Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1892/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia WSA del. Jerzy Bortkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3022/15 w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w K.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3022/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę K. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] S.A. z siedzibą w K., wystąpiła do Starosty O. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości G., gmina L., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] oraz o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej własność K. W.

W uzasadnieniu wniosku Spółka [...] S.A. podała, że jest inwestorem i przyszłym operatorem linii elektroenergetycznej 400 kV O.. Realizacja inwestycji pn. "Budowa dwutorowej linii 400 kV O." z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O., zgodnie z brzmieniem przepisu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 778), zwanej dalej u.p.z.p., w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2014 roku, poz. 518 z późniejszymi zmianami), zwaną dalej "u.g.n.", kwalifikowana jest, jako inwestycja celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Nieruchomość objęta wnioskiem położona jest na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym uchwałą Rady Gminy L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej NN 400 kV O.na terenie Gminy L.

Starosta Ostrołęcki, rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w punkcie 1/ ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości G. gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,1189 ha, nr [...] o pow. 5,15 ha, nr [...] o pow. 5,26 ha, dla której Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...], poprzez zezwolenie [...] S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii eklektycznej w ramach realizacji inwestycji pn. "Budowa dwutorowej linii 400 kV O." z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O. – O.. W punkcie 2/ decyzji stwierdził, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegać będzie na zezwoleniu na:

a) przeciągnięciu nad działkami nr [...], [...] i [...] przewodów napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV O., tj. przewodów fazowych [...]i odgromowych linii [...] skojarzonych ze światłowodem podwieszonych na słupach energetycznych wybudowanych na działkach sąsiednich w granicach pasa technologicznego oraz późniejsze funkcjonowanie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z wszelkimi obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji,

b) wykonanie przebudów istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia, średniego napięcia, niskiego napięcia oraz linii telekomunikacyjnych, zbliżonych lub krzyżowanych z linią,

c) dostępie, wejściu, przechodzie, przejeździe niezbędnym sprzętem osób upoważnionych przez [...] S.A. w celu wykonywania czynności związanych z budową, eksploatacją, konserwacją, remontem, modernizacją, przebudową, usuwaniem awarii linii, w tym dokonywaniem, wymiany niezbędnych jej elementów,

d) ustanowieniu ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego, linii na działkach nr [...], [...] i [...] o szerokości 70 m (tj. po 35 m w każdą stronę od osi linii), w tym polegających na zakazie wznoszenia w pasie technologicznym budynków mieszkalnych, budowli, zakazie utrzymywania w pasie technologicznym drzew, krzewów i roślinności przekraczającej 3 metry wysokości, a także korzystaniu z nieruchomości obciążonej w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz ochrony środowiska,

e) wycince istniejącego na nieruchomości drzewostanu i krzewów w zakresie niezbędnym do wybudowania linii oraz jej eksploatacji.

W punkcie 3/ decyzji wskazano na lokalizację i powierzchnię ograniczenia nieruchomości, tj.:

a) 0,0017 ha na działce nr [...] i została przedstawiona na załączniku graficznym nr 1 do decyzji z naniesionym projektowanym odcinkiem linii elektroenergetycznej w obrębie przedmiotowej działki,

b) 0,4840 ha na działce nr [...] (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 69 m) i została przedstawiona na załączniku graficznym nr 2 do decyzji z naniesionym projektowanym odcinkiem linii elektroenergetycznej w obrębie przedmiotowej działki,

c) 0,5544 ha na działce nr [...] (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 80 m) i została przedstawiona na załączniku graficznym nr [...] do decyzji z naniesionym projektowanym odcinkiem linii elektroenergetycznej w obrębie przedmiotowej działki.

W punkcie 4/ decyzji stwierdzono, że przebieg linii energetycznej zgodny jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] O.. na terenie gminy L. uchwalonym uchwałą Rady Gminy L. z dnia 7 listopada 2014 r. Nr XXXV/270/2014 (publ. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r. poz. 123).

W punkcie 5/ decyzji wskazano, że prace budowlane na nieruchomości wykonywane będą w okresie od maja 2015 r. do grudnia 2016 r., nie dłużej niż 60 dni.

W punkcie 6/ decyzji zobowiązano [...] S.A. z siedzibą w K. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania.

W punkcie 7/ decyzji wskazano, że właściciel nieruchomości, na podstawie art. 124 ust. 6 u.g.n., jest obowiązany udostępnić nieruchomość w części opisanej w pkt 1. decyzji w celu wykonania czynności związanych z konserwacją albo z usuwaniem awarii linii energetycznej. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Punkt 8/ decyzji zawiera informację, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. W., zarzucając organowi brak precyzyjnego określenia części nieruchomości, której dotyczyć ma ograniczenie oraz nieprzeprowadzenie rzetelnych rokowań, ponieważ, w ocenie odwołującej się, propozycje cenowe były zaniżone i w żaden sposób nieodpowiadające wartości ograniczeń w korzystaniu z należących do niej nieruchomości, a co za tym idzie uznać je należy, zdaniem skarżącej, za działania pozorne.

Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał oceny spełnienia przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 u.g.n., do wydania decyzji w niniejszej sprawie wskazując, że: nie budzi wątpliwości, że cel publiczny planowanej inwestycji i jej znaczenie ma charakter ponadlokalny. Realizacja inwestycji polegającej na umieszczeniu przewodów linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości gruntowej ma zaspokajać potrzeby społeczeństwa w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną w północno- wschodniej części kraju i została ujęta w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 uchwalonego Uchwalą Nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. (M.P. z 2012 r. poz. 252) i zaplanowana do realizacji w 2015 roku i jej ukończenia do końca 2016 r.

W ocenie Wojewody zaskarżona decyzja spełnia warunki określenia przedmiotu ograniczenia i jego terytorialny zakres, wskazując precyzyjnie powierzchnię podlegającą ograniczeniu. Określono też okres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Inwestycja została zaplanowana przez inwestora zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] O.. na terenie Gminy L., uchwalonym Uchwalą Nr XXXV/270/2014 Rady Gminy L. z dnia 7 listopada 2014 roku (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r. poz. 123), według którego, część przedmiotowej nieruchomości znajduje się w jednostce strukturalnej planu o symbolu EE - teren infrastruktury elektroenergetycznej. Na terenie tym dopuszcza się lokalizację obiektów urządzeń elektroenergetycznych w tym słupów i przewodów elektroenergetycznych oraz infrastruktury towarzyszącej, w tym dróg do obsługi infrastruktury elektroenergetycznej. Ponadto wydanie decyzji poprzedzone było próbą uzyskania zgody na korzystanie z nieruchomości w celu realizacji inwestycji. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że złożenie wniosku poprzedzone było przeprowadzeniem przez inwestora z właścicielem nieruchomości rokowań, mających na celu uzyskanie zgody na dobrowolne udostępnienie nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie wyraziła zgodny na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu realizacji inwestycji, co oznacza, że przesłanka poprzedzenia rokowaniami wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości została w niniejszej sprawie spełniona.

Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. W., zwana dalej: "skarżącą", wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, art. 8, art. 9. art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej zwaną: "k.p.a.", w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., polegające na tym, że poprzez niezastosowanie wymienionych przepisów organ bezzasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie w utrzymanej w mocy decyzji z dnia 5 sierpnia 2015 r. organ pierwszej instancji precyzyjnie określił lokalizację i powierzchnię ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy przedstawionych w zgromadzonym materiale dowodowym powinna prowadzić do wniosku, że organ pierwszej instancji nie określił w sposób prawidłowy lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazane w decyzji odnoszą się do całej powierzchni nieruchomości położonej w miejscowości G., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1189 ha, nr [...] o pow. 5,1500 ha, nr [...] o pow. 5,2600 ha (KW nr [...]).

Zarzucono też brak dokładnego wskazania zakresu wycinki drzew, zapewnienia dostępu, wejścia, przechodu, przejazdu (brak wskazania części nieruchomości objętej ograniczeniem) oraz wykonania przebudowy istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz linii telekomunikacyjnych (brak wskazania części nieruchomości objętej ograniczeniem). Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji winien dokonać ustaleń, w jakim niezbędnym zakresie dla przeprowadzenia inwestycji konieczne jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w szczególności, na jakiej powierzchni nieruchomości konieczne jest wykonanie przebudowy istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz linii telekomunikacyjnych, na jakiej części nieruchomości konieczne będzie przeprowadzenie wycinki drzew oraz przez jaką część nieruchomości właściciel musi zapewnić wnioskodawcy swobodny przejazd, dostęp i przechód. Skarżąca ponadto zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji organ administracyjny nie uzasadnia, z jakiego powodu uznaje, że powierzchnia pasa technologicznego jest powierzchnią uzasadnioną i konieczną dla ograniczeń wskazanych w decyzji organu I. instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy uprawnia do twierdzenia, że spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki pozwalające na decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z działek nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiących własność skarżącej.

Planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej [...] O.. na terenie gminy L., uchwalonym uchwałą Rady Gminy L. z dnia 7 listopada 2014 r. nr XXXV/270/2014 (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r. poz. 123), według którego część działek nr [...], nr [...] i nr [...] znajduje się w jednostce strukturalnej planu o symbolu EE - teren infrastruktury elektroenergetycznej. Na terenie tym dopuszcza się lokalizację obiektów urządzeń elektroenergetycznych w tym: słupów i przewodów elektroenergetycznych oraz infrastruktury towarzyszącej w tym: dróg do obsługi infrastruktury elektroenergetycznej. Zaproponowany przebieg linii elektroenergetycznej został dokładnie ustalony w planie zagospodarowania przestrzennego i jej inny przebieg jest niemożliwy ze względu na zapisy planu. W postanowieniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sposób kategoryczny przesądzono o przebiegu spornej linii na nieruchomości stanowiącej własność K. W., objętej wnioskiem pełnomocnika [...] S.A.

Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wiąże się z określeniem pasa tej służebności. Sąd I instancji wskazał, że w wyniku realizacji inwestycji na działkach objętych wnioskiem powstanie pas technologiczny ograniczonego użytkowania, którego szerokość została ustalona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na 70 m, tj. po 35 m w obie strony od osi linii elektroenergetycznej, zaś przebieg inwestycji i zakres niezbędnego zajęcia nieruchomości obrazują załączniki graficzne nr 1, 2 i 3 do decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r. stanowiące jej integralną część. Powierzchnia podlegająca ograniczeniu, tj. wielkość pasa technologicznego została precyzyjnie określona:

a) na działce nr [...] wynosi 0,0017 ha i został przedstawiony na załączniku nr 1 do decyzji Starosty,

b) na działce nr [...] wynosi 0,4840 ha (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 69 m), co obrazuje załącznik nr 2 do decyzji,

c) na działce nr [...] wynosi 0,5544 ha (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 80 m) - jak stanowi załącznik nr 3 do decyzji.

Sąd I instancji stwierdził, że nie można zgodzić się ze skarżącą, że w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. Starosta, wskazując zakres wycinki drzew, posłużył się określeniem "w szczególności" w zakresie pasa technologicznego. Starosta ograniczając sposób korzystania z nieruchomości wskazał w punkcie 2 lit. e decyzji, że będzie ono polegać na "wycince istniejącego na nieruchomości drzewostanu i krzewów w zakresie niezbędnym do wybudowania linii oraz jej eksploatacji". Starosta w żadnym z punktów rozstrzygnięcia nie posłużył się sformułowaniem "w szczególności". W ocenie Sądu, skoro w sprawie niniejszej szczegółowy zakres inwestycji został przez inwestora wskazany i jest on zgodny z rozwiązaniami planistycznymi dotyczącymi tego terenu, to organ nie mógł odmówić wydania decyzji, o której art. 124 ust. 1 u.g.n. Nadto na etapie ograniczania sposobu korzystania z nieruchomości dla potrzeb realizacji inwestycji celu publicznego o przebiegu przesądzonym w planie miejscowym nie ma już możliwości kwestionowania usytuowania linii.

Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu I instancji również fakt, że inwestor w pełni zrealizował obowiązek przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem. Celem ustanowionego w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązku przeprowadzenia rokowań jest umożliwienie konsensualnego załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało jednakże stanowisko, że w sytuacji, gdy właściciel nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia - rokowania należy uznać za bezskuteczne.

Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że złożenie wniosku poprzedzone było przeprowadzeniem przez inwestora z właścicielem nieruchomości rokowań, czego dowodem są pisma z [...] marca 2014 r., z [...] grudnia 2014 r., z [...] marca 2014 r. z [...] lipca 2014 r., z [...] sierpnia 2014 r., z [...] sierpnia 2014 r., z [...] września 2014 r. i z [...] listopada 2014 r. Skarżąca wypowiedziała się co do stanowiska inwestora m.in. w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdzając, że proponowana cena jest zaniżona.

Sąd I instancji na marginesie dodał, że zbędne było dodanie w decyzji punktów 6-8. Zobowiązanie do udostępnienia części nieruchomości, której sposób korzystania ograniczono na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., samo w sobie oznacza konieczność jej udostępnienia w przyszłości w zakresie objętym ograniczeniem, a ponadto wynika z art. 124 ust. 6 tej ustawy. Z kolei zobowiązanie do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu prac oraz wskazanie na możliwość uzyskania odszkodowania wynika wprost z art. 124 ust. 4 powołanej ustawy, zatem również i w tym zakresie rozstrzygnięcie było zbędne. Podobnie jak ustalenie w punkcie 8 decyzji o skutku ostatecznej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w postaci podstawy dokonania wpisu w księdze wieczystej (jest to uregulowane w art. 124 ust. 7 powołanej ustawy).

Z powyższych względów, Sad I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a.", oddalił skargę.

Skarżąca, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Wniosła też o zasądzenie od organu administracji na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych, a w przypadku merytorycznego rozpoznania skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. domagała się również zasądzenia od organu administracji kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a., przez oddalenie skargi, mimo jej zasadności i zaakceptowania w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku wydawania zaskarżonej decyzji, polegających na naruszeniu art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., polegające na tym, że poprzez niezastosowanie ww. przepisów, organ bezzasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie w utrzymanej w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., organ I instancji, precyzyjnie określił lokalizację i powierzchnię ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy, powinna prowadzić do wniosku, iż organ I instancji nie określił w sposób prawidłowy lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazane w ww. decyzji odnoszą się do całej powierzchni nieruchomości położonej w miejscowości. L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1189 ha, nr [...] o pow. 5,1500 ha, nr [...] o pow. 5,2600 ha (KW nr [...]), podczas gdy zgodnie z art. 124 § 1 u.g.n., oraz zasadą ograniczania korzystania z nieruchomości przez właściciela w jak najmniejszym, niezbędnym zakresie, ww. ograniczenie powinno ograniczać się jedynie do części ww. nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja, a ponadto winno być jednoznaczne i nie budzące wątpliwości co do jego zakresu.

2/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w treści uzasadnienia wyroku uzasadnienia nieuwzględnienia zarzutów podniesionych przez skarżącego w treści skargi, świadczących o naruszeniu art. 124 ust. 1 u.g.n., polegającego na naruszeniu zasady precyzyjnego określenia lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono brak dokładnego wskazania zakresu wycinki drzew, zapewnienia dostępu, wejścia, przechodu, przejazdu oraz wykonania przebudowy istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz linii telekomunikacyjnych.

Wywodzono, że twierdzenie Sądu I instancji, iż określenie powierzchni nieruchomości, której dotyczy ograniczenie sposobu korzystania jest precyzyjne i ogranicza się do powierzchni pasa technologicznego, którą uznać należy za konieczną i niezbędna do umożliwienia przeprowadzenia inwestycji pożytku publicznego, pozostaje w sprzeczności z treścią decyzji I instancji, która odnosi się do całej powierzchni nieruchomości objętej KW nr [...], na co wskazuje nie tylko brak zastrzeżenia w treści decyzji organu I instancji w/w ograniczenia powierzchni, ale również wskazanie w pkt 2d decyzji organu I instancji, iż ograniczenie do pasa technologicznego odnosi się tylko do ustanowienia ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego polegających za zakazie m.in. wznoszenia budynków, nie zaś do pozostałych ograniczeń wskazanych w punktach 2a, 2b, 2c i 2e.

Argumentowano, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, wyrażonym m.in. w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 września 2014 r. /II SA/Rz 534/14, LEX nr 1513501, decyzja ograniczająca korzystanie przez właściciela z jego nieruchomości musi być precyzyjna w zakresie określenia części, której dotyczy. W wydawanej decyzji zakres ograniczenia prawa własności lub użytkowania wieczystego musi być ściśle określony, co oznacza, że musi ona wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela (użytkownika wieczystego) i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Samo odwołanie się w decyzji do ww. dokumentów jest niewystarczające.

Zwrócono uwagę, że w analogicznej sprawie dotyczącej decyzji o niemal identycznej treści, wydanych w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonych w tej samej gminie na rzecz tego samego inwestora w dniu 7 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn.. akt: IV SA/Wa 2473/15 wydał wyrok, na mocy którego uchylił on w całości zarówno decyzję nr [...] Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2015 r., r. w sprawie [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. ([...]).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, uczestnik postępowania [...] S.A. z siedzibą w K., wniósł o:

1. oddalenie skargi kasacyjnej w całości;

2. przeprowadzenie rozprawy w sprawie;

3. zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, podniesiono, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wyznacza przebieg linii elektroenergetycznej oraz pas technologiczny, a więc obszar gruntu, który jest niezbędny [...] do korzystania z cudzego gruntu, a z drugiej strony dla właściciela gruntu wiąże się z ograniczeniami w korzystaniu tej części gruntu w pełnym zakresie.

Przebieg linii oraz pasa technologicznego, jak również jego powierzchnia na działkach nr [...], [...] oraz [...] zostały przewidziane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz znajdują odzwierciedlenie na załącznikach nr 1, 2 i 3 do decyzji Starosty. Tylko i wyłącznie w tym zakresie (tj. pasa technologicznego) [...] wystąpiło z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania wskazując jednocześnie we wniosku z dnia 24 kwietnia 2015 r. na czym ograniczenie to miałoby polegać, zaś Starosta O. w decyzji Starosty tylko i wyłącznie w tym zakresie o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości orzekł.

Wywodzono, że decyzję Starosty należy odczytywać w sposób kompleksowy. W pkt 1 Decyzji Starosty rzeczywiście początkowo wskazano, iż decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy działki nr [...] o pow. 0,1189 ha, nr [...] o pow. 5.15 ha, nr [...] o pow. 5,26 ha, niemniej jednak w dalszej części tego punktu ustalono, że ograniczenie polega na zezwoleniu [...] na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej. W pkt 3 decyzji dotyczącym wielkości zajętej powierzchni pod pas technologiczny wyraźnie i jednoznacznie wskazano, iż "wielkość zajętej powierzchni pod pas technologiczny wynosi:

a) 0,0017 ha na działce nr [...] i została przedstawiona na zał. Nr 1,

b) 0,4840 ha na działce nr [...] (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 69 m) i została przedstawiona na zał. Nr 2

c) 0,5544 ha na działce nr [...] (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 80 m) i została przedstawiona na zał. Nr 3.

W związku z tym należy przyjąć, że w pkt 1 decyzji Starosty organ generalnie określił działki, których decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ma dotyczyć i wskazał, że ograniczenie ma nastąpić w granicach przebiegającego przez nie pasa technologicznego, a następnie w pkt. 3 dookreślił, w jakiej części tych działek ma dojść do ograniczenia sposobu korzystania wskazanego z kolei w pkt 2. W konsekwencji, wskazano, że należy uznać, iż Starosta jednoznacznie wskazał, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy wyłącznie części działek skarżącej leżącej w granicach pasa technologicznego.

Argumentowano, że wszelkie wątpliwości w zakresie wielkości powierzchni działek objętych ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości rozwiewają Załączniki graficzne nr 1, 2 i 3 do Decyzji Starosty. Granice i przebieg pasa technologicznego przez działki nr [...], [...] oraz [...], oznaczono na nich przerywaną granatową linią. Dodatkowo, powierzchnia tego pasa została zakreskowana przerywanymi czerwonymi liniami. W związku z tym należy bezwzględnie przyjąć, że z treści Decyzji Starosty interpretowanej wespół z Załącznikiem nr 1, 2 i 3 które stanowią jej integralną część, jasno wynika, która część działek skarżącej pozostaje w granicach pasa technologicznego i w związku z tym, która to część podlega ograniczeniu w sposobie korzystania.

Wywodzono, że wszelkie ograniczenia - o ile okażą się konieczne do realizacji inwestycji - mogą nastąpić jedynie w pasie technologicznym przebiegającym przez działki [...], [...] i [...].

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r., uczestnik postępowania [...] S.A. z siedzibą w K., wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, cofając swój wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, o rozpoznanie tejże skargi na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła w istocie Sądowi I instancji, że nie dostrzegł, że na tle przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 u.g.n., możliwe jest ograniczenie właściciela w sposobie korzystania z nieruchomości tylko w niezbędnym zakresie, tymczasem organy administracji w tej sprawie ograniczeniami w korzystaniu przez właściciela z nieruchomości objęły całą nieruchomość, a nie tylko jej część, przez którą ma przebiegać linia elektroenergetyczna, czym – zdaniem skarżącej kasacyjnie – Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. W konsekwencji, zdaniem skarżącej kasacyjnie, w motywach wyroku Sąd I instancji nie ustalił precyzyjnie powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzuty te nie są zasadne. Pierwszy z zarzutów wskazuje na niewłaściwe odczytanie przez Sąd I instancji treści decyzji Starosty O., w kontekście art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowi, że "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego."

Zakres ograniczenia, w niniejszym przypadku, determinował plan miejscowy. Do ustaleń planu odwołują się zarówno decyzje organów obydwu instancji, jak i Sąd I instancji, przy ocenie zakresu ograniczeń nakładanych na właścicieli nieruchomości. Zakresu ograniczeń nie można odczytywać w ten sposób, by poszczególne punkty decyzji nakładającej ograniczenia korzystania z nieruchomości analizować w oderwaniu od pozostałych punktów, jak też, jak to już wskazano wyżej, bez odniesienia do postanowień planu miejscowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść tej decyzji należy odczytywać poprzez jej strukturę, a jest ona następująca. W pkt 1 określono charakter (rodzaj) inwestycji, z uwagi na którą udziela się zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W pkt 2 określono czynności, jakich może dokonywać inwestor w ramach uzyskanego zezwolenia oraz zakazy dla właścicieli nieruchomości – te ostatnie ograniczone do pasa technologicznego. W jej zaś pkt 3, określeno części nieruchomości, na których obowiązuje zezwolenie na ograniczenie w korzystaniu z nich (ich obszaru, położenia). Z całokształtu decyzji Starosty O. z [...] sierpnia 2015 r. (utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy), w tym z jej punktu 3 wynikaja zatem, że wszelkie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości przez ich właściciela, związane z inwestycją, powinny mieścić się w ramach ustalonego pasa technologicznego, którego rozmiary, powierzchnię i przebieg decyzja określa w sposób szczegółowy. Tak też zrozumiał to Sąd I instancji stwierdzając, że decyzja organu pierwszej I instancji wskazuje precyzyjnie powierzchnię podlegającą ograniczeniu, które to ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wiąże się z określeniem pasa tej służebności. Sąd I instancji wskazał, że w wyniku realizacji inwestycji na działkach objętych wnioskiem powstanie pas technologiczny ograniczonego użytkowania, którego szerokość została ustalona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na 70 m, tj. po 35 m w obie strony od osi linii elektroenergetycznej, zaś przebieg inwestycji i zakres niezbędnego zajęcia nieruchomości obrazują załączniki graficzne do decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2015 r., stanowiące jej integralną część. Powierzchnia podlegająca ograniczeniu, tj. wielkość pasa technologicznego została precyzyjnie określona:

a) na działce nr [...] wynosi 0,0017 ha i został przedstawiony na załączniku nr 1 do decyzji Starosty,

b) na działce nr [...] wynosi 0,4840 ha (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 69 m), co obrazuje załącznik nr 2 do decyzji,

c) na działce nr [...] wynosi 0,5544 ha (tj. pas gruntu o szerokości 70 m i długości osi linii 80 m) - jak stanowi załącznik nr 3 do decyzji.

Tym samym, podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące braku precyzyjnego określenia lokalizacji i powierzchni ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości Sąd I instancji uznał za niezasadne. Z uwagi na wskazaną wyżej strukturę rozstrzygnięcia organu I instancji z oceną tą należy się zgodzić.

Jako nieuprawnione, w szczególności nie wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n., należy uznać wysunięcie zarzutu braku dokładnego wskazania zakresu wycinki drzew, zapewnienia dostępu, wejścia, przechodu, przejazdu oraz wykonania przebudowy istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz linii telekomunikacyjnych.

Z decyzji Starosty O. w sposób nie budzący wątpliwości wynika cel zajęcia nieruchomości, jak też okoliczność, że wszystkie przedsiębrane na niej czynności podporządkowane są temu celowi, który został określony, tak w sposób ogólny ( pkt 1 decyzji), jak i w sposób uszczegółowiony (pkt 2 decyzji). Ewentualne więc szkody, w tym powstałe wskutek przekroczenia uprawnień wnioskodawcy, będą mogły być od niego dochodzone, na podst. art. 128 ust. 4 u.g.n., przewidującego uzyskanie przez właściciela nieruchomości odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód, przy czym jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększy się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Należy też dodać, że organ w sposób wystarczający określił też, na jakim obszarze mogą być podjęte określone w ww. decyzji dziania (chodzi o pas technologiczny), w tym wycinka drzew, wejście, przechód, przejazd, a ich rozmiar winna być zależna od różnych koniecznych czynników związanych z realizacją inwestycji.

W tym kontekście bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji ostatecznie poprawnie wyjaśnił, jakiej części nieruchomości skarżących dotyczy zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z niej.

Nie mógł też odnieść skutku zarzut odmiennego rozstrzygnięcia analogicznej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawach o sygn. IV SA/Wa 2473/15. Zarzut ten nie wskazuje naruszonego przez Sąd I instancji przepisu prawa, jak też powołuje się na wydanie nieprawomocnego wyroku Sądu I instancji.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz jego uczestnika [...] S.A. z siedzibą w K.,. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić z uwagi na treść art. 204 pkt 1) p.p.s.a., który w takich okolicznościach prawo do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przyznaje jedynie organowi.