Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 57/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D.F. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego – na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., nr 30, poz. 127, dalej: u.g.g.w.n.) – zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej we wsi [...], składającej się z działek nr [...] o ogólnej powierzchni 1,98 ha, stanowiącej własność T.T., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], polegający na wydzieleniu działki nr [...] o powierzchni 0,01 ha z przeznaczeniem do przeniesienia prawa własności (pod poszerzenie istniejącej drogi). Organ orzekł, że działka nr [...] o powierzchni 0,16 ha wraz z pozostałą częścią nieruchomości pozostaje u dotychczasowego właściciela.

Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że z wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości złożył właściciel ww. nieruchomości – T.T. (wniosek z [...].03.1994 r.). Organ wskazał ponadto, że zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości była możliwe, bowiem opracowany projekt jest zgodny z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr 1/I/93 z 28.01.1993 r.

Pismem z [...] maja 2016 r. D.F. – obecna, na podstawie umowy dożywocia, właścicielka działki nr [...] - w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 k.p.a zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...]. Decyzji tej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie: a) art. 10 u.g.g.w.n., poprzez błędną wykładnię i jego zastosowanie w zaskarżonej decyzji pomimo, iż brak było ku temu przesłanek, bowiem przepis ten dotyczy budowy nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku tego podziału, zaś w niniejszej sprawie chodziło jedynie o poszerzenie istniejącej już drogi, a nadto brak wniosku i zgody ówczesnego właściciela działek na dokonanie ich podziału; b) art. 55 ust. 1 u.g.g.w.n., poprzez jego niezastosowanie i nie ustalenie odszkodowania za grunt, który miał rzekomo przejść na własność Gminy w związku z zatwierdzeniem projektu podziału, c) art. 10 k.p.a, poprzez przeprowadzenie czynności bez poinformowania wnioskodawczyni o tym fakcie, celem umożliwienia wzięcia w nich udziału.

Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 10 u.g.g.w.n., podział nieruchomości mógł nastąpić przy spełnieniu następujących przesłanek: zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, na wniosek właściciela, w celu wydzielenia pod budowę ulic z nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy. Właścicielowi przysługiwało odszkodowanie ustalane według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z powyższym Kolegium wskazało, że decyzja wydana została przez właściwy organ, którym był Kierownik Urzędu Rejonowego. Odnośnie braku wniosku właściciela jako dokumentu stanowiącego podstawę do wydania decyzji wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 marca 2016 r. I OSK 1488/14 (Lex nr 2035978) stwierdzając, że nie można uznać, skoro wniosek nie został fizycznie odnaleziony to okoliczność ta sama w sobie stanowi o tym, iż decyzja została wydana bez takiego wniosku a więc z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium wskazało ponadto, że bezspornie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. wyraźnie dotyczył wydzielenia gruntów na cele budowy ulic, a nie na jej poszerzenie. Droga już istniała i istnieje nadal, decyzja dotyczyła 100m2 na jej poszerzenie. Organ wydający decyzję stwierdził, iż "opracowany projekt podziału jest zgodny z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy nr 1/I/93 z 28.01.1993 r.". Obecnie Wójt Gminy zaświadczył, że nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...]. Jednocześnie zaświadczył, że działka nr [...] o powierzchni 0,17 ha w zmianie do ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonej uchwałą Rady Gminy nr 1/I/93 z 28 stycznia 1993 r. oznaczona była symbolem 1MN – budownictwo mieszkaniowe. Dalej Kolegium wskazało, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że odszkodowanie nie zostało wypłacone właścicielowi nieruchomości ani też następcy pranemu, jakim jest strona. Mając powyższe na uwadze Kolegium oceniło, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994r. nr [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 55 ust. 1 u.g.g.w.n., Kolegium wskazało, że strona, jako następca prawny, powinna otrzymać odszkodowanie za wydzielony grunt, skoro dotychczas nie zostało wypłacone.

Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że z akt sprawy nie wynika, aby prowadzone było postępowanie przez Starostę i czy strona została zawiadomiona o wszczęciu tego postępowania. W aktach sprawy znajduje się jedynie korespondencja prowadzona pomiędzy Starostą i Wójtem Gminy w sprawie dokonania wpisu prawa własności działki nr [...].

D.F. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżonej decyzji zarzucając: a) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy był złożony przez ówczesnego właściciela T.T. wniosek o podział nieruchomości oraz czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] weszła do obrotu prawnego, tj. została skutecznie doręczona; b) obrazę prawa materialnego tj. art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. poprzez błędną wykładnię i uznanie za prawidłowe jego zastosowanie poprzez powołanie się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2016 r. I OSK 1488/14, w którym stwierdził, że – "nie można uznać, że skoro wniosek nie został faktycznie odnaleziony to okoliczność ta sama w sobie stanowi o tym, że decyzja została wydana bez takiego wniosku, a więc z rażącym naruszeniem prawa", podczas gdy brak było ku temu przesłanek bowiem brak było wniosku i zgody ówczesnego właściciela działki na dokonanie jej podziału; c) naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a poprzez niezawiadomienie przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z [...] października 2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji, iż w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów strony Kolegium wskazało, że w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. Starostwa jednoznacznie stwierdził, że "oryginał tej decyzji stanowi jedyny dokument, jaki posiadamy w sprawie". Na decyzji znajduje się jedynie adnotacja organu z [...] lipca 1996 r., że decyzja stała się prawomocna 9 maja 1994 r., zatem zarzut w tym zakresie jest niezasadny. Ponadto zarzut niedoręczenia stronie decyzji nie może stanowić podstawy wzruszenie decyzji w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. W kwestii braku dokumentacji sprawy Kolegium podtrzymało stanowisko składu orzekającego wsparte poglądem NSA z 8 marca 2016 r. I OSK 1488/16. Nadto Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z [...] czerwca 2016 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego z informacją, że wszczęło na podstawie art. 157 § 1 k.p.a., z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, a także o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D.F. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1.naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy był złożony przez ówczesnego właściciela T.T. wniosek o podział nieruchomości oraz czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] weszła do obrotu prawnego, tj. została skutecznie doręczona;

2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie przesłanki, która stanowiła podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., brak uzasadnienia zarzutów zaskarżonej decyzji poprzez lakoniczne stwierdzenia – "zarzut niezasadny" oraz oparcie się na fragmencie wyroku NSA z 8 marca 2016 r. I OSK 1488/14 wyrwanym z kontekstu, a dotyczącym braku wniosku o dokonanie podziału nieruchomości;

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność gminy z dniem [...] maja 1994 r., podczas gdy podstawą stwierdzenia, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie była właścicielem nieruchomości na dzień [...] grudnia 1998 r. jest wypis z księgi wieczystej;

4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy z dniem [...] maja 1994 r., podczas gdy przesłana przez Gminę korekta podatku od nieruchomości wskazuje, że Gmina uznaje się za właściciela ww. nieruchomości od dnia dokonania zmian w danych ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków tj. [...].09.2016 r. bowiem dokonała korekty uiszczanego podatku jedynie za IV kwartał 2016 r. Ponadto jak wynika z ksiąg wieczystych ww. nieruchomość weszła w skład spadku po T.T. i podlegała dziedziczeniu jeszcze w 2000r., a zatem nie mogła ona pozostawać we władaniu Skarbu Państwa na dzień 31.12.1998 r.;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy z dniem [...] maja 1994 r., podczas gdy działka nr [...] nie została zamieszczona w wykazie nieruchomości, które na mocy odrębnych przepisów przeszły na własność Skarbu Państwa i stanowią jego własność albo własność jednostek samorządu terytorialnego i niepozostających w posiadaniu ich właścicieli, który został sporządzony na podstawie art. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, która weszła w życie 19 listopada 2007 r.;

6. naruszenie art. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego poprzez wykonanie decyzji z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] polegające na dokonaniu wpisu w księdze wieczystej po upływie terminu 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. ustawy ujawniającej;

7. niewykonanie wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z [...] czerwca 2016 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] i dokonanie wpisu w księdze wieczystej oraz dokonanie zmian danych ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków w czasie obowiązywania ww. postanowienia;

8. obrazę prawa materialnego tj. art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy brak było ku temu przesłanek bowiem brak było wniosku i zgody ówczesnego właściciela działki na dokonanie jej podziału, nadto z decyzji z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] wynika, że działka ta nie była przeznaczona pod budowę ulicy a jedynie pod poszerzenie istniejącej drogi, a nadto nie zostało wypłacone odszkodowanie;

9. obrazę prawa materialnego tj. art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. poprzez jego zastosowanie i wydanie decyzji o podziale nieruchomości podczas gdy brak było ku temu przesłanek bowiem przebiegu drogi nie przewidywał obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Kolegium w pierwszej instancji i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wraz ze wskazaniem rozstrzygnięcia oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 13 kwietnia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – decyzji Wójta Gminy z [...] października 2016 r. nr [...] w sprawie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, bowiem decyzja ta dotyczy okresu od [...].10.2016 r. do [...].12.2016 r. a zatem wskazuje, iż do dnia [...].10.2016 r. ciężar podatku spoczywał na skarżącej, a zatem prawo własności działki nr [...] nie przeszło na rzecz Gminy w dniu [...] maja 1994 r.

Postanowieniem w protokole z rozprawy Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu w żądanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt. FSK 2326/04, wyrok dostępny na stronie www.orzczenia.nsa.gov.pl.).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola z uwzględnieniem powyższych kryteriów doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty mają znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję tego organu wydaną w pierwszej instancji, którą to organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994r. nr [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej we wsi [...], składającej się z działek nr [...] o ogólnej powierzchni 1,98 ha, stanowiącej własność T.T., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], polegający na wydzieleniu działki nr [...] o powierzchni 0,01 ha z przeznaczeniem do przeniesienia prawa własności (pod poszerzenie istniejącej drogi).

Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie dotyczy zatem decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wyjaśnić trzeba, iż jest to postępowanie nadzwyczajne i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie, jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. Powołany przepis w punkcie 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że "treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 1999 r., sygn. V SA 1970/98, niepubl.).

Kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...], której stwierdzenia nieważności z uwagi na to, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa, domaga się skarżąca została wydana na podstawie art. 10 u.g.g.w.n. Zgodnie z treścią ust. 5 tego przepisu, grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Zdaniem Sądu stosowanie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. nie wymaga złożonego procesu wykładni a ponadto jej wynik nie jest sporny w judykaturze. W tym miejscu przywołać należy wyrok Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 1996 r. sygn. akt III ARN 28/96, którego zapatrywanie na wąską interpretację art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., Sąd w pełni aprobuje. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że "zawarte w przepisie art. 10 ust. 5 ustawy sformułowanie: "pod budowę ulic" zostało wyjaśnione w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993 r., W. 13/92 w sprawie wykładni art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (OTK 1993 cz. I poz. 17). W sentencji tej uchwały Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "użyte w przepisie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127; zm.: z 1991 r., Nr 83, poz. 373; Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464 oraz z 1992 r., Nr 91, poz. 455) sformułowanie "pod budowę ulic" oznacza, że wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela następuje pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku tego podziału". Z sentencji powyższej uchwały wynika, że dyspozycją powołanego przepisu objęte jest wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem pod budowę jakichkolwiek nowych ulic, jeżeli ulice te są przeznaczone do obsługi działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości i są przewidziane w planie zagospodarowania przestrzennego".

W wyroku tym Sąd Najwyższy podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu powyższej uchwały Trybunału Konstytucyjnego, że przewidziany w art. 10 ust. 5 u.g.gw.n. tryb pozyskiwania gruntów przez gminę jest równorzędny z wywłaszczeniem nieruchomości, wobec czego konieczna jest wąska interpretacja tego przepisu. W myśl tej reguły interpretacyjnej skutek przewidziany w art. 10 ust. 5 ustawy następuje z mocy prawa wówczas, gdy z nieruchomości podlegającej podziałowi w trybie postępowania administracyjnego zostaną wydzielone działki pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku takiego podziału. Oznacza to, że w przypadku, gdy z nieruchomości takiej wydzielono działki pod rozbudowę lub modernizację ulic istniejących, wówczas decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nie wywołuje skutku, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 5 in fine.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzją z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] zatwierdzono projekt podziału nieruchomości polegający na wydzieleniu z działki nr [...] - działki nr [...] z przeznaczeniem do przeniesienia prawa własności pod poszerzenie istniejącej drogi, a nie jak przewiduje przepis art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. - pod budowę nowej ulicy (drogi). Bezsporne jest również i to, że nie zostało wypłacone odszkodowanie. A zatem w niniejszej sprawie rażące naruszenie prawa polega na tym, że treść decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] kwietnia 1994 r. nr [...] pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 10 ust. 5 przez samo proste zestawienie ich ze sobą.

Z tych przyczyn Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], zapadły z naruszeniem prawa materialnego – art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkuje uchyleniem obu tych decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku czyniąc za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pozostanie związany, w zakresie wynikającym z art. 153 p.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.