Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 391/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie (art. 260 § 1 ustawy PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 16 września 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 10 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, małżonkowie są właścicielami nieruchomości o powierzchni 1260 m² i wartości około 300 tys. zł, na której posadowiony jest dom o powierzchni 132 m², posiadają dwa samochody osobowe marki [...] z 2007 r. o wartości około 10 tys. zł oraz [...] z 2010 r. o wartości około 40 tys. zł, który musieli zakupić ze względu na brak środków transportu publicznego w miejscu zamieszkania i zły stan drogi dojazdowej, saldo ich rachunku bankowego na dzień 9 sierpnia 2016 r. wynosiło 7.259,42 zł, małżonkowie utrzymują się z emerytur wypłacanych w łącznej wysokości 3.280,41 zł miesięcznie (do dnia 31 lipca br. kwota ta wynosiła 3.071,74 zł), skarżący średnią miesięczną wysokość wydatków, jakie małżonkowie ponoszą na swoje konieczne potrzeby określił na poziomie około 2.270-2.470 zł – zaliczył do nich: koszty ogrzewania, opłaty za energię elektryczną, telefony, internet, telewizję satelitarną, wywóz śmieci i nieczystości, zakup środków czystości i leków, zakup paliwa, składki na ubezpieczenia oraz raty podatku od nieruchomości, pozostałą część dochodu małżonkowie przeznaczają na wyżywienie, zakup odzieży itp.

Referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez skarżącego, nie pozwalają uznać go za osobę, która nie może ponieść kosztów niniejszego postepowania w całości, czy też w części. Zdaniem orzekającego skarżący ma realne możliwości ich poniesienia w całości. W związku z powyższym referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia podnosząc, że:

- wskazówka dla oceny obciążeń finansowych jest błędna i nie ma nic wspólnego z tym co żądają pomorscy prawnicy. Jest ona co najmniej 20 krotnie zaniżona;

- inny organ podatkowy takie zaświadczenie wydał na podstawie tego samego polskiego prawa, jednakże kilka miesięcy za późno;

- przymus prawny i strona finansowa tworzą skuteczną barierę do eliminowania z obiegu prawnego niezgodnych z prawem wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych;

- patrzenie na możliwości finansowe strony w perspektywie 1-2 miesięcy jest podstawowym błędem tego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Jak wynika ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów: skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, małżonkowie są właścicielami nieruchomości o powierzchni 1260 m² i wartości około 300 tys. zł, na której posadowiony jest dom o powierzchni 132 m², posiadają dwa samochody osobowe marki [...] z 2007 r. o wartości około 10 tys. zł oraz [...] z 2010 r. o wartości około 40 tys. zł, który musieli zakupić ze względu na brak środków transportu publicznego w miejscu zamieszkania i zły stan drogi dojazdowej, saldo ich rachunku bankowego na dzień 9 sierpnia 2016 r. wynosiło 7.259,42 zł, małżonkowie utrzymują się z emerytur wypłacanych w łącznej wysokości 3.280,41 zł miesięcznie (do dnia 31 lipca br. kwota ta wynosiła 3.071,74 zł), skarżący średnią miesięczną wysokość wydatków, jakie małżonkowie ponoszą na swoje konieczne potrzeby określił na poziomie około 2.270-2.470 zł – zaliczył do nich: koszty ogrzewania, opłaty za energię elektryczną, telefony, internet, telewizję satelitarną, wywóz śmieci i nieczystości, zakup środków czystości i leków, zakup paliwa, składki na ubezpieczenia oraz raty podatku od nieruchomości, pozostałą część dochodu małżonkowie przeznaczają na wyżywienie, zakup odzieży itp.

W tak ustalonych okolicznościach zasadnie referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Ustalone okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżącego prowadzą do wniosku, że jest on w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania.

Przeciwko przyjęciu, że skarżący nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów powstałych w niniejszej sprawie świadczy fakt, że małżonkowie posiadają środki na rachunku bankowym w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty niniejszego postępowania, których w całości nie przeznaczają na swoje konieczne utrzymanie. W sytuacji zaś, gdy małżonkowie posiadają środki pieniężne, których nie przeznaczają na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych, to należało przyjąć, że stanowią one ich oszczędności.

Sąd ustalił, oszczędności, jakie małżonkowie zgromadzili na rachunku bankowym stanowią kwotę 3.980 zł. Ustalenia te zostały dokonane na podstawie oświadczeń skarżącego złożonych na urzędowym druku PPF w sprawach o sygn. akt I SAB/Gd 7/16, I SAB/Gd 8/16 oraz I SAB/Gd 9/16. Skarżący podał w nich, że na dzień 29 sierpnia 2016 r. małżonkowie posiadali na koncie środki w kwocie 3.980,19 zł. Okoliczność ta jednocześnie potwierdza oświadczenie skarżącego, w świetle którego małżonkowie całość miesięcznego dochodu z tytułu emerytur wydatkują na swoje stałe koszty utrzymania, w tym koszty użytkowania dwóch samochodów. Różnica pomiędzy początkowym a końcowym saldem rachunku w miesiącu sierpniu br. odpowiada bowiem kwocie wypłacanych małżonkom świadczeń.

Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia mu ich poniesienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrzył sprzeciw zgodnie z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), obowiązującym w sprawach postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r. Na podstawie tego przepisu, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Orzeka przy tym jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające

za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy Wojewódzki

Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.