Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 280/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. G.i N. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących M. G. i N.C. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. i N. C. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], potwierdzającą prawo odwołujących się do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedników prawnych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z 16 lipca 2008 r. M. G. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. G. i Z. S. majątku poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] pow. [...] (aktualnie [...]). Następnie 29 grudnia 2008 r. analogiczny wniosek złożyła N. C. Wnioskodawczynie są następcami prawnymi repatriantek, co potwierdzone zostało postanowieniami spadkowymi Sądu Rejonowego w T. z [...] stycznia 2004 r. sygn. akt [...] oraz z [...] września 2007 r. sygn. akt [...].

H. G. i Z. S. były współwłaścicielkami majątku [...] położonego w powiecie [...], a odziedziczonego po ojcu –E. R., zmarłym w 1937 r. Majątek ten opuściły one we wrześniu 1939 r. po wkroczeniu armii radzieckiej i wraz z matką przeniosły się do [...]. W roku 1941 do [...] powróciła H. G. z mężem – J. O., gdzie przebywali oni do zimy 1943/44 r. Do kraju repatriowali się oni w 1945 r., co potwierdza karta ewakuacyjna nr [...]. Z.S. została natomiast w czerwcu 1941 r. przez władze sowieckie wywieziona na Syberię. Do Polski zaś powróciła w kwietniu 1947 r., poprzez [...] , co potwierdza dokument w postaci zlecenia kredytowanego przewozu osób wojskowych wystawiony przez MON [...] kwietnia 1947 r.

Orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w B. z [...] grudnia 1945 r. nr [...], wystawionym na H. O., przywoływanym dalej jako: "orzeczenie PUR", stwierdzono, że pozostawione w [...] mienie obejmowało [...] ha ziemi ornej, dom mieszkalny 5-izbowy, stodołę, spichlerz, oborę chlew i piwnicę.

W toku zainicjowanego przed Wojewodą postępowania strony natomiast wywodziły, że w istocie majątek ten był znacznie większy i obejmował [...] ha ziemi, piętrowy murowany dom mieszkalny, zabudowania folwarczne, [...] ha stawów rybnych, młyn wodny, sad, ogród warzywny, park (las), kaplicę murowaną. Powyższe dowodziły: oświadczeniami świadków (H. C. i J. K.), pisemnym oświadczeniem repatriantek z podpisem notarialnie poświadczonym z [...] sierpnia1990 r., jak też za pomocą szeregu dokumentów pozyskanych między innymi z Centralnego Archiwum [...] dotyczących nieruchomości z lat 1925 -1939, w tym min. orzeczenia ówczesnych organów o wyłączeniu z spod parcelacji prowadzonej w ramach ustawy z 28 grudnia1925 r. o wykonaniu reformy rolnej z nieruchomości położonej w [...] powierzchni [...] ha; orzeczenia o przymusowym wykupie z przeznaczeniem na parcelację z tej nieruchomości [...] ha; wyciąg z wykazu hipotecznego, dokumentów związanych z pożyczką udzieloną przez [...] Bank [...] zabezpieczoną hipoteką na nieruchomości, a także dokumentów z podejmowanych w latach 1933-34 prób licytacji nieruchomości.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2012 r., nr [...], wydanym w trybie art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418; dalej: "ustawa zabużańska"), pozytywnie ocenił spełnienie przez wnioskodawczynie wymogów określonych powołaną ustawą, uprawniających je do uzyskania rekompensaty, z tym że uznał, iż prawo to przysługuje jedynie do nieruchomości opisanej w orzeczeniu PUR z [...] grudnia 1945 r. Kolejnymi dwoma postanowieniami z [...] maja 2012 r. i [...] lipca 2012 r. odmówił zmiany ww. postanowienia.

W konsekwencji powyższego, po przedłożeniu przez strony operatu szacunkowego, zawierającego wycenę nieruchomości objętych orzeczeniem PUR, Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r. potwierdził posiadanie przez M. G. i N. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. G. i Z. S. nieruchomości położonych w [...], ustalając na ich rzecz rekompensatę w łącznej kwocie [...] złotych.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wymienił szczegółowo dowody zgromadzone w toku postępowania i wskazał, że jedynym miarodajnym i zgodnym z wymogami ustawy zabużańskiej dowodem w sprawie jest ww. orzeczenie PUR. Natomiast zeznania świadków, którzy wprawdzie spełniali wymogi określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 powołanej ustawy są nie w pełni wiarygodne, gdyż z jednej strony świadkowie ci byli zbyt młodzi w dacie opuszczenia majtku (H. C. urodziła się w roku 1929, a J. K. w roku 1923), a poza tym ich zeznania w szczegółach odbiegają od obiektywnej rzeczywistości np. co do daty zgonu Z. S. czy przynależnej po śmierci E. R. własności pozostawionej nieruchomości.) Z kolei archiwalne dokumenty przedkładane przez strony obrazują stan nieruchomości z różnych okresów Polski międzywojennej i nie mogą być miarodajne dla ustalenia stanu własnościowego na datę opuszczenia nieruchomości. Organ wskazał przy tym, że nie można wykluczyć, iż nieruchomość przed wybuchem wojny podlegała parcelacji lub sprzedaży licytacyjnej, jak też tego, że przed jej opuszczeniem została ona znacjonalizowana.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyły M. G. i N. C. zarzucając Wojewodzie [...], że ustalając prawo do rekompensaty w oparciu o orzeczenie PUR naruszył art 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 81 k.p.a. Wyjaśniały także, że dokumenty obrazujące faktycznie przynależną własność (przewiezione przez rodziców w ulach), nie zostały przedłożone przez ich poprzedników przy okazji postępowania przez Państwowym Urzędem Repatriacyjnym z obawy o życie i zdrowie, gdyż ówczesne władze komunistyczne prawdopodobnie uznałyby ich za "obszarników".

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...], podzielając tym samym zdanie organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie prawo do rekompensaty należało ustalić na podstawie stanu nieruchomości wskazanego w orzeczeniu PUR. Zdaniem Ministra dokument ten, jako sporządzony przez organ państwowy w okresie bezpośrednio po repatriacji, odzwierciedla w sposób najbardziej wiarygodny rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...]. Organ podtrzymał ocenę Wojewody, że dokumenty przedstawione przez strony świadczące o innym niż wyszczególniony w tym orzeczeniu obszarze i rodzaju nieruchomości nie mogą być wiarygodnym dowodem przeciwko temu orzeczeniu, gdyż dotyczą stanu majątku w różnych okresach dwudziestolecia międzywojennego. Wynika z nich ponadto, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczyło się postepowanie parcelacyjne, jak również wystawiana ona była na licytację. Nie można również wykluczyć, że doszło w tym czasie do cywilnoprawnego rozporządzenia majątkiem np. w drodze sprzedaży. Za niewiarygodne organ uznał także oświadczenia wnioskodawczyń jakoby świadkowie składający zeznania przez urzędnikami PUR zeznali nieprawdę odnośnie rodzaju i wielkości majątku podnosząc, że zeznania te składane były pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem M. G. i N. C. wniosły na decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

- naruszenie przepisów postępowania w tym art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., polegającym na błędnym uznaniu: że orzeczenie PUR w sposób najbardziej wiarygodny odzwierciedla powierzchnię i składniki nieruchomości położonej w [...]; że żaden z pozostałych dokumentów i dowodów zebranych w sprawie nie odzwierciedla w sposób przekonujący stanu tej nieruchomości na dzień jej opuszczenia przez poprzedników prawnych skarżących; za niewiarygodne zeznań świadków i stron, podczas gdy były one spójne, logiczne i jako takie stanowiły przekonujący dowód na okoliczność powierzchni i składników nieruchomości; a wreszcie pobieżnej i fragmentarycznej ocenie materiału dowodowego przedkładanego przez strony, w tym w szczególności dokumentacji związanej z pożyczkami zaciągniętymi przez byłych właścicieli nieruchomości w [...] Banku [...];

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy zabużańskiej, poprzez jego błędną wykładnię polegająca na nieuprawnionym uznaniu, że nacjonalizacja lub kolektywizacja nieruchomości w [...], do której mogłoby ewentualnie dojść przed jej opuszczeniem (tj. przed styczniem 1944r.), uniemożliwiałaby skarżącym potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, obszernie umotywowane w uzasadnieniu skargi, wniosły one o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r., jak też postanowienia tego organu z [...] stycznia 2012 r. – w części w jakiej organ ustalił składniki pozostawionego mienia w sposób tożsamy z orzeczeniem PUR, a ponadto uchylenie w całości postanowień Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. oraz [...] lipca 2013 r. Wniosły także o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów w tym m.in. życiorysu J. G. oraz korespondencji Ministra Spraw Wojskowych dotyczących jego osoby.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

na wstępie wyjaśnić należy, że wniosek dowodowy zawarty w skardze Sąd oddalił, jako wykraczający poza wyznaczone art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), granice uzupełniającego postępowania dowodowego, jakie może być przed sądem administracyjnym przeprowadzone. Zważyć bowiem należy, że przeprowadzenia takiego postępowania w myśl ww. przepisu jest znacznie ograniczona i dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do poprawności ustalonego przez organ stanu faktycznego, w aspektach kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczności zatem jakie mają być dowodzone określonymi dokumentami muszą mieć znaczenie dla oceny kontrolowanej decyzji. Tymczasem załączone do skargi dokumenty, za pomocą których strony chcą przeprowadzić dowód na okoliczność zajmowanych przez J. G. (męża H.G.) stanowisk wojskowych oraz uzyskanych przez niego odznaczeń, dla rozpoznania niniejszej sprawy nie mają żadnego znaczenia. Istotą bowiem sporu w sprawie zawisłej przed sądem nie jest życiorys i kariera wojskowa wyżej wymienionego, ale wielkość i rodzaj nieruchomości wchodzących w skład majątku pozostawionego na dawanych kresach wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej przez repatriantki w okolicznościach związanych z wybuchem II wojny światowej.

Oceniając natomiast zasadność skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakwestionowaną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy

decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o przyznaniu M. G. i N. C. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzedniczki prawne (H. G. i Z. S.) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z okolicznościami związanymi z II wojną światową. Materialnoprawną podstawą tych rozstrzygnięć stanowiły zaś przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.; powołanej dalej jako: "ustawa zabużańska").

W okolicznościach rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżące spełniają formalne przesłanki uzyskania rekompensaty, określone w art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Są one bowiem następcami prawnymi osób będących w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkałym przed wybuchem wojny na byłym terytorium Rzeczypospolitej ([...], powiat [...], woj. [...], obecnie [...]), opuszczonym następnie w związku z okolicznościami związanymi z wojną, co z kolei związane było z pozostawieniem w miejscu dawnego zamieszkania stanowiących ich własność nieruchomości. Okoliczności te znajdują potwierdzenie materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i nie budzą wątpliwości Sądu. Istota sporu sprowadza się natomiast, jak już zasygnalizowano na wstępie, do wielkości pozostawionej nieruchomości oraz znajdujących się na niej naniesień.

Zarówno Minister Skarbu Państwa jak i Wojewoda [...] uznali, że poprzedniczki prawne skarżących pozostawiły w miejscowości [...] nieruchomość obejmującą: dom mieszkalny, stajnię, stodołę, spichlerz, oborę, chlewy, piwnicę oraz [...] ha ziemi ornej. Swoje stanowisko w tym zakresie organy oparły zaś na treści orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w B. z dnia [...] grudnia 1945 r. nr [...], uznając jednocześnie, że przedstawione przez strony dowody z dokumentów, wskazujące na inny obszar nieruchomości i ich rodzaj są niemiarodajne w sprawie z uwagi na datę ich wytworzenia, a zeznania świadków są niewiarygodne ze względu na pojawiające się w nich nieścisłości i młody wiek świadków w dacie opuszczenia przez H. G. i Z. S. nieruchomości.

Z takim stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić. Wprawdzie przedłożone przez stronę dokumenty, obrazujące wielkość nieruchomości wchodzących w skład majątku [...] i ich stan prawny, pozyskane m.in. z Centralnego Archiwum [...] - jak słusznie zauważyły organy - dotyczą lat 1925-1939, to jednak sam ten fakt nie uprawnia do wnioskowania, że nie mogą być one miarodajne przy ustalaniu wielkości nieruchomości i jej stanu prawnego na moment ich pozostawienia przez poprzedniczki prawne uprawnionych. Nie sposób wszak oczekiwać by w obliczu zagrożeń wywołanych wojną osoby opuszczające nagle swoje majątki i miejsce dotychczasowego zamieszkania zabezpieczały się na wypadek przyszłych roszczeń w dokumenty urzędowe potwierdzające stan tego majątku datowany na dzień jego opuszczenia. Oczywiście na przestrzeni lat wielkość nieruchomości mogła ulegać zmianie. Okoliczność tę – a więc czy do takich zmian doszło, a jeśli tak to w jakim zakresie- należy jednak ocenić w aspekcie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się przy tym wiedzą i tzw. doświadczeniem życiowym, przy jednoczesnym zastosowaniu reguł logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Tylko tak przeprowadzona ocena materiału dowodowego, mieści się w granicach ustanowionej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów i umożliwia dojście do prawdy obiektywnej, a więc ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a przez to zrealizowanie zasad określonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a., czego w postępowaniu organów obu instancji zabrakło.

Należy mieć również na względzie fakt, że choć w świetle przepisów ustawy zabużańskiej orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego ma szczególny walor dowodowy, gdyż jest wystarczającym dowodem dla udokumentowania pozostawienia określonego rodzaju nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z okolicznościami związanymi z wojną (art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy), to jednak jest ono tylko jednym z możliwych dowodów, w oparciu o które strona może dochodzić rekompensaty, a jego istnienie nie wyklucza możliwości dowodzenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności za pomocą wszelkich innych prawnie dopuszczalnych środków dowodowych. Wymieniony wszak w art. 6 ust. 4 katalog dowodów nie jest katalogiem zamkniętym, na co zwracały wielokrotnie uwagę sądy administracyjne (por. wyroki: WSA w Warszawie z 21 października

2012 r., sygn. akt I SA/Wa 5/11; NSA z 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 423/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W szczególności możliwe jest więc przeprowadzenie także dowodu z innego dokumentu urzędowego przeciwko ujawnionej w tym orzeczeniu treści, na zasadzie określonej w art. 76 § 3 k.p.a.

Takie właśnie dowody, obejmujące obszerną dokumentację pozyskaną z Centralnego Archiwum [...] oraz dokumentację przewiezioną w trakcie repatriacji przez rodziców skarżących, przedłożone zostały przez strony w toku postępowania przed organem wojewódzkim. Analiza tych dokumentów prowadzi zaś do wniosku, że powierzchnia położonej w [...] nieruchomości stanowiącej własność H. G. i Z.S., jak też sposób jej zagospodarowania, znacznie odbiega od opisu nieruchomości ujawnionego w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z 1945 r. Przy czym żaden z tych dokumentów nie potwierdza stanu prawnego i faktycznego nieruchomości odpowiadającego stanowi przedstawionemu w ww. orzeczeniu.

Wynika z nich mianowicie, że w dacie jej pozostawienia (którą to datę należy wiązać z wrześniem 1939 r., kiedy ww. przeniosły się do [...], a nie z datą ich przyjazdu do Polski w jej powojennych granicach) wynosiła co najmniej [...] ha. Wskazuje na to przede wszystkim treść wyciągu z wykazu hipotecznego nr [...] prowadzonego dla nieruchomości w [...], sporządzonego [...] listopada 1929 r.; dokumenty [...] Banku [...] zgromadzone i wytworzone w związku z pożyczką udzieloną E. R. – ojcu repatriantek, zabezpieczoną hipoteką na ww. nieruchomości (ostatni dokument związany z tą pożyczką pochodzi z lutego 1939 r.); orzeczenie Starosty Powiatu w L. z [...] października 1936 r., utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewody [...] z [...] grudnia 1936 r., o wyłączenia powierzchni [...] ha spod prowadzonej na podstawie ustawy o wykonaniu reformy rolnej parcelacji (z ogólnej powierzchni wynoszącej wówczas [...] ha); orzeczenie Starosty Powiatu w L. z [...] lipca 1937 r. o przymusowym wykupie [...] ha ziemi z przeznaczeniem na parcelację (z pierwotnie przeznaczonych na ten cel [...] ha) i pismo tegoż Starosty z kwietnia 1939 r., stanowiące odpowiedź na wniosek pełnomocnika spadkobierców E. R. o wyłączenie spod parcelacji obszaru nieruchomości o pow. [...] ha, która miała być przeznaczona w zamyśle właścicieli pod projektowane stawy rybne. W świetle treści tych dokumentów nie sposób założyć, jak zdają się czynić organy, że w okresie kliku miesięcy roku 1939 r. właścicielki pozbyły się niemal całości tej nieruchomości, na której zlokalizowane miały swoje centrum życiowe i z którą jeszcze w kwietniu tego roku wiązały plany gospodarcze, czyniąc starania o wyłączenie spod parcelacji przeznaczonej już na ten cel jej części.

Podnoszoną natomiast w uzasadnieniu decyzji argumentację organu, wedle której możliwe było zbycie nieruchomości przed jej opuszczeniem przez właścicielki uznać należy li tylko za spekulację, która nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podobnie za nieuprawnione należy uznać wnioski o hipotetycznej możliwości zlicytowania nieruchomości w okresie międzywojennym. Wprawdzie istotnie w latach 1934 i 1934 podejmowano działania zmierzające do jej zlicytowania, jednakże z akt sprawy bezspornie wynika, że do takiej licytacji ostatecznie nie doszło. Nie doszło również do przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Państwo, a prowadzone w tym względzie postępowanie zostało umorzone decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1935 r., której odpis znajduje się w aktach. Kwestia natomiast ewentualnej nacjonalizacji nieruchomości przed opuszczeniem kresów, pozostaje bez związku z oceną przesłanek nabycia prawa do rekompensaty na gruncie ustawy zabużańskiej. Prawo do rekompensaty wiązać należy bowiem z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku, stanowiącego w dacie wybuchu II wojny światowej jego własność, a który to majątek w związku z wojną obywatel ten zmuszony był opuścić. W tych warunkach wymaganie by w dacie repatriacji legitymował się on tytułem własności stanowi niczym nieuzasadnioną nadinterpretację przepisów ustawy zabużańskiej (por. uzasadnienie do uchwały NSA 16 grudnia 2013 r. I OPS 11/13 Lex nr 1404014).

Nie mają również racji organy kwestionując wartość dowodową złożonych w sprawie oświadczeń i zeznań świadków z przyczyn powoływanych w uzasadnieniu decyzji (wiek świadków, nieścisłości w ich zeznaniach). O ile istotnie można zgodzić się z nimi, że H. C., która w 1939 r. miała 10 lat, może niewiele pamiętać z tego okresu, o tyle w przypadku J. K., który wówczas był szesnastolatkiem, tego stwierdzić nie sposób. To natomiast, że w szczegółach te oświadczenia i zeznania nie są zgodne z prawdą obiektywną, w żaden sposób nie może ich dyskwalifikować. Tym bardziej, że ustalone rozbieżności odnoszą się w istocie do takich drugorzędnych okoliczności jak data śmierci repatriantki, czy stan prawny nieruchomości po śmierci jej pierwotnego właściciela – E. R., o których to okolicznościach świadkowie ci - ze względu choćby na brak powiązań rodzinnych z ww. osobami - nie mogli mieć wiedzy pewnej, a formułowane przez nich w tym zakresie stanowiska, były jedynie wyrazem ich przypuszczeń lub zasłyszanych pogłosek. Niezrozumiałe jest wreszcie kwestionowanie tych zeznań i oświadczeń, a przyjmowaniem jako opartych na prawdzie zeznań składanych przez świadków w toku postępowania przed Państwowym Urzędem Repatriacyjnym ze względu na to, że te ostatnie składane miały być pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nie sposób wszak nie dostrzec, że pod tożsamym rygorem swoje zeznania złożyli także J.K. i H. C.. Przy czym, jak słusznie zauważyły skarżące, większe wątpliwości można mieć co do prawdziwości zeznań z 1945 r. Mając bowiem na względzie kontekst historyczny oraz charakter ówczesnej władzy w Polsce wielce prawdopodobne wydają się być zapewnienia skarżących jakoby ich poprzednicy prawni podali nieprawdziwe informacje, dotyczące pozostawianego przez nich mienia, z obawy przed represjami ze strony władz komunistycznych. Równie prawdopodobne jest więc, że także ówczesne zeznania świadków w tym przedmiocie mogły być podyktowane dobrem repatriantów, a nie stanem ich wiedzy o pozostawionych nieruchomościach. Z tego względu przywiązywanie szczególnej wagi do dokumentu sporządzonego w oparciu o ich zeznania (orzeczenia PUR) – jak uczynił to Wojewoda [...] oraz Minister Skarbu Państwa - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było nieuprawnione.

To zaś oznacza, że opierając swoje rozstrzygnięcia na tym dowodzie, przy jednoczesnym odrzuceniu dowodów podważających jego wiarygodność, organ administracji wbrew dyspozycji art. 80 k.p.a. dokonał weryfikacji materiału dowodowego w sposób zupełnie dowolny i z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a., nakazującej dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., obligującym organ administracji publicznej nie tylko do wyczerpującego zebrania, ale i rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym całego zgromadzonego materiału dowodowego. Naruszenie z kolei tych przepisów było na tyle istotne, że skutkowało błędnym zrekonstruowaniem stanu faktycznego, a w konsekwencji także orzeczeniem o należnej rekompensacie w wysokości pozostającej bez związku z realnie pozostawioną przez repatriantki nieruchomością. To zaś prowadzić musi do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. Mając przy tym na względzie specyfikę prowadzonych postępowań na gruncie ustawy zabużańskiej - gdzie w pierwszym etapie organ dokonuje w formie postanowienia oceny spełnienia przesłanek uzyskania prawa do rekompensaty na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 powołanej ustawy - niezbędne było także, dla końcowego załatwienia sprawy, uchylenie wydanego w sprawie postanowienia Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. Zwartą w nim bowiem ocenę spełnienia przesłanek określonych w art. 2, 3 i 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, organ odnosił w sposób błędny jedynie do nieruchomości ujawnionych w orzeczeniu PUR. Przy czym uchylenie w całości tego postanowienia, a nie w części obarczonej istotnymi wadami prawnymi - jak żądały skarżące - podyktowane było koniecznością zapewnienia czytelności podjętego orzeczenia. Za zbędne z punktu widzenia możliwości końcowego załatwienia sprawy Sąd uznał natomiast uchylenie związanych z tym rozstrzygnięciem postanowień Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. oraz [...] lipca 2013 r. odmawiających jego zmiany.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O uchyleniu postanowienia Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. (pkt 2 sentencji), orzeczono na podstawie art. 135 powołanej ustawy. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 przywołanej ustawy.

Uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, organ ponownie dokona analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustali faktyczną wielkość oraz rodzaj nieruchomości pozostawionych w miejscowości [...] przez H. G. i Z.S. w związku z okolicznościami związanymi z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r., a wydaną w sprawie decyzję uzasadni zgodnie z dyrektywami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.