Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 198/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.33 pkt 1,4 i 6,
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 242 par.2, par.4, 226 par.1, 230 par.1, 242 par. 5 pkt 1 i 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 145 par.1 pkt 1 a i c, 200,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Emilia Czarnecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2010r. sprawy ze skargi Sp. z.o.o. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia[...] nr [ ...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] nr [...] wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez Spółkę z o.o. w W. (zwana dalej Spółką).

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] decyzję nr [...] określającą kwotę należności celnych, opłatę celną dodatkową oraz kwotę odsetek wyrównawczych, będącej podstawą do dochodzenia zobowiązania. Decyzja ta została zarejestrowana w dniu [...] o czym Spółka została zawiadomiona w momencie doręczenia decyzji w dniu[...] . Zobowiązanymi byli solidarnie Spółka oraz Agencja C. w K. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej określenia kwoty odsetek wyrównawczych, jednocześnie orzekł w sprawie kwoty odsetek wyrównawczych, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja została doręczona stronie, która nie złożyła skargi do sądu. Tym samym decyzja ta stała się prawomocna, ostateczna, i wymagalna.

Powołując się na treść art. 242 § 4 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, a więc na wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciel miał termin do 30 września 2012r.

Z kolei wskazując na treść art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ wyjaśnił, że zarzut wniesiony na podstawie tego przepisu może opierać się wyłącznie na okolicznościach, które zaszły po wydaniu tytułu wykonawczego. Wynika to wprost z treści art. 29 § 1 w/w ustawy, który zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Za bezzasadny organ uznał również zarzut oparty na treści art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 209 § 1 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, a dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, które miało miejsce w niniejszej sprawie, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której złożone zostało zgłoszenie celne. Zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że dane na podstawie, których sporządzono zgłoszenie są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników. Wobec powyższego zobowiązanym są zarówno Spółka jak i Agencja C. w K.

Dyrektor Izby Celnej zakwestionował zasadność zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mówiącego o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Analizując okoliczności sporządzenia tytułu wykonawczego uznał, że zarzut ten pozbawiony jest podstaw.

Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła Spółka. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Spółka zarzuciła mu naruszenie art. 33 pkt 1, 4 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz niewłaściwą interpretację art. 209 § 1 i 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.

W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że dokonując zgłoszenia, pracownik Agencji C. dostarczył danych wymaganych do zgłoszenia niezgodnie z wolą zarządu Spółki, współpracując w tym względzie z osobami nieuprawnionymi: A. B. i J. F. Osoby te, również nieuprawnione do zgłoszenia w imieniu Spółki, usiłowały dokonać tych czynności w Urzędzie Celnym, gdzie funkcjonariusze celni nie dopuścili do odpraw. Nawet przy zachowaniu należytej staranności zarząd nie mógł wiedzieć, iż agent celny J L dokonywał odpraw posługując się danymi nieprawdziwymi dostarczanymi przez osoby trzecie, nie mające upoważnienia zarządu Spółki.

Dalej Spółka zakwestionowała stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że doręczenie Agencji C. decyzji z dnia 27 września 2007r. oraz decyzji z dnia 11 kwietnia 2008r., dotyczących określenia należności celnych, było równoznaczne z doręczeniem tych decyzji Spółce. Decyzje te nie zostały bowiem skutecznie doręczone Spółce. Uniemożliwiło to wniesienie odwołania, co oznacza, że obowiązek nie istnieje. Ponadto podczas wizyty członków zarządu w Izbie Celnej w lipcu 2009r. odmówiono wglądu do dokumentów postępowania celnego prowadzonego z udziałem Agencji C.. Odmowa skopiowania dokumentów utrudniła Spółce wzruszenie tych decyzji. Dokumenty znajdujące się w aktach postępowań celnych pozwoliłyby na skuteczniejszą obronę, zważywszy na fakt, iż Spółka od października 2003r. nie posiada dokumentów z powodu zabrania ich przez funkcjonariuszy ABW i pracowników Izby Celnej. Dokumenty te zostały zabrane w trybie natychmiastowym bez możliwości ich skopiowania. Do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone, co spowodowało kompletny paraliż w działalności Spółki, brak możliwości zarobkowania i spłacania zobowiązań, jak też wyjaśniania spraw celnych i skarbowych.

Skarżąca nadmieniła również, że w czerwcu 2003r., w sytuacji zaprzestania spłacania przez Spółkę zobowiązań, zarząd złożył formalny wniosek o upadłość Spółki, który wobec braku możliwości dostarczenia sądowi rejestrowemu w bardzo krótkim czasie aktualnego odpisu z KRS, nie został rozpatrzony.

Końcowo Spółka podniosła, że skoro nie istniał obowiązek to i uzasadniony jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25.VIII. 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.VIII. 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a.

Istotnym jest, że rozstrzygając w granicach danej sprawy w oparciu o przedstawione akta Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a).

Przeprowadzona w powyższych granicach kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wymienionych.

Istotą sporu w sprawie było ustalenie czy Dyrektor Izby Celnej prawidłowo odmówił uwzględniania zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1, 4 i 6 ustawy z dnia 17.VI.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej zwana u.p.e.a.) zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że w dniu wydania ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr[...] , tj. w dniu[...] ., nastąpiło jej zarejestrowanie, natomiast jej doręczenie w dniu[...]. było jednoznaczne z powiadomieniem strony o zarejestrowaniu wymienionych w niej należności. W myśl art. 242 § 4 ustawy z dnia 9.I.1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm. dalej kc) należności tych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia w którym zostały zarejestrowane, tj. w niniejszej sprawie do 30.IX.2012r.

Mimo, iż skarga nie zwalczała powyższego poglądu dokonana z urzędu w tym zakresie kontrola wykazała niepoprawność stanowiska organu.

Zgodzić się należy z wierzycielem, kiedy podnosi , że zgodnie z dyspozycją art. 242 § 4 kc należności celnych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, co zresztą wprost wynika z cytowanego przepisu prawa. Niepoprawnie natomiast wierzyciel wskazał datę zarejestrowania należności, w konsekwencji czego błędnie przyjął, że należności można dochodzić do 2012r.

Zgodnie z art. 226 § 1 kc każda kwota należności wynikających z długu celnego, zwana dalej "kwotą należności", jest obliczana przez organ celny z chwilą uzyskania niezbędnych danych i zostaje zarejestrowana. Po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika (art. 230 § 1 kc). Wskazać w tym miejscu należy, że celem instytucji powiadamiania w rozumieniu tego przepisu nie jest powiadamianie strony o istnieniu abstrakcyjnego obowiązku celnego, ale o konkretnych – obliczanych przez organ celny kwotach należności wynikających z długu celnego.

Nie budzi wątpliwości, że tak rejestracja jak i powiadomienie o jej dokonaniu to czynności materialno-techniczne nie wymagające podejmowania oddzielnych decyzji. Jak jednak potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych ( patrz np. wyrok NSA z dnia 2.III.2005r. sygn. GSK 8/05, dostępny w bazie internetowej NSA) czynności te mogą być wykonane poprzez wydanie i doręczenie decyzji określającej należności celne.

Oznacza to, że termin przedawnienia dochodzenia należności o jakim mowa w art. 242 § 4 kc rozpoczyna bieg z chwilą zarejestrowaniu długu celnego tj. jak w sprawie niniejszej z chwilą wydania decyzji wymiarowej.

Wierzyciel w zaskarżonych postanowieniach nieprawidłowo uznał, że decyzją rejestrującą przedmiotowe należności jest ostatnia decyzja wydana w sprawie tj. decyzja z dnia[...] . Z treści tejże decyzji wynika, że przedmiotowe zgłoszenie celne z dnia 16.VI.2002r. uznane zostało za nieprawidłowe pierwotną decyzja z dnia[...]. Nr [...]. Tą już decyzją organ zawiadomił stronę skarżącą ( z chwilą uzyskania niezbędnych danych ) o konkretnych, zarejestrowanych kwotach należności wynikających z długu celnego ( art.226 § 1 w zw. z art. 230 § 1 kc). Ta właśnie decyzja w ujęciu materialnym rozstrzygnęła tą konkretna sprawę , gdyż w tym ujęciu decyzją jest zawsze decyzja organu I instancji. Decyzja bowiem w znaczeniu materialnym jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale III AZP 1/88 (OSPiKA 1989r. nr. 3 poz.59) to kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administracyjnych organów państwa, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretna sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne. Wydawanie kolejnych decyzji w sprawie jest konsekwencją stosowania właśnie przepisów procesowych z związku z czym wywołuje jedynie skutki prawne procesowe. Jak wskazano wyżej materialno - prawny skutek w postaci zarejestrowania należności nastąpił w dniu wydania pierwszej decyzji w sprawie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już orzeczeniu GSK 8/05.

Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ jako moment zarejestrowania należności przyjmie pierwszą wydaną w sprawie decyzje. Z przedłożonych akt nie wynika, aby termin dochodzenia należności przerwany został jedną z czynności o jakich mowa w art. 242 § 5 pkt 1 i 2 kc. Konsekwencją powyższego jest to, że przedmiotowych należności można było skutecznie dochodzić jedynie do 22.X.2007r. Postępowanie egzekucyjne wszczęte zaś zostało w 2009r.

W tym miejscu przypomnieć można, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia zabezpieczający interesy obu stron ( wierzyciela poprzez obligatoryjność jego wypowiedzi). Zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzuty można składać także, gdy egzekucja ( jak w tym przypadku) jest niedopuszczalna ze względów merytorycznych bo obowiązek lub nie istniał wskutek przedawniania lub jak w sprawie niniejszej z uwagi na upływ czasu nie można go dochodzić ( patrz komentarz Postępowanie egzekucyjne w administracji Warszawa 2008, Wydawnictwo C.H.BECK).

A zatem zarzut oparty na treści art. 33 pkt 1 okazał się zasadny, jednakże nie z przyczyn podniesionych przez skarżącą Spółkę. Zarzuty sformułowane przez stronę odnosiły się zasadniczo do okoliczności towarzyszących wydaniu decyzji będącej podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego i jako takie nie mogą być przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie, której przedmiotem jest postępowanie egzekucyjne.

Podsumowując należy stwierdzić, że błędne ustalenia faktyczne poczynione przez organy polegające na ustaleniu błędnej daty zarejestrowania przedmiotowych należności spowodowały niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, konsekwencją czego było uznanie zarzutów za niezasadne.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a.