Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 468/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 5 pkt 4, art. 24 par. 1 pkt 5, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego B. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. K. (dalej zwany też skarżącym, stroną, kandydatem) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...], który po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] o powołaniu A. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. i odmowie powołania na to stanowisko B. K. i H. S.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 10 i 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji /tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 ze zm./.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

A. B., B. K. i H. S. złożyli, za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...]. wnioski o powołanie na wolne, nowoutworzone stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. (na podstawie obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z 23.06.2010 r., opublikowanego w Monitorze Polskim z 22.07.2010 r., Nr 47, poz. 652).

Minister Sprawiedliwości rozpoznając je ustalił, że wszyscy kandydaci spełniali wymagania formalne wymienione w art. 10 ustawy z dnia 29.08.1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191,z późn. zm.).- zwana dalej uks.

Powołując się na zebrany materiał dowodowy uznał, że to A. B. prezentuje najwyższe walory do sprawowania funkcji komornika i w ramach uznania administracyjnego powołał go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. Ustalił, że wybrany przez niego kandydat w 2002 r. ukończył na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze, uzyskując z wynikiem dobrym tytuł magistra. W latach 1997 - 2002 był asystentem w kancelarii radcy prawnego, a od marca do maja 2003 r. prawnikiem w spółce H. Sp. K. Od czerwca 2003 r. pracuje w kancelarii M. P. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w W. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach [...].10. i [...].11.2006 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...].05.2007 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Pełnił obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresie [...] – [...].05.2010 r.

Pozostali kandydaci otrzymali decyzje odmowne.

Organ ustalił, że skarżący w 1999 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie [...] w [...].. uzyskując z wynikiem dostatecznym tytuł magistra. W latach 1999-2000 odbył podyplomowe studia w zakresie wyceny nieruchomości na Politechnice [...]. W latach 1999-2000 pracował jako specjalista archiwum sieciowego w P. Od maja 2000 r. pracuje w kancelarii A. L. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach [...].10. i [...].11.2002 r. zdał egzamin komorniczy z wynikiem dostatecznym. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2003 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Pełnił obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresach: [...].04. – [...].05.2008 r., [...] – [...].08.2008 r., [...] – [...].10.2008 r., [...] – [...].01.2009 r., [...] – [...].06.2009 r., [...] – [...].08.2009 r., [...] – [...].11.2009 r., [...] – [...].02.2010 r., [...].07. – [...].08.2010 r. oraz [...].09. – [...].10.2010 r.

Trzeci kandydat, H.S. w 2003 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie [...], uzyskując tytuł magistra z wynikiem dobrym. Od [...].04.2004 r. pracuje w kancelarii M. M. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach [...].03. i [...].04.2008 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...].06.2008 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Pełnił obowiązki zastępcy komornika w okresach: [...] – [...].05.2009 r., [...].05. – [...].06.2009 r., [...] – [...].10.2009r., [...]-[...].05.2010 r., [...].06. – [...].07.2010 r., [...].07.- [...].08.2010 r., [...].09. – [...].10.2010 r. oraz [...]-[...].10.2010 r.

Organ ustalił nadto, że Rada Izby Komorniczej w okręgu Sądu Apelacyjnego w [...] w swych opiniach stwierdziła, że wszyscy kandydaci spełniają warunki formalne, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego. Rekomendacji udzieliła B. K. wskazując, że jest właściwszym kandydatem niż pozostali.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] powołał A.B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. odmawiając powołania na to stanowisko B. K. i H.S.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Podkreślił swoje doświadczenie zawodowe związane z 10-letnim stażem pracy w kancelarii komorniczej, w tym ponad 7-letnim na stanowisku asesora komorniczego, a także związane z wykonywaniem obowiązków zastępcy komornika sądowego. Podniósł, że nie wzięto pod uwagę rekomendacji samorządu dla jego kandydatury.

A. B. w piśmie z [...] grudnia 2010 r. wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Sprawiedliwości wskazał, że postępowanie o powołanie na stanowisko komornika sądowego, z uwagi na wielość stron, ubiegających się o powołanie w jednym rewirze komorniczym, prowadzone jest w trybie art. 62 kpa, a złożenie przez B. K. powyższego wniosku spowodowało, że sprawa jest rozpatrywana ponownie z udziałem wszystkich kandydatów ubiegających się o przedmiotowe stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów odwołującego, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że opinia samorządu komorniczego stanowi jeden z ważnych i podlegających ocenie dowodów w sprawie, jednak stanowisko w niej przedstawione nie jest dla niego wiążące, a w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska Rady Izby Komorniczej w W. Ocenił, że wszyscy kandydaci spełniają wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika, a z załączonych opinii wynika, że posiadają dobre oceny pracy na dotychczas zajmowanych stanowiskach. Stąd wybierając jednego spośród kandydatów, organ wyważył wszystkie okoliczności: między obiektywną przesłanką dotyczącą m.in. oceny wiedzy kandydatów stwierdzoną przez uprawnione do tego komisje egzaminacyjne, a przesłanką dotyczącą doświadczenia zawodowego związanego ze stażem pracy kandydatów.

W ostateczności Minister Sprawiedliwości wskazał, podejmując decyzję o powołaniu A.B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., że kierował się interesem społecznym i słusznym interesem stron.

Podkreślił, że A.B. i H.S. otrzymali ocenę dobrą zarówno z ukończenia studiów jak i z egzaminu komorniczego, przy czym H.S. posiada najkrótszy staż pracy w kancelarii komorniczej, w tym na stanowisku asesora komorniczego.

Ocenił, że to wynik egzaminu komorniczego najpełniej świadczy o przygotowaniu do wykonywania funkcji komornika sądowego. Wprawdzie B. K. posiada najdłuższy staż pracy w kancelarii komorniczej, w tym na stanowisku asesora komorniczego, ale otrzymał ze studiów wyższych jak i egzaminu komorniczego jedynie oceny dostateczne.

Podniósł, że kandydaci wykonywali krótkookresowe obowiązki zastępcy komornika sądowego, przy czym żaden z nich nie ma doświadczenia z zupełnie samodzielnym prowadzeniem kancelarii komorniczej jako zastępca odwołanego czy zmarłego komornika. Wziął pod uwagę, że B. K. dodatkowo ukończył studia podyplomowe w dziedzinie wyceny nieruchomości, jego znajomość specyfiki rewiru przy Sądzie Rejonowym w L., gdzie zamieszkuje. Stwierdził jednakże, że obowiązki zastępcy komornika sądowego wykonywał krótkookresowo i okoliczność ta nie może być zasadniczą przesłanką rozstrzygnięcia zwłaszcza, że dotychczasowe miejsca pracy kandydatów znajdują się w niewielkiej odległości, a ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami komornik może działać poza obszarem swego rewiru. Nie podzielił stanowiska B. K., by to on był najwłaściwszymi kandydatem do objęcia przedmiotowego stanowiska z uwagi na najdłuższy spośród kandydatów staż pracy w kancelarii komorniczej, w tym na stanowisku asesora komorniczego.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, najbardziej odpowiednim kandydatem na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. jest A.B., który wbrew podnoszonym przez skarżącego zarzutom, dysponuje jednocześnie wysokim zasobem wiedzy prawniczej, w tym w dziedzinie egzekucji jak i niezbędną praktyką.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu B. K. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tego samego, działającego jedynie z upoważnienia piastuna funkcji organu – jego pracownika - Podsekretarza Stanu Z. W., który brał udział w wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., od której skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy;

2) art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wszechstronnej jego oceny z poszanowaniem prawa i słusznego interesu skarżącego, przejawiające się zwłaszcza:

a) w wadliwej ocenie opinii Rady Izby Komorniczej w okręgu Sądu Apelacyjnego w [...] udzielającej skarżącemu rekomendacji na stanowisko komornika sądowego;

b) w ograniczeniu kryteriów wyboru kandydatów do jednej przesłanki w postaci wyniku z egzaminu komorniczego i nie uwzględnieniu innych okoliczności świadczących o przygotowaniu do wykonywania funkcji komornika sądowego i mogących mieć wpływ na ocenę kandydatów, a w szczególności czasu pracy na stanowisku asesora komorniczego i przebiegu praktyki zawodowej, w tym okresów pełnienia obowiązków zastępcy komornika oraz opinii samorządu komorniczego;

3) art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego i przekonywującego wyjaśnienia powodów odmowy, mimo spełnienia wszystkich ustawowych wymogów do powołania na stanowisko komornika, brak wyjaśnienia przyczyn, dla których organ uznał, iż to wynik egzaminu komorniczego najpełniej świadczy o przygotowaniu do wykonywania funkcji komornika sądowego, a nie okres i przebieg praktyki zawodowej związanej z pracą w charakterze asesora komorniczego i pełnieniem obowiązków zastępcy komornika, w powiązaniu z udzieloną rekomendacją przez organ samorządu komorniczego;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 11 uks w związku z art. 10 uks poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, wydania rozstrzygnięcia o cechach dowolności mimo braku wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy, poprzez przyjęcie oceny z egzaminu komorniczego jako nadrzędnego i decydującego kryterium wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego - nad posiadanym doświadczeniem zawodowym oraz uzyskanymi rekomendacjami.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty. Zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 5 k.p.a. uznał za chybiony, powołując się na uchwałę NSA w składzie 7 sędziów z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt I OPS 13/09. Przyznał, że Podsekretarz Stanu Z. W. wydawał decyzję pierwotną i z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości decyzję w trybie art. 127 § 1 pkt 3 k.p.a. na podstawie § 3 pkt 4 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 kwietnia 2010 r. Nr 35/10/BM w sprawie ustalenia zakresu czynności Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości wydanego na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003r., Nr 24, poz. 199, ze zm.).

Uczestnik postępowania A. B. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywanej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisów procesowych według stanu prawnego, obowiązującego w dacie orzekania.

Mając na uwadze powyższe kryteria, w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zarzutem najdalej idącym jest zarzut naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów prawa procesowego, w szczególności, że zaskarżona decyzja naruszała art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. jako podjęta przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W niniejszej sprawie poza sporem bowiem pozostaje, że Podsekretarz Stanu Z. W. wydał zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2010 r. na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako osoba upoważniona do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości i w sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu decyzji pierwszoinstanyjnej z dnia [...] listopada 2010 r.

Wskazać należy, że zagadnienie wyłączenia pracownika od udziału w sprawie na podstawie art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i na tym tle ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo.

W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/09 wyrażono pogląd, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.

W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 57/07 (sentencja opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 229, poz. 1539) Trybunał Konstytucyjny uwzględniając rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. (...) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w sposób jednoznaczny "w pełni" podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt.4 k.p.a. nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10 Naczelny Sąd Administracyjny Sąd podkreślił, że Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.). Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu.

Pogląd, prezentowany w cytowanym wyżej wyroku, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy tylko Minister Sprawiedliwości, jako piastun funkcji organu, nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak podsekretarza stanu upoważnionego do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§ 3 k.p.a. nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie pracownikiem Ministra Sprawiedliwości, który podpisał obie wydane w sprawie decyzje i podlegającym wyłączeniu jest Podsekretarz Stanu Z. W.

Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji. Wydanie decyzji przez pracownika, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma obowiązek uwzględniając skargę na decyzję, uchylić ją w całości albo w części (NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10).

W świetle powyższego, zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a. należało uznać za usprawiedliwiony. Wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę w pierwszej instancji stanowi istotne naruszanie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji.

Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości ponownie - co do istoty rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - bez udziału pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Z powyższego wynika, że nie zachodzi możliwość ustosunkowania się do pozostałych, merytorycznych zarzutów skargi, bowiem byłoby to przedwczesne.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.