Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 738/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S., będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, na podstawie art. 2 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l." i w oparciu o orzeczenie [...] z dnia 2 stycznia 2015 r., wystawił wobec J. D. (dalej: "Skarżący") w dniu 18 lutego 2016 r. tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należność z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł, koszty upomnienia w kwocie [...]zł oraz kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w kwocie [...]zł. Odpis tytułu doręczono Stronie w dniu 16 marca 2016 r.

W piśmie z dnia 21 marca 2016 r. Skarżący zgłosił zarzuty do tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta S. z dnia 18 lutego 2016 r., tj. zarzut błędu co osoby zobowiązanego. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że wspólnie z M. M.-D. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w S.. Ponadto wskazał, że uregulował swoje zobowiązania wynikające z podatku od nieruchomości, na dowód czego załączył potwierdzenia przelewów. Wskazał też, że organ egzekucyjny powinien zastosować przepis art. 371 kodeksu cywilnego wprowadzający zasadę nieszkodzenia współdłużnikom przez dłużnika solidarnego. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny powinien skierować egzekucję tylko do majątku M. M.-D..

Organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. nr [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez Skarżącego oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpoznaniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. nr [...] uchyliło postanowienie z dnia 18 kwietnia 2016 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu zarzutów Skarżącego, organ I instancji postanowieniem z dnia 5 października 2016 r. postanowił uznać je za nieuzasadnione oraz odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 24 lutego 2017 r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 10 kwietnia 2017 r. organ I instancji w wyniku ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącego uznał je za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na ww. postanowienie w zakreślonym prawem terminie Skarżący w zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonalności egzekucji do czasu rozpoznania zażalenia.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżącego.

Odnosząc się do podniesionego przez Skarżącego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ odwoławczy przywołał art. 3 ust. 4 u.p.o.l., art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, a także art. 366 § 1 kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący oraz M. M.-D. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 8 października 2001 r. stali się współwłaścicielami lokalu położonego w S. przy ul. [...]/U1 wraz z udziałem w [...] części w częściach wspólnych budynku i prawie własności gruntu.

Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny słusznie stwierdził, że odpowiedzialność solidarną z tytułu podatku od nieruchomości ponosi zarówno Skarżący, jak i M. M.-D.. Dodatkowo podkreślił, że wzajemne stosunki pomiędzy współwłaścicielami pozostają bez wpływu na ich odpowiedzialność podatkową. Ponadto do czasu zniesienia współwłasności nie jest dopuszczalne odstąpienie od zasady solidarnego obciążenia podatkiem wszystkich współwłaścicieli.

Organ odwoławczy odnosząc się do powołanego przez Skarżącego przepisu art. 371 kodeksu cywilnego wskazał, że brak działania w sprawie współwłaścicielki nie zmienia sytuacji współdłużnika, ponieważ pozostaje ona nadal zobowiązana wobec wierzyciela na tych samych zasadach. Natomiast odpowiedzialny solidarnie podatnik, który uiści całość zobowiązania podatkowego, może skorzystać z przysługującego mu roszczenia regresowego dla dochodzenia zwrotu zapłaconego podatku od współzobowiązanych podatników.

Organ odwoławczy po przeanalizowaniu sprawy za chybiony uznał zgłoszony przez Skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. postanowienie organu odwoławczego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu aktowi Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 371 k.c. w zw. z art. 91 o.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaniechanie drugiego z dłużników solidarnych (M. M.-D.) w zapłacie zaległości w podatku od nieruchomości, nie może szkodzić Skarżącemu,

- art. 33 §1 pkt 4, pkt 6 oraz pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201) – dalej: "u.p.e.a." w administracji, poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie egzekucji wobec Skarżącego,

- art. 7 § 2 w zw. z 33 §1 pkt 6 i pkt 8 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy wszczęcie egzekucji wobec Skarżącego było niecelowe, a zastosowane środki egzekucyjne nadmierne.

W uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W pierwszej kolejności wskazał, że organ odwoławczy dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 371 k.c. w zw. z art. 91 o.p., tj. zasady nieszkodzenia współdłużnikom przez dłużnika solidarnego. W przedmiotowej sprawie zaniechanie M. M.-D. w zapłacie przypadającej na nią części podatku od nieruchomości szkodzi Skarżącemu, tym samym wierzyciel nie powinien kierować przeciwko niemu egzekucji, lecz wszcząć ją wobec współdłużniczki. Tym bardziej, że Skarżący wskazał wierzycielowi jej majątek.

Zdaniem Skarżącego doszło do naruszenia zasady celowości egzekucji oraz zakazu nadmierności egzekucji wyrażonej w art. 7 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tymi zasadami organ egzekucyjny powinien zastosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W tym zakresie powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1690/11.

Dodatkowo Skarżący odwołał się do swojego stanu zdrowia i podeszłego wieku ([...]) i stwierdził, że oczywistym jest naruszenie ww. przepisu u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu zabezpieczającym, na które służy zażalenie i egzekucyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując bowiem kontroli zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, ale również organu I instancji w płaszczyźnie ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy naruszyły prawo. Wbrew argumentacji zawartej w skardze, postanowienia nie naruszają obowiązujących przepisów i w związku, z tym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. , którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia 10 kwietnia 2017 r.,

nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych przez Skarżącego pismem z dnia 21 marca 2015 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w fazie wszczęcia tego postępowania. W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował solidarny charakter obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podnosząc zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego.

Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a. zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie (w punktach 1 – 10). Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).

W rozpoznawanej sprawie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta, będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność – przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Oznacza to, że organ egzekucyjny jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany, do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania zasadności zarzutu. Brak rzeczywistej możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) stanowiłby naruszenie podstawowych zasad takiego postępowania, niedające się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego i z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego, które mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, w myśl art. 18 u.p.e.a.

W związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku uiszczania podatku od nieruchomości - wskazać należy, że obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości regulują przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6.

Mówiąc o solidarnym obowiązku podatkowym należy wskazać na odpowiedzialność solidarną za zobowiązania podatkowe uregulowane w przepisach ordynacji podatkowej. W myśl art. 91 o.p. do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Natomiast art. 92 jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego.

Sąd wskazuje, że ustalone decyzją wymiarową zobowiązanie podatkowe ma charakter solidarny, co oznacza, że obciąża wszystkich współwłaścicieli w pełnej wysokości, a zapłata przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich zobowiązanych łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich zwalnia z obowiązku pozostałych.

Sposób rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości należy do sfery prawa cywilnego i jest uregulowany w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 366 k.c. kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników) (§ 1). Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (§ 2).

W niniejszej sprawie wierzyciel stwierdził, że jako współwłaściciel Skarżący jest solidarnie zobowiązany wraz z M. M.-D. do wykonania obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną przy ul. [...]/U1 wraz z udziałem w [...] części w częściach wspólnych budynku i prawie własności gruntu. Okoliczność ta jest bezsporna, w związku z tym dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja wystawiona m.in. na Skarżącego ustalająca wysokość podatku od nieruchomości, a należność nie została w całości wyegzekwowana, dopóty nie ma podstaw do odstąpienia od egzekucji, czy też ograniczenia w jakimkolwiek zakresie w stosunku do jednego ze współwłaścicieli. Ponadto co do przedmiotu współwłasności nie została zniesiona współwłasność, tym samym również ta okoliczność determinuje istnienie solidarnej odpowiedzialności podatkowej w zakresie podatku od nieruchomości.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości uzależniony jest jedynie od posiadania nieruchomości, a nie innych okoliczności, np. sytuacji majątkowej podatnika, korzystania z nieruchomości,, czerpania dochodów z nieruchomości, jej wartości czy jakości gruntów. Mając powyższe na uwadze nie zasługuje na uznanie argument Skarżącego dotyczący jego wieku oraz sytuacji osobistej i zdrowotnej.

Z uwagi na to, że zarówno stanowisko organu odwoławczego, jak i wierzyciela (organu egzekucyjnego) przedstawione w postanowieniu odmawiającym uwzględnienia zarzutu i umorzenia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, wskazane w skardze zarzuty, Sad uznał za nieuzasadnione. Nie znajduje uzasadnienia, także powoływany przez Skarżącego zarzut naruszenia art. 377 k.c. zgodnie z którym działania i zaniechania jednego z dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom. Słusznie bowiem organ odwoławczy wskazał, że brak działania M. M.-D. nie zmienia sytuacji Skarżącego.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż w skardze Skarżący sformułował również zarzuty naruszenia przepisów art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 8 u.p.e.a., dotyczących podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. odpowiednio niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wskazane przepisy nie stanowiły podstawy zarzutu powołanego w piśmie Skarżącego z dnia 21 marca 2015 r. i nie stanowiły przedmiotu oceny prowadzonej przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy. Tym samym Sąd nie jest władny prowadzić oceny naruszenia ww. przepisów u.p.e.a.

Organ odwoławczy nie naruszył także przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 80 k.p.a. Organ działał bowiem na podstawie przepisów prawa, a także zgodnie z pozostałymi zasadami ogólnymi postępowania, wyrażonymi w tych przepisach.

Wobec zatem niezasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.