Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 686/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (sprawozdawca), Sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Agata Zdunek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2011r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. określił S. sp. z o.o. z siedzibą w O. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad i grudzień 2005 r. w łącznej kwocie 4.831 zł.

2. W związku z nieuregulowaniem przez S. sp. z o.o. zobowiązania określonego ww. decyzją z dnia [...] lutego 2009r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił w dniu 10 marca 2009 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...] i na ich podstawie wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki.

3. Ze względu na brak majątku ruchomego, nieruchomego, środków pieniężnych oraz wierzytelności i praw majątkowych umożliwiających podjęcie skutecznych czynności egzekucyjnych, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2011r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku S. sp. z o.o.

4. Postanowieniem z dnia [...] października 2010r. organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego – T. O. - członka zarządu S. sp. z o. o. za zaległość podatkową tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

5. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] lutego 2011r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu wraz z podatnikiem - S. sp. z o. o. z siedzibą w O. za zaległość podatkową tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób od osób prawnych za 2005r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 47.819 zł.

6. Wskutek wniesionego przez Skarżącego odwołania od ww. decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

7. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] października 2011r. orzekł o solidarnej z S. sp. z o. o. z siedzibą w O. i drugim członkiem zarządu – S. C., odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu za zaległość podatkową tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 53.902 zł.

8. W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zarzucił:

- naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.", przez błędne jego zastosowanie,

- sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, tj. w dniu 29 listopada 2005r. (data sprzedaży nieruchomości położonej w S.) Skarżący był członkiem zarządu S. Sp. z o. o.,

- pominięcie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wskazań organu II instancji i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym zakresie.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, że w 2003r., jednocześnie ze sprzedażą udziałów w Spółce, został odwołany z funkcji członka zarządu. W ocenie Skarżącego organ I instancji nie wykonał zaleceń organu odwoławczego w tej kwestii i ponownie zajął nieprawidłowe, sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym stanowisko w sprawie faktu pełnienia obowiązków członka zarządu.

9. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazał, iż w świetle art. 116 O.p., aby orzec o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu spółki kapitałowej, organ podatkowy winien wykazać wystąpienie dwóch przesłanek tej odpowiedzialności, tj. bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz faktu bycia przez daną osobę członkiem zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych. Przesłankami negatywnymi są zaś okoliczności, które winien wykazać członek zarządu, potwierdzające podjęcie działań zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości spółki, tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego lub wykazanie, iż niedopełnienie ww. czynności nastąpiło bez jego winy, a także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odnosząc się spornej kwestii pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu w dacie powstania zobowiązania oraz zaległości S. sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. organ wskazał, że ze znajdującego się aktach sprawy odpisu z Rejestru Handlowego Dział B. S. sp. z o. o. z siedzibą w O., według stanu na dzień 8 stycznia 2009r., wynika, że w skład zarządu tej spółki wchodzili: T. S. – jako prezes oraz T. O. i S. C. – jako wiceprezesi.

Ponadto organ wyjaśnił, że zaległość podatkowa S. sp. z o.o., za którą orzeczono odpowiedzialność Skarżącego powstała w wyniku sprzedaży przez spółkę w dniu 29 listopada 2005r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, tj. dwóch niezabudowanych działek gruntu oraz prawa własności niezabudowanej działki, położonych w S. na rzecz G. sp. z o.o. w S.. Zawarta w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 29 listopada 2005r. umowa sprzedaży ww. nieruchomości została podpisana przez zarząd S. sp. z o.o., reprezentowany przez Tadeusza Sokołowskiego - prezesa zarządu i T. O. - wiceprezesa zarządu. Organ wskazał, że ustalenia w kwestii czasu pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącego zostały poczynione w oparciu o jego oświadczenie złożone przed notariuszem w dniu 29 listopada 2005r., przy sporządzaniu ww. aktu notarialnego Rep. A Nr - [...], z którego wynikało, iż działa jako członek zarządu S. sp. z o.o. Powyższe wynikało - jak zapisano w powyższym akcie notarialnym - z okazanego przed notariuszem odpisu aktualnego z RHB z dnia 18 listopada 2005r. Dodatkowo w § 1 ww. umowy sprzedaży Skarżący oświadczył przed notariuszem, że wpisy w RHB nie uległy zmianie i nie występują żadne okoliczności wyłączające lub ograniczające jego prawidłowe umocowanie do działania w imieniu spółki. Faktu tego nie podważył także T. S. - prezes Spółki.

W świetle ww. materiału dowodowego, tj. odpisu z RHB S. sp. z o. o. oraz aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 29 listopada 2005r., Dyrektor Izby Skarbowej za udowodnioną uznał okoliczność, iż Skarżący w dacie powstania zobowiązania i zaległości podatkowej S. sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. pozostawał członkiem zarządu tej spółki.

Dodatkowo wyjaśnił, że organy podatkowe nie są upoważnione do oceny ważności aktów notarialnych, gdyż kwestia ta leży w gestii sądów (na wniosek stron umów). Jeżeli zatem Skarżący posiada wątpliwości co do zakresu swego umocowania do występowania w imieniu S. sp. z o.o. przy zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz Spółki z o.o. G. w S., to mógł dochodzić swych racji na drodze cywilnej - czego nie uczynił.

W ocenie organu odwoławczego, okazane przez Skarżącego kserokopie dokumentów, które miałyby świadczyć o ustaniu członkostwa w zarządzie spółki w 2003r. nie mogą zostać uznane za wiarygodne dowody na tę okoliczność, szczególnie w świetle oświadczeń złożonych przez Skarżącego przed notariuszem w dniu 29 listopada 2005r.

Ponadto organ wskazał, że termin płatności zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005r., określonego decyzją z dnia [...] lutego 2009r. przypadał w dniu 31 marca 2006r., a zatem zaległość powstała w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu S. sp. z o.o.

Odnosząc się do kolejnej z przesłanek z art. 116 § 1 O.p., tj. bezskuteczności egzekucji, organ wskazał, że na zaległość S. sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił tytuły wykonawcze z dnia 10 marca 2009r. o nr [...] i [...], które zostały skierowane do egzekucji.

Ponadto, w dniu 30 września 2008r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem o nakazanie wyjawienia majątku S. sp. z o.o., w związku z wcześniejszą, nieskuteczną egzekucją zaległości spółki w podatku od towarów i usług, objętych tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 7 lipca 2008r. i nr [...] z dnia 29 lipca 2008r. Na podstawie tych tytułów w dniu 14 lipca 2008r. organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia należności przez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej w miejscowości L., będącej własnością spółki. Także na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr [...] z dnia 10 marca 2009r., w dniu 18 marca 2009r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskami o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej na nieruchomości w miejscowości L.

Postępowanie o wyjawienie majątku przez Skarżącego jako wiceprezesa zarządu S. sp. z o.o. oraz prezesa zarządu tej spółki – T. S. zostało umorzone, gdyż nie doszło do skutecznego wezwania członków zarządu tej spółki.

Organ wskazał, iż wierzyciel hipoteczny Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie został zaspokojony, gdyż stosownie do art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego, z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości zabezpieczonej hipoteką został zaspokojony częściowo tylko wierzyciel prowadzący egzekucję, tj.: B. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W., który posiadał zabezpieczenie hipoteczne mające pierwszeństwo w zaspokojeniu.

Podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2011r. umorzył postępowanie egzekucyjne ze względu na nieściągalność zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, że S. sp. z o.o. istnieje w rejestrze, ale nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa deklaracji, nie posiada środków pieniężnych, ruchomości, nieruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych z których można prowadzić skuteczną egzekucję.

W zaistniałym stanie, egzekucję prowadzoną do majątku spółki należało, w ocenie organu odwoławczego, uznać za bezskuteczną.

Analizując materiał dowodowy pod kątem wypełnienia przesłanek uwalniających Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości S. sp. z o. o., organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Organ wyjaśnił, iż z akt sprawy nie wynika, aby złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

W ocenie organu, w odniesieniu do S. sp. z o. o., wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości określone w art. 11 prawa upadłościowego i naprawczego, ponieważ spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań, a jej majątek nie wystarczał na pokrycie tych zobowiązań.

S. sp. z o.o. nie złożyła do właściwego urzędu skarbowego deklaracji CIT-2 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za listopad 2005r. i nie dokonała wpłaty we właściwym terminie płatności na konto organu podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Nie złożyła też zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym 2005 (do końca trzeciego miesiąca roku następnego) i nie dokonała, w tym terminie, wpłaty podatku należnego albo różnicy między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.

Z załączonej do akt sprawy notatki służbowej z dnia 11 sierpnia 2011r. sporządzonej przez pracownika organu podatkowego na okoliczność przeglądania dokumentów wymiarowych ostatnio składanych przez S. sp. z o.o. wynika, że po 16 kwietnia 2002r. od Spółki nie wpłynęły żadne deklaracje, pomimo ciążącego na niej obowiązku dokonywania rozliczeń podatkowych. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/P. z dnia 19 września 2011r. wynika, ż S. sp. z o.o. posiada zadłużenie za okres od stycznia 1999r. do grudnia 2000r. w wysokości 121.208.45 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów na istnienie majątku Spółki i prowadzenie przez nią działalności gospodarczej.

10. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przez błędne jego zastosowanie,

- sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, tj. w dniu 29 listopada 2005 r. (w dacie sprzedaży nieruchomości położonej w S.) Skarżący był członkiem Zarządu S. sp. z o.o. z siedzibą w O..

W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej w oparciu o ten sam materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, dokonał odmiennych ustaleń faktycznych niż podczas pierwszego rozpoznania jego odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Ponadto wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykonał zaleceń i wytycznych Dyrektora Izby Skarbowej, które miały na celu dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych.

W świetle przedłożonych w sprawie kserokopii dokumentów związanych z odbytym Zgromadzeniem Wspólników S. sp. z o.o., na którym odwołano go z funkcji członka zarządu, w ocenie Skarżącego nieuprawnionym jest twierdzenie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, był on członkiem zarządu tej spółki.

W konsekwencji Skarżący uznał, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej wraz z S. sp. z o.o.

11. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

12. Pismem z dnia 29 października 2012r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O., sygn. akt [...] z dnia 25 kwietnia 2012r. oraz jego uzasadnienia na okoliczność, że w dniu 29 listopada 2005 r. (w dacie powstania zobowiązania) nie był członkiem zarządu S. sp. z o.o.

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Skarżącego w terminie 3 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku dowodowego bez rozpoznania, do przedstawienia poświadczonej kopii odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...], w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania do dokonania ww. czynności.

W dniu 22 listopada 2012r. Skarżący przesłał poświadczony odpis wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

13. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia ich niezgodności z prawem.

14. Sąd uznał, że w przedstawionym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżona decyzja Organu II instancji, jak też poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

15. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym przede wszystkim poświadczonej kopii odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...], w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż nieuprawnionym jest twierdzenie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego Skarżący był członkiem zarządu spółki S. sp. z o.o.

Jak wynika z uzasadnienia ww wyroku, “oskarżony w chwili zawierania umowy sprzedaży w dniu 29 listopada 2005 r. na rzecz Spółki G. nie był upoważniony do reprezentowania spółki S. (...). Sąd I instancji niezasadnie przyjmuje, że powyższa czynność nie zwalniała oskarżonego z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki".

16. W konsekwencji ww. wyroku Sądu Okręgowego w O. należy uznać, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wraz z S. sp. z o.o. Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Sąd orzekł jak w sentencji.