Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 643/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 4
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant spec. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

E. R. (dalej: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] sierpnia 2018 r., w której utrzymano w mocy decyzję z [...] czerwca 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

E. R. wniósł do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych [(Dz. U. z 2018 r., poz. 690) - zwanej dalej: "ustawą o działaczach opozycji"]. Do wniosku wnioskodawca dołączył między innymi kopię: decyzji Komendanta [...] Milicji Obywatelskiej z [...] grudnia 1981 r. o internowaniu, postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z [...] lipca 1982 r. o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, postanowienia Sądu Okręgowego w R. z [...] kwietnia 2009 r. o stwierdzeniu nieważności postanowienia Prokuratora Rejonowego w R. z [...] lipca 1982 r., wyroku Sądu Okręgowego w R. z [...] listopada 2008 r. o zasądzeniu odszkodowania i zadośćuczynienia oraz postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] lipca 2017 r. o określeniu sposobu podania wyroku do publicznej wiadomości.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z [...] czerwca 2018 r. rozstrzygnął o odmowie potwierdzenia, że wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji z [...] czerwca 2018 r.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w decyzji z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ, po przytoczeniu treści art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, podał że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono teczkę personalną tajnego współpracownika pseudonim "[...]" dotyczącą strony, nr rejestracyjny [...], sygn. akt [...], w której znajduje się napisane odręcznie, podpisane nazwiskiem i imieniem strony oraz pseudonimem "[...]" zobowiązanie o następującej treści: "Zobowiązuje się do udzielania wszelkiej pomocy Służbie Bezpieczeństwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa będę opierał na zasadzie poufności i szczerości przekazywanych przeze mnie informacji. Informacje jakie będę przekazywał będą informacjami pisemnymi obiektywnymi i będą polegały na rzeczywistej prawdzie. Fakt współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa zachowam w ścisłej tajemnicy nie ujawniając go nawet przed najbliższymi. Dla zapewnienia konspiracji współpracy oraz kontaktu z pracownikami S.B będę używał pseudonimu "[...]". Nadmieniam, że za nie zachowanie powyższego w tajemnicy pociągnie mnie do odpowiedzialności w ramach przepisu Kodeksu karnego. O tej odpowiedzialności zostałem pouczony i uprzedzony". Według organu, powyższy dokument zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Wyraża gotowość do aktywnej współpracy z aparatem bezpieczeństwa, udzielenia pomocy, świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy, posługiwanie się pseudonimem. Ponadto w teczce personalnej tw ps. "[...]" znajdują się dwie napisane pismem odręcznym informacje podpisane pseudonimem "[...]" z [...] lutego i [...] października 1982 r., w których wnioskodawca przedstawił sytuację w zakładzie pracy jaką zastał po wyjściu z internowania oraz podał różne informacje dotyczące konkretnych osób. Z zapisów w dzienniku rejestracyjnym WUSW w R., sygn. [...], wynika że strona została zarejestrowana przez Wydział [...] [...] lutego 1982 r. do numeru [...] jako tajny współpracownik ps. [...]", sprawę zdjęto z ewidencji [...] sierpnia 1985 r., akta przekazane do archiwum uzyskały numer [...]. Według organu wyżej opisane dokumenty (zobowiązanie, informacje) spełniają warunki, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, gdyż zostały wytworzone przez stronę w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Zestawienie ich treści z zapisami ewidencyjnymi dotyczącymi rejestracji wnioskodawcy w charakterze tajnego współpracownika wskazuje na wytworzenie dokumentów w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W tym miejscu organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2307/16), w którym stwierdzono, że "Istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 ww. ustawy jest wyłącznie ustalenie czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby spełniające kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy". Z tych też powodów organ w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie mógł wziąć pod uwagę przedstawionych przez wnioskodawcę orzeczeń sądowych. Ponadto Sąd w cytowanym wyroku stwierdził, że "udział w wytworzeniu dokumentu należy definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ w jego wytworzenie. Biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu zawsze polegać musiał na osobistym uczestnictwie w jego opracowaniu i podpisaniu". Dalej, odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes wskazał, że organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy i nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Także postanowienia przywołanych przez stronę wyroków sądowych w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia za internowanie nie mogły wpłynąć na ocenę dokumentów odnalezionych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących strony. Z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, że organ ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, a nie ustalać przebiegu ewentualnej takiej współpracy na podstawie m. in. wyjaśnień strony (czym zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym).

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej nie może uwzględniać w postępowaniu materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2016 r. (sygn. akt IV SA/WA 1418/16) potwierdził, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej przy rozstrzyganiu spraw w trybie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie prowadzi klasycznego postępowania dowodowego. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej przy rozpatrywaniu sprawy nie bierze pod uwagę motywów i okoliczności, w jakich doszło do nawiązania współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Ponadto w cytowanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że rola organu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy o działaczach opozycji "ograniczała się jedynie do przeszukania archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (...) pod kątem odnalezienia dokumentów wytworzonych przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. (...) Również kwestia późniejszej działalności skarżącego (kwestia internowania, inwigilowania) nie mogła mieć w świetle art. 4 pkt 2 powoływanej ustawy znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy" (sygn. akt IV SA/Wa 1418/16). W wyroku z 20 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał natomiast, że "bez znaczenia jest w świetle art. 4 ust. 2 tej ustawy późniejsza czy wcześniejsza postawa skarżącego, stosunek do Państwa, jego zasługi, opinie osób z którymi współpracował" (sygn. akt IV SA/Wa 1416/17). Decyzja administracyjna wydana przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Akt deklaratoryjny jest aktem prawnym, który potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Decyzje deklaratoryjne potwierdzają jedynie skutki prawne, które wynikają wprost z ustawy. Skutek w postaci przyznania jednostce owych praw wynika więc nie z mocy decyzji, lecz z mocy samych norm ustawowych. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione w cytowanych przepisach.

Ponowna analiza akt sprawy przez organ dała zatem podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do strony zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W związku z powyższym brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

E. R. w skardze na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] sierpnia 2018 r. wskazał, że zaskarżona decyzja pozbawia go prawa do świadczenia miesięcznego w kwocie 400 zł. Skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę złożonych przez niego w trakcie postępowania administracyjnego dowodów na jego działalność opozycyjną. Wszystkie dowody pisemne są w posiadaniu organu, ale zostały zlekceważone. Skarżący oświadczył, że podstawą odmowy była rzekoma współpraca skarżącego z SB, "którą napisał pod przemocą SB w więzieniu w Z.". Stwierdził, że gdyby nie napisał pod ich dyktando to czekał go sąd doraźny, nawet 10 lat więzienia. Za kilka spotkań w ogóle nie brał pieniędzy, robię to pod przemocą. Okazywano mu, że jak nie przyjdę, to ponownie go aresztują i oddadzą pod sąd doraźny. Prezes IPN zna kodeks karny, art. 191 i art. 246, które mówią, że za taką przemoc sprawcą z SB grozi kara 10 lat więzienia. Po ustaniu sankcji prokuratora zaprzestał spotkań z SB. Rozmowy jego z SB nic dla nich nie wnosiły, a na jednym spotkaniu duszony był za gardło przez por. S. W. za to, że nic im nie wnoszę co by ich interesowało. To nie była współpraca, to była jego obrona przed sądem doraźnym i więzieniem, wiadomo bowiem każdemu jakie wysokie wtedy padały wyroki.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w uzupełnieniu skargi zawartym w piśmie z [...] maja 2019 r. poprosił o wydanie orzeczenia, że jest osobą pokrzywdzoną przez system komunistyczny. Podniósł, że napisanie zobowiązania o współpracy z SB w celi więzienia w Z. świadczy o przemocy SB nad jego osobą. Równocześnie obroną przed postawieniem go przed Sądem Doraźnym za działalność opozycyjną. Dlaczego IPN tego nie może docenić i zrozumieć, że to była jego obrona, a nie żadna współpraca. Jego spotkania pod przemocą z SB nic nie wniosły, a duszenie go i wywożenie do lasów pod K. aby nastraszyć, aby mówił kto kolportuje ulotki, nic SB nie dały. Więzienie jego przez trzy miesiące w więzieniu w Z. były ogromną jego krzywdą i rodzinną. Przez niego nikt nie ucierpiał. Teraz wierzy, że Sąd Administracyjny przyzna, że jest osobą pokrzywdzoną przez SB podobnie jak przyznały mu rację wyroki Sądów Karnych w R. i C., przed którymi to samo zeznawał pod przysięgą i odpowiedzialnością karną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] sierpnia 2018 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że w zaskarżonej decyzji Prezes Instytutu Pamięci Narodowej utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się dokumenty wytworzone przez ubiegającego się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Zgodnie z art. 4 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem [...] lipca 1990r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Ustawa nie precyzuje pojęcia "dokumentów". Należy zatem sięgnąć do ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016, ze zm.), która reguluje kwestie ewidencjonowania, gromadzenia, przechowywania, opracowywania, zabezpieczenia, udostępniania i publikowania dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944r. do dnia 31 lipca 1990 r. I tak w art. 7 ust. 1 precyzuje na potrzeby ustawy pojęcie "dokumentów". Są nimi m. in:

1) wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji;

2) niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy na użytek zautomatyzowanego przetwarzania danych.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2019 r. (sygn. akt II OSK 820/18, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), do czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora należy nie tylko przekazywanie informacji operacyjnych, ale także podpisanie zobowiązania do współpracy, obranie sobie pseudonimu, uzgodnienie zasad konspiracji, itp. Ustawodawca nie zróżnicował zatem sytuacji strony postępowania w zależności od charakteru czynności, ani w zależności od wartości przekazywanych w sposób tajny informacji.

W art. 5 ust. 1 ww. ustawy wskazano tryb uzyskania decyzji o przyznaniu statusu z art. 4. I tak status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Ustawa upoważnia więc organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów (wyrok NSA z 19.02.2019 r., sygn. akt II OSK 820/18).

Rola Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, określona przytoczoną regulacją, ogranicza się zatem wyłącznie do potwierdzenia lub zaprzeczenia istnienia co do zainteresowanej osoby kumulatywnie przesłanek z art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji i uznanie to Sąd ocenił jako prawidłowe, tym samym i zgodne z prawem. Zasadnicze znaczenie w sprawie miało rozstrzygnięcie - czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dokonał właściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wydał w oparciu o ten materiał prawidłowe rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy więc zauważyć, że ustawodawca w art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji ograniczył postępowanie dowodowe Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej jedynie do stwierdzenia - czy osoba ubiegająca się o status na podstawie tej ustawy spełnia wymogi z art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Przy czym spełnienie tych wymogów to zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji to ustalenie - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ w razie odnalezienia dokumentów dotyczących danej osoby ubiegającej się o status ma dokonać ich oceny tylko pod kątem tego czy są to dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Kwerenda dokumentów archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu doprowadziła do odnalezienia dokumentów dotyczących skarżącego. W wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono teczkę personalną tajnego współpracownika pseudonim "[...]", nr rejestracyjny [...], lata 1982-85, sygn. [...]. W teczce tej znalazło się "Zobowiązanie" o następującej treści: "Zobowiązuje się do udzielania wszelkiej pomocy Służbie Bezpieczeństwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa będę opierał na zasadzie poufności i szczerości przekazywanych przeze mnie informacji. Informacje jakie będę przekazywał będą informacjami pisemnymi obiektywnymi i będą polegały na rzeczywistej prawdzie. Fakt współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa zachowam w ścisłej tajemnicy nie ujawniając go nawet przed najbliższymi. Dla zapewnienia konspiracji współpracy oraz kontaktu z pracownikami S.B będę używał pseudonimu "[...]". Nadmieniam, że za nie zachowanie powyższego w tajemnicy pociągnie mnie do odpowiedzialności w ramach przepisu Kodeksu karnego. O tej odpowiedzialności zostałem pouczony i uprzedzony". Zobowiązanie to zostało napisane odręcznie i podpisane przez skarżącego nazwiskiem i imieniem "R. E." oraz pseudonimem "[...]". Przedmiotowa teczka personalna tw ps. "[...]" zawierała też dwie sporządzone pismem odręcznym informacje z [...] lutego i [...] października 1982r., podpisane pseudonimem "[...]". W informacjach tych skarżący przedstawił sytuację w zakładzie pracy jaką zastał po wyjściu z internowania oraz podał różne informacje dotyczące konkretnych osób. Nadto, zgodnie ze wskazaniem organu, z zapisów w dzienniku rejestracyjnym WUSW w R. (sygn. [...]) wynika, że skarżący [...] lutego 1982 r. został zarejestrowany przez Wydział [...] do numeru [...] jako tajny współpracownik ps. [...]", a z ewidencji sprawę zdjęto [...] sierpnia 1985 r. i akta przekazano do archiwum za numerem [...]. Bez wątpienia zachowane w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty, został prawidłowo ocenione przez organ, jako dokumenty odpowiadające kryteriom, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycyjnych. Przede wszystkim złożone przez skarżącego zobowiązanie zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Zobowiązanie to wyraża bowiem gotowość do aktywnej współpracy z aparatem bezpieczeństwa, chęć udzielania pomocy, świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy i zgodę na posługiwanie się pseudonimem. Pozostałe pisma informujące, również zostały sporządzone przez skarżącego. Zestawienie treści przedmiotowych dokumentów z zapisami ewidencyjnymi dotyczącymi rejestracji skarżącego w charakterze tajnego współpracownika wskazuje na wytworzenie dokumentów w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Z dokumentów tych zatem wynika, że skarżący był tajnym współpracownikiem ps. [...] o numerze rejestracyjnym [...] i miał założoną teczkę personalną.

Wszystko to oznacza, że nie można skutecznie podważyć istnienia dokumentów o cechach wskazanych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W związku z tym Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, poczynił ustalenia wystarczające dla jego wydania oraz zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Będąc związany treścią art. 4 ustawy o działaczach opozycji, zasadnie odmówił skarżącemu potwierdzenia spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycyjnych.

Odnosząc się do treści skargi i jej uzupełnienia, jeszcze raz należy pokreślić, że obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu administracyjnym było wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny - czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa bądź czy istniały takie dokumenty i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. I w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy odpowiedź okazała się twierdząca. Zatem rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w tych dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce, czy strona wywiązywała się i jak ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jej bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Ustalaniem przebiegu ewentualnej współpracy na podstawie m. in. wyjaśnień strony zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym. W postępowaniu tym organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w dokumentach. Formułuje jedynie wnioski wynikające z treści odnalezionych dokumentów. Do organu nie należy także ocena, czy zastosowane przez ustawodawcę kryteria nie są zbyt surowe. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej jest upoważniony ustawowo jedynie do ustalenia, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach (wyrok WSA z 11.10.2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 520/17; z 10.01.2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/18 - publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych powodów organ w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji, czyli przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, nie mógł wziąć pod uwagę motywów i okoliczności, w jakich doszło do nawiązania przez skarżącego współpracy z organami bezpieczeństwa państwa; nie mógł uwzględnić materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez skarżącego oraz informacji wynikających ze złożonych wraz z wnioskiem kserokopii dokumentów; musiał pominąć postawę skarżącego, stosunek do Państwa, jego zasługi, internowanie, czy rehabilitację skarżącego oraz przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikającą z internowania.

Kwestie podniesione przez skarżącego nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Podsumowując powyższe, trafne są również nawiązania organu do kształtującego się orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego przedmiotu kontrolowanego postępowania, które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w całej rozciągłości podziela, rezygnując tym samym z ponownego ich przytaczania, celem wykazania bezzasadności prezentowanego przez skarżącego stanowiska w sprawie.

Sąd w całokształcie postępowania i sprawy nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia zastosowanego prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tym samym naruszeń, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wobec wykazanej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.