Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 423/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 2, par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1 art. 2 lit. c
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego P. Ś. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pan P. Ś. (dalej powoływany także jako: "Skarżący"), w dniu

15 maja 2013 r., złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 725,67 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni

725,67 ha.

W dniu 30 lipca 2013 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku oraz wycofanie części wniosku, w wyniku której wycofał z programu rolnośrodowiskowego

z deklaracji wariantu 2.3 i wariantu 5.1 działki rolne oznaczone identyfikatorem: ZAB o powierzchni 0,39 ha, ZACB o powierzchni 0,47 ha, ZM o powierzchni 0,35 ha i ZYF o powierzchni 0,62 ha, zmniejszając tym samym powierzchnię deklarowaną

w wariancie 2.3 i wariancie 5.1 do 723,84 ha.

Następnie w dniu 8 stycznia 2014 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku,

w której dokonał podziału działki rolnej oznaczonej identyfikatorem ACB

o powierzchni 4,38 ha zadeklarowanej w wariancie 2.3 i wariancie 5.1 na działki rolne oznaczone identyfikatorem ACB o powierzchni 3,93 ha, ACBB o powierzchni

0,45 ha. Jednocześnie w tym samym dniu, Skarżący złożył wycofanie części wniosku, w wyniku której wycofał z programu rolnośrodowiskowego z wariantu 2.3

i wariantu 5.1 działkę rolną oznaczoną identyfikatorem ACBB o powierzchni 0,45 ha, zmniejszając tym samym powierzchnię deklarowaną w wariancie 2.3 i wariancie

5.1 do 723,39 ha.

Mając na uwadze powyższe zmiany oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] kwietnia

2014 r., nr [...] przyznał Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości za 2013 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego reguluje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym").

Przytaczając konkretne regulacje powyższego rozporządzenia, organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący w niniejszej sprawie złożył dwukrotnie zmiany

do pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie płatności, które to żądania zostały przez organ uwzględnione. Początkowo Skarżący deklarował powierzchnię 725,67 ha, zaś po zmianie i wycofaniu wniosku w zakresie 2,28 ha, pozostała, uwzględniona przez organ powierzchnia wyniosła 723,39 ha.

Podkreślono, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2010 r. do 15 marca 2015 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. i wynika

z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 w ramach pakietu pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone

(w okresie przestawiania) i pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków

i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 777,49 ha, Skarżący zobowiązał się między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Natomiast

w roku 2013 powierzchnia realizacji zobowiązania w wariancie 2.3 i 5.1 wynosiła 723,39 ha.

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w roku 2013 Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych

i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofał obszar 2,28 ha z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach wariantu 2.3 i 5.1, co potwierdza złożone w dniu 30 lipca 2013 r. i 8 stycznia 2014 r. wycofanie części wniosku z programu rolnośrodowiskowego.

W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dotyczącym zachowania występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych, zastosowano § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Jednocześnie organ odwoławczy za niezasadne uznał podnoszone

w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania podkreślając, że w świetle obowiązujących regulacji organy ARiMR są zobowiązanie jedynie

do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś

to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były

w planie działalności rolnośrodowiskowej, nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej pomniejszenia płatności w ramach wsparcia bezpośredniego wraz z sankcjami.

Skarżonej decyzji zarzucił:

– naruszenie art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw.

z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego

na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskową na rok 2012, tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji;

– naruszenie art. 9 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy, poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż interpretacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a obecnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wiąże ARiMR mimo, że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego;

– naruszenie art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz

art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, poprzez stosowanie odmiennej wykładni odnośnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, niż to wynika z interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mimo że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego;

– naruszenie art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz

art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, poprzez naruszenie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej (decyzja

nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 podmiotowi Ś. Spółka Jawna z dnia 13 lutego 2013 r.);

– naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów

i dokonanie dowolnej oceny poprzez niezastosowanie się przez Organy obu instancji do interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...]

w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27

ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.,

a obecnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego,

– obrazę art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności,

w sytuacji gdy Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierał się na interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., a obecnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz wskazał na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady;

– naruszenie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I i II instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania mimo, że wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 r., III SA/Łd 651/13, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r., I SA/Bk 472/13 oraz z dnia 23 grudnia 2013 r., I SA/Bk 521/13 wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni przez ARiMR odnośnie § 38 ust. 6 w/w rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł

o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W świetle tego przepisu, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Norma zawarta w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcjonuje obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny

na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Wskazany w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przepis § 4

ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych" odsyła do definicji zawartej

w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października

2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie zaś do art. 2

lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej

z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG)

nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23, 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Trwałe użytki zielone obejmują zatem grunty zajęte

pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej

przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia

5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie

z płodozmianu. Obowiązek "zachowania" dotyczy także elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, które tworzą ostoje dzikiej przyrody.

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przedstawione regulacje przez "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie rozumienie przywołanych zapisów uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo. Trzeba zauważyć, że Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w pkt 35 stanowi m.in., że płatności rolnośrodowiskowe powinny odgrywać znaczną rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną

i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej. W tym kontekście, powinno zwrócić się szczególną uwagę na zachowanie zasobów genetycznych w rolnictwie. Przepis art. 36 lit. a) ww. Rozporządzenia stanowi, że wsparcie, o którym mowa w sekcji 2 - Poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich, dotyczy środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych m.in. poprzez płatności rolnośrodowiskowe. Według art. 39 ust. 3 płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie.

Taki cel analizowanej regulacji można odczytać również z innych aktów unijnych. Otóż, w pkt 7 preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia

19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE)

nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z dnia 31 stycznia 2009 r. Nr 30, s. 16 ze zm.) wskazano, że w rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 uznano pozytywny wpływ trwałych użytków zielonych na środowisko i dodano, że należy zachować środki przewidziane w tym rozporządzeniu, zmierzające do zachęcenia do utrzymywania istniejących trwałych użytków zielonych, zapobiegając w ten sposób ich masowemu przekształcaniu w grunty orne. Należy ponadto zwrócić uwagę na Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych

w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U.UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.

Nr 316, s. 65 ze zm.). W pkt 5 preambuły tego aktu akcentuje się, że jako część obowiązków w zakresie zasady wzajemnej zgodności, rozporządzenie (WE)

nr 73/2009 określa pewne zobowiązania zarówno państw członkowskich, jak

i rolników indywidualnych, w zakresie utrzymywania trwałych użytków zielonych. Konieczne jest ustanowienie szczegółów określania stosunku użytkowanych trwałych użytków zielonych do gruntów rolnych, oraz określenie indywidualnych zobowiązań, które będą obowiązywały rolników w przypadku gdy zostanie stwierdzone,

że stosunek ten maleje na niekorzyść trwałych użytków zielonych.

Należy zatem przyjąć, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi

w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową,

w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie sankcjonuje natomiast utraty posiadania gruntów rolnych składających się na obszar objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Prawodawca nie stwierdza w żadnym z przepisów analizowanego rozporządzenia, że "niezachowanie trwałych użytków zielonych" oznacza również utratę posiadania gruntów.

Tak również trzeba odczytywać dalszą regulację § 38 ust. 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z nią przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku,

gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki

lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a ponadto do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Sankcji z § 38 ust. 6 nie stosuje się zatem, gdy nie zachowanie przez rolnika wskazanego charakteru gruntów nastąpiło w wyniku przeniesienia

w drodze umowy ich posiadania lub utraty ich posiadania, jeżeli do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Jeśli więc w wyniku przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych,

na których występują trwałe użytki zielone lub elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo nie następuje zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej i grunt jest dalej zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie jest gruntem nieużytkowanym rolniczo płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w wysokości nie pomniejszonej o 20 % sankcję.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w: wyrokach WSA w Białymstoku

z 3 października 2014 r., I SA/Bk 353/14 i I SA/Bk 366/14, wyroku WSA w Łodzi

z 5 września 2013 r., III SA/Łd 651/13 i wyroku WSA w Lublinie z 27 grudnia 2013 r., III SA/Lu 583/13.

Przyjęcie odmiennej wykładni - prezentowanej w sprawie przez organ administracji – zakładającej, że podstawą zastosowania sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest stwierdzenie faktu przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo jest też niedopuszczalne ze względu na wykładnię systemową. W tym zakresie należy wskazać na § 39 ust. 2 pkt 2 i 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego,

w którym uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika obszaru gruntów, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Nieuzasadnione jest stosowanie w takiej sytuacji dodatkowo także sankcji polegającej

na pomniejszeniu o 20 % całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku.

Należy też podkreślić, że przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma charakter sankcyjny, w konsekwencji nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Przyjmowanie zaś, że samo stwierdzenie faktu przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty ich posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo daje podstawę do pomniejszenia kwoty płatności niewątpliwie taką wykładnię właśnie stanowi.

Na gruncie niniejszej sprawy nie jest sporne, że Skarżący składając wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, tj. od dnia

15 marca 2010 r. do 15 marca 2015 r. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 – Trwałe użytki zielone

(w okresie przestawienia) i pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków

i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 777,49 ha, Skarżący zobowiązał się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W roku 2013 powierzchnia realizacji zobowiązania 5 uległa zmniejszeniu do 2,28 ha, Skarżący wycofał bowiem część działek z powierzchni podjętego zobowiązania.

W tych okolicznościach organy przyjęły, że Skarżący nie zachował występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i w konsekwencji zastosowały § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie

nie podjęto jednak żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt

nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie

nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Zdaniem Sądu, bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Brak wskazanych ustaleń uzasadnia dodatkowo stwierdzenie naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W sprawie należy także stwierdzić naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. (stosowanej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich). Powoływane

przez Skarżącego rozstrzygnięcia wskazują, że organ w podobnych okolicznościach przyjmował, iż nie ma podstaw do zastosowania pomniejszenia płatności o 20 %. Należy wskazać także odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (pismo znak: [...] z [...] października 2012 r.), w której jednoznacznie wskazano, że w sytuacji, gdy powierzchnia trwałych użytków zielonych uległa zmniejszeniu na skutek wypowiedzenia dzierżawy, rolnik zobowiązany jest do zwrotu środków pobranych za powierzchnię, na której nie może kontynuować zobowiązania rolnośrodowiskowego, przypadek ten nie skutkuje zaś nałożeniem na rolnika sankcji w wysokości 20 %. Takie działania organów mogły upewniać Skarżącego w przekonaniu, że utrata posiadania części gruntów nie będzie skutkować zastosowaniem omawianej sankcji.

Wobec zakwestionowania dokonanej przez organy wykładni przepisu § 38

ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowił podstawę zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, a w konsekwencji konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia wskazanych w tym przepisie przesłanek, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się

do pozostałych zarzutów skargi. Dotyczą one bowiem naruszenia, zdaniem strony skarżącej, przepisów określających warunki pozwalające na wyłączenie zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak

w sentencji. O niewykonalności uchylonej decyzji rozstrzygnięto na podstawie

art. 152 w/w ustawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 w/w ustawy w związku z oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wykładnię § 38 ust. 6 rozporządzenia rolośrodowiskowego i ocenić, czy w sprawie

na podstawie tego przepisu zachodzą przesłanki do pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej należnej Skarżącemu na rok 2013.