Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 439/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33(10) ust. 3, art. 33 (5) ust. 12 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 507
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm. - dalej także: "u.r.p."), w wyniku rozpatrzenia odwołania K. Z. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] września 2015 r., nr [...], stwierdzającą negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Do wydania zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2015 r. skarżący K.Z. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. . W wyniku rozwiązania testu egzaminacyjnego skarżący uzyskał 97 punktów.

W związku z powyższym, Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. uchwałą z dnia [...] września 2015 r., nr [...] , ustaliła, że skarżący uzyskał z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską wynik negatywny. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, iż zgodnie z treścią przepisu art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. W konsekwencji, organ pierwszej instancji uznał, ze uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku wspomnianego egzaminu.

Pismem z dnia 16 października 2015 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Wnosząc o uchylenie spornej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji w celu ustalenia pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, strona skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - przez przyjęcie, że w stosunku do skarżącego, będącego osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk w stopniu znacznym, stosuje się takie same, jak i do pozostałych kandydatów niebędących osobami niepełnosprawnymi ruchowo, zasady odnoszące się do organizacyjno-technicznej strony przebiegu egzaminu wstępnego, w szczególności przez przyjęcie, iż w stosunku do takiej osoby niepełnosprawnej przysługuje taki sam czas trwania egzaminu wstępnego, jak dla osoby pełnosprawnej ruchowo,

- naruszenie art. 92 Konstytucji RP w zw. z art. 335 ust. 12 pkt 2 ustawy o radcach prawnych - przez zastosowanie w stosunku do skarżącego, będącego osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk w stopniu znacznym, przepisu § 9 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2016 r., poz. 146 ze zm.), który przewiduje w stosunku do osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej w stopniu znacznym nieprzekraczalny czas trwania egzaminu wstępnego wynoszący 150 minut, tj., taki sam czas, jak przysługujący osobie pełnosprawnej ruchowo,

- naruszenie art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1169) - przez ich niezastosowanie i niezapewnienie skarżącemu, będącemu osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk w stopniu znacznym, racjonalnych usprawnień w trakcie trwania egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, koniecznych ze względu na rodzaj i specyfikę jego niepełnosprawności.

Jednocześnie, skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2004 r. oraz opinii z dnia [...] czerwca 2006 r. z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż choruje na dziecięce porażenie mózgowe. W związku z tym, skarżący stwierdził, iż niewystarczający wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską wyniknął stąd, że skarżącemu nie zapewniono dostatecznie dużo czasu na wykonanie czynności związanych z otwieraniem kopert oraz oznaczaniem kart egzaminacyjnych we wstępnej fazie egzaminu, przez co rozpoczął rozwiązywać egzamin z opóźnieniem. Skarżący zauważył ponadto, że z uwagi na chorobę więcej czasu zajmowało mu zaznaczanie poprawnych odpowiedzi oraz przewracanie kartek. W tej sytuacji, skarżący zarzucił, iż formuła egzaminu wstępnego na aplikację dyskryminuje osoby niepełnosprawne w stosunku do pozostałych zdających, którzy nie są osobami z ograniczeniami ruchowymi.

Dodatkowo, pismem z dnia 19 listopada 2015 r., skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: pisma z dnia 17 listopada 2015 r. sporządzonego przez T. S. - wicedyrektor Zespołu Szkół Integracyjnych im. [...] w S. oraz pisma sporządzonego przez J. L. - wicedyrektor Klasycznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w S., na okoliczność potwierdzenia trudności manualnych skarżącego oraz konieczność poświęcania większej, w porównaniu do osób pełnosprawnych, ilości czasu na dokonywanie czynności manualnych.

W wyniku rozpoznania odwołania strony skarżącej, Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych - decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] , utrzymał w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości stwierdził, że sporny egzamin wstępny na aplikację radcowską przeprowadzony został zgodnie z wymogami zarówno ustawy o radcach prawnych, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego.

Ponadto, Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż z protokołu podpisanego przez członków Komisji Egzaminacyjnej nie wynika, aby w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącego.

Minister Sprawiedliwości wskazał jednocześnie, że z analizy wszystkich pytań testowych wynika, iż zostały one sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem organu odwoławczego, pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym, Minister uznał, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był sporny egzamin wstępny na aplikację, odpowiadał kryteriom, o których mowa w przepisie art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że dokonał ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi skarżącego i po przeliczeniu uzyskanych przez niego punktów - stwierdził, że skarżący prawidłowo odpowiedział na 97 pytań, uzyskując tym samym 97 punktów, co w konsekwencji oznacza, że sporna uchwała Komisji Egzaminacyjnej co do uzyskanej liczby punktów, jak również co do ustalonego wyniku egzaminu - jest prawidłowa.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej przedstawionych w odwołaniu, Minister Sprawiedliwości stwierdził na wstępie, że zgodnie z przepisem § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego, czas na rozwiązanie zestawu pytań testowych wynosi 150 minut i jest liczony od chwili wskazanej przez przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej lub jego zastępcę.

Organ odwoławczy uznał, że obowiązujące regulacje prawne nie przewidują możliwości przedłużenia czasu przeznaczonego na rozwiązanie zestawu pytań testowych na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, jak i na pozostałe aplikacje prawnicze, w tym z uwagi na niepełnosprawność osoby zdającej. W tej sytuacji, jak zauważył organ odwoławczy, wszyscy zdający posiadają zatem ten sam czas na rozwiązanie zestawu pytań testowych. Niemniej, jak uznał organ odwoławczy, nie oznacza to jednak, że osoby niepełnosprawne podczas egzaminu wstępnego nie posiadają możliwości uzyskania racjonalnych udogodnień, które mogą zrekompensować im występujące u nich niepełnosprawności. Minister wskazał bowiem, że możliwe jest przygotowanie dla takich osób odpowiednich warunków do zdawania egzaminu wstępnego, z uwzględnieniem charakteru tej niepełnosprawności, nie naruszając jednak zasad przeprowadzenia egzaminu wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących.

Minister Sprawiedliwości wskazał, iż zdaje sobie sprawę z tego, że z uwagi na fakt, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną z zaburzeniami koordynacji ruchowej i obniżoną sprawnością ruchową rąk w stopniu znacznym, co utrudnia mu m.in. pisanie i przewracanie kartek. Organ odwoławczy stwierdził, ze niewątpliwie ten rodzaj niepełnosprawności przełożył się na to, że w trakcie spornego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską skarżący - w porównaniu ze zdającymi, którzy byli osobami pełnosprawnymi - poświęcił więcej czasu na czynności techniczne związane z uczestniczeniem w egzaminie wstępnym, w tym na wypełnienie kartki z numerem kodu, wpisanie w prawym górnym rogu na pierwszej stronie zestawu pytań testowych i na każdej stronie karty odpowiedzi numeru kodu, czy też przewracanie kartek w zestawie pytań testowych i karcie odpowiedzi, a także zaznaczenie odpowiedzi w formie znaku "X".

Jednocześnie, Minister podniósł, że przed spornym egzaminem wstępnym, pismem z dnia 10 września 2015 r. skarżący zwrócił się do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej o zapewnienie mu i dostosowanie do jego potrzeb, koniecznych ze względu na schorzenia fizyczne, specjalnego formatu karty odpowiedzi z powiększonymi rubrykami, podając przy tym wymiary oczekiwanych prostokątów przeznaczonych do udzielenia odpowiedzi. W tej sytuacji, jak zauważył organ odwoławczy, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej, Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało odmienną od standardowej kartę odpowiedzi. W związku z tym, organ odwoławczy uznał zatem, że wszystkie oczekiwania skarżącego co do szczególnego przygotowania egzaminu wstępnego na jego potrzeby - zostały spełnione.

Minister Sprawiedliwości zauważył ponadto, że z pisma Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej z dnia 28 października 2015 r. wynika, że skarżący w trakcie egzaminu wstępnego korzystał ze wspomnianej powyżej, specjalnie przygotowanej dla niego karty odpowiedzi. Ponadto, Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej wskazał, że widząc zewnętrzne objawy niepełnosprawności skarżącego, Przewodniczący Komisji, poza procedurą losowania, wskazał skarżącemu miejsce, które było usytuowane blisko drzwi wyjściowych z sali w jednym z ostatnich rzędów stolików na brzegu tak, aby skarżący nie musiał dochodzić do dochodzić do miejsca i je opuszczać, przechodząc obok innych zdających. Poza tym, Minister zauważył, że z informacji Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej wynika, że jeden z członków komisji kwalifikacyjnej, upewniwszy się uprzednio, że skarżący sobie tego życzy, udzielił mu pomocy we wstępnej fazie egzaminu, polegającej na otworzeniu koperty z zestawem pytań testowych i kartą odpowiedzi oraz wyłożeniu ich na stole. Minister wskazał również, że z pisemnej informacji Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej wynika, że skarżący nie zgłaszał w trakcie egzaminu wstępnego żadnych uwag odnoszących się do jego przebiegu, czy też panujących warunków.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że skarżący, oprócz wniosku o dostosowanie karty odpowiedzi do jego potrzeb, ani w piśmie z dnia 10 września 2015 r., ani też w trakcie spornego egzaminu wstępnego, nie zgłaszał jakichkolwiek innych wniosków, czy też próśb co do innych form pomocy, które umożliwiałyby mu sprawne wykonanie ww. czynności technicznych (np. w postaci przewracania kartek w zestawie pytań testowych i karcie odpowiedzi). Organ odwoławczy uznał jednocześnie, że trudno jest oczekiwać, aby członek komisji kwalifikacyjnej bez stosownej prośby, czy też wniosku strony zdającej, przez cały czas trwania egzaminu wstępnego przebywał przy stoliku tej osoby - w celu np. pomocy przy przewracaniu kartek, gdyż mógłby narazić się na zarzut rozpraszania zdającego, czy też utrudniania mu skupienia się podczas egzaminu.

Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, ze skarżący złożył wniosek jedynie co do przygotowania karty odpowiedzi dostosowanej do jego potrzeb, znając stan swojego zdrowia. Zatem, jak wskazał Minister, skarżący musiał liczyć się z tym, że na czynności techniczne będzie musiał przeznaczyć więcej czasu, niż osoby pełnosprawne. Organ odwoławczy uznał, że gdyby skarżący zwrócił się o takie wsparcie, np. o to, aby jeden z członków komisji przewracał za niego kartki w zestawie pytań testowych i karcie odpowiedzi, czy też zaznaczał wskazanego przez niego odpowiedzi na karcie odpowiedzi, to wówczas Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej lub jego zastępca mogliby takie wsparcie zrealizować. Wobec tego, jak uznał organ, skarżący poprzestając jedynie na złożeniu wniosku o dostosowanie karty odpowiedzi do jego potrzeb, znalazł się w trakcie egzaminu wstępnego w sytuacji mniej korzystnej niż osoby pełnosprawne.

Mając na względzie powyższe wyjaśnienia Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, organ odwoławczy uznał, że Komisja Egzaminacyjna wykazała dobrą wolę w stosunku do skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, komisja kwalifikacyjna nie udzieliła skarżącemu w trakcie egzaminu wstępnego innych form pomocy, gdyż skarżący w czasie jego trwania nie zgłosił jakichkolwiek wniosków w tym zakresie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu braku przedłużenia wobec skarżącego czasu trwania egzaminu wstępnego, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że w tej kwestii brak jest ku temu podstaw prawnych, a więc Komisja Egzaminacyjna w tej materii nie mogła podjąć żadnych czynności.

Ustosunkowując się z kolei do stanowiska skarżącego, że nie mógł on rozpocząć rozwiązywania zestawu pytań testowych razem z pozostałymi kandydatami w momencie rozpoczęcia egzaminu wstępnego (skarżący wskazał, że rozpoczął rozwiązywanie tego zestawu pytań 2 minuty po rozpoczęciu egzaminu, gdyż w pierwszych 2 minutach trwania egzaminu wpisywał jeszcze kod kandydata w prawym górnym rogu wszystkich kart odpowiedzi), Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zastrzeżenia skarżącego nie znajdują potwierdzenia w materialne dowodowym, w tym w szczególności, nie wynikają one z protokołu z przebiegu egzaminu na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu [...] września 2015 r., w którym uczestniczył skarżący.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i art. 92 Konstytucji RP w zw. z art. 335 ust. 12 pkt 2 ustawy o radcach prawnych oraz art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, Minister stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia, albowiem obowiązujące regulacje prawne nie przewidują możliwości przedłużenia czasu przeznaczonego na rozwiązanie zestawu pytań testowych na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, w tym z uwagi na niepełnosprawność zdającego. W tej sytuacji, organ uznał, że argumentacja skarżącego, w której - opierając się m.in. na przepisie art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty - starał się on wykazać konieczność przedłużenia czasu przeznaczonego na rozwiązanie zestawu pytań testowych w stosunku do osób niepełnosprawnych - w kontekście ich dyskryminacji - może być rozpatrywana jedynie w kategoriach de lege ferenda, a nie de lege lata, jako postulat skierowany na przyszłość. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący w trakcie spornego egzaminu wstępnego korzystał z racjonalnych usprawnień, zgodnie z jego potrzebami. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że skarżący mógł skorzystać, oprócz z zastosowanych wobec niego usprawnień, z innych udogodnień, które mogły wyrównać jego sytuację z osobami pełnosprawnymi, ale co do tych udogodnień nie zgłosił takiego wniosku.

Minister Sprawiedliwości stwierdził, że niewątpliwie stan zdrowia skarżącego i związana z tym niepełnosprawność powodują niedogodności w trakcie egzaminu wstępnego. Niemniej jednak, jak stwierdził organ odwoławczy, regulacje prawne dotyczące egzaminu wstępnego nie stwarzają podstaw do wzięcia pod uwagę trudnej sytuacji zdrowotnej egzaminowanego i wydania na tej podstawie korzystnej dla niego decyzji w zakresie wydłużenia czasu egzaminu. Zdaniem organu odwoławczego, jedynym jednak kryterium pozwalającym na uwzględnienie odwołania jest ustalenie, że kandydat udzielił na pytania testowe 100 prawidłowych odpowiedzi i uzyskał na tej podstawie 100 punktów. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa o radcach prawnych nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków, zaś przepisy aktów regulujących zasady dokonywania oceny egzaminu wstępnego nie pozwalają na doliczenie punktów z powodów związanych ze stanem zdrowia zdającego.

W świetle zaistniałego stanu prawnego i faktycznego, Minister Sprawiedliwości uznał w konsekwencji, iż nie ma prawnych możliwości ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego skarżącego, a podjęcie tego rodzaju działań stałoby w sprzeczności z obowiązującą regulacją ustawową, określającą minimalną liczbę punktów (100) konieczną do uzyskania takiego wyniku. Minister Sprawiedliwości stwierdził jednocześnie, że jako organ administracji publicznej, zobligowany jest do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), a więc w tym przypadku - na podstawie przepisów ustawy o radcach prawnych oraz przepisów cyt. rozporządzenia wykonawczego, które nie przewidują wpływu innych czynników, np. stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby zdającej, niż liczba uzyskanych z egzaminu wstępnego punktów, na ustalenie jego pozytywnego lub negatywnego wyniku. Minister wskazał również, że dopuszczalność uwzględniania stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby zdającej przy ustalaniu wyniku egzaminu wstępnego w istocie sprowadzałaby się do przyznania punktów za odpowiedzi nieprawidłowe lub ich brak, co w konsekwencji, poddawałoby w wątpliwość zarówno celowość przeprowadzania egzaminu wstępnego, jak i podważałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, zgodnie z którą wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP).

Minister Sprawiedliwości zauważył ponadto, że skoro decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której organ ten ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny, to uznać należy, że przepis art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych jednoznacznie przesądza, iż pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje wyłącznie ten kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem, jak wskazał Minister Sprawiedliwości, przyjęcie w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca.

W konsekwencji, Minister Sprawiedliwości uznał, że przedstawione przez skarżącego wyliczenia co do czasu, który potrzebował na wykonanie stosownych czynności w trakcie egzaminu wstępnego, nie mogą doprowadzić do weryfikacji ustalonego przez Komisję Egzaminacyjną wyniku egzaminu wstępnego z negatywnego na pozytywny. Podobnie, zdaniem organu odwoławczego, do takiej weryfikacji nie mogą doprowadzić zaprezentowane przez stronę skarżącą procentowe wyliczenia co do poprawnych udzielonych odpowiedzi. Wobec powyższego, Minister stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia, czy też zmiany zaskarżonej uchwały organu pierwszej instancji i uznania wyniku egzaminu skarżącego za pozytywny.

Pismem z dnia 26 stycznia 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2015 r.

Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania - w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku - uchwały o ustaleniu pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2015 r. przez doliczenie dodatkowych 3 punktów, skarżący zarzucił organom obu instancji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r., wyrażających zakaz dyskryminacji osób niepełnosprawnych - przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącemu, będącemu osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, przysługuje taki sam czas trwania egzaminu wstępnego, jaki przysługuje osobie pełnosprawnej ruchowo, tj. 150 minut, co ma na celu obiektywną weryfikację wiedzy niepełnosprawnych manualnie kandydatów na aplikantów radcowskich, podczas gdy obecnie z uwagi na rodzaj, charakter i specyfikę niepełnosprawności ruchowej skarżącego, przy wykonywaniu czynności czysto manualnych, związanych z zaznaczaniem niesprawną prawą ręką preferowanych odpowiedzi w formie znaku "X" na odpowiednie rubryki w kartach odpowiedzi oraz "przekręcaniem" na drugą stronę niesprawnymi rękami w trakcie trwania egzaminu stron z zestawem pytań testowych i stron odpowiedzi, skarżący potrzebuje więcej czasu na ich samodzielne wykonanie, niż osoby pełnosprawne ruchowo, a brak możliwości prawnej przyznania skarżącemu wydłużonego czasu w trakcie egzaminu wstępnego stanowi jego dyskryminację i obiektywnie nie weryfikuje posiadanej przez skarżącego wiedzy prawnej;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 65 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, wyrażających zakaz dyskryminacji osób niepełnosprawnych w swobodzie wyboru i wykonywania zawodu - przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącemu, będącemu osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, zasady przeprowadzania egzaminu wstępnego określone w art. 339 ust. 1, ust. 1a, ust. 1c i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i w § 9 zd. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego nie ograniczają przysługującej wolności wyboru i wykonywania zawodu, podczas gdy, z uwagi na brak wydłużonego czasu trwania egzaminu wstępnego w stosunku do czasu przysługującego osobie o pełnej sprawności ruchowej rąk udzielenie przez skarżącego w czasie 150 minut co najmniej 100 prawidłowych odpowiedzi na 150 pytań testowych jest niemożliwe do osiągnięcia, co w sposób dyskryminujący i nieuzasadniony ogranicza skarżącemu wolność wyboru i wykonywania w przyszłości zawodu radcy prawnego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 Konstytucji RP oraz art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, wyrażających zakaz dyskryminacji osób niepełnosprawnych w zakresie prawa do nauki - przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącemu, będącemu osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, zasady przeprowadzania egzaminu wstępnego, określone w art. 339 ust. 1, ust. 1a, ust. 1c i ust. 3 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 9 zd. 1 cyt. rozporządzenia, nie ograniczają przysługującego prawa do nauki zawodu radcy prawnego, podczas gdy z uwagi na brak wydłużonego czasu trwania egzaminu wstępnego w stosunku do czasu przysługującego osobie o pełnej sprawności ruchowej rąk udzielenie przez skarżącego w czasie 150 minut co najmniej 100 prawidłowych odpowiedzi na 150 pytań testowych jest niemożliwe do osiągnięcia, co w sposób dyskryminujący i nieuzasadniony ogranicza skarżącemu prawo do nauki zawodu radcy prawnego;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 92 Konstytucji RP w zw. z art. 335 ust. 12 pkt 2 ustawy o radcach prawnych - przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że § 9 zd. 1 cyt. rozporządzenia nie wykracza poza ustawową delegację do określenia trybu i sposobu przeprowadzenia egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2015 r. i służy realizacji ustawowych warunków przeprowadzania egzaminu wstępnego, w którym uczestniczy osoba niepełnosprawna o obniżonej sprawności ruchowej rąk, podczas gdy § 9 zd. 1 wspomnianego wyżej rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową, gdyż przepis ten nie przewidując dla osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej rąk wydłużonego - w stosunku do czasu przysługującego osobie o pełnej sprawności ruchowej rąk - czasu na rozwiązanie testu egzaminacyjnego, nie gwarantuje prawidłowego i efektywnego przeprowadzania naboru na aplikację i przebiegu egzaminu wstępnego w przypadku przystąpienia do tego egzaminu takiej osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej rąk, tym samym § 9 zd. 1 rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową i inne stosowne przepisy ustawy o radcach prawnych i nie służy realizacji ustawowych warunków przeprowadzania egzaminu wstępnego;

5) naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych - przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie zapewnienie skarżącemu, będącemu osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, usprawnienia w trakcie trwania egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2015 r., polegającego na wydłużeniu w stosunku do czasu przysługującego osobie o pełnej sprawności ruchowej rąk czasu trwania egzaminu wstępnego, nie stanowi koniecznego i racjonalnego usprawnienia, zgodnego z indywidualnymi potrzebami skarżącego, a tym samym nie ogranicza skarżącemu prawa do nauki zawodu radcy prawnego, podczas gdy wydłużenie skarżącemu czasu trwania egzaminu wstępnego jest usprawnieniem koniecznym i racjonalnym ze względu na jego indywidualne potrzeby związane z niepełnosprawnością ruchową jego rąk;

6) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. - przez przyjęcie przez organ odwoławczy, że:

- skarżący w trakcie egzaminu wstępnego korzystał z racjonalnych usprawnień, zgodnych z jego indywidualnymi potrzebami, o których mowa w art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, tj. usprawnień polegających na zapewnieniu skarżącemu, stosownie do jego uprzedniego wniosku, specjalnego formatu karty odpowiedzi z powiększonymi rubrykami, wskazaniu mu przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej miejsca poza procedurą losowania, które było usytuowane blisko drzwi wyjściowych z sali w jednym z ostatnich rzędów stolików, a także udzieleniu przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej pomocy skarżącemu na wstępnym etapie egzaminu wstępnego (na etapie niezwiązanym z procesem myślowym udzielania odpowiedzi), polegającej na otworzeniu koperty z zestawem pytań testowych i kartą odpowiedzi oraz wyłożeniu ich na stole, podczas gdy powyższe formy "usprawnień" w sposób oczywisty nie mogły zrekompensować skarżącemu dłuższego czasu, który skarżący stracił w trakcie trwania kolejnego etapu egzaminu wstępnego z powodu zaburzeń ruchowych rąk na wykonanie kolejnych czynności manualnych,

- zapewnienie skarżącemu na jego wniosek wsparcia przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej lub jego Zastępcę w formie "przewracania" przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej za skarżącego, stron zestawu pytań testowych i stron kart odpowiedzi oraz zaznaczania przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej wskazywanych przez skarżącego odpowiedzi na stronach kart odpowiedzi w trakcie trwania egzaminu wstępnego (na etapie związanym z procesem myślowym udzielania odpowiedzi), gdyby skarżący tylko złożył taki wniosek przed rozpoczęciem egzaminu wstępnego, mogłoby stanowić racjonalne usprawnienie, zgodne z indywidualnymi potrzebami skarżącego, jako osoby niepełnosprawnej ruchowo o obniżonej sprawności ruchowej rąk, rekompensujące zarazem skarżącemu dłuższy czas, który z powodu zaburzeń ruchowych rąk skarżący stracił w trakcie trwania egzaminu wstępnego na wykonanie czynności manualno-technicznych, podczas gdy sugerowana przez organ powyższa forma pomocy nie jest odpowiednia i racjonalna na etapie egzaminu wstępnego związanego z procesem myślowym udzielania odpowiedzi, a wręcz jest dla skarżącego szkodliwa, ponieważ stała obecność obok skarżącego jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej rozpraszałaby go, istotnie utrudniała zebranie myśli oraz skupienie się podczas trwania egzaminu,

- skarżący przed rozpoczęciem egzaminu wstępnego nie zgłaszał wniosków bądź próśb co do udzielenia pomocy, innej niż zapewnienie specjalnego formatu kart odpowiedzi z powiększonymi rubrykami, pozwalających zrekompensować skarżącemu dłuższy czas, który skarżący stracił w trakcie trwania egzaminu wstępnego z powodu zaburzeń ruchowych rąk na wykonanie czynności manualnych, a tym samym przyjęcie, iż skarżący poprzestając jedynie na złożeniu wniosku o dostosowanie kart odpowiedzi do jego potrzeb, niejako sam znalazł się w trakcie egzaminu wstępnego w sytuacji mniej korzystnej niż osoby pełnosprawne ruchowo, podczas gdy nie ma de lege lata innych form pomocy pozwalających zrekompensować niedogodności związane z niepełnosprawnością ruchową skarżącego, polegającą na obniżonej sprawności ruchowej rąk, które jednocześnie gwarantowałyby ten sam komfort psychologiczny w trakcie egzaminu wstępnego, jaki zapewnia się osobom pełnosprawnym ruchowo, tj. nie rozpraszałyby, nie utrudniałyby zebrania myśli oraz skupienia się podczas trwania egzaminu wstępnego (a zwłaszcza jego etapu związanego z procesem myślowym udzielania odpowiedzi),

- nie udzielenie przez skarżącego żadnej odpowiedzi na pytania testowe o numerach: 89, 112, 113, 114, 115, 116, 132, 133, 144, 145, 146, 147, 148 i 149 - co w konsekwencji oznacza, że 14 pytań testowych pozostawionych przez skarżącego bez żadnej odpowiedzi, niemieszczących się ściśle w przedziale od pytania nr 137 do pytania nr 150, ma w sprawie znaczenie, ponieważ sugeruje, że skarżący po zapoznaniu się z ich treścią nie udzielił na nie odpowiedzi i przeszedł do analizy treści innych pytań testowych, podczas gdy skarżący nie zapoznał się z treścią pytań o numerach: 89, 112, 113, 114, 115, 116, 132, 133, 144, 145, 146, 147, 148 i 149 i przydzielonych do każdego z nich trzech odpowiedzi, bowiem wystarczył skarżącemu "jeden rzut oka" na sam początek treści pytania testowego, trwający sekundę lub dwie sekundy, aby wiedzieć, jakiej materii tematycznej, tj. jakiej ustawy będzie dotyczyło pytanie egzaminacyjne, aby zadecydować, czy na to pytanie testowe udzielić odpowiedzi w pierwszej kolejności, czy też w późniejszej kolejności, do której to decyzji skarżący miał pełne prawo,

- skarżący uważając, że decyzja Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową, wnioskuje o doliczenie do ustalonej już w uchwale Komisji Egzaminacyjnej liczby punktów, dodatkowych 3 punktów, tylko z powodów związanych ze swoim stanem zdrowia, podczas gdy, zważywszy na zastosowanie wobec skarżącego dyskryminujących i krzywdzących procedur egzaminacyjnych, w połączeniu z bardzo wysokim (84%) stopniem prawdopodobieństwa osiągnięcia pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego, który to wynik skarżący by uzyskał, gdyby podczas egzaminu wstępnego miał wydłużony - w stosunku do osób o pełnej sprawności ruchowej rąk - czas na rozwiązanie 150 pytań testowych, uwzględnienie tego wniosku jest obowiązkiem organu wynikającym z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. również z Konstytucji RP i Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu skargi strona uznała, że jedyną racjonalną i odpowiednią formą pomocy, mogącą zrekompensować skarżącemu dłuższy czas, który skarżący stracił w trakcie trwania egzaminu wstępnego z powodu zaburzeń ruchowych rąk na wykonanie czynności manualno-technicznych, która jednocześnie gwarantowałaby skarżącemu ten sam komfort psychiczny w trakcie egzaminu wstępnego, jaki mają osoby pełnosprawne ruchowo, byłoby przyznanie skarżącemu w trakcie egzaminu wstępnego wydłużonego - w stosunku do osób o pełnej sprawności ruchowej rąk czasu - czego de lege lata przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują, co zdaniem skarżącego jest dla kandydata na aplikanta radcowskiego, będącego osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, bardzo dyskryminujące i krzywdzące. W ocenie skarżącego, nie ma innej formy pomocy mogącej zrekompensować zdającemu dłuższy czas, który stracił w trakcie trwania egzaminu wstępnego z powodu zaburzeń ruchowych rąk na wykonanie czynności manualno-technicznych, która jednocześnie gwarantowałaby skarżącemu ten sam komfort psychiczny w trakcie egzaminu wstępnego, jaki mają osoby pełnosprawne ruchowo.

Ponadto, skarżący uznał, że wskazana przez organ forma pomocy, o którą skarżący przed egzaminem wstępnym bądź w trakcie egzaminu wstępnego nie wnioskował, polegająca na udzieleniu przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej lub jego Zastępcę wsparcia w formie "przewracania" przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej za skarżącego stron zestawu pytań testowych i stron kart odpowiedzi na drugą stronę oraz zaznaczania przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej wskazywanych przez skarżącego odpowiedzi na stronach kart odpowiedzi - nie jest racjonalnym usprawnieniem dla skarżącego starań organu o zachowanie równego traktowania wszystkich zdających. Zdaniem skarżącego, powyższa forma pomocy nie była racjonalna, nie była zgodna z indywidualnymi potrzebami skarżącego, nie była optymalna, a wręcz mogłaby przynieść szkodę skarżącemu, gdyż przebywanie jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej obok stolika skarżącego w trakcie trwania egzaminu wstępnego, a zwłaszcza w trakcie etapu związanego z procesem myślowym udzielania odpowiedzi, powodowałoby rozpraszanie, utrudnienie zebrania myśli, utrudnienie skupienia się, dekoncentrację skarżącego oraz dodatkowo zwiększałoby jego stres podczas trwania egzaminu wstępnego. W ocenie skarżącego, stres związany z obecnością jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej obok stolika skarżącego, jak też rozpraszanie oraz dekoncentracja wynikająca ze swoistej "współpracy" skarżącego z tym członkiem Komisji Egzaminacyjnej, tj. wydawanie przez skarżącego członkowi Komisji Egzaminacyjnej próśb, czy też poleceń odnośnie "przekręcania" na drugą stronę kartek i zaznaczania preferowanych przez siebie odpowiedzi, mogłaby przecież doprowadzić do sytuacji, iż skarżący uzyskałby jeszcze mniejszą liczbę punktów z testu, niżby uzyskał wtedy, gdyby własnoręcznie "przekręcał" strony i samodzielnie zaznaczał preferowane przez siebie odpowiedzi. Skarżący stwierdził, że skoro stan zdrowia powoduje u niego - jak to zresztą przyznał sam organ - niedogodności w trakcie trwania egzaminu wstępnego, to tym bardziej stres związany z obecnością jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej obok skarżącego, a także opisana powyżej swoista "współpraca" skarżącego z członkiem Komisji Egzaminacyjnej, tym bardziej powodowałyby jeszcze silniejsze wzmożenie napięcie mięśniowe u skarżącego z powodu sprzężonych zaburzeń rozwojowych w obrębie narządu ruchu (dużej i małej motoryki) wynikających z Mózgowego Porażenia Dziecięcego (w postaci zespołu mieszanego piramidowo-pozapiramidowego), co z pewnością jeszcze bardziej zmniejszałoby poziom komfortu psychicznego, uniemożliwiając zebranie myśli i zachowanie koncentracji w trakcie egzaminu wstępnego.

Dokonując analizy udzielonych przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej form pomocy (zapewnienia na wniosek skarżącego specjalnego formatu kart odpowiedzi z powiększonymi rubrykami, udzielenia przez jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej pomocy na wstępnym etapie egzaminu wstępnego, polegającej tylko na otwarciu koperty z zestawem pytań testowych oraz zestawem pytań odpowiedzi i położeniu tych kart na stole, jak również wskazania przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej miejsca poza procedurą losowania, które było usytuowane blisko drzwi wyjściowych z Sali), skarżący uznał, że nie mogły one zrekompensować mu dłuższego czasu w stosunku do czasu przewidzianego na te czynności dla osób pełnosprawnych ruchowo. Skarżący uznał, że powyższe formy pomocy nie mogą przysłonić rzeczywistego problemu związanego z faktyczną dyskryminacją zdającego w kwestii nieprzysługującego mu wydłużonego czasu trwania egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Ustosunkowując się jednocześnie do stanowiska Ministra Sprawiedliwości wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący zauważył, że nie jest tak, iż skarżący udzielił odpowiedzi na pytania testowe od nr 1 do nr 136, a na pytania od nr 137 do nr 150 odpowiedzi nie udzielił, albowiem - jak stwierdził - nie udzielił odpowiedzi na pytania o numerach: 89, 112, 113, 114, 115, 116, 132, 133, 144, 145, 146, 147, 148 i 149. Zdaniem skarżącego, z powyższego organ odwoławczy wysnuł błędny i nielogiczny zarazem wniosek, jakoby po zapoznaniu się z ich treścią skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi i przeszedł do innych pytań. Skarżący stwierdził, że w istocie bowiem zdający nie zapoznał się z treścią tych pytań i przydzielonych do każdego z nich trzech odpowiedzi, ponieważ już po zapoznaniu się z początkiem każdego pytania, na które skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi, wiedział on, jakiej materii tematycznej, tj. jakiego aktu prawnego będzie dotyczyło to pytanie. Skarżący uznał ponadto, że miał pełne prawo i swobodę przejść do analizy treści kolejnych pytań testowych i przydzielonych do każdego z tych pytań trzech odpowiedzi. Zatem, w ocenie skarżącego, udzielanie odpowiedzi na selektywnie wybrane pytania nie zmienia stanu faktycznego leżącego u podstaw zarzutów skargi.

Skarżący wskazał, że przed egzaminem poprzestał jedynie na złożeniu wniosku o zapewnienie mu specjalnego formatu kart odpowiedzi z powiększonymi rubrykami, gdyż była to faktycznie jedyna racjonalna i odpowiednia forma pomocy, rekompensująca skarżącemu niedogodności związane z niepełnosprawnością ruchową jego rąk. Skarżący stwierdził jednakże, iż pomoc ta faktycznie nie zrekompensowała mu dłuższego czasu, który zdający stracił w trakcie egzaminu wstępnego (na etapie związanym z procesem myślowym udzielania odpowiedzi) z powodu zaburzeń ruchowych rąk na wykonanie czynności manualno-technicznych.

Skarżący stwierdził, że jedyną racjonalną i odpowiednią formą pomocy, mogącą zrekompensować mu dłuższy czas, który zdający stracił w trakcie trwania egzaminu wstępnego z powodu zaburzeń ruchowych rąk, byłoby przyznanie skarżącemu w trakcie egzaminu wstępnego wydłużonego (w stosunku do osób o pełnej sprawności ruchowej rąk) czasu - czego de lege lata przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują, co zdaniem skarżącego jest dla kandydata na aplikanta radcowskiego, będącego osobą niepełnosprawną o obniżonej sprawności ruchowej rąk, bardzo dyskryminujące i krzywdzące.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż: "dopuszczalność uwzględnienia stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby zdającej przy uwzględnieniu wyniku egzaminu wstępnego w istocie sprowadzałaby się do przyznania punktów za odpowiedzi nieprawidłowe lub ich brak, co poddawałoby w wątpliwość zarówno celowość przeprowadzania egzaminu wstępnego, jak i podważałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, zgodnie z którą wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP)".

Skarżący podniósł, że jednym z aspektów kontroli zaskarżonej decyzji dokonywanej przez Sąd jest badanie prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowanej procedury egzaminacyjnej, na którą składa się również przepis rozporządzenia regulujący długość czasu trwania egzaminu wstępnego. Mając to na uwadze, skarżący wyraził swoje przekonanie, że przepis § 9 zd. 1 cyt. rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową i inne stosowne przepisy ustawy o radcach prawnych i nie służy realizacji ustawowych warunków przeprowadzania egzaminu wstępnego, gdyż - od "organizacyjno-technicznej" strony procedury egzaminacyjnej - nie gwarantuje prawidłowego i efektywnego przeprowadzania naboru na aplikację i przebiegu egzaminu wstępnego w przypadku przystąpienia do tego egzaminu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej rąk. W ocenie skarżącego, wspomniany § 9 zd. 1 rozporządzenia nie gwarantuje tym samym poprawnej weryfikacji odpowiedniego poziomu wiedzy prawnej w odniesieniu do osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej rąk w czasie trwania egzaminu wstępnego.

Skarżący stwierdził, że gdyby (zgodnie z zasadą równości) miał zapewnioną realną czasową możliwość udzielenia odpowiedzi na pozostałe pytania, zachowałby dotychczasową 71,32% tendencję udzielania prawidłowych odpowiedzi i uzyskałby co najmniej 9 punktów więcej.

Mając na uwadze powyższą argumentację, skarżący stwierdził, że zasadnym byłoby doliczenie do wyniku z egzaminu tylko 3 punktów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2016 r. skarżący, ustosunkowując się do odpowiedzi organu odwoławczego na skargę - wskazał, że ustawodawca zdecydował się na nowelizację przepisu § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego, która weszła w życie w dniu 3 sierpnia 2016 r. Powołując się na nowe brzmienie przepisu § 9 cyt. rozporządzenia, skarżący uznał, że przedmiotowe rozporządzenie w dotychczasowym brzmieniu miało charakter dyskryminujący w stosunku do osób niepełnosprawnych. Mając na uwadze powyższe, skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie przez Sąd niezgodności przepisu § 9 wspomnianego rozporządzenia z art. 32 Konstytucji RP i w konsekwencji pominięcie tego przepisu w procesie orzekania w stosunku do skarżącego. Skarżący podkreślił jednocześnie, że - wbrew sugestiom organu odwoławczego - nie domaga się ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2015 r. tylko i wyłącznie ze względu na swoją niepełnosprawność fizyczną, ale przede wszystkim w oparciu o całokształt obowiązujących norm prawnych, w tym norm konstytucyjnych.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizując pod tym kątem skargę K.Z. , należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] , Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się zarówno istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również nie naruszył norm prawa materialnego wyrażonych w przepisach ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w tym w szczególności art. 335 ust. 12 pkt 3 tej ustawy, w sposób, który mógłby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości, wydając sporną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. z dnia [...] września 2015 r. ustalającą wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską - nie naruszył również przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego.

Na wstępie należy wyraźnie podkreślić, iż zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Postępowanie administracyjne jest niewątpliwie zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje szereg etapów, w tym m.in. ustalenie, jaka norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia. Ustalenie to jest związane bezpośrednio z kwestią podstawy materialnoprawnej decyzji administracyjnej. Przyjmując, iż sfera praw i wolności obywatelskich należy do materii ustawowej, podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnej stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i Komisja Egzaminacyjna, działając na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), zasadnie przyjęły, iż w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości to, że sporny egzamin wstępny na aplikację radcowską, do którego skarżący przystąpił w dniu [...] września 2015 r., przeprowadzony został w sposób całkowicie prawidłowy, w oparciu o odpowiednie regulacje prawne, w tym przede wszystkim ustawę o radcach prawnych oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy wyraźnie wskazać, iż w obowiązującym na dzień zarówno wspomnianego wyżej egzaminu wstępnego na aplikację, jak i wydawania obu spornych decyzji, stanie prawnym nie było możliwości przedłużenia czasu przeznaczonego na rozwiązanie testu będącego podstawą egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Jedyną regulacją odnoszącą się do czasu rozwiązywania testu egzaminacyjnego jest przepis § 9 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym wynosi on 150 minut i jest liczony od chwili wskazanej przez przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej lub jego zastępcę. Nie ulega wątpliwości, że żaden inny przepis obowiązującego prawa, w tym przede wszystkim przedmiotowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r., jak również ustawy o radcach prawnych, nie przewidywał od powyższej zasady jakiegokolwiek wyjątku.

Mając na względzie powyższe, uznać należy, iż Minister Sprawiedliwości zasadnie przyjął, iż Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w L. nie miała możliwości przedłużenia skarżącemu czasu rozwiązywania testu, albowiem stanowiłoby to naruszenie prawa.

Należy zauważyć, iż z przebiegu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, który miał miejsce w dniu [...] września 2015 r., sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej, z którego nie wynika, aby w trakcie owego egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącego. W trakcie owego egzaminu skarżący korzystał z udogodnienia w postaci specjalnego formatu karty odpowiedzi z powiększonymi rubrykami. Udogodnienie to zostało zapewnione skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem z dnia 10 września 2015 r., w którym zwrócił się on do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej o zapewnienie mu i dostosowanie do jego potrzeb (związanych ze schorzeniem fizycznym, na które cierpi) specjalnego formatu karty odpowiedzi z powiększonymi rubrykami.

Należy wyraźnie wskazać, że zarówno we wniosku z dnia 10 września 2015 r., jak i w trakcie trwania spornego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, skarżący nie wnosił o zapewnienie mu jakichkolwiek innych udogodnień, które mogłyby dodatkowo rekompensować jego obniżoną sprawność fizyczną.

Ponadto, warto podkreślić, że Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej, działając z własnej inicjatywy, wskazał skarżącemu, poza procedurą losowania, dogodne miejsce w rzędzie stolików blisko drzwi wejściowych, zaś jeden z członków Komisji Egzaminacyjnej udzielił mu pomocy we wstępnej fazie egzaminu poprzez otworzenie koperty z zestawem pytań testowych i kartą odpowiedzi oraz wyłożenie ich na stole.

Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia jest również to, iż w trakcie trwania egzaminu wstępnego na aplikację skarżący nie zgłaszał żadnych uwag odnośnie jego przebiegu, czy też panujących warunków.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej dotyczących rzekomego naruszenia przepisów Konstytucji RP, należy uznać, iż powołane przez skarżącego przepisy ustawy zasadniczej nie dają podstaw do przyjęcia za zasadną tezy, jakoby sporny egzamin został przeprowadzony z pokrzywdzeniem strony skarżącej, w oparciu o regulacje prawne, które są niezgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej, czy też jawnie dyskryminują osoby niepełnosprawne.

Warto w tym miejscu zauważyć, że w analogicznym stanie prawnym, Naczelny Sąd Administracyjnej - orzekając w sprawie dotyczącej egzaminu wstępnego na aplikację notarialną osoby fizycznie niepełnosprawnej - wskazał, że obowiązująca regulacja prawna wyklucza możliwość wydłużania bądź skracania czasu trwania egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, zaś stosowny przepis rozporządzenia stanowi jednoznacznie, że egzamin wstępny trwa 150 minut. NSA uznał, że skoro określony czas trwania egzaminu jest jednakowy dla wszystkich kandydatów na aplikację notarialną i ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków, brak jest podstaw do przyjęcia, że zasadnym jest zarzut dotyczący naruszenia art. 32 Konstytucji RP (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1996/11, LEX nr 1361529).

Również, jeśli chodzi o zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, należy wskazać, że nie znajdują one uzasadnienia, albowiem trudno przyjąć, że regulacje krajowego porządku prawnego odnoszące się do zasad przeprowadzania egzaminów wstępnych na aplikację radcowską w jakikolwiek sposób naruszały zasadę niedyskryminacji, czy też równości wobec prawa.

W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się również z podniesionym przez skarżącego zarzutem rzekomego przekroczenia delegacji ustawowej zawartej w art. 335 ust. 12 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, skoro Minister Sprawiedliwości określił, w drodze wspomnianego rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. szczegółowy tryb i sposób przeprowadzania egzaminu wstępnego na aplikację, uwzględniając konieczność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia egzaminu wstępnego oraz zapewnienia zachowania bezstronności pracy komisji kwalifikacyjnej. W tej sytuacji, regulując w § 9 cyt. rozporządzenia czas trwania egzaminu wstępnego na aplikację, Minister Sprawiedliwości nie wykroczył poza dyspozycję upoważnienia zawartego w treści przepisu 33 ust. 12 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

W ocenie Sądu, nie są również trafne podniesione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od spornej uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Jednocześnie, Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. zawiera wszystkie elementy, o których mowa w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wskazuje przepisy prawa oraz okoliczności faktyczne będące podstawą orzekania, a także wymienia okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącego nie zostało przez organ uwzględnione.

Organ prawidłowo wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż przedłużenie skarżącemu czasu trwania egzaminu wstępnego - biorąc za podstawę jego niepełnosprawność - nie było możliwe ze względu na treść obowiązujących przepisów prawa. Tym samym, jak słusznie zauważył Minister, dłuższy czas wykonywania przez skarżącego - w porównaniu z osobami pełnosprawnymi - czynności manualnych nie mógł stanowić przesłanki do wydłużenia czasu trwania egzaminu wstępnego.

Według Sądu, ocena przeprowadzona zarówno przez Komisję Egzaminacyjną, jak również przez Ministra Sprawiedliwości, nie nosi znamion dowolności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wynika, że organ ten wyczerpująco oceniając pracę strony skarżącej oraz przebieg spornego egzaminu, odniósł się szczegółowo do zasadniczych argumentów odwołania.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zaskarżonej decyzji ustalającej negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną i na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.