Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 219/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27a par. 1 i 3, art. 54, art. 57 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 1 - 10, par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 24 ust. 4 i 5, art. 84 ust. 7
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 118, art. 119, art. 120 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 133
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 170, art. 171
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1986 nr 42 poz 202
law: Ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 października 2008 r., sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]". w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]" o nr "[...]" wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku K.S. celem przymusowego wyegzekwowania należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia chorobowego. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 21 maja 2002 r. W trakcie prowadzonego postępowania zawiadomieniem z dnia "[...]" dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę. Złożone przez zobowiązanego pismem z dnia 28 maja 2002 r. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie zostały uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt 1 III SA 706/03 oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Następnie, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia "[...]" podjęto próbę dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej w z tytułu świadczonych przez zobowiązanego usług na rzecz Stowarzyszenia A w W. Zajęcie to okazało się jednak nieskuteczne, gdyż jak wynikało z informacji Stowarzyszenia A w W., K.S. nie świadczył usług na rzecz Stowarzyszenia.

Pismem z dnia 12 grudnia 2007 r., zatytułowanym "Zarzut" zobowiązany wniósł o unieważnienie tytułu wykonawczego, uchylenie zajęcia z dnia "[...]" oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. W podstawach zarzutu podniósł nieistnienie obowiązku, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz przedawnienie roszczeń. Zdaniem skarżącego, postanowienie Sądu Apelacyjnego III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2002 r., sygn. akt III AUa 793/01, uchyliło decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" o nr "[...]", na której to oparł się wierzyciel wydając decyzję z dnia "[...]", nr "[...]", będącą podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego Tym samym, ze względu na fakt, iż podstawa, na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych oparł wydanie decyzji o zwrocie świadczeń chorobowych została uchylona, w niniejszej sprawie występuje przesłanka nieistnienia obowiązku. Skarżący zwrócił również uwagę, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu świadczonych usług na rzecz Stowarzyszenia A w W. jest niedopuszczalny, gdyż twórczość artystyczna nie podlega egzekucji. Wyjaśnił, że egzekwowany obowiązek przedawnił się z upływem 5 lat i jako taki nie może być dochodzony. Ponadto wskazał na błędy proceduralne, które spowodowały nieważność czynności egzekucyjne oraz nieważność postępowania egzekucyjnego. W ocenie strony postępowanie egzekucyjne jest w dalszym ciągu zawieszone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", ponieważ organ nie wydał postanowienia w sprawie jego podjęcia. Wobec powyższego, w ocenie strony, postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa, a w konsekwencji dokonana czynność egzekucyjna i prowadzenie dalszego postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne. Z uwagi na nieważność czynności egzekucyjnej skarżący uznał za uzasadniony wniosek w przedmiocie unieważnienia tytułu wykonawczego nr "[...]", uchylenia zajęcia prawa majątkowego z dnia "[...]" oraz umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Następnie, w dniu 19 grudnia 2007 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło kolejne pismo skarżącego zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne organu podatkowego", w którym, opierając się na zarzutach podniesionych w piśmie z dnia 12 grudnia 2007 r., wniesiono o unieważnienie zajęcia prawa majątkowego dokonanego zawiadomieniem z dnia "[...]", zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Obydwa pisma zostały potraktowane jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w trybie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954). Przed wydaniem rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego zwrócono się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zajęcie stanowiska jako wierzyciela w stosunku do podniesionych przez zobowiązanego okoliczności. W odpowiedzi wierzyciel postanowieniem z dnia "[...]" potwierdził wymagalność dochodzonego obowiązku. W tym stanie rzeczy, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]".

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym ponownie podniósł nieistnienie obowiązku, przedawnienie roszczeń, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz błędy proceduralne. Zaznaczył, iż organ egzekucyjny błędnie zinterpretował jego pisma jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie pismo z dnia 12 grudnia 2007 r. zostało złożone w terminie zarzutów i powinno być potraktowane jako zarzuty, a pismo z dnia 14 grudnia 2007 r. stanowiło skargę na czynność egzekucyjną i powinno być przekazane organowi nadrzędnemu celem rozpatrzenia. Ponadto zarzucił, iż postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela zostało wydane z naruszeniem prawa i jako takie nie może być podstawą do wydania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ponowne rozpatrzenie sprawy i niezależne rozpatrzenie wniesionej pismem z dnia 14 grudnia 2007 r. skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności powołał wymienione w art. 59 § 1 pkt 1 – 10 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu II instancji powołane przez skarżącego okoliczności nie mogły stanowić o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Dokonując powyższej oceny, organ wskazał, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określony decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" jest nadal wymagalny. Odwołanie złożone od powyższej decyzji zostało bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt VIII U 827/99, oddalone. Z kolei, wyrokiem Sądu Apelacyjnego III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III Aua 396/00, oddalono również apelację od tego wyroku. Natomiast powołane przez stronę w zażaleniu wyroki zostały wydane w sprawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", która to wbrew mniemaniu skarżącego, nie została uchylona. Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2002 r., sygn. akt III Aua 793/01, uchylił wyrok Sądu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie, ze względu na fakt, iż Sąd rozpoznał sprawę mimo niezłożenia przez stronę skutecznego środka zaskarżenia. Powyższe skutkowało tym, iż obie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stały się prawomocne.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia, organ II instancji powołał przepis art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r., zgodnie z którym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej należność. Przepisu art. 24 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Powyższa regulacja została zmieniona z dniem 1 lipca 2004 r. na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Stosownie do treści przepisu w nowym brzmieniu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5 – 5 c stosuje się odpowiednio.

W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie decyzja ZUS z dnia "[...]" stała się prawomocna z dniem 8 czerwca 2000 r., a zatem w dacie wejścia w życie nie upłynął jeszcze 5 – letni termin przedawnienia liczony od dnia uprawomocnienia się decyzji. Skoro więc ustawa nowelizacyjna z dnia 20 kwietnia 2004 r. zastała nieprzedawnione roszczenie, do należności zastosowanie znajdą nowe przepisy. Zdaniem organu, okres przedawnienia wynosi zatem 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej zwrot należności.

Odnosząc się natomiast do wskazanych przez skarżącego błędów proceduralnych organu I instancji, polegających w jego ocenie na uchybieniu obowiązku podjęcia zawieszonego postępowania w formie postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w świetle art. 57 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ podejmuje zawieszone postępowanie po ustaniu przyczyny zawieszenia i nie jest konieczne wydanie postanowienia.

Ustosunkowując się do zarzutu wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela z naruszeniem przepisów prawa, organ podniósł, że art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie kreuje obowiązku wystąpienia o stanowisko wierzyciela ani nie wskazuje na wiążący charakter tego stanowiska. Wyjaśnienia wierzyciela stanowią wyłącznie jeden z elementów podlegających samodzielnej ocenie organu egzekucyjnego.

W odniesieniu do argumentacji o nieprawidłowym zakwalifikowaniu i połączeniu złożonych przez skarżącego pism, stwierdzono, że w obydwu pismach, wskazując na szereg błędów i uchybień, wniesiono o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśniono, iż pismo z dnia 12 grudnia 2007 r. nie mogło być rozpatrzone w trybie zarzutów, gdyż zarzuty przysługują w chwili wszczęcia postępowania, a nie w jego toku. Ponadto podniesiono, że w niniejszej sprawie skarżący złożył zarzuty, w przedmiocie których wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt 1 III SA 706/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Z kolei pismo z dnia 14 grudnia 2007 r. mimo iż zostało zatytułowane skarga na czynności egzekucyjne, nie mogło być rozpatrzone w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ramach tego środka można bowiem jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższe postanowienie, strona wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa cywilnego w zakresie przedawnienia, tj. art. 118, art. 119, art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego, ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 58 § 1 – 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie zasad postępowania określonych w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi ponowiono argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego. Strona przedstawiła zarzuty w odniesieniu do postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt 1 III SA 706/03. Ponadto skarżący nie zgodził się z dokonaną przez organ II instancji wykładnią przepisów dotyczących okresu przedawnienia należności, która, w jego ocenie, łamie wyrażone w Konstytucji RP zasady równości stron i państwa prawnego. Wskazał również na naruszenie zasady "prawo nie działa wstecz". Zdaniem strony, biorąc pod uwagę 5 – letni termin przedawnienia, należności winny ulec przedawnieniu w dniu 9 czerwca 2005 r. Termin przedawnienia upłynął również nawet, gdyby przyjąć, że początkiem tego terminu był dzień "[...]" – data zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto skarżący powołał treść art. 118 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym termin przedawnienia spraw związanych z działalnością gospodarczą i o świadczenia okresowe wynosi 3 lata. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera z kolei unormowanie, że osoba, która pobrała nienależne świadczenia z ubezpieczenia społecznego, jest obowiązana do ich zwrotu na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2008 r., strona ponawiając argumentację skargi w kwestii przedawnienia należności, podniosła zarzut przesłania przez organ akt administracyjnych sprawy wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z naruszeniem 7 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy {art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a.}.

Badając aspekt legalności zaskarżonego postanowienia - również w kontekście argumentów podniesionych w skardze - Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł uchybień ani w odniesieniu do poszczególnych etapów stosowania prawa, ani w zakresie wiążących się z tym konsekwencji, których odzwierciedleniem jest treść zaskarżonego orzeczenia.

Rozważenia w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wymagała zaakcentowana przez stronę na etapie postępowania instancyjnego kwestia czy słusznie pisma strony datowane na 12 i 14 grudnia 2007 r., zatytułowane jako "Zarzut" oraz "Skarga na czynności egzekucyjne" zostały zakwalifikowane łącznie jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W złożonym zażaleniu skarżący podniósł bowiem, iż pisma mają charakter odrębny, a późniejsze pismo nie stanowiło uzupełnienia pisma pierwszego.

W ocenie skarżącego umorzenie postępowania, o które wnioskował w obu pismach, jest jedynie naturalną konsekwencją żądania unieważnienia tytułu wykonawczego oraz uchylenia czynności z dnia "[...]" w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej w z tytułu świadczonych przez zobowiązanego usług na rzecz Stowarzyszenia A w W. Jawi się w związku powyższym problem, czy organ miał podstawę do tego, by w określony sposób zakwalifikować samodzielnie żądanie strony, dokonując wyboru w tym zakresie.

Oceniając tę kwestię, Sąd w pełni podzielił zaprezentowany przez organ II instancji wywód, iż złożone przez skarżącego w toku postępowania pisma mogły być zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie kompozycja pism i zamieszczonych w nim żądań strony (działającej samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika), odnośnie toczącego się postępowania egzekucyjnego i podejmowanych w nim czynności, mogła spowodować powstanie wątpliwości co do ich prawnej kwalifikacji, jednakże przyznać należy, iż stanowisko organów w tym zakresie zasługuje na aprobatę. O powyższym zadecydował fakt, iż strona, konsekwentnie w obu pismach wnosiła m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na szereg naruszeń prawa i okoliczności, które miały w jej przekonaniu to umorzenie uzasadniać. Ponadto strona wśród stawianych przez nią zarzutów wskazywała m.in. na nieistnienie obowiązku, niedopuszczalność egzekucji, nieważność postępowania, a zatem wymienione enumeratywnie w art. 59 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanki umorzenia postępowania. Tytuły pism nie mogły przesądzać zaś o ich charakterze, gdyż z treści obu pism niewątpliwie wynikało, iż strona żądała zakończenia toczącego się względem niej postępowania egzekucyjnego. Słusznie też wskazał organ odwoławczy, iż pismo strony dnia 12 grudnia 2007 r. nie mogło być rozpatrzone jako zarzuty, gdyż jest to środek służący w początkowej fazie postępowania, który składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Z kolei pismo strony z dnia 14 grudnia 2007 r. nie mogło być potraktowane jako skarga na czynność egzekucyjną, gdyż z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r,. sygn. akt III SA/Wa 476/06, opubl. LEX nr 230011). Niewątpliwie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyznać należy, iż pismo strony z dnia 14 grudnia 2007 r. w zakresie zgłoszonych żądań wybiegało ponad przedmiot zaskarżenia objęty skargą na czynności egzekucyjne.

Powyższą ocenę uzasadnia pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1511/06, w którym Sąd, odnosząc się do kwalifikacji żądania strony w zakresie wzruszenia decyzji ostatecznej, stwierdził, że zgodnie z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP), organ powinien rozważyć, który z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej jest dopuszczalny i najodpowiedniejszy z punktu widzenia możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania strony.

Ponadto w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (por. np. wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r., III SA 1111/93, ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., sygn. III SA 92/87, GAP 1988 Nr 11, s. 44).

W kontekście rozwijanych w orzecznictwie sądów administracyjnych powyższych wymogów dotyczących etapu wstępnego badania pism strony, przyznać należy, że w przedmiotowej sprawie organy dopełniły obowiązku zbadania okoliczności sprawy pod kątem dopuszczalności kwalifikacji pism strony jako zarzutów w sprawie dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz skargi na czynności egzekucyjne, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wyczerpujące wyjaśnienie, dlaczego wnioski strony zostały rozpatrzone w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, w ocenie Sądu, na uwzględnienie nie mogły zasługiwać postawione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa procesowego. W toku postępowania egzekucyjnego, jak i w złożonej skardze, strona wskazywała bowiem na uchybienie przepisom Rozdziału 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w odniesieniu do postanowienia wierzyciela z dnia "[...]" wydanego w toku postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". W odniesieniu do powyższego wskazać należy, że wymienione wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało poddane kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie dostrzegł zarzucanych przez stronę uchybień i wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt 1 III SA 706/03, oddalił skargę na to postanowienie. Orzeczenie to wskutek niezaskarżenia przez strony stało się prawomocne z dniem 29 lipca 2004 r. Wskazać zatem należy na treść art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym moc wiążąca prawomocnych orzeczeń rozciąga się nie tylko na strony i sąd, który je wydał, lecz również na inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także na inne osoby. Przyjmuje się, że ratio legis tego uregulowania polega na tym, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia nie może być już ona ponownie badana (J.Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 20001, z. 4, poz. 63). Ponadto zaznaczyć należy, iż na mocy art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Zarówno sentencja powołanego wyżej orzeczenia, jak i ocena prawna wyrażona w jego treści, korzystają zatem z powagi rzeczy osądzonej. Powyższe regulacje przesądzają zatem jednoznacznie, iż zarzuty skargi odnoszące się do sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 kwietnia 2004 r., nie mogły być w toku niniejszego postępowania rozpoznane.

Szerszego omówienia natomiast wymaga kwestia podniesionego zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 4.532,70 zł, określonego decyzją ZUS z dnia "[...]". Decyzja ta została wydana na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). W niniejszej sprawie decyzja uprawomocniła się z dniem 8 czerwca 2000 r., tj. z dniem wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt III Aua 396/00, którym oddalono apelację od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt VIII U 827/99, oddalającego odwołanie od tej decyzji. Dodać również należy, iż na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]" wszczęto postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia "[...]" dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę.

Kwestię przedawnienia należności dochodzonych na podstawie powołanej decyzji reguluje zatem ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 84 ust. 7 tej ustawy należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej należność. Przepisy art. 24 ust. 4 i 5 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia, należności przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy bieg terminu przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został powiadomiony dłużnik.

Ze względu na powyższe, w ocenie Sądu, zasadne było przyjęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych należności z ubezpieczenia społecznego. Mając na uwadze, iż stosownie do art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w dniu "[...]" doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, okres przedawnienia wydłużył się do 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, tj. od dnia 8 czerwca 2000 r.

Zatem zarzut przedawnienia przedmiotowej należności nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Bez znaczenia w sprawie pozostaje natomiast poruszona przez organ odwoławczy problematyka wydłużenia przez ustawodawcę z dniem 1 lipca 2004 r. okresu przedawnienia należności z 5 do 10 lat.

Wątpliwości, jakie pojawiły się w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych, w zakresie oceny jak należy liczyć termin przedawnienia należności wymagalnych, lecz nie przedawnionych przed dniem nowelizacji wprowadzającej dłuższy termin przedawnienia, dotyczyły bowiem jedynie tych należności, co do których nie przerwano skutecznie biegu terminu przedawnienia bądź poprzez zastosowanie ulgi w spłacie należności, bądź poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej, o której dłużnik został powiadomiony.

W stosunku natomiast do należności, co do których doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, termin przedawnienia, niezależnie od dokonanych przez ustawodawcę nowelizacji, nie uległ zmianie i od początku obowiązywania ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynosił 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne (z uwagi na odwołanie do art.24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów art. 118 - 120 Kodeksu cywilnego, regulujących termin przedawnienia. Wskazać w tym miejscu należy, iż świadczenia z ubezpieczeń społecznych nie są świadczeniami cywilnoprawnymi, a zatem nie mają do nich zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego. Wprawdzie art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego kwalifikuje sprawy z ubezpieczeń społecznych do spraw cywilnych, jednakże unormowanie to przesądza jedynie o stosowaniu w czasie sporów wynikłych na tle tych roszczeń przepisów zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, a więc reguluje zasady i tryb postępowania przed sądami w tych sprawach, natomiast nie ma znaczenia dla oceny charakteru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przyznać należy, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyłają w niektórych przypadkach do przepisów prawa cywilnego (np. art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), niemniej jednak dotyczy to jedynie sytuacji, gdy przepis ustawy wyraźnie na to wskazuje. Termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego został uregulowany w sposób zupełny w art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odnosząc się natomiast do sformułowanego w piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2008 r. zarzutu przesłania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wraz z aktami administracyjnymi sprawy z naruszeniem terminu, należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działalnie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, iż termin ten został w niniejszej sprawie zachowany. Skarga została bowiem wniesiona do organu administracji w dniu 5 maja 2008 r., i następnie w dniu 28 maja 2008 r. nadana w placówce pocztowej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wskazany przez skarżącego przepis art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego nie mógł znaleźć zastosowania, gdyż reguluje kwestie związane z instancyjnym postępowaniem administracyjnym. Wniesienie skargi inicjuje postępowanie sądowe, a zatem wszelkie kwestie dotyczące zarówno jej złożenia, jak i przekazania do sądu administracyjnego, zostały uregulowane w p.p.s.a. Warto również zauważyć, iż uchybienie organu polegające na niedotrzymaniu terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., nie może spowodować skutku w postaci uchylenia zaskarżonego aktu, a jedynie stanowi podstawę do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a.

Ustosunkowując się do zarzutu nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego ze względu na określenie w nim dochodzonej należności w wysokości 4.297,01 zł tj. z naruszeniem przepisu art. 27a § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazującego zaokrąglanie należności pieniężnej w tytule wykonawczym do pełnych dziesiątek groszy, przyznać należy rację skarżącemu, iż niewątpliwie wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy zawiera niezgodne z treścią przepisów określających zasady wystawiania tytułów, określenie kwoty należności. Powyższe, jako że nosi znamiona oczywistej omyłki, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i stanowić o istnieniu którejkolwiek z wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 – 10 i § 2 ustawy przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Uznać zatem należy, iż organ zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Stąd też ocena zastosowania art. 59 § 1 pkt 1 – 10 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w powyższym stanie faktycznym jest prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze, nie mogąc zaskarżonemu postanowieniu postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.