Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 530/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odprawy celnej czasowej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. stwierdził powstanie długu celnego w kwocie [...] zł wraz z należnymi od tej kwoty odsetkami spowodowanego zaniechaniem wykonania przez zamieszkałego na stałe w Niemczech A. U. obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, którą objęty został jego samochód marki [...] o nr nadwozia [...] wyprodukowany w [...] r. i pozostawiony przez niego w Polsce w związku z zaistniałą awarią [...]. W uzasadnieniu decyzji Organ celny wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu po powzięciu informacji o ujawnieniu przez funkcjonariuszy celnych z [...] Oddziału Celnego Pocztowego Urzędu Celnego w W. w trakcie kontroli celnej przesyłki pocztowej nr [...] samochodowych tablic rejestracyjnych nr [...] wraz z dokumentami samochodu marki [...] w postaci Fahrzeugscheinu i ubezpieczenia [...] oraz ujawnieniu u nadawcy przesyłki w dniu [...] 2001 r. przedmiotowego samochodu. Była nim J. J. teściowa skarżącego, która na jego prośbę przesłała mu wyszczególnione dokumenty i tablice. U niej także przebywał skarżący w czasie wizyty w Polsce kiedy miała miejsce awaria samochodu korzystającego z odprawy czasowej. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego jego przewozu na ten obszar i powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami. W myśl art. 145 § 1 Kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Dalej organ wskazał na szczególny rodzaj procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jakim jest procedura odprawy czasowej uproszczonej. Zgodnie z pkt 2 § 128 obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych ( Dz. U. Nr 18, poz. 214) pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, zarejestrowane za granicą, inne niż określone w pkt 1 mogły być przedmiotem takiej procedury. Pkt 1 obejmował pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, nadwozia samochodowe wymienne, naczepy sidłowe w transporcie kombinowanym zarejestrowane za granicą, przeznaczone do odpłatnego przewozu osób lub odpłatnego bądź nieodpłatnego przewozu towarów. Pojazdy samochodowe spełniały warunki odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, jeżeli były własnością osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, nie były wykorzystywane w innych celach niż określone § 128 cytowanego rozporządzenia i były użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z tej procedury. Dodatkowo wskazane wyżej pojazdy samochodowe mogły być przedmiotem odprawy czasowej, gdy zostały przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym albo zostały przywiezione krajową, przebywającą za granicą w związku z zatrudnieniem, studiami, działalnością naukowo-badawczą lub leczeniem, jeżeli w tym okresie przebywały na polski obszar celny. W przedmiotowej sprawie kwestionowany samochód został w chwili przekroczenia granicy Polski objęty wskazaną procedurą, gdyż A. U. spełniał wymagane dla jej stosowania warunki. Zakończenie prawidłowego stosowania procedury odprawy czasowej uproszczonej uregulowano w § 130 ust. 3 rozporządzenia, który stanowił, że towary objęte tą procedurą powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny. W związku z powyższym A. U. pozostawiając przedmiotowy samochód na terytorium Polski naruszył warunki stosowania procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i stosownie do postanowień art. 212 § 1 Kodeksu celnego powstał dług celny, który jest obliczany według elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili jego powstania ( art. 222 § 1 K.c.). Jako datę powstania tego długu organ przyjął dzień [...] 2001 r.; ujawnienia na polskim obszarze celnym przedmiotowego samochodu. Kwotę długu celnego ustalono na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego tak zwaną metodą "ostatniej szansy". Przyjęto wartość rynkową samochodu na podstawie katalogu "Eurotax" z [...] 2001 r. w wysokości [...] zł, którą pomniejszono o 22 % podatku VAT, 6,4 % podatku akcyzowego i 35 % cła. Otrzymaną w ten sposób kwotę [...] zł podzielił przez aktualny w dniu powstania długu celnego kurs EUR, uzyskując wartość celną pojazdu. Dla określenia długu celnego przyjęto stawkę celną autonomiczną.

Jako podstawę prawną swej decyzji, oprócz wskazanych już przepisów kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w T. wskazał: art. 13 § 1, §3 pkt 2, art. 23 § 1, art.29, art. 145 § 1-3, art. 208, art. 212 § 1 pkt 1, § 2 i §3, art. 222 §1-3, art. 223 § 1 i § 2, art. 226 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1, art. 242 §3, art. 262 tej ustawy oraz postanowienia ust. 1 lit. b, ust. 3 lit. B, ust. 12 części pierwszej – Postanowienia wstępne A. Stawki celne i części drugiej – Tabela stawek celnych – Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej ( Dz. U. Nr 119, 1253 )

W odwołaniu od decyzji organu I instancji A. U. wniósł o jej uchylenie, gdyż została wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne. Podkreślił, iż samochód musiał pozostać w Polsce z przyczyn losowych, co jego zdaniem wyklucza powstanie długu celnego. Wskazał też na umorzenie postępowania karnego skarbowego prowadzonego przez Urząd Celny w K. w toku, którego ustalono, że samochód pozostał w Polsce z przyczyn przez niego nie zawinionych oraz wydano mu zakwestionowane tablice rejestracyjne samochodu i dokumenty celem jego wykreślenia z rejestru w Niemczech ze względu na wysokie opłaty. Wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny składającej się z pięciu osób oraz na trudną sytuacje materialną wynikającą z zadłużenia kredytowego na kupno domu. Usiłować naprawić samochód, ale okazało się niemożliwe przed ustalonym terminem powrotu do Niemiec. Musiał wrócić, aby nie stracić pracy.

Organ odwoławczy nie uznał argumentacji odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ) w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za chybione uznano argumenty skarżącego w części dotyczącej wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne. Sam skarżący w całej rozciągłości je potwierdził z tym tylko, że wyprowadził z nich odmienne wnioski. Organ celny wskazał na przepisy art. 2 § 2, art. 35, art. 145, art. 212, art. 220 i art. 273 Kodeksu celnego oraz § 128 i § 130 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie procedur celnych ( Dz. U. Nr 18, poz. 214), które miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Bezspornym jest, ze skarżący opuścił Polskę pozostawiając samochód marki [...], którym przyjechał bez powiadomienia organów celnych czym uchybił warunkom procedury odprawy czasowej. Dla powstania długu celnego, w tej konkretnej sprawie nie miała znaczenia przyczyna pozostawienia samochodu w Polsce. Nie miały też wpływu na jego wysokość warunki materialne i rodzinne dłużnika oraz umorzenie dochodzenia w sprawie o przestępstwo z art. 88

§ 1 Kodeksu karnego skarbowego i art. 56 § 2 w związku z art. 7 tej ustawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia [...] r. A. U. zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i wniósł o jej uchylenie, zwolnienie zabezpieczonego samochodu oraz umorzenie kwoty należności celnych. W uzasadnieniu skargi powielił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, eksponując po raz kolejny losową przyczynę uchybienia warunkom odprawy czasowej przedmiotowego samochodu i umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania karno – skarbowego.

Odpowiadając na skargę organ Inspekcji Celnej wniósł o jej oddalenie wskazując na ustalenia dowodowe i obowiązujący w chwili zdarzenia stan prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że 31 grudnia 2003 r. utraciła moc prawną ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art. 3 oraz art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z tą datą utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego w ich miejsce na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) utworzono wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dalej p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W tym trybie kontroli została poddana decyzja administracyjna wydana w niniejszej sprawie. Art. 134 tej ustawy stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 145 § 1 sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności ustalić, czy organy celne miały podstawy do zakwestionowania procedury odprawy czasowej samochodu marki [...], rok produkcji [...], nr nadwozia [...] zarejestrowanego w Niemczech i stanowiącego własność zamieszkałego tamże na pobyt stały A. U. Bezspornym jest, iż przyjechał on do Polski wskazanym samochodem wraz z rodziną i pozostawił go ze względu na awarię [...], której nie udało się usunąć przed dniem koniecznego powrotu do Niemiec. Samochód ujawniono na posesji J. J., teściowej skarżącego w dniu [...] 2001 r. W tym czasie skarżący przebywał w Niemczech i nie powiadomił organów celnych o zaistniałej sytuacji. Wiedział, iż samochód został już naprawiony a mimo to nie przyjechał go zabrać tylko prosił J. J. o przesłanie jego tablic rejestracyjnych i dokumentów. Jak oświadczył były mu one konieczne do wyrejestrowania przedmiotowego samochodu w Niemczech ze względu na wysokie opłaty drogowe i ubezpieczeniowe. Miał go odebrać w czasie kolejnej wizyty rodzinnej w [...] 2001 r. Trafnie zatem organ I instancji przyjął, że samochód marki [...], był towarem wprowadzonym na polski obszar celny i podlegał od tej chwili dozorowi celnemu. Towary te mogą podlegać kontroli celnej zgodnie z obowiązującymi przepisami ( art. 35 § 1 K.c.). Towary pozostają pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w przypadku towarów niekrajowych aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź zostaną powrotnie wywiezione bądź zniszczone zgodnie z art. 186 cytowanej ustawy. Słusznie też organ celny wskazał na art. 145 § 1 Kodeksu celnego odzwierciedlający istotę konstrukcji procedury odprawy czasowej obejmujący min. odprawę czasową z całkowitym zwolnieniem od cła i określający warunki, jakie musi spełniać towar aby mógł zostać nią objęty (§3). Odprawa czasowa oparta jest na założeniu, że towar przywożony jest na ściśle zaś w razie przywozu – po oznaczonym okresie zostanie wywieziony z powrotem za granicę. Szczególnym rodzajem procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła jest procedura odprawy czasowej uproszczonej określona na mocy legitymacji ustawowej ( art. 148 K.c.) rozporządzeniem Ministra Finansów. W dniu 5 listopada 2001 r. obowiązywało rozporządzenie z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych ( Dz. U. Nr 18, poz. 214 ), które określało jakie towary mogły być objęte procedurą odprawy czasowej uproszczonej. Zgodnie z treścią cytowanego wyżej § 128 i § 129 rozporządzenia samochód Marki [...] stanowiący własność i użytkowany przez A. U. w chwili przekroczenia granicy Polski został objęty tą procedurą, a skarżący był osobą uprawnioną do korzystania z niej. Warunkiem koniecznym do prawidłowego jej zakończenia było wywiezienie lub otrzymanie nowego przeznaczenia celnego najpóźniej w dniu, w którym osoba, która towar przywiozła, opuszcza polski obszar celny ( § 130 rozporządzenia ). Jak ustalono An. U. wyjechał z Polski pozostawiając przedmiotowy samochód, który uległ awarii. Nie zgłaszając tego faktu organom celnym uchybił warunkom zastosowanej procedury czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i prawidłowo organ I i II instancji uznał, że z tej racji powstał dług celny stosownie do regulacji ujętej w art. 212 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, a według § 3 tego artykułu A. U. stał się dłużnikiem. Wnikliwa analiza przeprowadzonego postępowania dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń wyklucza możliwość uznania słuszności zarzutów skarżącego. Dług celny powstaje w razie niewykonania obowiązku, bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą celną, jeżeli stwierdzono, że nie został spełniony lub jeżeli został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towaru ta procedura lub do udzielenia częściowego lub czasowego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie ( Kodeks celny. Komentarz, F. Prusak, Muza SA W-wa 2000, str. 932). W przypadku odprawy czasowej obowiązek uiszczenia należności celnych powstaje w pierwszym dniu po upływie terminu wywozu towaru z kraju lub przywozu towaru do kraju ( wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1994 r. – WSA 2626/93, Fiskus 1995/4/19). Trafnie też uznał organ, że dla powstania długu celnego nie miały znaczenia podnoszone przez skarżącego okoliczności losowe, które spowodowały naruszenie przez niego warunków procedury odprawy czasowej uproszczonej, jak również umorzenie postępowania karnego skarbowego. Prowadzenie postępowania na podstawie przepisów karnych nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów Kodeksu celnego chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej ( art. 273 K.c.). Jest to ogólna zasada niezależności postępowania prowadzonego na podstawie prawa celnego od postępowania prowadzonego na podstawie przepisów karnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, iż skarżący nie kwestionował wysokości określonego zaskarżoną decyzją długu celnego, co pozwala domniemywać, iż nie wnosił zastrzeżeń do poczynionych przez organ celny wyliczeń. Sam określił wartość rynkową samochodu na kwotę [...] zł, a organ I instancji przyjął do ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" kwotę [...] zł.

Ponieważ sąd administracyjny dokonuje oceny zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z prawem obowiązującym w chwili jej wydania Sąd stwierdza, że poza sferą jego kompetencji pozostało rozpatrzenie wniosku skarżącego o zwolnienie zabezpieczonego samochodu spod zajęcia oraz umorzenie kwoty należności celnej, które to kwestie nie były objęte postępowaniem w tej sprawie.

Sąd zauważa także, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622 ), która uchyliła obowiązywanie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. Stosownie jednak do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Mając na względzie powyższe wobec stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.