Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1690/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12 par 1, art. 35 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par 1 a, art. 149 par 2, art 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Gd 23/20 w sprawie ze skargi K.K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na rok świadczeniowy 2018/2019 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Gd 23/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi K.K. (dalej zwanej "skarżącą") na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na rok świadczeniowy 2018/2019, w pkt 1. stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 2. wymierzył Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych, w pkt 3. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej, w pkt 4. zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

K.K. złożyła w dniu 7 lutego 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2018/2019.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) - zwanej dalej "K.p.a."

Mając na względzie podniesione zarzuty skarżąca wniosła o:

1) zobowiązanie Wojewody [...] do rozpatrzenia złożonego wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia wyroku,

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł;

4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 31 sierpnia 2018 r. skarżąca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w C. wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2018/2019. Pismem z dnia 5 października 2018 r. wniosek został przekazany do Wojewody [...]. Skarżąca, pomimo wystosowanego w dniu 10 stycznia 2020 r. ponaglenia, nie otrzymała do dnia złożenia skargi żadnej informacji od organu o stanie sprawy.

Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca uzasadniła tym, że bezczynność organu jest dla niej źródłem dyskomfortu psychicznego oraz poczucia krzywdy i dyskryminacji w stosunku do innych rodziców, którym świadczenie wychowawcze wypłacone jest na bieżąco i bez żadnych problemów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] (dalej zwany "Wojewodą") wniósł o umorzenie postępowania w zakresie pkt 1 skargi, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy o z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie.

Wojewoda wyjaśnił, że pracownik, który opracowywał sprawę skarżącej podejmował czynności weryfikujące w dostępnych rejestrach. W dniu 23 października 2019 r. został opracowany projekt informacji, który został jednak cofnięty przez osobę weryfikującą do poprawy, a informacja nie została ostatecznie zatwierdzona. Następnie pracownik, który prowadził postępowanie administracyjne z wniosku skarżącej został jeszcze w październiku 2019 r. oddelegowany do pracy w innym wydziale [...] Urzędu Wojewódzkiego. Tym samym, pomimo zwrotu informacji do poprawy, pracownik odpowiedzialny za prowadzenie sprawy nie przygotował poprawnej wersji przed swoim oddelegowaniem.

Kolejnym aspektem, który miał wpływ na długość postępowania był fakt błędnego wpisywania do wewnętrznych systemów urzędu nazwiska wnioskodawczyni. Skarżąca nazywa się K.K., natomiast w rejestrach widniała ona jako K.K.

Odnośnie ponaglenia organ wyjaśnił, że pismo to faktycznie nie zostało przekazane do organu wyższej instancji, ponieważ organ nie był w stanie ustalić kogo faktycznie wniosek dotyczy (ponaglenie dotyczyło K.K., a nie K.).

Po wpłynięciu skargi na bezczynność organ ponownie przeprowadził czynności wyjaśniające oraz niezwłocznie, w dniu [...] lutego 2020 r. wydał informację o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę W.K. na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. Jednocześnie wystąpiono do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udostępnienie kopii druków ZUS A1 S.K. za okres od 1 stycznia 2016 r. do chwili obecnej.

Odpowiedź ZUS została przekazana do Wojewody w dniu 10 marca 2020 r. Niezwłocznie, w dniu [...] marca 2020 r., wydano kolejną informację o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę W.K. na okres od 1 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. Jednocześnie poinformowano, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie od 1 maja 2019 r. do chwili obecnej, zatem we wcześniejszym okresie organem właściwym w sprawie jest MOPS w C.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ podkreślił, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 na córkę W. został rozpatrzony przez Wojewodę w zakresie, w jakim ustalono, że jest on organem właściwym, w pozostałym zakresie został on przekazany do MOPS w C.

Wnosząc o oddalanie wniosku o zapłatę sumy pieniężnej organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące charakteru tej sankcji. Argumentując brak zasadności wniosku organ podkreślił, że strona nie wykazała doznanego uszczerbku, a postępowanie zostało już zakończone, wobec czego stan bezczynności ustał jeszcze przed wydaniem wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę i wskazał, że z przedstawionych akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewoda znacznie przekroczył wynikający z art. 35 K.p.a. termin do załatwienia sprawy, o czym dodatkowo nie zawiadomił strony, jak też nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, ani nie pouczył strony o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 K.p.a.). Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi bowiem, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności od 30 października 2018 r., kiedy to do Wojewody wpłynął wniosek, do 23 października 2019 r. a zatem przez około rok.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że kolejny okres bezczynności organu trwał od 23 października 2019 r. do [...] lutego 2020 r., kiedy sporządzono informację o przyznaniu świadczenia na W.K. na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. Natomiast informację o przyznaniu przedmiotowego świadczenia wychowawczego na okres od 1 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. wydano w dniu [...] marca 2020 r.

Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie żaden z przewidzianych w art. 35 K.p.a. terminów załatwienia sprawy nie został dotrzymany. Mając na uwadze okoliczności stanu faktycznego Sąd stanął na stanowisku, że sprawa z wniosku skarżącej, nie będąc sprawą skomplikowaną, powinna zostać rozpoznana w terminie maksymalnie jednego miesiąca przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a.

Powyższe zdaniem Sądu wskazuje, że bez wątpienia Wojewoda naruszył w sposób niedopuszczalny terminy określone w art. 35 i art. 36 K.p.a. oraz zasady zawarte w art. 8 oraz art. 12 § 1 K.p.a. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził więc, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną postawę organu (a więc nie tylko niezałatwienie przez tak długi okres sprawy, ale także m.in. niepoinformowanie strony o przyczynie zwłoki oraz nowym terminie załatwienia sprawy) Sąd uznał, że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała niewątpliwie miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd zauważył przy tym, że stwierdzona bezczynność wynika wyłącznie z postawy (zaniechań) organu i że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się skarżąca. Podniesione w odpowiedzi na skargę okoliczności wprawdzie wyjaśniają w jakimś stopniu przyczynę wystąpienia bezczynności, niemniej jednak w żadnej mierze organu nie usprawiedliwiają. Błędne oznaczenie strony i niewłaściwa organizacja pracy niewątpliwie obciążają organ. Sytuacja, w której podejmowane czynności cechują się tak znaczną opieszałością organu, a strona czeka tak długo jak w rozpoznawanej sprawie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, mimo nieskomplikowanego charakteru sprawy, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Sąd nie podzielił natomiast przekonania organu, zgodnie z którym załatwienie sprawy przed rozpoznaniem skargi na bezczynność skutkuje zasadnością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjaśnił przy tym, że aktualnie art. 149 pkt 3 P.p.s.a. jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Wymieniony przepis przyznaje więc sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Ta forma rozstrzygnięcia będzie miała miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W tym przypadku sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględni stan istniejący w chwili wniesienia skargi. Tak też Sąd uczynił w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej Sąd stwierdził, że w okolicznościach faktycznych sprawy brak było podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Sąd działając z urzędu, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1.000 zł, mając na uwadze konieczność zdyscyplinowania organu i zapobieżenia podobnym naruszeniom prawa w przyszłości, a także uznając wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego. Przyjąć bowiem należało, że przekroczenie w niniejszej sprawie terminu jej załatwienia było bardzo znaczne, a zarazem nie znajdowało żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy, a w szczególności nie mogło być zasadnie usprawiedliwione przez organ popełnionymi przez pracowników błędami. W tej sytuacji Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy grzywna w ww. kwocie będzie adekwatna do naruszenia przepisów określających termin załatwienia sprawy, a zarazem spełni wystarczająco funkcję prewencyjno-represyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda zaskarżając go w części tj. w zakresie punktu 1 i 2.

Zaskarżonemu wyrokowi Wojewoda zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1. polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 1a P.p.s.a. w związku z naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 8, art. 12 § 1 i art. 35 § 1 K.p.a. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy niniejsza bezczynność winna zostać uznana za "zwykłą", gdyż działania organu nie nosiły znamion złej woli, ani też nie powodowały dla strony dolegliwych skutków, równocześnie nie miały charakteru zamierzonego, a organ zakończył postępowanie z wniosku strony niezwłocznie po uzyskaniu wymaganych informacji;

2. art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6, 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 35 § 1 K.p.a., przez wymierzenie Wojewodzie grzywny w wysokości 1.000 zł podczas gdy wymierzenie grzywny jest fakultatywne, a w okolicznościach niniejszej sprawy kwestie organizacyjne i kadrowe, jak również ewidentna pomyłka dotycząca nazwiska strony, winny wpłynąć na odstąpienie przez Sąd od wymierzenia organowi grzywny.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 i 2, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 i 2 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w skarżonym zakresie, o zasądzenie na rzecz organu

kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o przeprowadzenie rozprawy w celu rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s.a.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie fakt, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności nie był spowodowany złą wolą organu, jak również nie spowodował dla strony dolegliwości, albowiem należne jej świadczenie zostało jej przyznane jak tylko organ zorientował się, że doszło do niezawinionej pomyłki związanej z błędnie wpisywanym, w rejestrach i bazach danych w Urzędzie, nazwiskiem skarżącej oraz organ uzyskał niezbędne informacje pozwalające na zakończenie sprawy. W tej sytuacji nie można postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 P.p.s.a. Z rażącym naruszeniem prawa mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy organ pozostawia wniosek strony skarżącej bez odpowiedzi w jakiejkolwiek formie. Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

W ocenie organu, Sąd I instancji błędnie ocenił stan faktyczny wynikający z akt sprawy i tym samym naruszył art. 133 § 1 P.p.s.a., albowiem uznał, że opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach było rażące, podczas gdy opóźnienie to wynikało z przyczyn niezawinionych i nie miało charakteru zamierzonego.

Ponadto w opinii skarżącego kasacyjnie organu przy wymierzaniu grzywny winny być uwzględnione okoliczności obejmujące znaczny wypływ wniosków do Wydziału Koordynacji Świadczeń, bardzo duże obciążenie pracowników pracą, braki kadrowe oraz częstą rotacje pracowników. Te kwestie, pomimo, że nie mogą usprawiedliwiać bezczynności jako takiej, mają wpływ na ocenę zasadności wymierzenia grzywny, tym bardziej jeżeli ma ona charakter fakultatywny. Jak również wymierzenie grzywny, jako środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinno być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach, gdy działania organu noszą znamiona rażącego naruszenia prawa np. gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2022 r., poinformowano strony postępowania, że

w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strony wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz poinformowano o możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

W odpowiedzi na powyższe wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W związku z powyższym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 25 marca 2022 r., na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej zwanej "P.p.s.a.", sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim w sprawie nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Podstawą orzekania sądu jest materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 P.p.s.a.). Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił np. w postępowaniu sądowym dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11).

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a. zaakceptowanie przez sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny, nawet gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 419/0). Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń oraz oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, dokonanych przez sąd pierwszej instancji, z którą nie zgadza się organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1350/11, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10). Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1158/18). Do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd pominie istotną część akt sprawy, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09; 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09; 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12). Taka ocena w rozpoznawanej sprawie została przeprowadzona, zaś wskazywanie, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, bowiem działania organu nie nosiły znamion złej woli i nie były zamierzone, ani też nie spowodowały dla skarżącej dolegliwych następstw, w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje bowiem prawdziwości zaistniałych zdarzeń, a jedynie ich ocenę. Natomiast ocena tych zdarzeń, jak wskazano wyżej, nie może stanowić zarzutu obrazy przez Sąd przepisów określających granice kompetencji sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.

Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 12 § 1 i art. 35 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu tego przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że bezczynność lub przewlekłość jest oczywista, jej trwanie jest relatywnie długie, a bierność aparatu administracyjnego w załatwieniu sprawy nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Oceniając zatem, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku jego zakończenia, lecz także okoliczności, a także czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do załatwienia sprawy. Z sytuacją rażącej bezczynności mamy do czynienia w tej sprawie, bowiem Wojewoda otrzymał wniosek skarżącej w dniu 30 października 2018 r., natomiast pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte w dniu 23 października 2019 r., a więc dopiero niemal po upływie roku od otrzymania wniosku, zaś decyzja została wydana dopiero po wniesieniu skargi w dniu [...] lutego 2020 r. i w dniu [...] marca 2020 r. W świetle miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, według przepisów K.p.a., trudno odmówić racji Sądowi pierwszej instancji, który uznał bezczynność organu za rażące naruszenie prawa. Istotne jest przy tym, że do okoliczności usprawiedliwiających niepodejmowanie przez organ czynności w postępowaniu nie zalicza się problemów organizacyjnych, takich jak obciążenie ilością spraw, czy braków kadrowych, a tym bardziej błędnego oznaczenia strony w rejestrach i bazach danych prowadzonych przez urząd, na które powoływał się Wojewoda w skardze kasacyjnej, ponieważ nie mogą one rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 513/21).

Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. i art. 35 § 1 K.p.a. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą wymierzenie organowi grzywny (jak również przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej) jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie środków określonych w tym przepisie wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. W zakresie wyboru środka dyscyplinującego organ, sąd administracyjny dysponuje luzem decyzyjnym. Oznacza to, że kontrola w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zastosowanego środka pieniężnego polega przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a ponadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Podkreślić przy tym trzeba, że luz decyzyjny sądu cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (zob. wyroki NSA z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3194/21, z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2326/21).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wymierzył Wojewodzie grzywnę w kwocie 1.000 zł, stwierdzając, że kwota ta będzie adekwatna do naruszenia przepisów określających termin załatwienia sprawy, uznając jednocześnie, że usprawiedliwieniem tego stanu rzeczy nie mogą być błędy popełnione przez pracowników organu, a zarazem spełni ona wystarczającą funkcję prewencyjno-represyjną. Wobec wskazanej wyżej dyskrecjonalnej władzy Sądu w tym zakresie, umotywowania wysokości wymierzonej grzywny, jak również nieprzekroczenia zasad wskazanych w art. 149 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcie w tym zakresie również należało uznać za zgodne z przepisami prawa.

Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.