Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 389/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 508
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Anetta Chołuj Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we W. z dnia [...] maja 2019 r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez A Sp. z o.o. (dalej: strona, skarżąca, spółka) postanowieniem z [...] lipca 2019 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Celno – Skarbowego we W. z [...] r. (nr [...]) w sprawie żądania udzielenia informacji i przedłożenia dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy 2 września 2015 r. funkcjonariusze celni D. Urzędu Celnego we W., przeprowadzili kontrolę w Lokalu przy ul. [...] Listopada obok nr [...] w D., w zakresie przestrzegania przepisów prawa regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W czasie kontroli doszło do ujawnienia, urządzenia do gier HOT SPOT nr [...] włączonego do sieci elektrycznej, dostępnego dla klientów.

Ponadto z akt sprawy wynika, że pośród zapisów dokonanych w ewidencji księgowej podmiotu B za wrzesień 2015 r., widnieją faktury wystawione przez A Sp. z o.o. z siedzibą w G. dotyczące dzierżawy automatów. Zatem w opinii organu niezbędnym do ustalenia było, czy spółka posiadała tytuł prawny do dysponowania urządzeniem do gier HOT SPOT nr [...] zatrzymanym w takcie kontroli.

Naczelnik D. Urzędu Celno-Skarbowego we W., wskazując na art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 768 – dalej ustawa o KAS) powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] r. zażądał od skarżącej udzielenia informacji i przedłożenia dokumentów:

1) czy wg stanu na dzień kontroli 2 września 2015 r., spółka posiadała tytuł prawny do dysponowania urządzeniem do gier HOT SPOT nr [...], zatrzymanym w trakcie kontroli, jeżeli tak, to proszę o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii umowy zawartej z właścicielem lub dysponentem wyżej wymienionego urządzenia, na podstawie której zainstalowano przedmiotowe urządzenie w lokalu przy ul. [...] L. obok nr [...] w D., jak również kopii faktury VAT lub dokumentów potwierdzających zapłatę należnej kwoty czynszu,

2) przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii umowy zawartej z firmą B, ul. M. [...] w O., NIP: [...] w zakresie dzierżawy automatów wraz z wykazem wydzierżawionych automatów (nazwa i numer)

3) przedłożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii faktur z 1 września 2015 r. nr [...] oraz z [...] r. nr [...], wystawionych przez spółkę, a dotyczących dzierżawy automatów.

Organ I instancji wyjaśnił, że żądane informacje/ dokumenty są niezbędne do ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, 10 i 13-15 ustawy o KAS oraz są one związane ze zdarzeniami mającymi bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych.

W zażaleniu skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisu art. 45 ust. 1 ustawy o KAS polegające na jego błędnej wykładni albowiem przepis ten nie dotyczy niepodatkowych należności budżetowych.

DIAS w zaskarżonym postanowieniu utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ przytoczył brzmienie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS i wskazał, że zgodnie z tym przepisem organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje. Zadaniami tymi zgodnie z art. art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS jest realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów. W art. 91 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) ustawodawca ustanowił, że do gier pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacji podatkowej, co oznacza, że należności te należy zaliczyć do kategorii niepodatkowych należności budżetowych, dlatego też mają do nich zastosowanie również przepisy wymienione w art. 45 ustawy o KAS. Zatem organ podatkowy I instancji mógł w przedmiotowej sprawie zastosować tryb z art. 45 ustawy o KAS i wystosować do strony w formie postanowienia wezwanie o udostępnienie posiadanych przez Stronę informacji i/lub dokumentów. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji wskazał szczegółowo zakres informacji i dokumentów, które powinny być przekazane oraz wskazał okoliczności z których wynika konieczność ich pozyskania. W ocenie DIAS, biorąc pod uwagę ww. przepisy prawa, zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia w sprawie udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów z żądaniem udzielenia informacji i przedłożenia dokumentów.

W skardze na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając:

1. rażące naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, albowiem wskazana regulacja nie dotyczy niepodatkowych należności budżetowych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała na wyroki WSA we Wrocławiu z 10 października 2018 r. i 15 listopada 2018 r., syn. akt III SA/Wr 286/18, III SA/Wr 284/18 i podkreśliła, że Sąd ten stwierdził co wynika z uzasadnień przywołanych rozstrzygnięć, że literalne brzmienie przepisu z art. 45 ust. 1 ustawy o KAS nie pozostawia wątpliwości do tego, że pozyskiwane informacje muszą dotyczyć zobowiązań podatkowych i należności celnych a nie niepodatkowych należności budżetowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność żądania od skarżącej, na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS udzielenia pisemnych informacji i przedłożenia dokumentów. Sąd rozstrzygając ten problem uwzględnił skargę spółki jednak z przyczyn odmiennych niż przywołane w zarzutach skargi.

Zdaniem skarżącej brak jest podstaw do takiego żądania na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, albowiem wskazana regulacja nie dotyczy niepodatkowych należności budżetowych. Powyższe stanowisko skarżącej nie zasługuje jednak na uwzględnienie bowiem zgodnie z art. 1 pkt 13 ustawy z 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o KAS oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2354), która weszła w życie z 2 stycznia 2019 r. – w ustawie z 16 listopada 2016 r. o KAS (Dz.U. z 2018 r. poz.508 ze zm.) art. 45 ust 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe."

W obecnym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że organy KAS w celu realizacji wskazanych w przepisie zadań, mogą występować o udostępnienie dokumentów zawierających informacje mające wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, a do takich należą kary pieniężne z art. 89 u.g.h. Z tego powodu powołane przez skarżącą wyroki nie mogą mieć odniesienia w rozpoznawanej sprawie wobec zmiany treści powoływanego przepisu.

Zgodzić się w konsekwencji należy ze stanowiskiem DIAS, który wskazał, że ustawodawca w uzasadnieniu projektu do zmiany art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, wyjaśnił że dopisanie do katalogu (w ramach których organy mogą przetwarzać informacje) zdarzeń mających wpływ na powstanie wysokość niepodatkowych należności budżetowych ma na celu zastosowanie tego przepisu do kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Niemniej jednak Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia stwierdził, że w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa, tj. art. 45 ustawy o KAS. W ocenie Sądu organ żądając od strony udzielenia informacji/wyjaśnień przekroczył kompetencje przyznane ww. przepisem organom KAS, a w przypadku żądania udostępnienia przez stronę dokumentów organ naruszył granice zakreślone przepisem dotyczące realizacji tego uprawnienia.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyrokach tutejszego Sądu z: 10 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 215/19 oraz 5 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wr 482/19, przyjmując je jako własne.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że przepisy kompetencyjne - przyznające organom administracji publicznej określone uprawnienia i obowiązki wymagają ścisłej interpretacji. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasada ta znajduje wyraz w przepisach proceduralnych, m.in. w zasadzie legalizmu zawartej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego czy w art. 120 O.p. Powyższe oznacza to, że organ administracji publicznej w obrębie przyznanych mu zadań publicznoprawnych powinien realizować swoje kompetencje ściśle według przepisu prawa. Zasada ta wyklucza jakiekolwiek rozszerzenie uprawnień organów.

Zgodnie ze zmianą wprowadzoną art. 1 ust. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej ustawy o KAS, która weszła w życie 2 stycznia 2019 r., art. 45 ust. 1 uzyskał następujące brzmienie:

1. Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe.

A dalej w art. 45 ust. 2 – 7 ustawy o KAS przewidziano, że

2. Organ KAS nie może żądać dokumentów i informacji, do których ma dostęp.

3. Informacje i dokumenty, o których mowa w ust. 1, są udostępniane nieodpłatnie na podstawie postanowienia organu KAS, w terminie i formie określonych przez ten organ. Termin ten powinien uwzględniać zakres żądanych informacji oraz stopień ich skomplikowania. W uzasadnieniu postanowienia należy wskazać okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji.

4. Naczelnicy urzędów celno-skarbowych mogą wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, także poza terytorialnym zasięgiem ich działania.

5. Obowiązek udostępnienia dokumentów i informacji, o którym mowa w ust. 1, dotyczy również dokumentów elektronicznych, o których mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570, z 2018 r. poz. 1000, 1544 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 60 i 534).

6. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 3, przysługuje zażalenie. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

7. Organ KAS może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10 000 zł na podmiot, który, pomimo prawidłowego wezwania, w wyznaczonym terminie nie udostępnił dokumentów lub nie udzielił informacji, o których mowa w ust. 1 i 5, lub udzielił ich w niepełnym zakresie. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

W brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2019 r. art. 45 ust. ustawy o KAS przewidywał natomiast, że organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922), a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą.

W ocenie Sądu przepis art. 45 ust. 1 ustawy o KAS w brzmieniu po zmianie, nie zawiera w swojej treści kompetencji dla organów KAS do występowania do wskazanych w nim podmiotów o udostępnienie/udzielenie informacji o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego.

W przepisie ustawodawca wyraźnie wskazał na kompetencję organów KAS do "przetwarzania" informacji określonej treści – "Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe (...)". Niewątpliwie pojęcie przetwarzanie nie jest tożsame z pojęciem zbierania i nie ma podstaw dla ich tożsamego traktowania.

Ponieważ w ustawie o KAS pojęcie "przetwarzać/przetwarzanie" nie zostało zdefiniowane, należy przyjąć, że termin ten nie wymagał definicji legalnej. A zatem wyjaśniając jego znaczenie należy w pierwszej kolejności odwołać się do wykładni językowej, według której, w braku ustawowej definicji danego terminu, organy stosujące prawo przyjmują, że określenie to zostało użyte przez prawodawcę zgodnie z jego poprawnym, podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniem. Dokonując wykładni językowej przepisów prawa, należy zatem zawsze brać pod uwagę przy ustalaniu znaczenia użytych słów w ustawie, ich powszechnie przyjęte rozumienie w języku polskim. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego pod redakcją prof. dr M. Szymczaka "przetwarzać" to:

1. przerabiać coś, przeobrażać, przekształcać coś twórczo;

2. zmieniać coś, nadając inny kształt, wygląd, inną postać, formę;

3. opracować zebrane dane, informacje itp., wykorzystując technikę komputerową

Przyjmując powyższe znaczenie pojęcia przetwarzać/przetwarzanie, w ocenie Sądu przyznana organom KAS w art. 45 ust. 1 kompetencja w zakresie przetwarzania informacji (określonej treści i w określonym celu wskazanym w przepisie) oznacza, że organy KAS mają prawo dokonywać operacji/ przekształcać/opracowywać informacje już przez nie posiadane, będące w ich posiadaniu, pozyskane w ramach innych kompetencji ustawowych. Przepis ten nie zawiera natomiast upoważnienia (kompetencji) dla organu do występowania o udzielenie przez dane podmioty na żądanie organów KAS informacji.

Zwraca Sąd uwagę, że w ustawie o KAS pojęcie "przetwarzania" występuje w bardzo wielu przepisach. Obok szeregu regulacji odwołujących się do przetwarzania danych osobowych (te Sąd pominie, ponieważ dane osobowe podlegają odrębnym regulacjom), ustawodawca w ustawie o KAS normując określone kompetencje organów KAS wyraźnie wyodrębnia kompetencję do pozyskiwania/zbierania informacji/wyjaśnień (prawo do żądania ich udzielenia) od kompetencji przetwarzania informacji/wyjaśnień/danych. Takie rozróżnienie jest m.in. w art. 35 ust. 3 pkt 2, art. 113 ust. 1, art. 127 ust. 1.

Rozdział 5 ustawy o KAS zatytułowany jest "Szczególne uprawnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej oraz funkcjonariuszy Służby celno-Skarbowej" i w art. 113 ust. 1 wskazano, że w "1. W celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 13-16a i 16c oraz art. 14 ust. 1 pkt 7, oraz ścigania przestępstw na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych właściwe organy KAS, na potrzeby realizacji czynności określonych w niniejszym przepisie, w art. 114-117, art. 118 ust. 1-17, art. 119 ust. 1-10, art. 120 ust. 1-6, art. 122-126, art. 127 ust. 1-5, art. 127a ust. 1, 2 i 6-12, art. 128 ust. 1 oraz art. 131 ust. 1, 2 i 5, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 114-126, art. 127 ust. 1-5 i art. 127a ust. 1-12, mogą uzyskiwać, gromadzić, przetwarzać i wykorzystywać: (...)" .

Z kolei w art. 127 ust. 1 pkt 1 wskazano: "1. W zakresie niezbędnym do realizacji zadań, o których mowa w art. 113 ust. 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego mogą:

1) uzyskiwać informacje i dane, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać, w tym dane osobowe, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą;

2) nieodpłatnie uzyskiwać, gromadzić i przetwarzać dane ze zbiorów danych, w tym zbiorów danych osobowych, prowadzonych przez organy władzy publicznej oraz państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne." (podkreśl. Sądu).

Zauważa również Sąd, że wraz ze zmianą w art. 45 ust. 1 ustawy o KAS rodzaju uprawnienia (zbieranie i gromadzenie zastąpiono przetwarzaniem), zmianie uległ też zakres ustawowych zadań w ramach których uprawnienie to jest realizowane, przetwarzanie informacji dopuszczalne jest w ramach szerszego zakresu zadań ustawowych z art. 2 ustawy o KAS.

W świetle poczynionych rozważań, w ocenie Sądu organy w sprawie żądając od strony udzielenia określonych informacji i wyjaśnień przekroczyły przyznane im w art. 45 ust. 1 ustawy o KAS kompetencje.

Podjętej oceny nie zmienia redakcja ust. 3, ust. 5 i ust. 7 art. 45 ustawy o KAS, ponieważ nie stanowią one podstawy kompetencyjnej organów, co do prawa żądania udzielenia informacji. Dalsze ustępy art. 45 odwołują się do ust. 1 art. 45, a ten, jak już Sąd wyjaśnił nie zawiera uprawnienia do żądania udzielenia informacji.

Odnośnie natomiast żądania przez organ udostępnienia dokumentów zawierających informacje dotyczącej podstawy prawnej zainstalowania urządzenia do gier w skontrolowanym lokalu oraz dokumentów rachunkowych, to w ocenie Sądu organ zastosował przepis art. 45 ust. 1 ustawy o KAS w sposób nieprawidłowy.

Przepis przewiduje, że organy KAS w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą występować do osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą - o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe - o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego.

Nie ulega wątpliwości, że art. 45 ust. 1 ustawy o KAS jest szczególną formą działania organu umożliwiającą organom przetwarzanie określonych informacji i żądanie udostępnienia dokumentów zawierających określone informacje. Jednakże korzystanie z tej formy działania jest obwarowane ograniczeniami. Podstawowe ograniczenie wynika już z faktu, że organ określone przepisem cele realizuje poza jakimkolwiek postępowaniem (podatkowym czy administracyjnym), a tym samym organ nie ma uprawnień do podejmowania czynności, które są właściwe i zastrzeżone dla prowadzenia postępowania. Skoro jest to szczególny tryb, to także szczególne warunki ciążą na organie.

Z treści postanowienia wynika, że organ jako uzasadnienie żądania dokumentów zawierających dane informacje powołuje się na gromadzenie dowodów w sprawie. Jak wskazał organ I instancji w postanowieniu: "... niezbędnym jest pozyskanie dodatkowych dowodów i wyjaśnień w sprawie, w celu jednoznacznego ustalenia strony postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z ustawy o grach hazardowych...".

W ocenie Sądu organ wyszedł poza przyznane mu przepisem uprawnienia. Art. 45 ust. 1 ustawy o KAS nie uprawnia do gromadzenia dowodów. Prowadzenie postępowania dowodowego i gromadzenie dowodów jest dopuszczalne wyłącznie w ramach prowadzonego postępowania (podatkowego czy administracyjnego) zgodnie z zasadami normującymi to postępowanie. Nie jest natomiast dopuszczalna sytuacja, kiedy organ zbiera dowody jeszcze przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania i to pod rygorem kary pieniężnej. Zauważa Sąd, że w samej treści art. 45 ust. 1 ustawy o KAS ustawodawca mówi wyłącznie o informacjach, a nie o dowodach. Skoro nie jest prowadzone żadne postępowanie, to organ nie może zbierać żadnych dowodów. W praktyce taki sposób działania "poza postępowaniem", mógłby prowadzić do pozbawienia strony postępowania jej praw procesowych w przypadku późniejszego wszczęcia postępowania. Z kolei jeżeli organ wszczął już postępowanie wobec innego podmiotu, to ma możliwość pozyskiwania dowodów na potrzeby tego postępowania również od innych osób (np. świadków), ale następuje to również z zachowaniem reguł i gwarancji postępowania.

W niniejszej sprawie organ wskazuje na poszukiwanie dowodów potwierdzających kto jest stroną postępowania w przedmiocie nałożenia kary z art. 89 u.g.h., czyli de facto organ zbiera dowody odnośnie tego, kto jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem, co stanowić winno element postępowania. Jednocześnie organ powołuje się na okoliczności ujawnienia automatów w określonym lokalu. W ocenie Sądu organ dysponując określonymi informacjami ma już możliwość wszczęcia postępowania i poczynienia ustaleń z poszanowaniem reguł procedury (postępowanie w wypadku, gdy okaże się bezprzedmiotowe można umorzyć). Nie jest natomiast dopuszczalne pominięcie właściwego dla zbierania dowodów trybu i stosowanie przepisu art. 45 ustawy o KAS.

Z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organ art. 45 ust. 1 ustawy o KAS Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił oba postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.