Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1855/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 5, art. 59 par. 1 pkt 7 i 10, art. 59 par. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 160 poz 1 art. 16 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2, art. 15, art. 2 lit. a, c i f
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą we Francji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. z siedzibą we Francji kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na podstawie wystawionego w dniu [...] maja 2014 r. tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za luty 2014 r. w kwocie należności głównej 76.050 zł plus odsetki, prowadził wobec A. z siedzibą we F. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") postępowanie egzekucyjne (k. 4 akt adm.).

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 16 maja 2014 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego Skarżącej w Banku [...] S.A. (k. 10 akt adm.). Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 21 maja 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach adm.). Skarżącej natomiast zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono w dniu 26 maja 2014 r. (pismo Poczty Polskiej z dnia 7 października 2014 r., k. 8 akt adm.).

Pismem z 28 maja 2014 r. ww. bank poinformował, że w dniu 28 maja 2014 r. przekazał kwotę 41.329,83 zł na rachunek wskazany przez organ egzekucyjny. Jednocześnie zawiadomił, że przekazanie całej egzekwowanej kwoty nie jest możliwe z powodu braku środków na rachunku klienta. Bank będzie realizował zajęcie w miarę napływu środków na rachunek zobowiązanego (k. 15 akt adm.).

Pismem z dnia 29 maja 2014 r. organ egzekucyjny zawiadomił Bank o zmianie wysokości zajęcia do kwoty 40.704,29 zł (k. 13 akt adm.).

W dniu 12 czerwca 2014 r. Skarżąca niosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (k. 39 akt adm.), które organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. uznał za bezskuteczne z powodu wniesienia ich po terminie i umorzył postępowanie wywołane ich wniesieniem (k. 152 akt adm.).

Pismem z dnia 3 listopada 2014 r. (k. 157 akt adm.) Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619) – dalej "u.p.e.a."

W uzasadnieniu wskazała, że orzeczeniem Tribunal de Commerce de Nanterre z dnia 7 marca 2014 r. otwarto postępowanie naprawcze zobowiązanego, ustalając wstępną datę jego wejścia w stan niewypłacalności na 25 lutego 2015 r. Następnie postępowanie względem zobowiązanego przekształcono w likwidacyjne postępowanie upadłościowe.

Mając to na uwadze uznała, iż ogłoszona względem niej upadłość, stanowi formalną przeszkodę w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego.

Odwołując się do treści art. 16 ust. 1 zdanie 1, art. 17 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z 29 maja 2000 r., w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. U. UE. 1.2000.160.1) – dalej "Rozporządzenie", wskazała, że z przepisu art. L 622-7 francuskiego Kodeksu handlowego wynika, że wyrok otwierający procedurę upadłościową powoduje z mocy prawa zakaz zapłaty każdej wierzytelności powstałej przed zapadnięciem wyroku, z wyjątkiem odnoszącym się do ewentualnego potrącenia wierzytelności. Na marginesie podniosła, że także wedle art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112) – dalej "u.p.u.n.", postępowanie egzekucyjne - zarówno sądowe, jak i administracyjne - wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Z kolei art. 146 ust. 4 zdanie 1 u.p.u.n. stanowi, że w czasie postępowania upadłościowego niedopuszczalne jest wszczęcie postępowań egzekucyjnych z masy upadłości przeciwko upadłemu.

Mając powyższe na uwadze Skarżąca stanęła na stanowisku, że w zaistniałych okolicznościach, fakt ogłoszenia upadłości stanowi o potrzebie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na inny wypadek przewidziany w ustawach (art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Jednocześnie ogłoszona względem zobowiązanego upadłość stanowi nadto o niedopuszczalności prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

Zdaniem Spółki, przedstawiony stan rzeczy wymaga umorzenia prowadzonego względem niej postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, gdyż pozostawienie jej w mocy prowadziłoby do niedopuszczalnego zaspokojenia zobowiązania w postępowaniu egzekucyjnym, a więc poza prowadzonym w sprawie zobowiązanego postępowaniem upadłościowym.

Spółka pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. zmodyfikowała i uzupełniła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (k. 174 akt adm.). W jego treści zaznaczyła, że wierzytelność wynikająca z tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2014 r. nie jest objęta listą wierzytelności sporządzoną w toku postępowania naprawczego prowadzonego wobec zobowiązanego.

Ponadto wyjaśniła, że podana omyłkowo we wniosku informacja o otwarciu względem niej postępowania upadłościowego wynikała z nieporozumienia mającego źródło w rozbieżnościach między uregulowaniami prawnymi obowiązującymi w prawie polskim i francuskim. W jej ocenie przedłożone wcześniej orzeczenie Tribunal de Commerce de Nanterre z dnia 24 lipca 2014 r., a także tłumaczenie robocze tego dokumentu wskazują jednoznacznie, że likwidację zobowiązanego postanowiono przeprowadzić w ramach prowadzonego postępowania naprawczego, a nie upadłościowego.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że okoliczność ta nie zmienia konkluzji, że prowadzone administracyjne postępowanie egzekucyjne wydaje się niedopuszczalne w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., względnie podlegające umorzeniu w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (k. 184 akt adm.).

W uzasadnieniu powołując się na art. 498 ust. 1 pkt 4 u.p.u.n., podniósł, że z dniem wszczęcia postępowania naprawczego nie mogą być wszczynane przeciwko przedsiębiorcy postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, a wszczęte podlegają z mocy prawa zawieszeniu, z wyjątkiem postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych wierzytelności nieobjętych układem. Wyjaśnił przy tym, że przepisy u.p.e.a. nie regulują wpływu wszczęcia postępowania upadłościowego na postępowanie egzekucyjne, gdyż takie uregulowania znajdują się w przepisach u.p.u.n. Według organu na podstawie przepisów Rozporządzenia uznanie orzeczenia o wszczęciu postępowania upadłościowego następuje z chwilą, gdy orzeczenie to staje się skuteczne w państwie członkowskim wszczęcia postępowania. Natomiast pozostałe państwa członkowskie nie mogą odmówić uznania takiego postanowienia oraz skutków jakie ono za sobą pociąga. Tym samym przepisy te wskazują na bezpośredni skutek ogłoszenia upadłości w innym państwie członkowskim.

Zauważając, że przepisy Rozporządzenia nie wskazują w sposób bezpośredni na wpływ wszczęcia egzekucji na prowadzone postępowania upadłościowe, za uzasadnione uznał przyjęcie, że co do zasady, przepisy Rozporządzenia nie regulują wpływu postępowania upadłościowego na prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, a jedynie wywierają skutki na inne postępowania upadłościowe (art. 16 ust. 1, art. 4 Rozporządzenia).

Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 15 Rozporządzenia, wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy, podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie. Przepis ten chroni strony postępowania oraz sąd, przed którym ono się toczy. Wskazał również, że gdy postanowieniami art. 15 objęte będą postępowania administracyjne czy arbitrażowe, wobec braku przepisów unijnych, ustalenia chwili wszczęcia postępowania należy dokonać według prawa państwa, w którym postępowanie to jest prowadzone.

Zdaniem organu taki wniosek co do skutków zagranicznego postępowania upadłościowego w kontekście krajowych postępowań egzekucyjnych należy również wywodzić z treści art. 397 ust 1 u.p.u.n., z którego wynika, że do zagranicznego postępowania upadłościowego odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 144-146.

Mając powyższe na uwadze organ egzekucyjny doszedł do przekonania, że odpowiednio ogłoszenie upadłości zagranicznej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zaś uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu takiej upadłości powoduje umorzenie takiego postępowania.

Organ egzekucyjny dokonując oceny orzeczeń, które zapadły w postępowaniu zagranicznym zauważył, że w dniu 7 marca 2014 r. otwarto postępowanie naprawcze Spółki, natomiast orzeczeniem z dnia [...] lipca 2014 r. postanowiono o likwidacji zobowiązanego w postępowaniu naprawczym. W jego ocenie ogłoszenie likwidacji Spółki wyrokiem z dnia [...] lipca 2014 r. powoduje skutki wszczęcia postępowania upadłościowego. Określenie zawarte w polskim tłumaczeniu wyroku dotyczące tymczasowej wykonalności wyroku, pozwala stwierdzić, że uzyskał on pewne elementy prawomocności, jednak takie sformułowanie nie pozwala na stwierdzenie, że nastąpiło uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Jednak według organu, z informacji uzyskanej od administracji francuskiej, jak również z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca złożyła jakiekolwiek dokumenty, które potwierdzałyby okoliczności powodujące określony wyżej skutek procesowy.

W przekonaniu organu nie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 40 Rozporządzenia, co spowodowało, że nie mając wiedzy na temat prowadzonego postępowania naprawczego na terytorium Francji, wszczęto postępowania egzekucyjne.

Zażaleniem z dnia 2 marca 2015 r. Spółka wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego oraz uchylenie zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego w [...] S.A., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 59 § 3 z zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a., polegające na niezasadnej odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie, podczas gdy istnieją okoliczności usprawiedliwiające umorzenie tego postępowania;

- art. 4 ust. 2 pkt f z zw. z art. 15 Rozporządzenia, poprzez wadliwe uznanie, że odnośnie do wpływu postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy upadłości stosuje się prawo polskie (lex fori processus), podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że stosuje się w tej mierze prawo francuskie (lex concursus).

Zdaniem Skarżącej okoliczności, z których wynika, że prowadzone postępowanie egzekucyjne rozpoczęte zostało dopiero 16 maja 2014 r., a także określono wstępnie datę osiągnięcia stanu jej niewypłacalności na 25 lutego 2014 r., a więc zanim jeszcze upłynął miesięczny okres rozliczeniowy VAT-u, z uwagi na który wystawiono przedmiotowy tytuł wykonawczy, uniemożliwiają powołanie się na wyjątek od właściwości lex concursus, przewidziany w art. 4 ust. 2 lit. f) Rozporządzenia.

W jej przekonaniu, z powyżej przywołanych przyczyn nie ma też zastosowania art. 15 Rozporządzenia, bo przewiduje on wyraźnie, że wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie.

Ponadto Spółka zwróciła uwagę, że fakt otwarcia postępowania naprawczego stanowi o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej ze względów formalnych, co usprawiedliwia umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie zajęcia rachunku bankowego. Jej zdaniem konkluzji tej nie zmienia też ujęcie lub nie ujęcie wierzytelności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym na liście wierzytelności sporządzonej w toku prowadzonego względem zobowiązanego postępowania naprawczego, bo okoliczność taka nie determinuje w ogóle dopuszczalności lub niedopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Na wstępie zwrócił uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli w toku prowadzonej egzekucji ustali, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Ponadto organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne, jeżeli stwierdzi, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Mając powyższe na uwadze podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, zgodnie z którym nie ma w przedmiotowej sprawie podstaw uzasadniających przychylenie się do wniosku Skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodził się tym samym ze stwierdzeniem, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują wpływu wszczęcia postępowania upadłościowego na postępowanie egzekucyjne. Takie uregulowania znajdują się z kolei w przepisach art. 140, art. 146, art. 498 ust. 1 pkt 4, art. 397 ust. 1 u.p.u.n. W związku z powyższym, wszczęcie postępowania upadłościowego lub naprawczego na podstawie przepisów cytowanej ustawy krajowej ma wpływ na prowadzenie egzekucji administracyjnej.

Organ za uzasadnione uznał przyjęcie, że co do zasady, przepisy Rozporządzenia nie regulują wpływu postępowania upadłościowego na prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, a jedynie wywierają skutki na inne postępowania upadłościowe (art. 16 ust. 1, art. 4 Rozporządzenia).

Organ drugiej instancji zwracając uwagę na uregulowanie zawarte w art. 4 ust. 2 pkt f Rozporządzenia, podkreślił, że jeśli przyjąć, że przepis ten odnosi się również do wpływu na toczące się postępowania egzekucyjne, wskazać należy, że do takich postępowań zastosowanie ma prawo państwa, w którym postępowanie to się toczy. Według niego art. 15 Rozporządzenia potwierdza, że wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy, podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie. Zatem takie postępowania wyłączone są spod działania zasady lex concursus. Powyższy przepis tym samym chroni strony postępowania oraz sąd, przed którym ono się toczy.

Zdaniem organu taki wniosek co do skutków zagranicznego postępowania upadłościowego w kontekście krajowych postępowań egzekucyjnych należy również wywodzić z treści art. 397 ust 1 u.p.u.n., z którego wynika, że do zagranicznego postępowania upadłościowego odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 144-146.

Mając powyższe na uwadze organ doszedł do przekonania, że odpowiednie ogłoszenie upadłości zagranicznej powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zaś uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu takiej upadłości powoduje umorzenie takiego postępowania.

Zwracając uwagę, że w dniu 7 marca 2014 r. otwarto postępowanie naprawcze zobowiązanej Spółki (redressement judicaire), natomiast orzeczeniem z dnia 27 lipca 2014 r. postanowiono o likwidacji zobowiązanego w postępowaniu naprawczym (liquidation judicaire sur procedure de redressement judicaire) uznał, że ogłoszenie likwidacji Spółki ww. wyrokiem powodowało skutki wszczęcia postępowania upadłościowego. Jednocześnie podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym określenie zawarte w polskim tłumaczeniu wyroku, dotyczące tymczasowej wykonalności wyroku, pozwala stwierdzić, że uzyskał on pewne elementy prawomocności, jednak takie sformułowanie nie pozwala na stwierdzenie, że doszło do uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Ponadto z informacji uzyskanej od administracji francuskiej, jak również z akt sprawy nie wynika, by Spółka złożyła jakiekolwiek dokumenty, które potwierdzałyby okoliczności powodujące określony wyżej skutek procesowy.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., na postawie w/w tytułu wykonawczego.

W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2015 r., a alternatywnie – o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:

- art. 59 § 3 z zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a., polegające na niezasadnym stwierdzeniu braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie, podczas gdy w niniejszej sprawie zrealizowane zostały przesłanki usprawiedliwiające umorzenie tego postępowania;

- art. 4 ust. 2 lit. f w zw. z art. 15 Rozporządzenia, poprzez wadliwe uznanie, że odnośnie do wpływu postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy upadłości stosuje się prawo polskie (lex fori processus), podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że stosuje się w tej mierze prawo francuskie (lex concursus).

Uzasadniając zarzuty Spółka podniosła, że orzeczeniem francuskiego sądu z dnia 7 marca 2014 r., tymczasowo wykonalnym z mocy prawa już w chwili jego wydania, wszczęto względem niej francuskie postępowanie naprawcze (redressement judicare, fr.). Jej zdaniem o ostatecznym uprawomocnieniu się wskazanego orzeczenia świadczy treść pisemnego uzasadnienia wyroku Tribunal de Commerce de Nanterre z dnia 24 lipca .2014 r. w przedmiocie wszczęcia względem niej procedury liquidation judicaire, o czym świadczy wyciąg z francuskiego KRS, czyli Kbis.

W związku z tym Skarżąca stanęła na stanowisku, że skuteczne wszczęcie procedury redressment judicaire nastąpiło zatem jeszcze przed wszczęciem przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w W. syngularnego postępowania egzekucyjnego wobec niej. Okoliczność ta uniemożliwia powołanie się na wyjątek od właściwości lex concursus, przewidziany w art. 4 ust. 2 lit. f) in fine Rozporządzenia.

Skarżąca w kontekście brzmienia art. 16 ust. 1 zdanie 1, art. 17 ust. 1 Rozporządzenia wskazała, że z przepisu art. L 622-21 francuskiego Kodeksu handlowego wynika, że wyrok otwierający procedurę upadłościową powoduje z mocy prawa zakaz zapłaty każdej wierzytelności powstałej przed zapadnięciem wyroku, z wyjątkiem odnoszącym się do ewentualnego potrącenia wierzytelności. Zauważyła przy tym, iż pojęcie ruchomości w prawie francuskim ma szerszy zakres znaczeniowy, aniżeli w prawie polskim, np. art. 529 francuskiego Kodeksu cywilnego zalicza do ruchomości "z mocy prawa" między innymi wierzytelności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powtórzył przedstawioną w nim argumentację. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga była zasadna.

Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej w warunkach tzw. upadłości zagranicznej.

Organy obu instancji stały na stanowisku, że: po pierwsze - przepisy Rozporządzenia Rady nie regulują wpływu postępowania upadłościowego na prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, a jedynie wywierają wpływ na inne postępowania upadłościowe (art. 16 ust. 1, art. 4 Rozporządzenia); po drugie – z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia wynika, że prawo państwa wszczęcia postępowania upadłościowego określa m.in. skutki wszczęcia postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli, ale z wyłączeniem toczących się postępowań, co oznacza, że do postępowania w rozpoznanej sprawie należało stosować prawo państwa, w którym toczy się postępowania (polskie); po trzecie – z art. 15 Rozporządzenia wynika, że wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie, więc w rozpoznanej sprawie zastosowanie miało prawo polskie; po czwarte – spośród dwóch orzeczeń sądu francuskiego, które zapadły wobec Spółki (orzeczeniem z dnia [...] marca 2014 r. otwarto postępowanie naprawcze, a orzeczeniem z dnia [...] lipca 2014 r. postanowiono o likwidacji zobowiązanego w postępowaniu naprawczym), dopiero to drugie orzeczenie ma skutki wszczęcia postępowania upadłościowego, bo określenie zawarte w wyroku "tymczasowo wykonalne" oznacza, że wyrok taki uzyskał tylko pewne elementy prawomocności, a więc nie nastąpiło uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Zdaniem Sądu, żadne z tych twierdzeń nie zasługuje na aprobatę.

W rozpoznanej sprawie egzekucja wobec Skarżącej została wszczęta w dniu 21 maja 2014 r., kiedy to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu (k. 10 akt adm.). Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Skarżącej odpis tytułu wykonawczego doręczono w dniu 26 maja 2014 r. (k. 8 akt adm.), dlatego o wszczęciu egzekucji przesądziła data wcześniejsza – doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem Sądu Gospodarczego w Nantere z dnia 7 marca 2014 r. (k. 20 akt adm.) otwarto wobec Skarżącej postępowanie naprawcze, w którym ustalono wstępną datę osiągnięcia stanu niewypłacalności na dzień 25 lutego 2014 r. W orzeczeniu tym wyznaczono m.in. sędziego komisarza, syndyka masy upadłości, zarządcę, licytatora. Orzeczenie zaopatrzono w klauzulę tymczasowej wykonalności z mocy prawa.

Z orzeczenia tego w języku oryginalnym (k. 29 akt adm.) wynika, że otwarto nim procedurę redressement judiciaire.

Następnie orzeczeniem z dnia 24 lipca 2014 r. Sąd Gospodarczy w Nantere ogłosił likwidację Spółki (k. 167 akt adm.).

Z orzeczenia tego w języku oryginalnym (k. 29 akt adm.) wynika, że dotyczy on liquidation judiciaire (k. 130 akt adm.).

Powstał w związku z tym problem oceny, które z tych orzeczeń było orzeczeniem o ogłoszeniu upadłości i jakie to miało znaczenie dla prowadzonego w Polsce postępowania egzekucyjnego.

Decydujące dla tej oceny jest treść Rozporządzenia Rady WE w sprawie postępowania upadłościowego. W preambule wskazano cel tego aktu stwierdzając, że "działalność przedsiębiorstw wykracza coraz częściej poza granice jednego państwa i podlega dlatego w coraz większym stopniu przepisom prawa wspólnotowego. Z uwagi na to, że niewypłacalność takich przedsiębiorstw ma także negatywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, zachodzi potrzeba przyjęcia aktu prawa wspólnotowego przewidującego koordynację działań, które mają zostać podjęte w stosunku do majątku niewypłacalnego dłużnika" (motyw 3). Jak podkreślono, te m.in. cele nie mogą zostać w wystarczający sposób osiągnięte na poziomie krajowym, uzasadnione jest zatem podjęcie działań na poziomie Wspólnoty (motyw 5).

W art. 4 Rozporządzenia ujęto regulacje dotyczące prawa właściwego dla postępowania upadłościowego i jego skutków (podkr. Sądu), co przeczy tezie organu, że Rozporządzenie nie reguluje wpływu postępowania upadłościowego na prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji, a jedynie wywiera wpływ na inne postępowania upadłościowe.

Zgodnie z art. 4 ust. 1, "o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo Państwa Członkowskiego, w którym zostaje wszczęte postępowanie".

Aby właściwie wyłożyć treść tego przepisu, należy odwołać się do ujętych w art. 2 Rozporządzenia definicji legalnych pojęć "postępowanie upadłościowe" (art. 2 lit. a) i "wszczęcie postępowania" (art. 2 lit. f).

Przez "postępowanie upadłościowe" Rozporządzenie rozumie postępowania zbiorowe określone w art. 1 ust. 1 (zbiorowe postępowania przewidujące niewypłacalność dłużnika, które obejmują całkowite lub częściowe zajęcie majątku dłużnika oraz powołanie zarządcy). Wykaz tych postępowań znajduje się w załączniku A do rozporządzenia. Jak wynika z tego załącznika, postępowaniem upadłościowym we Francji jest "Sauvegarde", "Redressement judiciaire" oraz "Liquidation judiciaire".

Obok tego Rozporządzenie definiuje w art. 2 lit. c) pojęcie "postępowania likwidacyjnego", które oznacza postępowanie upadłościowe w rozumieniu lit. a) i które obejmuje likwidację majątku dłużnika, także w przypadku gdy postępowanie ukończone zostaje w drodze układu lub w inny sposób usuwający niewypłacalność dłużnika albo z powodu braku wystarczającej masy. Wykaz tych postępowań znajduje się w załączniku B. W załączniku tym wskazano, że postępowaniem likwidacyjnym we Francji jest "Liquidation judiciaire".

Jak z tego wynika, orzeczona wobec Skarżącej w wyroku sądu francuskiego z dnia 7 marca 2014 r. "Redressement judiciaire" była ogłoszeniem upadłości w rozumieniu Rozporządzenia. Nie mogło mieć takiego charakteru orzeczenie z dnia 24 lipca 2014 r., bo ono dotyczyło już wyłącznie likwidacji Spółki, co do której ogłoszono już wcześniej upadłość (z oznaczeniem daty niewypłacalności przypadającej na luty 2014 r.).

Na marginesie warto wskazać, że orzeczenie sądu francuskiego z dnia 7 marca 2014 r jest bardzo w konstrukcji do orzeczenia sądu polskiego w tym względzie. Zgodnie z art. 51 ust. 1 p.u.n., uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym: 1) wymienia imię i nazwisko, nazwę albo firmę, miejsce zamieszkania albo siedzibę upadłego dłużnika (upadłego); 2) określa sposób prowadzenia postępowania; 3) określa, czy i w jakim zakresie upadły będzie sprawował zarząd swoim majątkiem, jeżeli postępowanie będzie prowadzone z możliwością zawarcia układu; 4) wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia wierzytelności w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż miesiąc i nie dłuższym niż trzy miesiące; 5) wzywa osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione przez wpis w księdze wieczystej, do ich zgłoszenia w wyznaczonym terminie nie krótszym niż miesiąc i nie dłuższym niż trzy miesiące, pod rygorem utraty prawa powoływania się na nie w postępowaniu upadłościowym; 6) wyznacza sędziego-komisarza oraz syndyka albo nadzorcę sądowego, albo zarządcę; 7) oznacza godzinę wydania postanowienia, jeżeli upadły jest uczestnikiem podlegającego prawu polskiemu lub prawu innego państwa członkowskiego systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 4, lub niebędącym uczestnikiem podmiotem prowadzącym system interoperacyjny w rozumieniu tej ustawy.

Podobne elementy zawiera wyrok sądu francuskiego z dnia 7 marca 2014 r., co wzmacnia przekonanie o jego charakterze jako orzeczenia o ogłoszeniu upadłości.

Oznacza to, że spełniona jest pierwsza przesłanka zastosowania art. 4 ust. 1 Rozporządzenia, które stanowi o prawie właściwym dla skutków ogłoszenia upadłości, zapadło bowiem wobec Skarżącej orzeczenie o ogłoszeniu upadłości (Redressement judiciaire) z dnia 7 marca 2014 r.

Użyte w art. 4 ust. 1 Rozporządzenia pojęcie "wszczęcia postępowania" zdefiniowano w nawiązaniu do momentu wszczęcia tego postępowania. Zgodnie z art. 2 lit. f) Rozporządzenia, "chwila wszczęcia postępowania" oznacza chwilę, z którą orzeczenie o wszczęciu postępowania staje się skuteczne, niezależnie od tego, czy orzeczenie jest ostateczne.

W orzeczeniu sądu francuskiego o ogłoszeniu upadłości Skarżącej zawarto stwierdzenie, że jest ono "tymczasowo wykonalne z mocy prawa". Organ upatrywał w tym braku przymiotu prawomocności tego orzeczenia wskazując, że można mówić o pewnych tylko elementach prawomocności.

Zdaniem Sądu, organ nie zwrócił jednak uwagi, że akty prawa wspólnotowego muszą posługiwać się pojęciami o pewnym stopniu ogólności, bo nie wszystkie pojęcia w prawie poszczególnych państw mają tożsame brzmienie. I tak w Rozporządzeniu użyto nazwy "skuteczne", w prawie francuskim "wykonalne", w prawie polskim skuteczność orzeczeń sądowych determinuje walor "prawomocności". Najbardziej ogólnym pojęciem spośród tu wymienionych jest pojęcie skuteczności, bo oddaje cechę, która sprawia, że orzeczenie musi być respektowane w obrocie. Nie jest więc rzeczą przypadku, że w polskim prawie upadłościowym użyto sformułowania "skuteczne i wykonalne" na oznaczenie postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Ta skuteczność i wykonalność zachodzi przy tym z dniem jego wydania (art. 51 ust. 2 p.u.n.).

Powstaje więc pytanie, czy ujętą w orzeczeniu sądu francuskiego klauzulę można uznać za cechę, która sprawia, że to orzeczenie jest skuteczne w rozumieniu Rozporządzenia. Zdaniem Sądu odpowiedź powinna być twierdząca, bo nie wszystkie państwa, jak to chciałby widzieć organ, posługują się pojęciem prawomocności. W niektórych z nich synonimiczne znaczenie ma właśnie pojęcie "wykonalności", które we Francji oznacza moc prawną orzeczenia (A. Krawczyk, Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej, Warszawa 2013, s. 159 i n. oraz 262).

Skoro więc pojęcie użyte w wyroku sądu francuskiego określenie "wykonalne" oznacza moc prawną orzeczenia, jest jasne, że jest ono skuteczne w rozumieniu Rozporządzenia.

Spełniona jest więc druga przesłanka zastosowania art. 4 ust. 1 Rozporządzenia, które stanowi o prawie właściwym dla skutków ogłoszenia upadłości, zapadło bowiem wobec Skarżącej orzeczenie o ogłoszeniu upadłości w postępowaniu wszczętym we Francji.

Oznacza to, że właściwym dla skutków ogłoszenia upadłości prawem jest prawo francuskie, a nie prawo polskie, jak to wywodził organ.

Oceny Sądu nie zmienia argumentacja organu dotycząca treści art. 4 ust. 2 lit f) i art. 15 Rozporządzenia.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. f) Rozporządzenia, prawo Państwa wszczęcia postępowania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i ukończenia. W szczególności określa ono (lit f): skutki wszczęcia postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli; z wyłączeniem toczących się postępowań.

Zdaniem Sądu, użyty w tym przepisie zwrot "z wyłączeniem toczących się postępowań" nie oznacza wcale, że w rozpoznanej sprawie organ mógł stosować prawo polskie. Postępowanie egzekucyjne zostało bowiem wszczęte po ogłoszeniu upadłości (21 maja 2014 r.), a więc nie toczyło się w dacie wszczęcia postępowania upadłościowego (7 marca 2014 r.).

Z tych samych przyczyn nie sposób wywieść dopuszczalności zastosowania prawa polskiego z treści art. 15 Rozporządzenia. Przepis ten stanowi bowiem, że wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie. Tu również chodzi więc o postępowania w toku.

Organ na poparcie swoich twierdzeń odwoływał się także do treści art. 16 Rozporządzenia. Stanowi on, że wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania.

Jak już wyżej zaznaczono, skoro orzeczenie sądu francuskiego było wykonalne, to znaczy, że było skuteczne. Na mocy tego przepisu orzeczenie sądu francuskiego stało się automatycznie uznane w Polsce, o czym mowa w motywie 22 preambuły, gdzie stwierdzono, że "automatyczne uznanie powinno zatem oznaczać, że skutki wynikające z postępowania na podstawie prawa Państwa wszczęcia postępowania rozciągają się na wszystkie inne Państwa Członkowskie".

W literaturze wskazuje się, że uznanie zagranicznego postępowania upadłościowego na gruncie rozporządzenia nr 1346/2000 ma charakter uznania procesowego. Uznaniu podlega postępowanie upadłościowe jako całość ipso iure - automatycznie (motyw 22 zdanie drugie oraz motyw 24 zdanie pierwsze preambuły) ze skutkami przewidzianymi w art. 17 ust. 1 (wszczęcie postępowania określonego w art. 3 ust. 1 wywołuje w każdym innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz dopóki w tym innym Państwie Członkowskim nie zostanie wszczęte postępowanie określone art. 3 ust. 2.; skutki postępowania określone w art. 3 ust. 2 nie mogą zostać podważone w innych Państwach Członkowskich). O procesowym charakterze uznania mowa jest w sprawozdaniu M. Virgósa i E. Schmit: "W momencie uznania orzeczeń wydanych za granicą, orzeczenia te wywołują na terytorium Państwa uznającego skutki, jakie wynikają z prawa Państwa ich wydania". Powyższe zdanie traktuje o "orzeczeniach" - automatyczne uznanie obejmuje także uznanie orzeczeń dotyczących wszczęcia, prowadzenia i ukończenia zagranicznego postępowania upadłościowego oraz orzeczeń blisko związanych z postępowaniem upadłościowym, natomiast uznanie skutków całego zagranicznego postępowania upadłościowego na podstawie rozporządzenia nr 1346/2000 jest novum w unijnym międzynarodowym postępowaniu upadłościowym (M. Armatowska, Uznanie zagranicznych postępowań upadłościowych. Na podstawie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, Warszawa 2011, lex/El).

Wszystko to sprawia, że za w pełni zasadne należało uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 4 ust. 2 lit. f w zw. z art. 15 Rozporządzenia, poprzez wadliwe uznanie, że odnośnie do wpływu postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy upadłości stosuje się prawo polskie (lex fori processus), podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że stosuje się w tej mierze prawo francuskie (lex concursus).

Z tego powodu Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako naruszające prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.).

Zarzut naruszenia art. 59 § 3 z zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a., przez niezasadne stwierdzenie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, Sąd uznał za przedwczesny. Jego ocena wymagałaby ustalenia przez organ i zastosowania stosownych przepisów prawa francuskiego, a tego – jak dotąd – organ nie uczynił, bo nie uznawał racji Skarżącej o konieczności stosowania prawa obcego. Na obecnym etapie sprawy zarzut ten może więc jedynie znaleźć odzwierciedlenie w ramach wskazań Sądu co do dalszego postępowania.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali stan prawny, a ściślej – ustali, jakie przepisy prawa francuskiego (o wpływie postępowania upadłościowego na egzekucyjne) podlegają zastosowaniu i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).