Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1955/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1, art. 252
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Teza: Nie jest dopuszczalne ograniczenie zakresu ochrony patentowej poprzez zmianę prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 2017 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.) ze względu na treść art. 37 ust. 1 p.w.p., który jako przepis szczególny przewiduje możliwość wprowadzania uzupełnień lub poprawek do zgłoszenia wynalazku do czasu wydania decyzji o udzieleniu patentu. Zmiana prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 k.p.a. stanowiłaby obejście zakazu wyrażonego w art. 37 ust. 1 p.w.p.

TEZY

Nie jest dopuszczalne ograniczenie zakresu ochrony patentowej poprzez zmianę prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 2017 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.) ze względu na treść art. 37 ust. 1 p.w.p., który jako przepis szczególny przewiduje możliwość wprowadzania uzupełnień lub poprawek do zgłoszenia wynalazku do czasu wydania decyzji o udzieleniu patentu. Zmiana prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 k.p.a. stanowiłaby obejście zakazu wyrażonego w art. 37 ust. 1 p.w.p.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.H. LLC z siedzibą w T., Stany Zjednoczone Ameryki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2135/17 w sprawie ze skargi B.H. LLC z siedzibą w T., Stany Zjednoczone Ameryki na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2135/17, oddalił skargę B. H. LLC z siedzibą w T., S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o udzieleniu patentu.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP, organ) udzielił patentu na wynalazek pt. "Zastosowanie kombinacji pyretroidu i związku nikotynylowego", nr P.360913 na rzecz B. H. LLC z siedzibą w T., S. (dalej: uprawniony).

W dniu 31 stycznia 2017 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek uprawnionego o zmianę ww. decyzji o udzieleniu patentu poprzez zmianę zakresu ochrony. Zmiana ta miałaby polegać na dodaniu w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 dodatkowych cech technicznych poprzez wskazanie zawartości pyretroidu w produkcie wskazanym w treści zastrzeżenia oraz wykreślenie z zastrzeżenia zależnego nr 4 wskazania zawartości perytroidu. Uprawniony zaznaczył we wniosku, że zmiana ta ogranicza dotychczasowy zakres ochrony. Ponadto uprawniony w uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że zmiana jest wskazana ze względu na toczące się w stosunku do przedmiotowego patentu postępowanie o jego unieważnienie. Ograniczenie patentu jest też zgodne z interesem społecznym.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. UPRP - działając na podstawie art.155 ustawy z dnia 14 czerwca 2017 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 776; dalej: p.w.p.) - odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. o udzieleniu patentu na wynalazek.

Zdaniem Urzędu Patentowego RP nie jest dopuszczalne ograniczenie zakresu ochrony udzielonego patentu poprzez zmianę decyzji o udzieleniu tego patentu w trybie art. 155 k.p.a.

W ocenie organu zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana wyłącznie w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do momentu wydania decyzji, której dotyczy wniosek o zmianę. Natomiast zmianie decyzji o udzieleniu patentu polegającej na ograniczeniu zakresu ochrony wynalazku sprzeciwia się art. 37 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu zgłoszenia. Przepis ten reguluje nie tylko to, jakiego typu poprawki są dopuszczalne, ale również kwestię momentu do którego wnoszenie poprawek jest możliwe.

Urząd Patentowy RP zakwestionował dopuszczalność wprowadzonych przez uprawnionego zmian zakresu ochrony nie dlatego, że wykraczają one poza to co było ujawnione w dacie zgłoszenia, ale dlatego, że zostały one wniesione po wydaniu ostatecznej decyzji o udzieleniu patentu. Przepis art. 37 p.w.p. stanowi bowiem, że zmiany do zgłoszenia można wprowadzać wyłącznie do momentu wydania (ostatecznej) decyzji w sprawie udzielenia patentu. W ocenie UPRP jedyną formą zmiany zakresu ochrony uzyskanego już patentu jest zrzeczenie się przez uprawnionego patentu w części (art. 90 ust. 1 pkt 2 p.w.p.). Jednakże zrzeczenie się części ochrony polegać może jedynie na rezygnacji z części zastrzeżeń patentowych i nie może pociągać za sobą zmian, w pozostających w mocy, zastrzeżeniach patentowych. W tym kontekście organ nie zgodził się z poglądem uprawnionego, że skoro przepisy ustawy p.w.p. nie przewidują możliwości zmiany zastrzeżeń patentowych po udzieleniu ochrony, zastosowanie znajduje art. 155 k.p.a.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył uprawniony.

Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiająca zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] grudnia 2009 r. o udzieleniu patentu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Sąd I instancji oddalając skargę wskazał, że decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.

W rozpoznawanej sprawie chodzi o zmianę zawężającą zakres ochrony patentowej, nie zaś o rozszerzenie tej ochrony. Natomiast w trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwe rozszerzenie zakresu ochrony patentowej udzielonej w oparciu o art. 37 p.w.p. W ocenie WSA, zgłaszający może ograniczyć część zastrzeżeń patentowych ale nie może to pociągać za sobą zmian, w pozostających w mocy, zastrzeżeniach patentowych. Jak słusznie zauważył UPRP w doktrynie przyjmuje się, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana wyłącznie w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do momentu wydania decyzji, której dotyczy wniosek o zmianę. W tak sformowanym wniosku bez merytorycznego przeprowadzenia postępowania nie jest według Sądu I instancji możliwe wykazanie, czy rzeczywiście skarżąca zamierza dokonać zmianę zawężającą zakres ochrony patentowej.

Zdaniem WSA organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). UPRP rozstrzygając sprawę oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny.

II

W skardze kasacyjnej uprawniony zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 37 ust. 1 p.w.p. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis wyłącza zastosowanie w postępowaniu patentowym art. 155 k.p.a. i stanowi przeszkodę w złożeniu przez stronę takiego postępowania wniosku o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej o udzieleniu patentu w sytuacji, w której prawidłowa wykładnia zarówno brzmienia, jak i celu tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że w jakikolwiek sposób stanowi on lex specialis w stosunku do art. 155 k.p.a., a ponadto jego hipoteza i przedmiotowy zakres nim normowany nie pozostaje w jakimkolwiek związku z art. 155 k.p.a.;

b) naruszenie art. 252 p.w.p. przez błędną wykładnię pojęcia "odpowiedniego stosowania" przepisów k.p.a. w postępowaniu patentowym, a także przez błędne przyjęcie, że kwestia zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej została uregulowana w przepisach p.w.p., podczas gdy jest to "sprawa nieuregulowana w ustawie" w rozumieniu art. 252 p.w.p., a zatem sprawa, do której stosuje się przepisy k.p.a.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. przez jego obrazę i niezastosowanie w sytuacji, w której organ nie zastosował normy prawnej wynikającej z art. 155 k.p.a., a zostały spełnione przesłanki zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo, tj.: (1) nie ma przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się takiej zmianie, a (2) uprawniony wykazał, że za zmianą przemawia zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes strony, co w konsekwencji pozbawiło uprawnionego gwarantowanego mu ustawowo prawa żądania zmiany decyzji administracyjnej;

b) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie zastosował normy wynikającej z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności relewantnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności przez:

- niewyjaśnienie zakresu żądanej przez uprawnionego zmiany zastrzeżeń patentowych, tj. okoliczności o zasadniczym znaczeniu dla załatwienia sprawy,

- niewzięcie pod uwagę słusznego interesu obywateli przy załatwianiu sprawy, tj. pominięcie okoliczności, że każde zawężenie ochrony patentowej na wniosek strony uprawnionej jest zgodne z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, gdyż powoduje przyrost uprawnień osób trzecich i włączenie przedmiotu prawa wyłącznego do domeny publicznej,

- przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tj. całkowite pomięcie zbadania wpływu wniosku na zakres ochrony patentowej i porównania żądanej zmiany z dotychczasowym brzmieniem zastrzeżeń patentowych - Urząd Patentowy w ani jednym miejscu zaskarżonej decyzji nie odwołał się do dokumentacji z postępowania patentowego, co oznacza, że kompletnie pominął znajdujące się w niej dowody przy rozstrzyganiu sprawy, a zatem naruszył obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy,

c) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadnienia prawnego zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymaganiom stawianym przez ten przepis, tj. sporządzenie uzasadnienia prawnego, które jest szczątkowe i nie zawiera wyjaśnienia przyjętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładni podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również nie odnosi się, lub odnosi się w sposób jedynie skrótowy do zarzutów podniesionych w skardze na zaskarżoną decyzję, co uniemożliwia uprawnionemu kompleksową analizę i odniesienie się do poglądów i stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonych w zaskarżonym wyroku; w szczególności uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku kompletnie pomija odniesienie się do zarzutów naruszenia przez organ przepisu art. 37 ust. 1 p.w.p. rozumianego przez organ, jako przeszkoda w złożeniu wniosku o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej o udzieleniu patentu, art. 252 p.w.p. w kontekście którego organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "odpowiedniego stosowania" oraz art. 155 k.p.a., niezastosowanego przez organ w sytuacji, w której zostały spełnione wszystkie przesłanki do jego zastosowania; a także jedynie skrótowo odnosi się do zarzutów związanych z naruszeniem przez organ przepisów proceduralny, podsumowując je jedynie sformułowaniem, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności sprawy, bez jakiegokolwiek dalszego uzasadnienia. W istocie, uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku zawiera się w skrótowym wyjaśnieniu okoliczności pozwalających na zastosowanie przepisu art. 155 k.p.a., sformułowanym w oderwaniu od stanu faktycznego leżącego u podstaw zaskarżonej decyzji, w konsekwencji tworząc wrażenie, że zaskarżony wyrok w ogóle nie odnosi się do wniesionej skargi,

d) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie zastosował normy wynikającej z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i sporządził uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający wymaganiom stawianym przez ten przepis, tj. sporządzenie uzasadnienia prawnego, które jest szczątkowe i nie zawiera wyjaśnienia przyjętej przez organ wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, a które zawiera jedynie odniesienie się do poprzedniego stanowiska wyrażonego w sprawie, co uniemożliwia uprawnionemu kompleksową analizę i odniesienie się do poglądów i stanowiska organu wyrażonych w zaskarżonej decyzji; w szczególności uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji kompletnie pomija wyjaśnienie, jak organ rozumie pojęcia "sprawy nieuregulowanej w ustawie" z art. 252 p.w.p. oraz "przepisu szczególnego" w kontekście hipotezy art. 155 k.p.a., a zawarte w uzasadnieniu prawnym wywody dotyczące art. 37 ust. 1 p.w.p. są niepełne i wewnętrznie sprzeczne logicznie;

e) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie zastosował normy wynikającej z art. 11 k.p.a. i zaniechał wyjaśnienia uprawnionemu przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. argumentów językowych, funkcjonalnych i systemowych przemawiających za przyjętą przez organ wykładnią przepisów art. 37 ust. 1 p.w.p. oraz 155 k.p.a., a także przez całkowite pominięcie w prowadzonym przez siebie postępowaniu znaczenia art. 252 p.w.p. dla wydanego rozstrzygnięcia;

f) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie zastosował normy wynikającej z art. 7a § 1 k.p.a. i zaniechał rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych na korzyść uprawnionego w sytuacji, w której organ był do tego zobowiązany, gdyż nie zaistniały żadne przesłanki wyłączające zasadę rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść strony, a postępowanie nie miało charakteru kontradyktoryjnego;

g) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji w której organ naruszył przepis art. 6 k.p.a. przez jego obrazę i wydanie decyzji sprzecznej z art. 155 k.p.a. stosowanym w zw. z art. 252 p.w.p., a przez to naruszającą zasadę praworządności;

h) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, w której organ nie zastosował normy wynikającej z art. 8 k.p.a. i prowadził postępowanie w sposób niepogłębiający zaufania strony do organu, tj. przez przyjęcie apriorycznego założenia, że stronie postępowania patentowego nie przysługuje wniosek w trybie art. 155 k.p.a. i po przedstawieniu stanowiska w tym zakresie zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia sytuacji prawnej uprawnionego w postępowaniu patentowym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Zarządzeniem z dnia 15 marca 2022 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., a także z uzasadnienia tychże zarzutów wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii dopuszczalności ograniczenia zakresu ochrony patentowej poprzez zmianę decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., biorąc pod uwagę treść art. 37 ust. 1 p.w.p., który stanowi, że zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku do czasu wydania decyzji o udzieleniu patentu.

Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, zarzuty skargi kasacyjnej można i należy rozpoznać łącznie zwłaszcza, że umożliwia to również ich komplementarny charakter.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Urzędu Patentowego RP, że nie jest dopuszczalne ograniczenie zakresu ochrony udzielonego patentu poprzez zmianę decyzji o udzieleniu tego patentu w trybie art. 155 k.p.a. Zmianie decyzji o udzieleniu patentu polegającej na ograniczeniu zakresu ochrony wynalazku sprzeciwia się art. 37 p.w.p.

Artykuł 37 ust. 1-2 p.w.p. reguluje kwestię możliwości wprowadzania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku. Zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu, zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu dokonania zgłoszenia. Jednakże z zastrzeżeniem ust. 2 art. 37 p.w.p., który stanowi, że zmiana zastrzeżeń patentowych w sposób rozszerzający pierwotny zakres żądanej ochrony może być dokonana tylko do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu i przy zachowaniu ograniczenia określonego w ust. 1.

Możliwość wprowadzania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku - jak wynika z art. 37 ust. 1-2 p.w.p. - jest ograniczona w dwojaki sposób: po pierwsze – przedmiotowo, a po drugie – czasowo. Ograniczenie przedmiotowe możliwości dokonania uzupełnień i poprawek polega na tym, że w żadnym wypadku zmiany nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w zgłoszeniu wynalazku. Natomiast w odniesieniu do ograniczenia czasowego - zmiana zastrzeżeń patentowych rozszerzająca pierwotnie żądany zakres ochrony dopuszczalna jest tylko do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu. Natomiast inne zmiany, w tym ograniczenie zakresu ochrony patentowej – jak w rozpoznawanej sprawie – są dopuszczalne tylko do momentu wydania decyzji w przedmiocie udzielenia patentu (P. Kostański, G. Jyż (w:) J. Sieńczyło-Chlabicz (red.) Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2020, s. 206-207; P. Kostański (w:) Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. P. Kostański, Warszawa2014, s. 293). W konsekwencji finalną granicą dopuszczalności dokonywania zmian przez zgłaszającego jest wydanie decyzji w sprawie udzielenia patentu (zob. A. Szewc (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14A, red. R. Skubisz, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 569; por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., II GSK 109/05, CBOSA).

Podkreślenia wymaga, że ten szczególny termin wynikający z art. 37 p.w.p., stanowiący ograniczenie czasowe dla zmian zastrzeżeń patentowych wynika z ich szczególnej funkcji – jako podstawy do wyznaczania zakresu przedmiotowego ochrony patentowej oraz skutków ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku dla osób trzecich. Mianowicie ma to znaczenie dla powstania roszczeń z tytułu naruszenia patentu, o czym stanowi art. 228 p.w.p. Bowiem - jak stanowi art. 228 ust. 2 p.w.p. - roszczenia z tytułu naruszenia patentu, jeżeli sprawca działał w dobrej wierze, mogą być dochodzone za okres rozpoczynający się po dniu, w którym Urząd Patentowy dokonał ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku, a w przypadku wcześniejszego powiadomienia przez uprawnionego osoby naruszającej prawo o dokonanym zgłoszeniu - od daty tego powiadomienia (art. 288 ust. 2 p.w.p.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy RP prawidłowo zakwestionował dopuszczalność wprowadzonych przez uprawnionego zmian zakresu ochrony nie dlatego, że wykraczają one poza to co było ujawnione w dacie zgłoszenia, ale dlatego, że zostały one wniesione po wydaniu ostatecznej decyzji o udzieleniu patentu. W tym kontekście nie można zgodzić się z poglądem uprawnionego, że skoro przepisy ustawy p.w.p. nie przewidują możliwości zmiany zastrzeżeń patentowych po udzieleniu ochrony patentowej, to zastosowanie znajduje art. 155 k.p.a.

Za zasadnością przyjęcia tego stanowiska przemawia również treść art. 252 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Unormowanie zawarte w art. 252 p.w.p. jest konsekwencją uznania postępowania przed Urzędem Patentowym RP za szczególne postępowanie administracyjne, do którego przepisy zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego jako ogólne, znajdą odpowiednio zastosowanie dopiero w braku istnienia regulacji szczególnych zawartych w ustawie - Prawo własności przemysłowej. W konsekwencji stosowanie takie będzie występować tylko wówczas, gdy w p.w.p. brak jest regulacji szczególnych (zob.m.in. A. Szewc, J. Sieńczyło-Chlabicz, Komentarz do art. 252 p.w.p. (w:) J. Sieńczyło-Chlabicz (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2020, s. 1224. Zatem z uwagi na zamieszczenie w ustawie – Prawo własności przemysłowej art. 37 p.w.p., stanowiącego przepis szczególny regulujący dopuszczalność wprowadzania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku, w tym również ograniczenia zakresu ochrony poprzez zmianę zastrzeżeń patentowych – nie ma podstaw do odpowiedniego stosowania art. 155 k.p.a.

Reasumując należy stwierdzić, że nie jest dopuszczalne ograniczenie zakresu ochrony patentowej poprzez zmianę prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. ze względu na treść art. 37 ust. 1 p.w.p., który jako przepis szczególny przewiduje możliwość wprowadzania uzupełnień lub poprawek do zgłoszenia wynalazku do czasu wydania decyzji o udzieleniu patentu. Zmiana prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu w trybie art. 155 k.p.a. stanowiłaby obejście zakazu wyrażonego w art. 37 ust. 1 p.w.p.

Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 2.2. petitum skargi kasacyjnej.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób, który umożliwia kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Sąd I instancji oddalił skargę wniesioną przez uprawnionego, ale uczynił to z inną argumentacją aniżeli organ w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną legalności decyzji dokonaną przez Sąd I instancji, natomiast nie podziela argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu tego wyroku. Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogła mieć jednak wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Bowiem zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W świetle orzecznictwa orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie. Zatem, skoro rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd I instancji jest prawidłowe, ale błędnie uzasadnione, skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.