Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 395/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71a, art. 71a § 9, art. 71b, art. 71a § 1, art. 18, art. 1a pkt 7, art. 22 § 2, art. 31 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 77 § 1, art. 80, art. 52, art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 118
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Adam Nita (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2016/17 w sprawie ze skargi M. P.G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 marca 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2016/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej Sądem I instancji) orzekał w przedmiocie skargi M. P. G. sp. z o.o. z siedzibą w W. (w dalszej części uzasadnienia określanej mianem Dłużnika zajętej wierzytelności, Spółki, Strony lub Skarżącego) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 27 marca 2017 r., nr [...], [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności. Czyniąc to, Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Organu odwoławczego na rzecz Strony zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wyrok Sądu I instancji zapadł w następującym stanie faktycznym. Zawiadomieniem z 4 grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-B. (zwany dalej NUS, Organem egzekucyjnym lub Organem I instancji) dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Strony jako jej dłużnika. Wspomniany podmiot otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności 9 grudnia 2015 r. Łączna kwota wynikająca z przedmiotowego zawiadomienia na 4 grudnia 2015 r. wynosiła zaś 931.352,97 zł i była udokumentowana 8 fakturami.

Z uwagi na brak odpowiedzi Dłużnika zajętej wierzytelności na zawiadomienie, 16 lutego 2016 r. Organ egzekucyjny wystosował ponaglenie, które zostało doręczone Stronie 22 lutego 2016 r. Także na to pismo Skarżący nie zareagował i nie przekazał żadnych kwot NUS. W związku z tym, na prośbę Organu I instancji u Strony została przeprowadzona kontrola przez Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. (zwanego dalej NPMUS). Odbyła się ona w trybie art. 71a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jej przedmiotem była realizacja zajęcia wierzytelności pieniężnej dotyczącej P. G. F. A. sp. z o.o. sp.k. (w dalszej części uzasadnienia określanej mianem Zobowiązanego).

Następnie NPMUS przekazał Organowi egzekucyjnemu protokół z kontroli, przeprowadzonej 21 czerwca 2016 r. Dołączono do niego dwa dokumenty:

1) pismo Strony (Dłużnika zajętej wierzytelności) z 21 czerwca 2016 r., którym prezes zarządu Spółki poinformował NPMUS, że 17 czerwca 2016 r. została udzielona Organowi egzekucyjnemu odpowiedź na zawiadomienie z 4 grudnia 2015 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej;

2) kopię pisma z 17 czerwca 2016 r., skierowanego przez Stronę do NUS. Wskazano w nim, że wierzytelności z tytułu faktur nr 21190001 z 1 grudnia 2009 r., nr 21110001 z 30 listopada 2010 r., nr 21120001 z 31 stycznia 2012 r., nr 21120002 z 31 grudnia 2012 r., nr 21130001 z 29 listopada 2013 r., nr 21140001 z 1 grudnia 2014 r. nadal nie zostały opłacone. Skarżący stwierdził jednocześnie, że należności z faktur nr 21190001, nr 21110001, nr 21120001 i nr 21120002 na dzień sporządzenia wspomnianego pisma były przedawnione oraz, że Spółka nie miała prawnego obowiązku ich zapłaty.

Istotnym elementem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego jest również to, że w piśmie z 23 czerwca 2016 r. skierowanym przez prezesa zarządu Spółki do Organu egzekucyjnego zawarto dodatkowe wyjaśnienia, dotyczące zobowiązań Strony wobec Zobowiązanego. Wskazano tam, że Zobowiązany ma zasadne i wymagalne wierzytelności wobec Skarżącego, wynikające z dwóch faktur (nr 21150001 z 1 października 2015 r. na kwotę 19.199,96 zł, płatna do 30 grudnia 2015 r. oraz nr 21150002 z 1 października 2015 r. na kwotę 3.000,01 zł, płatna do 30 grudnia 2015 r. Zobowiązania te Dłużnik zajętej wierzytelności uznał i zobowiązał się do przekazania kwot Organowi egzekucyjnemu. Równocześnie Strona nie uznała wierzytelności wynikających z pięciu faktur; nr 21190001 z 1 grudnia 2009 r. na kwotę 1.486.152,15 zł, płatna do 30 grudnia 2009 r., nr 21110001 z 30 listopada 2010 r. na kwotę 1.952.000,00 zł, płatna do 30 grudnia 2010 r., nr 21120001 z 31 stycznia 2012 r. na kwotę 1.952.000,00 zł, płatna do 1 marca 2012 r., nr 21120002 z 31 grudnia 2012 r. na kwotę 246.000,00 zł, płatna do 30 stycznia 2013 r., nr 21130001 z 29 listopada 2013 r. na kwotę 246.000,00 zł, płatna do 27 lutego 2014 r. Stało się tak z uwagi na ich przedawnienie. Spółka nie uznała również wierzytelności z jednej faktury nr 21140001 z 1 grudnia 2014 r., na kwotę 246.000,00 zł, płatnej do 1 marca 2015 r., z uwagi na jej bezzasadność. Nie wskazano przy tym, czego wspomniana bezzasadność miałaby dotyczyć, natomiast Strona wyjawiła, że wskazane wcześniej wierzytelności nie były przedmiotem postępowań sądowych.

Postanowieniem z 21 grudnia 2016 r., działając w trybie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, NUS określił Skarżącemu wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 738.000,00 zł (3 faktury). Jak przy tym wskazano, doszło do bezpodstawnego uchylania się Strony od dokonania realizacji zajętej u niego wierzytelności. Organ odwoławczy utrzymał zaś zaskarżone postanowienie w mocy. Organy administracyjne zgodziły się z tezą, że przedawniły się zobowiązania udokumentowane trzema fakturami), natomiast efekt ten nie wystąpił w odniesieniu do zobowiązań, wynikających z trzech kolejnych faktur. Stało się tak, ponieważ NUS oraz Organ II instancji zgodnie przyjęli trzyletni okres przedawnienia tych powinności (a nie dwuletni, właściwy w przekonaniu Strony). W związku z tym przyjęto, że Spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności (dotyczy to 3 faktur), wobec czego zachodzą przesłanki do określenia temu podmiotowi wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia wydanego w trybie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jak wiadomo, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Organu II instancji. Stało się tak przez wzgląd na brak wszechstronnego wyjaśnienia kwestii bezpodstawności nieprzekazania organowi zajętej wierzytelności. Ponadto, Sąd I instancji powziął wątpliwości co do dopuszczalności przeprowadzenia kontroli u Strony przez NPMUS, który nie był organem egzekucyjnym.

Co do pierwszej z tych kwestii podniesiono, że konieczne jest wnikliwsze rozważenie podnoszonych argumentów oraz w szczególności, podjęcie kroków zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, który pomógłby naświetlić kwestię niezasadności (lub zasadności) uchylania się Skarżącego od przekazania organowi kwot stanowiących równowartość zajętych wierzytelności. Zdaniem Sądu I instancji, NUS powinien był przeprowadzić kontrolę, w toku której należało wszechstronnie wyjaśnić, czy nieprzekazanie Organowi egzekucyjnemu zajętej kwoty było "bezpodstawne", jak stanowi art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na który NUS się powołuje. Jak wyartykułował Wojewódzki Sąd Administracyjny, w sytuacji milczenia dłużnika zajętej wierzytelności organ nie uzyskuje automatycznego prawa do egzekwowania kwoty stanowiącej równowartość zajętej wierzytelności. Nie ma bowiem takiego domniemania, że milczenie dłużnika jest równoznaczne z tym, że bezzasadnie uchyla się on od przekazania organowi kwoty ani też nie jest równoznaczne z tym, że uznał wierzytelność. Sąd I instancji wskazał, iż NUS co prawda wszczął kontrolę, o której mowa w 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednak zdaniem Sądu nie wyjaśnił wszechstronnie okoliczności sprawy, nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Doszło zatem do naruszenia art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W swojej argumentacji Wojewódzki Sąd Administracyjny nawiązał do protokołu kontroli z 21 czerwca 2016 r. i wskazał, że w istocie nie zawiera on żadnych ustaleń faktycznych. Trudno zatem wywodzić z tego dokumentu jakiekolwiek merytoryczne wnioski co do tego, czy Dłużnik zajętej wierzytelności zasadnie, czy też bezpodstawnie uchyla się od przekazania kwoty organowi. Jak podniesiono, w protokole jest zawarta wyłącznie informacja, że prezes zarządu Spółki złożył wyjaśnienie (załącznik nr 1 do protokołu kontroli, k. 57 akt administracyjnych). To zaś sprowadza się do komunikatu, że 17 czerwca 2017 r. Spółka odpowiedziała na pismo NUS z 4 grudnia 2015 r. w sprawie zajęcia. Załącznikiem nr 2 do protokołu (k. 56 akt administracyjnych) jest natomiast kopia tego pisma, które Skarżący skierował do Organu egzekucyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kontrola sprowadziła się zatem do przyjęcia informacji, że Skarżący pocztą złożył pismo do właściwego organu egzekucyjnego. Dlatego nie da się powiedzieć, aby cokolwiek wyjaśniono i aby coś badano. Tymczasem, cel kontroli jest jasno określony w art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest nim kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego (w przedmiotowej sprawie - zajęcia wierzytelności).

W przedstawionym kontekście, Sąd I instancji w swoich rozważaniach nawiązał też do kwestii przedawnienia. Jak podniesiono, w trzech fakturach jako tytuł płatności figuruje "opłata za licencję" lub "licencja", przy czym w każdym z tych dokumentów znajduje się odniesienie do konkretnej umowy. Każda z faktur zawiera też termin płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny wytknął organowi, że ten - nie sięgając do umów powołanych w fakturach - na podstawie samych faktur i własnej analizy przepisów kodeksu cywilnego stwierdził, iż należności wynikające z trzech spornych faktur przedawniają się w terminie trzyletnim, zgodnie z art. 118 k.c., jako wierzytelności związane z działalnością gospodarczą Skarżącego. W rezultacie, zdaniem organu w dniu dokonania zajęcia należności te nie były przedawnione. Strona twierdzi natomiast, że skoro wierzytelności dotyczą sprzedaży praw, to ma zastosowanie dwuletni termin przedawnienia.

Według Sądu I instancji, organ powinien też wyjaśnić, czy zachodziły jakieś względy, które uzasadniały twierdzenie Spółki o "bezzasadności" trzeciej ze spornych faktur. Dodatkowo, nie wskazano, z jakich to "innych dowodów" ma wynikać słuszność przyjętej przez organ tezy o rzekomym uznaniu przez Skarżącego spornych wierzytelności. Jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, organ zbyt apriorycznie, bez głębszego wyjaśnienia sprawy co do trzech faktur stwierdził, że Dłużnik bezzasadnie uchyla się od przekazania wynikających z nich kwot. W rezultacie, postanowienie ostateczne wydano z naruszeniem art. 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego, Sąd zobowiązał Organ odwoławczy do uwzględnienia przedstawionego mu stanowiska co do naruszeń procesowych, do bardziej wnikliwego rozważenia podnoszonych argumentów oraz w szczególności do podjęcia kroków zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, który pomógłby naświetlić kwestię niezasadności (lub zasadności) uchylania się Skarżącego od przekazania Organowi egzekucyjnemu kwot stanowiących równowartość zajętych wierzytelności.

Jak już wcześniej wskazano, drugą kwestią, która wzbudziła zastrzeżenia Sądu I instancji było zagadnienie braku samodzielności kontroli, przeprowadzonej u Skarżącego. Czynności tych nie zrealizował bowiem Organ egzekucyjny, ale NPMUS. Stało się zaś tak, ponieważ siedziba Dłużnika zajętej wierzytelności znajdowała się na terenie działania organu, do którego zwrócono się o pomoc.

W przekonaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Organ egzekucyjny nie miał podstaw do tego, aby zwrócić się do innego organu o przeprowadzenie kontroli w trybie art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak podkreślono, NUS był organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 1a pkt 7 wspomnianej ustawy, właściwym na podstawie jej art. 22 § 2. To on powinien był więc przeprowadzić kontrolę u Dłużnika zajętej wierzytelności.

Jak podkreślono, NPMUS, do którego NUS zwrócił się organ o przeprowadzenie kontroli nie mógł być w tym wypadku uznany za organ rekwizycyjny w rozumieniu art. 1a pkt 8 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 31 § 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny jest bowiem władny zlecić innemu organowi ("organowi rekwizycyjnemu") wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu. W oparciu o wspomniany przepis nie można natomiast zlecić innemu organowi przeprowadzenia kontroli, bo to nie jest czynność egzekucyjna w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Sądu I instancji, wskazane uchybienie co do właściwości miejscowej organu przeprowadzającego u Skarżącego kontrolę mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z protokołu kontroli nie wynikają bowiem żadne ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia – a powinny wynikać. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia są właśnie istotne braki w zakresie koniecznych w sprawie ustaleń. Protokół kontroli w gruncie rzeczy niczego bowiem w tym zakresie nie wniósł. W rezultacie, to nie samo w sobie naruszenie przepisów o właściwości do przeprowadzenia kontroli zadecydowało o wadliwości zaskarżonego postanowienia, tylko raczej szczupłość ustaleń, jakich dokonano w toku tej kontroli. W tym sensie, w przekonaniu Sądu I instancji naruszenie przepisów o właściwości (przeprowadzenie kontroli przez niewłaściwy organ) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie jednak, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że nie może być mowy o nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości. Zaskarżone postanowienie (a także postanowienie NUS) wydały bowiem właściwe miejscowo organy.

Skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Organ odwoławczy. We wspomnianym piśmie procesowym zwrócono się o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o rozpoznanie skargi na rozprawie, a także o zasądzenie od Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił zaskarżonemu judykatowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 71a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 18 tej ustawy w zw. z art. 52 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przekonaniu Organu II instancji doszło do tego poprzez uznanie, że organ egzekucyjny nie może zlecić przeprowadzenia kontroli organowi egzekucyjnemu właściwemu miejscowo dla dłużnika zajętej wierzytelności. Tymczasem prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że organ egzekucyjny może zwrócić się do innego organu egzekucyjnego (właściwego dla dłużnika zajętej wierzytelności) o tzw. pomoc prawną w zakresie przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowania środka egzekucyjnego. Jako podstawę da takiego działania wskazano zaś art. 52 Kodeksu postępowania administracyjnego;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 71 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Organu odwoławczego nastąpiło to przez przyjęcie, że Organ egzekucyjny w sposób niedostateczny zebrał materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu faktycznego. Tymczasem, z materiału dowodowego (faktur) jednoznacznie wynika, co było przedmiotem umowy pomiędzy stronami i jaki w związku z tym jest okres przedawnienia. To zaś pozwoliło na ustalenie, że w chwili zajęcia wierzytelności zobowiązania te nie były przedawnione, a więc Strona bezpodstawnie uchyliła się od wykonania zajęcia egzekucyjnego. Jak w tym kontekście podkreślił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, z treści faktur wynika, iż były one wystawione z tytułu umów licencji. To zaś wyznacza ustalenia co do kwestii przedawnienia - ocenie Organu odwoławczego, jego braku. Ponadto wskazano, że z oświadczenia Dłużnika zajętej wierzytelności wynikało również, iż – jak to ujęto - przedmiotowe faktury nie zostały zapłacone. W przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej okoliczności te jednoznacznie świadczą o tym, że Skarżący bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności. Jak podkreślono, przedmiot umowy wynika z treści faktury i w toku postępowania nie było potrzeby przeprowadzania kolejnego dowodu na tą samą okoliczność.

W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację, odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Dzieje się tak, chociaż nie wszystkie argumenty Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu jego wyroku znalazły akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zagadnieniem spornym w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoaministracyjngo było to, czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w swoim ostatecznym postanowieniu wydanym w sprawie zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Organu egzekucyjnego, w którym określono Skarżącemu wysokość nieprzekazanej wierzytelności zajętej przez NUS, udokumentowanej trzema fakturami. W przekonaniu organów obydwu instancji doszło bowiem do bezpodstawnego uchylania się Strony od dokonania realizacji zajętej u niego wierzytelności. O uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ostatecznego postanowienia Organu II instancji nie przesądziły zaś względy merytoryczne (materialnoprawne), ale kwestie procesowe. Jak wiadomo, Sąd orzekł w taki a nie inny sposób przez wzgląd na nienależyte ustalenie prawdy obiektywnej przez NUS, które nie spotkało się ze sprzeciwem Organu odwoławczego.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 – zwanej dalej u.p.e.a.) jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Jednocześnie, w myśl art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – zwanej dalej K.p.a.) kształtującego normatywną zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem tej regulacji prawnej jest unormowanie zawarte w art. 77 § 1 K.p.a. Stanowi on, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, w myśl art. 80 tej samej ustawy, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wszystkie te dyrektywy znajdują zaś odpowiednie zastosowanie w postepowaniu egzekucyjnym przez wzgląd na treść art. 18 u.p.e.a.

Odnosząc przedstawioną regulację prawną do stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że istotne ustalenia co do rodzaju zobowiązania cywilnoprawnego ciążącego na Stronie, co ma swoją konsekwencję dla ustalenia terminu przedawnienia tej powinności, Organ egzekucyjny poczynił wyłącznie na podstawie analizy treści trzech faktur znajdujących się w dokumentacji Spółki, a wystawionych przez Zobowiązanego. Właśnie argument Skarżącego, oparty na kwestii przedawnienia, w realiach przedmiotowej sprawy stał się zaś fundamentalnym kryterium pozwalającym ustalić, czy wspomniany podmiot zasadnie odmówił przekazania NUS kwot wierzytelności Zobowiązanego wobec niego, wskazanych we wspomnianych fakturach. To z kolei oddziałuje na ustalenie, czy zasadne było określenie wysokości nieprzekazanej, zajętej wierzytelności przez jej dłużnika.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zapatrywanie Sądu I instancji, że nie jest wystarczającym kryterium, pozwalającym na rozeznanie rodzaju zobowiązania ciążącego na Stronie, informacja zawarta w fakturze – wskazanie w tym dokumencie, iż płatność jest dokonywana z tytułu opłaty za licencję lub licencji. Na tej skromnej podstawie nie sposób bowiem ustalić charakteru prawnego (w płaszczyźnie prawa cywilnego) powinności Strony wobec Zobowiązanego. Skoro zaś, jak ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny, faktury nawiązywały do konkretnych umów, nie było przeszkód w tym, aby w oparciu o te dokumenty stwierdzić rodzaj zobowiązania Strony i termin jego przedawnienia.

Trafnie przy tym Sąd I instancji wskazał na znaczenie wskazanego ustalenia na istnienie powinności Strony (zasadność określenia jej wysokości nieprzekazanej kwoty, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.). W zależności od ustaleń dowodowych, które powinny zostać podjęte w sprawie, okres po upływie którego zobowiązanie cywilnoprawne przekształca się w zobowiązanie naturalne wynosi bowiem trzy lata lub dwa lata. Jest tak, ponieważ według ogólnej reguły "przedawnieniowej", wynikającej z art. 118 Kodeksu cywilnego, termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Jednocześnie jednak, w art. 554 w zw. z 555 tej samej ustawy ustawodawca ukształtował regulację szczególną w odniesieniu do art. 118 Kodeksu cywilnego. Wynika z niej m.in., że roszczenia z tytułu sprzedaży praw przedawniają się z upływem lat dwóch.

W związku z tym, tak jak trefnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, przedstawioną materię należało precyzyjnie wyjaśnić, nie ograniczając się do analizy adnotacji zawartych w fakturach, zawierających informację o przedmiocie umów, określanym jako "opłaty za licencję" lub "licencja". Dopiero to pozwoli ustalić, czy w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do zastosowania dyrektywy art. 71a § 9 u.p.e.a., bo zobowiązanie Strony wobec Zobowiązanego nie było przedawnione. Z tego właśnie względu, podzielając przedstawione zapatrywanie Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Nie znalazło natomiast uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego przekonanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do tego, że w swoich czynnościach kontrolnych NUS nie mógł korzystać z pomocy NPMUS. Uprawnienie do tego wynika bowiem z art. 52 K.p.a., znajdującego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy powoływanego już art. 18 u.p.e.a.

Z wszystkich tych względów, orzeczono jak w sentencji i oddalono skargę kasacyjną. Stało się tak na podstawie art. 184 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329).

Sławomir Presnarowicz Jolanta Sokołowska Adam Nita