Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 609/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejętą nieruchomość pod drogę oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r.

Nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Pana M. P. i Pani J. P. od decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. wydanej z upoważnienia Starosty B., umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejętą na rzecz Powiatu B. nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...]/[...] i[...]/[...] o łącznej powierzchni 0,0110 ha położoną w N. K., gm. T. K., stanowiącą część drogi powiatowej nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 6 czerwca 2006 r. J. i M. P. wystąpili do Starosty Powiatu B. z wnioskiem o wypłacenie odszkodowania za zajęte pod drogę powiatową nr [...] działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...]/[...] i [...]/[...] położone w obrębie N. K., które na dzień 31.12.1998 r. stanowiły współwłasność wnioskodawców oraz A. D. i T. D. We wniosku nawiązano do otrzymanego zawiadomienia z 1 czerwca 2005 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie w oparciu o art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat B. prawa własności wyżej wymienionych działek.

Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Starosta Powiatu B. powołując się na art. 105 kpa oraz art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania stwierdzając, iż wniosek o ustalenie

i wypłatę odszkodowania można było składać w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r., a po upływie tego terminu roszczenie wygasło.

Po rozpatrzeniu odwołania stron Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2006 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej argumentując, że skoro wniosek został wniesiony po upływie terminu uprawniającego do zgłoszenia żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki zajęte pod drogę publiczną, to roszczenie wygasło.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżyli J. i M. P. twierdząc, że zostały naruszone art. 21 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 107 § 3 kpa i 7 Kpa poprzez nierozważenie istoty sprawy tj. niewywiązanie się Skarbu Państwa (starosty) z zapłaty za zabraną nieruchomość i odmowę przywrócenia skarżącym terminu do zgłoszenia żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. skargę oddalił. W uzasadnieniu powołując się na art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1

i 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że przewidziany powyższym przepisem termin do zgłoszenia wniosku o wypłatę odszkodowania, jest terminem prawa materialnego, a nie prawa procesowego. Skoro wniosek został złożony po upływie materialnoprawnego terminu do zgłoszenia żądania, nie mogło być skutecznie prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie. Brak możliwości decyzyjnego określenia elementów materialnego stosunku prawnego czynił postępowanie bezprzedmiotowym i uzasadniał jego umorzenie w oparciu o art. 105 Kpa.

Powyższe orzeczenie zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008r. sygn. akt IOSK 833/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna miała usprawiedliwione podstawy, gdyż w sprawie istotnie zachodzą wątpliwości, co do faktu zgłoszenia przez skarżącego wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wątpliwości te wynikają z datowanego na dzień 23 grudnia 2005 r. zawiadomienia o rozprawie, która została wyznaczona w związku

z wnioskiem w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Zatem ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody P. z dnia

[...] września 2006 r. winna zostać poprzedzona wyjaśnieniem okoliczności związanych z postępowaniem, o którym fragmentarycznie mówią dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych, przesłanych przez organ Sądowi pierwszej instancji. Dopiero wówczas można dokonać oceny, czy skarżący rzeczywiście nie składał wcześniej wniosku o odszkodowanie i czy wniosek z dnia 6 czerwca 2006 r. rzeczywiście należy traktować jako pierwszy i jedyny przejaw woli w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. stwierdzając, że organy administracyjne orzekały

z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 Kpa, nie zgromadziły materiału dowodowego i nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w celu jednoznacznego określenia daty złożenia wniosku przez skarżących. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika w sposób nie budzący wątpliwość, że przed złożeniem wniosku z dnia 6 czerwca 2006r. nie toczyło się w tym samym przedmiocie postępowanie z wcześniejszego wniosku skarżącego. Wątpliwości te wynikają choćby z datowanego na dzień 23 grudnia 2005 r. zawiadomienia o rozprawie, która została wyznaczona w związku z wnioskiem

w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną jak również z treści protokołu rozprawy z dnia 25 stycznia 2006 r., oraz opinii prawnej z dnia 27 marca 2006 r. Z tychże względów Sąd zalecił, aby rozpoznając ponownie sprawę organy administracji zebrały materiał dowodowy i dokonały jego oceny w celu jednoznacznego określenia daty złożenia wniosku. Przy powtórnym orzekaniu

w sprawie organy winne też uwzględnić fakt, że ponownie została zakwestionowana zgodność przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim przepis ten określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy

z przepisami art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP (sprawa pod sygnaturą akt P 33/07).

Starosta B. rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., na podstawie art. 105 § 1 Kpa oraz art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejętą na rzecz Powiatu B. nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...]/[...]i [...]/[...] o łącznej powierzchni 0,0110 ha położoną w N. K., gm. T. K., stanowiącą część drogi powiatowej nr[...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przedmiotowe działki zostało wszczęte w dniu 14 grudnia 2005 r. na wniosek Państwa A. D. i T. D.– współwłaścicieli tych działek w łącznym udziale 2/6 części. Z uwagi na wątpliwości, co do stanu prawnego w/w nieruchomości organ wyznaczył rozprawę administracyjną z udziałem wnioskodawców oraz właścicieli pozostałego udziału – Państwa P. Państwo P. nie stawili się jednak na rozprawę, nie złożyli też w ustawowym terminie wniosku o ustalenie odszkodowania, wniosek taki wpłynął do organu dopiero w dniu 6 czerwca 2006 r. Na tej podstawie organ przyjął, że skoro wniosek Państwa D. wpłynął w ustawowym terminie należało go rozpatrzyć, pomimo braku wniosku pozostałych współwłaścicieli – Państwa P. i ustalić odszkodowanie za przypadający im udział w działkach. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. orzeczono o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania na rzecz A. i T. D.

Dalej powołując się na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, organ wyjaśnił, że

w przedmiotowej w sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za udział

w działkach nr [...]/[...]i [...]/[...] został złożony przez Państwa P. w dniu

6 czerwca 2006 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. W konsekwencji z uwagi na brak przepisów prawnych, na podstawie których można byłoby ustalić

i wypłacić skarżącym odszkodowanie, postępowanie zainicjowane ich wnioskiem uznano za bezprzedmiotowe.

Od powyższej decyzji odwołali się Państwo M. i J. P. podnosząc, że grunty przejęte na rzecz Powiatu B. stanowiły przedmiot współwłasności, dlatego też postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za te grunty winno dotyczyć niepodzielnie wszystkich współwłaścicieli przejmowanych gruntów. W ocenie odwołujących się, skoro Starostwo ustaliło uprawnienia zarówno Państwa D., jak i Państwa P. do wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłacenia odszkodowania, to organ winien z pełną starannością zadbać o dopełnienie przez uprawnioną stronę obowiązku zgłoszenia w ustawowym terminie stosownego wniosku celem zabezpieczenia słusznych praw podmiotowych strony.

Wojewoda P. po rozpatrzeniu w/w odwołania podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r.

Nr [...] utrzymał w mocy kwestionowaną przez skarżących - decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl zaś ust.4 tego przepisu odszkodowanie za przejęte nieruchomości ustalane będzie na według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie odszkodowawcze wygasa.

W przedmiotowej sprawie na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęty pas gruntu stanowił współwłasność, przy czym współwłaściciele zajętych pod drogę działek – Państwo D. złożyli wniosek w terminie i na ich rzecz odszkodowanie zostało ustalone. Nie oznacza to jednak, zdaniem organu, że złożenie wniosku przez Państwa D. przenosi uprawnienia na Państwa P., którzy złożyli stosowny wniosek dopiero w dniu 6 czerwca 2006 r. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1971 r. stwierdzając w konkluzji, że roszczenie Państwa P. wygasło, albowiem w chwili obecnej nie ma podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania. Końcowo organ wskazał, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygnaturze P 33/07 stwierdzi niezgodność kwestionowanego art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.) w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy z Konstytucją RP, strony będą mogły wystąpić do organu

o wznowienie postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku wnieśli Państwo J. i M. P. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie i wypłacenie odszkodowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

– art. 7 Kpa polegające na niepodjęciu wszystkich możliwych kroków niezbędnych do ustalenia, czy rzeczywiście w okresie biegu terminu, skarżący nie przejawiali woli dochodzenia ustalenia i wypłaty odszkodowania;

– art. 10 § 1 Kpa polegające na niezapewnieniu skarżącym czynnego udziału

w toczącym się postępowaniu;

– art. 107 § 3 Kpa polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł.

W uzasadnieniu skargi skarżący dodatkowo podnieśli, że zaskarżone rozstrzygnięcie godzi w konstytucyjną zasadę dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości jedynie za słusznym odszkodowaniem, o której stanowi art. 21 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi uzupełniająco wyjaśnił, że zarzuty naruszenia art. 7 i 107 § 3 Kpa są bezzasadne, a organ I instancji – stosownie do art. 10 § 1 Kpa - zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia 04 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie

w sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny zawisłej przed nim sprawy o sygnaturze P 33/07 o stwierdzenie, czy przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.) w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 15 września 2009 r. wyroku rozstrzygającego sprawę o sygnaturze P 33/07, tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 22 września 2009 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej jako: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej

i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle powyższych kompetencji sądu administracyjnego, już na wstępie należało stwierdzić, że żądanie skarżących zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia oraz zasądzenia odszkodowania za zajęte grunty, nie mogły zostać uwzględnione. Sąd administracyjny nie ma, bowiem uprawnień do podejmowania takich rozstrzygnięć, w razie natomiast stwierdzenia naruszenia prawa może jedynie uchylić zaskarżony akt ewentualnie stwierdzić jego nieważność.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził jednak, aby w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa. Przede wszystkim organy wykonały zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Białymstoku z dnia 10 lipca 2008 r. oraz wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., w sposób szczegółowy przeanalizowały zgromadzony materiał dowodowy i właściwie uzasadniły wydane rozstrzygnięcie. Głównym celem ponownie przeprowadzonego postępowania było jednoznacznie określenie daty złożenia przez skarżących wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przejętą na rzecz Powiatu B. nieruchomość oznaczoną jako działki o nr [...]/[...] i[...]/[...].

W świetle zebranych dowodów ustalono bezspornie, że na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęty pas gruntu (działki nr [...]/[...] i[...]/[...]) stanowił współwłasność Państwa M. i J. P. (4/6 udziału) oraz A. i T. D. (2/6 udziału). Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przedmiotowe działki zostało wszczęte w dniu 14 grudnia 2005 r. wyłącznie na wniosek Państwa A. D. i T. D.. Natomiast skarżący wystąpili ze stosownym wnioskiem dopiero w dniu 6 czerwca 2006 r.

W związku z tym, że skarżący nie złożyli stosownego wniosku w ustawowym terminie, nie stawili się też na wyznaczoną w sprawie – rozprawę administracyjną, organ zasadnie rozpatrzył wniosek Państwa D. ustalając na ich rzecz odszkodowanie w wysokości przypadającego im udziału. W odrębnym zaś postępowaniu rozpatrzono wniosek skarżących umarzając postępowanie z uwagi na złożenie wniosku po terminie .

Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela również zaprezentowane

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, że złożenie wniosku o ustalenie

i wypłatę odszkodowania przez jednego współwłaściciela nieruchomości w niniejszej sprawie - Państwa D. nie przenosi uprawnienia na pozostałych współwłaścicieli – Państwa P., którzy złożyli stosowny wniosek dopiero

w dniu 6 czerwca 2006 r. Aktualne jest, bowiem stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyroku z dnia 27 października 1971 r. (sygn. akt I CR 427/71, [w:] OSN z 1972 r. nr 5, poz. 88), że przepis art. 209 k.c. nie dotyczy roszczenia

o odszkodowanie za utraconą własność, gdyż nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest, bowiem roszczeniem o świadczenie podzielne, przy podzielności zaś świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Z tych też względów skoro skarżący złożyli wniosek po upływie ustawowego terminu to roszczenie ich wygasło, a organ zasadnie umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Ponadto, wbrew wywodom skargi, organ nie miał obowiązku ustalać przyczyny uchybienia przez skarżących terminu do złożenia wniosku. Stosownie, bowiem do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności,

a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Przedmiotowe odszkodowanie, co istotne,

w odróżnieniu od przepisów zamieszczonych w rozdziale 5 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie jest wypłacane z urzędu osobom, którym została odjęta ich własność, lecz jest ono wypłacane wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości złożony od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ustanowienie zaś w analizowanym przepisie terminu do składania wniosków oznacza, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007r., I OSK 394/06, Lex nr 348011). Termin wskazany w art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy, jak słusznie zauważył organ, jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu.

Przechodząc z kolei do zarzutów skargi, Sąd nie podziela oceny skarżących, że zaskarżona decyzja jest chybiona i pozbawia byłych właścicieli nieruchomości prawa do godziwego odszkodowania oraz skorzystania z procedury wywłaszczeniowej, która mogłaby zagwarantować odpowiednią ochronę ich interesów. Po pierwsze, podnieść należy, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie

w swych orzeczeniach podkreślał, że prawa konstytucyjnie chronione - w tym prawo własności - nie mają charakteru absolutnego (wyroki TK: z dnia 28 maja 1991 r.,

K 1/91, OTK 1991 r., poz. 4, z dnia 25 maja 1999 r., SK 9/98, OTK ZU 1999, nr 4, poz. 78 oraz z dnia 3 lipca 2001 r., K 3/01, OTK ZU 2001, nr 5, poz. 125). Dopuszczalne jest, zatem ograniczenie prawa własności ze względu na ważny interes publiczny (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Po drugie zgodność z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy (stanowiącego podstawę prawną decyzji organów obu instancji) była już przedmiotem kontroli Trybunał Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (SK 11/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 66), orzekł, że przepis ten jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał podkreślił, że oceniając zgodność z Konstytucją tego przepisu należy mieć na względzie szczególny charakter uwłaszczenia przewidzianego w art. 73 ustawy wprowadzającej, a mianowicie to, że "kwestionowana regulacja jest aktem jednorazowym, którego działanie zostało ograniczone w czasie (nie będzie więc obowiązywać w przyszłości)". Dalej Trybunał stwierdził, że wprawdzie utworzony

w art. 73 ust. 4 ustawy mechanizm regulujący wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, w tym "odsunięcie w czasie możliwości złożenia wniosku

o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłączenie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności, a dniem ustalenia wysokości odszkodowania" powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania, "rozwiązanie to pozostaje jednakże w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczanego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne". Końcowo Trybunał zaznaczył, że art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro, zatem ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Zgłoszenie, zatem

w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy - okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił, bowiem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia

i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze. Z tych względów, zdaniem Trybunału "kryterium czasowe ograniczające możliwość zgłaszania wniosków odszkodowawczych, jednakowe dla wszystkich właścicieli wywłaszczonych nieruchomości, jest racjonalne i odpowiada wymogom wynikającym z zasady równości". Tym bardziej, że osoby wywłaszczone miały w czasie faktycznego odjęcia własności możliwość dochodzenia swych praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie uczyniły, a zgodnie z zasadą Ius civile vigilantibus scriptum est powinny wykazać się dbałością o swe prawa.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż brak wydania decyzji potwierdzającej wywłaszczenie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o odszkodowanie (tj. do dnia 31 grudnia 2005 r.) nie stanowi przeszkody w terminowym złożeniu takiego wniosku przez byłych właścicieli. Kwestię tę przesądził Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 orzekł o zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania go z faktem i datą wydania decyzji o której mowa w ust. 3 art. 73. (zob. wyrok TK z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07, OTK UZ 2009/8A/123). Uzasadniając swoje orzeczenie Trybunał podkreślił, iż przepis art. 73 cyt. ustawy nie przewiduje bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem wojewody w sprawie potwierdzenia wywłaszczenia, a sprawą odszkodowawczą prowadzoną przez starostę. Funkcją decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających jest, bowiem potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. Jakkolwiek decyzja wojewody precyzuje szczegółowo przedmiot wywłaszczenia, to jednak okoliczność ta nie przesądza, zdaniem Trybunału, że jej wydanie stanowiło warunek złożenia wniosku

o odszkodowanie. Skoro nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to również od tego dnia powstało prawo do żądania odszkodowania. Natomiast potwierdzenie wywłaszczenia w drodze decyzji wojewody ma charakter dowodowy. W konsekwencji to, kiedy wojewoda wydał decyzję, nie stanowiło przeszkody do skorzystania przez każdego z byłych właścicieli z prawa do zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego. Właściciel nie był, więc pozbawiony możliwości złożenia wniosku odszkodowawczego z powodu braku decyzji wojewody dotyczącej jego nieruchomości.

Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów oraz cytowane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, którymi tutejszy Sąd, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), jest związany, stwierdzić należy, iż kwestionowany przepis art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające nie pozbawił właścicieli wywłaszczonych nieruchomości (w tym skarżących) prawa do dochodzenia rekompensaty za nie.

Skarżący nie złożyli jednak - w terminie przez ten przepis określonym - wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Z tego względu Starosta B. prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania, jako bezprzedmiotowego, a organ odwoławczy zasadnie utrzymał to rozstrzygnięcie

w mocy. Jak wynika, bowiem z akt administracyjnych Państwo J. i M. P. złożyli wniosek o ustalenie i wypłacenie odszkodowania z tytułu zajęcia pod drogę publiczną gruntu dopiero w dniu 6 czerwca 2006 r., a zatem

z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 73 ust. 3 cyt. ustawy. Skutkiem uchybienia tego terminu jest wygaśnięcie przysługującego skarżącym roszczenia o przyznanie odszkodowania. Termin materialnoprawny przewidziany

w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., od którego zachowania zależała możliwość dochodzenia przez skarżących prawa do odszkodowania, jak trafnie podniósł organ odwoławczy, nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu,

a wraz z jego upływem roszczenie to wygasło. W konsekwencji postępowanie

o wypłatę odszkodowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, gdyż brak było podstaw do podjęcia merytorycznej decyzji, albowiem roszczenie to wygasło (tak NSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2008 r. I OSK 1933/07).

Sąd nie dopatrzył się także uchybienia przez organy zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zaś przyjęte rozstrzygnięcie jest trafne. Nie można też zaakceptować zarzutu skarżących odnośnie braku uzasadnienia zaskarżonej decyzji, albowiem w ocenie Sądu, posiada ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 3 Kpa.

Również podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia zasady czynnego udziału stron wyrażony w art. 10 Kpa nie jest zasadny. Jak wynika z akt sprawy skarżący zostali, bowiem powiadomieni o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów w postępowaniu administracyjnym oraz możliwości zgłaszania żądań przed wydaniem decyzji (k. 37 akt organu I instancji). Wyjaśnić jednocześnie należy, iż naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu odwoławczym miałoby miejsce, gdyby organ II instancji zaniechał powiadomienia stron na podstawie art. 10 Kpa i jednocześnie przeprowadził postępowanie dowodowe dopuszczając nowe dowody, uniemożliwiając tym samym stronom wypowiedzenie się co do nowych okoliczności. Taka zaś sytuacja nie miała

w rozpoznawanej sprawie miejsca.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku,

a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.