Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 794/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64c § 7 i 8.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski,, Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Protokolant Ewa Grusza, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego 340 zł (trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późno zm.), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 9 sierpnia 2010r. A.L., reprezentowanego przez doradcę podatkowego - R.M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" znak: "[...]" odmawiające rozpatrzenia żądania dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia.

Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego – A.L. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: "[...]", obejmujących podatek dochodowy pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, "[...]", obejmujący należność z tytułu podatku akcyzowego, "[...]", obejmujących należności z tytułu grzywny nakładanej w drodze mandatu karnego.

Pismem z dnia 12 lipca 2010r. A.L. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o "rozliczenie kosztów egzekucyjnych pobranych w latach 2009-2010 w rozbiciu na poszczególne tytuły wykonawcze". Przedmiotowe pismo organ egzekucyjny zakwalifikował jako żądanie określenia kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydając dwa postanowienia, tj.: w dniu 9 sierpnia 2010r., określając koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania prowadzonego na podstawie nie zrealizowanych tytułów wykonawczych na łączną kwotę 98.812,10 zł., w dniu "[...]", odmawiając określenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w oparciu o wymienione wyżej i zrealizowane tytuły wykonawcze, z uwagi na uchybienie terminu do złożenia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2010r. A.L., reprezentowany przez doradcę podatkowego - R.M. zaskarżył opisane wyżej postanowienie z dnia "[...]".

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, poprzez załatwienie sprawy w niewłaściwym trybie, złamanie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady informowania, a także naruszenie art. 64c § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez bezpodstawne jego zastosowanie.

W treści wniesionego środka zaskarżenia Strona podniosła, iż nie żądała wydania postanowienia w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych, lecz "chciała jedynie uzyskać informację na temat poniesionych przez nią kosztów". Skarżący wskazał, iż w swoim podaniu nie przywołał przepisu art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym wydanie postanowienia w oparciu o to unormowanie było bezpodstawne. Zdaniem Zobowiązanego, w celu ustalenia intencji Strony, organ winien był wezwać wnoszącego podanie do sprecyzowania treści żądania.

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.

Stosownie zaś do art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8).

W kontekście przywołanych regulacji, w pierwszej kolejności stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego, w sytuacji braku odrębnych uregulowań, zachował wymaganą prawem formę rozstrzygnięcia - wydał postanowienie, stosownie do zapisu art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny nieprawidłowo natomiast sformułował sentencję zaskarżonego orzeczenia. Z uwagi na uchybienie terminu do złożenia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, organ odmówił określenia tychże kosztów, a winien był odmówić rozpatrzenia żądania Zobowiązanego, stosownie do brzmienia art. 64c § 8 powołanej wyżej ustawy. Zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" jest więc, w istocie, postanowieniem odmawiającym rozpatrzenia żądania dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia wydanego orzeczenia oraz okoliczności stanu faktycznego sprawy. Organ tym samym błędnie pouczył Stronę o przysługującym jej prawie wniesienia na to rozstrzygnięcie zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi, że na postanowienie o odmowie rozpatrzenia żądania dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, przysługuje zażalenie. Postanowienie takie jest ostateczne i nie podlega ocenie organu drugiej instancji. Gdyby ustawodawca chciał przyznać Stronie prawo wnoszenia zażalenia również na tego rodzaju rozstrzygnięcie, wyraźnie tak by postanowił w treści § 8 art. 64c ustawy.

Tym samym stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do wniesienia przez Stronę zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". Dlatego też, zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, należało stwierdzić niedopuszczalność wniesienia zażalenia w tej sprawie.

Z przyczyn wskazanych wyżej, organ odwoławczy nie mógł dokonać merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia.

W skardze wniesionej do Sądu pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, poprzez załatwienie sprawy w niewłaściwym trybie, złamanie zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady informowania, a także naruszenie art. 64c § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez bezpodstawne jego zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, iż nie żądał wydania postanowienia w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych, lecz "chciał jedynie uzyskać informację na temat poniesionych przez nią kosztów". Pełnomocnik skarżącego podniósł , iż w swoim podaniu skarżący nie przywołał przepisu art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym wydanie postanowienia w oparciu o to unormowanie było bezpodstawne. Zdaniem Zobowiązanego, w celu ustalenia intencji Strony, organ winien był wezwać wnoszącego podanie do sprecyzowania treści żądania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

W rozpoznawanej sprawie A.L. złożył dnia 12 lipca 2010r. wniosek o rozliczenie kosztów egzekucyjnych pobranych od niego w latach 2009-2010r. A zatem przedmiot sprawy zakreślił skarżący. Sprawa dotyczy kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z treścią art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. , Nr 229, poz 1954 z późn. zm.), zwaną dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W obu przypadkach, gdy organ egzekucyjny wydaje postanowienia: w przedmiocie określenia kosztów, czy też w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku, mamy do czynienia ze sprawą kosztów egzekucyjnych. Ustawodawca nie posługuje się pojęciem "określenia kosztów egzekucyjnych" , jak to przyjął Dyrektor Izby Skarbowej. Według art. 64c § 7 u.p.e.a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w "sprawie kosztów egzekucyjnych", a zatem dyspozycją tego przepisu objęte jest postanowienie wydane w przedmiocie określenia kosztów, jak też dotyczące odmowy rozpatrzenia wniosku z uwagi na uchybienie terminu do jego złożenia. Termin określony w tym przepisie ma charakter materialnoprawny. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej błędnie wywiódł, że na postanowienie wydane na podstawie art. 64c § 8 u.p.e.a nie przysługuje zażalenie. Art. 64c § 8 u.p.e.a nie ma bowiem charakteru samoistnego i regulacja w nim zawarta dotyczy przedmiotu określonego w art. 64c § 7 u.p.e.a . Takie postanowienie ma charakter merytoryczny, gdyż organ egzekucyjny rozstrzyga w "sprawie kosztów egzekucyjnych". W związku z tym na takie rozstrzygnięcie w "sprawie kosztów egzekucyjnych" i na takie postanowienie przysługuje zażalenie. W konsekwencji tego typu sprawa podlega kontroli sądowej. W związku z tym należy stwierdzić, że organ odwoławczy wadliwie odwołał się do powołanych przepisów kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w konsekwencji nieprawidłowo stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie wydane przez organ I instancji.

Dla określenia zakresu pojęcia "sprawa" należy odwołać się do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Pojęcie sprawy administracyjnej nie zostało jednak w przepisach ustalone i jest różnie w literaturze ujmowane i definiowane (...). Sprawę administracyjną stanowi "przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi" (T. Woś, Pojęcie "sprawy" w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, AUWr nr 1022, Prawo CLVIII, s. 334), w stanie faktycznym określonym w hipotezie normy prawnej (T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004, s. 32-34). Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny. Należy zatem przyjąć, że ustawodawca w art. 134 § 1 p.p.s.a. mówiąc o rozstrzyganiu przez sąd w granicach sprawy, używa pojęcia "sprawa" w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność.

Odnosząc się natomiast do samej treści skargi należy wskazać, że pismem z dnia 12 lipca 2010r. A.L. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o "rozliczenie kosztów egzekucyjnych pobranych w latach 2009-2010 w rozbiciu na poszczególne tytuły wykonawcze", a nie o udzielenie informacji co do pobranych kosztów egzekucyjnych. W związku z tym prawidłowo organ I Instancji zakwalifikował wniosek, jako dotyczący sprawy kosztów egzekucyjnych, który był objęty dyspozycją art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a. Natomiast organ odwoławczy z naruszeniem powołanych przepisów u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia, zamiast ustosunkować się merytorycznie do treści zażalenia. Naruszenie tych przepisów u.p.e.a. miało więc istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205, 209 a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy. Zgodnie z treścią art. 205 § 2 i § 4 P.p.s.a. w związku z w zw. § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 212 ,poz. 2075) wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w I instancji 240 zł, gdyż wysokość wynagrodzenia nie jest uzależniona od wartości przedmiotu sprawy. Sąd nie uwzględnił przy wysokości kosztów postępowania, opłaty skarbowej, gdyż do zamknięcia rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego nie przedstawił dowodu jej uiszczenia.