Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 51/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśniczy Nadleśnictwa Gniezno na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 14 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśniczy Nadleśnictwa Gniezno kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 grudnia 1961 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie przekazało w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w Miradzu, działki gruntowe nr [...] bez zabudowań o powierzchni [...] ha, położone na terenie wsi Kossakowo, gromada Orchowo, powiatu mogileńskiego.

[...], podaniem z 3 grudnia 2007 r., zwrócili się o unieważnienie decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie, decyzją z 31 lipca 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z 29 grudnia 1961 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Kolegium decyzją z 18 września 2009 r., nr [...].

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 934/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Lasów Państwowych. Sąd stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby kiedykolwiek sporne grunty stanowiły własność Skarbu Państwa.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Lasy Państwowe wniosły skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienionym wyrokiem WSA w Poznaniu.

Postanowieniem z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 728/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1858/10, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Lasy Państwowe uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 106/12, zmienił wyrok z dnia 22 kwietnia 2010 r., o sygn. IV SA/Po 934/09 i uchylił decyzję Kolegium z dnia 18 września 2009 r.

Decyzją z 2 grudnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium

Odwoławcze w Koninie uchyliło w całości decyzję SKO z dnia 31 lipca 2009 r., nr [...] oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z 29 grudnia 1961 r., nr [...], w sprawie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w Miradzu działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha, położonych na terenie wsi Kossakowo.

Wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi [...], uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 2 grudnia 2013 r", nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że SKO rozpoznając sprawę po wydaniu wyroku z 26 kwietnia 2012 r. nie zastosowało się w pełnym zakresie do wskazań w nim zawartych. Kolegium nie oceniło bowiem dokładnie, czy decyzje z 27 listopada 1961 r. oraz z 29 grudnia 1961 r. odnoszą się do tej samej nieruchomości, czy decyzja z 27 listopada 1961 r. weszła w ogóle do obrotu prawnego. Skarżący trafnie zauważył w tym zakresie, że obie wskazane decyzje dotyczą innej wielkości powierzchni gruntów, do czego Kolegium w ogóle się nie odniosło w wydanej decyzji. Poza tym, samo jedynie oparcie się przez SKO na tym, że decyzja z 27 listopada 1961 r. zawiera potwierdzoną przez właściwy organ klauzulę o jej uprawomocnieniu się, co świadczy o tym, że nie zostało wniesione od niej odwołanie, nie mogło zostać uznane za wystarczające.

Sąd wskazał, że Kolegium ponownie rozpoznając sprawę powinno dokładnie ustalić stan faktyczny w zakresie, w jakim zostało do tego zobowiązane, dokonując oceny powiązania przedmiotowego decyzji z 27 listopada 1961 r. oraz z 29 grudnia 1961 r. oraz dokonując oceny tego, czy decyzja z 27 listopada 1961 r. została doręczona stronom postępowania, wchodząc tym samym do obrotu prawnego. Oceny w tym zakresie Kolegium powinno dokonać w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, uwzględniając twierdzenia skarżącego zamieszczone w piśmie z 3 października 2012 r. oraz w skardze, a nadto dokonując dalszych działań mających na celu ewentualne uzyskanie kompletu akt sprawy zakończonej wydaniem decyzji z 27 listopada 1961 r. Kolegium powinno w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazać jakie dokładnie czynności podjęło celem odnalezienia akt sprawy, w tym dowodu doręczenia rodzicom skarżącego decyzji z 27 listopada 1961 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13.07.2016r. o sygn. I OSK 2483/14 oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od powyższego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że działki nr 35 i nr 44 zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. a różnica w powierzchni nieruchomości między porównywanymi decyzjami wynika z tego, że trwałym zarządem objęto nadto działkę nr [...]. Powierzchnia nieruchomości tak porównywanych oraz zapisy ewidencyjne i wieczystoksięgowe wskazują na to, że działki nr [...] i nr [...] były wcześniej objęte decyzją o przejęciu na własność Państwa. Nie została natomiast wyjaśniona podstawa ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...]. Jest to zaś zagadnienie o tyle istotne, że może dotyczyć także interesu prawnego następców pranych poprzednich właścicieli. Z odpisu Księgi wieczystej Kw nr [...], wystawionego w dniu 28 kwietnia 2005 r., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Słupcy wynika, że [...] oraz jego żona [...] są wpisani jako właściciele działek nr [...], o łącznej powierzchni 71,98 ha, położonych we wsi Linówiec-Kossakowo, gmina Orchowo. Z akt sprawy nie wynika, aby działka nr [...] była objęta decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nie ma także innego dowodu na przejście własności tej działki na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. Kwestia ta nie została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co najmniej zatem w tej części ocena Sądu pierwszej instancji o niewykonaniu wskazania poprzedniego wyroku jest prawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny wbrew ocenie Sądu I instancji uznał, że Kolegium kwestię wejścia decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. do obrotu prawnego rozważyło, wykonując w ten sposób wskazanie co do dalszego postępowania wynikające z wielokrotnie przywoływanego wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 106/12.

Jak jednak wynika z całości niniejszego uzasadnienia sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z tym, że z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. W tej sytuacji, mimo częściowo trafnego stanowiska wynikającego z podstawy procesowej kasacji, nie było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Skoro sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy, to niezależnie od podstaw kasacji zauważono, że w aktach administracyjnych znajdują się trzy decyzje wydane w latach 1990-1993 w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r., które to postępowanie prowadzone było przez Wojewodę Konińskiego oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przedmiotem tych postępowań była ta sama decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. Dla pełnego wyjaśnienia stanu sprawy celowe byłoby ustalenie relacji między postępowaniem nadzorczym kontrolowanym w niniejszej sprawie a postępowaniem prowadzonym ponad dwadzieścia lat temu. W szczególności wskazania wymaga, czy obecne postępowanie nadzorcze jest kontynuacją postępowania, w którym wydano powołane decyzje, czy też poprzednie postępowanie nadzorcze zostało ostatecznie zakończone. Jedynie z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie wydano w sprawie żadnej decyzji. Kwestia ta powinna być jednoznacznie ustalona w postępowaniu administracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzja z dnia 14 listopada 2016r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 31 lipca 2009 r., na mocy której stwierdzono nieważność decyzji z 29 grudnia 1961 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie Nr [...] z dnia 31 lipca 2009 roku, wydanej w I instancji, jako podstawę prawną powołano art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdzając, że decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Mogilnie Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 roku w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w Miradzu, działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha, położonych na terenie wsi Kossakowo została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwość decyzji w tym przypadku polega na tym, że opiera się ona na obowiązujących przepisach prawa, ale rażąco je narusza. Stosowanie powołanego przepisu jest dwuetapowe, najpierw ustalić trzeba samo naruszenie prawa zaś w drugiej kolejności stopień owego naruszenia, gdyż tylko przypadki kwalifikowane powodują nieważność decyzji.

Organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 Kpa) w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 Kpa, bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W świetle powyższego Kolegium oceniło, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, czyli przesłankę nieważności decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 2 Kpa

Postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa musi być związane z konkretnym przepisem, którego treść nie budzi wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie tym przepisem prawa materialnego powołanym w decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Mogilnie był § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), na podstawie którego można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową, nie miał zaś zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych. Ze zgromadzonych akt sprawy, w tym z zapisów w Księdze Wieczystej Linowiec tom I karta 12 wynikało, że właścicielem nieruchomości składającej się z działek [...] , położonych na terenie wsi Kossakowo w dacie orzekania o jej przekazaniu w trwały zarząd Państwowemu Nadleśnictwu w Miradzu nie był Skarb Państwa, a [...] i [...], stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie, działając w pierwszej instancji, stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Mogilnie Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 roku z powodu rażącego naruszenia prawa.

Na obecnym etapie postępowania, tj. rozpatrzenia wniosku Skarbu Państwa -Lasów Państwowych Nadleśnictwo Gniezno o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kpa) zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 31 lipca 2009 r. należy uwzględnić i ocenić jako dowód, odnalezioną przypadkiem przy księdze wieczystej innej nieruchomości decyzję Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w Mogilnie Nr [...] z dnia 27 listopada 1961 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania z nieruchomości' rolnej [...] i [...] gruntu o pow. 56,28 ha.

Uwzględniając stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 13 lipca 2016 r., I OSK 2483/14, wskazano, że decyzja z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...] jest decyzją administracyjną sporządzoną w formie wymaganej przepisem obowiązującym w dacie wydania decyzji. Decyzja ta załatwiała sprawę administracyjną, dla której podstawę materialną stanowiły przepis art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) w związku z przepisami ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz ustawy 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U Nr 32, poz. 161) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). W istocie decyzja z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...] weszła do obrotu prawnego, a tvm samym wywoływała skutki prawne i mogła stanowić podstawę dla wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie, z dnia 29 grudnia 1961r.

W niniejszej sprawie należało ustalić, czy nieruchomość będąca przedmiotem decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, jest tą sama nieruchomością, która była przedmiotem decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. o przejęciu na własność Państwa. Wyjaśnienia wymagała różnica w powierzchni obu nieruchomości.

W pierwszej kolejności wskazano, że z odpisu Księgi wieczystej Kw nr [...], wystawionego w dniu 28 kwietnia 2005 r., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Słupcy wynika, że [...] oraz jego żona [...] są wpisani jako właściciele działek nr [...] i [...], o łącznej powierzchni 71,98 ha, położonych we wsi Linówiec-Kossakowo, gmina Orchowo.

Ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego decyzja wydana przez Kierownika Wydziału Rolnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r. dotyczyła przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwu Miradz gruntów o powierzchni 58,84 ha (obejmujących działki nr [...] ) położonych we wsi Kossakowo.

Poprzedzająca ją decyzja Nr [...] z dnia 27 listopada 1961 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej [...] i jego żony [...] obejmowała grunty o powierzchni 56,28 ha.

Z porównania dat wydania decyzji wynika, że najpierw grunty o powierzchni 56,28 ha zostały przejęte na własność Państwa, a dopiero później przekazane w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwa Miradz. Decyzja w sprawie przejęcia przedmiotowych gruntów na własność Państwa była decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania na dzień wydania decyzji o przekazaniu tych gruntów w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwa Miradz.

Organ podniósł, że jedynie działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...]. Potwierdzenie powyższego stanowi porównanie powierzchni nieruchomości wskazanych w powołanych wyżej decyzjach jak również zapisy ewidencyjne i wieczystokścięgowe. Organ wskazał, że trwałym zarządem objęto nadto działkę nr [...], która nie została przejęta na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...], a tym samym uznać należy, że powołane decyzje nie dotyczą tej samej nieruchomości, wpisanej wówczas w księdze wieczystej Linówiec tom [...] karta (wykaz) [...].

Co więcej w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodu potwierdzającego przejście własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. Jako podstawę prawną kwestionowanej decyzji Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r., wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, wskazano przepis § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332). Co istotne decyzja ta nie zawierała uzasadnienia i nie wskazywała na okoliczności faktyczne będące podstawą przekazania, w oparciu o powołany przepis rozporządzenia, przedmiotowych nieruchomości w trwały zarząd i użytkowanie jednostce państwowej.

Na podstawie powołanych w kwestionowanej decyzji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową. Powołany § 6 rozporządzenia nie miał zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych. Tymczasem na dzień orzekania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie, tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. jedynie działki nr 35 i nr 44 zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...]. Działka nr [...] nie została przejęta na własność Państwa powołaną decyzją z dnia 27 listopada 1961 r.

Z uwagi na to, że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodu na przejście własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. uznano, że na dzień orzekania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie, tj. na dzień 29 grudnia 1961 roku właścicielami powołanej działki byli [...] i jego żona [...], na mocy małżeńskiej ogólnej łącznej własności majątkowej. Takiego wpisu do Księgi Wieczystej Lino wiec tom I wykaz [...]dokonano w dniu 29 stycznia 1934 roku na podstawie świadectwa Sądu Grodzkiego w Trzemesznie.

Tym samym uznano, że kwestionowana decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i należało stwierdzić jej nieważność.

Wykonując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium wskazało, że w aktach administracyjnych znajdują następujące decyzje wydane w latach 1990-1993 w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r.:

- decyzja Wojewody Konińskiego Nr [...] z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 roku,

- decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Nr [...] z dnia 25 października 1991 r. uchylająca decyzję Wojewody Konińskiego z dnia 1 sierpnia 1990 roku i przekazująca sprawę organowi stopnia wojewódzkiego do ponownego rozpatrzenia,

- decyzja Wojewody Konińskiego Nr [...] z dnia 12 lutego 1992 roku w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 roku,

- decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Nr [...] z dnia 18 czerwca 1993 roku, uchylająca decyzję Wojewody Konińskiego z dnia 12 lutego 1992 roku i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wskazano, że poprzednie postępowanie nadzorcze zostało zakończone decyzją z dnia 8 czerwca 1993 r., uchylającą decyzję Wojewody Konińskiego i przekazującą do sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004r. sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie podjęto żadnej czynności i nie wydano w sprawie żadnej decyzji.

Niniejsze postępowanie nadzorcze nie stanowi kontynuacji postępowania, w którym wydano powołane decyzje. Z uwagi na przeprowadzoną reorganizację administracji samorządowej i utworzenie samorządowych kolegiów odwoławczych będących organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego uznać należało, że postępowanie zainicjowane podaniem państwa [...] i [...] z dnia 3 grudnia 2007 r., którym zwrócili się o unieważnienie decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. stanowi nowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Mając na względzie powyższe uznano, że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie zawarte w decyzji z 31 lipca 2009 r., Nr [...], stwierdzające nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie, z dnia 29 grudnia 1961r. jest prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśniczy Nadleśnictwa Gniezno, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

a) przepisów postępowania, tj. art. 10 §1 Kpa w zw. z art. 77 §1 Kpa w zw. z art. 78 §1 i 2 Kpa polegające na nie zapewnieniu skarżącemu - będącemu stroną - jakiegokolwiek bądź udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym po wyroku NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2483/14,

b) przepisów postępowania, tj. art. 153 Ppsa) w zw. z art. 193 Ppsa polegające na nieprawidłowym uwzględnieniu oceny prawnej oraz wskazań co

do dalszego postępowania, zawartych w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych, a zwłaszcza w uzasadnieniu wyroku NSA z 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2483/14,

c) przepisów postępowania, tj. art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 158 §1 Kpa, polegającego na braku rozważenia częściowego jedynie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w Mogilnie, nr [...], ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji odnosi się tylko do części przekazanych w trwały zarząd Państwowego Nadleśnictwa w Miradzu działek.

W uzasadnieniu wskazano, że niewątpliwym przełomem było odnalezienie w 2010 r. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w Mogilnie z 27 listopada 1961 r., nr [...] (dalej decyzja z 27 listopada 1961 r.), dotyczącej przejęcia na własność państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej [...] i jego żony [...], gruntów o pow. 56,28 ha, zapisanych w księdze wieczystej Linówiec, tom [...], karta [...]. Kolegium po dzień dzisiejszy nie potrafiło w zgodny z prawem sposób ustalić wpływu, jaki treść powyżej wskazanej decyzji wywiera na rozstrzygnięcie z 29 grudnia 1961 r., czego dobitnym dowodem pozostaje zaskarżona decyzja z 14 listopada 2016 r.

Rozpoznając niniejszą sprawę po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2483/14, Kolegium nie zapewniło jakiegokolwiek bądź udziału skarżącemu w prowadzonym postępowaniu, nie tylko nie informując o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego, lecz także nie zawiadamiając skarżącego o nadanym sprawie numerze lub prowadzonych czynnościach dowodowych. Obowiązek dopuszczenia Nadleśnictwa do toczącego się postępowania był o tyle istotny, o ile w uzasadnieniu wyroku z 13 lipca 2016 r. NSA zobowiązał Kolegium do przeprowadzenia szczegółowych czynności postępowania dowodowego celem dokonania oceny instancyjnej decyzji z 31 lipca 2009 r. NSA zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy nieruchomość będąca przedmiotem decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu jest tą samą nieruchomością, która była przedmiotem decyzji z 27 listopada 1961 r., szczególnie w kontekście różnicy w powierzchni obu nieruchomości. Sąd kasacyjny zwrócił wyraźną uwagę SKO na to, że jak dotąd nie została wyjaśniona podstawa ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...]. Kolejna kwestia, która powinna była zostać wyjaśniona przez SKO sprowadzała się do ustalenia czy decyzja z 27 listopada 1961 r. weszła do obrotu prawnego, tzn. czy została ona prawidłowo doręczona stronom postępowania. NSA zauważył ponadto, że w aktach administracyjnych znajdują się trzy decyzje wydane w latach 1990-1993, zapadłe w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 29 grudnia 1961 r. Organ powinien był ustalić relacje zachodzące pomiędzy aktualnie prowadzonym postępowaniem, a postępowaniami prowadzonymi w latach 90 ub. stulecia.

Wszystkie przedstawione powyżej zagadnienia wymagały przeprowadzenia szeroko zakrojonych czynności dowodowych, które odbyły się bez udziału strony postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika przy tym, na jakich konkretnie dowodach Kolegium oparło się dokonując następujących po sobie ustaleń faktycznych. Skarżący nie potrafi ustalić, jakie względy zadecydowały o tym, że Kolegium porównując wielkość gruntów objętych decyzją z 27 listopada 1961 r. (56.28 ha) oraz decyzją z 29 grudnia 1961 r. (58,84 ha) ustaliło, że jedynie działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność państwa decyzją z 27 listopada 1961 r. Nie wiadomo, na jakich zapisach ewidencyjnych i wieczystoksięgowych Kolegium w tym względzie bazowało. Nie jest ponadto wiadomym, na jakiej podstawie SKO przyjęło, że niniejsze postępowanie nadzorcze nie stanowi kontynuacji postępowań, w których wydane zostały przedstawione na str. 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia.

Tymczasem [...] i [...] już w latach 90 podnosili przed ówczesnymi organami administracji te same zarzuty i wnioski co w chwili obecnej argumentując, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gruntów należących do rodziców [...] nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. Porównanie zgłaszanych wówczas oraz w chwili obecnej żądań wskazuje raczej na ich zbieżność, a nie rozłączność.

Podniesione powyżej okoliczności świadczą także o tym, że SKO nie zastosowało się w sposób prawidłowy do oceny prawnej oraz wskazań zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku NSA z 13 lipca 2016 r. Poczynione w tym zakresie ustalenia oraz ich ocena są niepełne oraz zdawkowe. Przedstawione przez NSa zagadnienia nadal wymagają dalszych dociekań oraz ustaleń, które powinny być dokonane przy uwzględnieniu czynnego udziału Nadleśnictwa.

Skarżący zarzucił organowi również brak rozważenia przez Kolegium dopuszczalności częściowego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji z 31 lipca 2009 r., przy częściowym jej wzruszeniu. Jeżeli bowiem samo Kolegium przyjęło, że w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] ich przejęcie na własność Państwa nastąpiło decyzją z 27 listopada 1961 r., to Kolegium powinno było rozważyć utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do działki nr [...]. zamiast stwierdzać ogólnie, że kwestionowana decyzja z 29 grudnia 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwołąwcze w Koninie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasowa argumentację.

Odnosząc się do postawionych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie wskazało, że uchybienie naruszenie art. 10 Kpa nie uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych, czego strona również nie wykazała w treści skargi. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na względzie, iż była już ona przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a przede wszystkim Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku.

Z powyższych względów wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 kwietnia 2012 r. zmienił wyrok z 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 934/09 oraz uchylił decyzję SKO z 18 września 2009 r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku z 26 kwietnia 2012 r. Sąd podkreślił, że z przesłanych przez Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Gniezno dokumentów wynika, że przed wydaniem decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. o przekazaniu w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w Miradzu, działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha, położonych na terenie wsi Kossakowo, została wydana inna decyzja o przejęciu na własność Państwa od [...] należącej do nich nieruchomości rolnej o pow. 56,28 ha położonej we wsi Kossakowo, zapisanej we księdze wieczystej wsi Mlecze tom [...] karta [...]. Ujawnienie tej okoliczności wymaga od organu ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego celem ustalenia czy decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. została faktycznie wydana bez podstawy prawnej jak to wskazało Kolegium orzekając o jej nieważności. Ustalenia wymagało, jakie jest powiązanie przedmiotowe obu tych decyzji – czy rzeczywiście dotyczą tej samej nieruchomości.

W wyroku z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał, iż w niniejszej sprawie cały czas aktualne pozostają wskazania sformułowane przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2012 r. Kolegium ponownie rozpoznając niniejszą sprawę powinno dokładnie ustalić jej stan faktyczny w zakresie w jakim zostało do tego zobowiązane, dokonując oceny powiązania przedmiotowego decyzji z 27 listopada 1961 r. oraz z 29 grudnia 1961 r. oraz dokonując oceny tego, czy decyzja z 27 listopada 1961 r. została doręczona stronom postępowania, wchodząc tym samym do obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną (wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2483/14) od wyroku z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14 wyjaśnił, że w myśl wskazania zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 106/12, należało ustalić, czy nieruchomość będąca przedmiotem decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu, jest tą sama nieruchomością, która była przedmiotem decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. o przejęciu na własność Państwa. Wyjaśnienia wymagała różnica w powierzchni obu nieruchomości. Stanowisko Sądu pierwszej instancji o niewykonaniu tego wskazania zostało wyrażone stwierdzeniem, że Kolegium nie oceniło dokładnie, czy decyzje dotyczą tej samej nieruchomości. Sąd nie dostrzegł, co zostało podkreślone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. a różnica w powierzchni nieruchomości między porównywanymi decyzjami wynika z tego, że trwałym zarządem objęto nadto działkę nr [...]. Powierzchnia nieruchomości tak porównywanych oraz zapisy ewidencyjne i wieczystoksięgowe wskazują na to, że działki nr [...] i nr [...] były wcześniej objęte decyzją o przejęciu na własność Państwa. Nie została natomiast wyjaśniona podstawa ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...]. Jest to zaś zagadnienie o tyle istotne, że może dotyczyć także interesu prawnego następców pranych poprzednich właścicieli. Z odpisu Księgi wieczystej Kw nr [...], wystawionego w dniu 28 kwietnia 2005 r., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Słupcy wynika, że [...] oraz jego żona [...] są wpisani jako właściciele działek nr [...], o łącznej powierzchni 71,98 ha, położonych we wsi Linówiec-Kossakowo, gmina Orchowo. Z akt sprawy nie wynika, aby działka nr [...] była objęta decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nie ma także innego dowodu na przejście własności tej działki na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. Kwestia ta nie została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co najmniej zatem w tej części ocena Sądu pierwszej instancji o niewykonaniu wskazania poprzedniego wyroku jest prawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny ponadto zauważył, że w aktach administracyjnych znajdują się trzy decyzje wydane w latach 1990-1993 w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r., które to postępowanie prowadzone było przez Wojewodę Konińskiego oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przedmiotem tych postępowań była ta sama decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. Dla pełnego wyjaśnienia stanu sprawy celowe byłoby ustalenie relacji między postępowaniem nadzorczym kontrolowanym w niniejszej sprawie a postępowaniem prowadzonym ponad dwadzieścia lat temu. W szczególności wskazania wymaga, czy obecne postępowanie nadzorcze jest kontynuacją postępowania, w którym wydano powołane decyzje, czy też poprzednie postępowanie nadzorcze zostało ostatecznie zakończone. Jedynie z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie wydano w sprawie żadnej decyzji. Kwestia ta powinna być jednoznacznie ustalona w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślić należy, iż w wyżej cytowanym wyroku NSA przesądził, iż działki nr [...] zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. a różnica w powierzchni nieruchomości między porównywanymi decyzjami wynika z tego, że trwałym zarządem objęto nadto działkę nr [...].

Zatem prowadząc ponownie postępowanie organ, mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinien przede wszystkim ustalić jaka była podstawy ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...], ponieważ powyżej ma istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

W niniejszej sprawie organ mając powyższe na uwadze ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, iż z uwagi na to, że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodu na przejście własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. uznano, że na dzień orzekania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie, tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. właścicielami powołanej działki byli [...] i jego żona [...].

Jednakże odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż w toku postępowania organ nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej mającej na celu ustalenia powyższej okoliczności. Po zwróceniu akt, po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się wyłącznie do ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie starając się ustalić jaka była podstawy ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...].

Ponadto należy mieć na uwadze, iż Sąd miał również na uwadze, że aktywność organu na wcześniejszych etapach postępowania tj. przed wyrokiem NSA, ograniczyła się wyłącznie do zwrócenia się do strony postępowania Nadleśnictwa Gniezno o przekazanie posiadanych dowodów i dokumentów. Ponadto należy wskazać, iż w toku postępowania organ zwracał się co prawda m.in. do Archiwum Państwowego w Poznaniu (k. 36 akt), Archiwum Państwowego w Bydgoszczy (k. 47 akt) jednakże organ poszukiwał wyłącznie akt związanych z decyzją z dnia 29 grudnia 1961 r. Organ zwracał się również do Sądu Rejonowego w Słupcy (k. 48) czy też Starosty Słupeckiego (k. 46) ale wyłącznie o nadesłanie kopii decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r.

Tym samym zgodzić należy się ze skarżącym, że organ poprzez nie podjęcia czynności dowodowych, nie wykonał wytycznych zawartych w orzeczeniu Naczelnego Sadu Administracyjnego czym naruszył art. 153 Ppsa.

Powyższe odnieść również należy do kwestii toczącego się wcześniej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r..

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w aktach administracyjnych znajdują się trzy decyzje wydane w latach 1990-1993 w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie z dnia 29 grudnia 1961 r., które to postępowanie prowadzone było przez Wojewodę Konińskiego oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przedmiotem tych postępowań była ta sama decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. Dla pełnego wyjaśnienia stanu sprawy celowe byłoby ustalenie relacji między postępowaniem nadzorczym kontrolowanym w niniejszej sprawie, a postępowaniem prowadzonym ponad dwadzieścia lat temu. W szczególności wskazania wymaga, czy obecne postępowanie nadzorcze jest kontynuacją postępowania, w którym wydano powołane decyzje, czy też poprzednie postępowanie nadzorcze zostało ostatecznie zakończone. Jedynie z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie wydano w sprawie żadnej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż kwestia ta powinna być jednoznacznie ustalona w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie organ de facto ograniczył się do powtórzenia stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie podejmując tym samym żadnych działań celem wyjaśnienia powyższego. Podkreślić należy, iż organ w uzasadnieniu się do stwierdzenia, że poprzednie postępowanie nadzorcze zostało zakończone decyzją z dnia 8 czerwca 1993 r., uchylającą decyzję Wojewody Konińskiego i przekazującą do sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004r. sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie podjęto żadnej czynności i nie wydano w sprawie żadnej decyzji.

Powyższe w ocenie Sądu, w świetle uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy za niewystarczające. Okoliczność, iż z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 19 marca 2004r. sygn. akt XVI Ca 687/03, wynika, że od decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie podjęto żadnej czynności i nie wydano w sprawie żadnej decyzji była znana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, co jednoznacznie wynika z cytowanego wyżej uzasadnienia tego Sądu. Zatem wskazanie, iż powyższa okoliczność powinna być jednoznacznie wyjaśniona obligowało organ do jednoznacznego wyjaśnienia czy faktycznie po decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 czerwca 1993 r. nie podjęto żadnej czynności i nie wydano w sprawie żadnej decyzji.

Tym samym za zasadny należało uznac zarzut naruszenia art. 153 Ppsa.

Za zasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 158 §1 Kpa, polegającego na braku rozważenia częściowego stwierdzenia nieważności decyzji.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności części decyzji administracyjnej (por. wyroki NSA z dnia 21 grudnia 1999 r., IV SA 2311/97, LEX nr 48738; z dnia 5 października 1999 r., IV SA 1502/97, LEX nr 47792; z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 270/96, LEX nr 47289; z dnia 31 marca 1998 r., I SA 1838/97, LEX nr 44510; z dnia 29 stycznia 1998 r., IV SA 583/96, LEX nr 45666; oraz z dnia 21 stycznia 1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990 z. 2-3, poz. 25, OSP 1991 r. z. 4, poz. 95 z glosą T. Wosia, NP 1990 nr 4-6, s. 253 z glosą M. Armaty; a także uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 23 lutego 1998 r., OPS 6/97, ONSA 1998 z. 2, poz. 40). Możliwość taka występuje w szczególności wówczas, gdy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia w osobnej decyzji, co określane jest także jako wydanie decyzji składającej się z kilku decyzji częściowych (przedmiotowo lub podmiotowo - por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 3 grudnia 1990 r., II SA 740/90, ONSA 1991 r. z. 1, poz. 7). Słusznie jednak podkreśla się, że ze względu na dużą różnorodność spraw trudno wskazać regułę generalną, kiedy jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części. Podaje się, że jest to możliwe, gdy pozostałe w mocy rozstrzygnięcia decyzji mogą mieć - w świetle norm materialnego prawa administracyjnego z jednej strony - samodzielny byt prawny, a z drugiej, ich treść nie jest determinowana rozstrzygnięciem wadliwym, pozbawionym mocy wiążącej. Unieważnienie części decyzji może więc nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady z art. 156 § 1 Kpa, a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji. Ponadto, wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, powinien stanowić rozstrzygnięcie, mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Istotne jest zatem to, czy można w sposób niebudzący wątpliwości wyodrębnić element decyzji dotknięty wadą i stwierdzić nieważność decyzji w tym zakresie, a pozostałe rozstrzygnięcie będzie mogło samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym.

Zatem pomimo braku w kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji, tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 Kpa, przy zastosowaniu uznanych powszechnie reguł interpretacyjnych należy dojść do wniosku, że stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością nie tylko jest dopuszczalne, lecz - jako zgodne z zasadami ogólnymi tego kodeksu - powinno być regułą działania organów nadzoru. Umożliwia ona bowiem ograniczenie ingerencji organów nadzoru administracyjnego w sprawy zakończone decyzjami administracyjnymi do zakresu niezbędnego do usunięcia kwalifikowanego naruszenia prawa, bez naruszania stanu wynikającego z części decyzji administracyjnych zgodnych z prawem (tak w orzeczeniach z 21 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2311/97, LEX nr 48738, z 29 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 583/96, LEX nr 45666, z 21 stycznia 1988 r., sygn. akt IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25 oraz NSA w wyroku z 28 stycznia 2013 r. II GSK 1145/11 (CBOIS www.nsa.orzeczenia.gov.pl )).

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332).

Zgodzić należy się z organem, iż na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową. Przepisy rozporządzenia nie miały zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych.

Zatem nawet gdyby przyjąć, jak uczynił to organ, że działka nr [...] w dniu 29 grudnia 1961 r. stanowiła własność osób fizycznych i w tej części zachodzi nieważność, to w pozostałym zakresie tj. w odniesieniu do działek [...] nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa.

Z powyższych względów wobec jednoznacznego ustalenia, iż nie było podstaw do przekazania działki nr [...] w trwały zarząd i użytkowanie organ winien rozważyć czy istnieje możliwość częściowego stwierdzenia nieważności decyzji.

Za zasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 10 Kpa. Jednakże wskazać należy, iż naruszenie przez organy powyższego przepisu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 10 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie zawiadomił stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, czym niewątpliwie naruszył art. 10 Kpa. Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zwrocie akt nie podejmowało żadnych cynności związanych z gromadzeniem nowego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcie oparło wyłącznie na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Z powyższych względów naruszenie przez organy powyższego przepisu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Podkreślić należy, iż dla stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia art. 10 Kpa, w stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanego aktu nie wystarcza samo tylko stwierdzenie naruszenia standardów określonych tym przepisem. Podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 Kpa strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, iż uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez nie powiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 Kpa (wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt GSK 4/07; wyrok NSA z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1317/08; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013 r. , sygn. akt IV SA/Po 1109/12, Lex nr 1287180).

Z powyższych względów naruszenie przez organ art. 10 Kpa nie stanowiło podstawy niniejszego wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa uwzględniając wysokość uiszczonego w niniejszej sprawie wpisu (200 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego ustalone na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), w wysokości 480 zł.