Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1328/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez W. S. decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie 16a, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r, poz. 111), po rozpatrzeniu odwołania W. S. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. (nr [...]) w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad A. S. w okresie od 01.11.2019 r. do 03.01.2020 r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2019 r. (nr [...]) w wyniku rozpoznania wniosku strony z dnia 30 września 2019 r., odmówił W. S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad matką A. S. Motywem tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że łączny miesięczny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki uzyskany w 2018 r. przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania przedmiotowego zasiłku. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez W. S., w następstwie czego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 lutego 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Kolegium wskazało, że obowiązkiem organu I instancji było ustalenie, czy hipotetycznie w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwałoby skarżącemu omawiane świadczenie. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2020 r. (nr [...]) odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego okresie od 01.11.2019 r. do 03.01.2020 r. oraz przyznał specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 4.01.2020 r. do 31.10.2020 r. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. S. Nadto, w kierowanym do organu odwoławczego piśmie z dnia 21 lipca 2020 r. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od września 2019 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku w tej sprawie. W piśmie tym powołał się również na, skierowane do SKO, pismo z dnia 6.01.2020 r., w którym wnioskował o "przemianowanie wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy na świadczenie pielęgnacyjne". Nadto w dniu 3 sierpnia 2020 r. odwołujący się złożył w MOPS pismo stanowiące uzupełnienie odwołania. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2020 r. Kolegium wezwało W. S. o sprecyzowanie, czy w związku z pismami z dnia 6.01.2020r., z dnia 17.07.2020 r. oraz wnioskiem z dnia 30.07.2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rezygnuje z ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (wniosek z dnia 30 września 2019 r. - data wpływu do MOPS, decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. nr [...]) i wnosi o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w toku postępowania zainicjowanego wyżej wymienionymi podaniami. W odpowiedzi na to zapytanie odwołujący się wskazał, że do czasu uzyskania potwierdzenia od organu o przysługiwaniu mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie rezygnuje z ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i jego otrzymania.

W wyniku rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r., SKO decyzją z dnia 30 września 2020 r. (znak [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium wskazało m.in., że kwestia utraty dochodu przez wnioskodawcę powinna podlegać rozważaniom w kontekście ustaleń dotyczących rezygnacji z aktywności zawodowej, a w tym zakresie konieczne jest odniesienie się przez organ pomocowy do faktu zawieszenia przez wnioskodawcę prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że inicjujący postępowanie o przyznanie świadczenia wniosek W. S. został złożony w dniu 30 września 2019 r. i Kolegium nie ma wiedzy jak została rozstrzygnięta kwestia ustalenia prawa do świadczenia od 1 września 2019 r. do 31 października 2019 r. Wskazało, że w aktach sprawy brak odniesienia się do tego okresu, a strona w odwołaniu domagała się przyznania prawa od września 2019 r.

Sprzeciw od opisanego wyżej rozstrzygnięcia wniesiony przez W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, został oddalony wyrokiem z dnia 18 stycznia 2021r. (sygn. akt III SA/Kr 1260/20).

Następnie, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2021 r. (nr [...]) przyznał W. S. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Zasiłek ten dotyczył okresu od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Uznając, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, organ I instancji zwrócił również uwagę, iż odrębną kwestią jest rozstrzygnięcie, na który okres zasiłkowy W. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślił, że wypełniając wniosek złożony w dniu 30 września 2019 r. W. S. zaznaczył tę część formularza wniosku, która wskazywała, że żądanie to dotyczy okresu zasiłkowego 2019/2020. Ten zaś okres trwa od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Takie też pouczenie znajduje się na formularzu wniosku. Organ I instancji wskazał, że celem uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres wcześniejszy, należało złożyć wniosek na okres zasiłkowy 2018/2019, który trwa od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Stosowne pouczenie w tym zakresie znajdowało się na formularzu.

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wniósł W. S., zaskarżając tę decyzję w części, w jakiej nie został przyznany odwołującemu się zasiłek opiekuńczy za miesiąc wrzesień i październik 2019 r. Zarzucił naruszenie art. 9 k.p.a. przez niedochowanie obowiązków informacyjnych określonych w tym przepisie oraz brak czuwania, aby nie on poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, w sytuacji gdy organ l instancji nie poinformował go o konieczności składania dodatkowego formularza celem uzyskania świadczenia za wskazane miesiące oraz nie wyjaśnił, czy zamiarem wnioskodawcy było otrzymanie przedmiotowego świadczenia w miesiącu wrześniu i październiku 2019 r., podczas gdy to na organie, do którego o załatwienie sprawy zwróciła się strona, spoczywa obowiązek pouczenia jej o ewentualnej konieczności złożenia dodatkowego formularza oraz szczegółowego wyjaśniania zamiaru wnioskodawcy. Powyższe, w ocenie odwołującego się, świadczy o naruszeniu art. 7 i art. 77 k.p.a. i skutkowało wadliwym brakiem przyznania przedmiotowego świadczenia za wrzesień i październik 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powołało art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa przesłanki nabycia uprawnienia od specjalnego zasiłku opiekuńczego. W oparciu o dokonaną analizę wskazało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zwróciło też uwagę, że w sprawie nie budziło wątpliwości, iż w dniu 30 września 2021 r. do organu l instancji wpłynął własnoręcznie wypełniony i podpisany przez W. S. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2019/2020 z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W rozpoznaniu tego wniosku wydana została zaskarżona decyzja przyznająca wnioskodawcy świadczenie na wnioskowany okres. Odnosząc się do treści odwołania SKO podkreśliło, że organ pierwszej instancji nie mógł przyznać stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres inny niż wskazany został we wniosku. Natomiast treść odwołania wskazuje, iż intencją wnioskodawcy było faktycznie uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres zasiłkowy 2018/2019, co jednak wymagało złożenia odrębnego wniosku w tym przedmiocie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten nie określa jednak, który z tych sposobów wszczęcia postępowania znajduje zastosowanie w konkretnej sprawie. Dlatego też ustalenie sposobu wszczęcia postępowania w określonej sprawie rozstrzyganej decyzją administracyjną wymaga odwołania się do przepisów prawa materialnego. Postępowanie w sprawie ustalenia świadczeń rodzinnych wszczyna wniosek osoby wymieniowej w art. 4 ust. 2 ustawy, zatem decyzja podjęta przez organ po rozpatrzeniu tego wniosku rozstrzyga w zakresie tych żądań, które zostały wymienione we wniosku. Zakres przedmiotowy wniosku jest bowiem dla organu wiążący. Organ II instancji podkreślił, że w przypadku działania organu na wniosek strony, to wnioskodawca określa w jakiej sprawie i w jakim zakresie organ ma podjąć rozstrzygnięcie. Organ administracji publicznej nie może zmieniać żądania strony, a zakaz samowolnej zmiany wniosku wynika wprost z treści art. 61 § 1 k.p.a. Zatem, to wnioskodawca każdorazowo podejmuje decyzję co do zakresu składanego żądania. Motywy jakimi się kieruje składając wniosek pozostają, w ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia prawnego dla prawidłowości postępowania administracyjnego. Przedmiot i ramy tego postępowania zakreśla bowiem wyłącznie wniosek osoby uprawnionej. W sytuacji, gdy postępowanie administracyjne wszczęte zostało na żądanie strony, wniosek strony wiąże organy administracji publicznej co do treści tego żądania i jego zakresu. Organy administracji publicznej pozbawione są kompetencji do podejmowania czynności poza zakresem tego żądania.

W ocenie Kolegium Odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisu art. 9 k.p.a., ponieważ wynikający z tego unormowania obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej nie stanowi obowiązku ingerowania w zakres żądania strony w sytuacji, gdy - tak jak sprawie niniejszej - przedmiot i zakres żądania zostały przez wnioskodawczynię określone w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r. (sygn. akt II OSK 708/13). Kolegium zaakcentowało, że na pierwszej stronie składanego wniosku należało zaznaczyć, którego okresu zasiłkowego on dotyczy. W objaśnieniach wyraźnie też podano, że okres zasiłkowy 2018/2019 trwa od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., a okres zasiłkowy 2019/2020 trwa od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020r. SKO podkreśliło, że w przedstawionym względzie, W. S. nie miał wątpliwości wskazując, że okres zasiłkowy to 2019/2020. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że żaden przepis powołanej wyżej ustawy nie nakłada na organ administracji obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia zrozumiała treść pouczenia, które podpisała, a takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję wniósł W. S. Zarzucił naruszenie:

1. art. 9 k.p.a. poprzez brak dochowania obowiązków informacyjnych określonych w tym przepisie oraz brak czuwania przez orzekające organy, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, w sytuacji, gdy organ I instancji nie poinformował skarżącego o konieczności składania dodatkowego formularza celem uzyskania świadczenia również za wrzesień i październik 2019 r. oraz nie wyjaśnił, czy zamiarem skarżącego było otrzymywanie wnioskowanego świadczenia także we wskazanym okresie. Skarżący zwrócił uwagę, że to na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o ewentualnej konieczności złożenia dodatkowego formularza oraz szczegółowego wyjaśnienia zamiaru wnioskodawcy. Zaniechanie powyższego skutkowało naruszeniem art. 7 oraz art. 77 par. 1 k.p.a.

2. art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Skarga domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem obu zaskarżonych decyzji.

Spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do oceny, na jaki okres winno zostać przyznane skarżącemu wnioskowane świadczenie (specjalny zasiłek opiekuńczy). Wg skarżącego, świadczenie to, z uwagi na moment złożenia wniosku (30 września 2019 r.) winno zostać ustalone, oprócz okresu zasiłkowego trwającego od 1 listopada 2019 r do 31 października 2020 r. - także na wrzesień i październik 2019 r. Wg organów administracji, skarżący aby uzyskać świadczenie za wskazany ostatnio okres, winien był jednak złożyć dodatkowy formularz (czego zaniechał), zaś sama treść wniosku wniesionego do Prezydenta Miasta w dniu 30 września 2019 r., była jednoznaczna i wprost wskazywała na jaki okres zasiłkowy należało ustalić prawo do świadczenia (2019/2020). Organy administracji twierdziły, że złożony wniosek był dla nich wiążący.

W ocenie sądu, stanowisko organów administracji wyrażone w tej sprawie nie było prawidłowe.

W sprawie nie ulegało wątpliwości, że W. S. złożył w dniu 30 września 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (k. 1 a.a.). Nie ulegało też kwestii, że we wniosku tym wskazał, iż dotyczy on okresu zasiłkowego 2019/2020 r., który trwał od 1 listopada 2019 do 31 października 2020 r. W oceniany przypadku mamy zatem do czynienia z taką sytuacją, w której wniosek o przyznanie żądnego świadczenia, co prawda odnosił się do okresu zasiłkowego 2019/2020, lecz złożony został jeszcze w momencie trwania wcześniejszego okresu zasiłkowego (2018/2019). W takiej sytuacji powstaje pytanie o to, czy tak złożony wniosek mógł wywrzeć skutki prawne w postaci ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego także od okresu jego złożenia.

Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Skoro świadczenie będące przedmiotem ocen w kontrolowanej sprawie (specjalny zasiłek opiekuńczy) uregulowane jest w art. 16a u.ś.r., to stwierdzić należy, że nie zostało ono wymienione w powołanym wyżej przepisie (art. 24 ust. 1) jako wyjątek od przyznawania świadczeń na okres zasiłkowy. W konsekwencji przyjmować trzeba, że świadczenie to może być przyznane jedynie w okresach zasiłkowych. Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści tego przepisu wynika więc, że moment (data) złożenia kompletnego wniosku determinuje moment początkowy przyznania świadczenia. Inaczej mówiąc, decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia, ma data kompletnego złożenia wniosku do organu administracji. Wniosek ten jest bowiem czynnikiem, który uruchamia postępowanie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia rodzinnego, które, co należy podkreślić, zasadniczo powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku w organie. W literaturze zwraca się jednak uwagę na praktyczne problemy mogące pojawić się na tle powołanej regulacji. Problemy te powstają najczęściej w związku ze składaniem przez strony wniosków o świadczenia przed okresem zasiłkowym, czy w trakcie okresu zasiłkowego oraz w sytuacjach ubiegania się po raz pierwszy i po raz kolejny o świadczenia rodzinne (por. K. Małysa-Sulińska (red.) A. Kawecka, J. Sapeta Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015 r., uwagi do art. 24). W ocenie sądu, podzielić należy pogląd, że wskazane wyżej sytuacje złożenia wniosku o świadczenie przed okresem zasiłkowym, aktualizują obowiązek organu administracji podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony oraz ustalenia stanu faktycznego, tj. tego, czy wnioskodawca ubiega się po raz pierwszy o świadczenie, czy też chodzi o świadczenie na kolejny okres (por. Komentarz j.w.). Pisma bowiem stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien zawsze interpretować z poszanowaniem zasad ogólnych, wyrażonych w art. 6 i następnych k.p.a., jak też w taki sposób, aby zawsze umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Co do zasady więc, organ administracji publicznej z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią. Jeżeli natomiast wobec treści pisma i towarzyszących jego wniesieniu okoliczności (np. daty złożenia pisma) nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź też co do istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie do wyjaśnienia treści wniesionego żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Obowiązek ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy na skutek uprzedniego, wadliwego działania organu, strona mogłaby ponieść ujemne dla swych praw konsekwencje. Organ administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym winien bowiem przede wszystkim stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.) – por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 33/13.

W ocenie sądu, w sytuacji gdy wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie świadczenia na nowy okres zasiłkowy, ale przed rozpoczęciem tego okresu, to po stronie organu administracji publicznej bezwzględnie aktualizował się obowiązek i konieczność ustalenia rzeczywistej woli strony, tj. ustalenia tego, czy jej żądanie dotyczy wyłącznie przyznania świadczenia na trwający już okres zasiłkowy (2018/2019), czy też wyłącznie na nowy okres zasiłkowy (2019/2020), bądź na obydwa okresy równocześnie. Jak bowiem wyżej już wskazano, z art. 24 ust. 2 u.ś.r. wynika, że świadczenie rodzinne zasadniczo należy przyznać od miesiąca złożenia przez stronę wniosku, a nie od dnia rozpoczęcia nowego okresu zasiłkowego. Taki stan prawny wymusza więc na organach administracji podejmowanie adekwatnych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego zakresu żądania strony postępowania. O ile bowiem obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez przepisy, spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia, to jednak powyższe nie oznacza jeszcze, aby organ administracji publicznej, był całkowicie zwolniony z obowiązku udzielenia stronie wyczerpujących informacji, gdyż obowiązek taki wynika z art. 9 k.p.a. i aktualizuje się szczególnie w mogących budzić wątpliwości sytuacjach pojawiających się na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Przedstawione rozważania wskazują, że postępowanie organów administracji w kontrolowanej sprawie było niewłaściwe. Mimo bowiem wypełnienia przez skarżącego w odpowiedniej rubryce formularza wniosku okresu świadczeniowego "2019/2020" organy administracji, powinny należycie przedstawić skarżącemu jego sytuację faktyczną i prawną i poinformować o możliwości ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia na okres od miesiąca złożenia wniosku (wrzesień 2019 r.) do końca okresu zasiłkowego (październik 2019 r.), gdyż taki mechanizm ustalania prawa wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Nadto, w powstałej w sprawie sytuacji aktywność organu powinna być ukierunkowana na wskazanie możliwości ubiegania przez skarżącego także o przyznanie przedmiotowego świadczenia na kolejny okres świadczeniowy, który trwać miał od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Takie procedowanie pozwoliłoby, aby skarżący mógł precyzyjnie wyrazić swoją wolę i nie ponieść szkody wskutek nieznajomości prawa. Niewątpliwie więc w tym celu pracownik organu obsługujący skarżącego powinien wręczyć formularz osobnego wniosku i podkreślić, że jeżeli jest także wolą skarżącego ubieganie się o świadczenie na okres wcześniejszy (2018/2019), to koniecznym jest wypełnienie i złożenie w tym celu odrębnego formularza (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1577/17). Zaniechanie powyższego skutkowało naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 9 k.p.a., art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a. - poprzez brak należytego wyjaśnienia zakresu żądania strony, a to skutkowało także brakiem poprawnego ustalenia stanu faktycznego tej sprawy. Wskazane naruszenie mogło mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy albowiem gdyby skarżący otrzymał stosowne pouczenia od organu administracji, niewątpliwie złożyłby wniosek o przyznanie świadczenia także na okres wrzesień-październik 2019 r. Taki zamiar jasno bowiem manifestował on w trakcie postępowania. Nadto, w ocenie sądu naruszony został także przepis prawa materialnego – art. 24 ust. 2 u.ś.r. w zw. z ust. 1 tego przepisu, w sposób który miał wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wskazano, przepis ten określa moment czasowy ustalenia prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego i wiąże ten moment z chwilą wpływu wniosku do organu. Uwzględnienie normy wynikającej z tego przepisu i daty złożenia wniosku, przy należytym odczytaniu żądania strony, prowadziłoby do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c) ustawy z dnia 30 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.), w pkt 1 sentencji, uchylił obie kontrolowane decyzje. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organy administracji uwzględnią powyżej zaprezentowaną ocenę prawną.

Jednocześnie zaznaczyć należy, że uchylając objęte skargą akty, sąd miał na uwadze także przepis art. 134 par. 2 p.p.s.a. Stanowi on, że sąd administracyjny, co do zasady nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. W tej natomiast sprawie, zaskarżone były akty, które w istocie przyznawały skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres 1 listopada 2019 r. – 31 października 2020 r. Podkreślić jednak należy, że o przyjętym kierunku rozstrzygnięcia sprawy nie zadecydowała wadliwość kwestionowanych decyzji w zakresie samego przyznania prawa do świadczenia za powyżej wskazany okres zasiłkowy, lecz wadliwe nierozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa w szerszym zakresie (wrzesień-październik 2019 r.). Tym samy, spodziewane dla strony korzyści wynikające z rozpoznania sprawy w pełnym (szerszym) zakresie, mogą okazać się większe niż wynikające z uchylonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3942/18). Z tego powodu sąd uznał, że cytowany wyżej przepis nie stał na przeszkodzie wyeliminowaniu z obrotu prawnego obu kontrolowanych decyzji.

O kosztach (pkt 2 sentencji) sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 par. 2 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że w razie uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych natomiast kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie tego pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. W niniejszej sprawie stawki opłat wynikają z par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r., poz. 265) i wynoszą 480 zł. Z uwagi na brak w aktach sprawy informacji o poniesieniu przez skarżącego kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, zasądzone koszty nie uwzględniają tej opłaty.