Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1327/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. K.- K., I.W., J. C., L. W., R. W., S.C., Z. K., Z.P., J.P., na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących I.W., J.C., L.W., R.W., S.C., Z.K., Z.P., J.P. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r., znak:[...], Wojewoda [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46, póz. 543 z 2000r.- tekst jednolity /oraz art. 138 par 1 pkt 1 kpa/, po rozpatrzeniu odwołania J. K.–K., I.W., M.J., J.C., L.W., R.W., S.C., Z.K. i Z.P. od decyzji Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia 28 września 2001r., znak: Nr[...] orzekającej o odmowie zwrotu działki nr "1" o pow. 0,0155 ha, położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K. obj. Kw. [...] oraz działki nr "2" o pow. 0,2292 ha, położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K. obj. Kw. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje: parcela katastralna l. kat. "3" o pow. 0,3306 ha położona w K., b gm. kat. B. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1951 r., Nr [...], na cele budowy miasta N.H. Poprzednim właścicielem parceli nr "3" była F. z K. T. w 1/2 oraz w 16/56 częściach, F.T. w 3/56 częściach, K.T. w 3/56 częściach, J.T. w 3/56 częściach i H.T. w 3/56 częściach. Odwołujący się są wykazanymi spadkobiercami poprzednich właścicieli, a ich prawo do spadku zostało stwierdzone sądownie. Wnioskowana do zwrotu parcela gruntowa l. kat. "3" odpowiada w aktualnej ewidencji gruntów działce nr "1" obr.[...] i nr "2" obr.[...] jedn. ewid. N.H., m. K. a obecnym ich właścicielem jest Gmina K.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w tym również rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 18.10.2000r. organ I instancji ustalił sposób zagospodarowania zawnioskowanych do zwrotu działek ewidencyjnych nr nr: "1" obr.[...] i "2" obr.[...] jedn ewid N.H. m K., odpowiadającym wywłaszczonej parceli l. kat. "3", b. gm. kat. B. Działka nr "2" w części stanowi fragment bocznego boiska sportowego BKS "W.", zaś w części porośnięta jest nie koszoną trawą, chwastami i drzewami samosiejkami a następnie graniczy metalowym ogrodzeniem z działką nr "1", która stanowi część pasa drogowego ulicy B. w skład którego wchodzą fragmenty chodnika oraz fragment jezdni wyłożonej kostką brukową.

Uzasadniając odmowę zwrotu przedmiotowych działek organ pierwszej instancji podniósł, iż z powodu ogólnie określonego celu wywłaszczenia, jakim jest "budowa miasta N.H.", a także z powodu nie odnalezienia dokumentacji pozwalającej na dokładniejsze sprecyzowanie tego celu, należy wnioskować, iż celem wywłaszczenia była kompleksowa realizacja inwestycji zarówno podstawowych jak i towarzyszących. Zdaniem organu pierwszej instancji, w celu tym mieszczą się zarówno budynki mieszkalne oraz wszystko to, co związane jest z pobytem i przemieszczaniem się ludzi, a więc np. chodniki, ulice, parkingi, zieleńce, skwery, jak również i boiska sportowe Mając zaś na uwadze wskazany stan faktyczny i obowiązujący stan prawny należało przyjąć, iż brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowych działek, albowiem zostały na nich wykonane prace związane z realizacją celu wywłaszczenia.

Decyzja organu I instancji jest trafna gdyż zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwy w wypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne, po pierwsze nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji ojej wywłaszczeniu oraz po drugie aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi.

Przy rozstrzyganiu sprawy zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych należy mieć na uwadze specyficzne w stosunku do późniejszych unormowań, zasady wywłaszczania nieruchomości, w przypadku których nie jest możliwe ścisłe stosowanie powołanych wyżej przepisów. Szczególnie nie można tutaj mówić o utracie ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji albo decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, ponieważ przepisy dekretu nie wymagały dla przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i jego rozstrzygnięcia wymienionych dokumentów, ani też ich odpowiedników. Unormowania dekretu nie przewidywały również szczegółowego określenia celu wywłaszczenia, lecz nakazywały jedynie określać go w sposób ogólny jak np "budowa Miasta N.H.". Nigdzie w obowiązujących wówczas przepisach nie został skatalogowany rodzaj inwestycji, które się mieszczą w tak ogólnie zakreślonym celu, co pozwala na twierdzenie, że realizacja tych inwestycji była równoznaczna z zamierzeniami ich wykonawców. Zatem wywłaszczenie na cel budowy Miasta N.H. zdaniem organu odwoławczego należy rozumieć w sposób ogólny i dlatego można przyjąć, że obejmuje on wszelkie inwestycje, zrealizowane dla zaspokojenia potrzeb ogółu społeczeństwa, zwłaszcza, które mieszczą się w pojęciu infrastruktury osiedli mieszkaniowych, a tym bardziej budownictwa miejskiego. Służą one bowiem zaspokajaniu potrzeb mieszkańców osiedli.

Organ I instancji słusznie więc przyjął, iż z powodu ogólnie określonego celu wywłaszczenia oraz braku dokumentacji, która winna być dołączona do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego w myśl którego, "Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości" (wyrok SN z dnia 07.02.1995 r. sygn. akt IIl ARN 82/94, OSNAP 1995/15/183).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji wynika, iż na działce nr "2" zlokalizowane jest od 40 lat boisko treningowe do piłki nożnej z którego korzystają członkowie klubu, dzieci okolicznych szkół nr: [...], [...], [...], domów dziecka, a także dzieci z organizacji osób niepełnosprawnych "T.S." i "S.R.". Ustalenia poczynione w niniejszej sprawie przez Prezydenta Miasta K., m in. w wyniku oględzin nieruchomości wykazały, iż teren ten jest ogrodzony i wykorzystywany sportowo oraz rekreacyjne. Boisko treningowe zostało więc wykonane i było wykorzystywane także w przeszłości przez Budowlany Klub Sportowy "W". Taki sposób zagospodarowania wyżej wymienionej działki po dacie wywłaszczenia, wobec braku innych dowodów, mieści się w zakresie celu ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej jako budowa Miasta N.H. Osiedle mieszkaniowe i jego infrastruktura bez wątpienia służy zaspokojeniu potrzeb ogółu społeczeństwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w skład osiedla mieszkaniowego wchodzi bowiem nie tylko budownictwo mieszkaniowe, lecz również cała infrastruktura mająca na celu zaspokojenie potrzeb mieszkańców osiedla, a za taką należy uznać teren zielony wraz z urządzeniami służącymi odpoczynkowi i zabawom dziecięcym jak np: boisko do gry w piłkę nożną huśtawki, plac zabaw /wyrok z dnia 16.06.1994 r. sygn. akt. IV S. Al 16/93, ONSA 1993/2/50/.

Powołany w odwołaniu stan boiska i zagospodarowania terenu wokół niego nie ma większego znaczenia w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ponieważ ważny jest w tym przypadku rodzaj zagospodarowania, a nie jego jakość, o którą winien zadbać administrator terenu czyli BKS "W." Wokół boiska sportowego winien ponadto znajdować się teren stanowiący jego otoczenie, związany z funkcją jaką pełni. Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów skarżącego, to nie zasługuję na uwzględnienie gdyż zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości celu wywłaszczenia, którym jest budowa boiska treningowego do gry w piłkę nożną nie wymaga wybudowania na nim żadnych obiektów o charakterze stałym oraz dokonywania nakładów które miałyby wpłynąć na wzrost wartości tej nieruchomości.

Odrębną kwestią jest sprawa zwrotu działki nr "1". Jak wynika z materiału dowodowego (pismo Zarządu Dróg i Komunikacji w K. z dnia 01.03.2000r. k 309) działka ta stanowi urządzony pas drogowy ulicy B. i jest zarządzana przez Zarząd Dróg i Komunikacji. Na podstawie umowy zawartej dnia 29 sierpnia 1988r. pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w K. a właścicielem Firmy Handlowo Usługowej "A.C.B." Z. K., działka ta została wydzierżawiona do dnia 1 grudnia 1995r., w celu prowadzenia myjni samochodowej.

W związku z tymi ustaleniami, odnosząc się jednocześnie do stwierdzenia zawartego w odwołaniu, iż organ pierwszej instancji nie zastosował się do zaleceń zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 16 grudnia 1997 r., II SA./Kr 1170/97, II SA/Kr 1198/97, II SA/Kr 1162/97 oraz decyzjach Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 15 października 1998 r., sygn. akt GN. 5.1-0-566/98, GN.5.1-0-567/98 i GN 5 1-0-568/98 organ odwoławczy powołał się uwagę na treść art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. z 1995r. Nr 74, póz. 368A Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie zarówno ten Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi. Oznacza to, że zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.12.1998r.r I SA 977/98). Naczelny, Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w wyroku wydanym w niniejszej sprawie z dnia 13 lipca 1994 r., sygn. akt SA/Kr/2261/93 jednoznacznie uznał, "iż gdyby z odnalezionej decyzji wywłaszczeniowej wynikało, że działka nr "3" wywłaszczona została pod budowę miasta N.H., to rzeczywiście wywłaszczenie w tym celu mieściłoby zarówno boisko sportowe, jak i myjnię samochodową z parkingiem, jako urządzenia służące miastu". Stanowisko to wiąże organ prowadzący sprawę zwrotu wywłaszczonej parceli nr "3", w sposób bezwzględny i do obowiązków tego organu należy wydanie decyzji administracyjnej zgodnie z zaleceniami Sądu, co też w niniejszej sprawie nastąpiło

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.K. –K., I.W., M.J., J.C., L.W., R.W., S.C., Z.K. i Z.P. wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając;

- naruszenie art. 32 ust. l Konstytucji RP tj. zasady równości wobec prawa obywateli i równej ochrony własności,

- obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne

zastosowanie przepisu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. l u.g.n. w zaskarżonej decyzji

- naruszenie przepisów postępowania art. art. 7, 75, 77, 107 par 3 k.p.a. i art. 136 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący podnieśli, że organ odwoławczy opierając się na błędnych ustaleniach organu I instancji nie ustosunkował się do ich argumentów podniesionych w odwołaniu. Nie uwzględnił faktów i nowych okoliczności, które wystąpiły po oględzinach przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 18.10.2000r., na podstawie których organ ten stwierdził, iż na działce "2" usytuowane jest boisko sportowe klubu BKS "W"., natomiast działka "1" stanowi urządzony pas drogowy ul. B., przy czym organ stwierdził, iż w okresie od sierpnia 1988r. do 1.12.1995 r. działka "1" została wydzierżawiona przez Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich, Z.K. -właścicielowi Firmy Handlowo Usługowej "A.C.B.", w celu prowadzenia myjni samochodowej. Zdaniem skarżących takie ustalenie jest sprzeczne z istniejącym stanem rzeczy gdyż działki, sąsiednie, które zostały wywłaszczone tym samym aktem i również użytkowane przez BKS "W.", jako boisko zostały zwrócone poprzednim właścicielom, bądź ich spadkobiercom. W szczególności zostały już zwrócone prawomocnymi decyzjami poprzednim właścicielom działki oznaczone, nr "4" o pow. 0,2324 ha, nr "5" o pow. 0,0098 ha, nr "6" o pow. 0,0138 ha obr.[...], oraz nr "7" obr [...]. Decyzję o zwrocie były już prawomocne w dacie orzekania przez organ I instancji, czego organ orzekający nie uwzględnił w decyzji. Faktycznie więc teren boiska jest obecnie terenem prywatnym, należącym do osób fizycznych.

Istotna zmiana stanu faktycznego ma miejsce także w odniesieniu do działki nr "1" w związku ze zwrotem byłym właścicielom sąsiedniej działki ozn. nr "8", czego również organy orzekające nie wzięły pod uwagę. Podobnie, jak i faktu, że działka nr "1" była wykorzystywana, jako część parkingu samochodowego strzeżonego, znajdującego się w obrębie myjni samochodów Z.K. i służyła nie ogółowi mieszkańców, a osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, co nie mieści się nawet w tak ogólnie określonym celu wywłaszczania jak " budowa miasta N.H." Skarżący dołączyli do skargi zawiadomienie o wszczęciu postępowania na wniosek inwestora - osoby z poza kręgu spadkobierców b. właścicieli w stosunku do tej działki w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pn. "stacja gazowa na dwa zbiorniki

- na okoliczność, sprzeczności dokonanych ustaleń organów orzekających z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto skarżący podnoszą, że organy orzekające nie wzięły pod uwagę opinii biegłego mgr inż. W. Z. , z której wynika, że działki zwrócone i przedmiotowa nr "2" objęta niniejszym postępowaniem zwrotowym "sąsiadują ze sobą tworząc jedną całość", a działka "1" przylega do chodnika wzdłuż ul. B. stanowiąc jeden ciąg ze zwróconą działką nr "8". Zatem nie było podstaw faktycznych i prawnych do odmiennego potraktowania w tym samym stanie faktycznym i prawnym dziełek skarżących i do odmowy ich zwrotu .

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ust. z dnia 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, przeto właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skarga jest zasadna.

Zarzutom skarżących nie można odmówić słuszności. Nie zostały bowiem wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego i ustalone istotne okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Kierunek postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest wytyczony w ustawie o gospodarce nieruchomościami, której przepisy nie były w toku postępowania przestrzegane.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami /jedn. tekst: Dz. U. z dnia 7. 06. 2000 r. Nr 46, póz. 543/ - roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powstaje z chwilą kiedy stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma przy tym ograniczeń czasowych dla roszczenia b. właściciela lub jego spadkobiercy przysługującego mu z mocy tego przepisu.

W świetle powyższego koniecznym będzie najpierw prawidłowe ustalenie celu wywłaszczenia. Organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nie może poprzestać tylko na stwierdzeniu, że cel wywłaszczenia nie został w orzeczeniu o wywłaszczeniu skonkretyzowany, a oceny realizacji dokonanego przedsięwzięcia inwestycyjnego dokonywać w oparciu o kryterium "potrzeb ogólnospołecznych", które utożsamia z celem wywłaszczenia. Organ ma obowiązek najpierw, jako punkt wyjścia ustalić konkretny cel wywłaszczenia nieruchomości. Dopiero wówczas bowiem będzie możliwa ocena czy został on zrealizowany, czy nieruchomość stała się dlań zbędna. Następnie konfrontując ów właściwy cel wywłaszczenia, że stanem rzeczywistym nieruchomości, i ze stanem prawnym (art. 137 ust. l pkt 1, 2 u.g.n.) będzie można dopiero dokonać rzetelnej oceny czy nieruchomość stała się dlań zbędna.

Cel wywłaszczenia należy przy tym interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust l u. g. n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zaś przy ocenie zbędności należy się kierować jej normatywną (ustawową) definicją zawartą w treści przepisu art. 137 ust 1 u.g.n który w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo

2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.

Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że wywłaszczenie m. in. przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w kwietniu 1951 r. na podstawie dekretu z dnia 29.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, na cele "budowy miasta N.H.". Cel wywłaszczenia został określony w decyzji o wywłaszczeniu w sposób ogólnikowy, a w toku postępowania ustalono, że nie zachowała się żadna dokumentacja, która by pozwoliła ustalić, na jakie konkretne cele w ramach ogólnego przedsięwzięcia p.n. "budowa miasta N.-H." miała być przeznaczona wywłaszczona nieruchomość.

Wywłaszczona parcele gruntowa l. kat "3" Gm. kat. B., o zwrot której wystąpili wnioskiem z dnia 12.03.1991r. spadkobiercy poprzedniego właściciela, odpowiada obecnie działkom ewiden. nr "2" obr.[...] i nr "1" obr.[...] jedn. ewiden. N.H. m K.

Wywłaszczona działka wedle ustaleń organów orzekających stanowi fragment boiska treningowego dla Budowlanego Klubu Sportowego (BKS) "W.", które służy piłkarzom tego klubu. Boisko to zostało urządzone na terenie wywłaszczonych tym samym orzeczeniem, również innych nieruchomości, z których działki . ozn. nr nr "4", "9", "6", "10", "11" zostały na mocy prawomocnych decyzji administracyjnych zwrócone poprzednim właścicielom i stanowią obecnie tereny prywatne. Zaś w stosunku do działki nr "1", toczy się postępowanie administracyjne z wniosku G.B. /osoby z poza kręgu spadkobierców poprzednich właścicieli/ o ustalenie warunków zabudowy dla "stacji gazowej na dwa zbiorniki pój. 20000 l z dojazdem od ul. B." /por.k-18/. Wcześniej, co jest okolicznością bezsporną na działce tej znajdował się parking dla myjni samochodów usytuowanej na przyległej działce nr "8". Myjnia i parking były urządzone przez Z.K. - właściciela Firmy Handlowo - Usługowej "A.C.B.", w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i funkcjonowały od 1988r. do 1.12.1995r.

Z powyższego wynika, że dotychczas mimo długotrwałego postępowania nie dookreślono celu wywłaszczenia i nie ustalono na jakiej podstawie Budowlany Klub Sportowy "W." zagospodarował m. in. przedmiotową działkę, jako boisko sportowe. Z akt sprawy, a w szczególności z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12.03.2001r. sygn. akt IV SA2565 i 2566/98 wynika, iż BKS "W." nie jest ani właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym przedmiotowych działek. Działki te ozn. nr "1" i "2" stanowią własność Gminy K. Budowlany Klub Sportowy "W." jest tylko władającym terenem i nie ma żadnego tytułu prawnego do przedmiotowych działek /por k. 352- 3227/. Klub BKS nie legitymuje się także żadnym pozwoleniem wydanym przez właściwe organy na użytkowania terenu i urządzenie boiska, zaś z pism znajdujących się w aktach sprawy /por k 307 i nast.7 wynika, iż Budowlany Klub Sportowy sam zaadaptował teren pod swoją działalność.

Mając na względzie powyższe i odnosząc się do poglądu, co do mocy bezwzględnie wiążącej opinii prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Krakowie z dnia 13.07.1994 r. sygn. akt SA /Kr 2261/93 poglądu prawnego ,,gdyby z odnalezionej decyzji wywłaszczeniowej wynikało, że działka nr "3" wywłaszczona została pod budowę miasta N.H., to rzeczywiście wywłaszczenie w tym celu mieściłoby się zarówno boisko sportowe, jak i myjnia samochodowa z parkingiem, jako urządzenia służące miastu" trzeba stwierdzić:

1/ Przytoczony przez organ odwoławczy wyrok NSA OZ w Krakowie pochodzi z 1994r., a więc został wydany jeszcze pod rządami ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sad i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie /por m in. wyrok NSDA-OZ w Poznaniu z 1610.1997r., OSNAP 1999, nr poz. 2 z glosą aprobującą B. Adamiak: OSP 1999, nr 5 poz,101; wyrok NSA z 29.07. 1999 r., IV SA 1177/97, LEX nr 47301; wyrok NSA z 8.12.2000r., IV SA2295/98, LEX nr 53401; wyrok NSA z 6.09.2001r., SA3377/00, LEX nr 54000 i wyrok NSA-OZ w Rzeszowie z 1.10.2001r. S.A TRz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 1997/.

2/ Wywłaszczenie gruntów - także na podstawie dekretu z dnia 29.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - na określony cel nie oznaczało, że każdy, dowolny podmiot ten cel mógł realizować na wywłaszczonym gruncie. Jest oczywistym, że określenie celu wywłaszczenia o tak wielkim stopniu ogólności, jak "budowa miasta N.H.", powoduje, że można mu przypisać rozliczne inwestycje mieszące się tak nazwanym przedsięwzięciu, których nie ma potrzeby nawet przykładowo wymieniać, a w tym rzecz jasna mieści się i boisko (a) sportowe i cała infrastruktura towarzysząca budowie miasta. Jednakże wszystkie te inwestycje musiały być realizowane na podstawie odpowiednich założeń urbanistycznych i planów szczegółowych, decyzji o ustaleniu lokalizacji poszczególnych inwestycji, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, określającego urbanistyczno-architektoniczne zagospodarowanie terenu inwestycji, w końcu decyzji o pozwoleniu na budowę.

Trzeba mieć na uwadze, że wywłaszczenie jest szczególną instytucją prawa polegającą na odjęciu przymusowym właścicielowi prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jest ona niezbędna dla określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować. Dlatego też "..instytucja wywłaszczenia nie może być wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości." /por. T.Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" WP "Lexis Nexis" str 171 /

Dookreślenie celu wywłaszczenia może nastąpić także na podstawie dokumentacji z rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, które poprzedziły orzeczenie o wywłaszczeniu. W aktach znajdują się zaświadczenie z dnia 24.07.1991r. /k. 12/ z którego wynika, że pierwszym wskazanym celem wywłaszczenia obok "budowy miasta", jest "budowa Kombinatu N.H.", Natomiast w zawiadomieniu z dnia 8.07.1991r. Urzędu Rejonowego w Krakowie, Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami, o wszczęciu postępowania zwrotowego wskazano, że wywłaszczenia wymienionych nieruchomości dokonano na cele realizacji "pod budowę osiedla mieszkaniowego "M."./k.8/ Okoliczności te wymagają wyjaśnienia, a w aktach brak dowodów na kwerendę w Archiwach dla dotarcia do materiałów źródłowych, które w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mają podstawowe znaczenie.

3/ Ocena, czy "zaadaptowanie" wywłaszczonego gruntu na boisko BKS "W." może być uznane za zgodną z prawem realizację celu wywłaszczenia przez uprawniony podmiot, będzie wymagała też i uwzględnienia nowych okoliczności faktycznych, do których organy orzekające nie odniosły się w ogóle. Nie uwzględniły faktów prawnych mających doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, mianowicie dokonanego już zwrotu wywłaszczonych tym samym orzeczeniem PWRN w K., z kwietnia1951r. Nr [...] - nieruchomości na rzecz ich poprzednich właścicieli /ozn. nr dz. "4", "9", "11"/.

Zwrócone działki położone obok siebie stanowią zwarty teren równy prawie połowie dawnej powierzchni boiska BKSu. "W". Działka nr "4" (zwrócona) graniczy na całej długości z przedmiotową działką skarżących nr "2". Organ odmawiając zwrotu działki "2" nie uzasadnił dlaczego w stosunku do niej przyjął inną ocenę prawną, niż do zwróconych już działek.

4/ Wyjaśnienia będzie wymagała sprawa w zakresie działki nr "1". Tutaj również występuje analogiczna sytuacją do omówionej; organ zwrócił już poprzedniemu właścicielowi działkę ozn. nr "11" odmawiając skarżącym zwrotu działki "1" znajdującej się w identycznej sytuacji prawnej i faktycznej. Z mapy - załącznik graficzny nr 1 do decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 17.06.1996 r. dla inwestycji planowanej przez Z.K. właściciela - F.H-U "A.C.B.", pn "Rozbudowa istniejącego budynku myjni samochodowej z zapleczem o budynki: magazynu i salonu sprzedaży samochodów, dozom parkingu, oraz urządzenia towarzyszące (ogrodzenia i przyłącza sieciowe)" /k. 154-151/- nie wynika, by działki te ("11" i "1") znajdowały się w pasie drogowym. Wręcz przeciwnie znajdują się poza pasem drogowym, co jest uwidocznione na tymże załączniku graficznym. W pasie drogowym inwestor Z.K. nie mógłby planować budowy salonu samochodowego, który znajduję się na załączniku jako obiekt ozn. nr 5

Będzie więc należało rzetelnie ustalić sytuację prawną i faktyczną tej działki przy uwzględnieniu poglądu prawnego zawartego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.12.1997r. sygn. akt II S A/Kr 1167/97 oraz ujawnionej okoliczności, że nastąpił zwrot działki "11", z którą stanowią one jeden ciąg, i dokonać oceny jej zbędności w świetle art. 137 u.g n.

W tej sytuacji, skoro w toku postępowania administracyjnego nie został w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy, to nie można było dokonać prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia lub nie istnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie można było dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, wobec naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania, a to art. 7, 8, 75, 77, 80 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia, w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.