Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 575/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję M. W. I. N. G. I K. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2019 roku nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania M. O. od decyzji Starosty O. nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. odmawiającej wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy nieruchomości zawartej w dniu [...] września 2015 r. - utrzymał ww decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Wnioskiem z dnia 24 maja 2018 r. M. O. wystąpił do Starosty O. o wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy nieruchomości stanowiącej działki oznaczone nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,00 ha, położone w obrębie P. gmina G., zawartej pomiędzy B. P. a R. P. w dniu [...] września 2015 roku, na okres 10 lat. Umowa została wprowadzona do ewidencji gruntów i budynków w dniu [...] września 2015r. (zmiana nr [...]).

Do powyższego wniosku Skarżący dołączył kserokopię pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia [...] maja 2018 roku oraz obwieszczenie o drugiej licytacji nieruchomości. M. O. nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2018 roku, sygn. akt [...]. Starosta wskazał, iż aktualizacja ewidencji gruntów i budynków w zakresie właściciela nieruchomości nastąpiła w dniu [...] maja 2018 roku (zmiana nr [...]) na pisemny wniosek M. O. z dnia [...] maja 2018 roku oraz dołączonego do niego ww postanowienia Sądu Rejonowego w O..

Organ uznając, iż złożone przez Skarżącego dokumenty nie stanowią dokumentów przewidzianych przez ustawodawcę do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków poinformował Skarżącego, że w sytuacji braku stosownych dokumentów, wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków ww umowy byłoby możliwe jedynie w wypadku zgodnego oświadczenia obu stron o ustaniu tejże umowy. Wobec powyższego pismem z dnia [...] maja 2018 roku zwrócił się do R. P. - dzierżawcy gruntu - z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na powyższe dzierżawca nieruchomości w piśmie z dnia [...] czerwca 2018r. nie wyraził zgody na rozwiązanie i wykreślenie z ww ewidencji powyższej umowy. Dzierżawca wskazał, iż na jej podstawie skorzystał w 2015 roku z programu pomocy "Ułatwienie Startu Młodym Rolnikom", zaś zgodnie z wymaganiami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umowa ta została zawarta na okres 10 lat. Zatem, w ocenie organu, niniejsza sprawa nie mogła zostać załatwiona zgodnie z żądaniem wniosku, gdyż wymaga wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym, którego wynik w postaci prawomocnego orzeczenia sądu stanowić będzie podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Skarżący pomimo uzyskanego od organu wyjaśnienia, podtrzymał stanowisko w przedmiocie kontynuowania postępowania. Podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, M. O., R. P. i ich pełnomocnicy przedstawili swoje zarzuty i żądania, które nie doprowadziły do porozumienia. Ostatecznie rozpatrując przedmiotową sprawę organ uznał przedmiotowy wniosek za nieuzasadniony. Wskazał, iż umowa dzierżawy została wpisana do ww ewidencji na podstawie ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne (pgik) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zatem odmowa jej wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków jest w pełni uzasadniona.

Od ww decyzji odwołanie złożył M. O., w wyniku rozpoznania którego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją utrzymał ww rozstrzygnięcie Starosty w mocy.

Organ odwoławczy, powołując się na obowiązującą regulację prawną wskazał, iż aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji, w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w § 12 ust. 1 pkt. 1-6 i § 11 ust. 1 pkt 2 ww rozporządzenia oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Można to osiągnąć wyłącznie przez dokonywanie ich rejestracji w sposób przewidziany w rozporządzeniu. Obowiązek zamieszczania w ewidencji wyłączenie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości. W niniejszym postępowaniu, zgodnie ze stanowiskiem Starosty, ocena prawidłowości zawartej umowy dzierżawy wykracza poza kompetencje organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, dlatego też uznano, że nie można dokonać zmiany na podstawie wniosku właściciela dzierżawionych działek w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Istnienie jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, służącym aktualizacji zapisów w ewidencji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2018 roku wniósł M. O., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił naruszenie:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy wskutek niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcia czynności niezbędnych do rzetelnego załatwienia sprawy w szczególności poprzez:

a) zaniechanie ustalenia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] września 2015 r. (tj. w dniu wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy z dnia [...] września 2015 r. zawartej pomiędzy B. P. - poprzednią właścicielką a R. P. - dzierżawcą (zmiana nr [...]) oraz w dniu [...] maja 2018 r., w którym nastąpiła aktualizacja ewidencji gruntów i budynków w zakresie właściciela nieruchomości - Skarżącego (zmiana nr [...]);

b) całkowite zignorowanie informacji ujawnionych w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości przez Sąd Rejonowy w O. KW nr [...] i wyprowadzeniu wniosków co do stanu faktycznego z pomięciem bezspornych informacji wynikających z księgi wieczystej,

c) pominięcie bezspornej okoliczności wynikającej z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. dla ww. nieruchomości KW nr [...], z której Działu III wprost wynika, że w dniu [...] września 2015 r. w stosunku do nieruchomości toczyło się postępowanie egzekucyjne, zatem zgodnie z art. 930 § 4 k.p.c. oddanie zajętej nieruchomości w dzierżawę (na podstawie umowy z dnia [...] września 2015 r.) jest bezskuteczne wobec nabywcy nieruchomości w egzekucji, tj. Skarżącego,

d) zignorowanie dowodu z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. I. Z. z dnia [...] maja 2018 r., z którego jednoznacznie wynika, że umowa dzierżawy z dnia [...] września 2015 r. jest bezskuteczna względem Skarżącego,

e) błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zachodzi spór pomiędzy Skarżącym a R. P. co do prawa do nieruchomości, w sytuacji gdy stan prawny nieruchomości jest bezsporny, albowiem wynika wprost z przepisów prawa, bez konieczności jakiegokolwiek rozstrzygania w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym;

- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń co znacznie utrudnia weryfikację poprawności i zgodności z prawem działania organu administracji, naruszając tym samym jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez konsekwentne poparcie stanowiska organu I instancji, iż do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie informacji o umowie dzierżawy niezbędna jest zgoda R. P., pomimo tego, iż zawarta przez niego umowa z dnia [...] września 2015 r. z B. P. nie wiąże Skarżącego, zatem nie musiał on wypowiadać tej umowy;

- art. 930 § 4 k.p.c. poprzez niezastosowanie i całkowite pominięcie faktu, iż ww umowa dzierżawy z dnia [...] września 2015 r. została zawarta w czasie gdy w stosunku do rzeczonej nieruchomości prowadzone było postępowanie egzekucyjne, zatem oddanie jej w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę jest bezskuteczne wobec nabywcy nieruchomości w egzekucji, a to oznacza, iż Skarżący, wbrew stanowisku R. P. i Organu, nie był uprawniony do jej wypowiedzenia w myśl art. 1002 k.p.c., gdyż nie był jej stroną;

- art. 24 ust. 2b Prawo Geodezyjne i Kartograficzne oraz § 11 i § 12 Rozporządzenia Ministra Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie wykreślenia umowy dzierżawy z dnia [...] września 2015 r. powinna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej zamiast czynności materialno-technicznej, w sytuacji gdy aktualizacja tych informacji w niniejszej sprawie następuje na podstawie przepisów prawa, tj. w szczególności art. 930 § 4 kpc.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w całości oraz poprzedzającej decyzji Starosty O. z dnia [...] listopada 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. wniosku z dnia [...] października 2018 r. o wprowadzenie w posiadanie ww nieruchomości, na okoliczność wszczęcia przez Skarżącego postępowania o wprowadzenie przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. I. Z. w posiadanie rzeczonej nieruchomości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego rozwinął podniesione zarzuty, podtrzymując swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestionowane rozstrzygnięcia wydane zostały na skutek wniosku Skarżącego o aktualizację ewidencji gruntów i budynków odnoszącą się do działek nr [...], nr [...], nr [...] położonych w obrębie P. gmina G.. Wniosek Skarżącego dotyczył usunięcia wpisu umowy dzierżawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) - dalej: "ustawa" oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) - dalej: "rozporządzenie z 2001 r.".

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 2 pkt. 8 Pgik, celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. W świetle obowiązujących uregulowań istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2).

Zgodnie z unormowaniem wynikającym z art. 24 (zasady dostępu do danych zawartych w operacie ewidencyjnym) ust. 2a - informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji albo z urzędu, jeżeli zmiany te wynikają z przepisów prawa, dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu czy wykrycia błędnych informacji, jak rownież na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (m.in. właściciel nieruchomości), lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jednocześnie jednak, zgodnie z ustępem 2b ww art. 24 aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców oraz w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2c ustawy odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z uwagi na techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji, zarówno w ustawie jak i w przepisach ww rozporządzenia przewidziano sformalizowaną procedurę dokonywania zmian we wpisach. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków mają bowiem istotne znaczenie dla interesów wpisanych tam osób, a ustawodawca obwarował możliwość dokonywania zmian w ewidencji warunkami, bez spełnienia których dokonywane czynności materialno-techniczne są nieważne.

Zgodnie z § 12 ww rozporządzenia prawa osób do gruntów uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych; umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; ostatecznych decyzji administracyjnych; dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2, a to oznacza, że przedmiotowe działki podlegają przytoczonym przepisom rozporządzenia. W myśl § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w ewidencji oprócz podstawowych danych dotyczących gruntów i budynków, wykazuje się także dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336, ze zm.), lub przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1867). Przedmiotowe prawa osób uwidacznia się na podstawie umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz innych dokumentów określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia.

Umowa dzierżawy zawarta pomiędzy B. P. a R. P. w dniu [...] września 2015 roku na okres 10 lat została ujawniona w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z powyższą regulacją, na wniosek ówczesnego właściciela B. P. oraz Ww dzierżawcy nieruchomości (24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne).

Zmiana (wykreślenie) wcześniej dokonanego wpisu mogła zostać dokonana na podstawie wymienionych powyżej dokumentów, którymi Skarżący nie dysponował. Skarżący nie przedłożył bowiem dokumentu, z którego wynikałoby, że powyższa umowa dzierżawy została skutecznie rozwiązana i na datę zgłoszenia wniosku o wykreślenie jej z ewidencji już nie obowiązywała. Nie przedstawił także prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzajacego jej nieważność. Dołączone do wniosku dokumenty, zgodnie ze stanowiskiem organów, nie są dokumentami przewidzianymi przez ustawodawcę (ww wskazany katalog) do aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko R. P. (dzierżawcy gruntu) natomiast jednoznacznie potwierdziło fakt dalszego jej obowiązywania bez możliwości przedterminowego jej rozwiązania. Zatem, mając na uwadze zarzuty skargi i powołaną regulację prawidłowo oceniono, że wskazana przez Skarżącego materia, jako sporna, podlega wyjaśnieniu i ustaleniu przed sądem powszechnym. Organ administracji geodezyjno-kartograficznej nie jest uprawniony do dokonania wykładni uprzednio powołanych przez strony przepisów ustawy K.p.c. (kodeks postępowania cywilnego) regulujących stosunek prawny dzierżawy i faktycznego ich zastosowania, a więc rozstrzygnięcia sporu o istnienie umowy dzierżawy. Takie działanie, stanowiące w istocie orzekanie, wykracza poza wyłącznie rejestracyjne kompetencje organów ewidencyjnych. Istnienie zatem jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości uniemożliwia prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, służącym aktualizacji zapisów w ewidencji. Ewidencja, zgodnie z powyższym, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma ona charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy innych uprawnień do władania nieruchomością.

Podkreślić należy, że zmiany w ewidencji nie mogą doprowadzić do modyfikacji, czy ustalenia prawnego stanu spornego do nieruchomości. Dopiero zmiana lub ustalenie tego stanu w innym, przewidzianym prawem trybie (np. w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym) może znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Postępowanie w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych nie wpływa na treść prawa własności, a jedynie ujawnia treść dokumentów dostępnych organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków, przy czym strony mają możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W ocenie Sądu, organy nie dopuściły się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w niniejszej sprawie zostały bowiem zachowane wszystkie przewidziane prawem procedury. Oczywiście, ocena okoliczności wskazanych we wniosku dokonana przez organ różni się od oceny Skarżącego, ale ocena ta była swobodna, a nie dowolna i nie doszło do naruszenia przepisu art. 80 Kpa. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej, w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wobec powyższego za chybione należy także uznać zarzuty skargi o naruszeniu przez organ orzekający przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i § 2, art. 80 kpa jak również art. 107 § 3 kpa w zakresie czytelności i prawidłowości sporządzonego uzasadnienia zaskarżonych decyzji.

Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa. orzekł jak w sentencji orzeczenia.