Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1817/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 187 § 1 i 2, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 69 poz 622
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do  kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.
article: § 9
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
article: art. 124 ust. 1 pkt 2, art. 130 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost–Durchowska, Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 148/10 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 czerwca 2010 r., VIII SA/Wa 148/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. B. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Stosownie do postanowień art. 130 ust. 1 powołanej ustawy policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (ust. 2).

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) dopuszcza się dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli po ujawnieniu naruszenia wszczęto postępowanie przygotowawcze lub skierowano wniosek o ukaranie do sądu albo skierowano sprawę do organu właściwego do uchylenia immunitetu parlamentarnego, sędziowskiego lub prokuratorskiego. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem. Wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi (ust. 4 w związku z ust. 1 § 4).

Usunięcie z ewidencji wpisu tymczasowego dotyczącego naruszeń następuje w wypadku, gdy: 1) w postępowaniu ujawniono okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia albo umorzono postępowanie z powodu: a) braku znamion przestępstwa lub wykroczenia, b) przedawnienia orzekania, c) śmierci osoby, której postępowanie dotyczyło; 2) zapadło orzeczenie o uniewinnieniu; 3) od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszenia, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Wpis ostateczny dotyczący naruszeń usuwa się z ewidencji, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) (§ 5 ust. 2 rozporządzenia), a także wówczas gdy orzeczenie będące podstawą wpisu zostało uchylone i po ponownym rozpoznaniu sprawy zapadło orzeczenie niestwierdzające dopuszczenia się naruszenia, np. sprawca został uniewinniony albo mandat karny został uchylony.

Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji na podstawie wpisu ostatecznego usuwa się: a) po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty, lub w wypadku kierowców, którzy po raz pierwszy mają wydane prawo jazdy, do jednego roku - b) jeżeli wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem decyzji o cofnięciu uprawnienia z powodu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem; o fakcie tym starosta informuje komendanta wojewódzkiego Policji na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 4 do rozporządzenia (§ 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia); c) w razie otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, dokonanego z powodu przekroczenia 24 punktów; o fakcie tym starosta informuje komendanta wojewódzkiego Policji na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia (§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia); d) w razie odbycia szkolenia.

Z treści przytoczonych przepisów prawa wyraźnie wynika, że przesłanką wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne jest przekroczenie przez kierowcę 24 punktów wpisanych do ewidencji. W niniejszej sprawie skarżący przekroczył ten pułap. Po przekroczeniu sumy 24 punktów, dokonane wpisy nie mogły być usuwane po upływie roku od dnia dopuszczenia się naruszenia, bowiem zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonanych wpisów nie wykreśla się, jeżeli kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Analizując rozstrzygnięcia wydane przez organ I i II instancji Sąd stwierdził ich zasadność. Wydane decyzje oparte zostały o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że dla prowadzenia ewidencji kierowców istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data technicznej czynności jaką jest dokonanie wpisu tego naruszenia. Oznacza to, że punkty przyznane za wykroczenie popełnione w [...] marca 2008 r. podobnie jak i punkty za wykroczenie z [...] kwietnia 2008 r. nie mogły być usunięte, ponieważ w ciągu roku od pierwszej z wymienionych dat skarżący uzyskał ponad 24 punkty.

Analiza akt postępowania administracyjnego wykazuje, że zarzucane przez skarżącego naruszenia procedury administracyjnej przez organy prowadzące postępowanie są bezpodstawne. Nieuprawniony jest zarzut wydania przez Powiatowego Komendanta Policji skierowania na badania psychologiczne przed wszczęciem postępowania w sprawie. Powoływane przez skarżącego pismo Starosty dotyczyło bowiem wszczęcia postępowania (przez ten organ) w innej sprawie, mianowicie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego, że został pozbawiony możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym sprawy (wydrukiem z rejestru punktów karnych), albowiem w wyniku zgłoszenia wniosku o udostępnienie akt sprawy, skarżący otrzymał je do wglądu. Udostępnienie danych wynikających z rejestru punktów karnych nastąpiło poprzez udzielenie w dniu 28 października 2009 r. informacji o wypisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i jest zgodne z przepisami regulującymi te materię tj. § 9 i 11 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego.

Ponadto, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r., I OPS 12/09, że termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) jest terminem instrukcyjnym.

Powyższy wyrok WSA został zaskarżony w całości skargą kasacyjną wniesioną przez S. B., w której zarzucono Sądowi naruszenie:

1) prawa materialnego, a mianowicie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1.04.2005 r. w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zakreślony termin do wydania decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne jest terminem instrukcyjnym,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie decyzji organów administracji za prawidłowe, pomimo że naruszone zostały art. 75 kpa w zw. z art. 7 i 8 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z wydruku rejestru punktów karnych wnioskowanego przez stronę, co uniemożliwiło wyjaśnienie czy wykroczenia z [...].03.2008 oraz z [...].04.2008 r. były wpisane do ewidencji jako tymczasowe i kiedy nastąpił taki wpis.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie zaskarżonych decyzji administracyjnych i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że przyjęta w uchwale NSA z 20.05.2010 r., I OPS 12/09 wykładnia nie jest prawidłowa. Wykładnia ta wynika z dania wyraźnej przewagi zasadom wykładni funkcjonalnej ponad wykładnię gramatyczną, historyczną oraz zasadom wynikającym z norm konstytucji RP dotyczących ustalania obowiązków obywatela. Skarżący w pełni podziela stanowiska w tej kwestii sądów administracyjnych w orzeczeniach, które wskazywały na materialny charakter terminu i niedopuszczalność ustanawiania obowiązku dla obywatela po upływie tego terminu. Podziela też skarżący stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich wyrażone w sprawie I OPS 12/09. Art. 124 Prawa o ruchu drogowym ustanawia bowiem obowiązek poddania się badaniom lekarskim dla szeregu podmiotów w różnych sytuacjach. Dla prawie każdego podmiotu termin takiego badania jest wyrażony ustawowo, bowiem wynika z samej przyczyny badania, a mianowicie ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami. Jak każdy obowiązek nakładany na obywatela również obowiązek poddania się badaniom musi być opisany w taki sposób, aby był zrozumiały i skonkretyzowany. Odnosi się to również do terminu przez jaki obywatel może spodziewać się, że dany obowiązek skutecznie może być na niego nałożony z powodu konkretnego zdarzenia - np. jazdy w stanie nietrzeźwości lub przekroczenia 24 pkt karnych. Przyjęcie instrukcyjnego charakteru terminu z § 2 rozporządzenia w powiązaniu z treścią art. 124 powoduje, że obowiązek poddania się badaniom nie ma końca i zależy tylko i wyłącznie od woli organu administracji. Taka wykładnia sprzeczna jest z przyjęciem racjonalności ustawodawcy. Skoro bowiem ustawodawca nie ustalił terminu, w jakim można skierować kierowcę na przymusowe badania, a normą art. 43 ustawy o ruchu drogowym upoważnił Ministra Zdrowia do określenia trybu i zasad przeprowadzania takich badań to wynika z tego, że przekazał też Ministrowi określenie terminu w którym taka decyzja może być wydana, czyli ustalenia w jakim maksymalnym czasie można egzekwować nałożony na obywatela obowiązek poddania się takim badaniom. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje sformułowanie przepisu "w terminie nie dłuższym niż 30 dni". Gdyby miał to być termin instrukcyjny, po co ustawodawca używałby tak kategorycznego określenia a nie jak zwykle w takim wypadkach neutralnego "powinien w terminie 30 dni", "w ciągu 30 dni". Racjonalny ustawodawca w przedmiocie praw i obowiązków obywateli, w szczególności obowiązków, w sposób zamierzony używa określonych zwrotów i słów. Żadna chęć zdyscyplinowania organu nie usprawiedliwiałaby z tego punktu widzenia używania zwrotu, który dla każdego obywatela jest zrozumiały i oznacza, że taka decyzja może być wydana najpóźniej w terminie 30 dni. Potem organ nie ma już prawa nałożyć na obywatela obowiązku.

Z tego punktu widzenia nie można przyjąć, że ustawodawca chciał co innego niż ustanowił, z uwagi na cel norm prawnych. Żadna zresztą norma nie zakazuje, aby norma niższego rzędu uszczegółowiała normy wyższego rzędu, uściślając obowiązki obywateli i ograniczając w tym względzie organy państwa.

Jeżeli bowiem przyjmie się, że nałożenie na obywatela obowiązku musi być ograniczone terminem, a jednocześnie uzna się, że termin z rozporządzenia jest tylko instrukcyjny to niewątpliwie należy rozważyć czy przepisy art. 124 Prawa o ruchu drogowym są zgodne z konstytucją, bowiem dają organowi administracji nieorganiczną w czasie (chyba tylko ograniczeniami biologicznym) możliwość nałożenia na obywatela obowiązku. Obowiązku ściśle czasowo związanemu z konkretnym zdarzeniem tzn. np. prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości lub otrzymaniu 24 pkt z tytułu popełnienia wykroczeń drogowych.

Również rozważania dotyczące uprawnień poszczególnych organów do kierowania na badanie utwierdzają w przekonaniu, że organy kontroli ruchu zostały rozporządzeniem ograniczone celowo. Regulacje te znajdują się w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, we wskazanym wyżej rozporządzeniu z 7 stycznia 2004 r. oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy. Z treści przytoczonych regulacji wynika, że o ile staroście przyznano szerokie uprawnienia w zakresie kontroli stanu zdrowia kierowców, o tyle organy kontroli ruchu drogowego posiadają te uprawnienia tylko w ściśle określonych sytuacjach - gdy podczas lub przy okazji wykonywanych czynności służbowych stwierdzą, że kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości lub prowadzi pojazd pod wpływem środków działających podobnie do alkoholu. Ich kompetencja do wydania skierowania na badania lekarskie lub psychologiczne została zatem ograniczona wyłącznie do w/w sytuacji pozostających w związku z kontrolą konkretnego kierowcy w określonym czasie i miejscu. Miało to zapewne wpływ na zakreślenie przez ustawodawcę terminu, w jakim to skierowanie powinno zostać wydane - "nie dłuższym niż 30 dni" od dnia zdarzenia, gwarantującym związek czasowy z bezprawnym zachowaniem kierowcy. Przyjęcie powyższego stanowiska nie uniemożliwia jednak poddania kierowcy w innym trybie badaniom lekarskim czy psychologicznym w celu stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, albowiem, jak to już wyżej wykazano, starosta może w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia uczestnika ruchu, wydać decyzję o konieczności przeprowadzenia badań lekarskich (art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym), a lekarz wykonujący diagnozę, w przypadku stwierdzenia konieczności uzyskania badania psychologicznego, na takie badanie skierować (art. 124 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym).

W takim jednak przypadku obywatel jest w zupełnie innej sytuacji prawnej. To organ kierujący musi wykazać, że istnieją przesłanki do skierowania, czyli zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Także wykładnia historyczna uprawnia wniosek o nieprzekraczalnym charakterze terminu 30 dni. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 października 1999 r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 88, poz. 994) poprzedzające rozporządzenie z 7 stycznia 2004 r. zawierało regulację dotyczącą czasu wydania decyzji w § 2 ust. 1. Stosownie do treści tego przepisu kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, skierowanie na badanie lekarskie wydawał komendant powiatowy policji "w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy". Nietrudno zauważyć, że w rozporządzeniu z 1 kwietnia 2005 r. i z 7 stycznia 2004 r. doprecyzowano termin, w jakim organ kontroli ruchu drogowego może skierować prowadzącego pojazd na przedmiotowe badania. Zastąpienie sformułowania "w terminie 30 dni" frazą "w terminie nie dłuższym niż 30 dni" uprawnia do wniosku, że ustawodawca zamierzał podkreślić nieprzekraczalność tego terminu, tak istotnego z punktu widzenia uzyskania aktualnych wyników badań lekarskich i możliwości cofnięcia uprawnień przez starostę na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) i b) Prawa o ruchu drogowym. Racjonalny ustawodawca nie wprowadza przepisu o wyraźniejszej, kategorycznej i jednoznacznej wymowie bez powodu - określenia czasu dla organu, w którym może skutecznie skonkretyzować obowiązek obywatela.

Drugi zarzut dotyczy nieprzeprowadzenia na żądanie strony dowodu z pełnego wydruku punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, z dokładnym wyszczególnieniem kiedy miał miejsce wpis i charakteru tego wpisu. Postępowanie organu, zaakceptowane przez Sąd, było nieprawidłowe z punku widzenia przepisów wymienionych w petitum. Informacja o której pisze w uzasadnieniu Sąd i na którą powoływał się organ jest udzielana każdemu zainteresowanemu, niezależnie od stanu punktów - § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z 20.12.2002 (Dz. U. Nr 236, poz. 1998). Ma służyć m.in. możliwości odbycia przez kierowcę szkolenia zmniejszającego ilość punktów na podst. art. 130 ust. 3 ustawy o ruchu drogowym.

Natomiast stronie postępowania administracyjnego, którego podstawą jest ewidencja tych punktów służy możliwość dokładnego zweryfikowania zasadności wpisywania punktów, dat tych wpisu, ich charakteru. Ma to znaczenie dla strony i rozstrzygnięcia, bowiem wszelkie przepisy dotyczące wpisywania punktów ostatecznych warunkują ich wpisanie uprzednim wpisaniem punktów tymczasowo, a także nakazują po roku usunięcie wpisów ostatecznych jeżeli nie ma wpisów tymczasowych.

Strona przez całe postępowanie żądała wydruku punktów bowiem twierdziła, że przed wszczęciem postępowania w przedmiocie skierowania na badanie punktów karnych nie posiadała - informacje uzyskała na podst. w/w § 9 rozporządzenia. Za dwa wymienione w petitum wykroczenia punktów w ewidencji nie było, ani jako ostatecznych, ani jako tymczasowych. Tym samym, dla wyjaśnienia tej kwestii oraz w celu osiągnięcia celów wynikających z art. 7 i 8 kpa należało taki dowód przeprowadzić. Gdyby bowiem okazało się, że punkty za wykroczenia z [...].03.2008 r. oraz [...].04.2008 r. wpisane były dopiero na skutek prawomocnych orzeczeń Sądu, to wobec treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z 20.12.2002 r. (Dz.U. Nr 236, poz. 1998) - § 4 ust. 2, § 4 i 6 ust. 1 pkt 3, punkty ostateczne uprzednio wpisane byłyby prawidłowo usunięte i stąd stanowisko strony co do niedopuszczalności "dopisania" punktów po upływie roku byłoby zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

Z przepisu tego – i słusznie – wyprowadza się wniosek, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona jednak wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy tym przez pojęcie "stanowisko wyrażone w uchwale" należy rozumieć jedynie wykładnię wyrażoną w sentencji uchwały i tylko w granicach uzasadnionych treścią wniosku lub postanowienia. Podana w sentencji wykładnia, która wykracza poza te granice, a także ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu uchwały niemająca bezpośredniego związku ze stanowiskiem zawartym w sentencji uchwały – nie mają mocy wiążącej. Niezastosowanie się do tych poglądów nie podlega więc procedurze określonej w art. 269 § 1. Jeżeli sąd w toku rozpoznania sprawy nie podzieli stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego, może jedynie powstałe zagadnienie prawne przedstawić do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi poszerzonemu. Sąd występujący z pytaniem prawnym sam decyduje, jaki skład poszerzony uznaje za odpowiedni do rozpoznania powstałego zagadnienia prawnego. Nie ma żadnych przeszkód, aby kwestię, która uprzednio była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów, ponownie rozpoznawał skład siedmioosobowy.

Wykładnia zawarta w uchwale abstrakcyjnej nie ma mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie, ponieważ nie pozostaje w bezpośrednim związku z postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie. Natomiast w sposób pośredni wiąże ona wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować – por. wyr. NSA z 28 lipca 2005 r., II FSK 576/05, (Lex nr 173249).

Reasumując, jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 p.p.s.a., co właśnie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego. W literaturze przedmiotu nie budzi bowiem najmniejszych wątpliwości stanowisko, że uchwała wiąże od daty jej podjęcia, a traci moc tylko na skutek podjęcia na podstawie art. 269 nowej uchwały, odmiennie rozstrzygającej problem, którego dotyczyła wcześniejsza uchwała – por. np. Skoczylas A.: Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2004, s. 234-235; Romańska M.: Skuteczność orzeczeń sądów administracyjnych, Warszawa 2010, s. 230.

Z tych względów należało uznać, że zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1.04.2005 r. w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zakreślony w nim termin do wydania decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne jest terminem instrukcyjnym nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na marginesie tylko Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej jest nieprzekonywująca, zważywszy na fakt, że adresatem normy prawnej zawartej w art. 124 ust. 1 pkt 2 jest organ kontroli ruchu drogowego, a nie strona. Zatem wykładnia celowościowa tego przepisu nie pozwala przyjąć, że omawiana regulacja służy ochronie praw kierującego oraz stabilizacji jego sytuacji prawnej. Instytucja kierowania na badania psychologiczne kierujących w stanie nietrzeźwości lub naruszających zasady ruch drogowego służy ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwie ruchu, nie zaś ochronie praw jednostki.

Zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20.12.2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji udziela się lub zaświadczenie wydaje się w siedzibie organu prowadzącego ewidencję lub, w miarę możliwości technicznych, w innej jednostce Policji. Pod pojęciem "osoby zainteresowanej" należy rozumieć również stronę postępowania. Trafnie więc przyjął Sąd I instancji, że skarżącemu udzielono takiej informacji udzielając mu pełnego wglądu do akt.

Zgodnie z art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, pod którym to pojęciem należy rozumieć zarówno akta sądowe, jak i akta administracyjne. Z zawartego w tych ostatnich materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym i wiarygodność zgromadzonych w tych aktach dokumentów nie budzi najmniejszych wątpliwości. Zatem w rozpoznawanej sprawie nie było konieczności przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego i trafnie organy odmówiły uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wydruku rejestru punktów karnych. Tym samym zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie decyzji organów administracji za prawidłowe, pomimo że naruszone zostały art. 75 kpa w zw. z art. 7 i 8 kpa należało również uznać za bezzasadny.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.