Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 369/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 7 , art 77 par 1 i art 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 84 ust 1 -8
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Teza: Sformułowanie art.84 ust.4 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (ty Dz.U. z 2020r. póz. 55) „zachowały

żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3" oznacza pierwszy dzień V>/upływie 3 lat od dnia wskazanego w

decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego.

Dlatego też uznać należy, że zgodnie z art.84 ust.4 ustawy podstawą umorzenia należności z tytułu nałożonej opłaty

za usunięcie drzew lub krzewów będzie już ustalenie, że w pierwszym dniu po upływie okresu próby (upływie 3 lat od dnia

wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego)

przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy zachowały żywotność. Druga podstawą umorzenia tej należności będzie

stwierdzenie przez organ, że przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn

niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Ziszczenie się którejkolwiek z tych przesłanek powoduje konieczność wydania decyzji umarzającej postępowanie.

TEZY

Sformułowanie art.84 ust.4 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (ty Dz.U. z 2020r. póz. 55) „zachowały

żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3" oznacza pierwszy dzień V>/upływie 3 lat od dnia wskazanego w

decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego.

Dlatego też uznać należy, że zgodnie z art.84 ust.4 ustawy podstawą umorzenia należności z tytułu nałożonej opłaty

za usunięcie drzew lub krzewów będzie już ustalenie, że w pierwszym dniu po upływie okresu próby (upływie 3 lat od dnia

wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego)

przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy zachowały żywotność. Druga podstawą umorzenia tej należności będzie

stwierdzenie przez organ, że przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn

niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Ziszczenie się którejkolwiek z tych przesłanek powoduje konieczność wydania decyzji umarzającej postępowanie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie pobrania opłaty za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" z siedzibą w K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 9.12.2020 r. znak:

[...], na podstawie art. 84 ust. 3, 5 i 8 w zw. z ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy z 16.04.2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55) orzekł o pobraniu opłaty od inwestora Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w K. w kwocie 10 880,34 zł, naliczonej decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 11.03.2016r. znak [...] za usunięcie 1 sztuki drzewa w związku z inwestycją: "Budowa miejsc postojowych wraz z zagospodarowaniem terenu w postaci budowy dróg i chodników, instalacji oświetleniowej i kanalizacji deszczowej na działce nr [...] obr. [...] wraz z budową zjazdu z działki nr [...] na działkę nr [...] obr. [...] w K. przy ul. [...]", ponieważ nasadzone w zamian drzewo (brzoza brodawkowata) nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, po upływie 3 lat od terminu wskazanego w ww. zezwoleniu na wykonanie nasadzenia zastępczego, tj. po dniu 30.11.2019 r.

W uzasadnieniu organ podał, że na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. została wydana decyzja Prezydenta Miasta K. znak: [...] z 11.03.2016 r. zezwalająca inwestorowi na usunięcie 1 szt. drzewa, kolidującego z planowaną ww. inwestycją. Zezwolenie zostało uzależnione od posadzenia nowego drzewa gatunku brzoza brodawkowata na terenie dz. nr [...] obr. [...] w terminie do dnia 30.11.2016 r. W decyzji została naliczona opłata w kwocie: 10 880,34 zł za usunięcie drzewa, odroczona na 3 lata od terminu wskazanego w ww. decyzji na realizację nasadzenia zastępczego tj. do dnia 30.11.2019 r.

Pismem z 9.03.2017 r. inwestor poinformował organ o dokonaniu nasadzenia zastępczego jednego drzewa (tj. brzoza brodawkowata) na terenie działki nr [...] obr. [...] W dniu 8.06.2017 r. przeprowadzona została wizja lokalna potwierdzającą wykonanie warunku nasadzenia zastępczego oraz żywotność ww. drzewa.

Po trzech latach od terminu wskazanego w ww. zezwoleniu na wykonanie nasadzenia zastępczego drzewa tj. w dniu 13.12.2019 r. przeprowadzono oględziny, podczas których stwierdzono, że przedmiotowe drzewo jest złamane na wysokości 1 m od podłoża. Przedstawiciel Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nie potrafił wskazać, kiedy nastąpiło zniszczenie drzewa. Jednocześnie oświadczył, że incydent nie został zgłoszony na policję.

Pismem z 13.01.2020 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" na wezwanie organu poinformowała, że podczas wiosennej kontroli zieleni w latach 2018 - 2019 stwierdzono żywotność przedmiotowego drzewa - brzozy brodawkowatej. Natomiast podczas oględzin z udziałem przedstawicieli organu stwierdzono jego złamanie.

Na ponownie wezwanie organu o przedłożenie wszelkich dokumentów tj. faktur, rachunków, zleceń które mogłyby potwierdzić wykonywane zabiegi pielęgnacyjne w czasie trwania warunku ww. decyzji spółdzielnia przedłożyła jedynie kserokopię faktury o nasadzeniu drzewa - brzozy brodawkowatej, która została przedstawiona już wcześniej.

Organ zaznaczył, że pismem z dnia 9.06.2017 r. informował Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] o konieczności zapewnienia niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, zgodnych z zasadami sztuki ogrodowej, które zagwarantują dalszą żywotność oraz prawidłowy wzrost i rozwój posadzonemu drzewu.

Mając na uwadze powyższe oraz brak dokumentacji potwierdzającej prowadzoną pielęgnację w czasie obowiązywania nałożonego okresu odroczenia opłaty organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia naliczonej opłaty. Warunek posadzenia drzewa (tj. brzozy brodawkowatej) nie został skutecznie spełniony, drzewo obumarło z przyczyn zależnych od posiadacza, co uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 84 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]" z siedzibą w K., wnosząc o jej zmianę poprzez umorzenie należności z tytułu opłaty ustalonej decyzją Prezydenta Miasta K. z 11.03.2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia rzeczywistej przyczyny złamania nasadzonego zastępczo drzewa (brzozy brodawkowatej) na terenie działki nr [...] obr. [...], a w konsekwencji bezpodstawnego przyjęcia, że drzewo obumarło z przyczyn zależnych od Spółdzielni, choć bliżej przez organ niesprecyzowanych i nieudowodnionych, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

- naruszenie art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w ww. przepisie, co winno doprowadzić do umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa.

W uzasadnieniu odwołania Spółdzielnia zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano dowodu na podstawie którego ustalono, że niezachowanie żywotności brzozy brodawkowatej obciąża Spółdzielnię, to jest, że okoliczność ta pozostaje w jakimkolwiek związku z jej zawinionym działaniem lub zaniechaniem. Stan stwierdzony podczas wizji w dniu 13.12.2019 r. był najpewniej następstwem działania nieznanych sprawców, o czym świadczyć mogą ślady na pniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29.01.2021 r., znak: [...], na podstawie art. 83a, art. 84 ust. 3, ust. 5 i ust. 8 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy przepisy ustawy o ochronie przyrody, jak również odwołując się do orzecznictwa wyjaśnił, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera legalnej definicji "niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa". Oznacza to, że przyczyn tych należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Siła wyższa, w tym kataklizmy pogodowe, to okoliczności, które mogą przemawiać za przyjęciem wystąpienia niezależnej od posiadacza przyczyny utraty żywotności drzewa.

Kolegium wskazało, że oględziny przeprowadzone w dniu 13.12.2019 r. wykazały, że przedmiotowe drzewo (brzoza brodawkowata) jest złamane na wysokości 1m od podłoża. Podkreśliło, że pismem z dnia 9.06.2017 r. organ I instancji informował Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" o konieczności zapewnienia niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych, zgodnie z zasadami sztuki ogrodowej. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", mimo wezwania, nie przedłożyła żadnych wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby pielęgnację, jaką objęto drzewo.

W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, decyzja Prezydenta Miasta K. jest prawidłowa, albowiem nasadzone drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, po upływie 3 lat od terminu wskazanego w ww. zezwoleniu na wykonanie nasadzenia zastępczego, tj. po dniu 30.11.2019 r. Niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności (np. siła wyższa, nadzwyczajne zjawiska atmosferyczne i wywołane w związku z nimi powódź lub susza). Sam fakt zniszczenia drzewa nie wywołany jakimikolwiek zjawiskami szczególnymi nie stanowi okoliczności skutkującej umorzeniem naliczonej opłaty. Strona nie przedłożyła ponadto żadnych wymaganych dokumentów, które potwierdziłyby podjęcie czynności pielęgnacyjnych, jakimi objęto drzewo we wskazanym wyżej okresie. Brak zatem było podstaw do zastosowania w sprawie regulacji art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody przewidującego możliwość umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa. Dla wzmocnienia poglądu o szczególnych okolicznościach usprawiedliwiających przyczyny utraty żywotności drzewa organ II instancji odwołał się do rozważań zaprezentowanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6.04.2018r. sygn. akt II SA/Wr 99/18.

Organ odwoławczy nadmienił również, że zaskarżona decyzja poprzedzona została właściwie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a organ I instancji prawidłowo umotywował przyjęte stanowisko.

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]" w K. wniosła na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia rzeczywistej przyczyny złamania nasadzonego zastępczo drzewa (brzozy brodawkowatej) na terenie działki nr [...] obr. [...], a w konsekwencji bezpodstawnego przyjęcia, że drzewo obumarło z przyczyn zależnych od Spółdzielni choć bliżej przez organ ani I ani II instancji niesprecyzowanych i nieustalonych, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

2) naruszenie art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego nie zastosowanie pomimo wystąpienia w nin. sprawie okoliczności, o których mowa w ww. przepisie, co winno doprowadzić do umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że organy nie wskazały na jakiej podstawie ustaliły, że przyczyna niezachowania żywotności brzozy brodawkowatej obciąża Spółdzielnię, tj. pozostaje w jakimkolwiek związku z jej zawinionym działaniem lub zaniechaniem. W piśmie z dnia 13.01.2020 r. Spółdzielnia wskazała, że dokonywane w okresach wiosennych 2018 i 2019 r. oględziny brzozy potwierdzały jej żywotność, zaś stan stwierdzony podczas wizji w dniu 13.12.2019 r. był najpewniej następstwem działania nieznanych sprawców, o czym świadczyć mogą ślady na pniu. Ponadto nieprzedstawienie przez Spółdzielnię "wymaganych" dokumentów potwierdzających podejmowanie wobec brzozy zabiegów pielęgnacyjnych nie oznacza, że czynności takie nie były podejmowane. Stawianie znaku równości pomiędzy brakiem dokumentów w przedmiocie pielęgnacji drzewa a doprowadzeniem przez Spółdzielnię do utraty jego żywotności jest nieuprawnionym uproszczeniem. Na to, że drzewo uległo złamaniu wskutek braku należytej dbałości (pielęgnacji) ze strony skarżącej ani organ I, ani II instancji nie przeprowadził żadnego dowodu, który o istnieniu takiego związku przyczynowo-skutkowego mógłby świadczyć. Pozostały na działce pień nosi znamiona aktu wandalizmu, wybryku chuligańskiego, w wyniku którego brzoza została umyślnie zniszczona przez nieznanych sprawców. Ustalenie tej okoliczności winno prowadzić do umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 137) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z 9.07.2008r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z nim przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 23.06.2021r.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do jej uchylenia, a także do uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 84 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 55). Zgodnie z nim posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (ust. 4). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (ust. 5). Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu (ust. 6). W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew łub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (ust. 7). Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 8).

Wskazany w ustępie 3 omawianego przepisu termin trzyletni jest swoistym okresem próby, w którym należy sprawdzić, co się stało z drzewami i krzewami przesadzonymi albo nasadzonymi zastępczo. Podstawą takiej oceny jest zachowanie bądź niezachowanie żywotności drzewa lub krzewu, zdefiniowanej w art. 5 pkt 26 e ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody jako prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu.

Należy przyjąć, że sformułowanie art.84 ust.4 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 55) "zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3" oznacza pierwszy dzień po upływie 3 lat od dnia wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego.

Dlatego też uznać należy, że zgodnie z art.84 ust.4 ustawy podstawą umorzenia należności z tytułu nałożonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów będzie już ustalenie, że w pierwszym dniu po upływie okresu próby (upływie 3 lat od dnia wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego) przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy zachowały żywotność. Drugą podstawą umorzenia tej należności będzie stwierdzenie przez organ, że przesadzone albo nasadzone drzewa i krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Ziszczenie się którejkolwiek z tych przesłanek powoduje konieczność wydania decyzji umarzającej postępowanie.

Nie do przyjęcia byłaby bowiem wykładnia, że w nieokreślonym końcową datą czasie, począwszy od dnia upływu okresu próby (czyli upływu 3 lat od dnia wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania przesadzenia albo nasadzenia zastępczego) organ mógłby badać żywotność przesadzonych albo nasadzonych drzew i krzewów. Wszak wówczas nie byłoby przeszkód, by czynił to również po upływie wielu lat.

Organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę w obydwu instancjach uznały, że zaistniała podstawa pobrania opłaty w kwocie 10 880,34 zł naliczonej decyzją Prezydenta Miasta K. z 11.03.2016 r., znak [...] za usunięcie jednego drzewa w związku z inwestycją: "Budowa miejsc postojowych wraz z zagospodarowaniem terenu w postaci budowy dróg i chodników, instalacji oświetleniowej i kanalizacji deszczowej na działce nr [...] obr. [...] wraz z budową zjazdu z działki nr [...] na działkę nr [...] obr. [...] w K. przy ul. [...]", ponieważ nasadzone w zamian drzewo (brzoza brodawkowata) nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, po upływie 3 lat od terminu wskazanego w ww. zezwoleniu na wykonanie nasadzenia zastępczego, tj. po dniu 30.11.2019 r.

Dokonana ocena nie znajduje jednak oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organy nie dowiodły, że niezachowanie żywotności drzewa miało miejsce z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. W szczególności nie wykazały, aby brak przedstawienia dowodów dokonania zabiegów pielęgnacyjnych drzewa - która to okoliczność została zaakcentowana w uzasadnieniach decyzji obydwu organów - miało jakikolwiek związek ze złamaniem drzewa. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wymagało, w ocenie Sądu, ustalenia, czy fakt złamania drzewa pozostawał w związku przyczyno-skutkowym z jego złym stanem spowodowanym brakiem właściwej pielęgnacji. Innymi słowy dopiero gdyby stwierdzono, że drzewo uschło, w efekcie czego doszło do jego złamania to – przy braku przedstawienia przez spółdzielnię dowodów na podejmowanie prób jego ratowania – uprawniony byłby wniosek, że drzewo nie zachowało żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza. Z pewnością konieczne było również zweryfikowanie czy złamanie drzewa mogło być efektem aktu wandalizmu, jak to sugerowała Spółdzielnia w piśmie z 13.01.2020 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że organ w piśmie z 9.06.2017 r. oraz wezwaniu z 24.01.2020 r. wspomina ogólnie o wykonaniu zabiegów pielęgnacyjnych "zgodnie z zasadami sztuki ogrodowej", jednak nie odnosi tego do szczególnych wymagań dotyczących brzozy brodawkowatej. Również w decyzji zabrakło wyjaśnień jakich konkretnych zabiegów wymaga drzewo tego gatunku. Tymczasem dla stwierdzenia, że nie dochowano należytej staranności w pielęgnacji drzewa konieczne jest uprzednie ustalenie, jakie czynności w stosunku do tego konkretnie gatunku były wymagane i zgodne ze "sztuką ogrodową". Takich ustaleń w decyzjach zabrakło. Powszechnie też wiadomo, że nawet odpowiednia dbałość o rośliny nie gwarantuje, że rośliny będą dobrze wzrastać. Zawsze bowiem istnieje ryzyko, że roślina się nie przyjmie, a to np. na skutek nieodpowiedniej gleby, bądź defektu tkwiącego w samej roślinie. Nie można wykluczyć, że taka sytuacja miała właśnie miejsce w niniejszej sprawie, skoro mimo posadzenia drzewa o odpowiedniej (określonej w decyzji z 11.03.2016 r.) wielkości przez profesjonalną firmę już w protokole z 8.06.2017 r. stwierdzono usychanie drzewa oraz brak turgoru w liściach. Zważywszy na poważne konsekwencje finansowe ustalenia, że niezachowanie żywotności miało miejsce z przyczyn zależnych od posiadacza postępowanie wyjaśniające winno zostać przeprowadzone ze szczególną starannością, a jakikolwiek automatyzm w tym zakresie jest wykluczony.

Nadto, organy nie ustaliły, czy w pierwszym dniu po upływie 3 lat od dnia wskazanego w decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jako termin wykonania nasadzenia zastępczego, czyli w dniu 1 grudnia 2019 r., nasadzone przez Spółdzielnię drzewo zachowało żywotność. Gdyby tak było, stanowiłoby to już samodzielną przesłankę do umorzenia postępowania. Przypomnieć należy, że ustalone zostało jedynie, że w dniu 13.12.2019 r. przedmiotowe drzewo było złamane. Nie oznacza to jednakże, że w dniu 1.12.2019 r. nie zachowało żywotności.

W konsekwencji, Sąd uznał, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające naruszało przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co ostatecznie wpłynęło na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że - wbrew ocenie organu odwoławczego - postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób wszechstronny, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu I instancji będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, przy dopuszczeniu wszelkich możliwych dowodów (nie wykluczając opinii biegłego) celem ustalenia, czy w dniu 1.12.2019 r. przedmiotowe drzewo było jeszcze żywotne, a w przypadku negatywnego ustalenia tej okoliczności - w jakich okolicznościach doszło do niezachowania żywotności nasadzonego zastępczo drzewa (złamania). Organ będzie miał przy tym na uwadze rozważania Sądu poczynione w niniejszym uzasadnieniu.

Wobec naruszenia przepisów postępowania, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się kwota uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu (200 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).