Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1296/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. C, i B. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], odmawiającą A. C. i B. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez F. C., W. C. i M. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. w miejscowości [...]., powiat [...]., województwo [...] (obecnie [...].).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. C. i B. C.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] listopada 1992 r. M. C. wystąpił do Ł. Urzędu Rejonowego w [...]. z wnioskiem o ekwiwalent za mienie pozostawione w miejscowości [...]. na [...]. przez rodziców F. i W. C.

Pismem z dnia [...] grudnia 1993 r. (data wpływu do organu) M. C. złożył do Urzędu Rejonowego w [...]. wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do ww. wniosku załączył on kopię oświadczenia H. T. z dnia [...] października 1993 r., kopię oświadczenia M. I. z dnia [...] października 1993 r., postanowienie Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] sierpnia 1993 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po W. C., kartę repatriacyjną Nr [...] M. C., tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia archiwalnego Państwowego Archiwum [...]. z dnia [...] maja 1991 r. oraz zaświadczenie "[...]

Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. A. C. i B. C. złożyli do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C., F. C. i W. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] sierpnia 1993 r., sygn. akt [...], spadek po W. C. zmarłej w dniu [...] marca 1948 r., ostatnio stale zamieszkałej w J., na podstawie ustawy nabyli: wdowiec F. C. (nie żyjący) oraz dzieci W. C. (nie żyjąca), J. C. i M. C. po ¼ części, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, położone w [...]. powiat w. ([...].) dziedziczy z mocy ustawy syn Pan M. C. w całości.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] listopada 2000 r., sygn. akt [...], spadek po M.C., zmarłym w dniu [...] marca 2000 r., ostatnio stale zamieszkałym w O., na podstawie ustawy nabyły dzieci A. W. i B. C. w 1/2 części każdy.

W wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...]. z dnia [...] października 1995 r., sygn. akt [...], ustalono, że F. C. pozostawił majątek nieruchomy w miejscowości [...]., gmina [...]., powiat w., tj. na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w tym grunty rolne około [...] ha, łąki około [...] ha i las około [...] ha, zabudowane budynkiem (wynajmowanym na szkołę), budynkiem mieszkalnym i oborą, stodołą, na gruntach rolnych siedlisko o powierzchni około [...] ha z posadzonym sadem i do tego mienia przysługiwało mu prawo własności.

W aktach sprawy znajduje się kopia tłumaczenia przysięgłego z języka rosyjskiego aktu zgonu F. C., z której wynika, że zmarł on w dniu [...] października 1965 r. we wsi [...]., rejon [...]

Na podstawie uwierzytelnionej kopii tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia archiwalnego z dnia [...] maja 1991 r. wystawionego przez Państwowe Archiwum [...]. ustalono, że F. C. w 1942 r. mieszkał i był właścicielem gospodarstwa we wsi [...]., gminy [...]., powiatu w. Razem z nim mieszkali żona W., córki J., W. i syn M.

Z uwierzytelnionej kopii oświadczenia H.T. z dnia [...] października 1993 r. z podpisem poświadczonym notarialnie wynika, że "(...) W. i F. C.byli właścicielami gospodarstwa rolnego w miejscowości [...] gmina [...]. powiat [...] woj. [...]." W dalszej części oświadczenia znajduje się opis pozostawionej nieruchomości. Z ww. oświadczenia nie wynika jaki był stopień pokrewieństwa H. T. do właścicieli pozostawionej nieruchomości i ich spadkobierców.

Z uwierzytelnionej kopii oświadczenia M. I. z dnia [...] sierpnia 1993 r. z podpisem poświadczonym notarialnie wynika, że "(...) C. F. wraz z rodziną posiadał w miejscowości [...]. gmina [...]. powiat [...], gospodarstwo rolne o pow. całkowitej [...] ha. (...).". W dalszej części oświadczenia znajduje się opis pozostawionej nieruchomości. Z ww. oświadczenia nie wynika jaki był stopień pokrewieństwa M. I. do właścicieli pozostawionej nieruchomości i ich spadkobierców.

Na podstawie karty repatriacyjnej Nr [...] wystawionej w Punkcie Repatriacyjnym w [...].w dniu [...] czerwca 1957 r. ustalono, że M.C. repatriował się do Polski z ZSRR.

Z uwierzytelnionej kopii zaświadczenia "[...]" wynika, że F. C. mieszkał we wsi [...]. i posiadał [...] ha ziemi.

Z oświadczenia A. D. z dnia [...] maja 1999 r. z podpisem poświadczonym notarialnie wynika, że: "F. C. (...) zmarły [...] października 1965 w [...]., woj. [...]., w 1945 czy też w 1946 opuścił gospodarstwo swoje, którego był właścicielem wraz z żoną W. C. z domu S. (...). Gospodarstwo to przekazał swojej żonie W. C., a sam się ukrywał, nigdy na gospodarstwo nie wrócił. W. C. zmarła w dniu [...] marca 1948 roku. Gospodarstwo przejął kołchoz; dzieci wypędzono." Z oświadczenia wynika, że A. D. zamieszkiwał w tym okresie w tej samej miejscowości.

Z oświadczenia T. B. z dnia [...] kwietnia 1999 r. z podpisem poświadczonym notarialnie wynika, że: "F. C. (...) zmarły [...] października 1965 w [...]. woj. [...]., w 1945 czy też w 1946 opuścił gospodarstwo swoje, którego był właścicielem wraz z żoną W. C. z domu S. (...). Gospodarstwo to przekazał swojej żonie W. C., a sam się ukrywał, nigdy na gospodarstwo nie wrócił. W. C. zmarła w dniu [...] marca 1948 roku. Gospodarstwo przejął kołchoz; dzieci wypędzono." Z oświadczenia wynika, że T. B. zamieszkiwał w tym okresie w tej samej miejscowości.

Na podstawie uwierzytelnionej kopii świadectwa Nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. ustalono, że M. C. w latach 1950 - 1952 uczęszczał do B. Szkoły Mechanizacji Rolnictwa obwodu [...].

Z uwierzytelnionej kopii tłumaczenia zaświadczenia Szkoty Mechanizacji Gospodarki Wodnej w [...]. z dnia [...] czerwca 1954 r. wynika, że M. C. uczęszczał do ww. szkoły od dnia [...] kwietnia 1954 r. do dnia [...] czerwca 1954 r.

Na podstawie zaświadczenia Stacji [...] w [...]. z dnia [...] czerwca 1957 r. Nr [...] ustalono, że M. C. pracował w ww. miejscu w charakterze mechanika od 1948 r. do maja 1957 roku.

Z pisma Urzędu Miejskiego [...]. z dnia [...] lutego 2007 r., znak: [...], wynika, że M. C.przybył do O. z terenów ZSRR. Natomiast od dnia [...] czerwca 1961 r. do dnia śmierci, tj. [...] marca 2000 r. był zameldowany w [...]. Z ww. pisma wynika również, że A. C. przybyła do [...]. z terenu ZSRR, a od dnia [...] czerwca 1961 r. do dnia dzisiejszego jest zameldowana w [...]. Dodatkowo informacja o zameldowaniu dotyczy również B. C., który urodził się w [...] i jest tam zameldowany do dnia dzisiejszego.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, Wojewoda [...]. odmówił A.C. i . C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez F. C., W. C. i M. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. w miejscowości [...]., powiat [...]., województwo [...]. (obecnie [...].). W ocenie Wojewody, właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w J. był F. C., a twierdzenie wnioskodawców, że w 1945 r. lub 1946 r. gospodarstwo to zostało przekazane W. C. nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Stosownie zaś do załączonych przez wnioskodawców dokumentów, F. C. nie opuścił byłego terytorium RP, zatem nie spełnił wymogu określonego w art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. A. C. i B.C., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie potwierdzenia A.i B.C. prawa do rekompensaty.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że właścicielem pozostawionej nieruchomości był F. C. (wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...]. z dnia 25[...].1995 r. sygn. akt [...]), który nie opuścił byłego terytorium RP i zmarł na [...]. w dniu [...] października 1965 r. we wsi [...]. (tłumaczenie przysięgłe aktu zgonu Nr [...]). Organ podniósł, iż w aktach sprawy brak jest prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po F. C., a także jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, iż F. C. przekazał W. C. prawo własności nieruchomości położonej w [...]. Wprawdzie z postanowienia o nabyciu spadku po W. C. wynika, że na podstawie ustawy wchodzące w skład spadku gospodarstwo położone w J. dziedziczy syn M. C. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] sierpnia 1993 r. sygn. akt [...]). Jednakże, w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących, iż F. C. przeniósł własność gospodarstwa na W. C. Ponadto, z uwagi na to, iż zmarł on w dniu [...] października 1965 r. nie może być poprzednikiem prawnym Pani W. C., która zmarła w dniu [...] marca 1948 r. Zatem, w ocenie organu, brak jest potwierdzenia, że W. C. była właścicielką pozostawionej nieruchomości. Organ wskazał ponadto, iż organy administracji związane są wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w [...]. z dnia [...] października 1995 r., sygn. akt [...], w zakresie ustalenia właściciela pozostawionej nieruchomości.

Organ wskazał również, iż znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków T. B. z dnia [...] kwietnia 1999 r. i A. D. z dnia [...] maja 1999 r. zostały złożone w formie z podpisami poświadczonymi notarialnie, a nie przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Nie zostały ponadto złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, a także nie zawierają informacji, czy T. B. i A.D. są osobami bliskimi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zatem, w ocenie Ministra, oświadczenia te nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Minister podniósł ponadto, iż w aktach sprawy znajdują się także oświadczenia innych świadków tj. M. I. i H.T. z dnia [...] października 1993 r. Oba oświadczenia zostały złożone z podpisami poświadczonymi notarialnie, jednakże nie spełniają wymogów zawartych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Oboje świadkowie zostali wprawdzie uprzedzeni o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, jednak ich oświadczenia nie zawierają informacji, czy są osobami bliskimi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a także nie zostały złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Zatem, w ocenie Ministra, oświadczenia te nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem organu odwoławczego, ww. oświadczenia świadków nie mogą być jedynymi dowodami na potwierdzenie, że właścicielką pozostawionej nieruchomości była W. C. z uwagi na niespełnienie przez nie wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ wskazał przy tym, iż oświadczenia te stoją w sprzeczności z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w [...]. z dnia [...] października 1995 r., sygn. akt [...].

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, Minister wskazał, iż Wojewoda, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, pismem z dnia [...] listopada 2014 r. poinformował pełnomocnika stron, iż z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że F. C. był właścicielem majątku pozostawionego w miejscowości [...]., zaś z akt sprawy wynika, że nie repatriował się on do kraju i że zmarł w 1965 r. w miejscowości [...]. na [...]. W ww. piśmie wskazano, że właściciel pozostawionej nieruchomości nigdy nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie spełnił wymogu określonego w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W związku z tym, prawo do rekompensaty nie przysługuje mu, a zatem również nie przysługuje jego następcom prawnym.

Minister wskazał, iż w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty zarówno strony postępowania (spadkobiercy właściciela pozostawionych nieruchomości) jak i właściciele pozostawionych nieruchomości muszą spełnić łącznie wszystkie przesłanki wynikające z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek skutkuje wydaniem przez organ administracji decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W ocenie organu odwoławczego, właściciel pozostawionej nieruchomości F.C. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie spełnił wymogu określonego w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nie przedstawiono dowodów wskazujących na to, iż F. C. i W. C. byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości [...]., ani że F.C. przekazał prawo własności ww. nieruchomości swojej żonie W. C. W ocenie organu, skoro zatem F.C. nie spełnił przesłanki określonej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., to jego następcy prawni nie mogą tego prawa otrzymać. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma bowiem okoliczność braku opuszczenia przez F. C. byłego terytorium RP.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż w sentencji zaskarżonej decyzji organ I instancji błędnie wskazał, że własność nieruchomości położonej w miejscowości J. przysługiwała F. C., W. C. i M. C. W ocenie Ministra, okoliczność ta nie ma jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż właścicielem nieruchomości był F. C.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. C. i B. C. wnosząc o: (i) uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. w całości, (ii) orzeczenie, iż skarżącym należny jest ekwiwalent za mienie z. w naturze zostawione w [...]., woj. [...]. oraz (iii) wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, czy dotychczasowy sposób załatwiania (orzekania) w tej sprawie organów administracyjnych jest poprawny i nie koliduje z Konstytucją RP, a także, czy powoływanie się na niektóre akty prawne ma tu zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż w ich ocenie organy naruszają w niniejszej sprawie zasadę nieretroakcji (lex retro non agit), czyli art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. Podnieśli, iż zgromadzili oni i złożyli do akt wystarczającą ilość dowodów, które nie są praworządnie interpretowane przez organy administracji. Powołali się na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, to jest na Kartę Katalogową CKSWP, postanowienie Sądu Rejonowego w [...]. z [...] sierpnia 1993 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po W. C., postanowienie Sądu Rejonowego w [...]. z [...] listopada 2000 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. C. oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z 25 października 1995 r., sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. skarżący złożyli pismo procesowe, w którym podtrzymali dotychczasową argumentację, powołując się na załączone do pisma dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2015 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. z [...] marca 2015 r. o odmowie potwierdzenia A. C. i B. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C., W. C. i M. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tj. w miejscowości [...]., powiat [...]., województwo [...]. (obecnie [...].). Powodem wydania decyzji odmownej było uznanie przez organ, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zabużańską" lub "ustawą z dnia 8 lipca 2005 r.", gdyż dawny właściciel nieruchomości F. C. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 7 ust. 2 w związku z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Zgodnie z art. 2 ustawy zabużańskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu [...] września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Z powołanego przepisu wynika, iż wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie przesłanki wskazane w art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej. Niespełnienie zaś chociażby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek skutkuje utratą prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.

Jak wynika z powołanego art. 2 ustawy zabużańskiej, jednym z warunków uzyskania prawa do rekompensaty przez właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP jest opuszczenie przez niego byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Z kolei, stosownie do art. 1 ustawy zabużańskiej, akt ten określa zasady realizacji prawa do rekompensaty dla osób, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP w wyniku wypędzenia z tego obszaru lub jego opuszczenia dokonanego na podstawie umów międzynarodowych, wymienionych w art. 1 ust. 1 oraz 1a, oraz dla osób, które na skutek innych okoliczności związanych z II wojną światową były zmuszone "opuścić byłe terytorium RP" (art. 1 ust. 2 ustawy zabużańskiej).

Z powyższego wynika, że jeżeli właściciel nieruchomości pozostawionej nie opuścił byłego terytorium RP, to – niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy – prawo do rekompensaty mu nie przysługuje.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, właściciel nieruchomości F. C. nie opuścił byłego terytorium RP po 1 września 1939 r., lecz zamieszkiwał na tym obszarze do swojej śmierci w dniu [...] października 1965 r. Potwierdza to treść odpisu aktu zgonu F. C. Nr [...], gdzie wskazano, iż F. C. zmarł w dniu [...] października 1965 r. we wsi [...]., rej. [...]. Okoliczność braku opuszczenia przez F.C. byłego terytorium RP nie jest ponadto kwestionowana przez skarżących, którzy w pismach do organu wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2008 r., [...] stycznia 2015 r. oraz [...] marca 2015 r. podnosili, że F. C. opuścił gospodarstwo w [...]. w 1945 r. (lub 1946 r.), ukrywał się przed władzami sowieckimi w okolicach i zmarł w 1965 r. we wsi [...]

W toku przedmiotowego postępowania oraz w skardze do Sądu skarżący powołali się natomiast na okoliczność, iż w 1945 r. lub w 1946 r. F. C. przekazał tytuł własności do nieruchomości położonej w [...]. swojej żonie W. C. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący przywołali treść postanowienia Sądu Rejonowego w [...]. z dnia [...] sierpnia 1993 r. o nabyciu spadku po W. C., gdzie stwierdzono, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo położone w [...]. dziedziczy z mocy ustawy syn M. C. w całości. Jednakże, w ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza okoliczności, iż W. C. przysługiwał tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności, jak trafnie podniósł organ odwoławczy, w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na to, iż F. C. przekazał W. C.prawo własności nieruchomości położonej w [...]. Ponadto, okoliczność braku formalnego przeniesienia własności gospodarstwa w [...]. na W. C. została potwierdzona w toku postępowania przez samych skarżących, którzy w piśmie do Wojewody z [...] stycznia 2008 r. wskazali, iż z uwagi na dekonspirację i konieczność ukrywania się przed władzami sowieckimi F. C. nie mógł formalnie przekazać gospodarstwa W. C. w postaci aktu notarialnego czy spisania protokołu przekazania w obecności świadków. Zauważyć również trzeba, iż w aktach sprawy brak jest prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po F. C. Poza tym, z uwagi na fakt, iż F. C. zmarł w dniu [...] października 1965 r. to nie mógł być poprzednikiem prawnym W. C., która zmarła w dniu [...] marca 1948 r.

Jak ponadto trafnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, jedynymi dowodami na potwierdzenie, iż W. C. przysługiwał tytuł własności do nieruchomości położonej w [...]. nie mogą być przedłożone przez skarżących oświadczenia świadków. Oświadczenia te nie spełniają bowiem wymogów ustawy z 8 lipca 2005 r.

W tym miejscu zauważyć trzeba, iż stosownie do art. 6 ust. 5 ww. ustawy, w przypadku braku dowodów wskazanych w ustawie, dowodami mogą być również oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: (i) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, (ii) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518, z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Z powyższego wynika, iż przewidując możliwość wystąpienia braków w postaci dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej ustawodawca dopuścił możliwość wykazania okoliczności wskazanych w ustawie na podstawie oświadczeń dwóch świadków. Zawarł jednak wymóg aby oświadczenia świadków były złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Poza tym, oświadczenia te mogą dotyczyć wyłącznie osób, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Analiza przedłożonych do akt sprawy oświadczeń świadków T. B. i A. D. oraz świadków M. I. i H. T.potwierdza prawidłowość stanowiska organu, iż ww. oświadczenia nie spełniają wymogów ustawy.

Ponadto, Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze nieprawidłowości w prowadzonym przez organy postępowaniu administracyjnym. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy orzekające rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

Odnosząc się zaś do zawartego w skardze wniosku o orzeczenie przez Sąd, iż skarżącym jest należny ekwiwalent za mienie zabużańskie w naturze zostawione w J. wyjaśnić trzeba, że w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnienia wojewódzkiego sądu administracyjnego są ograniczone do orzekania o charakterze kasacyjnym. Z powyższego wynika, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydania orzeczenia zgodnego z wnioskiem strony. Sąd ten nie może bowiem wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej zastępując ten organ w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej.

Końcowo wskazać trzeba, iż w skardze zawarto również wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, czy dotychczasowy sposób załatwiania (orzekania) w tej sprawie organów administracyjnych jest poprawny i nie koliduje z Konstytucją RP, a także, czy powoływanie się na niektóre akty prawne ma tu zastosowanie. Odnosząc się do powyższego wniosku, zauważyć trzeba, iż stosownie do art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi konieczność wystąpienia przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej sprawy - czy zachodzi taka konieczność (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 971/04, Lex nr 236849). Z powyższego wynika, iż tylko realne wątpliwości prawne dotyczące wykładni konkretnego przepisu prawa - stanowiącego przy tym podstawę prawną wyroku - mogą być przedmiotem pytania prawnego sądu orzekającego skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok NSA z 22 maja 2009 r., sygn. akt FSK 88/09, lex nr 549455). Orzekając w niniejszej sprawie Sąd nie podzielił wątpliwości skarżących wskazanych na poparcie ww. wniosku i nie znalazł podstaw do skierowania do Trybunału Konstytucyjnego wnioskowanego pytania prawnego.

Podsumowując, skoro zaskarżona decyzja Wojewody [...]. nie narusza przepisów prawa materialnego, nie narusza ich także utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Skarbu Państwa. Sąd nie stwierdził także aby w toku prowadzonego postępowania przed organami obydwu instancji doszło do istotnego naruszenia norm postępowania administracyjnego. To zaś powoduje, że wniesioną skargę uznać należy za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, czego konsekwencją musi być jej oddalenie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.