Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1405/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 pkt 1 i  2, art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 24 ust. 4, art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 69
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104, arl. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 roku poz. 267), art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 30 kwietnia 2014 r. poz. 567), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku I. F. z dnia [...] czerwca 2014 r., Wójt Gminy R. orzekł o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna od [...].07.2013 r. do dnia [...].05.2014 r., wnioskowanego na H. P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż decyzją nr [...] z dnia [...].07.2011 r. I. F. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką H. P., na okres od [...].06.2011 r. do [...].06.2013 r., w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z dniem [...] maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. O ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz 567). W art. 1 ww. ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do tego świadczenia. Zgodnie z art. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 z późn. zm) z dniem 1 lipca 2013 r. Wnioskodawczyni w takiej sytuacji nie jesty, bowiem zgodnie z obowiązującym orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. Nr [...] z dnia [...].07.2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie to ustalone było do [...] czerwca 2013 r. W związku z powyższym nie może być mowy o wygaśnięciu decyzji, zatem zasiłek dla opiekuna nie przysługuje.

I. F., zachowując ustawowy termin, wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że świadczenie pielęgnacyjne przyznano jej do końca czerwca 2013r. w związku z tym, że na taki okres jej matka posiadała orzeczenie o niepełnosprawności. Podkreśliła jednak, że kolejne orzeczenie - z dnia [...] czerwca 2013r., potwierdziło kontynuację tej niepełnosprawności, w związku z czym zażądała ponownego zbadania sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r. poz.567), w zw. z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło stanowisko i ocenę prawną zawartą w decyzji organu I instancji. Wskazano, iż ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zostały określone nowe warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Ustawa ta weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r. za wyjątkiem art. 17 pkt 2 lit. a) oraz art. 16a ust. 1 pkt 1, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2015 r.

Wskazano, iż przewidziany w tej ustawie zasiłek dla opiekunów jest nowym świadczeniem związanym z opieką nad osobami niepełnosprawnymi, przyznawanym w odrębnym postępowaniu a występującym obok specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, regulowanych przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy reguluje zasady przyznawania zasiłku dla opiekuna. Dalej wyjaśniono, iż postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się, złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejście w życie ustawy.

Przystępując do analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium zważyło w pierwszej kolejności, czy został spełniony podstawowy warunek niezbędny do uzyskania wnioskowanego zasiłku, mianowicie, czy I. F. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Przepis prawny regulujący kwestię utraty tego prawa to art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548 ze zm.), który stanowił, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do 30 czerwca 2013r. jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych (ust.1), a wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust.1 (ust.2).

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika bezsprzecznie, że organ I instancji decyzją nr [...] z [...] lipca 2011r. przyznał Wnioskującej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, na okres od [...] czerwca 2011r. do [...] czerwca 2013r. Z akt wynika, że matka strony posiadała terminowe orzeczenie wydane dnia [...] lipca 2011r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O., kwalifikujące ja do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres od [...] czerwca 2011r. do [...] czerwca 2013 r., w związku z tym, na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy przyznano świadczenie do [...] czerwca 2013 r. W tych okolicznościach wymieniona wyżej decyzja była decyzją terminową i wygasła z dniem [...] czerwca 2013 r. z powodu upływu okresu, na który została wydana, nie zaś z mocy prawa – art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium przyznało, że w aktach znajduje się kolejne orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. wydane dnia [...] czerwca 2013r., wskazujące na kontynuację znacznego stopnia niepełnosprawności matki strony - do dnia [...] września 2014r., jednak w ocenie Kolegium, nie ma to wpływu na uprawnienia do żądanego zasiłku. Okoliczność potwierdzona tym orzeczeniem nie powoduje spełnienia formalnej ustawowej przesłanki, tj. utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. z powodu wygaśnięcia z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzji przyznającej to świadczenie. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że odwołująca się nie spełnia przesłanki art. 2 ust. 1 ustawy dotyczącej wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, wobec czego wnioskowany zasiłek nie może być przyznany

I. F. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając jej uchylenia. Skarżąca podkreśliła, że kolejne orzeczenia o niepełnosprawności jej matki potwierdzają kontynuację tej niepełnosprawności. Ostatnie orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało [...] listopada 2014 r., tym razem na stałe. Do skargi załączono jego kopię.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo podkreślając, że kolejne orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej nie mają wpływu na uprawnienia do żądanego zasiłku.

Sprawa ze skargi na decyzję odmawiającą przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekunów za okres od [...] maja 2014 r. zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Po 1406/14. Wyrokiem wydanym w dniu 20 lutego 20145 r. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji wydane w odniesieniu do tego okresu (wyrok dostępny na stronach internetowych NSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w jej całokształcie, nie będąc związany granicami skargi, ani zawartymi w niej zarzutami, w myśl art. 134 p.p.s.a., stwierdził, iż narusza ona prawo.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepisy art. 11 ust. 1 i 3 wspomnianej ustawy stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (art. 11 ust. 1). Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3) tj. z dniem 30 czerwca 2013 r. Regulacja ta wygaszała więc decyzje, którymi przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. tj. przed 1 stycznia 2013 r.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. zwrócił uwagę, że interesy osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną miały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej nie zostały zabezpieczone przez ustawodawcę w należyty sposób. Trybunał podkreślił, że naruszono tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, mająca przywrócić to bezpieczeństwo, określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1).

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013r.

W ocenie organu odwoławczego, skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku dla opiekuna, gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało jej przyznane decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Stanowisko to, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie może zostać zaaprobowane.

Wnioskodawczyni miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. P. od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2013 r. Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] maja 2014 r. skarżąca została objęta jakimkolwiek świadczeniem z tytułu opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie wynika, aby wnioskodawczyni po 1 lipca 2013r. wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Wynika natomiast, iż orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r., znaczny stopień niepełnosprawności H. P. został określony na dalszy okres – do [...] września 2014 r., a orzeczeniem z dnia [...] listopada 2014 r. – . został ustalony na stałe. Od 1 lipca 2013 r., w związku ze zmianą stanu prawnego, skarżąca nie mogła ubiegać się o dalsze prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to zostało zastąpione zasiłkiem dla opiekuna, wprowadzonym ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zakresem niniejszej sprawy objęto okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r.

Podstawę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Uznać więc należy, że decyzja przyznająca I. F. świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w wersji sprzed 1 stycznia 2013 r. wydana została na podstawie przepisów dotychczasowych w rozumieniu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Z kolei użyte w art. 11 ust. 3 tej ustawy sformułowanie "wygasają z mocy prawa" oznacza, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2013 r., traciły swój byt prawny z dniem 30 czerwca 2013 r. W ocenie sądu rozpoznającego tą sprawę, do tych decyzji należy zaliczyć także decyzje, którymi przyznawano świadczenie do tej daty granicznej, jeśli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Regulacja art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., następnie uchylona wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego powodowała bowiem, że wszystkie decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasały z dniem 30 czerwca 2013 r. Wobec powyższego należy przyjąć, że wszystkie decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

Przepis art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4).

Stanowiące podstawę decyzji z [...] lipca 2011 r. orzeczenie ustalające niepełnosprawność matki wnioskodawczyni wydano na okres do [...] czerwca 2013 r. i na tej podstawie organ ustalił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do [...] czerwca 2013 r. Jednakże orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r., a więc jeszcze przed dniem [...] czerwca 2013 r., niepełnosprawność H. P. w stopniu znacznym została ustalona na dalszy okres – do [...] września 2014 r. Wobec tego, mając na uwadze, że na dzień [...] czerwca 2013 r. osoba ta spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z przepisów dotychczasowych, tzn. określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., a więc przysługiwało jej prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

Regulacją art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów należy bowiem objąć także te osoby, które miały przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia [...] czerwca 2013 r., a wobec zmiany stanu prawnego i wygaszenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogły skutecznie ubiegać się o prawo do tego świadczenia od 1 lipca 2013 r., mimo iż legitymowały się w tym czasie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym dla osoby wymagającej opieki. Inne rozumienie powyższych unormowań prowadziłoby do pozbawienia osób opiekujących się ciężko chorymi członkami najbliższej rodziny należnego im zabezpieczenia finansowego i powodowałoby naruszenie podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym, zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady udzielania osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu ich egzystencji (art. 69 Konstytucji RP). Uniemożliwiłoby bowiem udzielenie pomocy wszystkim tym, którzy zrezygnowali z pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, gdyż w związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. nowych przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia przysługiwało im tylko do 30 czerwca 2013 r., zgodnie z regulacją art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, którego konstytucyjność została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt K 27/13. Trzeba więc uznać, iż osoby te w sposób niezgodny z Konstytucją utracili prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2013 r. i wobec tego powinni być objęci pomocą w ramach regulacji, która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów (tak: wyrok WSA w Łodzi z dnia 23.01.2015 r. sygn. akt II SA/Łd 873/14 – dostępny na stronach internetowych NSA w CBOSA).

Niezależnie od powyższego, z naruszeniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, organy nie wyjaśniły sytuacji faktycznej skarżącej. Co prawda w tym przypadku rozpatrywany był wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna, to jednak z dokumentacji sprawy powinno wynikać, czy i jakie świadczenia skarżąca otrzymywała w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką. Sąd ma na uwadze, że w aktach sprawy ze skargi na decyzję odmawiającą skarżącej przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od [...] maja 2014 r. w kwestionariuszu rodzinnego wywiady środowiskowego odnotowano, że skarżąca w dniu [...] czerwca 2014 r. złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy (akta sprawy II SA/Po 1406/14), jednakże brak wiedzy, czy wniosek ten będzie rozpatrywany w trybie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., czy w trybie art. 25 ustawy o zasiłkach dla opiekunów. Ten ostatni przepis stanowi, że w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia [...] grudnia 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Podkreślenia wymaga iż organ winien mieć na uwadze, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ zatem, stosując się do zasad postępowania administracyjnego winien należycie i wyczerpująco informować skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ powinien czuwać nad tym, aby skarżąca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ winien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, orzekł uchylił zaskarżoną decyzję, uznając iż wyeliminowanie jedynie zaskarżonej decyzji jest wystarczające do końcowego załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania zawarte w niniejszym wyroku.