Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 973/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: M.P. 2013 poz 1024  art. 60
law: Uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w  zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R.-T. Sp. z o.o. w R. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w G. wpłynął wniosek skarżącej R. Sp. z o.o. w R. C. o przyznanie płatności na rok 2016, w którym skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 do pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu: 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) – na powierzchni [...] ha użytków rolnych i wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) – na powierzchni [...] ha użytków zielonych, pakietu 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedliskich przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w ramach wariantu 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – na powierzchni [...] ha, a także pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w ramach wariantu 7.2 Zachowanie lokalnych ras koni – [...] sztuk koni rasy sztumskiej.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. (data wpływu do ARiMR w G. – [...] września 2016 r.) skarżąca spółka wycofała część ww. wniosku, tj. w zakresie dotyczącym [...] konia rasy sztumskiej objętej wariantem 7.2, pakietu 7.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. na podstawie art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej 1 sztuki konia rasy sztumskiej objętej wariantem 7.2, pakietu 7 z uwagi na jego bezprzedmiotowość w związku z wycofaniem wniosku we wskazanym zakresie, oraz stosownie do art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 1306/2013) w zw. z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1, dalej powoływanego jako rozporządzenie nr 2988/95) odmówił przyznania skarżącej wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej do pakietu 2 w ramach wariantu 2.1 i 2.3, do pakietu 4 w ramach wariantu 4.1 oraz pakietu 7 w ramach wariantu 7.2 (w części nie objętej wycofaniem wniosku) z uwagi na stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji ustalił, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego również materiał dowodowy z postępowań o przyznanie płatności z lat wcześniejszych, w tym na rok 2015, że stworzenie sztucznych warunków polegało na stworzeniu przez T. K. i M. H. powiązanych kilkudziesięciu spółek handlowych, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2.

Organ I instancji wskazał, że w okresie od 2004 do 2011 r. T. K. i M. H., posiadając odrębne numery identyfikacji producenta rolnego i nie będący wówczas w związku małżeńskim, zarejestrowali w ewidencji producentów 39 spółek z o.o. - w tym skarżącą R. Sp. z o.o., w których pełnili funkcje członków zarządu. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] i [...] sierpnia 2017 r. udziałowcami tych spółek byli i są tylko i wyłączenie T. K., M. H. lub utworzone przez nich spółki. Wszystkie spółki prowadzą identyczną lub niewiele się różniącą działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015 r. był R. C. (ul. [...]). W okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmiany reprezentanta spółki (prezesa) w części spółek. Analiza zatrudnienia nowych prezesów spółek wykazała, że każdy z nich był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesów nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych licznych spółkach T. K. i M. H.. Spółki i T. K. deklarowali do płatności grunty rolne położone nawet w kilku różnych województwach, a w obrębie jednego województwa w ramach jednego lub kilku powiatów, a także gmin i obrębów. Grunty rolne zlokalizowana na tej samej działce ewidencyjnej zgłaszane były do płatności przez więcej niż jeden z wymienionych podmiotów. Tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych niewystępujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od A. N. R.), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek. Pomiędzy podmiotami dochodziło do przekazywania gruntów w wyniku zawierania umów dzierżawy. Te same działki były deklarowane przez różne z ww. podmiotów na przestrzeni kolejnych lat. Poszczególne podmioty ponosiły ciężary związane z prowadzeniem działalności rolniczej oraz koszty wynajmu biura, obsługi rachunkowej i prawnej, niemniej występowały pomiędzy nimi powiązania ekonomiczne, na co wskazują faktury VAT na zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch, zawiązanych przez T. K., grup producentów: G. P. P. R. Sp. z o.o. i G. P. P. Z. Sp. z o.o., w skład których wchodzą spółki powołane przez T. K. i M. H. oraz obie te osoby oddzielnie (T. K. jest obecnie członkiem G. P. Z. Sp. z o.o.). Wszystkie ze spółek nie wykonywały samodzielnie prac polowych - wykonywały je dwie ww. grupy producenckie (także R. korzystała z usług GP P. Z. i P. R. Sp. z o.o.). Jedynie T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym, umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej i tylko jego gospodarstwo nie korzysta z usług grup producentów. Wszystkie pozostałe podmioty dysponują bazą maszynową w ograniczonym zakresie (R. Sp. z o.o. posiadała jedynie ciągnik V. i zgrabiarkę dwukaruzelową), a czasami w ogóle nie posiadają sprzętu rolniczego. Wyłączając R. Sp. z o.o. i gospodarstwo rolne T. K., miejscem przechowywania plonów przez spółki są magazyny należące do ww. grup producenckich (R. Sp. z o.o. przechowywała plony w magazynach GP P. Z. i P. R. w S. ). Analizy zatrudnienia w 2016 r. części pracowników w spółkach wykazała, że pracownicy ci w tym samym czasie świadczyli pracę na rzecz co najmniej trzech powiązanych ze sobą spółek. Spółki nabywały na własność grunty rolne, finansując ich zakup w dużej mierze z udziałem środków pieniężnych pozyskanych w drodze kredytowania, zaś formy zabezpieczenia zobowiązań finansowych (hipoteki lub weksle in blanco) były ustanawiane zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innej spółki bądź będących własnością T. K. i M. H..

Spośród 39 utworzonych spółek, wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 złożyło 30 spółek, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 pięć spółek: skarżąca R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., T. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. oraz jako producent rolny T. K.. Sześć spółek złożyło także wnioski o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020, które jednak zostały w całości wycofane, czego skutkiem było wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na rok 2016.

R. Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] grudnia 2010 r. Numer identyfikacyjny producenta rolnego został nadany tej zawiązanej przez T. K. spółce w dniu [...] lutego 2011 r. Z KRS z dnia [...] sierpnia 2017 r. wynika, że wspólnikami w spółce są T. K., K. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. Z przesłanej do organu przez skarżącą pełnej listy udziałowców wynika, że wspólnikami spółki są: T. K., K. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., a także R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. i R. Sp. z o.o. W skład organu uprawnionego do reprezentacji R. Sp. z o.o. wchodzą: T. K. – prezes zarządu i M. H. – członek zarządu. Analiza udziałowców spółek będących wspólnikami R. Sp. z o.o. wykazała, że bezpośrednio własność udziałów należy do T. K. i wymienionych spółek, lecz pośrednio własność skupia się tylko w rękach T. K. i M. H., poprzez posiadanie prze nich udziałów we wszystkich tych spółkach. Przedmiotowy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożony przez skarżącą w dniu [...] czerwca 2016 r. jest wnioskiem kontynuacyjnym w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W wyniku przeprowadzonej analizy powierzchni zgłoszonej do płatności rolnośrodowiskowej organ ustalił, że kwota wnioskowanych płatności rolnośrodowiskowych do powierzchni gruntów ornych zadeklarowanych osobno przez 6 gospodarstw rolnych w ramach wariantów 1.1. i 2.1. wyniosła odpowiednio [...] zł (po uwzględnieniu degresywności płatności) i [...] zł, co daje łączną kwotę [...]zł w obu wariantach. Pakiet 2 nie może być jednak realizowany w gospodarstwie razem z pakietem 1. Łączna powierzchnia zadeklarowanych gruntów ornych w wariantach 1.1. i 2.1. w kampanii 2016 wyniosła [...] ha. Gdyby cała ta powierzchnia zadeklarowana była w jednym wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 1.1 lub wariantu 2.1, to uwzględniając degresywność płatności przyznana zostałaby płatność odpowiednio w wysokości [...] zł – wariant 1.1 lub [...] zł – wariant 2.1. W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że zgłoszenie do płatności rolnośrodowiskowej gruntów przez 6 pozornie odrębnych od siebie gospodarstw rolnych: stworzyło możliwość uzyskania płatności z tytułu dwóch wzajemnie wykluczających się pakietów rolnośrodowiskowych, tj. pakietu 1 i pakietu 2, pozwoliło ominąć wyrażoną w § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") zasadę degresywności płatności, która ma zastosowanie dla powierzchni powyżej 100,00 ha, a działania te umożliwiłyby otrzymanie środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości większej (2-krotnie większej), niż w sytuacji, gdyby został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej tylko na jedno gospodarstwo rolne.

Na podstawie wskazanych okoliczności, organ I instancji, posiłkując się definicją rolnika i gospodarstwa rolnego określoną w art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013. 347.608 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1307/2013"), uznał T. K. i współdziałającą z nim małżonkę M. H. za jednego rolnika, a wszystkie utworzone spółki z o.o. (w tym R. Sp. z o.o.), jako podmioty powiązane i zarządzane przez te osoby, za jedno gospodarstwo prowadzone przez wnioskodawcę (T. K.) wraz z członkami rodziny i najbliższymi współpracownikami. Zdaniem organu, stwierdzone w sprawie, powiązania pomiędzy poszczególnymi podmiotami o charakterze osobowym (członkowie zarządu – T. K., M. H., zmienieni w części spółek reprezentanci będący dotychczas pracownikami spółek), majątkowym (ci sami udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych pomiędzy spółkami) i organizacyjnym (co do zasady ta sama siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców i pracowników, niewystarczające zaplecze maszynowe), a także ustalony sposób prowadzenia działalność rolniczej (z dala od siedzib spółek), wskazują że celem utworzenia kilkudziesięciu spółek prawa handlowego występujących o różnego rodzaju płatności, w tym rolnośrodowiskowe, było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, wynikających ze zgłoszenia do płatności mniejszych gospodarstw rolnych i uzyskania w związku z tym wyższych dopłat. Jednocześnie stworzenie wielu spółek, które wnioskowały o płatności do gruntów rolnych o mniejszej powierzchni, umożliwiło w przypadku płatności rolnośrodowiskowej obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietów, a w konsekwencji spowodowało, że cel wsparcia nie został osiągnięty.

W tych warunkach, organ stwierdził, że w sprawie należało, na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, odmówić przyznania skarżącej wnioskowanych płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania wsparcia rolnośrodowiskowego, których elementem jest skarżąca spółka.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, skarżąca powołał się na okoliczność spełnienia wszystkich warunków do przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oraz nie zaistnienia w sprawia przesłanek do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, w związku z tym, iż jest on rolnikiem prowadzącym w wyodrębnionym gospodarstwie rolnym samodzielną działalność rolniczą, w ramach której realizuje cele wsparcia rolnośrodowiskowego, określone w prawodawstwie unijnym. Skarżąca wskazała również na naruszenia przepisów postępowania regulujących wymogi w zakresie zgodnego z prawem zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

W następstwie rozpatrzenia odwołania skarżącej, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powtórzył w całości wraz z argumentacją stanowisko i ustalenia organu I instancji. Przytaczając okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy oraz powołując przepisy dotyczące warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej i przesłanek zastosowania sankcji w postaci odmowy przyznania płatności w związku ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania wsparcia rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy stwierdził w ich świetle, że zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu, gdyż poczynione w niej ustalenia w oparciu o prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony materiał dowodowy potwierdzają stworzenie w sprawie sztucznych warunków do uzyskania wnioskowanych płatności, co uzasadniało odmowę ich przyznania skarżącej spółce. Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącej o naruszeniu w sprawie wskazanych w odwołaniu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ewentualnie również decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w art. 4 i 36 lit. a ppkt iv i art. 37 i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, późn. zm.) oraz art. 27 oraz pkt 5.3.2.1.4 załącznika II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006 r.) i powinna otrzymać płatności rolnośrodowiskowe za rok 2016;

- art. 4 ust 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, iż skarżąca podjęła działania, chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności rolnośrodowiskowe za rok 2016;

- § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez jego niezastosowanie, mimo że w okolicznościach sprawy, zaktualizowały się wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy;

- art. 4 ust 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, iż skarżąca nie stanowi odrębnego podmiotu, który miałby status rolnika, podczas gdy skarżąca jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd właściwy wyłącznie dla tej spółki, posiadającym [...] ha gruntów rolnych – w tym [...] ha na własność, pozostałe [...] ha w dzierżawie, posiadającym odrębny majątek, własną siedzibę, a zatem jest odrębnym podmiotem, który ma status rolnika.

Skarżąca zarzuciła także obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, w postaci:

- wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm.) poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej;

- naruszenia art. 80 i art. 78 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 21 ust 1-3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywałyby na genezę i cel - który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym - powstawania podmiotów na przestrzeni kilkunastu lat.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca stwierdziła, że brak jest podstaw do uznania, że w sprawie stworzone zostały sztuczne warunki do uzyskania płatności, gdyż nie zaistniała ani przesłanka obiektywna (brak osiągnięcia określonego w przepisach celu wsparcia), ani też subiektywna (wyłączny zamiar uzyskania korzyści sprzecznej z celem wsparcia) pozwalające na dokonanie takiej kwalifikacji działań skarżącej. Działalność rolnicza skarżącej, w ramach której realizowane jest zgodnie z wymaganiami zobowiązanie rolnośrodowiskowe, powoduje iż w pełni aktualizują się cele wnioskowanego wsparcia. Natomiast brak zaistnienia przesłanki subiektywnej, wymagającej wystąpienia "wyłącznego" zamiaru uzyskania korzyści sprzecznej z celem wsparcia, wynika z okoliczności, że celem stworzenia wielu spółek były przede wszystkim: wola przyszłościowego zlikwidowania własnej działalności z powodu znaczących problemów zdrowotnych T. K., skomplikowana sytuacja rodzinna (problemy spadkowe) – zabezpieczenie się przed wyprzedażą majątku przez spadkobierców, zmniejszenie ryzyka gospodarczego oraz pogodowego, łatwiejsze uzyskanie kredytu poprzez mniejsze ryzyko gospodarcze, łatwiejsze zarządzanie i gospodarowanie w mniejszych gospodarstwach, promowanie przez Polskę gospodarstw rodzinnych do 300 ha. W tym kontekście skarżąca powołała się także na okoliczność pozytywnych wyników przeprowadzonych kontroli przez ARiMR w latach ubiegłych i prezentowane przez ARiMR stanowisko w ramach korespondencji z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym o odrębności utworzonych podmiotów i nie stworzeniu sztucznych warunków. Wskazała również na brak otrzymywania dywidendy przez udziałowców spółki i przeznaczanie całego zysku na rozwój i inwestycje spółki. Zarzuciła też brak ustalenia przez organy kiedy powstał zamiar uzyskania płatności poprzez stworzenie sztucznych warunków do ich otrzymania. Ponadto skarżąca podniosła, że spełniła wszystkie kryteria wynikające z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w szczególności ma aktywny do chwili obecnej numer producenta rolnego (spełnia definicję producenta rolnego), jest rolnikiem (definicję rolnika spełnia także grupa osób fizycznych lub prawnych) posiadającym gospodarstwo rolne (posiada grunty na własność – ponad 100 ha i w formie dzierżawy) i prowadzącym działalność rolniczą. Gospodarstwo rolne skarżącej jest objęte ubezpieczeniem OC z tytułu prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca spółka, prowadząc gospodarstwo rolne jest samodzielnym podmiotem praw i obowiązków wynikających z prowadzonej działalności, posiada odrębny rachunek bankowy, prowadzi odrębną księgowość, ma zapewnioną obsługę prawną, podejmuje samodzielne decyzje dotyczące prowadzonej działalności rolniczej, dokonuje samodzielnych transakcji na rynku, otrzymuje i wystawia faktury VAT, dokonuje sprzedaży płodów rolnych, posiada park maszynowy, zatrudnia pracowników, płaci podatki, posiada odrębny majątek i zarząd, zaciąga kredyty i pożyczki, a także nie wypłaca dywidend, lecz inwestuje w swój rozwój, a dopłaty nie stanowią wyłącznych jej przychodów. Potwierdza to, zdaniem skarżącej, samodzielność organizacyjną, ekonomiczną i prawną spółki. Poza tym skarżąca zarzuciła, że w sprawie błędnie ustalono stan faktyczny sprawy oraz, że nie uwzględniono dowodów i wniosków dowodowych obrazujących genezę i przyczyny utworzenia spółek, a dotyczących sytuacji zdrowotnej i rodzinnej T. K., dywersyfikacji ryzyka prowadzonej działalności, prowadzenia przez spółki innej niż rolnicza działalności oraz dotyczących spółki GP [...] Z. Sp. z o.o., tymczasem dowody te pozwalały na poczynienie ustalenia czy utworzenie spółek miało na celu wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, czy też były inne racjonalne i ekonomiczne podstawy do działania wielu podmiotów. Z uwagi na wszystkie wskazane okoliczności wniesiona skarga, zdaniem skarżącej, zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszcz zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z tym, iż w sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie na rok 2016 płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-20013, który to wniosek zostały rozpatrzony negatywnie przez orzekające organy, wskazać należy w pierwszej kolejności, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1698/2005"), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W przytoczonym przepisie określającym warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej prawodawca krajowy odwołał się do pojęcia rolnika w rozumieniu rozporządzenia art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z tym przepisem rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Gospodarstwo rolne oznacza zaś, stosownie do art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013, wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Wskazać należy także, że zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1 (rolnictwo zrównoważone), 2 (rolnictwo ekologiczne) i 8 (ochrona gleb i wód) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha; 2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha; 3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha. Zacytowany przepisy § 20 ust. 1 realizuje zasadę degresywności, która oparta jest na zasadzie, iż im większa powierzchnia działki rolnej, tym niższa procentowa wysokość stawki płatności. Podkreślić należy też, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w ramach dowolnej liczby pakietów, z tym że pakiet wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 2 (rolnictwo ekologiczne) nie może być realizowany równocześnie z pakietem wymienionym w § 4 ust. 1 pkt 1 (rolnictwo zrównoważone) lub 8 (ochrona gleb i wód) - § 9 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Analogiczne rozwiązania zawarte zostały w § 14 ust. 1 i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), stosowanego dla zobowiązań rolnośrodowiskowych utworzonych w latach 2008-2012.

Analiza kwestii prawa skarżącej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej wymaga również uwzględnienia unormowań prawodawstwa unijnego odnoszących się do przypadku obchodzenia prawa, wprowadzających sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznanej płatności oraz odmowy przyznania płatności.

Normę, o której mowa w ostatnim z wymienionych przypadków zawiera art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Na tle tego też unormowania wystąpił spór w przedmiotowej sprawie, którego istotę stanowi kwestia, czy doszło w sprawie do stworzenia sztucznych warunków, o których mowa w tej regulacji, a tym samym czy zaistniały podstawy do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przytoczona regulacja stanowi normę konkretną, sankcjonującą określone okoliczności i z uwagi na jej usytuowanie w rozporządzeniu, ma ona bezpośrednie zastosowanie w prawodawstwie krajowym. Przepis ten pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Stosuje się go od dnia 1 stycznia 2014 r. Zauważyć należy, że także przed tą datą istniały akty wspólnotowe zawierające regulacje wprowadzające sankcje z uwagi na stworzeniem sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. I tak w rozporządzeniu nr 2988/95 zawarta została norma, objęta art. 4 ust. 3, zgodnie z którą działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Stosownie natomiast do nieobowiązującego już art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8, dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 65/2011"), nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności sankcjonowane było zatem także w momencie rozpoczęcia tworzenia i rejestrowania w ewidencji producentów przez T. K. i M. H. spółek handlowych, ubiegających się o przyznanie płatności, w tym skarżącej R. Sp. z o.o. w R. C..

Do rozkodowania zwrotu "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści", o którym mowa w ww. przepisach, pomocne jest odwołanie się do dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12 wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, gdyż idea tego przepisu odpowiada regulacji wyrażonej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że dla zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 wymagane jest istnienie elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Z powyższego wynika, że aby można było mówić o "stworzeniu sztucznych warunkach do uzyskania korzyści" w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenia ma zweryfikowanie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań.

Dla dokonanie oceny czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o którym mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko samego beneficjenta (skarżącej), ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 – dostępnym na stronie nsa.gov.pl - CBOSA), co w przedmiotowej sprawie wymaga uwzględnienia działań T. K., M. H. i wszystkich zawiązanych przez nich spółek z o.o., oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest całościowe zweryfikowanie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stworzenia sztucznych warunków. Należy także podkreślić, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia przez T. K. sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek z o.o., w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015, stwierdzając że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła. Również stanowisko organów, w ramach weryfikacji wniosku R. Sp. z o.o. o przyznanie płatności na rok 2015, co do tego, że spółka ta została stworzona wyłącznie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia, wynikających ze zgłoszenia do płatności mniejszych gospodarstw rolnych i uzyskania w związku z tym wyższych dopłat poprzez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia ww. pakietów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyrokach dotyczących wniosków o przyznania płatności na rok 2015. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem prowadzonej przez T. K. i utworzone przez niego spółki działalności, są tożsame co w przypadku wniosków o przyznanie płatności na rok 2015, z tą jedynie różnicą, że w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie w części spółek ich siedzib i reprezentantów (w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, w 3 spółkach zmieniona została siedziba) oraz, że w roku 2016 zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy pomiędzy spółkami (część gruntów powróciła do pierwotnych spółek). W związku z tym, iż zmiany te nastąpiły w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że działania te mają charakter pozorny i nietrwały (o czym poniżej) Sąd uznał, że wskazane różnice nie miały znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek, określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 polegało na utworzeniu przez T. K. i M. H. 39 spółek, powiązanych ze sobą oraz z gospodarstwem wskazanych osób fizycznych, celem podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa lub uniknięcia zwiększenia areału ziemi już posiadanego, i w efekcie uzyskania płatności większych, aniżeli te które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu, na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności.

Orzekające organy, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków we wskazanej postaci, z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej, stanowiących o stworzeniu sztucznych warunków dla uzyskania korzyści.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (funkcjonowanie wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności), uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników. Stworzenie wielu spółek przez te same podmioty (T. K. i M. H.) wnioskujących o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2016 wnioskowało 5 spółek – w tym skarżąca - i T. K.), umożliwiało obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2. Płatność rolnośrodowiskowa do każdego hektara jest bowiem uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem (zasada degresywności). Zgodnie zaś z przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie można jednocześnie realizować pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne i pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone. Jak wynika z przeprowadzonej przez organu I instancji analizy powierzchni zgłoszonej do płatności rolnośrodowiskowej, gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek rolnośrodowiskowy do łącznej powierzchni zadeklarowanych do tej płatności przez 6 gospodarstw rolnych gruntów - [...] ha, w ramach wariantu 1.1 lub 2.1, to uwzględniając degresywność płatności przyznana byłaby płatność odpowiednio w wysokości [...] zł lub [...] zł. W sprawie kwota wnioskowanych płatności rolnośrodowiskowych do powierzchni gruntów zadeklarowanych osobno przez 6 gospodarstw rolnych w ramach wariantów 1.1. i 2.1. wyniosła odpowiednio [...] zł (po uwzględnieniu degresywności płatności) i [...] zł, co daje łączną kwotę [...]zł w obu wariantach. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zgłoszenie do płatności rolnośrodowiskowej gruntów przez 6 pozornie odrębnych od siebie gospodarstw rolnych stworzyłoby możliwość uzyskania płatności z tytułu dwóch wzajemnie wykluczających się pakietów rolnośrodowiskowych, tj. pakietu 1 i pakietu 2, ale też pozwoliłoby ominąć wyrażoną w § 20 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zasadę degresywności płatności, która ma zastosowanie dla powierzchni powyżej 100,00 ha, i w efekcie umożliwiłoby otrzymanie środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości większej, niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek, w którym zgłoszono by do płatności powierzchnię [...] ha w pakiecie 1 lub pakiecie 2. W tych okolicznościach została więc spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, ponieważ poprzez obejście zasady degresywności i zakazu łączenia określonych pakietów, nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia rolnośrodowiskowego, które realizują te zasady, w tym m.in. zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, poprawienie konkurencyjności obszarów wiejskich, zwiększenie dochodowości małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej powoływana przez skarżącą okoliczność realizacji warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego i tym samym celów wsparcia, albowiem spełnienie tych warunków stanowi niezbędny i konieczny warunek otrzymania płatności rolnośrodowiskowych, bez którego wykonania skarżąca i inne spółki nie mogliby w ogóle spełnić podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego i uzyskać jakichkolwiek płatności. Istotne w sprawie jest to, iż skarżąca realizowała warunki zobowiązania rolnośrodowiskowego jedynie po to, aby wystąpić wraz z T. K. i powiązanymi spółkami, w warunkach sztucznie stworzonych gospodarstw rolnych, o płatności i w efekcie tego poprzez obejścia zasady degresywności i zakazu łączenia określonych pakietów, otrzymać płatność rolnośrodowiskową w wysokości wyższej, niż gdyżby tych sztucznych warunków nie stworzono. W tych warunkach działanie skarżącej i wszystkich powiązanych podmiotów uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Odczytanie tych celów powinno uwzględniać nie tylko przepisy prawa unijnego, ale również przepisy prawa krajowego. W przypadku płatności rolnośrodowiskowych przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustalają zasadę: większa powierzchnia działek deklarowanych do płatności - niższa stawka płatności (§ 20 ust. 1). Wprowadzenie tej zasady przez prawodawcę krajowego, niewątpliwie obrazuję jego wolę, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa, gdyż duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Takie działanie przyczyni się bowiem w efekcie do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia, wspierania konkurencyjności rolnictwa, dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach. Cele te można też zrekonstruować z treści art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE.L.2013.347.487 ze zm.), a także rozporządzenia nr 1698/2005, które zostało uchylone przez wskazane rozporządzanie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

W sposób nie budzący wątpliwości, orzekające w sprawie organy wykazały także wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie w sposób tabelaryczny (organ I instancji) i opisowy (organ I i II instancji) całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy T. K., M. H. i utworzonymi spółkami – w tym skarżącą spółką, pozwalającej na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskania znacznie wyższego wsparcia, niż te które przysługiwałoby w sytuacji nie stworzenia sztucznych warunków. Ustalone na podstawie materiału dowodowego okoliczności faktyczne, które w rzeczywistości nie zostały podważone przez skarżącą (skarżąca nie podzieliła "wniosków" organów opartych na poczynionych ustaleniach faktycznych dotyczących wzajemnych powiązań pomiędzy ww. podmiotami), zdaniem Sądu ewidentnie wskazują, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą oraz niezależnymi i autonomicznymi gospodarstwami rolnymi, lecz z jedynym rolnikiem w postaci T. K. i współdziałającej z nim małżonki oraz jedynym gospodarstwem rolnym złożonym z gospodarstw T. K., M. H. i 39 utworzonych spółek, w tym skarżącej spółki. Zgodnie z przytoczoną powyżej definicją rolnika, rolnikiem może być osoba fizyczna lub prawna bądź też grupa osób fizycznych lub prawnych, prowadząca w ramach gospodarstwa rolnego działalność rolniczą. W skład gospodarstwa rolnego zaś wchodzą wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Aby ustalić kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić jak są w danym wypadku realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej bez względu na ich położenie na terenie kraju. Analiza tych wszystkich zależności doprowadziła orzekające w sprawie organy do prawidłowego wniosku, że to T. K. wykorzystując utworzone spółki, w tym R. Sp. z o.o., prowadził wraz z M. H. przy pomocy najbliższych współpracowników sprawnie działający jeden organizm gospodarczy, stanowiący de facto jedno gospodarstwo rolne.

W tym kontekście podkreślić należy, że łącznie w latach 2004-2011 T. K. powołał do życia - 32 spółki z o.o., a M. H. - 7 spółek z o.o., w których T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu. R. Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] grudnia 2010 r., a numer identyfikacyjny producenta rolnego został jej nadany w dniu [...] lutego 2011 r. Spółkę tę zawiązał T. K.. We wszystkich spółkach przyjęto zasadę samodzielnej reprezentacji spółek przez członka zarządu. Zarząd spółek składał się z dwóch lub jednej osoby. Z KRS z dnia [...] sierpnia 2017 r. wynika, że w przypadku R. Sp. z o.o., zarząd jest dwuosobowy i w jego skład wchodzi T. K. – prezes zarządu oraz M. H. – członek zarządu. Udziałowcami wszystkich utworzonych przez T. K. i M. H. 39 spółek, zgodnie z danymi z KRS z dnia [...] i [...] sierpnia 2017 r., były i są te same podmioty, tj. T. K., M. H. i utworzone przez nich spółki, w których powtarzają się wspólnicy będący spółkami z udziałem spółek, bądź w osobie T. K. lub M. H.. Oznacza to, że wspólnikami wszystkich utworzonych spółek są bezpośrednio lub pośrednio (przez inne spółki) wyłącznie dwie osoby, tj. T. K. i M. H.. Wspólnikami w skarżącej spółce są, zgodnie z KRS z dnia [...] sierpnia 2017 r., T. K., K. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. Z przesłanej do organu przez skarżącą pełnej listy udziałowców wynika, że wspólnikiem spółki są także R. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. i R. Sp. z o.o. Zauważyć należy, że w przypadku spółek będących udziałowcami skarżącej R. Sp. z o.o. bezpośrednio własność udziałów należy do tych ww. spółek, lecz pośrednio własność skupia się tylko w rękach T. K. i M. H., poprzez posiadanie prze nich udziałów we wszystkich tych spółkach. Wskazuje to ewidentnie na zależności w zakresie osobowym oraz potwierdza, że spółki te są jedynie inną formą prawną posiadania gospodarstwa przez T. K. i M. H.. Wszystkie utworzone spółki, jak wynika z przeprowadzonej przez organy analizy danych KRS, prowadzą identyczną lub niewiele różniącą się działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015 r. był R. C., ul. [...]. W okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmianie reprezentantów (prezesów) części spółek, tj. w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, a w 3 spółkach zmieniona została siedziba. Biorąc pod uwagę, że zmiany te miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że z przeprowadzonej przez organy analizy zatrudnienia nowych prezesów spółek wynika, że każdy z nowych prezesów był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesa nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych spółkach T. K. i M. H., i że nie każdy z nowych prezesów miał pełną wiedzę co do działalności, struktury własnościowej i organizacyjnej reprezentowanej przez siebie spółki (protokoły przesłuchania w charakterze stron nowych prezesów spółek z dnia [...] kwietnia 2017 r.), Sąd uznał dokonane zmiany za pozorne i niezmieniające istoty zorganizowanego przedsięwzięcia. Poza tym zauważyć należy, że w zakresie przeprowadzonych zmian już w 2017 r. nastąpił powrót do stanu pierwotnego w przypadku spółki R. Sp. z o.o., gdyż w dniu [...] października 2017 r. wpłynęła do BP ARiMR w G. zmiana do wniosku o wpis do ewidencji producentów i dotychczasowego zmienionego reprezentanta zastąpił T. K.. Dokonanej zmiany nie cechuje zatem trwałość, lecz tymczasowość, co potwierdza stanowisko Sądu o pozorności podejmowanych w tym zakresie działań. Zauważyć należy, że jako nowe adresy siedzib spółek, poza K. sp. z o.o., podane zostały jak ustalił to organ II instancji, adresy prywatnych mieszkań. W świetle powyższego w pełni uprawniony jest wniosek orzekających w sprawie organów, że struktura własnościowa spółek, skład ich zarządu, sposób ich reprezentacji, przedmiot działalności i sposób organizacji ewidentnie obrazuje powiązania osobowe, majątkowego i organizacyjne pomiędzy pomiotami, umożliwiające decydowanie i sprawne zarządzanie wszystkimi powiązanymi podmiotami, w tym skarżącą, przez T. K. i jego małżonkę przy pomocy najbliższych współpracowników. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał na koordynację działań między spółkami.

Z akt sprawy wynika także, że T. K. i spółki zadeklarowali do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach (R. Sp. z o.o. – w dwóch województwach), w ramach gospodarstw rozproszonych na kilka powiatów (a nawet gmin i obrębów). Rozproszone grunty były oddalone od siedziby spółek o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów. Spółki nie były więc tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów, siedzibę spółek. Na terenie jednej gminy znajdowały się grunty rolne deklarowane przez kilka różnych podmiotów, mających tego samego wspólnika i zarządzane przez tą samą osobę. Zgłaszane do płatności przez różne podmioty były nawet grunty rolne położone na tej samej działce ewidencyjnej (wspólna deklaracja działek ewidencyjnych). Do płatności zgłaszane były też działki, które wcześniej deklarowane były przez inne podmioty. Pomiędzy podmiotami dochodziło do przekazywania gruntów w wyniku zawierania umów dzierżawy (transfery w programach rolnośrodowiskowych). Powyższe wskazuje na całkowicie sztuczne dzielenie gruntów oraz sztuczne deklarowanie do płatności określonych działek rolnych. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tych samych osób, a także ich swobodne przekazywanie pomiędzy podmiotami, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia ekonomicznego (nie wynika takie uzasadnienie z akt sprawy), lecz potwierdza cel takiego działania jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności rolnośrodowiskowej.

Zauważyć należy, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od A. N. R.), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek (w tym realizujących programy rolnośrodowiskowe). W przypadku analizowanego przedsięwzięcia dochodziło też do swobodnego przekazywania gruntów pomiędzy spółkami oraz gospodarstwami T. K. i M. H. w wyniku zawierania umów dzierżawy. T. K. jak i M. H. tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły produkcję rolną m.in. na gruntach rolnych stanowiących własność tych osób fizycznych, czy też innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi). Biorąc jednak pod uwagę stosunki kapitałowe i zasady reprezentacji spółek dochodziło de facto do nawiązywania stosunków prawnych z samym sobą i silnych powiązań ekonomicznych między T. K., M. H. oraz tworzonymi spółkami. Wprawdzie w 2016 r., jak ustaliły organy, część gruntów wróciła do pierwotnych spółek, a zatem zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy i tym samym wzrosła powierzchnia posiadanych przez poszczególne spółki gruntów, niemniej nie zmienia to istoty przedsięwzięcia polegającego na sztucznym tworzeniu podmiotów celem ominięcia degresywności płatności, a dodatkowo potwierdza całkowitą swobodę przekazywania gruntów pomiędzy spółkami, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do T. K. i jego małżonki.

Wskazane ukształtowanie stanu posiadania i użytkowania gruntów przez spółki miało na celu, zdaniem Sądu, wykazanie formalnego posiadania przez spółki gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to nie spółki, lecz T. K. wraz z żoną i z udziałem najbliższych współpracowników, zarządzał utworzonymi spółkami i prowadził na wszystkich gruntach deklarowanych do płatności działalność rolniczą w ramach jednego organizmu gospodarczego, a utworzenie formalnie odrębnych podmiotów, których wspólnikiem bezpośrednim lub pośrednim jest T. K. i M. H., podyktowane było jedynie zamiarem uzyskania korzyści wynikających z ominięcia zasady degresywności, gdyż brak jest jakiegokolwiek innego racjonalnego uzasadnienia utworzenia kilkudziesięciu spółek, dzielących i przekazujących swobodnie między sobą posiadane grunty oraz odrębnie deklarujących rozproszone grunty, pomimo zarządzania nimi przez ten sam podmiot i posiadania tego samego wspólnika (bezpośrednio lub pośrednio). Sama natomiast okoliczność, że skarżąca w ramach działalności wykorzystywała także własne zasoby – grunty, nie oznacza wobec stwierdzonych wieloaspektowych powiązań i zależności pomiędzy analizowanymi podmiotami, że zaistniała przesłanka odrębności tej spółki.

Co istotnie w sprawie nie sposób nie dostrzec też silnych powiązań infrastrukturalnym i gospodarczych pomiędzy podmiotami. Z przeprowadzonej przez organy analizy m.in. usług wzajemnych, zestawienia posiadanego parku maszynowego i miejsca przechowywania plonów wynika, że choć poszczególne spółki ponosiły ciężary związane z prowadzeniem produkcji rolnej (w tym koszty wykonania zabiegów agrotechnicznych, koszty zakupu materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, czy też dokonywały opłat podatku rolnego), to jednak istniały silne powiązania ekonomiczne przy prowadzeniu produkcji rolnej - zakup usług agrotechnicznych przez spółki od dwóch zawiązanych przez T. K. grup producentów: Grupy Producentów P. R. Sp. z o.o. i Grupy Producentów P. Z. Sp. z o.o. (w skład których wchodzą zawiązane przez T. K. i M. H. spółki oraz wskazane osoby), brak samodzielnego wykonywania przez wszystkie spółki prac polowych i wykonywanie ich jedynie przez wskazane grupy producentów, przechowywanie plonów w magazynach należących do ww. grup producentów (poza R. Sp. z o.o. i gospodarstwem T. K.), ustanawianie zabezpieczeń uzyskanych kredytów na zakup gruntów rolnych zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innych spółek bądź T. K. lub M. H., korzystanie z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, np. [...], korzystanie z usług tego samego biura rachunkowego (Biuro Rachunkowe [...] S.C.) i tej samej kancelarii prawnej (Kancelaria Radcy Prawnego A. M.). Poza tym spółki nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji – maszyn, urządzeń, a znaczna część pracowników świadczyła pracę w tym samym czasie na rzecz co najmniej trzech innych utworzonych spółek (korzystanie z tych samych pracowników). W tym miejscu zaznaczyć należy, że skarżąca R. Sp. z o.o. korzystała z usług GP P. Z. i P. R. Sp. z o.o. w zakresie kompleksowych usług oprysku, rozsiewania nawozów, siewu i zbioru rzepaku, zbioru owsa, owsa z grochem, ochrony roślin, uprawy, siewu i naważenia pszenicy oraz poplonu, koszenia i zbioru użytków zielonych, a także że w zakresie parku maszynowego posiadała ona jedynie ciągnik V. i zgrabiarkę dwukaruzelową, że przechowywała plony w magazynach GP P. Z. i P. R. w S. oraz, że korzystała ona z usług R. F. w zakresie kierownictwa gospodarstwa, zarządzenia firmą i prowadzenia produkcji, który to podmiot świadczył także te same usługi dla T. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o., K. Sp. z o.o., R. Sp. z o.o. i R. Sp. z o.o. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że utworzone spółki, w tym skarżąca, nie posiadały zaplecza technicznego umożliwiającego prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej, dlatego też korzystały z kompleksowej obsługi siewu, uprawy, zbioru i przechowywania dwóch ww. grup producentów. Jedynie T. K. dysponuje pełnym zapleczem technicznym, umożliwiającym prowadzenie produkcji rolnej i tylko jego gospodarstwo nie korzysta z usług grup producentów. Niemniej jednak to on jest w stworzonym przedsięwzięciu rolnikiem, podejmującym kluczowe decyzje w stosunku do całego gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą nie tylko jego grunty, ale także grunty M. H. i utworzonych spółek, w tym skarżącej.

W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Przeanalizowane przez organy w sposób tabelaryczny i opisowy powiązania osobowe (członkowie zarządu spółek, reprezentanci będący dotychczas pracownikami spółek), majątkowe (udziałowcy spółek), organizacyjne (co do zasady ta sama siedziba, korzystanie z tych samych dostawców i pracowników), ekonomiczne i infrastrukturalne (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych między spółkami) pomiędzy podmiotami, a także opisany powyżej mechanizm tworzenia i funkcjonowania spółek, pozwalają na ustalenie, że utworzenie kilkudziesięciu powiązanych spółek, stanowi o zamierzonej koordynacji działań przez T. K. wraz z M. H., polegającej na zgłaszaniu odrębnych wniosków o przyznanie płatności przez kilkadziesiąt mniejszych pozornie samodzielnych podmiotów, w tym skarżącą, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. W ocenie Sądu utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich samodzielności czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą oraz T. K. i M. H.. Wszystkie działania, które miały miejsce od utworzenia spółek, polegające na sztucznym tworzeniu gospodarstw rolnych o powierzchni pozwalającej na pozyskaniu najkorzystniejszych stawek procentowych przyznania płatności, stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie. Mimo, że skarżąca, T. K. i inne spółki wystąpili z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności na rok 2016, działając formalnie jako samodzielni rolnicy w gospodarstwach rolnych, to tak naprawdę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 tworzyli oni jeden podmiot i jeden organizm gospodarczy, prowadzony przez T. K. wraz z M. H., przy pomocy najbliższych współpracowników. Celem tych działań było wyłącznie uzyskanie korzyści wynikających z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki właśnie sposób zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających degresywność płatności (jak też ograniczenia kwotowe i powierzchniowe - w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednich). Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wykazano korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, niemających wystarczających środków produkcji, zaplecza technicznego i osobowego oraz zlecających wykonywanie prac polowych.

W tych warunkach przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać inne, niż nastawione na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności, jako nie oparte na obiektywnych dowodach oraz nie stanowiące, zdaniem Sądu, logicznych, racjonalnych i przekonywujących argumentów na wytłumaczenie funkcjonowania powiązanych podmiotów, nie mogły zostać uwzględnione. W żadnym razie nie sposób uznać za rzeczowe, racjonalne, pragmatyczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, powoływane przez skarżącą względy zdrowotne, rodzinne czy spadkowe dotyczące T. K.. Kłopoty zdrowotne raczej prowadzą do ograniczenia działalności gospodarczej, a nie do powoływania kilkudziesięciu spółek, zarządzonych (samodzielnie lub za pośrednictwem współpracowników) przez podmiot mający kłopoty zdrowotne. Należy zauważyć, że mimo problemów zdrowotnych T. K. nadal pełni funkcję członka zarządu w większości spółek. Natomiast sprawy rodzinne (przewidywane konflikty) i spadkowe dotyczą zdarzeń przyszłych i niepewnych z punktu widzenia przesłanek art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, a poza tym także one nie stanowią racjonalnego uzasadnienia dla utworzenia kilkudziesięciu spółek. Trudno bowiem uznać, że typowym i zrozumiałym działaniem dla rozwiązania trudnej sytuacji rodzinnej i hipotetycznego konfliktu spadkowego, jest utworzenie kilkudziesięciu spółek handlowych, a nie skorzystanie z instytucji prawa rodzinnego i opiekuńczego. Co istotne to udziały w spółkach kapitałowych tworzą zespół praw o charakterze majątkowym (które ewentualnie wchodzić będą w skład masy spadkowej) - a te należą właśnie do T. K. i M. H.. Kwestie rozwiązania ewentualnych przyszłych konfliktów spadkowych nie mogą w żaden sposób tłumaczyć genezy multiplikowania spółek. Również powoływana dywersyfikacja ryzyka gospodarczego czy pogodowego nie stanowi uzasadnienia dla stworzonego przedsięwzięcia. Utworzenie kilkudziesięciu odrębnych spółek, wyposażonych w zaplecze techniczne, organizacyjne, strukturalne, majątkowe, prowadzących działalność rolniczą na rozproszonych gruntach, wiąże się raczej ze zwiększeniem kosztów działalności i tym samym ryzyka gospodarczego, niż ich zminimalizowaniem. Nie sposób też powiązać logicznie względów pogodowych z utworzeniem 39 spółek, zważywszy że poszczególne spółki deklarowały do płatności grunty znajdujące się w sąsiedztwie gruntów innych spółek, a pomiędzy spółkami następowało swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów. W celu uniknięcia ryzyka związanego z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi nie trzeba tworzyć kolejnych spółek dla poszczególnych rodzajów upraw, czy też poszczególnych działek ewidencyjnych – wystarczy, że jeden podmiot stosuje różne rodzaje upraw na różnych areałach (czasami rozproszonych) w granicach ich posiadania. Argument zaś o łatwiejszym zarządzaniu i gospodarowaniu mniejszymi gospodarstwami nie może być skuteczny, w sytuacji gdy dotyczy on przypadku utworzenia kilkudziesięciu wzajemnie powiązanych i niesamodzielnych gospodarstw, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych samych podmiotów. Trudno też zaakceptować jako powód utworzenia 39 spółek argument o łatwiejszym uzyskaniu przez mniejsze podmioty kredytu, zważywszy że powoływane kolejne spółki nie posiadały, albo posiadały w niewystarczającym zakresie zaplecze techniczne i infrastrukturalne do prowadzenia działalności rolniczej, a zatem stanowiły podmioty mogące z tego powodu budzić wątpliwość co do ich zdolności gospodarczej, a w konsekwencji kredytowej. W ocenie Sądu subiektywne twierdzenia skarżącej o przyczynach powstania i funkcjonowania skontrolowanego całościowo przedsięwzięcia, jako pozostające w sprzeczności z rzeczowymi źródłami dowodowymi zgromadzonymi w sprawie (dowody z dokumentów) oraz nie oparte na logicznych, racjonalnych i przekonywujących argumentach, istotnych z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa, nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku i podważyć dokonanych przez organy ustaleń.

Mając zatem na względnie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, ekonomiczne, organizacyjne i infrastrukturalne pomiędzy utworzonymi spółkami, w tym skarżącą oraz T. K. i M. H., pozwalające na poczynienie oczywistego ustalenia o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia poprzez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia określonych pakietów, (ograniczeń kwotowych i powierzchniowych – płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednie), uniemożliwiające osiągnięcie celu wsparcia, Sąd stwierdził, że orzekające organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jaki i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w ww. wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12. Skoro więc w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, należało uznać za zgodne z prawem rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej.

Prowadzenie działalności rolniczej w rozbiciu na kilkanaście jedynie pozornie odrębnych mniejszych podmiotów, prowadzących działalność rolniczą na podzielonym lub niezwiększonym areale ziemi, miało na celu uzyskanie wyższych płatności poprzez obejścia przepisów wprowadzających degresywność płatności i zakaz łączenia określonych pakietów (ograniczenia kwotowe i powierzchniowe – płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednie). W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to T. K. wraz z małżonką, a nie skarżąca spółka, są w świetle art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 rolnikiem, posiadającym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści (zawiązanie 39 spółek), prowadzą zorganizowaną, skoordynowaną i ciągłą działalność rolniczą ukierunkowaną na osiągnięcie wyłącznie korzyści, sprzecznych z celami wsparcia.

Formalne poszanowanie warunków uzyskania płatności określonych w obowiązujących przepisach, w żaden sposób nie może dowodzić, jak nieprawidłowo podnosi to skarżąca, że w sprawie nie stworzono sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. Istotą sztucznych warunków jest działanie polegające na obejściu przepisów prawa, a nie na ich naruszeniu czy niespełnieniu określonych w nich wymogów. Ukierunkowane wyłącznie na pozyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia "multiplikowanie" i tworzenie w sposób sztuczny przez dwie osoby fizyczne wielu niesamodzielnych (m.in. pod względem technicznym i organizacyjnym) i powiązanych podmiotów, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych dwóch osób, traktować należy w kategoriach obejścia prawa, obwarowanego sankcją określoną w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie prawidłowo zastosowano wskazany przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, gdyż w przypadku zorganizowanego przez T. K. przedsięwzięcia zaistniały wszystkie przesłanki, objęte hipotezą art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej znajduje umocowanie również w art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/1995, co czyni niezasadnym zarzut skargi nakierowany na naruszenie tego przepisu, a także potwierdza, iż tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści "sankcjonowane" było odmową ich przyznania lub wycofaniem korzyści również na podstawie tego rozporządzenia, które weszło do polskiego porządku prawnego wraz z przystąpieniem do UE. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013, gdyż zgodnie z ich treścią określono w sprawie, kto w ramach całego skontrolowanego przedsięwzięcia jest rolnikiem oraz, co stanowi gospodarstwo rolne na którym prowadzona jest działalność rolnicza. Zauważyć przy tym należy, że z regulacji tych wynika, iż rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, a gospodarstwem wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Gospodarstwo rolne traktowane jest więc jako jednostka lub kilka powiązanych podmiotowo jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez producenta rolnego. Istotne znaczenie ma zatem aspekt funkcjonalny, związany z prowadzeniem produkcji w celu jej zbytu na rynku, a nie tytuł prawny władania ziemią (ustawodawca unijny wspiera bowiem środkami pomocowymi nie tylko właściciela, ale każdego posiadacza gruntów rolnych).

Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych i zostały obszernie opisane w wydanych decyzjach przez organy. W sprawie, zdaniem Sądu, organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, trafne ustalenia faktyczne dotyczące sposobu tworzenia spółek, mechanizmu ich działania, występujących w sprawie powiązań i porozumień w zakresie przenoszenia posiadania deklarowanych do płatności działek na przestrzeni lat, aż do 2016 r. Uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące i wszechstronne zarówno co do podstawy faktycznej jaki i prawnej decyzji oraz spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Organy szczegółowo opisały i ustaliły stan faktyczny sprawy. Odniosły się przy tym do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, uzasadniając dlaczego jednym dowodom dały wiarę, a inne pozbawiły waloru wiarygodności albo dlaczego odmówiły przyjęcia określonych dowodów w poczet dowodów. Ustalenia organów obu instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna. Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Skarżąca, nie przedstawiła logicznej, spójnej i przekonywającej argumentacji ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, iż powstanie kilkudziesięciu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i występowanie przez każdą z nich z osobna o płatności było uzasadnione inaczej, niż tylko chęcią zmaksymalizowania pożądanego wsparcia. Zarzut skarżącej dotyczący nie przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę, w szczególności dotyczących stanu zdrowia T. K., jego stosunków rodzinnych, procesu likwidacyjnego Grupy Producenckiej [...] Z. Sp. z o.o., mógłby być zasadny o ile wpływałaby na wynik rozstrzygnięcia. Takiego wpływu nie było. Dowody te bowiem dotyczą okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ramach badania elementu subiektywnego należało rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o nie zmierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami wsparcia. Instrumentem ku temu, jak wskazano w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. o sygn. akt C-434/12, jest zbadania takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna, personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty, a także wskazówek świadczących o istnieniu pomiędzy tymi osobami zamierzonej koordynacji działań. W ramach warunku obiektywnego istotnym było ustalenie czy w wyniku stworzonych okoliczności nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia. Powołane natomiast przez skarżącą dowody nie odnosiły się do okoliczności istotnych z punktu widzenia weryfikacji wystąpienia w sprawie wskazanej przesłanki subiektywnej i obiektywnej. W szczególności nie miały one znaczenia dla oceny przesłanki subiektywnej, gdyż w żaden sposób nie pozwalały na zbadanie występowania pomiędzy kontrolowanymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych czy organizacyjnych. Ponadto jako podkreślono okoliczności zdrowotne, rodzinne i związane z dywersyfikacją ryzyka są zdaniem Sądu całkowicie nieprzekonywujące i nie znajdują racjonalnego uzasadnienia dla utworzenia "kilkudziesięciu" powiązanych i niesamodzielnych spółek. Pomimo powyższego należy jednak zaznaczyć, że organ I instancji w dniu [...] października 2017 r. przesłuchał T. K. i M. H. na okoliczność genezy i przyczyn utworzenia spółek, dysponował też na powyższą okoliczność oświadczeniami tych osób złożonymi organowi w ramach postępowań o przyznanie płatności na 2015 r. W tych warunkach nie sposób postawić organowi zarzutu uniemożliwienia stronie przedstawienia okoliczności mających w jej ocenie uzasadnić utworzenie i funkcjonowanie skontrolowanego przedsięwzięcia. W związku jednak z tym, że okoliczności te z podanych powyżej przyczyn nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie pozwalały na zidentyfikowanie przesłanek określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, nie było potrzeby ich szczegółowego ustalania, weryfikowania i dowodzenia. W związku z tym, iż w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności na rok 2016, nie była przeprowadzona wizja lokalna, zarzuty odwołania dotyczące tego instrumentu procesowego, należy uznać za bezprzedmiotowe. Zamierzonego skutku nie mogły też odnieść zarzuty strony dotyczące przeprowadzenia przez organ pozytywnej weryfikacji skarżącej w toku postępowań o przyznanie płatności w poprzednich latach (2013, 2014), a także dotyczące wyrażenia wobec Europejskiego Trybunału Obrachunkowego stanowiska o odrębności skontrolowanych podmiotów, albowiem organ orzekający w przedmiocie wniosków o przyznanie płatności na rok 2016, nie jest związany ani wynikiem postępowań z lat ubiegłych, ani też rzekomo wyrażonym wcześniej stanowiskiem wobec zewnętrznych instytucji, zwłaszcza że działania organu determinowane są zakresem posiadanej w danym czasie (w czasie weryfikacji wniosków złożonych w ramach konkretnej kampanii) wiedzy co do okoliczności faktycznych sprawy oraz ujawnionych i zgromadzonych dowodów. W tych warunkach nie było podstaw do uznania za skuteczne zarzutów skargi naruszenia art. 78 § 1 i 2 kpa, art. 80 kpa, art. 21 ust. 1-3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Skoro więc zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją organu I instancji odpowiadają prawu, a w sprawie nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej, to tym samym Sąd, stosownie do dyspozycji art. 151 ppsa, zobligowany był do oddalenia wniesionej skargi, o czym orzeczono w sentencji wyroku.