Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 32/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1264
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jednolity.
article: art. , 7, 77, 80, 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie uzupełnienia treści aktu zgonu, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] października 2012r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. U. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10.09.2012r. skierowanym do Urzędu Stanu Cywilnego w K. M. J. reprezentowana przez pełnomocnika domagała się uzupełnienia aktu zgonu B. A. J. poprzez umieszczenie godziny zgonu, albowiem okoliczność ta jest niezbędna do zakończenia sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej.

Decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. działając na podstawie art.104 Kpa oraz art.36 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (T.j.Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz.1264) uzupełnił treść aktu zgonu nr [...] sporządzonego w księgach USC w K., przez dopisanie u osoby, której akt dotyczy godziny zgonu 17:20.

Od decyzji Kierownika USC odwołanie wniosła uczestniczka postępowania B. U. reprezentowana przez pełnomocnika wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na brak przeprowadzonego postępowania dowodowego w postaci analizy akt sprawy [...] Sądu Okręgowego w K., w tym w szczególności zeznań biegłego M. M. oraz wydanej przez niego opinii, w celu ustalenia czy określona przez Wojewódzki Szpital Zespolony w K. godzina zgonu odpowiada zasadom określonym w Komunikacie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29.10.1996r. o wytycznych w sprawie kryteriów stwierdzania trwałego i nieodwracalnego ustania funkcji pnia mózgu (śmierci mózgowej) (Dz.Urz.MZOS z 30.11.1996r., Nr 13, poz.36), a w przypadku stwierdzenia tej sprzeczności o określenie godziny zgonu w oparciu o opinię biegłego z zakresu medycyny sądowej. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że organ I instancji rozpoznając wniosek o uzupełnienie aktu zgonu wystąpił do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. z zapytaniem o godzinę zgonu. W odpowiedzi szpital podał, że zgon nastąpił o godz.17:20 oraz że była wykonana sekcja prokuratorska. Organ winien w takiej sytuacji zapoznać się materiałami zebranymi zarówno w toku postępowania przygotowawczego jak i karnego. W aktach sprawy karnej dotyczącej zamordowania B. J. zalega opinia biegłego patologa, z której wynika charakter obrażeń u zmarłej. Przesłuchany na rozprawie biegły wyraźnie stwierdził, że podjęte działania przez pogotowie i szpital wobec B. J. były bezcelowe i nie mogły przywrócić funkcji życiowych. A zatem w ocenie odwołującej śmierć mózgowa nastąpiła dużo wcześniej niż wynika to z pisma szpitala. O godz.17:20 nastąpiło jedynie zakończenie wszelkich działań lekarskich. Kiedy zaś nastąpiło stwierdzenie śmierci i w oparciu o co szpital w swoim piśmie przemilcza.

Wojewoda, decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art.36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, w myśl którego akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone podlega uzupełnieniu. Pismem z dnia 5.11.2010r. nr [...]skierowanym do USC Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. zezwolił na pochowanie zwłok B. A. J. Podstawa prawna sporządzenia aktu zgonu zawarta została w art.66 ust.1 i art.67 ust.1 pkt 2 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego, które stanowią, że sporządza się go na podstawie karty zgonu oraz, że do akt zgonu wpisuje się datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok. Kierownik USC w K. w dniu 5.11.2010r. na podstawie przedłożonej mu karty zgonu sporządził akt zgonu. W karcie zgonu sporządzonej przez patomorfologa – specjalistę medycyny sądowej dr n. med. M. M. nie zawarto godziny zgonu wobec czego nie została ona odnotowana w akcie zgonu przez Kierownika USC. Kwestie dotyczące sporządzenia karty zgonu uregulowane zostały rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7.12.2001r. w sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania (Dz.U. Nr 153, poz.1782 ze zm.). Załączony do rozporządzenia wzór karty statystycznej do karty zgonu zobowiązuje lekarza sporządzającego kartę zgonu do wpisania w niej godziny zgonu tylko w przypadku dziecka do 1 roku. Wobec niespójności wyżej wymienionych przepisów, w przypadku nieokreślenia w karcie zgonu godziny zgonu rubryka "godzina zgonu" w akcie zgonu pozostaje niewypełniona. W związku z tym w ocenie organu II instancji, Kierownik USC w K. prawidłowo w dniu 17.09.2012r. wystąpił do Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im.L. P. w K. o podanie godziny zgonu B. A. J. zmarłej w tym szpitalu w dniu 3.11.2010r. Pismem z dnia 21.09.2012r. nr [...] Szpital poinformował, że zgon nastąpił o godzinie 17:20. Na podstawie tak uzyskanej informacji Kierownik USC w K. decyzją I instancji prawidłowo uzupełnił treść przedmiotowego aktu zgonu o wskazaną godzinę. Nadto organ II instancji wyjaśnił, że powołany w odwołaniu Komunikat Ministra Zdrowia i opieki Społecznej z dnia 29.10.1996r. o wytycznych w sprawie kryteriów stwierdzenia trwałego i nieodwracalnego ustania funkcji pnia mózgu (śmierci mózgowej) jest aktem, który przestał obowiązywać. A kwestie medyczne dotyczące przyczyn i czasu śmierci nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzją złożyła B. U. reprezentowana przez pełnomocnika, domagała się uchylenia decyzji obu instancji. Zarzuciła pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji materiałów zgromadzonych w postępowaniu karnym, w tym opinii patomorfologa, i oparcie decyzji przez organ I instancji jedynie na piśmie Szpitala Zespolonego w K. z dnia 21.09.2012 podpisanym przez zastępcę dyrektora, w którym brak jakichkolwiek danych pozwalających przyjąć w oparciu o co i na jakiej podstawie zostało ono wydane. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, iż słusznie organ II instancji wskazał, że do karty statystycznej do karty zgonu godzinę zgonu nakazano wpisywać tylko w przypadkach zgonu dziecka do 1 roku życia. W pozostałych więc przypadkach w ocenie skarżącej godzina zgonu nie jest rejestrowana, a jej ustalenie wymaga przeprowadzenia postępowania, które w oparciu o wszelkie możliwe dowody pozwoli ją ustalić w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie skarżącej nadto z pisma szpitala wynika jedynie, że we wskazanej przez szpital godzinie nastąpiło zakończenie akcji podjętej przez pogotowie i szpital, co nie oznacza, że odpowiada to godzinie zgonu. Nadto choć powołany w odwołaniu od decyzji organu I instancji Komunikat z dnia 29.10.1996r. przestał obowiązywać na co wskazał uwagę organ II instancji, to nie ulega wątpliwości, że organ ten nie wskazał czy ustalanie śmierci w oparciu o inne kryterium niż śmierć mózgowa znajduje swoje oparcie w przepisach prawa krajowego lub międzynarodowego. Skarżąca wskazała także na art.9 ustawy z dnia 1 lipca 2005r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (DZ.U. z 2005r., Nr 169, poz.1411) oraz na wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie II Akc 87/2008 z których wynika, że śmierć człowieka następuje z chwilą ustania funkcji pnia mózgu (śmierć mózgowa). Zatem organy winny ustalić, czy pismo szpitala było efektem dokonania wcześniejszych ustaleń w tym zakresie oraz kto i w jakim trybie ich dokonał.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowaną wcześniej argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] listopada 2012r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] października 2012r. Nr [...] uzupełniającą treść aktu zgonu nr [...]B. J. przez dopisanie godziny zgonu 17:20.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art.36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, w myśl którego akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone podlega uzupełnieniu. Pismem z dnia 5.11.2010r. nr [...] skierowanym do USC Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. zezwolił na pochowanie zwłok B. A. J. Podstawa prawna sporządzenia aktu zgonu zawarta została w art.66 ust.1 i art.67 ust.1 pkt 2 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego, które stanowią, że sporządza się go na podstawie karty zgonu oraz, że do akt zgonu wpisuje się datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok. Kierownik USC w K. w dniu 5.11.2010r. na podstawie przedłożonej mu karty zgonu sporządził akt zgonu. W karcie zgonu sporządzonej przez patomorfologa – specjalistę medycyny sądowej dr n. med. M. M. nie zawarto godziny zgonu wobec czego nie została ona odnotowana w akcie zgonu przez Kierownika USC. Kwestie dotyczące sporządzenia karty zgonu uregulowane zostały rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7.12.2001r. w sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania (Dz.U. Nr 153, poz.1782 ze zm.). Załączony do rozporządzenia wzór karty statystycznej do karty zgonu zobowiązuje lekarza sporządzającego kartę zgonu do wpisania w niej godziny zgonu tylko w przypadku dziecka do 1 roku. Wobec niespójności wyżej wymienionych przepisów, w przypadku nieokreślenia w karcie zgonu godziny zgonu rubryka "godzina zgonu" w akcie zgonu pozostaje niewypełniona.

Podstawowy zarzut jaki należy skierować do organów orzekających w sprawie to zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez naruszenie zasady bezpośredniości przeprowadzenia dowodów i gromadzenia materiału dowodowego.

Zgodnie bowiem z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1271 ze zm.) – dalej k.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy.

Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że to organy rozpoznające sprawę gromadzą materiał dowodowy i oceniają jego wartość dla sprawy, również w świetle zebranych dowodów.

Tymczasem organ II instancji powielając uchybienie organu I instancji oparł się jedynie na piśmie Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. z dnia 21.09.2012r., z którego wynika że zgon nastąpił o godz.17:20 na Oddziale Intensywnej Terapii. Jednakże z pisma tego również wynika, iż wykonana była sekcja prokuratorska, a dokumenty związane ze zgonem znajdują się w Prokuraturze. Organy administracyjne jednak nie zapoznały się z treścią tych akt. W szczególności organ I instancji zobowiązany był do wnikliwego przeanalizowania całego materiału dowodowego zebranego przez Prokuraturę Rejonową w K. Podstawowym bowiem źródłem dowodowym w niniejszej sprawie jest materiał zebrany w aktach Prokuratury i sądowego postępowania karnego bowiem B. J. zmarła na skutek przestępstwa. Pozostałe czynności, organ winien uzależnić od dokonanych ustaleń w oparciu o akta prokuratorskie, sądowe, w tym opinię biegłych m.in. patomorfologa.

Protokoły ( sądowo-lekarski oględzin i z sekcji zwłok) oraz dowody zebrane przez organ I instancji (przesłuchanie świadków) winny być przedmiotem oceny tego organu i ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Efektem dokonania ustaleń w tym zakresie będzie dopiero ocena pisma szpitala i zbadanie czy pismo zastępcy dyrektora mogło być podstawą wydania decyzji. Bowiem obowiązek dążenia do uzyskania jak najpełniejszych wymaganych informacji spoczywa na urzędniku stanu cywilnego (art.22 ustawy o aktach stanu cywilnego). W przypadku problemów z ustaleniem dokładnej daty zgonu kierownik USC powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe w celu określenia najbardziej prawdopodobnej daty zgonu.

Nie dokonując analizy akt Prokuratury jako co najmniej nieuprawnione należy ocenić stanowisko organu II instancji, że dowody przeprowadzone w sprawie są wystarczające do wydania orzeczenia. Należy także zauważyć, że decyzja organu I instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 i 3 K.p.a., nie zawiera bowiem uzasadnienia faktycznego, ani prawnego.

W związku z powyższym Sąd formułuje zarzut istotnego naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez organy obu instancji.

W związku z przedstawionymi zarzutami Sąd nie był uprawniony do merytorycznej oceny.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.

O niewykonalności Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257 zł na podstawie w przepisu § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).