Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 336/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 1 pkt 1, art. 3 pkt 8 i art. 2 par. 2, art. 5 w zw. z art. 3 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 94, art. 92 ust. 1, art. 1 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 pkt 3 lit. a i art. 4 pkt 17, art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1 ust. 1-3, art. 4 pkt 6a, art. 93 ust. 7, art. 87 ust. 3, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1 pkt 2, art. 1, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 1, art. 66 ust. 1, art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 59f, art. 59g ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi M. K. prowadzącego działalność gospodarczą [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonanie transportu drogowego bez wymaganej licencji; oddala skargę /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga


UZASADNIENIE

Decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] 2009 r., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 92, art. 93 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), nałożono na M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A, karę pieniężną w kwocie 8 000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. Jednocześnie na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego organ umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej w zakresie niezgłoszenia pojazdu do zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Z uzasadnienia wynikało, że w dniu [...] września 2008 r. funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w P. - [...] nr [...], na drodze krajowej nr [...] w [...] zatrzymali do kontroli ciągnik samochodowy marki [...] o nr rej,. [...] wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 8 [...] kg wraz z przyczepą, będący własnością M. K., który nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego. Kierowca S. G. prowadzący powyższy pojazd zeznał do protokołu, iż jest pracownikiem firmy A zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, a przewożony towar należy do tej firmy; nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, gdyż nie otrzymał go od pracodawcy. W toku postępowania organ ustalił na podstawie danych z ZUS, iż kierowca prowadzący wyżej opisany pojazd nie był zatrudniony w firmie M. K., a ponadto że firma A nie posiada i nie posiadała w dniu kontroli drogowej licencji na wykonywanie transportu drogowego. M. K. przedstawił organowi jedynie kserokopię wypisu z zaświadczenia nr [...] na międzynarodowy przewóz drogowy na potrzeby własne.

Organ I instancji wskazał na treść art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym definiując pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) i wskazując na wagę ustalenia, czy przewóz wykonywał pracownik przedsiębiorcy. Wobec braku odpowiedzi M. K. na kolejne wezwania w tym przedmiocie organ oparł się na informacji ZUS uzyskanej w piśmie z dnia [...] 2009 r., iż w dniu kontroli prowadzący pojazd kierowca nie był zatrudniony w firmie M. K., a tym samym przewóz nie spełniał warunku z art. 4 pkt 4 lit. a powołanej ustawy. W konsekwencji organ przyjął, iż zachodzi przesłanka do uznania, że wykonywany w dniu [...] 2008 r. przewóz nie wyczerpywał definicji przewozu na potrzeby własne, a zatem należało zakwalifikować go jako transport drogowy, a tym samym umorzyć postępowanie w sprawie nałożenia kary z tytułu niezgłoszenia pojazdu do zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Wskazując na treść art. 4 pkt 3 lit. a i art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 3 pkt 8 oraz art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym organ uznał, że firma A wykonywała przewóz z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na art. 92 ust. 1 i załącznik do powołanej ustawy organ uzasadnił wysokość kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji na kwotę 8 000 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. K, domagając się uchylenia decyzji. W odwołaniu wskazał na naruszenie przez organ art. 7-9 kpa oraz art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2008 r. w sprawie kontroli w zakresie przewozu drogowego. Zdaniem odwołującego do przewozu objętego postępowaniem doszło bez jego winy, gdyż pojazd, którym dokonano przewozu, będący również współwłasnością jego żony, był prowadzony przez pracownika firmy B należącej do żony odwołującego; w obydwu firmach wdrożono system zarządzania jakością. S. G. nie zastosował się do obowiązujących procedur, co było jego wyłączną winą. Ponadto został on orzeczeniem sądu [powszechnego] ukarany za brak wypisu zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, czy organ powinien być związany, a tymczasem w zapadłym orzeczeniu stwierdza, że takiego czynu nie było. Naruszenia przepisów rozporządzenia wykonawczego odwołujący upatrywał w tym, że zaskarżonej decyzji nie sporządzono na formularzu, którego treść określono w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 4 pkt 3a i pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz "lp. 1.1" załącznika do tej ustawy.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż argumentacja strony sprowadza się do tezy, że do stwierdzonego przez organy celne naruszenia doszło na skutek niedochowania przez kierowcę S. G. procedur obowiązujących w firmie A i w firmie B, wprowadzonych w oparciu o uzyskany certyfikat zarządzania jakością, zaś słuszność tej tezy potwierdzać ma załączona do odwołania kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w P., którym w tych samym stanie faktycznym została nałożona na S. G. grzywna za wykroczenie z art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, polegające na braku w pojeździe wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W związku z tym zastosowanie w sprawie winien mieć przepis art. 93 ust. 7 powołanej ustawy; odwołujący wskazał także na niekonsekwencję organu I instancji, który skierował wniosek o ukaranie S. G. za brak wypisu z zaświadczenia, a następnie w zaskarżonej decyzji nałożył na stronę karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji, a powinien być związany w tym względzie orzeczeniem sądu; ponadto zaskarżona decyzja w pouczeniu co do prawa odwołania zawierała elementy, które nie były objęte normatywnym wzorem decyzji określonym w rozporządzeniu wykonawczym, jak i w przepisach ustawy o transporcie drogowym.

Dalej organ II instancji wskazał, iż w toku postępowania odwoławczego Urząd Celny w P. przesłał pismo, w którym wyjaśnił, iż art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada na kierowcę wyraźny obowiązek posiadania odpowiednich dokumentów, zaś sąd rozpatrujący sprawę nie żądał uzupełnienia materiału dowodowego uznając tym samym, że posiadane dowody stanowią dostateczną podstawę do ukarania kierowcy za zarzucany mu czyn. Z kolei w wyjaśnieniach złożonych w tej fazie postępowania strona podała, iż do przewozu doszło wskutek pomyłki i niedopatrzenia jednego z pracowników, a z powodu współpracy obydwie firmy wdrożyły system zarządzania jakością ISO 9001:2001, w ramach którego pracownicy sprawdzają pochodzenie przewożonego towaru, aby uniknąć naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego.; zakres tej współpracy nie ma żadnego wpływu na odrębność obydwu podmiotów jako pracodawców, a tym samym na podległość pracowników poszczególnych przedsiębiorców. Ponadto organ wskazał na twierdzenia S. G., który potwierdził, że w dniu [...] 2009 r. pracował w firmie B, a wykonanie przewozu zlecił mu jeden z pracowników, jednak nie potrafił przypomnieć sobie który; sam zaś nie sprawdzał przed wyjazdem jaki towar jest załadowany na samochód, którym dokonał przewozu.

W uzasadnieniu prawnym organ odwoławczy powołał się na art. 233 ust. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jako podstawę do wydania decyzji przez organ odwoławczy, który stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, i uznał, iż organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał jego prawidłowej kwalifikacji. Organ podniósł, iż strona nie kwestionowała tego, że S. G., nie będąc pracownikiem strony, przewoził na jej rzecz towar będący własnością strony, a wykorzystany w tym celu samochód był (wyłączną) własnością M. K. (co wynika z wpisu w dowodzie rejestracyjnym); kierowca nie okazał także na żądanie kontrolujących funkcjonariuszy wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. W ocenie organu norma prawna odtworzona z przepisów art. 4 pkt 4 w związku z art. 4 pkt 3a ustawy o transporcie drogowym za transport drogowy nakazuje uznać nie tylko profesjonalnie wykonywaną w tym zakresie działalność gospodarczą, ale także przewóz drogowy niespełniający łącznie wszystkich ustawowych znamion definicji niezarobkowego przewozu drogowego zawartych w art. 4 pkt 4 powołanej ustawy. Jedną z takich niezbędnych cech jest wymóg aby pojazdy używane do tego rodzaju przewozu były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Natomiast wykonywanie przez przedsiębiorcę, pomocniczo w stosunku do prowadzonej przez niego działalności, przewozu drogowego z naruszeniem chociażby jednej z przesłanek niezarobkowego przewozu drogowego skutkuje uznaniem takiegoż przewozu za transport drogowy. W konsekwencji na podmiocie wykonującym tego rodzaju przewóz ciążył obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, o której mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy. Z kolei art. 87 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy nakłada na kierowcę realizującego przewóz drogowy obowiązek posiadania przy sobie i okazywania do kontroli wypisu z licencji. Art. 87 ust. 3 tej ustawy jednoznacznie czyni odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty przedsiębiorcę [wykonującego przewóz drogowy].

W ocenie organu podmiotem organizującym i wykonującym transport był przedsiębiorca M. K. [prowadzący] firmę A, który jest odpowiedzialny za stwierdzone w trakcie tego przewozu naruszenia, gdyż pomimo posiadania certyfikatu zarządzania jakością dopuścił do tego, że przewóz był realizowany przez kierowcę, który nie był jego pracownikiem. Tym samym wykonywany przewóz należało uznać za transport drogowy określony w art. 4 pkt 3a ustawy o transporcie drogowym, co rodzi konsekwencje w postaci obowiązku uzyskania przez wykonujący go podmiot miedzy innymi licencji na transport drogowy. Na podstawie dokumentów uzyskanych z Biura Obsługi Transportu Drogowego Ministerstwa Finansów oraz ze Starostwa Powiatowego w Ł. ustalono, że stronie nie udzielono licencji ani na międzynarodowy ani krajowy transport drogowy rzeczy. To zaś uzasadniało nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, zgodnie z brzmieniem załącznika 1.1. do ustawy o transporcie drogowym.

Kwestię ukarania S. G., na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w P., grzywną przez sąd powszechny za brak zaświadczenia na przewozy drogowe organ uznał za niezależną do karania podmiotu wykonującego przewóz, którym jest strona, nie zaś kierowca realizujący przewóz. Co się tyczy nałożonej na stronę pieniężnej kary administracyjnej, to jest ona nakładana przez organ celny w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej. Obydwa postępowania są od siebie niezależne.

Stwierdzone uchybienie w zakresie zamieszczenia w zaskarżonej decyzji elementów, których nie przewidywało przywołane rozporządzenie wykonawcze w załączniku nr 4 nie wywarło żadnego wpływu na przeprowadzone postępowanie, w tym na możliwość skorzystania przez stronę z przysługujących jej praw procesowych, jak i na merytoryczną treść podjętego rozstrzygnięcia.

Organ "na marginesie powyższych rozważań" wyjaśnił wskazując na stanowisko orzecznictwa, iż w trakcie postępowania odwoławczego nastąpiła zmiana wykładni co do charakteru kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, które to kary należy traktować jako niepodatkowe należności budżetowe w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym postępowanie powinno być prowadzone w oparciu o przepisy tej ostatniej ustawy. Zmiana stosowanych przepisów proceduralnych nie wpływa jednakże w żaden sposób na skuteczność dotychczas przeprowadzonych czynności procesowych. Nowa wykładnia prawa umożliwia natomiast zastosowanie na podstawie art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej między innymi przepisów w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych działu III tej ustawy, co też jest rozwiązaniem znacznie korzystniejszym dla stron niż dotychczas stosowane.

Skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej wniósł M. K. domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą tę decyzję decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. i zasądzenia kosztów postępowania.

W skardze zarzucił: rażące naruszenie art. 1 pkt 1, art. 6, art. 8, art. 9 i art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopuszczalną zmianę przepisów proceduralnych w trakcie postępowania; naruszenie 7-9 oraz art. 88 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 155 § 1 i art. 159 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) przez organy obydwu instancji poprzez wielokrotne bezpodstawne grożenie i karanie sankcjami porządkowymi za brak dokonywania czynności, których wykonanie ciążyło na organach administracji publicznej; naruszenie art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprze uznanie za udowodniony fakt nieposiadania przez stronę licencji tylko na podstawie informacji telefonicznej uzyskanej w Biurze Obsługi Transportu Międzynarodowego, podczas gdy dowód ten powinien być przeprowadzony w oparciu o dokument urzędowy; naruszenie oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż do naruszenia przepisów doszło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Powyższe naruszenia prawa skarżący sprowadził do niedopuszczalnej zmiany podstawy proceduralnej prowadzonego postępowania odwoławczego powiązanego z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie i jego błędną oceną. W uzasadnieniu przedstawił również argumentacje zbieżną z zaprezentowaną w odwołaniu. Zdaniem skarżącego organ powinien być związany prawomocnym orzeczeniem sądu dotyczącym ukarania S. G. za brak wypisu zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Odwołujący wskazał na niedopuszczalność działania organu administracji, który najpierw występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie kierowcy, a następnie w orzeczeniu administracyjnym stwierdza, że takiego czynu nie było.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanej decyzji, wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu jest rzeczą oczywistą, że skoro do wymierzonej kary mają zastosowanie działu III Ordynacji podatkowej dotyczące zobowiązań podatkowych, to do postępowań w sprawach kar pieniężnych należy stosować regulacje zawarte w dziale IV tej ustawy. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na to, że zasady postępowania podatkowego zawarte w Ordynacji podatkowej stanowią gwarancję realizacji praw strony w stopniu nie mniejszym niż regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Kary porządkowe zaś dotyczą jedynie trybu postępowania, a nie odpowiedzialności materialnej podmiotu i nie mogą być używane do kontestowania lub podważania decyzji tę odpowiedzialność konkretyzującej, bowiem nie rzutują na jej wymiar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu prowadzącym do jej uchylenia w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie przez stronę skarżącą przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na wykonaniu przewozu drogowego w postaci transportu drogowego z naruszeniem obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym Dyrektor Izby Celnej zastosował przepisy proceduralne określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), to jest art. 233 § 1 pkt 1 z wyjaśnieniem, iż na skutek zmiany wykładni przepisów co do charakteru kar pieniężnych nakładanych w oparciu o ustawę o transporcie drogowym kary te stanowią niepodatkowe należności budżetu państwa, o których mowa art. 3 pkt 8 Ordynacji. Organ powołał się na poglądy zaprezentowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt SK 75/06) oraz sądów, w tym administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2007 r. sygn. alt VI SA/Wa 389/07) i uznał, że postępowanie w sprawie powinno być prowadzone w oparciu o zapisy tej ustawy. Zarazem organ odwoławczy podkreślił, iż zmiana stosowanych przepisów proceduralnych nie wpływa w żaden sposób na skuteczność dotychczas prowadzonych czynności procesowych, a nowa wykładnia prawa umożliwia zastosowanie w oparciu o art. 2 § 2 Ordynacji między innymi korzystnych dla stron przepisów w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych działu III tej ustawy.

Nie kwestionując poglądów organu dotyczących charakteru przedmiotowej kary jako niepodatkowej należności budżetu państwa (art. 94 ustawy o transporcie drogowym), stwierdzić należy, iż zastosowanie do kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym działu III zatytułowanego Zobowiązania podatkowe (art. 2 § 2 Ordynacji) nie prowadzi automatycznie do stosowania również przepisów działu IV Ordynacji, który normuje postępowanie podatkowe.

Kodeks postępowania administracyjnego w art. 1 pkt 1 stanowi, iż normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Zaś w art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu przewiduje, iż przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062 oraz z 2000 r. Nr 94, poz. 1037), z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII.

Niniejsza sprawa dotyczy kary pieniężnej o charakterze niepodatkowym, która nie jest nakładana na podstawie ustawy podatkowej (art. 5 w związku z art. 3 pkt 1 i 3 Ordynacji), lecz znajduje swoje materialnoprawne uregulowanie w przepisach ustawy o transporcie drogowym, zatem w tym znaczeniu nie jest normowana (regulowana) przepisami Ordynacji (ani szczególnej ustawy podatkowej). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kara ta jest sankcją za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów tej ustawy oraz innych przepisów, o których mowa w pkt 1-8. W konsekwencji, skoro żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie nakazuje organom nakładającym przedmiotową karę posługiwanie się procedurą podatkową, to należy przyjąć, że zgodnie z art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach tego rodzaju należności mają zastosowanie przepisy Kodeksu, zaś sprawa nie podlega wyłączeniu spod zakresu przedmiotowego Kodeksu na podstawie art. 3 § 1 pkt 2 tego Kodeksu (por. pogląd wyrażony na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w wyroku NSA z dnia 16 września 2008 r. Sygn akt II OSK 1030/07, Lex nr 516771).

Wykładnia systemowa znajduje dodatkowe uzasadnienie również w innych przykładach, niż ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Warto wskazać, że ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) odwołuje się w niektórych regulacjach do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej (w przepisach rozdziału 4 zatytułowanego Dług celny i rozdziału 5 dotyczącego właściwości organów celnych), w tym w art. 61 ust. 1 i w art. 66 ust. 1 do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 3 działu III Ordynacji podatkowej, chyba że przepisy Prawa celnego stanowią inaczej. Poza tym jednak wyraźnie, w rozdziale 6 zatytułowanym Postępowanie w sprawach celnych, w art. 73 ust. 1 do postępowania w sprawach celnych nakazuje stosować odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Jak już o tym była mowa, ustawa o transporcie drogowym takiego odesłania nie zawiera. Dodać należy, iż wykazująca znaczne analogie do kary za wykonywanie przewozu (transportu) drogowego z naruszeniem przepisów ustawy kara za naruszenie przepisów prawa budowlanego, o której mowa w art. 59f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), będąca również dochodem budżetu państwa (art. 59g ust. 1), jest wymierzana w postępowaniu, w którym stosuje się ogólną procedurę administracyjną (przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - porównaj Dziwiński R., Ziemski P. Komentarz do art.59(g) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.03.207.2016), [w:] R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006, wyd. II, podano za systemem Lex Omega), a nie procedurę podatkową (dział IV Ordynacji). Co też nie stoi na przeszkodzie odpowiedniemu stosowaniu do tej kary materialnoprawnych przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie (art. 59g ust. 5).

Wobec powyższego Sąd uznał, iż zastosowanie w sprawie przez organ II instancji przepisu proceduralnego działu IV Ordynacji podatkowej, to jest art. 233 § 1 pkt 1, jak i prowadzenie postępowania odwoławczego na podstawie przepisów tej ustawy, było nieprawidłowe. Niemniej jednak uchybienie to nie stanowiło tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Brzmienie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji jest bowiem w swej istocie tożsame z brzmieniem art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i stanowi podstawę proceduralną wydania decyzji przez organ odwoławczy, który utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W przepisie Ordynacji mowa jest o "decyzji organu pierwszej instancji", zaś we właściwym przepisie Kodeksu użyto zwrotu "zaskarżoną decyzję". Zastosowanie w postępowaniu odwoławczym przepisów Ordynacji podatkowej nie mogło też doprowadzić do naruszenia uprawnień procesowych strony (np. do pozbawienia strony skarżącej udziału w postępowaniu), ani w żaden sposób wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Zarzucane przez stronę dalsze naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie miały miejsca. Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie zaprzeczył tym podstawowym faktom, że przewóz w dniu [...] 2008 r. realizował kierowca, który nie był jego pracownikiem, oraz że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego. Kwestia zaś, czy pojazd ciężarowy, którym dokonano przewozu, jest wyłączną własnością skarżącego, czy też jest objęty wspólnością majątkową małżeńską, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Wobec braku stosownych informacji ze strony skarżącego organy w sprawie prawidłowo oparły się na danych uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w Ł., (k. 166), Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego Ministerstwa Infrastruktury (k. 104, podpisana kserokopia pisma została przedłożona do akt sądowych - 46 akt sąd.) oraz oświadczeniu kierowcy (k. 98), a częściowo także na wyjaśnieniach skarżącego (k. 96). Sąd przeprowadził poza rozprawą dowód uzupełniający (art. 106 § 3 p.p.s.a.) z kopii pisma Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego Ministerstwa Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. Pismo to w swej treści odpowiada uzyskanej drogą elektroniczną informacji z dnia [...] lutego 2010 r. Pozyskanie pochodzącego niewątpliwie od instytucji administracji państwowej pisma drogą elektroniczną, które - co oczywiste - nie zawierało "rzeczywistego" podpisu osoby je sporządzającej, nie mogło zdyskredytować wartości dowodowej tej informacji w powiązaniu z całokształtem materiału dowodowego i bierną postawą skarżącego w kwestii wyjaśnienia, czy dysponuje on licencją na wykonywanie transportu drogowego.

Co się tyczy nakładanych na skarżącego kar porządkowych, to stronie przysługiwały na postanowienia w tym przedmiocie odrębne środki zaskarżenia, o czym został pouczony przez organy. Przedmiotem sprawy nie jest zasadność nakładania na skarżącego tych sankcji. Ponadto kwestia zasadności nałożenia na niego kar porządkowych w żaden sposób nie rzutuje na ocenę prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, który zdaniem Sądu jest niewątpliwy.

Bezspornie w dniu [...] 2008 r. podczas kontroli stanowiącego własność skarżącego pojazdu (zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego i przyczepy) załadowanego, kierowca, który realizował przedmiotowy przewóz drogowy z celem przeznaczenia w Polsce nie dysponował wypisem z licencji na wykonywanie transportu drogowego (krajowego ani międzynarodowego). Osoba ta nie była również zatrudniona przez skarżącego (w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa). Skarżący w dniu wykonywania tego przewozu drogowego nie dysponował licencją na wykonywanie transportu drogowego. Ustalenia organów są w tym zakresie jednoznaczne.

Ustawa o transporcie drogowym, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli pojazdu, określała w art. 1 ust. 1, iż reguluje zasady podejmowania i wykonywania między innymi: krajowego transportu drogowego (pkt 1) i niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). Definicja niezarobkowego przewozu drogowego przewozu na potrzeby własne została zawarta w art. 4 pkt 4 omawianej ustawy. Jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki zawarte w lit. a-d omawianego przepisu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 przedmiotowej ustawy jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą: w niezarobkowym przewozie drogowym osób (pkt 1), o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2), zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego (pkt 3).

Z kolei w art. 4 pkt 3 tej ustawy zdefiniowano transport drogowy, jako krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (art. 4 pkt 3 lit. a).

Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym przewóz drogowy jest to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985). Zastosowanie w niniejszej sprawie miały dwa pierwsze z wymienionych w omawianym przepisie pojęć to jest, które precyzyjnie określa ustawa o transporcie drogowym. Z kolei art. 92 omawianej ustawy wprowadza sankcje pieniężne (kary administracyjne) za wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem, w sposób naruszający obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub innych przepisów.

Chybiony jest zarzut skarżącego dotyczący niezastosowania do jego sytuacji art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, iż przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Ukaranie w trybie postępowania w sprawie wykroczeń kierowcy dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92a ust. 1 powołanej ustawy bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorca zostaje zwolniony z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej za naruszenie warunków wykonywania przewozu drogowego. Kara za wykonywanie przewozu drogowego, będącego transportem drogowym, bez wymaganej licencji ma charakter administracyjny, jest wymierzona przedsiębiorcy i jest niezależna od ukarania kierowcy w trybie postępowania w sprawach o wykroczenia. Sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczą bowiem podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, a podmiotami tymi nie są kierowcy przedsiębiorcy-przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika z definicji przewozu drogowego zawartego w art. 4 pkt 6a ustawy (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 315/07, Lex nr 342125 i WSA we Wrocławiu z dnia 4 wrzęsnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 179/08, Lex nr 515348, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W prowadzonym postępowaniu administracyjnym wyraźnie wskazano na wymóg posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego wymaganej - art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, oraz że art. 87 ust. 3 tej ustawy odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty, w tym wypadku w wypis z licencji na wykonywanie transportu drogowego czyni wprost przedsiębiorcę. Powyższa regulacja ma zmierzać do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób, ale i zgodny z wymogami przepisów prawa (porównaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt SK 75/06, Dz.U. z 2008 r. Nr 57, poz. 349; OTK-A 2008/2/30). Przedsiębiorca może uwolnić się od powyższej odpowiedzialności, gdy wypełnione zostaną przesłanki opisane w art. 93 ust. 7 powołanej ustawy, jednak prawidłowo ustalono w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, że w niniejszej sprawie takie wyłączające okoliczności w stosunku do skarżącego nie miały miejsca. Skoro skarżący nie dysponował licencją na wykonywanie transportu drogowego, to wprowadzony w jego firmie system zarządzania jakością tym bardziej powinien był skłaniać go do dbałości, by wykonywany przejazd drogowy spełniał warunki umożliwiające uznanie tego przewozu za przewóz na potrzeby własne, a zatem by został przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa. Należy przypomnieć, że to przedsiębiorca jest odpowiedzialny za organizację pracy w prowadzonej firmie oraz ponosi ryzyko związane z posługiwaniem się przy wykonywaniu określonej działalności osobami zatrudnionymi.

Reasumując tę cześć rozważań podkreślić należy, iż skarżący jest przedsiębiorcą, a w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów (samochód z przyczepą) o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (łącznie niespełna 8,5 tony). Wykonywanie tego przejazdu drogowego przebiegało w warunkach uniemożliwiających uznanie go za niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - precyzyjnie definiowany w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie wykazał, by w inny sposób dochował należytej staranności w wypełnieniu obowiązków związanych z wykonywanym przewozem drogowym, chociażby poprzez osobiste dopilnowanie, by to pracownik jego przedsiębiorstwa wykonał przejazd drogowy, który mógłby być uznany za niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne. W każdym razie ponosząc ryzyko prowadzonej działalności winien był wykonać przewóz (przejazd drogowy) za pomocą należącego do niego środka transportowego, prowadzonego przez zatrudnionego w jego firmie kierowcę, względnie osobiście. W innym wypadku wykonany przewóz należało uznać za transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, na którego wykonywanie należy uzyskać licencję, o której mowa w art. 4 pkt 17 oraz art. 5 tej ustawy.

W ocenie Sądu skarżący wykonał przewidziany przepisem art. 4 pkt 6a powołanej ustawy przewóz drogowy będący transportem drogowym, o którym mowa w art. 4 pkt 3 lit. a tej ustawy i nie był zwolniony od obowiązku posiadania licencji na transport tego rodzaju. W tych warunkach zastosowanie miał art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w którym sformułowano zasadę, iż kto wykonuje przewóz drogowy, w tym wypadku zaś transport drogowy, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej. Zarazem w niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary administracyjnej została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji dostatecznie wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły być uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym naruszenie warunków wykonywania przewozu drogowego, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, obligowało organ do nałożenia stosownej kary pieniężnej, do czego był uprawniony z uwagi na treść art. 93 ust. 1 tej ustawy. W tym też zakresie organy administracji były związane przepisami powołanej ustawy, pozbawione swobodnego uznania (art. 92 ust. 1-4 powołanej ustawy). Wykaz naruszeń oraz wysokość kary określał załącznik do ustawy o transporcie drogowym, który w wyszczególnieniu naruszeń w punkcie 1.1. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (z wyłączeniem taksówek) przewiduje karę w wysokości 8 000 zł.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są trafne i nie zawierają takiego naruszenia prawa, które dyskwalifikowałoby te decyzje i wymagało wyeliminowania ich z obiegu prawnego.

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił, jak też orzekł w sentencji wyroku.

/-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz