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. Pobyt w ośrodku wsparcia odbywa się od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 15.00. Córka wnioskodawcy samodzielnie jeździ autobusem miejskim do ośrodka wsparcia i sama wraca do domu.

Zasadniczą kwestią sporną w okolicznościach rozpatrywanej sprawy pozostaje ocena czy zakres (charakter) sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną osobą (dorosłą córką) wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak podkreślił Sąd, w art. 3 pkt 22 u.ś.r. zdefiniowano pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przepis ten nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki. Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie musi to być opieka całodobowa. Jednak nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, sporadycznie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem (w tym przypadku dorosłą córką), gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., zdaniem Sądu wojewódzkiego, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Istotne jest, że opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Tymczasem ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, co nie jest sporne, że córka skarżącego uczęszcza sama na zajęcia w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. pięć razy w tygodniu i przebywa w ośrodku wsparcia od godz. 9:00 do godz. 15:00. Sytuacja, gdy dorosła osoba niepełnosprawna (od kilku lat) samodzielnie dojeżdża do ośrodka na zajęcia i jest poza domem co najmniej 6 godzin dziennie przez pięć dni w tygodniu wskazuje, że taki rodzaj (związku bezpośredniego i ścisłego) pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaną opieką nie istnieje. Tym samym nie jest wykluczona możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia.

Sąd wojewódzki podkreślił, że skarżący był ostatnio zatrudniony w 2003 r. Po uzyskaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (1996 r.) skarżący podejmował dwukrotnie pracę, a w oświadczeniu z [...] stycznia 2020 r. wprost przyznał, że od 2003 r. (czyli od 17 lat) nie szukał pracy.

Ponadto, podany przez skarżącego zakres opieki (nawet z uwzględnieniem opisanego w skardze zakresu czynności) obejmuje de facto poranki, popołudnia i dni wolne od zajęć w ośrodku wsparcia. Zakres ten, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie przekreśla możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odnosząc się do powołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., w sprawie sygn. akt SK 2/17, Sąd wojewódzki stwierdził, że w wyroku tym orzeczono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżący błędnie przyjmuje, powołując się na ten wyrok, że od osoby, która ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie można żądać wykazania, że jej nieaktywność zawodowa jest skutkiem sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku nie negował ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym warunku zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną. Zakwestionował jedynie racjonalność istnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w kontekście osób, które mają przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. S., zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 106 § 2 1 3 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia ustnych uzasadnień żądań i wniosków, które miałyby istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych w zakresie rzeczywistego korzystania przez córkę z zajęć w środowiskowym domu samopomocy, zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad córką oraz odebranie skarżącemu możliwości wnioskowania o przeprowadzenie dowodów uzupełniających dokumentację, niezbędnych z uwagi na upływ czasu między decyzją organu pierwszej instancji a wydanym przez WSA zaskarżanym orzeczeniem.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką w roku świadczeniowym 2020.

Skarżący kasacyjnie wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zarządzeniem z [...] października 2021 r., sygn. akt I OSK 696/21 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej lub nie zajmie stanowiska w tej kwestii, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.

Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Organ, w piśmie z [...] października 2021 r. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W związku z tym, że skarżący kasacyjnie, w piśmie z [...] października 2021 r., oświadczył, że nie posiada technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej, a w piśmie z 5 listopada 2021 r. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zarządzeniem z 15 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 696/21, Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest powołany do jej samodzielnej konkretyzacji i uzupełniania o brakujące, istotne elementy. Sąd kasacyjny nie powinien też domyślać się intencji skarżącego kasacyjnie i zastępować go, formułując za niego zarzuty pod adresem skarżonego wyroku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1426/11 i z 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1011/17, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

W skardze kasacyjnej postawiono jedynie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 2 i 3 p.p.s.a. Naruszenia tych przepisów skarżący kasacyjnie upatruje w uniemożliwieniu mu złożenia ustnych uzasadnień żądań i wniosków, które miałyby istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych w zakresie rzeczywistego korzystania przez córkę z zajęć w środowiskowym domu samopomocy, zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad córką oraz odebranie skarżącemu możliwości wnioskowania o przeprowadzenie dowodów uzupełniających dokumentację, niezbędnych z uwagi na upływ czasu między decyzją organu pierwszej instancji a wydanym przez WSA zaskarżanym orzeczeniem.

W myśl art. 106 § 2 p.p.s.a., po złożeniu sprawozdania przez sędziego na rozprawie, strony – najpierw skarżący, a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności. Przepis ten stanowi podstawę prawną do składania przez stronę wszelkiego rodzaju żądań i wniosków na rozprawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał zaskarżony w wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zd. drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) nie mógł zatem naruszyć tego przepisu. Także treść i uzasadnienie zarzutu nie dotyczy brzmienia art. 106 § 2 p.p.s.a.

Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a.

Przypomnieć na wstępie należy, że istotą sądowej kontroli administracji publicznej jest badanie legalności zaskarżonej do sądu decyzji według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jej podjęcia, a zatem Sąd pierwszej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organy w chwili wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. "sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że w drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt I GSK 1792/14, CBOSA).

Ponadto wskazać należy, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 840/11, CBOSA; wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2501/15, CBOSA). Zatem nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki NSA z: 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 160/09; 21 września 2010 r., sygn. akt I GSK 243/10; 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 165/11; 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 840/11; 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2754/18 – wyroki dostępne w CBOSA). Już tyko z tego powodu zarzut ten jest chybiony.

Zauważyć także trzeba, że zarówno skarżący w skardze, jak i ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie wskazywali Sądowi pierwszej instancji jakie dowody należy w sprawie przeprowadzić i na jakie okoliczności powinny one zostać zebrane i rozpatrzone.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgadza się z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym. Wskazać zatem trzeba, że w orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że przepis artykułu 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. np. wyrok NSA z 25 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1592/14, CBOSA; wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1306/08, CBOSA).

Skarżący podnosi także w skardze kasacyjnej, że jego sytuacja uległa zmianie, bowiem w związku z pandemią zajęcia pomocowe, adaptacyjne i rekreacyjno grupowe uległy zawieszeniu ponadto brak jest możliwości zatrudnienia i wskazuje na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszone okoliczności nie mieszczą się w granicach uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny bowiem, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2100/16, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art.184 p.p.s.a. została oddalona.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.