Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1874/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 20 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania składki na fundusz ubezpieczenia społecznego rolników 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ stwierdza, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 maja 2003 roku M. M. wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy w P. z informacją, iż z dniem 31 grudnia 2002 roku rozwiązany został z nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ze względu na fakt, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe prosi o zrefundowanie składki na ubezpieczenie społeczne rolników zgodnie z ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Starosta P. decyzją Nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 6 poz. 56 z późń. zm.) orzekł o pokryciu z Funduszu Pracy składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 kwietnia 2003 roku do 31 grudnia 2003r. W uzasadnieniu podniesiono, że z przedstawionych dokumentów wynika, że wnioskodawca spełnia warunki określone w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Z uwagi na fakt, że M. M. opłacił już składkę za pierwszy kwartał 2003 roku uznano, że przysługuje mu refundacja składki za kolejne trzy kwartały 2003 roku.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący stwierdził, że we wniosku z 13 maja 2003 roku wnosił o pokrycie składki na ubezpieczenie społeczne rolników za cały 2003 rok . Powołując się na przepis art. 41 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uważa, że wydana decyzja narusza prawo i wnosi o jej uchylenie.

Wojewoda [...] mocą decyzji z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził fakt spełnienia przez skarżącego przesłanek do otrzymania świadczenia wynikającego z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w postaci pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy. Mając jednak na względzie tę okoliczność, że skarżący opłacił już sam z własnych środków składkę za pierwszy kwartał 2003 roku, to ze środków Funduszu Pracy mogą być pokryte wyłącznie składki za II, III i IV kwartał 2003 roku. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości "zrefundowania" tj. zwrotu kosztów poniesionych przez rolnika na opłaconą już przez niego składkę.

Na przedmiotowa decyzję M. M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 38, 39,40 i 41 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez odmowę przekazania składki za I kwartał 200 3 roku z Funduszu Pracy na rzecz odpowiedniego funduszu ubezpieczenia społecznego rolników oraz naruszenie art. 8 i 11 kpa przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania i wyjaśnienia okoliczności sprawy. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podniósł, że spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania świadczenia za okres czterech kwartałów 2003 roku i fakt, że wniosek złożył dopiero w maju 2003 roku nie powinien być przeszkodą w uzyskaniu tegoż świadczenia, tym bardziej, że nie został poinformowany przez urzędników KRUS-u, że takie uprawnienie mu przysługuje jako bezrobotnemu i rolnikowi w jednej osobie.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Poza sporem jest w tej sprawie, że skarżącemu przysługuje świadczenie w postaci opłacenia składki na fundusz ubezpieczenia rolników za okres II, III i IV kwartału 2003 roku. Skarżący nie kwestionuje zatem decyzji w tym zakresie. W odwołaniu od decyzji Starosty P. jak również w skardze do Sądu stawia natomiast zarzut, że występował z wnioskiem o przyznanie mu tego świadczenia za okres czterech kwartałów 2003 roku i nie zgadza się z rozstrzygnięciem przyznającym mu to uprawnienie tylko za okres II, III i IV kwartału z pominięciem I kwartału 2003 roku. W tym miejscu należy zauważyć, że decyzja organu I instancji faktycznie nie zawiera rozstrzygnięcia w tej kwestii. W osnowie tej decyzji organ orzeka o pokryciu z Funduszu Pracy składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 kwietnia 2003 roku do 31 grudnia 2003roku. Nie rozstrzyga więc o tym uprawnieniu za okres I kwartału, tj. od 1 stycznia do 31 marca 2003 roku.

W świetle art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, zaś decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (strony) w indywidualnie oznaczonej sprawie. W świetle art. 107 kpa rozstrzygnięcie i uzasadnienie to dwa istotne elementy składowe decyzji. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym, stronie uprawnieniem albo nałożonym na nią obowiązkiem. Osnowa (rozstrzygnięcie decyzji) jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W tym kontekście krytycznie należy ocenić decyzję organu I instancji, której rozstrzygnięcie nie uwzględnia ( ani w sposób negatywny, ani pozytywny) wniosku strony o pokrycie składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres I kwartału. Gdyby nawet przyjąć, że organ podjął próbę zajęcia stanowiska w tej kwestii w uzasadnieniu – stwierdzając bardzo lakonicznie, że zapłacenie przez samego wnioskodawcę składki za I kwartał powoduje, że przysługuje mu refundacja składki począwszy od II kwartału, nie poparte żadnymi przepisami prawa uprawniającymi do takiego stanowiska - to i tak uzasadnienie, które służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia samo w sobie nie jest decyzją i nie sanuje braku rozstrzygnięcia. Podobnie zachował się organ odwoławczy. Utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o przyznaniu świadczenia za okres II, III i IV kwartału 2003 roku, a w uzasadnieniu wypowiedział się merytorycznie o czymś, co nie zostało rozstrzygnięte w sentencji decyzji. Skoro decyzja organu I instancji nie spełniała wymogów art. 107 § 1 i § 3 kpa przez to, że nie zawierała rozstrzygnięcia w sprawie żądania skarżącego w zakresie pokrycia składki na ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 2003 roku, to w razie wniesienia odwołania dotyczącego części żądania strony nie rozstrzygniętego w decyzji organ pierwszej instancji powinien potraktować jego treść jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia ( art. 111 § 1 kpa). Organ odwoławczy, któremu przedstawiono jednak takie odwołanie, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony; w razie popierania odwołania powinien stwierdzić jego niedopuszczalność (art. 134 kpa) w razie zaś oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji – umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w związku z art. 140 kpa). Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 lipca 1988 r. w sprawie sygn.akt III AZP 10/88 ( OSNC 1990/9/116). Należy bowiem stwierdzić, że o tym, czy w sprawie został złożony wniosek o uzupełnienie decyzji o treści określonej w art. 111 § 1 kpa decyduje, nie nazwa pisma strony ani też powołanie takiej czy innej podstawy prawnej, lecz żądany przedmiot uzupełnienia. W uzasadnieniu odwołania skarżący wyraźnie wskazywał, że we wniosku z dnia 13 maja 2003 roku wnosił o przyznanie świadczenia za cały 2003r. i w tym kontekście organ winien rozważyć, czy nie jest to właśnie wniosek o uzupełnienie decyzji co do treści rozstrzygnięcia w zakresie uprawnienia dotyczącego okresu od 1 stycznia do 31 marca 2003 roku.

Wobec powyższego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy winien ustalić ze stroną jaki charakter ma wniesione przez nią pismo, czy należy je traktować jako wniosek o uzupełnienie decyzji organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia , czy też jako odwołanie, mając przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Już tylko na marginesie sprawy należy podnieść, że wbrew temu co napisano w decyzji organu II instancji skarżący nie żądał zwrotu kosztów poniesionych na opłacaną przez niego składkę i że kwestia ewentualnego zwrotu lub rozliczenia zapłaconej już składki jest inną, odrębną kwestią niż kwestia przyznania określonego świadczenia uregulowanego w przepisach art. 38-41 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2002r. Nr 6 poz. 56 ze zm.)

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji opisane wyżej, Sąd uznał, iż nie ma przeszkód, aby zaskarżona decyzja podlegała wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i orzekł w tym przedmiocie stosownie do treści art. 152 cytowanej ustawy.