Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1016/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś–Dębecka Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. sprawy ze skarg M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], nr [...] i nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez skarżącą spółkę M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa), oraz nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym, usytuowanym przy ul. W. w W. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy ww. decyzje organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] października 2006 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu W. wpłynął wniosek IV Oddziału Terenowego Straży Miejskiej W. o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w należącym do skarżącej spółki sklepie spożywczo-monopolowym, usytuowanym przy ul. W. w W.. Podstawą wniosku był stwierdzony w dniu [...] września 2006 r. przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej przez sprzedawczynię w/w placówki handlowej. Z załączonej do wniosku notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej wynikało, iż pełniąc w owym dniu służbę patrolową zauważyli mężczyznę, który zataczając się wszedł do ww. sklepu. Z notatki wynikało, iż mężczyzna miał niechlujny wygląd (rozpięty rozporek oraz koszulę). W notatce funkcjonariusze stwierdzili, iż poszli za owym mężczyzną i stanęli przy drzwiach wejściowych do sklepu obserwując co mężczyzna będzie robił dalej. Z notatki wynikało, iż mężczyzna zakupił alkohol w postaci wódki [...] w butelce o poj. 200 ml. Podczas płacenia zataczał się i bełkotliwie mówił, a płacąc nie mógł wyjąć pieniędzy z portfela. Funkcjonariusze stwierdzili ponadto, iż podczas zakupu w sklepie nie było innych klientów. Z relacji zawartej w notatce wynikało, iż ów klient nie dostał paragonu potwierdzającego zakup alkoholu. Ponadto mężczyzna nie posiadał dokumentów tożsamości i podał dane na nazwisko A. K.. Został następnie doprowadzony do komisariatu KP B., gdzie w wyniku badania stwierdzono, że zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu wyniosła 1,10 mg/l. Ponadto w notatce stwierdzono, że z ustaleń dokonanych przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej wynikało, iż opisanej powyżej sprzedaży dokonała ekspedientka K. S..

Wobec powyższego zawiadomienia Straży Miejskiej w dniu [...] października 2006 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w w/w sklepie spożywczo-monopolowym.

Ustosunkowując się do zawiadomienia o wszczęciu postępowania strona skarżąca w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. zaprzeczyła, jakoby miała miejsce sprzedaż napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej w prowadzonej przez nią sklepie przy ul. W. w W..

W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w dniu [...] listopada 2006 r. przesłuchano w charakterze świadka T. G. – funkcjonariusza Straży Miejskiej W., który zeznał, iż w dniu [...] września 2006 r., ok. godz. 16.45 podczas patrolowania wraz z A. R. okolic sklepu przy ul. W. zauważyli oni mężczyznę, który chwiejnym krokiem wchodził do sklepu. Świadek zeznał, iż mężczyzna ten wręcz się słaniał. Świadek stwierdził, iż wraz z kolegą weszli za nim na schodki, nie wchodząc do sklepu. Funkcjonariusz zeznał, iż z uwagi na fakt, że drzwi są szklane widzieli co dzieje się w środku. Świadek zeznał, iż widział, jak mężczyzna chowa butelkę wódki do kieszeni, lecz, że nie widział momentu sprzedaży.

W tym samym dniu przesłuchany został również drugi z funkcjonariuszy Straży Miejskiej - świadek A. R.. Zeznał on m.in., że funkcjonariusze widzieli moment transakcji, jak mężczyzna dokonuje zakupu a ekspedientka podaje towar - była to wódka o nazwie [...] w butelce szklanej o pojemności 200 ml. Według świadka po zakupie mężczyzna ów schował alkohol do kieszeni spodni. Ponadto dodał, iż w momencie opuszczania sklepu (jeszcze na terenie sklepu) podjęto interwencję. Świadek zeznał, iż funkcjonariusze poprosili mężczyznę o okazanie zakupu, a ten okazał zakupiony alkohol.

W tym samym dniu został ponadto przesłuchany A. K.. Świadek zeznał, iż jest osobą chorą oraz, że bierze bardzo silne leki [...], [...]. Świadek zeznał, iż nie jest w stanie opowiedzieć całego zdarzenia, gdyż go nie pamięta. Stwierdził, iż przypomina mu się, że tego dnia rano pił niewielką ilość alkoholu, lecz, że nie wie dokładnie co i kiedy. Zeznał ponadto, iż po południu poszedł do sklepu, ale niestety nie pamięta dokładnie zdarzenia.

Przy piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. Prokuratura Rejonowa W. przesłała kopię protokołu z badania A. K. na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, przeprowadzonego w dniu [...] września 2006 r. o godz. 17.49, z którego wynikało, iż w wydychanym przez w/w powietrzu znajdowało się 1,08 mg/l.

W dniu [...] grudnia 2006 r. przeprowadzone zostały, na wniosek strony skarżącej - oględziny sklepu przy ul. W. w W.. Ze sporządzonego z owej czynności protokołu wynikało, iż "zarówno przy drzwiach zamkniętych jak i otwartych widzialność tego co się dzieje w środku sklepu jest mocno ograniczona przez składowane kontenery - skrzynki na napoje. Niezależnie od tego, czy kupujący stoi twarzą czy bokiem do lady nie widać, czy dokonuje zakupu, nie widzi również lady i ekspedientki".

W dniu [...] grudnia 2006 r. w charakterze świadka została przesłuchana J. K., matka A. K.. Świadek zeznała, iż "syn miał dwa komunikacyjne wypadki, wynikiem czego była [...]. Świadek stwierdziła, że w dniu [...] września 2006 r., między godz. 16.00-17.00, syn wyszedł do pobliskiego sklepu – W. po papierosy. Świadek zeznała, że syn wrócił ze sklepu z papierosami (żadnych innych zakupów świadek nie widziała) oraz z wezwaniem na Komisariat Policji. J. K. dodała, iż syn nie mógł jej wytłumaczyć po co jest wzywany.

W dniu [...] stycznia 2007 r. w charakterze świadka przesłuchana została ekspedientka K. S., która zeznała, iż w dniu [...] września 2006r., ok. godz. 17:00 przyszedł do sklepu stały klient. Świadek zeznała, iż poprosił on o papierosy [...], lecz z uwagi na to, iż nie posiadał wystarczającej gotówki - papierosów klientowi nie sprzedano. Świadek stwierdziła, iż wie, że osoba ta jest [...], ma [...], [...] oraz [...], a ponadto, że niejednokrotnie klient ten przychodził do sklepu stawał przy kasie i odchodził, bo nie wiedział po co przyszedł. Świadek zeznała, iż funkcjonariusze Straży Miejskiej, którzy weszli do sklepu, poprosili klienta o okazanie co trzyma w kieszeni, zaś klient wyjął z kieszeni butelkę wódki [...] o poj. 200 ml. Świadek zeznała, iż w odpowiedzi na pytanie funkcjonariuszy stwierdziła, że nie sprzedała alkoholu, gdyż klient przyszedł tylko po papierosy, których nie dostał, ponieważ nie miał wystarczającej ilości pieniędzy. Ekspedientka dodała również, że w sklepie na co dzień stoją kontenery po piwach przy samych drzwiach wejściowych, gdyż placówka nie ma żadnego zaplecza. Świadek K. S. zeznała jednocześnie, iż w dniu [...] września 2006 r., ok. godz. 16.30-17.30 sprzedała alkohol typu wódka [...] o poj. 200 ml. jednej osobie, lecz nie był to ten klient, na którego wskazali funkcjonariusze Straży Miejskiej.

Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. skarżąca spółka M. sp. z o.o. przedłożyła kserokopię paragonu fiskalnego z dnia [...] września 2006 r., z którego wynikało, iż w tym dniu, o godz. 16.42 dokonana została w sklepie przy ul. W. sprzedaż towaru o nazwie [...] za cenę 7 zł.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. pełnomocnik skarżącej spółki ustosunkował się do zebranego w toku postępowania materiału dowodowego i wniósł o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, stwierdzając w uzasadnieniu, iż w dniu [...] września 2006 roku, w sklepie przy ul. W., nie dokonano sprzedaży alkoholu osobie będącej pod wpływem alkoholu.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezydent W. – działając na podstawie przepisu art. 104 k.p.a. i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) – decyzjami z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], nr [...] oraz nr [...], cofnął skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (we wskazanych powyżej trzech zakresach zawartości alkoholu), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym, usytuowanym przy ul. W. w W.. W uzasadnieniu w/w trzech decyzji Prezydent W. stwierdził, iż z analizy materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w dniu [...] września 2006 r., około godz. 16.45, w sklepie monopolowym przy ul. W. w W. dokonano sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Prezydent W. wskazał m.in., iż nie ulega wątpliwości fakt, że obaj funkcjonariusze Straży Miejskiej zaobserwowali, jak klient chowa butelkę wódki do kieszeni, natomiast jeden z nich widział, jak mężczyzna dokonuje zakupu, a ekspedientka podaje towar - butelkę wódki [...] o poj. 200 ml. Zdaniem organu I instancji przeprowadzone w dniu [...] grudnia 2006 r. oględziny miejsca sprzedaży nie mogły być dowodem na to, że w dniu [...] września 2006 r. widoczność była również ograniczona. Według organu nie można w żaden sposób na podstawie tych oględzin potwierdzić, że w dniu zdarzenia skrzynki na napoje były ustawione i ograniczały widoczność. Zdaniem Prezydenta W. również zeznania ekspedientki, z których wynikało, że w sklepie na co dzień stoją kontenery po piwach przy samych drzwiach wejściowych, nie mogły być potwierdzeniem na to, że w dniu sprzedaży skrzynki uniemożliwiały obserwację wnętrza sklepu z miejsca, w którym stali funkcjonariusze. Organ I instancji stwierdził jednocześnie, iż również zeznania ekspedientki, w których stwierdziła ona, że sprzedała wódkę [...] o poj. 200 ml jednej osobie, ale nie był to klient wskazany przez funkcjonariuszy - są bardzo mało wiarygodne, albowiem przede wszystkim mało prawdopodobne jest to, aby dokładnie w tym samym czasie inny klient zakupił dokładnie taki sam alkohol, w butelce o tej samej pojemności. Organ stwierdził, iż można przypuszczać, że ekspedientka, jako osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa, w swoich zeznaniach kierowała się chęcią uniknięcia odpowiedzialności karnej. Organ I instancji podniósł ponadto – powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2003 r., II SA/Wr 1944/00, iż jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu daje podstawę do cofnięcia zezwolenia. Prezydent W. wskazał ponadto, iż pogląd ten znalazł potwierdzenie również w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych w 2005 i 2006 r., a także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., II GSK 148/05 oraz z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06.

Pismami z dnia [...] marca 2007 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł odwołania od w/w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu odwołań pełnomocnik M. sp. z o.o. - wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji organu I instancji – zarzucił Prezydentowi W. naruszenie: art. 7 k.p.a. - poprzez jego rażącą obrazę i niezastosowanie, art. 8 k.p.a. - poprzez jego rażącą obrazę i niezastosowanie, art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, art. 77 § 2 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, art. 80 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie oraz art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - poprzez jego zastosowanie, pomimo nie wystąpienia przesłanek do jego zastosowania. W uzasadnieniu strona stwierdziła m.in., iż organ I instancji całkowicie zignorował wszelkie dowody zebrane w sprawie poza wygodnymi dlań zeznaniami funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Zdaniem skarżącej zeznania funkcjonariuszy są rozbieżne w zakresie okoliczności faktycznych dotyczących momentu interwencji. Strona wskazała, że skoro funkcjonariusze nie mogli nawet rozróżnić, czy widzieli drzwi czy nie, to nie można dać wiarę ich zeznaniom co do zakresu obserwacji ewentualnego momentu zakupu. Powołując się na ustalenia zawarte w protokole z oględzin z dnia [...] grudnia 2006 r. strona skarżąca stwierdziła, że zeznaniom funkcjonariuszy nie można dać wiary, albowiem nie mogli oni widzieć ani momentu zakupu, ani ekspedientki, ani podawanego towaru. Dowodzi to - w przekonaniu strony skarżącej - naruszenia przez organ I instancji art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Strona skarżąca uznała ponadto, iż całkowicie pominięte zostały zeznania Pani J. K. na okoliczność powodu, dla którego jej syn w dniu [...] września 2006 r., w godzinach 16.00-17.00 wyszedł z domu. Strona skarżąca stwierdziła, że jeżeli świadek K. kupiłby wódkę w przedmiotowym sklepie w dniu [...] września 2006 r., to również nabyłby papierosy i na wydruku kasowym zarejestrowane byłyby dwie pozycje. Zdaniem strony skoro na wydruku z kasy fiskalnej dotyczącym sprzedaży wódki [...] nie nabito papierosów [...] to oznacza to, że świadek ich tam nie kupił; jeżeli zaś świadek nie kupił papierosów w sklepie przy ul. W. to również nie nabył owej butelki wódki. Strona podkreśliła ponadto, iż p. K. nie miał paragonu świadczącego o zakupie wódki [...] oraz papierosów, co zostało całkowicie pominięte przez organ I instancji. Zdaniem strony skarżącej oczywiste jest, że butelka wódki [...] została sprzedana innemu klientowi, albowiem Pan K. nie posiadał przy sobie paragonu. W ocenie skarżącej spółki ze zgromadzonego materiału nie wynika, że dokonano sprzedaży alkoholu osobie pod jego wpływem, a wręcz przeciwnie - wszystkie dowody, poza zeznaniami strażników, świadczą, że okoliczność takowa nie miała miejsca. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż aktualny jest pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98, oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu na podstawie art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi konieczne jest stwierdzenie "powtarzających się zdarzeń", a nie jednorazowego działania, i to jeszcze niezawinionego.

W wyniku rozpatrzenia złożonych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzjami z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], nr [...] i nr [...] - utrzymało w mocy w/w decyzje Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie cofnięcia skarżącej spółce zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych (we wskazanych powyżej trzech zakresach zawartości alkoholu), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie monopolowym, usytuowanym przy ul. W. w W.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy – powołując się na dyspozycję przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - stwierdził, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, że naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej w sklepie skarżącej spółki zostało udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Organ – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - wskazał, że sankcją za choćby jednorazową sprzedaż napojów alkoholowych wbrew zakazowi wynikającemu z art. 15 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest - poza sankcją karną przewidzianą w art. 43 ust. 1 tej ustawy - cofnięcie zezwolenia na sprzedaż takich napojów ("organ zezwalający cofa..."). Kolegium wskazało, iż nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez NSA w wyroku z dnia 7 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 714/98, na który powołała się skarżąca spółka, również z tego względu, że stanowi ono wyjątek w ukształtowanej już linii orzeczniczej NSA i WSA w Warszawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że nie widzi podstaw, by poddać w wątpliwość zeznania obu interweniujących w dniu [...] września 2006 r. funkcjonariuszy Straży Miejskiej, w szczególności wobec stwierdzenia, iż brak jest dowodu na to, że posiadają oni jakikolwiek interes w negatywnym dla właściciela przedmiotowego sklepu rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, ewentualne złożenie zaś fałszywych zeznań mogłoby zakończyć się nazbyt poważnymi dla nich - z sankcją karną włącznie - konsekwencjami. Zdaniem organu odwoławczego brak jest także podstaw do uznania, że organ I instancji całkowicie zignorował wszelkie dowody zebrane w sprawie poza wygodnymi dlań zeznaniami funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Słusznie – zdaniem Kolegium - organ I instancji uznał, iż wyniki oględzin przedmiotowego sklepu, przeprowadzonych w niemal trzy miesiące po stwierdzonej sprzedaży napoju alkoholowego A. K., nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, albowiem brak jest podstaw do stanowczego stwierdzenia, że odzwierciedlają one stan faktyczny z dnia [...] września 2006 r. Według organu II instancji nie można również zgodzić się z zarzutem strony, jakoby zeznania funkcjonariuszy były ze sobą sprzeczne w zakresie opisu stanu faktycznego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zachowanie i wygląd A. K. w trakcie jego pobytu w przedmiotowym sklepie pozwalały na graniczące z pewnością przypuszczenie, że znajduje się on w stanie nietrzeźwym, a więc w takiej sytuacji sprzedawczyni K. S. powinna odmówić sprzedaży napoju alkoholowego. Organ odwoławczy nie zgodził się ponadto z poglądem, jakoby zeznania Pani J. K. na okoliczność powodu dla którego syn w dniu [...] września 2006 r., w godzinach 16.00-17.00 wyszedł z domu - zostały całkowicie pominięte. Według SKO wręcz przeciwnie - zeznania te w znaczący sposób przyczyniły się do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem wynika z nich niezbicie, że syn w/w świadka – A. K., wyszedł z domu jedynie po to, by zrobić zakupy w sklepie przy ul. W., gdyż był to sklep najbliższy miejsca jego zamieszkania. Według SKO zeznanie to potwierdza zatem, że A. K. nie odwiedził w tym czasie innego sklepu - a skoro tak, to zakupu napoju alkoholowego, opisanego w zaskarżonej decyzji, mógł dokonać tylko w przedmiotowym sklepie. Organ II instancji stwierdził, że nie jest zrozumiałe, dlaczego - zdaniem skarżącej - jeżeli świadek nie kupił papierosów w sklepie przy ul. W., to również nie nabył owej butelki wódki. Zdaniem Kolegium zakup owej wódki nie musiał być połączony z zakupem papierosów. Ponadto organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że okoliczność, iż A. K. nie posiadał paragonu potwierdzającego fakt zakupu napoju alkoholowego w przedmiotowym sklepie, nie może zostać uznana za dowód tego, że zakup taki nie miał miejsca. Organ stwierdził, że z doświadczenia życiowego członków składu orzekającego wynika, iż częstokroć - zwłaszcza przy okazji drobnych zakupów, o stosunkowo niewielkiej wartości - klienci nie zabierają wydanych im przez sprzedawców paragonów; sytuacja taka bez wątpienia mogła zaistnieć również w omawianym przypadku. Zdaniem Kolegium brak jest ponadto podstaw do uznania, iż w przedmiotowym sklepie w trakcie interwencji straży miejskiej nie była możliwa "obsługa innych klientów". Według organu wiele - w tym dane na wydruku z kasy fiskalnej - wskazuje na to, że sprzedaż taka, wbrew stanowisku strony skarżącej - była jednak możliwa.

W dniu [...] maja 2007 r. skarżąca spółka – działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na w/w decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r.

Przedmiotowe skargi dotyczące decyzji SKO wydanych w sprawach cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zostały zarejestrowane w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SA/Wa 1016/07, VI SA/Wa 1017/07 oraz VI SA/Wa 1018/07.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji SKO w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz utrzymanych nimi w mocy decyzji Prezydenta W. – skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. - poprzez jego rażącą obrazę i niezastosowanie, art. 8 k.p.a. - poprzez jego rażącą obrazę i niezastosowanie, art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, art. 77 § 2 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, a także art. 80 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, oraz naruszenie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - poprzez jego nieprawidłową interpretację. Podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty zawarte w odwołaniach strona skarżąca stwierdziła w uzasadnieniu wniesionych skarg m.in., iż zeznaniom funkcjonariuszy nie można dać wiary, bowiem nie mogli oni widzieć ani momentu zakupu, ani ekspedientki, ani podawanego towaru. Są to tylko ich domniemania, którym organy nadały status dowodu. Zdaniem skarżącej spółki skoro organy obu instancji miały jakiekolwiek wątpliwości dotyczące faktu składowania skrzynek na napoje w sklepie w dniu [...] września 2006 r., winny skorzystać z art. 77 § 2 k.p.a. i przeprowadzić dowód na tę okoliczność. Według strony skarżącej organy nieprawidłowo zinterpretowały zeznania matki świadka A. K., która zeznała, że syn wyszedł z domu aby kupić papierosy. Ponadto strona stwierdziła, że świadek J. K. nie zeznała, że syn poszedł do sklepu przy ul. W.. W ocenie strony organ zignorował ponadto to, że Pan A. K. nie miał paragonu świadczącego o zakupie wódki [...] oraz papierosów. W tej sytuacji oczywiste jest – zdaniem skarżącej, że butelka wódki [...] została sprzedana innemu klientowi.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – wnosząc o ich oddalenie - podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Wydanym na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył wniesione skargi, zarejestrowane po ww. sygnaturami akt, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowane pod tym kątem skargi spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - nie naruszają prawa.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżone decyzje organów obu instancji nie naruszają - w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy – przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Ponadto – w ocenie Sądu – organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Na mocy zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Prezydenta W. organy administracji publicznej cofnęły skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w lokalu użytkowym położonym w W., przy ul. W..

Podstawą prawną decyzji Prezydenta W., a następnie organu odwoławczego był przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.

Zasady obrotu, statuujące zakazy sprzedaży napojów alkoholowych, sformułowane zostały w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy zawiera zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. O tym, kiedy dana osoba znajduje się w stanie nietrzeźwości, decyduje przepis art. 46 ust. 3 przedmiotowej ustawy.

Bezsprzecznie uznać należy, iż – wbrew twierdzeniom strony skarżącej - w świetle przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie budzi wątpliwości fakt, że już jednorazowe naruszenie zasady obrotu napojami alkoholowymi (np. jeden przypadek sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazuje, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, czy też osobie, która nie ukończyła 18 roku życia) stanowi naruszenie zasad skutkujące cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Pogląd ten znajduje potwierdzenie nie tylko w dotychczasowym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, czy też z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 270/06.

W niniejszej sprawie należy uznać przede wszystkim, że z dokonanych ustaleń wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu [...] września 2006 r., około godziny 16:42, w sklepie monopolowo-spożywczym, usytuowanym przy ul. W. w W. dokonano sprzedaży napoju alkoholowego (wódki [...] w butelce o poj. 200 ml) A. K., znajdującemu się w stanie nietrzeźwości.

Organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie zeznań T. G. i A. R. – funkcjonariuszy Straży Miejskiej W., oraz na podstawie dowodu w postaci paragonu z kasy fiskalnej z dnia [...] września 2006 r., wskazującego na zakup ww. alkoholu. W uzasadnieniu decyzji organy wskazały ponadto na inne dowody, w tym przede wszystkim na zeznania świadków: A. K., J. K. oraz ekspedientki K. S., a także na wyniki oględzin lokalu sklepowego przy ul. W. w W. przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2006 r.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących wadliwej oceny ww. materiałów dowodowych, należy na wstępie wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723).

Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu, dokonując oceny znaczenia i wartości danego dowodu dla toczącej się sprawy.

Zdaniem Sądu organ może – w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1984 r., sygn. akt III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42). W ramach tej oceny organ winien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Ważne jest także, aby rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, było zgodne z prawidłami logiki. Według Sądu zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ zobowiązany jest jednocześnie przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jasny, logiczny i przekonywujący zarazem wywód odnośnie uwzględnienia jednego dowodu przy jednoczesnym odrzuceniu pozostałych dowodów.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż przeprowadzoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ocenę materiału dowodowego nie można uznać za dokonaną z naruszeniem reguł swobodnej oceny dowodów i noszącą cechę dowolności.

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. organ odwoławczy dokonał wszechstronnej oceny zeznań świadków: T. G. i A. R. – funkcjonariuszy Straży Miejskiej W., a także A. K., J. K. oraz ekspedientki K. S..

Zdaniem Sądu organ odwoławczy, jak i organ I instancji wyjaśniły precyzyjnie, dlaczego uznały za wiarygodne zeznania funkcjonariuszy Straży Miejskiej. Organy prawidłowo zauważyły, iż choć opisywane przez tych świadków szczegóły wydarzenia różniły się częściowo, to jednak generalnie w sposób jednoznaczny i spójny opisywały moment zdarzenia z dnia [...] września 2006 r. W ocenie Sądu o wiarygodności tych zeznań świadczy dodatkowo przede wszystkim dowód w postaci paragonu z kasy fiskalnej, z którego wynika jednoznacznie, że w dniu [...] września 2006 r., około godziny 16:42, dokonano sprzedaży wódki [...] o poj. 200 ml.

Uznać należy ponadto, iż zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, dlaczego wyniki oględzin przedmiotowego sklepu, przeprowadzonych w niemal trzy miesiące po stwierdzonej sprzedaży napoju alkoholowego A. K., nie mogły świadczyć o niewiarygodności zeznań obu funkcjonariuszy Straży Miejskiej W.. W ocenie Sądu należy przyjąć, iż na podstawie wspomnianych oględzin nie można w żaden sposób potwierdzić, że w dniu zdarzenia skrzynki na napoje były ustawione i ograniczały widoczność.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutów związanych z pominięciem ważnego – zdaniem skarżącej spółki – dowodu w postaci zeznań J. K., stwierdzić należy, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, że SKO w W. – wbrew twierdzeniom strony – oceniło wszechstronnie te zeznania - uznając, iż w znaczący sposób przyczyniły się one do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, iż z zeznań tych wynika, że syn ww. świadka wyszedł z domu jedynie po to, by zrobić zakupy w sklepie przy ul. W., gdyż był to sklep najbliższy miejsca jego zamieszkania. Według Sądu SKO słusznie przyjęło, iż zeznanie to potwierdza zatem, że A. K. nie odwiedził w tym czasie innego sklepu - a skoro tak, to zakupu napoju alkoholowego, opisanego w zaskarżonej decyzji, mógł dokonać tylko w przedmiotowym sklepie.

Według Sądu organ II instancji prawidłowo stwierdził również, że zakup owej wódki nie musiał być połączony z zakupem papierosów.

Ponadto uznać należy, iż organ odwoławczy zasadnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że okoliczność, iż A. K. nie posiadał paragonu potwierdzającego fakt zakupu napoju alkoholowego w przedmiotowym sklepie, nie mogła zostać uznana za dowód tego, że zakup taki nie miał miejsca. Należy zgodzić się z organem, że z doświadczenia życiowego wynika, iż częstokroć - zwłaszcza przy okazji drobnych zakupów, o stosunkowo niewielkiej wartości - klienci nie zabierają wydanych im przez sprzedawców paragonów.

Zdaniem Sądu brak jest w tej sytuacji jakichkolwiek faktycznych, a przede wszystkim logicznych przesłanek dających podstawę do przyjęcia tezy, iż zeznania funkcjonariuszy Straży Miejskiej, na których oparły się w głównej mierze organy obu instancji – są niewiarygodne.

W opinii Sądu uznać należy, iż poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń.

W tej sytuacji należy przyjąć, iż organy dokonując oceny materiału dowodowego nie pominęły zarówno zeznań samej sprzedawczyni, jak również pozostałych materiałów dowodowych zgromadzonych w toku całego postępowania.

Zdaniem Sądu należy uznać, iż organy obu instancji w toku postępowania administracyjnego w pełni przestrzegały zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Według Sądu z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż organy rozważyły oba interesy, a więc interes strony i interes społeczny i prawidłowo wydały decyzje pozostające w zgodzie z podstawowymi celami ustawy z dnia 26 października 1982 r. wyrażonymi w jej preambule. Zdaniem Sądu działanie organów obu instancji, wbrew zarzutom skargi, było nie tylko legalne, ale również rzetelne, tj. wolne od arbitralności, dające się racjonalnie wyjaśnić okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie dopuściło się – w ocenie Sądu – obrazy wspomnianej już wcześniej zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparło się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

W konkluzji uznać trzeba, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając zaskarżone decyzje utrzymujące w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcia Prezydenta W. cofające skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż alkoholu - prawidłowo zastosowało przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co dało pełną podstawę do oddalenia skarg.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.