Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1941/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 5-7, art. 48
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
Teza: Rozpatrując sprawę samowoli budowlanej należy ustalić czy przedmiotowy obiekt jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./.

Następnie należy ustalić kiedy dany obiekt został zrealizowany, jaki był zakres robót budowlanych oraz czy wymagało to uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Ustalenia te są niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia czy wystąpiła samowola budowlana i w jaki sposób ją należy zlikwidować.

TEZY

Rozpatrując sprawę samowoli budowlanej należy ustalić czy przedmiotowy obiekt jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./.

Następnie należy ustalić kiedy dany obiekt został zrealizowany, jaki był zakres robót budowlanych oraz czy wymagało to uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Ustalenia te są niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia czy wystąpiła samowola budowlana i w jaki sposób ją należy zlikwidować.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zdzisława i Jadwigi K. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta L. decyzją z 11 sierpnia 1998 r. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakazał Jadwidze i Zdzisławowi K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce nr 16 w granicy z działką nr 14 przy ul. N. w L. w terminie do 30 października 1998 r. Przedmiotowy obiekt o konstrukcji drewniano-murowanej o wymiarach 3x4x2,8 m w granicy z działką nr 14 został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę na podmurówce istniejącego ogrodzenia. Obiekt ten powstał poprzez zabudowanie wnęki pomiędzy istniejącymi budynkami gospodarczymi tzn. zostały zrealizowane dwie ściany a całość zadaszenia dachem z eternitem. Inwestorzy oświadczyli, że obiekt ten został zrealizowany jesienią 1997 r. z przeznaczeniem na materiały budowlane. W odwołaniu od tej decyzji Zdzisław K. podniósł, iż przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem gospodarczym a tylko przegrodą o wysokości 2 m. Nadto nie stoi w granicy lecz 20 cm od granicy i jest prowizorycznie zadaszony dachem z eternitu i służy do przechowywania materiałów budowlanych.

M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 19 lipca 2000 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu rozbiórki a w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe w celu określenia kwalifikacji przedmiotowego obiektu oraz czasu jego realizacji. Postępowanie to potwierdziło fakt samowoli budowlanej jesienią 1997 r. Oznacza to, że stosownie do treści art. 48 Prawa budowlanego organ nie może się uchylić od wydania nakazu rozbiórki. Ponadto obiekt ten nie spełnia wymogów bezpieczeństwa pożarowego wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b" Prawa budowlanego i pogorszył warunki użytkowe sąsiedniej posesji.

Spełnione zostały przesłanki z art. 48 Prawa budowlanego. Niedopuszczalne natomiast było wyznaczenie w zaskarżonej decyzji terminu wykonania orzeczonej rozbiórki i dlatego w tym zakresie decyzję uchylono.

Obowiązek rozbiórki, zdaniem organu, stał się wymagalny w momencie otrzymania decyzji.

W skardze Zdzisław i Jadwiga K. podnieśli, że "decyzja jest wadliwa i obarczona błędami formalnymi oraz merytorycznymi". Zdaniem skarżących wiata została zbudowana w 1994 r. a jedynie w 1997 r. dokonali jej drobnego remontu. Mimo to uznano, że wiatę zbudowano w 1997 r. Ustalenie to zostało dokonane na podstawie niezgodnego z prawdą oświadczenia sąsiada. Z protokołu z 9 czerwca 1998 r. wynika, że "wiata jako budynek prowizoryczny została postawiona bez fundamentów na podmurówce ogrodzenia z podniesieniem o kilka cegieł bez zaprawy". Takie obiekty nie wymagają pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Odpowiadając na zarzuty skargi organ odwoławczy wyjaśnił co następuje:

Sporne roboty polegały na zabudowie wnęki pomiędzy obiektami poprzez budowę dwóch ścian oraz zadaszenia na fundamentach ogrodzenia. Prace te wykonano w 1997 r. Inwestor oświadczył, że jest to obiekt tymczasowy do przechowywania materiałów budowlanych związanych z remontem budynków mieszkalnych na działce. W świetle Prawa budowlanego, budowa obiektów tymczasowych przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy nie wymaga pozwolenia na budowę, ale zgłoszenia. Brak zgłoszenia skutkuje uznaniem robót budowlanych za wykonywane w warunkach samowoli budowlanej w konsekwencji do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę stwierdzone uchybienia niezależnie od tego czy zostały one podniesione w skardze. Zgodnie z art. 7 Kpa organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 par. 1 Kpa organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Rozpatrując sprawę samowoli budowlanej należy ustalić czy przedmiotowy obiekt jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Definicję obiektu budowlanego oraz robót budowlanych określają przepisy art. 3 pkt 1, 5, 6, 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. Następnie należy ustalić kiedy dany obiekt został zrealizowany jaki był zakres robót budowlanych oraz czy wymagało to uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Ustalenia te są niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia czy wystąpiła samowola budowlana i w jaki sposób ją należy zlikwidować, zwłaszcza, gdy inwestor twierdzi, że dokonał tylko remontu.

Przepis art. 107 par. 3 Kpa wyraźnie stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji organu I instancji ustalenia oparte zostały na protokołach z wizji lokalnej z 6 listopada 1997 r. oraz z 9 czerwca 1998 r. Protokół z wizji z 6 listopada 1997 r. został sporządzony w znacznej części zgodnie z wymogami art. 68 Kpa. Jednak oświadczenie inwestora K. jest mało czytelne. Wynika z niego, że w 1997 r. wykonał remont. Mimo to w protokole zawarto ustalenie, że budynek zrealizowano w październiku 1997 r. Kolejna wizja została przeprowadzona 9 czerwca 1998 r. jednak brak jest jakichkolwiek ustaleń jakie roboty zostały wykonane przy przedmiotowym obiekcie i kiedy. Na karcie - 27 akt I instancji znajduje się notatka z tej wizji w której w pkt 4 znajduje się zapis "pomieszczenie gospodarcze /puste/ konstrukcji drewnianej wykonane jesienią 1997 r.(...)". Jednak brak jest informacji kto sporządził tę notatkę, gdyż nie jest podpisana. Nie podano też na jakiej podstawie dokonano takiego ustalenia.

Organ odwoławczy działając na podstawie art. 136 Kpa zlecił organowi I instancji dodatkowe postępowanie dowodowe "w celu jednoznacznego określenia kwalifikacji" przedmiotowego obiektu oraz czasu jego realizacji.

W aktach organu II instancji znajduje się protokół oględzin z 6 listopada 1996 r. oraz szkic obiektów na działce nr 16. Jednak nie wiadomo kto ten protokół i szkic sporządził albowiem brak jest podpisu osoby je sporządzającej. W protokole zawarto stwierdzenie, że przedmiotowy obiekt powstał jesienią 1996 r. a następnie, że jesienią 1996 r. ściana na granicy została odremontowana. Jednak trudno ocenić czy to stwierdzenie Jadwigi K., której podpis prawdopodobnie widnieje pod tym protokołem. Zarówno protokół jak i wykonany szkic trudno nazwać dokumentem w rozumieniu przepisów Kpa. Bez wątpienia nie spełnia wymogów art. 68 Kpa. Brak jest informacji czy wszystkie strony w ogóle były powiadomione o tej wizji.

Wskazane wyżej uchybienia wyraźnie wskazują, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania a zwłaszcza art. 7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 68, art. 79, art. 81 oraz art. 107 par. 3 Kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tego względu na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 3 oraz 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.