Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 2481/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190[1], art. 190[2]
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: 1. Regulacje art. 190[1] i art. 190[2] Kodeksu celnego dotyczą wszystkich zwolnień celnych, także określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 190[1]-190[41] Kodeksu celnego /Dz.U. nr 156 poz. 1820/. Za takim rozumowaniem przemawia także fakt, iż w rozporządzeniu wykonawczym prawodawca posługuje się pojęciami zdefiniowanymi w przepisie art. 190[2] Kodeksu celnego, np. pojęciem "środki trwałe".

2. Uprawnienie do uzyskania zwolnienia od cła wygasa w wypadku niezłożenia przez uprawnionego wniosku najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego.

Ponieważ żaden przepis prawa celnego nie wprowadza możliwości uwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów złożonego po przyjęciu zgłoszenia celnego, tym samym taki wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, przy czym bez znaczenia są okoliczności, które spowodowały złożenie wniosku z naruszeniem terminu.

TEZY

1. Regulacje art. 190[1] i art. 190[2] Kodeksu celnego dotyczą wszystkich zwolnień celnych, także określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 190[1]-190[41] Kodeksu celnego /Dz.U. nr 156 poz. 1820/. Za takim rozumowaniem przemawia także fakt, iż w rozporządzeniu wykonawczym prawodawca posługuje się pojęciami zdefiniowanymi w przepisie art. 190[2] Kodeksu celnego, np. pojęciem "środki trwałe".

2. Uprawnienie do uzyskania zwolnienia od cła wygasa w wypadku niezłożenia przez uprawnionego wniosku najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego.

Ponieważ żaden przepis prawa celnego nie wprowadza możliwości uwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów złożonego po przyjęciu zgłoszenia celnego, tym samym taki wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, przy czym bez znaczenia są okoliczności, które spowodowały złożenie wniosku z naruszeniem terminu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędziowie: sędzia NSA Ewa Jóźków, sędzia WSA Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant Barbara Gałecka, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi "[...] Zakładów [...] " Przedsiębiorstwa [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...] y w W. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].03.2003r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. zadnia [...] .08.2002r. Nr [...].

Wskazał, że w dniu [...] .01.2002r. w Urzędzie Celnym [...] w W. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci silników lotniczych [...]. Zgłoszenie zostało przyjęte przez organ celny i towar po uiszczeniu należności celnych został zwolniony.

Pismem z dnia [...] .04.2002r. [...] Zakłady [...] wystąpiły o zwrot cła, argumentując swój wniosek tym, że w chwili składania zgłoszenia celnego, przedsiębiorstwu nie był znany fakt obowiązywania przepisu §1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art.1901-19041 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 156, poz.1820), który zdaniem wnioskodawcy, stanowi podstawę zwolnienia od cła w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] .08.2002r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia [...].0l.2002r. na dokumencie SAD Nr [...] w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego i jednocześnie zwolnił od cła towary objęte w/w zgłoszeniem na podstawie § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art.1901-19041 Kodeksu celnego.

Po wszczęciu postanowieniem z dnia [...] .11.2002r., z urzędu, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] .08.2002r. i przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] .03.2003r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. stwierdził nieważność w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy swoją decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że stosownie do postanowień art. 1901 § 2 Kodeksu celnego, zwolnienia od cła przewidziane w Dziale I Tytułu VI Kodeksu celnego stosuje się jedynie na wniosek zgłaszającego, przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. W/w dział obejmuje również przepis art. 190 43, na podstawie którego wydane zostało rozporządzenie, w oparciu o które Naczelnik Urzędu zwolnił towary od cła. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od cła nie został organowi celnemu przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym, przywiezione towary nie mogły zostać zwolnione od cła. Decyzja Naczelnika Urzędu została zatem wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 1901 § 2 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej [...] wskazał również, że kwestia zwrotu cła nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia lecz była i jest przedmiotem równolegle prowadzonego przez ten sam organ postępowania i zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją.

W skardze na tę decyzję oraz w piśmie procesowym z dnia [...] .10.2003r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jako niezgodnych z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej w W.:

- przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji zastosowanie przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej;

- prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację a w konsekwencji niezastosowanie przepisów art. 246 §2 Kodeksu celnego w związku z § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego, co dotyczy zwrotu należności celnych, których kwota nie wynika z obowiązujących przepisów celnych;

- błędną ocenę ustalonych w sprawie okoliczności, co miało wpływ na treść podjętej decyzji.

Uzasadniając pierwszy zarzut Skarżący wskazał, że w świetle art. 247§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma charakter naruszenia "rażącego", to znaczy gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, a także kiedy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. W rozpatrywanej sytuacji, wydana decyzja pomimo uchybień o charakterze proceduralnym (niezłożenie w terminie wniosku o zwolnienie od cła), prowadzi do skutku niewątpliwie zgodnego zarówno z literalną treścią przepisu prawa materialnego, to znaczy §1 pkt 7 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, jak i intencją prawodawcy. Nie jest więc możliwe przyjęcie, że taka decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Skarżący podniósł także, iż w chwili dokonywania zgłoszenia celnego nie był zorientowany, że przysługiwało jemu praw złożenia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów. Korzystał z usług profesjonalnego przedstawiciela – Agencji [...] , która nie złożyła stosownego wniosku. Mając na uwadze zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, organy celne winny były udzielić składającemu zgłoszenie celne informacji o możliwości równoczesnego złożenia wniosku o zwolnienie od cła.

W zakresie rażącego naruszenia art. 246 §2 Kodeksu celnego Skarżący wskazał, że sprowadzony przez niego towar ponad wszelką wątpliwość stanowił wyrób o przeznaczeniu wojskowym , a więc w świetle §1 pkt 7 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów był zwolniony od cła, zatem naliczenie od niego cła nie znajdowało podstawy w przepisach prawa. W związku z czym uiszczone cło podlega zwrotowi.

Skarżący podniósł ponadto, że przewidziany w art. 1901 § 2 Kodeksu celnego wymóg złożenia wniosku o zwolnienie towarów od cła równocześnie ze zgłoszeniem celnym, nie dotyczy zwolnień przyznanych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001r. Art. 1901 § 2 Kodeksu celnego wyraźnie bowiem stanowi, że na wniosek zgłaszającego stosuje się zwolnienia od cła przewidziane w Dziale I Tytułu VI Kodeksu. Ponadto rozporządzenie weszło w życie w trzy dni mojego uchwaleniu przez Rade Ministrów. Tak krótki okres vacatio legis usprawiedliwia niezłożenie w terminie stosownego wniosku o zwolnienie od cła.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje:

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje Dyrektora Izby Celnej [...] w W. stwierdzające nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. uznającej za wolne od cła przywiezione przez skarżącego silniki lotnicze. Jak słusznie podniósł skarżący, stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania ostatecznych decyzji organów administracji państwowej. Tryb ten możliwy jest do zastosowania wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa o takim charakterze, iż nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W pierwszej kolejności należy więc rozważyć, czy Naczelnik Urzędu Celnego naruszył prawo wydając decyzję o zwolnieniu przywiezionych przez skarżącego towarów, oraz czy naruszenie to miało kwalifikowaną postać – naruszenia o charakterze rażącym. W ocenie Sądu na obydwa pytania należy odpowiedzieć twierdząco.

Zwolnienia od cła, o których zastosowanie wnioskował skarżący, określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. nr 156, poz. 1820). Podstawą prawną do wydania rozporządzenia był przepis art. 190 43 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym Rada Ministrów może (w wypadkach wskazanych w tym przepisie) określić zwolnienia od cła inne niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego, a także określić tryb, warunki, normy ilościowe lub wartościowe, okres zwolnienia od cła oraz dokumenty wymagane do stwierdzenia podstawy stosowania tych zwolnień. Rada Ministrów określiła w powołanym wyżej rozporządzeniu katalog dodatkowych zwolnień celnych.

Sąd podziela stanowisko organów celnych wyrażone w decyzjach Dyrektora Izby Celnej, iż przepis art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, nakładający na zgłaszającego obowiązek złożenia wniosku o zwolnienie od cła najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego, ma zastosowanie także do zwolnień celnych określonych w rozporządzeniu wykonawczym. Przepis art. 190 43 został umieszczony w Dziale I Tytułu VI Kodeksu celnego. Przepisy art. 1901 i 1902 Kodeksu celnego zawierają ogólne regulacje dotyczące zwolnień celnych: termin składania wniosku oraz słowniczek pojęć – zdefiniowanych na potrzeby Działu I Tytułu VI Kodeksu celnego. Zasadnym zatem jest przyjęcie, że regulacje te dotyczą wszystkich zwolnień celnych, także określonych w akcie wykonawczym. Za takim rozumowaniem przemawia także fakt, iż w rozporządzeniu wykonawczym prawodawca posługuje się pojęciami zdefiniowanymi w przepisie art. 1902 Kodeksu celnego, np. pojęciem "środki trwałe".

Reasumując – uprawnienie do uzyskania zwolnienia od cła wygasa w wypadku niezłożenia przez uprawnionego wniosku najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego.

Pozostaje do rozważenia kwestia, czy decyzja organu celnego, uwzględniająca wniosek o zwolnienie od cła złożony wbrew wyraźnej dyspozycji z art. art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, rażąco narusza treść tego przepisu. Sąd podziela stanowisko wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rację ma organ celny, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego pozostawała w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, który stanowi, że zwolnienia od cła stosuje się jedynie na wniosek przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. Z kolei przepis art. 11 Kodeksu celnego stanowi, iż terminy określone w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Ponieważ żaden przepis prawa celnego nie wprowadza możliwości uwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów złożonego po przyjęciu zgłoszenia celnego, tym samym taki wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, przy czym bez znaczenia są okoliczności, które spowodowały złożenie wniosku z naruszeniem terminu. Jeśli chodzi o zarzut zbyt krótkiego vacatio legis przy wejściu w życie rozporządzenia należy zauważyć, iż import towarów został dokonany po upływie trzech tygodni od wejścia w życie rozporządzenia, tak więc trzy dniowy okres vacatio legis nie miał wpływu na złożenie przez skarżącego wniosku o zwolnienie od cła. Przepis został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 31.12.2001 r. a zgłoszenie celne zostało dokonane [...] .01.2002 r.

Nie ma znaczenia w sprawie okoliczność, czy w przypadku złożenia wniosku w terminie przywiezione silniki lotnicze byłyby wolne od cła. Okoliczność ta, wbrew stanowisku zawartemu w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] .10.2003 r., nie była przedmiotem oceny Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonych decyzjach.

W ocenie Sądu nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego. Postępowanie w przedmiocie zwrotu uiszczonych zależności celnych w trybie określonym w tym przepisie było przedmiotem odrębnego postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej [...]. Natomiast postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło postępowania w zakresie zasadności zwolnienia od cła przywiezionych przez skarżącego towarów.

Nie uzasadnia także wzruszenia zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania wyrażonych w art. 120 – 129 Ordynacji podatkowej poprzez niepoinformowanie skarżącego o konieczności złożenia wniosku o zwolnienie towarów od cła równocześnie ze zgłoszeniem celnym. Przede wszystkim skarżący działał za pośrednictwem wyspecjalizowanego podmiotu, tj. agencji celnej, a ponadto organ celny nie ma obowiązku weryfikowania zgłoszenia celnego w momencie jego przyjmowania oraz informowania zgłaszającego o możliwości skorzystania ze zwolnienia towarów od cła zwłaszcza, że zwolnienie od cła jest uprawnieniem, którego strona może, ale nie musi skorzystać.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.