Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1437/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (1-6)
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] sierpnia 2012 r. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 sierpnia 2012r. (zwana dalej "Komisją egzaminacyjną II stopnia") uchwałą z dnia [...] lutego 2013r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012r. (zwaną dalej "Komisją egzaminacyjną") z dnia [...] września 2012r. w której, na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010r. Nr 10, poz. 65 ze zm., zwanej dalej "u.o.r.p."), stwierdzono, że M. O. (zwana dalej "Skarżącą") uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Powyższe uchwały zapadły w następującym stanie faktycznym.

W dniach od 28 do 31 sierpnia 2012r. Skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 361 ust. 1 u.o.r.p. przed Komisją egzaminacyjną powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2012r. Nr 82/12/DZP.

Komisja egzaminacyjna uchwałą z dnia [...] września 2012r. stwierdziła, że Skarżącą uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Komisja egzaminacyjna wskazała, że Skarżąca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu ocenę dostateczną, zaś z piątej części egzaminu ocenę dostateczną. Komisja odwołała się do art. 366 ust. 1 u.o.r.p., stanowiącego, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną i stwierdziła, że z uwagi na powyższe należało uznać, że Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

W odwołaniu od powyższej uchwały Skarżąca wniosła o zmianę oceny cząstkowej z zadania z trzeciej części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa cywilnego z oceny negatywnej na ocenę pozytywną, a co za tym idzie uchylenie uchwały z dnia [...] września 2012r. i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego Skarżącej. Ww. uchwale zarzuciła:

1) naruszenie art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 u.o.r.p., poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego w zakresie zadania z prawa cywilnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, a tym samym działania przez Komisję egzaminacyjną z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyników egzaminu radcowskiego i przyjęcie własnych nieuregulowanych prawnie zasad oceniania prac, co w świetle braku odpowiedniej legitymacji prawnej wynikającej z zapisów prawa materialnego, nie jest uprawnieniem Komisji egzaminacyjnej wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dniu otwarcia egzaminu radcowskiego,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 36 4 ust. 10 w związku z art. 365 ust. 2 u.o.r.p., poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych.

W ocenie Skarżącej prawidłowo rozstrzygnęła ona o wnoszonym środku odwoławczym, a jej praca spełnia wszystkie wymogi formalne i byłaby skuteczna. Według Skarżącej zauważyła ona problem zawarty w zadaniu egzaminacyjnym, a podniesione przez nią zarzuty przy zaskarżeniu wyroku w całości zapewniałyby pełna ochronę interesów reprezentowanej strony. Zdaniem Skarżącej nie było błędem niepodniesienie zarzutu naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 481 i 498 K.c., bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego jest możliwy do podniesienia tylko wówczas, gdy strona nie atakuje ustalenia samego stanu faktycznego, a jedynie wskazuje , że sąd nie miał w takim stanie faktycznym możliwości zastosowania danego przepisu lub też błędnie danego przepisu nie zastosował. W jej ocenie błędem nie mogło być również niepodniesienie zarzutu naruszenia art. 358 § 2 K.c., bowiem nie można jednoznacznie stwierdzić, że pogląd prezentowany przez Skarżącą jest nieprawidłowy.

Komisja egzaminacyjna II stopnia uchwałą z dnia [...] lutego 2013r. utrzymała w mocy powyższą uchwałę Komisji egzaminacyjnej.

Komisja egzaminacyjna II stopnia wskazała na wstępie, że zgodnie z art. 364 ust. 1 u.o.r.p., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W myśl art. 365 ust. 2 ww. ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna - jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi zaś spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Określone w ww. przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia za trafne należy uznać stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że opis istotnych zagadnień nie może stanowić kryterium ocen. Pogląd ten nie stoi w sprzeczności z treścią § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 606 ze zm.), przewidującego sporządzenie przez ten zespół opisu istotnych zagadnień po sporządzeniu zadań na egzamin radcowski.

Komisja egzaminacyjna II stopnia wskazała, że Skarżąca kwestionowała ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa cywilnego, to jest w zakresie sporządzenia apelacji od wyroku. Apelacja złożona została w terminie i za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Wyrok został zaskarżony w całości. Skarżąca zarzuciła przedstawionemu w zadaniu wyrokowi:

1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wyroku tj.:

- art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 43, poz. 296 ze zm., zwanej dalej "K.p.c."), poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, poprzez przyznanie waloru wiarygodności zeznaniom powoda, że wysłał do pozwanego pismo "Przedstawienie weksla do zapłaty", a tym samym może dochodzić roszczeń związanych z wekslem, mimo że analiza materiału zebranego materiału dowodowego wskazuje, że pozwanemu weksel nie został przedstawiony,

- art. 233 § 1 K.p.c. poprzez uznanie zeznań pozwanego za niewiarygodne, pomimo, że zeznania te były jednoznaczne i stanowcze,

- art. 233 § 1 K.p.c., poprzez błędne przyjęcie, że od dnia 21 października 2012r. powodowi należą się odsetki w sytuacji, gdy do przedstawienia weksla do zapłaty nie doszło, a tylko w takim przypadku przyznać można powodowi prawo do związanych z wekslem odsetek i kosztów,

- art. 231 K.p.c., poprzez błędne uznanie na zasadzie domniemania faktycznego, że pismo "Przedstawienie weksla do zapłaty" dotarło do pozwanego w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego treścią jedynie na podstawie twierdzenia powoda,

- z ostrożności procesowej, gdyby sąd uznał, że powód w postępowaniu nakazowym wekslowym mógł oprzeć swoje roszczenie na podstawie umowy pożyczki, naruszenie art. 217 § 2 K.p.c. w związku z art. 227 K.p.c., poprzez bezzasadne oddalenie wniosku o przesłuchanie świadków.

2) obrazę przepisów prawa materialnego:

- art. 38 w związku art. 103 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936r. - Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936r. Nr 37, poz. 282 ze zm., zwanej dalej "Prawem wekslowym"), poprzez jego niezastosowanie chociaż możliwość dochodzenia przez powoda wierzytelności wygasła wobec faktu, że nie przedstawił weksla do zapłaty

- art. 6 ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej "K.c."), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy powód nie udowodnił faktu wysłania pisma "Przedstawienie weksla do zapłaty".

Komisja egzaminacyjna II stopnia wskazała, że Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie nakazu zapłaty w całości i oddalenie powództwa, o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje oraz na podstawie art. 380 K.p.c. o rozpatrzenie postanowienia sądu z dnia 18 czerwca 2012r. oddalającego wniosek o przesłuchanie świadków.

Komisja egzaminacyjna II stopnia wskazała ponadto, że uzasadniając postawione zarzuty, Skarżąca wywiodła:

- odnośnie zarzutów naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 pkt 2 K.p.c. i 231 k.p.c., że sąd niezasadnie uznał zeznania powoda za wiarygodne w kwestii przedstawienia weksla do zapłaty a w konsekwencji, że może on dochodzić roszczeń związanych z wekslem. Ponadto sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych, że od dnia 21 października 2012r. powodowi należą się odsetki, albowiem skoro do przedstawienia weksla do zapłaty nie doszło, nie można przyznać powodowi prawa do związanych z wekslem odsetek i kosztów. Stawiając natomiast zarzut naruszenia art. 217 § 2 K.p.c. w związku z art. 227 K.p.c. Skarżąca wyjaśniła, że wobec faktu, iż sąd uznał, że powód może dochodzić zwrotu pożyczki zarówno na podstawie stosunku obligacyjnego jak i weksla, niezbędnym było dla wykazania, że pozwany miał wierzytelność w stosunku do powoda z tytułu świadczonej opieki, przeprowadzenie dowodu z zeznań zawnioskowanych przez pozwanego świadków.

- odnośnie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, że sąd dopuścił się obrazy przepisów art. 38 w związku z art. 103 Prawa wekslowego, poprzez jego niezastosowanie, chociaż możliwość dochodzenia przez powoda wierzytelności wygasła wobec faktu, że nie przedstawił on weksla do zapłaty. W ocenie Skarżącej ustalenia sądu, że samo nieprzedstawienie weksla do zapłaty nie skutkuje brakiem możliwości dochodzenia wierzytelności wekslowej były chybione i nieprawidłowe.

Według Komisji egzaminacyjnej II stopnia projekt apelacji sporządzony przez Skarżącą został oceniony niezależnie przez dwóch egzaminatorów na oceny niedostateczne.

Komisja egzaminacyjna II stopnia podkreśliła, że oceniający A.Z. uznał, iż praca zdającej spełnia wymogi formalne apelacji. Za chybiony uznał jednakże postawiony w apelacji zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 K.p.c., poprzez błędne przyjęcie, że powodowi należą się odsetki w sytuacji, gdy nie doszło do przedstawienia weksla do zapłaty. Zarzucił także brak, istotnego z punktu widzenia zadania, zarzutu naruszenia art. 493 K.p.c. w związku z art. 485 K.p.c. Zdaniem ww. oceniającego postawione zarzuty materialno-prawne były więc niepełne. Dokonując oceny pracy pod względem poprawności zaproponowanego rozstrzygnięcia problemu, oceniający uznał, że co prawda zdająca dostrzegła problem nieprzedstawienia weksla do zapłaty, ale jej wnioski, co do niemożności dochodzenia w związku z tym odsetek były nieprawidłowe. Chybiona była także teza apelacji, iż możliwość dochodzenia przez powoda wierzytelności wygasła wobec faktu, że nie przedstawił weksla do zapłaty. Zdaniem oceniającego przedstawione rozwiązanie wskazuje, że żadna z istotnych kwestii zadania nie została dostrzeżona prawidłowo.

Komisja egzaminacyjna II stopnia podkreśliła, iż oceniająca A. Ł. również uznała, że Skarżąca zachowała wymogi formalne apelacji. Zdaniem ww. oceniającej nie postawiła jednak zarzutów naruszenia przepisów 493 § 3 K.p.c., 498 K.c., 358 § 2 K.c. i 481 § 1 i § 2 K.c. Zdaniem oceniającej Skarżąca wyprowadziła błędne wnioski płynące z art. 38 Prawa wekslowego wskutek nieprzedstawienia weksla do zapłaty w postaci twierdzenia, że roszczenie wygasa. Brak było również w pracy rozważań dotyczących skutków nieprzedstawienia weksla do zapłaty dla roszczenia o zapłatę odsetek. Skarżąca błędnie dokonała przeliczenia waluty według daty zwrotu pożyczki zamiast płatności weksla. Podniesiony w apelacji z ostrożności procesowej zarzut potrącenia pozbawiony był argumentacji materialno-prawnej. W ocenie oceniającej z trzech istotnych uchybień Skarżąca wychwyciła tylko jedno, przy czym jej argumentacja prawna również nie jest w tym zakresie pełna.

Komisja egzaminacyjna II stopnia, dokonując ponownej oceny pracy egzaminowanej, zgodziła się z ocenami ww. egzaminatorów, podzielając przy tym stanowisko Skarżącej, iż sporządzona przez nią apelacja nie zawierała braków formalnych. W ocenie komisji egzaminacyjnej II stopnia samo jednak przygotowanie apelacji niepodlegającej odrzuceniu nie było wystarczające do uznania, że zdająca wykazała się wiedzą i umiejętnościami niezbędnymi do wykonywania zawodu radcy prawnego.

W ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia wnioski jakie wyprowadziła Skarżąca z zarzutów naruszenia art. 233 § 1 i 231 K.p.c. były całkowicie błędne. Skarżąca przyjęła, wbrew treści ww. przepisów, że skutkiem ich naruszenia jest pominięcie przez sąd istotnej okoliczności w postaci wygaśnięcia możliwości dochodzenia przez powoda wierzytelności, w sytuacji nieprzedstawienia weksla do zapłaty. Jednakże Skarżąca nie wskazała źródła takiego stanowiska, ani w apelacji ani w treści złożonego odwołania. Ponadto Skarżąca całkowicie pominęła okoliczność, że do przedstawienia weksla pozwanemu doszło w trakcie postępowania sądowego najpóźniej w dniu rozprawy.

Według Komisji egzaminacyjnej II stopnia roszczenie wekslowe powstaje z chwilą złożenia podpisu na wekslu. Nieprzedstawienie weksla do zapłaty jego wystawcy rodzi tylko ten skutek, że wierzyciel wystawcy, będący posiadaczem weksla może dochodzić odsetek nie od dnia przedstawienia weksla do zapłaty, którego nie było, ale od dnia, w którym wystawca weksla mógł dokonać oględzin tego dokumentu i stwierdzić czy istnieje jego zobowiązanie wekslowe. Zatem wbrew stanowisku Skarżącej, powód mógł żądać skutecznie odsetek od sumy wekslowej, ale dopiero od dnia doręczenia mu pozwu lub najpóźniej od dnia rozprawy. W konsekwencji, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości, przez co naraziła reprezentowaną stronę na szkodę wynikającą wprost z braku wiadomości jej pełnomocnika procesowego.

W ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia Skarżąca nie zauważyła również naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 493 K.p.c w związku z art. 485 K.p.c., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy jej klient dokonał potrącenia przed doręczeniem nakazu zapłaty. Za błędną i świadczącą o braku dokonywania prawidłowej wykładni przepisów uznać należało, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, konstrukcję zarzutu postawionego z ostrożności procesowej, w sytuacji gdyby sąd II instancji uznał, że powód w postępowaniu nakazowym-wekslowym mógł oprzeć swoje roszczenie na podstawie umowy pożyczki. Według Komisji egzaminacyjnej II stopnia pozwany w postępowaniu ma możliwość i w przedstawionym stanie faktycznym sprawy bronił się, za pomocą zarzutów nawiązujących do stosunku podstawowego wobec dochodzonego od niego roszczenia wekslowego. Podniesienie przez pozwanego zarzutu odwołującego się do stosunku podstawowego skutkowało objęcie sporem w drugiej fazie postępowania nakazowego tego stosunku. W konsekwencji, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, zarzut, który Skarżąca postawiła z ostrożności procesowej, należało postawić jako jeden z zarzutów podstawowych.

W konkluzji, w ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia, w sporządzonej przez Skarżącą apelacji zachowano co prawda warunki formalne, ale nie zastosowano właściwych przepisów. Skarżąca nie zaproponowała również rozwiązania, uwzględniając interes reprezentowanej strony. Powyższe uchybienia w pełni uzasadniają, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, stanowisko obu egzaminatorów, iż sporządzone przez Skarżącą opracowanie wskazywało na brak wystarczającej znajomości podstawowych przepisów prawa procesowego i materialnego, co uzasadniało wystawienie oceny niedostatecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości uchwały Komisji egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] lutego 2013r. oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji egzaminacyjnej z dnia [...] września 2012r., zarzucając naruszenie:

1) art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 i ust. 6 u.o.r.p., poprzez ustalenie Skarżącej negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, w szczególności w zakresie zadania z prawa cywilnego, z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, a tym samym działania przez obie komisje egzaminacyjne z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu radcowskiego i przyjęcie własnych, nie ugruntowanych prawnie zasad oceniania prac, co w świetle braku odpowiedniej legitymacji prawnej wynikającej z zapisów prawa materialnego, nie jest uprawnieniem komisji wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dniu otwarcia egzaminu radcowskiego,

2) art. 365 ust. 2 u.o.r.p., poprzez jego wadliwe zastosowanie, polegające na przyjęciu i stosowaniu przez obie komisje egzaminacyjne wadliwych metod oceniania pracy egzaminacyjnej Skarżącej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i nieuznanie, że przedmiotowa praca z części trzeciej egzaminu, tj. z zakresu prawa cywilnego nie spełnia wymogów wskazanych w tym przepisie,

3) niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w związku z art. 365 ust. 2 u.o.r.p., poprzez nieuznanie, że przedmiotowa praca Skarżącej z prawa cywilnego spełnia wymogi przyznania oceny pozytywnej, a następnie pominięcie wskazanej w u.o.r.p. gradacji ocen cząstkowych w ramach oceny pozytywnej uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych,

4) art. 364 ust. 1 u.o.r.p., poprzez uznanie, że Skarżąca nie wykazała się należytym przygotowaniem prawniczym, w zakresie trzeciej części egzaminu z prawa cywilnego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego,

5) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.o.r.p., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na wadliwej analizie materiału dowodowego prowadzącego do przyjęcia chybionych wniosków mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym m in. poprzez uznanie przez Komisję egzaminacyjną II stopnia, że jeden z zarzutów podniesionych przez Skarżącą w pracy z zakresu prawa cywilnego (w apelacji) z ostrożności procesowej, który w ocenie tejże komisji egzaminacyjnej powinien być podniesiony jako podstawowy, nie wywołałby skutków prawnych przez sądem II Instancji i nie uwzględniał interesu reprezentowanej strony, oraz poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu uchwały z dnia [...] lutego 2013r. do stanowiska merytorycznego Skarżącej zawartego w jej odwołaniu z dnia [...] października 2012r.,

6) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.o.r.p., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej uchwały z uwagi na zawarcie w jej uzasadnieniu zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonania jej kontroli, a w szczególności poprzez niewyjaśnienie, które zarzuty Skarżącej zostały przez Komisję egzaminacyjną II stopnia uwzględnione i w jakim zakresie, a które nie i dlaczego.

7) art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 80 K.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 u.o.r.p., poprzez utrzymanie przez Komisję egzaminacyjną II stopnia w mocy wadliwej uchwały Komisji egzaminacyjnej, w sytuacji gdy praca egzaminacyjna Skarżącej z prawa cywilnego zasługiwała na pozytywną ocenę, gdyż spełniała w wystarczającym stopniu wymogi zawarte w art. 365 ust. 2 u.o.r.p.

Skarżąca w całości podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały Komisji egzaminacyjnej, odnoszącą się do obrony przyjętego w apelacji stanowiska, jak również polemiki ze stanowiskiem, co do jej pracy zarówno Komisji egzaminacyjnej II stopnia, jak i Komisji egzaminacyjnej. Wskazała, że istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 u.o.r.p. i stwierdziła, że ww. przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. W ocenie Skarżącej jej praca z trzeciej części egzaminu radcowskiego wypełniała kryteria zawarte w ww. przepisach i dawała podstawy do przyznania oceny pozytywnej.

W konsekwencji, zdaniem Skarżącej, błędne było stanowisko Komisji egzaminacyjnej II stopnia, która ewentualne braki i uchybienia w pisemnej pracy Skarżącej z zakresu prawa cywilnego, przy stwierdzonej prawidłowości formalnoprawnej i jednoczesnym podniesieniu i zauważeniu trafnego zarzutu o charakterze merytorycznym (ale z ostrożności procesowej), zakwalifikowała jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę już na etapie oceniania jako pozytywna/negatywna, a nie na etapie stopniowania jej w ramach kryterium pozytywności i skali ocen pozytywnych.

W odpowiedzi na skargę Komisja egzaminacyjna II stopnia wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ww. ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 tej ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy). Z kolei od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 K.p.a., według którego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., sygn. SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. IV SA 385/87).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12 stwierdził, że kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 u.r.p., sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia wynika, że zdająca z części pierwszej egzaminu (test) otrzymała ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu (prawo karne) ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) ocenę dostateczną, zaś z piątej części egzaminu (prawo administracyjne) ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną Komisja II stopnia wskazała, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Zatem o ostatecznym negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego zadecydowała ocena niedostateczna z prawa cywilnego.

Art. 364 ust. 1 u.r.p. stanowi, iż w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest, między innymi, wiedza zdającego "z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego (...)". Zgodnie z art. 364 ust. 6 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Ocenie kandydatów na radców prawnych został poddany wyrok wydany przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, którym to wyrokiem utrzymano w mocy nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie w całości, przy czym nakaz zapłaty został wydany na podstawie weksla na kwotę 53.124 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 21 października 2010 r. do dnia zapłaty. W zarzutach od tego nakazu zapłaty pozwany podnosił, iż przed doręczeniem mu pozwu i nakazu zapłaty dokonał potrącenia swojej wierzytelności w kwocie 36.500 zł z tytułu wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz powoda polegające na dozorowaniu domu i opiece na zwierzętami podczas pobytu powoda na placówce w RPA w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. , na co załączył odpowiedni dokument o dokonaniu potrącenia z 20 listopada 2010 r. Prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do wniesienia apelacji uwzględniającej powyższy zarzut potrącenia w oparciu m.in. o zasadę wyrażoną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt III CZP, w myśl której przewidziane w art. 493 § 3 k.p.c. wymaganie udowodnienia wierzytelności przedstawionej do potrącenia dokumentami wskazanymi w art. 485 k.p.c. nie dotyczy sytuacji, w której do potrącenia doszło przed doręczeniem pozwanemu nakazu zapłaty i pozwu.( por. OSNC 2006/7-8/119, OSP 2007/4/49, Biul.SN 2005/10/4, Wokanda 2005/11/10, M.Prawn. 2007/6/321 lex nr 156970).

Zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p. ocena rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać "pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje".

Odnosząc powyższe kryteria do pracy Skarżącej należy zauważyć, że Komisja II stopnia do najistotniejszych uchybień oraz braków sporządzonej przez Skarżącą apelacji zaliczyła:

1. błędne wnioski wyprowadzone z postawionych zarzutów (art. 233 § 1 i 231 § 1 k.p.c. ) ;

2. błędne przyjęcie, że wygasła możliwość dochodzenia przez powoda wierzytelności z uwagi na nieprzedstawienie weksla do zapłaty, co wpłynęło na błędny zakres zaskarżenia wyroku sądu I instancji;

3. brak zgłoszenia zarzutu naruszenia przez sąd I instancji art. 493 w związku z art. 485 k.p.c.,

4. błąd dotyczący zarzutu postawionego z ostrożności procesowej, który należało postawić jako jeden z zarzutów podstawowych.

Nadto, w ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia, w sporządzonej przez Skarżącą apelacji zachowano co prawda warunki formalne, ale nie zastosowano właściwych przepisów. Skarżąca nie zaproponowała również rozwiązania, uwzględniającego interes reprezentowanej strony, który jest należycie zabezpieczony tylko w wypadku wniesienia prawidłowej, a więc nie zawierającej braków formalnych apelacji, jak również obejmującej swym zakresem tę część orzeczenia sądu I instancji, jaką pozwany mógłby skutecznie kwestionować. Powyższe uchybienia w pełni uzasadniają, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, stanowisko obu egzaminatorów, iż sporządzone przez Skarżącą opracowanie wskazywało na brak wystarczającej znajomości podstawowych przepisów prawa procesowego i materialnego, co uzasadniało wystawienie oceny niedostatecznej. W postępowaniu o ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego chodzi o ocenę rozwiązania zaproponowanego przez zdającego w kontekście umiejętności zawodowych wymaganych na stanowisku radcy prawnego.

Sąd podziela powyższe stanowisko Komisji II stopnia, uznając , że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej apelacji są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez Skarżącą nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu cywilnym i prawidłowo zostały Skarżącej postawione oceny niedostateczne z powyższego egzaminu.

Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu, zostały również w sposób prawidłowy uzasadnione i następnie w całości podzielone przez organ drugiej instancji. Komisja II stopnia w sposób niezwykle obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez Skarżącą jest nieprawidłowe. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 u.r.p. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 K.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 K.p.a.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.