Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1200/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Marek Stojanowski Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 48/06 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. D. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 48/06 oddalił skargę J. D. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania J. D. wniesionego od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w łącznej wysokości 3 400 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.), art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.4.1, lp. 1.11.9. pkt 3 załącznika powyższej ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 27 lipca 2005 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] przeprowadzili kontrolę pojazdu marki VOLVO o nr rej. [...] wraz z naczepą marki TRAILOR o nr rej. [...] należącego do H. i J. D. Pojazdem kierował M. K. W wyniku kontroli stwierdzono, że na siedmiodniowej karcie opłaty drogowej nie jest wpisany numer rejestracyjny pojazdu, którego dotyczy oraz nie są wpisane godziny i minuty w rubryce "ważna od" i w rubryce "ważna do". Organ stwierdził, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona nieprawidłowo, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ponadto organ wskazał, że przełącznik grup czasowych był używany nieprawidłowo, bowiem kierujący pojazdem zamiast odpoczynku miał ustawiony przełącznik grup czasowych na wszystkich innych pracach. Organ odnosząc się do zarzutów skarżącego wyjaśnił także, że inspektorzy transportu drogowego nie posiadają swobody w zakresie ustalania wysokości nakładanej kary pieniężnej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Sąd wskazał, że zasady uiszczania opłaty określone zostały rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) i zgodnie § 2 ust. 1 rozporządzenia ustalone zostały rodzaje opłat: dobowa, siedmiodniowa, miesięczna, półroczna i roczna, a w § 2 ust. 2 stawki tych opłat. Zgodnie § 4 ust. 1 rozporządzenia wniesienie opłaty dokonuje się poprzez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 tego rozporządzenia. Karta opłaty, dla zachowania ważności tego dokumentu jako potwierdzającego wniesienie opłaty, powinna zostać wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Wypełnienia karty opłaty, stosownie do wymagań określonych w § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, dokonuje jednostka upoważniona do jej sprzedaży za wyjątkiem kart opłat dobowych i siedmiodniowych, które w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może wypełnić przedsiębiorca. Zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia, kartę opłat wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godziny określających termin ważności kart, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że okazana do kontroli karta nie została wypełniona zgodnie z wymaganiami § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, i tym samym nie stanowiła w rozumieniu § 4 ust. 2 i § 5 ust. 6 rozporządzenia dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty za przejazd po drogach krajowych. W świetle wyżej cytowanych przepisów, podnoszone przez skarżącego okoliczności, że kierowca z uwagi na duże natężenie ruchu nie miał możliwości poprawnego wypełnienia karty drogowej, nie mają żadnego znaczenia dla oceny prawnej, ponieważ karta winna mieć wypełnione wszystkie pozycje jeszcze przed rozpoczęciem przejazdu. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.4.1. załącznika do ww. ustawy, który karą 3 000 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Zgodnie z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym na kierowcy spoczywa obowiązek prawidłowego używania urządzenia rejestrującego. Obowiązek ten sprowadza się m.in. do obsługi przełącznika umożliwiającego osobną i wyraźną rejestrację następujących okresów: czasu prowadzenia pojazdu, wszystkich innych okresów pracy, okresu dyspozycyjności, przerwy w pracy i okresy dziennego wypoczynku. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości fakt, że na podstawie analizy wykresówek z dni 22, 25/26, 26/27 i 27 lipca 2005 r. stwierdzono nieprawidłowe używanie przez kierowcę przełącznika grup czasowych w tachografie. W czasie odpoczynku i przerwy przełącznik grup czasowych ustawiony był na pozycji "inne prace". Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe ustalenie obligowało organ do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 400 zł w oparciu o dyspozycje art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i lp.1.11.9. pkt 3 załącznika do tej ustawy, a podnoszony argument, że przedmiotowa sytuacja zaistniała w wyniku błędu lub braku umiejętności kierowcy nie wyłącza odpowiedzialności przedsiębiorcy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. D.. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r.

w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych,

2) art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia

1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

3) art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Naruszenie powyższych przepisów wynika z przyjęcia przez Sąd, że kierowca skontrolowanego samochodu marki Volvo o nr rej. [...] M. K. świadomie poruszał się po drodze krajowej z celowo niewypełnioną prawidłowo winietą i celowo nie obsługiwał w sposób prawidłowy przełącznika umożliwiającego osobną i wyraźną rejestrację okresów czasu prowadzenia pojazdu, innych okresów pracy, przerwy w pracy i okresów dziennego wypoczynku, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i wymaga dokonania wykładni tych przepisów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że kierowca z uwagi na to, że nie jest mieszkańcem Warszawy nie wiedział, które ulice na terenie tego miasta są drogami krajowymi, po których poruszanie się wymaga prawidłowo wypełnionej winiety. Ponadto numery dróg krajowych oznaczone są małymi tabliczkami, a kierowca poruszający się samochodem ciężarowym musi przede wszystkim zwracać uwagę na znaki drogowe i innych użytkowników drogi. Nieprawidłowe zaś ustawienie przełącznika tachografu wynikało z pomyłki kierowcy lub też jego trudności w obsłudze tachografu. W ocenie skarżącego kwestia odpowiedzialności właściciela pojazdu za nieprawidłowe działanie kierowcy w przypadku nieprawidłowego wypełnienia winiety za przejazd po drogach krajowych, czy też nieprawidłowego ustawienia przełącznika tachografu wymaga wykładni Sądu, bowiem właściciel karany jest karą pieniężną, w sytuacji braku jego winy.

W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych lub uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach podniesionych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w sprawie nie zachodzi zarzucane naruszenie przepisów prawa materialnego – § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE L 85.370.8) oraz art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.).

Zgodnie z powołanymi przepisami podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest zobowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Brak dowodu uiszczenia należnej opłaty stanowi podstawę nałożenia na podmiot wykonujący transport drogowy kary pieniężnej.

Kwestię uiszczania przedmiotowych opłat szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Paragraf 3 cytowanego rozporządzenia stanowi, iż przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczną, półroczną, siedmiodniową albo dobową. Zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 1 tego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje przez nabycie przez przedsiębiorcę karty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. Jak stanowi z kolei § 4 ust. 2 rozporządzenia wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Minister Infrastruktury określił ponadto w powołanym akcie wykonawczym do ustawy o transporcie drogowym, iż w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę (vide: § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r.), niemniej zastrzegł jednocześnie bardzo wyraźnie, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3–5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Z tej przyczyny – zgodnie z przyjętymi wzorami kart opłaty, termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym.

Stosownie do art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym na kierowcach ciążą obowiązki w zakresie zapewnienia zgodności czasu zapisywanego na wykresówce z oficjalnym czasem kraju rejestracji pojazdu oraz obsługi przełączników w sposób umożliwiający osobną i wyraźną rejestrację czasu prowadzenia pojazdu, przerw w pracy i okresów dziennego odpoczynku, okresów gotowości i innych prac.

Naruszenie powyższych obowiązków stanowi o naruszeniu przepisów o transporcie drogowym i uzasadnia w myśl art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nałożenie na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest bezsporne, iż wykonujący w dniu 27 lipca 2005 r. przewóz drogowy kierowca pojazdu należącego do H. i J. D. nie wypełnił siedmiodniowej karty opłaty drogowej (brak numeru rejestracyjnego pojazdu oraz zapisów dotyczących okresu ważności karty), jak również nieprawidłowo używał przełącznika grup czasowych w tachografie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych karta z niewypełnionym polem dotyczącym numeru rejestracyjnego. Nie można twierdzić, iż karta jest nieprawidłowo wypełniona, skoro w ogóle nie zawiera wpisu w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu wykonującego przejazd. Brak wpisu w polu dotyczącym numeru rejestracyjnego uniemożliwia kontrolę uiszczenia opłaty za przejazd objęty kontrolą, nie identyfikuje bowiem pojazdu.

Brak wypełnienia karty opłaty drogowej w części dotyczącej numeru rejestracyjnego jest brakiem na tyle istotnym, że nie można kwalifikować go jako wadliwe wypełnienie karty. Taki brak oznacza, iż przedstawiono w czasie kontroli kartę opłaty dla bliżej nieokreślonego pojazdu, a ten stan rzeczy oznacza, iż wadliwość w wypełnieniu karty skutkuje przyjęciem, iż nie stanowi ona w ogóle dowodu uiszczenia opłaty drogowej na przedmiotowy przejazd po drogach krajowych (por. wyrok WSA z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1560/05, LEX nr 190925, wyrok WSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 495/05, LEX nr 19335).

Także w wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 214/05, LEX nr 188977 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych w momencie dokonywania kontroli stanowi naruszenie przepisu art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Na kierującym pojazdem spoczywa ciężar dowodu, że należna opłata została uiszczona. Przy tym powinien to uczynić w jeden jedyny sposób – przez okazanie prawidłowo wypełnionej karty opłaty.

Podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności mające usprawiedliwiać niewypełnienie przez kierowcę karty opłaty drogowej nie mają w sprawie żadnego znaczenia, albowiem w myśl art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.

Natomiast stosownie do § 4 ust. 1 i 2 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, kartę opłaty wypełnia także przedsiębiorca i to przed rozpoczęciem przejazdu.

Z tych względów powoływanie się na nieznajomość przez kierującego pojazdem dróg w Warszawie, czy też ich słabe oznakowanie pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność przedsiębiorcy związaną z naruszeniem przepisów w zakresie transportu drogowego.

To przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne po drogach krajowych ponosi odpowiedzialność za skutek w postaci braku wymaganej opłaty za przejazd.

Podobnie brak umiejętności kierującego pojazdem samochodowym w zakresie obsługi tachografu nie stanowi okoliczności zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności za ujawnione naruszenia związane z pracą urządzenia rejestrującego.

Z tych wszystkich względów ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, która znalazła swój wyraz w zaskarżonym wyroku jest w pełni prawidłowa, co czyni zarzuty skargi kasacyjnej nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzekł jak w sentencji.