Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 975/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 202, art. 208 , art. 210
journal: Dz.U. 2021 poz 372
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 kwietnia 2022 r., nr WB-V.654.2.2022 w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak: WB-V.654.2.2022 Wojewoda Małopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej k.p.a.) oraz art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 372 – dalej: u.p.o.o., ustawa) w zw. z art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 – dalej u.o.P.), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony na uzupełnienie etatowych potrzeb, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, będącego w posiadaniu B. S. (dalej: skarżący) samochodu osobowego wielozadaniowego [...] nr rej. [...] - do oddania w używanie na rzecz: [...] Grupy [...], ul. [...],[...] K., R. Termin dostarczenia/udostępnienia: do godz. 22.00 drugiego dnia mobilizacji, na czas nieokreślony.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 9 listopada 2021 r., Wojskowy Komendant Uzupełnień w Krakowie zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy W. o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, posiadanego przez skarżącego samochodu osobowego wielozadaniowego [...] nr rej. [...] celem zabezpieczenia potrzeb transportowych jednostki wojskowej.

Burmistrz Miasta i Gminy W. w decyzji z dnia 9 grudnia 2021 r., orzekł o przeznaczeniu wnioskowanego pojazdu w ramach świadczenia rzeczowego na rzecz obrony.

Na skutek odwołania wniesionego od tej decyzji, Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewoda Małopolski wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji powinien ustalić, jakimi kryteriami kierował się wnioskodawca typując pojazd: [...], na przedmiot świadczenia rzeczowego oraz rozważyć zasadność dokonania oględzin pojazdu, celem weryfikacji kryteriów, bądź podjąć inne działania zmierzające do próby weryfikacji uzyskanych kryteriów.

Rozpoznając sprawę ponownie Burmistrz Miasta i Gminy W. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie o podanie kryteriów, którymi kierował się typując pojazd [...].

Wojskowy Komendant Uzupełnień w Krakowie w nadesłanej odpowiedzi wyjaśnił, że wnioskując o przeznaczenie wskazanego we wniosku środka transportowego w ramach świadczeń rzeczowych kierował się następującymi kryteriami:

1. potrzebami mobilizacyjnymi w zakresie środków transportowych zgłoszonymi przez jednostkę mobilizującą;

2. wskazany we wniosku pojazd spełnia wymogi techniczno-eksploatacyjne określone przez jednostkę wojskową;

3. podmiot jest jednym ze wskazanych w art. 208 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej;

4. nie istnieją przesłanki do wyłączenia z art. 208 ust. 4 ww. ustawy;

5. środek transportowy wskazany we wniosku znajduje się Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców;

6. ponadto rodzaj, wiek pojazdu, ładowność/liczba miejsc, oraz dostępność terytorialna.

Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r., Nr 181, poz. 1872 z późn. zm.), w dniu 23 lutego 2022 r. dokonano oględzin samochodu. W czasie przeprowadzonych oględzin ustalono, że samochód posiada aktualne badania techniczne, zgodne z dowodem rejestracyjnym ważne do dnia 15 września 2022 r., pojazd jest koloru srebrnego, posiada silnik o pojemności 2,2 l, o mocy 110 KW, wyposażony jest w 4 drzwi i napęd na 4x4, posiada sprawne światła oraz ma zamontowaną kratkę oddzielającą bagażnik od części samochodu. Stwierdzono w pojeździe widoczne uszkodzenia, którymi są lekkie wgniecenia drzwi przednich od strony pasażera, które nie wpływają na sprawność samochodu.

Ponadto w decyzji stwierdzono, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 208 ust. 4 ustawy, a więc okoliczności wyłączające możliwość bycia świadczeniodawcą. Prowadzenie działalności gospodarczej, nie stanowi przesłanki wyłączającej możliwości bycia świadczeniodawcą na rzecz obronności.

W związku z powyższym, kierując się potrzebami określonymi we wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie, a także biorąc pod uwagę fakt, że w tej sprawie nie wniesiono żadnych innych zastrzeżeń, ani też nie informowano o jakiejkolwiek okoliczności, która uniemożliwiałaby przeznaczenie wyżej wymienionego środka transportowego na cele świadczeń rzeczowych, Burmistrz Miasta i Gminy W. w decyzji z dnia 8 marca 2022 r. orzekł o przeznaczeniu samochodu w ramach świadczenia rzeczowego na rzecz obrony ojczyzny.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez brak zastosowania przepisów właściwych w sprawie, w szczególności art. 7 k.p.a. Odwołujący podniósł, że pojazd [...] wykorzystywany jest wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej i został zakupiony na firmę: "Z.", jako niezbędne i konieczne narzędzie pracy. Przeprowadzone w dniu 23 lutego 2022 r. oględziny pojazdu potwierdziły, że jest to pojazd specjalistyczny, wielozadaniowy, spełniający wymogi techniczno-eksploatacyjne do obsługi prowadzonego przez odwołującego Pogotowia [...]. Polega ono na natychmiastowych interwencjach w przypadkach np. braku zasilania, zawieszenia się windy czy też uwięzienia w windzie osób. Odwołujący podniósł, że również w czasie mobilizacji taka pomoc jest konieczna, a bez posiadania przedmiotowego pojazdu nie będzie możliwa.

Wojewoda Małopolski uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że od dnia 23 kwietnia 2022 r. obowiązuje ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 655), która uchyliła ustawę - art. 823 pkt 2. W przepisach przejściowych ustawy o obronie Ojczyzny znalazł się zapis zawarty w art. 819, który stanowi "w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej".

Niewątpliwie taką wszczętą i niezakończoną sprawą jest przedmiotowe postępowanie prowadzone na skutek wniosku złożonego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie przeznaczenia rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - samochodu osobowego wielozadaniowego [...]. Z tego też powodu do przedmiotowego postępowania i wydania decyzji przez Wojewodę Małopolskiego mają zastosowanie przepisy ustawy.

Następnie organ zacytował treść art. 208 ust. 1 i 4 oraz art. 210 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnił, że wniosek o przeznaczenie pojazdu w ramach świadczenia rzeczowego został złożony przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie. Jest to podmiot uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku, zgodnie z art. 208 ust. 1 ustawy. Złożony wniosek jest zgodny z wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. nr 181 poz. 1872 ze zm.). W związku z powyższym Burmistrz Miasta i Gminy W. mógł wszcząć i prowadzić postępowanie administracyjne.

Analiza postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji wykazała, że Burmistrz Miasta i Gminy W. wystąpił do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie o wskazanie kryteriów, jakimi kierował się Komendant typując pojazd na przedmiot świadczenia rzeczowego.

W piśmie z 4 lutego 2022 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w Krakowie przekazał dodatkowe uzasadnienie dot. przeznaczenia wytypowanego pojazdu w ramach świadczenia rzeczowego na rzecz obrony w czasie pokoju. Wskazano m.in. na potrzeby mobilizacyjne w zakresie środków transportowych, zgłoszone przez jednostkę mobilizującą wskazane we wniosku pojazdu, spełnianie wymogów techniczno-eksploatacyjnych oraz wiek pojazdu, ładowność, liczba miejsc, jak również dostępność terytorialną. W dniu 23 lutego 2022 r. odbyły się oględziny pojazdu. W czasie oględzin przedmiotowego pojazdu, organ l instancji dokonał ustaleń w kwestii stanu technicznego samochodu i jego wyposażenia.

W treści protokołu zawarta została również informacja, że pojazd spełnia wymogi określone przez Jednostkę Wojskową.

Wojewoda Małopolski podkreślił, że organ l instancji nie ma kompetencji do oceny, czy dana rzecz ruchoma bądź nieruchomość, jest przydatna na cele obrony Państwa. To Wojskowy Komendant Uzupełnień jest upoważniony do dokonywania takich ocen i kwalifikacji pod tym kątem przedmiotów świadczeń. Organ l instancji nie musi nawet znać szczegółów zadań, na potrzeby których przeznaczane są nieruchomości lub rzeczy ruchome.

Zwrócono uwagę, że w treści decyzji nr 5/2022 Burmistrza Miasta i Gminy W., wskazano iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 208 ust. 4 ustawy, warunkująca możliwość wydania decyzji w przedmiocie odmowy przeznaczenia do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony. Umowy związane z prowadzoną przez odwołującego działalnością gospodarczą dotyczącą konserwacji dźwigów na terenie miasta Krakowa, otrzymane w ramach prowadzonego postępowania, potwierdzają słowa skarżącego o zobowiązaniu wobec różnych kontrahentów do realizacji obowiązków w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w tym zakresie. Jednakże, zdaniem Wojewody Małopolskiego, przekazane dokumenty nie potwierdzają okoliczności, o których mowa w art. 208 ust. 4 ustawy, a więc okoliczności wyłączającej możliwość bycia świadczeniodawcą. Samo prowadzenie działalności gospodarczej związane z realizacją zadań w ramach Pogotowia [...], nie stanowi przesłanki wyłączającej możliwość bycia świadczeniodawcą na rzecz obronności.

Obrona Ojczyzny oraz umacnianie obronności Ojczyzny, jest obowiązkiem i priorytetem każdego obywatela, również osób prowadzących działalność gospodarczą.

Rolę taką - w tym wypadku - spełnia możliwość przeznaczenia pojazdu [...], posiadanego przez odwołującego, i wykorzystanie go w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przez uprawnione podmioty, do realizacji zaplanowanych w tym czasie zadań związanych z obronnością.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a tym samym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w szczególności pominięcie przy wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (który to interes jest zbieżny - interes mieszkańców krakowskich osiedli oraz interes skarżącego), a uwzględnienie jedynie interesu wnioskodawcy tj. Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł przy wydawaniu decyzji oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności poprzez brak wskazania przyczyny odmowy uznania dowodów w postaci ośmiu umów załączonych do akt sprawy, brak wskazania powodów, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedmiotowym umowom, pomijając całkowicie ich najistotniejsze elementy takie jak: skutki prawne wynikające z niewykonania tych umów, określone umowami terminy rozwiązania umów, czy też wykonanie zastępcze oraz odpowiedzialność karna, której podlega skarżący nie udzielając w stosownym czasie pomocy osobom, których zdrowie lub życie jest zagrożone;

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady proporcjonalności oraz równego traktowania, a w konsekwencji wydanie decyzji, która jest rażąco krzywdząca dla skarżącego i, w przypadku jej wykonania, może doprowadzić skarżącego do upadku finansowego w związku z brakiem możliwości wywiązania się z zawartych umów, a jednocześnie może doprowadzić do pociągnięcia skarżącego do odpowiedzialności karnej w związku z nieudzieleniem w stosownym czasie pomocy osobom zagrożonym utratą zdrowia lub życia - do czego skarżący jest zobowiązany zawartymi umowami.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że poza przywołaniem szeregu przepisów prawnych, uzasadnienie faktyczne wydanej decyzji sprowadza się jedynie do lakonicznego wymienienia kryteriów, którymi kierował się Wojskowy Komendant Uzupełnień w Krakowie, podczas typowania pojazdu należącego do skarżącego na przedmiot świadczenia rzeczowego. Kryteria te, jak np. potrzeby mobilizacyjne, spełnienie wymogów techniczno-eksploatacyjnych, wiek pojazdu, ładowność, liczba miejsc, czy dostępność terytorialna nie zostały w żaden sposób wyjaśnione i uzasadnione. Wojewoda jedynie bezrefleksyjnie stwierdził, że "pojazd spełnia wymogi określone przez Jednostkę Wojskową".

Dalej skarżący zarzucił, że okoliczność podana przez Wojewodę, jakoby przekazane przez skarżącego dokumenty nie potwierdzały okoliczności, o których mowa w art. 208 ust. 4 ustawy (wyłączenie z możliwości bycia przedmiotem świadczeń rzeczowych), nie stanowią same przez się przesłanki dającej możliwość uznania konieczności bycia świadczeniodawcą w danym przypadku. Sformułowanie obu artykułów tj. art. 208 ust. 1 ww. ustawy oraz art. 208 ust. 4 ww. ustawy, nie daje podstawy do twierdzenia, że w razie niezachodzenia przesłanki określonej w art. 208 ust. 4 ww. ustawy, stosowany jest art. 208 ust. 1 ww. ustawy, który w takim wypadku miałby nakładać obowiązek świadczeń rzeczowych w sposób wręcz automatyczny.

Skarżący zarzucił także, że Wojewoda Małopolski, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, potraktował okoliczność prowadzenia przez skarżącego Pogotowia [...], i związanych z tym obowiązków i odpowiedzialności, w sposób marginalny, nie odnosząc się merytorycznie do podniesionych argumentów.

Skarżący podkreślił, że samochód stanowiący przedmiot zaskarżonej decyzji, został zakupiony na cele prowadzenia działalności gospodarczej (nie w celu poprawy standardu życia prywatnego skarżącego), wyłącznie jako niezbędne i konieczne narzędzie pracy. Przeprowadzone oględziny samochodu potwierdziły, że jest to pojazd specjalistyczny, wielozadaniowy, spełniający wymogi techniczno-eksploatacyjne do obsługi Pogotowia [...], albowiem samochód ten posiada hak umożliwiający ciągnięcie przyczepy. Jest to bardzo istotny element wyposażenia z uwagi na to, iż w pracy skarżącego zdarzają się awarie wind związane z uwięzieniem w nich osób, które wymagają do ich ściągnięcia obciążenia windy ciężarem do 600 kg. Takie obciążenie przewożone jest przez skarżącego przedmiotowym samochodem na przyczepie. W przypadku konieczności oddania przedmiotowego samochodu na potrzeby wojska, skarżący nie będzie mógł wziąć odpowiedzialności za bezpieczeństwo, zdrowie, a nawet życie ludzi uwięzionych w windach na osiedlach, które obsługuje Pogotowie [...]. Skarżący nie będzie mógł również udzielać pomocy osobom w stanach zagrożenia, uwięzionym w windach.

W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie interes wnioskodawcy oraz skarżącego są sprzeczne i nawzajem się znoszą. Interesem wnioskodawcy - Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Krakowie - jest pozyskanie w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, samochodu [...], będącego przedmiotem postępowania, natomiast interesem skarżącego jest nieprzeznaczanie tego samochodu na potrzeby wojska, albowiem w przypadku ogłoszenia mobilizacji, czy w czasie wojny, skarżący jako przedsiębiorca prowadzący Pogotowie [...] będzie zobowiązany do dalszego wykonywania zadań w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej - Pogotowia [...]. Organ II Instancji nie wskazał, w jaki sposób skarżący będzie mógł wykonać ten obowiązek, bez podstawowego narzędzia pracy, jakim jest przedmiotowy samochód.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że obrona Ojczyzny oraz umacnianie jej obronności, jest obowiązkiem każdego obywatela, również obywatela polskiego prowadzącego działalność gospodarczą. Jedną z form umacniania obronności Ojczyzny, jest możliwość przeznaczenia pojazdu i wykorzystanie go w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przez uprawnione podmioty do realizacji zaplanowanych w tym czasookresie zadań związanych z obronnością. Wojewoda podkreślił, że przeznaczenie przedmiotowego pojazdu w ramach świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, nie stanowi ograniczenia dla świadczeniodawcy w możliwości bieżącego korzystania z rzeczy, dysponowania nią, czy też rozporządzania nią (zbycia, darowania itd.), jak również wykorzystywania do wykonywania bieżącej działalności gospodarczej. Pojazd skarżącego został przeznaczony w ramach świadczenia rzeczowego na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a więc jego wykorzystanie do celów obronnych, planowane jest dopiero na czas ogłoszenia mobilizacji i czas wojny. Czas wyjątkowo specyficzny, do którego należy się bardzo dobrze przygotować w czasie pokoju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 208 ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 9 ustawy:

1. Na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa.

2. Świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacyjnych obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków.

4. Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być:

1) tereny, pomieszczenia, środki transportowe, maszyny i inny sprzęt, znajdujące się w posiadaniu:

a) jednostek organizacyjnych służących bezpośrednio działalności Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstw i urzędów wojewódzkich oraz Narodowego Banku Polskiego i banków, a także Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych i Mennicy Państwowej,

b) jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw informatyzacji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu oraz Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

c) przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych przedstawicielstw i instytucji zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, jak również członków tych przedstawicielstw, urzędów i instytucji oraz członków ich rodzin, a także innych osób zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów, jeżeli nie posiadają obywatelstwa polskiego;

5) przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, 1492 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 11 i 41), z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych;

9) pojazdy samochodowe niedopuszczone do ruchu po drogach publicznych oraz używane wyłącznie do przewozu wewnątrz zakładu, po przedstawieniu przez posiadacza odpowiednich dokumentów.

Z kolei zgodnie z art. 210 ust. 1 ustawy, Wójt lub burmistrz (prezydent miasta), wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1.

Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie jest, czy organy były uprawnione do przeznaczenia pojazdu będącego własnością skarżącego na cele obronności w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżący zarzuca, że organ odwoławczy nie uwzględnił faktu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej i konsekwencji, jakie mogą go spotkać w przypadku braku możliwości wykonania zawartych umów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż przepis art. 208 ust. 1 ustawy wymienia podmioty, na które mogą być nałożone obowiązki świadczeń rzeczowych i z jego treści nie wynika, aby warunkiem obciążenia takim obowiązkiem konkretnego podmiotu, było uprzednie ustalenie braku możliwości spełnienia świadczenia przez inny podmiot. Tryb postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, uregulowany został częściowo w § 6-10 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, występuje - za jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych - wojskowy komendant uzupełnień. Wzór takiego wniosku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, w którym wyszczególnia się przedmioty świadczeń oraz dane o ich posiadaczu lub właścicielu. Po otrzymaniu takiego wniosku, właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wszczyna postępowanie i w toku tak prowadzonego postępowania organ ten może dokonywać oględzin rzeczy ruchomych, które stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W przypadku stwierdzenia w toku oględzin nieprzydatności rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń, wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Tym samym, jak wynika z powołanych przepisów, wójt (burmistrz, prezydent miasta), prowadząc postępowanie, nie może dokonywać oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej, będącej własnością lub w posiadaniu konkretnego podmiotu, jako właściwej na potrzeby mobilizacji i potrzeby w czasie wojny. Stanowisko przeciwne prowadziłoby wszak w istocie do niedopuszczalnej konieczności ujawniania tajemnicy wojskowej przez wnioskującego wojskowego komendanta uzupełnień. Nie jest warunkiem wydania decyzji nakładającej obowiązek przeznaczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, konkretnej rzeczy ruchomej, będącej w posiadaniu przedsiębiorcy, do używania na rzecz konkretnej jednostki wojskowej, ustalenie czy inny podmiot mógłby takie świadczenie spełnić. Z treści art. 208 ust. 1 u.p.o.o. nie wynika, że warunkiem obciążenia danym świadczeniem przedsiębiorcy, jest uprzednie ustalenie, że urząd lub instytucja państwowa, nie może danego świadczenia spełnić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. II OSK 76/20, (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdzając, że na podstawie art. 208 ust. 1 u.p.o.o. obowiązek wynikający z tego przepisu może być nałożony na każdą, wyodrębnioną i wymienioną w tym przepisie jednostkę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2021 r., sygn. III OSK 4083/21, opubl. w CBOSA).

W niniejszej sprawie, Wojskowy Komendant Uzupełnień w Krakowie, zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy W., o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, w postaci posiadanego przez skarżącego samochodu osobowego wielozadaniowego, celem zabezpieczenia potrzeb transportowych jednostki wojskowej. Organy nie były uprawnione do zakwestionowania zasadności tego wniosku w kontekście tego czy rzeczywiście istnieje potrzeba wykorzystania pojazdu skarżącego w przypadku ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zresztą skarżący nie kwestionuje tego, że pojazd znajdujący się w jego posiadaniu, może być przydatny dla realizacji celów transportowych przez jednostkę mobilizującą. Zarzuty skarżącego koncentrują się na kwestii nieuwzględnienia faktu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Nadto skarżący podnosi, że organ odwoławczy pominął w swej ocenie interes skarżącego i mieszkańców, których mogą dotyczyć usługi świadczone przez skarżącego. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że organ odwoławczy nie był uprawniony do dokonywania tego rodzaju ocen. Przepisy ustawy nie przewidują tego rodzaju kompetencji organów. Organ odwoławczy nie był uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy korzystniejszym w czasie mobilizacji lub wojny jest wykorzystanie pojazdu skarżącego na cele obronności, czy też umożliwienie skarżącemu prowadzenia działalności gospodarczej przy użyciu przedmiotowego pojazdu.

Brak było także podstaw do dokonywania przez organ ustaleń na ile przeznaczenie pojazdu skarżącego na cele obronności może skutkować ograniczeniem lub uniemożliwieniem prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w czasie mobilizacji lub wojny. Wbrew twierdzeniu skarżącego obowiązujący porządek prawny zawiera mechanizmy, które chroniłyby skarżącego przed jakąkolwiek odpowiedzialnością zarówno cywilną, jak i karną, w przypadku braku możliwości podjęcia przez niego działania, na skutek wykonania przedmiotowej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.