Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 934/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Mirosław Bator NSA Anna Szkodzińska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r. ([...]) na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r, poz. 2147, 2260, Dz. U. z 2017 r., poz. 624, 820, 1509, 1529, 1566, 1595), § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. nr 23, poz. 120 ze zm.) Prezydent Miasta K. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. z siedzibą w W. (powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "[...] w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia 1 grudnia 2000 r. Repertorium: "A" Nr [...], wpisaną do K. Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. W. XII Wydział Gospodarczy pod numerem [...]) prawa użytkowania wieczystego działki oznaczonej nr [...] o pow. 580 m2 obr. [...] jedn. ewid. K. - [...] wchodzącej w skład nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej K., objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla K. - [...] w K. Wydział IV Ksiąg Wieczystych oraz prawa własności obiektów trwale z gruntem związanych.

Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy Miejskiej K., na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 17 listopada 2011 r. nr [...] M. Działka nr [...] położona w obrębie nr [...] jednostka ewid. K. - [...] stanowi infrastrukturę kolejową w rozumieniu ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. W dniu 5 grudnia 1990 r. była zabudowana obiektami wymienionymi w wykazie środków trwałych, który jest załączony do wniosku. W skład działki wchodzą także urządzenia uzbrojenia terenu nieobjęte wnioskiem stosownie do przepisu art. 49 kodeksu cywilnego. Obecnie na działce nr [...] znajdują się tory kolejowe wraz z pozostałą infrastrukturą kolejową, usytuowany jest wiadukt (estakada), po którym przebiega ul. [...]. Grunt ten jest zwolniony od opłat z tytułu użytkowania wieczystego.

Działka nr [...] nie podlega ustaleniom żadnego obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Według wskazań Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K. (uchwała Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 16 kwietnia 2003 r. zmieniona uchwałą Nr XCI [...]/10 Rady Miasta K. z dnia 3 marca 2010 r. oraz uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 9 lipca 2014 r.) przedmiotowa działka znajduje się w jednostce urbanistycznej nr [...] w kategorii zagospodarowania terenu o symbolu - KK -tereny kolejowe. W obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r. miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta K. zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Miasta K. z dnia 16 listopada 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. 108 z dnia 16 grudnia 1994 r.) przedmiotowa działka znajdowała się w Obszarze Tras Komunikacyjnych oznaczonym na rysunku planu symbolem KT/KK.

Organ podał, że nie zachowała się dokumentacja, o której mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, która mogłaby poświadczyć istnienie prawa zarządu. W związku z powyższym, korzystając z instytucji przewidzianej w § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia (odnoszącej się do art. 75 § 2 kpa) Dyrektor Regionalny ds. Ewidencji Nieruchomości P. C. oraz Naczelnik Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych T. M. oświadczyli w dniu 4 stycznia 2016 r., że poprzednik prawny wnioskodawcy na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu działki, o której mowa we wniosku. Oświadczono też, że grunty zajęte pod infrastrukturę kolejową są zwolnione od opłat z tytułu użytkowania wieczystego zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

W celu uzyskania ewentualnej dokumentacji potwierdzającej istnienie prawa zarządu bądź użytkowania wystąpiono do Wydziału Organizacji i Nadzoru Urzędu Miasta K. Referatu Archiwum, do Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w K. oraz do Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego. Archiwum Urzędu Miasta K. przekazało następujące kserokopie dokumentów: wniosek [...] z dnia 29 grudnia 1998 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...] w trybie przepisu art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wraz z wypisem z rejestru gruntów oraz inne dokumenty związane z tym wnioskiem. Archiwum Zakładowe Starostwa Powiatowego w K. przy piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. przekazało kserokopię pisma Starostwa Powiatu [...] z dnia 20 stycznia 1999 r., znak sprawy: [...], a Archiwum Zakładowe [...] Urzędu Wojewódzkiego poinformowało, że nie odnaleziono żądanych dokumentów. Dodatkowo ustalono, że przed Wojewodą [...] toczyło się postępowanie z wniosku [...] pod sygn. akt [...] zakończone umorzeniem postępowania. W konsekwencji przeprowadzone przez archiwa kwerendy nie pozwoliły na ustalenie istnienia dokumentacji, która mogłaby być podstawą do pozytywnego rozpatrzenia sprawy.

Zapytany o dokumenty i pouczony wnioskodawca stwierdził, że nie dysponuje tego typu dokumentami.

Organ stwierdził, iż brak jest podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego w/w nieruchomości oraz prawa własności obiektów trwale z gruntem związanych w trybie przewidzianym przez art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawca nie wykazał, że nieruchomość objęta wnioskiem na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostawała w jego zarządzie (użytkowaniu) bądź jego poprzednika prawnego. Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ustawodawca dopuszcza środek dowodowy w postaci oświadczenia strony bądź zeznań świadków. Z literalnego brzmienia powyższego przepisu wynika, iż stwierdzenie prawa zarządu (bądź użytkowania) na mocy zeznań świadków lub oświadczeń stron można dokonać jedynie w sytuacji, w której nie zachowały się dokumenty wymienione enumeratywnie § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów. Skoro więc rozporządzenie wykonawcze do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami posługuje się w stosunku do dokumentów pozwalających ustalić występowanie prawo zarządu - zwrotem "nie zachowały się" - tym samym należy przyjąć, iż dokumentacja ta wcześniej musiała istnieć w obrocie prawnym, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. Poza dyspozycją § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. znajdują się więc sytuacje, w których decyzje (ew. umowy bądź protokoły) wymienione w § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia nie zostały w ogóle wydane.

Co prawda wnioskodawca w trakcie postępowania załączył oświadczenia Urzędu Rejonowego w K. Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 19 listopada 1993 r. wraz z załącznikiem, w którym ustalono cenę gruntu Skarbu Państwa stanowiącego działkę nr [...] oraz opłatę roczną za "użytkowanie wieczyste" tego gruntu, dokument ten, pominąwszy brak formy decyzji, dotyczy okresu po dniu 5 grudnia 1990 r., jak również nie odnosi się do prawa zarządu (czy też użytkowania), a więc nie zawiera się w zamkniętym katalogu dokumentów opisanych w § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Mając to na uwadze, organ prowadzący postępowanie nie dał wiary oświadczeniom złożonym przez wnioskodawcę w kwestii występowania, a następnie zaginięcia dokumentacji, na podstawie której poprzednik prawny wnioskodawcy, bądź sam wnioskodawca mógł wywodzić prawo zarządu do przedmiotowej działki. W konsekwencji przyjął, że w stosunku do działki nr [...] nie została w ogóle wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd (użytkowanie), a co za tym idzie nie istniały również inne dokumenty potwierdzające nawet pośrednio istnienie tego stosunku prawnego. Według organu oświadczenia, o których mowa w § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia, a które zostały złożone przez osoby działające w imieniu wnioskodawcy, nie mogły stanowić samodzielnej podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu [...] S.A. (bądź jej poprzednika prawnego) na dzień 5 grudnia 1990 r. w stosunku do działki nr [...]. W realiach niniejszej sprawy "zarząd" w/w działką był oparty na konstrukcji faktycznego zarządu, w myśl której podmiot dysponujący gruntem państwowym uważany był za zarządzającego przez faktycznie podejmowane czynności związane z zarządem nieruchomością przy jednoczesnym braku usankcjonowania prawnego tego stanu rzeczy w formie decyzji, umowy czy też protokołu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły [...] S.A. z siedzibą w W..

W odwołaniu podniesiono, że w odniesieniu do działki objętej wnioskiem złożone zostało oświadczenie zgodnie z art. 75 kpa potwierdzające przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd. Tymczasem organ I instancji zakwestionował oświadczenie, które na mocy § 4 ust. 3 rozporządzenia również stanowi wystarczający dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu.

Decyzją z dnia 15 maja 2018 r. ([...]) na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121), § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 120 ze zm.) oraz art. 138 §1 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, co następuje:

Warunkiem niezbędnym dla stwierdzenia nabycia przez państwową osobę prawną z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu jest istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu lub prawa użytkowania tego gruntu po stronie państwowej osoby prawnej lub jej poprzednika prawnego. Z kolei rozporządzenie Rady Ministrów zawiera w § 4 ust. 1 wykaz dokumentów, na podstawie których ustala się istnienie prawa zarządu lub użytkowania. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§4 ust. 3 ww. rozporządzenia).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż nie zachował się żaden dokument, o którym mowa w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, jak również żaden inny dokument, z którego wynikałoby chociażby pośrednio, że kiedykolwiek została wydana decyzja czy też zawarta umowa w przedmiocie oddania działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w zarząd lub użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] (poprzednikowi prawnemu [...] S.A.). Dokumentu takiego ani nie udało się - mimo intensywnych poszukiwań, ani też wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu, w którym byłaby choćby wzmianka, że została wydana decyzja o oddaniu przedmiotowej działki w zarząd [...], czy też została zawarta umowa pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu [...] zarządu przedmiotową działką (został sporządzony protokół przekazania). Co więcej wnioskodawca nie dysponuje też żadnym innym dokumentem, w którym znalazłaby się chociaż wzmianka o tym, że kiedykolwiek w obrocie prawnym znalazł się dokument ustanawiający prawo zarządu sporną działką na rzecz [...].

Kwestią sporną natomiast pozostaje, czy oświadczenia lub zeznania świadków, o których mowa w cyt. powyżej ust. 3 § 4 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów, mogą stanowić samodzielną podstawę ustalenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu nieruchomością po stronie państwowej jednostki organizacyjnej. Podzielić należy stanowisko organu l instancji, potwierdzone orzecznictwem sądów administracyjnych, iż oświadczenia i zeznania świadków stanowią dowód pozostawania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie lub użytkowaniu państwowej osoby prawnej pod warunkiem, że uprzednio zostało przesądzone, iż prawo zarządu nieruchomości zostało ustanowione, tylko nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Innymi słowy w innych dokumentach (także tych nie wymienionych w § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia) musiałaby widnieć chociaż wzmianka o istnieniu aktu (np. przez wskazanie daty, numeru, stron aktu) ustanawiającego zarząd lub użytkowanie nieruchomości, aby można było skorzystać z dowodu w postaci oświadczeń czy zeznań świadków na okoliczność istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu lub użytkowania nieruchomości. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć - wobec braku jakiejkolwiek informacji w dostępnej dokumentacji o ustanowieniu prawa zarządu przedmiotową działką na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] - że prawo zarządu nie zostało w ogóle ustanowione, tym bardziej, że składający w imieniu [...] S.A. w W. oświadczenia o istnieniu prawa zarządu nie potrafili wskazać nawet przybliżonej daty, w której to prawo miałoby powstać.

Przywoływane w uzasadnieniu odwołania wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2016 r. I OSK [...] i z dnia 26 kwietnia 2016 r. I OSK [...] zapadły w sprawach dotyczących stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę (m. in. Gminę Miejską K.), a uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych złożonych przez [...] S.A. w W. opierało się na przyjęciu, iż nie zostały zbadane istniejące dokumenty (m.in. w postaci decyzji o wywłaszczeniu czy też dokumenty geodezyjne), które mogłyby wskazywać na tytuł prawny [...] do gruntów będących przedmiotem uwłaszczenia. Natomiast w odniesieniu do działki nr [...] obr. [...] w sprawie o uwłaszczenie na rzecz Gminy Miejskiej K. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r. I OSK [...] oddalający skargę kasacyjną [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2014 r. I SA/WA 2083/13 wydanego w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości, w którym jednoznacznie stwierdzono, że w dniu 27 maja 1990 r. [...] nie dysponowały żadnym dokumentem, który potwierdzałby tytuł prawny [...] do przedmiotowej działki, w szczególności prawo zarządu i w konsekwencji [...] nie może żądać skutecznie uwłaszczenia na tej działce w oparciu o art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]".

Na powyższe rozstrzygnięcie [...] S.A. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Według strony skarżącej w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu [...] S.A., w tym oświadczenie złożone zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie [...] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i dowody uzasadniają stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki, której dotyczy postępowanie.

Podniesiono, że organ nie wyjaśnił, w jaki sposób można przesądzić o istnieniu prawa zarządu bez dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia. Wydaje się, że niemożliwe jest wręcz przesądzenie istnienia prawa zarządu bez tych dokumentów. Świadczy to o wadliwości argumentacji uzasadniającej kwestionowanie oświadczenia składanego w trybie art. 75 k.p.a. Oświadczenie to bowiem, w razie braku dokumentów, ma przesądzać o istnieniu prawa zarządu. A skoro tak, to organy nie mogły odmówić stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W konsekwencji zaskarżona decyzja jest wadliwa. Na poparcie swojego stanowiska powołano orzecznictwo sądow administracyjnych np. I OSK [...], I OSK [...].

Podkreślono, że nieruchomość objęta orzeczeniem została zabudowana infrastrukturą kolejową, gdyż znajduje się na niej nasyp kolejowy, słupy trakcyjne i rozjazd, co świadczy o wadliwości zaskarżonej decyzji, albowiem z tego względu nieruchomość mogła i musiała pozostawać w zarządzie [...], nie zaś jakiegokolwiek innego podmiotu, czy też innej jednostki organizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania złożyła [...] S.A. w W.. Postanowieniem z dnia 8 października 2018 r. Sąd dopuścił wskazaną spółkę do udziału w niniejszej sprawie.

Uczestnik wywiódł, że uprawnienia [...] do przedmiotowej nieruchomości należy postrzegać nie tyle w kontekście indywidualnego aktu, ale szerszych uregulowań, dotyczących w ogóle statusu [...]. Wskazał uczestnik, że z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Wskazano, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia, Przedsiębiorstwo [...] prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Jak wskazuje jednocześnie art. 6 rozporządzenia cały majątek oddany [...] w myśl art. 4 zostaje wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa. W art. 1, jak i art. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]" (Dz. U. z 1926 r. Nr 97, poz. 568 ze zm.) wyraźnie wskazano, iż majątek pozostający dotychczas w zarządzie centralnego organu państwowego i z jego dotychczasowymi uprawnieniami otrzymało obecnie w zarząd Przedsiębiorstwo [...], uzyskując jednocześnie – w stosunku do majątku ruchomego i gotowizny – prawo własności. Podkreślono, że zasady gospodarowania przez [...] mieniem państwowym nie uległy w zasadzie zmianie z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76) i utraty mocy wyżej cytowanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. Nie uległy także zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...] (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.). Wskazano, że choć obecnie powołane wyżej akty prawne już nie obowiązują, to jednak wywołały one określone skutki prawne, a ponieważ wymieniona wyżej ustawa z 1989 r. obowiązywała w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zatem regulowany przez nią stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenia charakteru uprawnień [...] do mienia, którym gospodarowała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, w związku z czym podlega oddaleniu.

Warunkiem nabycia z mocy prawa przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali jest posiadanie przez te osoby, w dniu 5 grudnia 1990 r., tych nieruchomości w zarządzie. Wymóg ten wynika z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. 2018/121). W art. 206 tej ustawy (ugn) ustawodawca zawarł dla Rady Ministrów delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości. W dniu 10 lutego 1998 r., na podstawie powyższej delegacji zostało wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. 1998/23/120). Zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie tego prawa jednym z dziesięciu dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli jednak nie zachowały się dokumenty, o których mowa we wskazanym wyżej przepisie, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

W postępowaniu, w którym wydane zostały kontrolowane obecnie decyzje administracyjne odmawiające [...] S.A. stwierdzenia nabycia ex lege prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], strona skarżąca nie dysponowała żadnym, koniecznym do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu tej działki dokumentem, wymaganym przez przepis par. 4 ust. 1 pkt 1-10 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Także przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do odnalezienia miarodajnych dla tej sprawy materiałów. W tej sytuacji, celem wykazania istnienia prawa zarządu spornej działki, wnioskodawca przedłożył oświadczenie dyrektora regionalnego ds. współpracy z samorządami oraz naczelnika wydziału geodezji i regulacji stanów prawnych, złożone w trybie powołanego wyżej par. 4 ust. 3 rozporządzenia w zw. z art. 75 par. 1 kpa. Dokument ten zawiera potwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomość była w zarządzie [...] i w przeszłości istniały dokumenty potwierdzające zarząd tą nieruchomością przez [...], które jednak się nie zachowały. W ocenie Sądu nie jest uzasadnione jednak kwestionowanie wniosku organu co do braku miarodajności opisanych oświadczeń, zwłaszcza w negatywnych wyników poszukiwań dokumentów mogących mieć jakikolwiek związek z rzeczywiście istniejącym prawnie zarządem. Zdaniem sądu, w trybie par. 4 ust. 3 rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w par. 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Wszechstronne czynności organu I instancji ukierunkowane na odnalezienie powyższej dokumentacji nie doprowadziły do jej odnalezienia. Zauważyć przy tym także trzeba, iż powołane wyżej oświadczenia złożone przez osoby działające w strukturach strony skarżącej – także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz [...] S.A. (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotową działką. Samo więc oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia omawianego prawa w dniu 5.12.1990 r. Skoro bowiem w ogóle nie wskazano dokumentu (daty jego sporządzenia, znaku, organu wydającego), z którego prawo to miałoby wynikać, to wyłącznie oświadczenie o istnieniu w przeszłości, bliżej nieokreślonego dokumentu, nie stanowi wystarczającego wykazania dotychczasowego prawa zarządu, które przysługiwałoby skarżącej w dniu 5.12.1990 r. Zasadne więc było stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej, iż prawo tego rodzaju, względem działki [...], ustanowione nie było. Podkreślić przy tym należy, że istnienia prawa zarządu konkretnej nieruchomości nie można domniemywać. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy ani przeznaczenie gruntu lub też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez [...] takim gruntem. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do tezy uchwały NSA z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I OPS [...]) pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

W tym też zakresie odnotować należy, iż wyrokiem NSA z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt I OSK 1867/14) oddalona została skarga kasacyjna [...] S.A. od wyroku WSA w Warszawie, z dnia 8 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2083/13). Ostatnio wskazanym wyrokiem oddalona została skarga [...] S.A. od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 10 czerwca 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 17 listopada 2011 r., której przedmiotem było potwierdzenie nabycia działki [...] z mocy prawa przez Gminę Miejską K.. We wskazywanym postępowaniu [...] S.A. także nie wykazała, aby przedmiotowa nieruchomość pozostawała w jej zarządzie.

Zajmując stanowisko względem przedstawionego w skardze poglądu zawartego w wyroku NSA z dnia 3 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OSK 3397/15), odnośnie statusu prawnego gruntów związanych z funkcjonowaniem kolei i oddanych [...] do dyspozycji, to wskazać należy, iż pogląd przedstawiony w tym wyroku jest odosobniony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jest on też odmienny od stanowiska z powołanej wyżej uchwały NSA z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 (tak też NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r.; sygn. akt I OSK 1912/17).

Co do wywodu uczestnika postępowania Sąd odwołuje się do obszernie uzasadnionych, w całości podzielanych tez wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2017 r. I OSK 2616/15, a mianowicie:

1. Zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej.

2. Ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów. Oznacza to, że wolą ustawodawcy nie było utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego nieruchomości posiadanych przez [...].

3. Z dniem uchylenia rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] (Dz. U. RP Nr 97, poz. 568) przez ustawę z 1960 r. uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...]. Tym samym [...] z dniem 8 grudnia 1960 r. utraciły zarząd nieruchomościami przyznany rozporządzeniem z 1926 roku.

4. Także ustawa z 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...] nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania [...] zarządu posiadanymi gruntami. Ustawa z 1989 r., jak i ustawa z 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" nakazywały uznać prawo [...] do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości.

Mając przedstawione rozważania na uwadze, sąd uznał, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302) skargę oddalił.