Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 61/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi T. K.i M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu jako osób trzecich za zobowiązania spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. nakazuje zwrócić solidarnie T.K. i M.H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 2.546 (dwa tysiące pięćset czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych [...] sp. z o. o. w likwidacji w ramach realizowanego w latach 2010-2013 programu rolnośrodowiskowego w ramach PRO W 2007-2013. Następnie w dniu [...] kwietnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych [...] sp. z o. o. w likwidacji na 2014r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał:

- w dniu [...] stycznia 2018 r. decyzję nr [...], w której ustalił [...] sp. z o. o. w likwidacji kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2008-2009 w łącznej wysokości [...] zł,

- w dniu [...] stycznia 2018 r. decyzję nr [...], w której ustalił [...] sp. z o. o. w likwidacji kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010-2012 w łącznej wysokości [...] zł,

- w dniu [...] wrzesnia 2019 r. decyzję nr [...], w której ustalił [...] sp. z o. o. w likwidacji kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Wobec braku wpłaty kwoty nienależnie pobranych płatności wystawiono [...] sp. z o. o. w likwidacji upomnienia. W związku z brakiem zwrotu nienależnie pobranych płatności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wystawił tytuły wykonawcze: nr [...], nr [...] oraz nr [...] i skierował je do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w G..

W dniu [...] grudnia 2020 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wpłynęły postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki [...] sp. z o. o. w likwidacji w związku z ustaleniem, że po przeprowadzeniu szeregu czynności egzekucyjnych przewidzianych w przepisach prawa w postępowaniu tym nie uzyska on kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe i bezskuteczne. Następnie w dniu [...] stycznia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki [...] sp. z o. o. w likwidacji na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...].

W dniu [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G.

wszczął z urzędu:

- zawiadomieniem nr [...] postępowanie administracyjne w sprawie solidarnej odpowiedzialności T. R. oraz M. H., członków zarządu [...] sp. z o.o. w likwidacji, za zaległości spółki w ramach nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008-2009 ustalonych decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.,

- zawiadomieniem nr [...] postępowanie administracyjne w sprawie solidarnej odpowiedzialności T. R. oraz M. H., członków zarządu [...] sp. z o.o. w likwidacji, za zaległości spółki w ramach nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010-2012 ustalonych decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.,

- zawiadomieniem nr [...] postępowanie administracyjne w sprawie solidarnej odpowiedzialności T. R. oraz M. H., członków zarządu [...] sp. z o.o. w likwidacji, za zaległości spółki w ramach nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę od powyżej zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego ustalonych decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.. Ww. zawiadomienia zostały skutecznie doręczone.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wystosował do członków zarządu spółki [...] sp. z o. o. w likwidacji, tj. do T. R. i do M. H. postanowienie o połączeniu spraw do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.

Natomiast w dniu [...] kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wystosował T. R. i do M. H. wezwanie do złożenia wyjaśnień. W dniu [...] maja 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęły wyjaśnienia pełnomocnika T. R. i M. H..

W dniu [...] września 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzję o odpowiedzialności solidarnej T. R. i M. H. jako osób trzecich w łącznej kwocie [...]zł za zaległości [...] sp. z o. o. w likwidacji. Organ I instancji stwierdził, że osoby trzecie ponoszą solidarną odpowiedzialność za wyżej wskazane należności wraz z odsetkami za zwłokę naliczane od kwoty głównej, od dnia [...] kwietnia 2018 r. (płatności rolnośrodowiskowe) oraz od dnia [...] listopada 2019 r. (płatności obszarowe) oraz kosztami postępowania egzekucyjnego do dnia całkowitej spłaty zobowiązania.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w dniu [...] listopada 2021 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] września 2021 r. o odpowiedzialności solidarnej członków zarządu jako osób trzecich za zobowiązania [...] sp. z o. o. w likwidacji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jak wynika z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest ustalenie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia tej funkcji przez członka zarządu. Ponadto, konieczne jest ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Dyrektor ARMiR wskazał, że zadaniem organu administracji jest wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną należność, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Jeżeli chodzi o przesłankę pełnienia funkcji członków zarządu przez T. K. i M. H. w okresie powstania zobowiązania, to – zdaniem organu -nie budzi ona wątpliwości organu. Przesłanka ta została jednoznacznie wykazana, wynika wprost z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto nie jest kwestionowana przez strony.

W kwestii bezskuteczności egzekucji wobec spółki organ wskazał, że wobec [...] sp. z o. o. w likwidacji postępowanie egzekucyjne prowadzone było w zw. z tytułami egzekucyjnymi nr [...], nr [...] oraz nr [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.. W dniu [...] i [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wydał postanowienia, na mocy których umorzył wskazane postępowania wskazując, że wobec nieujawnienia majątku dłużnika, dalsze prowadzenie postępowania nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. stwierdził, że mając na uwadze bezskuteczność prowadzonej egzekucji uznał, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym przyjęcie, że doszło do bezskuteczności egzekucji wobec wierzyciela - [...] sp. z o.o. w likwidacji nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, przeprowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co wynika z treści decyzji Nr [...] i zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie mogą też uwolnić się od odpowiedzialności, z uwagi na złożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Dyrektor ARMiR wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w Sadzie Rejonowym w T. V Wydział Gospodarczy w dniu [...] lutego 2017 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Sąd ten oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, z uwagi na to, że w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel. Organ stwierdził, że nieskuteczność tego wniosku niweczy możliwość skorzystania przez strony z przesłanki egzoneracyjnej. Dla uzasadnienie swoich racji organ powołał się na wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2019 r., I FSK 113/17.

W konsekwencji Dyrektor ARMiR uznał, że wydanie decyzji o solidarnej odpowiedzialności skarżących było w pełni zasadne.

W skardze do tut. Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.") przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że skarżący nie wykazali przesłanki egzoneracyjnej w postaci złożenia przez nich wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, a także nie uwzględnienie przesłanki braku winy zarządu w zakresie bezskuteczności w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;

- art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i 19 k.p.a. przez wydanie obu decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości polegającym na fakcie udziału oraz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie o orzeczeniu odpowiedzialności solidarnej w I instancji bezpośrednio przez organ II instancji, działający jako organ prowadzący egzekucję wobec [...] sp. z o.o. w likwidacji, która została zakończona umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było w całości przez organ II instancji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. i stanowiło jedocześnie materiał dowodowy postępowania pierwszoinstancyjnego wykazujący przesłankę określoną w art. 116 § 1 O.p. w postaci udowodnienia przez organ bezskuteczności egzekucji w stosunku do majątku spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. organ wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze z zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie.

Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w na podstawie tego przepisu, gdyż zarówno skarżący jak i organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponoszą odpowiedzialności jako członkowie zarządu [...] spółki z o.o. w likwidacji za zaległości tej spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich za powstałe zaległości. Natomiast skarżący uważają, że nie ponoszą tej odpowiedzialności, gdyż złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie. Wskazują też na naruszenie przez organ przepisów o właściwości, ponieważ w postępowaniu odwoławczym przedmiotem oceny przez Dyrektora ARMIR był materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez tegoż Dyrektora, będącego organem egzekucyjnym.

Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności (pkt 1).

W myśl art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.).

W świetle powyższych unormowań organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu spółki [...] w okresie kiedy powstały zaległości, bezskuteczność egzekucji oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.

Wskazać należy, że zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikają z dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. z dnia [...] stycznia 2018 r., a zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. z dnia [...] września 2019 r. Wprawdzie między stronami nie ma sporu, że skarżący byli członkami zarządu spółki [...] w okresie powstania powyższych zaległości, jednakże, w ocenie Sądu, pogłębionej analizy wymaga kwestia odpowiedzialności skarżących za zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikających z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. z dnia [...] września 2019 r. Jak bowiem wskazano w decyzji organu pierwszej instancji (str. 10) T. K. i M. H. byli członkami zarządu spółki [...] w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r. Wynikałoby zatem z tego, że nie byli oni członkami zarządu tej spółki w czasie, gdy powstały zaległości wynikające z decyzji z dnia [...] września 2019 r. Tym samym nie mogliby ponosić odpowiedzialności za te zaległości jako członkowie zarządu. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia przez organ. W szczególności organ powinien ustalić, czy osoby te nie mogą ponosić odpowiedzialności za zaległości wynikające z decyzji z dnia [...] września 2019 r. jako likwidatorzy. W tym zakresie organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Kolejną przesłanką, którą powinien wykazać organ jest bezskuteczność egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, lecz nie oznacza to, że dopuszczalne jest pojmowanie go w każdy dowolny sposób. Pojęcie to należy rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać je z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownika Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W związku z powyższym o skuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc zostanie wyegzekwowana kwota długu. W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 NSA uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wobec spółki [...] w likwidacji były prowadzone postępowania egzekucyjne. Postanowieniami z dnia [...] listopada 2020 r. i z dnia [...] stycznia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. umorzył te postępowania, wskazując, że z uwagi na nieujawnienie w jego toku majątku dłużnika, dalsze prowadzenie postępowania nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. Organ stwierdził, że zaistniały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze nie podniesiono żadnych zarzutów podważających dokonane w tym zakresu ustalenia organu.

Organ powinien wykazać także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 NSA stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej: "u.p.u."). Organ pierwszej instancji powołał w tym zakresie na przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. W myśl art. 10 u.p.u upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 u.p.u. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). Przepis art. 21 u.p.u. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).

W judykaturze wskazuje się, że wymienione w art. 11 u.p.u. przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców (por. wyrok WSA we Wrocławiu w wyroku z 8 grudnia 2009 r., I SA/Wr 973/09; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., II FSK 853/13). Art. 11 ust. 1 u.p.u.n. określa niewypłacalność także jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie prawa upadłościowego (A. Jakubecki, F. Zedler, Komentarz do art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, LEX 2011) podkreśla się, że z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania. Tym bardziej zatem musi obowiązywać przedsiębiorców. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje zobowiązania, które są wymagalne (por. wyroki NSA: z dnia 17 maja 2016 r., II FSK 798/14 i z dnia 24 lutego 2016 r., I FSK 1864/14). W orzecznictwie podnosi się również, że w art. 11 ust. 1 u.p.u. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, ale z jego zachowaniem, a konkretnie zaniechaniem - zaprzestaniem płacenia długów (por. wyroki NSA: z dnia 10 kwietnia 2015 r., II FSK 853/13; z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FSK 656/13; z dnia 25 października 2016 r., II FSK 2557/14). Wniosek o ogłoszenie upadłości można uznać za złożony we właściwym czasie tylko wtedy, gdy nie upłynęło więcej niż trzydzieści dni od chwili, gdy przedsiębiorca zaprzestał płacenia długów (art. 21 ust. 1 u.p.u. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r.).

Z zaskarżonej decyzji wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu [...] lutego 2017 r., jednakże według organu pierwszej instancji nastąpiło to zdecydowania za późno, gdyż spółka już w dniu [...] marca 2016 r. (tj. w dacie odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych) posiadała informację, że istnieje podejrzenie wobec niej o stworzenie w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania wsparcia i może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ pierwszej instancji dokonał też analizy rachunków zysków i strat spółki [...] za lata 2011-2015, z której wynika, że np. w 2014 r. i 2015 r. spółka ta poniosła stratę.

Należy jednak jeszcze raz podkreślić, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a w przypadku osoby prawnej także wtedy, gdy zobowiązania przekroczą wartość jej majątku. Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika.

W rozpatrywanej sprawie organ nie ustalił kiedy spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań bądź kiedy zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika, oraz kiedy upływał termin trzydziestu dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 u.p.u. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r.), przy czym dla stwierdzenie niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenia się tylko jednej z dwóch wymienionych w art. 11 u.p.u. przesłanek. Tym dniem nie może być wskazany przez organ pierwszej instancji dzień odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych, tj. [...] marca 2016 r. W decyzji organu drugiej instancji brak w ogóle wskazania takiego dnia.

W rezultacie w powyższym zakresie organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., gdyż nie wyjaśnił i rozpatrzył wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów. Naruszony został także art. 116 § 1 O.p., ponieważ nie ustalił wszystkich obciążających go przesłanek odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich.

Z uwagi na to, że organ nie ustalił kiedy upływał termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu strony, że wskutek oddalenia przez sąd gospodarczy wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o ogłoszenie upadłości, z tego powodu, że spółka posiada tylko jednego wierzyciela, ziściła się przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżących.

Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 19 k.p.a., ponieważ w postępowaniu odwoławczym przedmiotem oceny przez Dyrektora ARMIR był materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez tegoż Dyrektora, będącego organem egzekucyjnym. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do egzekucji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że uprawnienia wierzyciela określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługują dyrektorowi oddziału regionalnego: a) w przypadku gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, b) jako organowi wyższego stopnia - w przypadku gdy organem właściwym do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest kierownik biura powiatowego. Natomiast w myśl art. 29 ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2. Art. 29 ust. 2 tej ustawy stanowi, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z powyższych regulacji wynika, że w rozpatrywanej sprawie Dyrektor ARMiR był właściwy w przedmiocie egzekucji należności z tytułu nienależnie pobranych środków finansowych, natomiast Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. jako organ pierwszej instancji, był właściwy w sprawie odpowiedzialności skarżących za zaległości spółki.

Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali kiedy spółka [...] zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań bądź dokona analizy sytuacji majątkowej spółki i ustali kiedy zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku, oraz kiedy upływał termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ zastosuje regulacje prawne u.p.u. i O.p. obowiązujące w czasie właściwym dla wystąpienia przesłanek odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich.

Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania nie postanowiono, ponieważ w skardze nie został zawarty wniosek o ich zwrot. Zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi dokonano na podstawie art. 225 p.p.s.a. (należny wpis od skargi wynosił [...] zł).