Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 641/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1, art. 20
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Postępowanie scaleniowe gruntów wsi K. w gminie K., którego dotyczy zaskarżona decyzja zostało wszczęte postanowieniem Starosty z dnia [...] kwietnia 2005 r. i objęło grunty całego obrębu ewidencyjnego oraz części gruntów innych wsi. W toku postępowania wybrano 12 osobową radę uczestników scalenia, dokonano oszacowania gruntów i podjęto uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na dokonany szacunek porównawczy gruntów.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Starosta odstąpił od nałożenia obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia, natomiast decyzją z dnia [...] maja 2007r., Nr [...] określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "scalenie gruntów położonych we wsi K.". Opracowany projekt scalenia gruntów udostępniony został do publicznego wglądu wszystkim zainteresowanym uczestnikom scalenia w dniach od 7 maja do 6 czerwca 2007 r. Z ogólnej liczby 693 uczestników scalenia z projektem zapoznało się 608, zastrzeżenia do projektu scalenia złożyło 46 spośród nich. Zastrzeżenia te zostały zaopiniowane przez komisję doradczą, z czego 35 zastrzeżeń uwzględniono, zaś 11 pozostawiono bez uwzględnienia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...] Starosta zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi K. o ogólnym obszarze 783,1611 ha, poszerzonym o części gruntów wsi B., P. i U. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności i wywieszono ją na tablicach ogłoszeń na terenie wsi K. oraz na terenie wsi o których grunty poszerzono obszar scalenia, a także w Urzędzie Miasta i Gminy K., jak również odczytano ją na zebraniu uczestników scalenia w dniu 15 lipca 2007 r. Następnie na zebraniu uczestników scalenia w dniu 29 lipca 2007 r. wprowadzono protokolarnie uczestników scalenia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia.

Odwołanie od tej decyzji wniosły A. C. i K. C., J. C., W. C., A. G., M. G., K. H., H. K., M. K., A. P., E. Ś. oraz E. S., która żądała wyjaśnienia sprawy drogi dojazdowej do jej siedliska. Wskazała, że gmina K. rości sobie pretensje do tejże drogi, a decyzja scaleniowa pozbawia ją pasa gruntu szerokości 2 m bez jej zgody.

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r. zatwierdzającą projekt scalenia gruntów wsi K., gmina K. o ogólnym obszarze 783,1611 ha, poszerzonym o części gruntów: wsi B., P. i U. - w stosunku do gruntów: A. C. i K. C., J. C., W. C., A. G., M. G., K. H., H. K., M. K., A. P. i E. S. Jednocześnie Wojewoda uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej działki nr 963 o pow. 0,2703 ha przydzielonej J. P. oraz umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie wniesionej przez E. Ś.

W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1, pkt 3 i § 2 k.p.a. oraz art. 1, art. 2 ust. 3, art. 8, art. 11, art. 13, art. 14, art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1 i art. 34 pkt 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r., Nr 178, poz. 1749).

W obszernym uzasadnieniu przedstawił tryb przeprowadzonego przez Starostę postępowania scaleniowego i odniósł się do zarzutów odwołań.

W stosunku do zarzutów J. P. Wojewoda uznał, że są warunki do zmiany projektu scalenia zgodnie z żądaniem strony. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej działki nr 963 przydzielonej J. P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wobec E. Ś. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze, gdyż wycofała ona złożone uprzednio odwołanie.

W stosunku do gruntów 10 uczestników postępowania uznał natomiast, że ich odwołania nie zasługują na uwzględnienie i przedstawił swoje stanowisko w tym zakresie.

Rozpoznając odwołanie E. S. organ wskazał, że przed scaleniem posiadała ona grunty w 3 działkach o łącznej powierzchni 0,56 ha oszacowane na wartość 82,45 punktów szacunkowych. Grunty te nabyła aktem notarialnym sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w G. w dniu 20 października 1998 r. nr [...] . Po dokonaniu potrącenia wynoszącego 1,65 punkt, wartość należna wyniosła 80,80 punktów. W zamian za grunty objęte scaleniem wydzielono grunty ekwiwalentowe w 2 działkach nr 59 i 354 o łącznej pow. 0,6453 ha oszacowane na wartość 82,88 punkty. Organ wyjaśnił, że grunt siedliskowy E. S. w przedscaleniowej działce nr 512 o pow. 0,20 ha po scaleniu oznaczono nr ewid. działki 354 o pow. 0,1759 ha. Po okazaniu projektu scalenia na gruncie E. S. nie przyjęła projektu scalenia ze względu na powierzchnię i kształt działki siedliskowej nr 354 oraz przebieg drogi obok tej działki. Zastrzeżenia tego nie uwzględniono, uzasadniając to utrzymaniem w projekcie scalenia drogi gminnej, oznaczonej po scaleniu nr ewid. działki 355, przy działce siedliskowej w stanie sprzed scalenia. Ponieważ skarżącej wydzielono pełny ekwiwalent gruntowy w zamian za grunt posiadany przed scaleniem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji

Decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. G., M. K., A. P. i E. S.

Skargi A. G., M. K. i A. P. zostały odrzucone postanowieniem WSA w Rzeszowie z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 641/08, ponieważ skarżący ci nie uzupełnili w terminie braków formalnych skarg.

E. S. w swojej skardze zarzuciła naruszenie art. 9 i 10 § 1 oraz naruszenie art. 109 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że czasowo przebywa w G., zaś w K. mieszka jej syn K. S., który prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 15 ha. Nadmieniała, że większość ziemi syn użytkuje na mocy umowy dzierżawy i zajmuje dom mieszkalny stanowiący jej własność, jak również korzysta z budynków gospodarczych. Podkreśliła, że nie wyraziła zgody na przedstawioną jej propozycję scalenia jej gruntu. Zarzuciła, że przydzielenie w ramach scalenia gruntu przytykającego do innej działki leżącej w znacznej odległości mija się z celem i wypacza sens i istotę ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. Powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu wskazała, że nie była informowana o tym co zamierza gmina. Podkreśliła, że najpierw chciano ją pozbawić części jej siedliska, stanowiącej według organu drogę gminną, w postępowaniu o rozgraniczenie, a gdy to się nie udało, poprzez scalenie gruntów. Droga ta stanowi drogę dojazdową do domu skarżącej, nie prowadzi do niczyich gruntów i fakt, że pozwalała przechodzić nią sąsiadom nie może działać przeciwko niej samej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do skargi E. S. Wojewoda wyjaśnił, że w myśl art. 20 ustawy scaleniowej stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. Z informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym wynika, że Starosta decyzją z dnia [...] maja 2003 r. odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wsi K., polegającej na włączeniu części działki nr 601 (drogi) o pow. 0,19 ha będącej w posiadaniu samoistnym Gminy K. do działki nr 512 o pow. 0,20 ha, stanowiącej własność E. S. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od tej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Tak więc sprawa działki siedliskowej oznaczonej przed scaleniem nr 512 jest ostatecznie rozstrzygnięta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przypadku decyzji, Sąd może ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności Sąd poddał badaniu procedurę przeprowadzania postępowania scaleniowego i stwierdził, że scalenie we wsi K., jeśli chodzi o realizację poszczególnych czynności zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r., Nr 178, poz. 1749, ze zm.).

Postępowanie w sprawie scalenia zostało wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych położonych na projektowanym obszarze scalenia (82,49%), co wypełnia przesłankę z art. 3 ust. 2 cyt. ustawy. Postanowienie o wszczęciu postępowania zostało odczytane na zebraniu ogólnym mieszkańców wsi w dniu 24.04.2005 r. i wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miasta i Gminy w K. oraz we wsi K. 18.09.2005 r. odbyło się zebranie ogólne uczestników scalenia gruntów wsi K., zwołane przez Starostę, na którym wybrano 12 osobową radę uczestników scalenia oraz poinformowano o prawach i obowiązkach wynikających z ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W dniu 2.10.2005 r. uczestnicy scalenia podjęli uchwałę określającą zasady szacunku porównawczego gruntów, a następnie wyniki oszacowania gruntów ogłoszono i udostępniono je do publicznego wglądu w dniach 10.11.2005 r. – 21.11.2005 r. Zebranie uczestników scalenia w dniu 22.11.2005 r. podjęło uchwałę wyrażającą zgodę na dokonany szacunek porównawczy gruntów.

Po oszacowaniu gruntów i zapoznaniu się z projektem scalenia, 46 osób spośród 693 uczestników scalenia złożyło zastrzeżenia, które zostały zaopiniowane przez komisję doradczą, z czego 35 zastrzeżeń uwzględniono, zaś 11 pozostawiono bez uwzględnienia.

Prawidłowy był też sposób ogłoszenia decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, wynikający z regulacji szczególnej wprowadzonej w art. 28 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Przepis ten stanowi, że decyzję taką podaje się do wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu uczestników scalenia, a ponadto przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których terenie scalane grunty, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach wchodzących w obszar scalenia.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została odczytana na zebraniu uczestników scalenia w dniu 15 lipca 2007 r., co dokumentuje stosowny protokół (k. 136 akt administracyjnych), a następnie wywieszono ją na tablicach ogłoszeń na terenie wsi K. oraz na terenie wsi o których grunty poszerzono obszar scalenia, a także w Urzędzie Miasta i Gminy K. w okresie do 30.07.2007 r. (k. 131 akt administracyjnych). Wbrew zarzutom odwołania Wojewoda słusznie zatem uznał, że decyzja Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r. została prawidłowo ogłoszona skarżącej i rozpoznał jej odwołanie złożone 30.07.2007 r.

Skarżąca E. S. przed scaleniem była właścicielką 3 działek o nr, nr 159, 505 i 512 o łącznej powierzchni 0,56 ha i wartości szacunkowej 82,45 punktów. Po potrąceniu 1,65 punktu, wartość należna wyniosła 80,80 punktów. Działki te położone były w 3 różnych miejscach na terenie wsi K. W zamian za te grunty wydzielono grunty ekwiwalentowe w 2 działkach o nr 59 i nr 354, o łącznej powierzchni 0,6453 ha oszacowane na wartość 82,88 punktów, przy czym grunt siedliskowy skarżącej w przedscaleniowej działce nr 512 po scaleniu oznaczono nr działki 354 o powierzchni 0,1759 ha, natomiast w zamian za działki nr, nr 159 i 505 wydzielono ekwiwalent w jednej działce oznaczonej jako działka nr 59.

Skarżąca zaakceptowała przyznanie jej działki nr 59, natomiast zakwestionowała wielkość działki siedliskowej nr ewid. 354 i przebieg drogi obok niej. Skarżąca konsekwentnie podnosi, że droga biegnąca wąwozem obok jej domu jest jej własnością i została wydzielona z jej gruntu na skutek sfałszowania map ewidencyjnych. Droga ta stanowiła dojazd do gospodarstwa skarżącej, która jedynie "grzecznościowo" pozwalała przechodzić nią mieszkańcom wsi.

Wojewoda nie uwzględnił tych argumentów, stwierdzając, że skarżącej wydzielono pełny ekwiwalent gruntowy w zamian za grunt posiadany przed scaleniem, a także, że konieczne jest utrzymanie w projekcie scalenia drogi gminnej (działka nr ewid. 355) przy działce siedliskowej skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił dodatkowo, że toczyło się postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wsi K., polegających na włączeniu części działki nr 601 (drogi) o pow. 0,19 ha będącej w posiadaniu samoistnym Gminy K. do działki nr 512 o pow. 0,20 ha, stanowiącej własność E. S. Decyzją Starosty z dnia [...] maja 2003 r., utrzymaną w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., odmówiono wprowadzenia wnioskowanych zmian.

Z ostatnio wymienionych decyzji, znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika ponadto, że od wielu lat istnieje spór o wymienioną drogę, toczony jeszcze przez poprzedników prawnych skarżącej. W 1996 r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, przerwane z powodu śmierci wnioskodawczyni J. K. – poprzedniczki prawnej skarżącej E. S., w toku którego uprawniony geodeta prowadził czynności rozgraniczeniowe na gruncie, ale nie przedłożył operatu rozgraniczeniowego do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej.

W świetle akt sprawy bezspornym jest zatem, że działka nr ewid. 601 przed scaleniem, nr 355 po scaleniu, stanowiąca drogę, znajduje się w posiadaniu samoistnym Gminy K. i taki jej stan prawny figurował w ewidencji gruntów i budynków w dacie orzekania przez organy. Prawidłowo zatem organy przyjęły tę okoliczność, stosując art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, stanowiący, iż stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnie użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. Rozstrzygnięcie natomiast spornych kwestii w zakresie własności nie należy do kompetencji organów prowadzących scalenie i może zapaść w każdym czasie. Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów nie zamyka bowiem skarżącej możliwości załatwienia sporu o własność. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stanowi ona tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów. Decyzja ta nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem lub wymianą.

Stosownie do art. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów - celem scalenia jest poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów oraz dostosowanie nieruchomości do systemu melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Scalenie gruntów jest zabiegiem kompleksowym, a przy tym skomplikowanym i z tego względu nie zawsze istnieje możliwość uwzględnienia wszystkich życzeń poszczególnych uczestników scalenia, bowiem organ musi brać pod uwagę uzasadnione interesy i wnioski wszystkich stron, w tym również innych uczestników scalenia. Organy prowadzące scalenie gruntów uprawnione są do przyjęcia jednego z kilku możliwych rozwiązań dotyczących przyznania działek i w związku z tym nie popadają w kolizję z prawem w przypadku niezadowolenia uczestnika scalenia, o ile dokonana przez nie ocena nie jest dowolna i nie zawiera błędów logicznych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu, w części dotyczącej E. S., której przyznano pełny ekwiwalent gruntowy w 2 działkach, w tym zlokalizowano sporną działkę poscaleniową nr 354 na działce przedscaleniowej nr 512, w ocenie Sądu nie można zarzucić dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Mając na uwadze te okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej E. S. nie narusza prawa i dlatego z mocy art. 151 P.p.s.a. jej skargę oddalił.