Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 903/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4,  art. 25 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 25 w zw. z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, dalej: u.p.p.w.d.), po rozpatrzeniu odwołania S. R. (skarżąca) od decyzji z dnia "[...]" wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ I instancji), którą uznano, że strona nienależnie pobrała świadczenia wychowawcze w łącznej wysokości 2000 zł za okres od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. (pkt I), zobowiązano stronę do zwrotu kwoty świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie począwszy od dnia 1 listopada 2020 r. (pkt II) oraz wskazano, że "kwoty nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych będą podlegały potrąceniu z wypłaconych świadczeń bieżących" (pkt III) – rozstrzygnęło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Informacją z dnia 23 sierpnia 2019 r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko D. R. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

Zawiadomieniem z dnia 14 czerwca 2021 r. organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które strona otrzymała na skutek ww. informacji. Takie działanie wynikało z tego, że w dniu 31 maja 2021 r. wpłynął do organu wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 września 2020 r., w którym ustalono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi O. i D. R. w systemie opieki naprzemiennej.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji uznał, że strona nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości 2000 zł za okres od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. Jednocześnie zobowiązał do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie począwszy od dnia 1 listopada 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że w informacji przyznającej świadczenie wychowawcze podano o konieczności poinformowania organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach w sytuacji rodzinnej. Dodano, że w dniu 31 maja 2021 r. organ dowiedział się o wyroku Sądu Okręgowego o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad małoletnimi: O. i D. R. w systemie opieki naprzemiennej. W tym stanie rzeczy z uwagi na treść art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. uznano, że strona nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze w kwocie 2000 zł za okres od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wraz z mężem D. R. przeoczyli, iż należy dostarczyć do organu wyrok rozwodowy, w którym orzeczono także o wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Wskazała, że wraz z byłym mężem "podzielili się między sobą" świadczeniem wychowawczym w ten sposób, że każde z rodziców złożyło wniosek na jedno z dzieci. Taki podział, zdaniem strony, był "zgodny z prawem", nie mieli bowiem świadomości, że powinni mieć wypłacane po 250 zł na każde dziecko, bowiem ogółem wielkość świadczeń była ta sama.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Kolegium podniosło, że w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 września 2020 r. rozwiązujący przez rozwód małżeństwo D. R. z S. R. Zgodnie z tym wyrokiem (pkt II) wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: D. R. i O. R. powierzono obojgu rodzicom w systemie opieki naprzemiennej, ustalając miejsce zamieszkania córek przy matce. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 18 września 2020 r. Nadto, w sprawie nie jest kwestionowane, że organ wypłacający świadczenie właściwie pouczył stronę o konieczności informowania organu o zmianach w sytuacji rodzinnej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. w zw. z art. 5 ust. 2 a u.p.p.w.d. prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że strona nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na D. R. za okres od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. w kwocie 2000 zł = 8 miesięcy x 250 zł, bowiem w związku z ww. wyrokiem powinna ona otrzymywać na córkę w systemie opieki naprzemiennej świadczenie w wysokości 250 zł, a nie 500 zł miesięcznie. Pokłosiem tego stwierdzenia jest zobowiązanie strony do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia we wskazanej wyżej kwocie (art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d.). Kolegium dodało, że dla uznania, że świadczenie zostało nienależnie pobrane nie jest istotne, że osoba uprawniona nie miała świadomości, że jej się ono nie należy. Ustawa nie przewiduje wymogu uznania świadczenia za nienależnie pobrane od konieczności pouczenia osoby pobierającej świadczenia o braku podstaw do jego pobierania. Nie bierze się zatem pod uwagę świadomości strony, co do spełniania przesłanek ustawowych, ani nie ocenia się skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia wychowawczego.

W skardze wywiedzionej do tut. Sadu na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła jej naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie wychowawcze pobierała nienależnie podczas gdy nie została należycie, w sposób prosty, zrozumiały i adekwatny pouczona o konsekwencjach ustanowienia opieki naprzemiennej nad dziećmi w wyroku rozwodowym, a zatem nie mogła wiedzieć o konieczności poinformowania o tym fakcie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wskazała, że pouczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w informacji przyznającej świadczenie było bardzo ogólne i nie wyjaśniało przypadków jakie rodziły obowiązek poinformowania o zmianie sytuacji rodzinnej. Dla niej, jako osoby nie znającej się na przepisach prawa z tego pouczenia nie wynikało, że miała obowiązek poinformowania organu o rozwodzie oraz ustanowieniu opieki naprzemiennej i dostarczenia wyroku rozwodowego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zmiana w sytuacji rodzinnej nie spowodowała, że pobierane świadczenie przestało przysługiwać. Nie miała też żadnego wpływu na wysokość tej pomocy finansowej. Jeszcze w trakcie małżeństwa, oboje z mężem D. R. podzieliliśmy się między sobą świadczeniem wychowawczym na zasadzie, że każdy z rodziców złożył wniosek na jedno dziecko. Po orzeczeniu o rozwodzie i ustanowieniu opieki naprzemiennej, nadal uważaliśmy, że to właściwy podział, nie mając świadomości, że powinniśmy mieć wypłacane po 250 zł na każde dziecko. Efektem było pobieranie przeze mnie świadczenia 500 zł na jedno dziecko, zamiast świadczenia 2 x 250 zł na oboje dzieci. W ten sam sposób świadczenie pobierał mój były mąż D. R. Z naszego punktu widzenia wielkość świadczeń była taka sama. Nie było też naszym celem zatajenie informacji o rozwodzie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w zakreślonych wyżej granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zgodnie z art. 4 ust. 2 przywoływanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zgodnie z art. 22 u.p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a powoływanej ustawy).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przyczyną wydania kwestionowanych w sprawie decyzji było ustalenie, że na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego (prawomocny z dniem 18 września 2020 r.) wraz z rozwodem władza rodzicielska nad dziećmi skarżącej pozostawiona obojgu rodzicom i ustalono, że córki będą mieszkać przy matce. Skarżąca nie poinformowała jednak organu o zmianie swojej sytuacji rodzinnej. W tej sytuacji, wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącej za okres od 1 października 2020 r. do 31 maja 2021 r., w kwocie 2000,00 zł (8 miesięcy po 250,00 zł), jest świadczeniem pobranym nienależnie.

Kluczową zatem kwestią dla oceny legalności zaskarżonej decyzji stało się ustalenie, czy orzekające w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo uznały, że skarżąca nienależnie pobrała przedmiotowe świadczenie wychowawcze, w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.

Przystępując do oceny prawidłowości dokonanych przez organy ustaleń w powyższym względzie przede wszystkim należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (ukształtowanym na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek zachowującym aktualność także na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Podczas gdy "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d., analogicznie jak art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy art. 25 u.p.p.w.d. W postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany zatem ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 395/20, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższą interpretację potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2021 r., I OSK 540/21. NSA - uwzględniając treść przepisu art. 25 ust. 2 obowiązującą od 1 lipca 2019 r. - wskazał, iż przesłanka wynikająca z art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. ma charakter nieostry, a jednocześnie nie ma charakteru jednorodnego, który pozwalałby na automatyczne przyjęcie, że w każdej sytuacji zakwalifikowanej przez organ jako podpadającej pod ten przepis, nie będzie on odnosił się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze co do tego, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. W tej sytuacji za uprawnione uznał NSA sięganie do interpretacji wypracowanej na kanwie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz korzystanie z dorobku orzeczniczego sądów administracyjnych w tym przedmiocie na użytek interpretacji określenia świadczenia nienależnie pobranego w oparciu o przepisy art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. Nie ma zdaniem NSA żadnych podstaw, aby przy analogicznych definicjach użytych w odrębnych ustawach, normujących różne formy pomocy państwa rodzinie, stosować odmienne reguły interpretacyjne tożsamych pojęć, dodając, iż jednolite postępowanie organów ustalających prawo do wspomnianych świadczeń sprzyja zachowaniu ładu w przestrzeni prawnej. Ponadto w cytowanym wyroku NSA zasadnie zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia - w sprawie dotyczącej uznania świadczenia wychowawczego za nienależne - celu regulacji, jakim jest udzielenie przez Państwo pomocy rodzicom (opiekunom) w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Mając powyższe na uwadze NSA podkreślił, iż co prawda przepisy u.p.p.w.d. w interesie wszystkich świadczeniobiorców muszą być interpretowane ściśle, to jednak nie może to oznaczać tego, że ich wykładnia i stosowanie mają być dokonywane w sposób automatyczny, restrykcyjny czy wręcz formalistyczny.

W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że informacją z dnia 23 sierpnia 2019 r. organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko D. R. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. W treści pouczenia rzeczonej informacji skarżąca została pouczona, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba uprawniona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie wychowawcze. Skarżąca jednak podnosiła, że dla niej, jako osoby nie znającej się na przepisach prawa z tego pouczenia nie wynikało, że miała obowiązek poinformowania organu o rozwodzie oraz ustanowieniu opieki naprzemiennej i dostarczenia wyroku rozwodowego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie było też jej celem zatajenie informacji o rozwodzie.

Niemniej, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, organy obu instancji, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, nie wzięły pod uwagę podstawowego celu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - wyrażonego już w samym jej tytule, a także w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. - jakim jest zapewnienie przez państwo realnej pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu, nie można przepisów o nienależnie pobranym świadczeniu interpretować ani stosować w sposób, który prowadziłby do rezultatów nie dających się pogodzić z wyżej przedstawionym ratio legis u.p.p.w.d. W szczególności, skoro świadczenie wychowawcze jest wypłacane na potrzeby dziecka, to przy ewentualnym ustaleniu, że rodzic dziecka, któremu świadczenie przyznano, faktycznie w tym okresie nie posiadał prawa do tego świadczenia, ale świadczenie wychowawcze zostało spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb dziecka, to oznaczałoby to brak podstaw do żądania zwrotu świadczenia skonsumowanego na potrzeby dziecka.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie sprostały obowiązkowi dokonania oceny, czy środki przyznane w ramach świadczenia wychowawczego zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli czy zostały spożytkowane stosownie do celu wskazanego w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. W konsekwencji okoliczność, na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2021, sygn. II SA/Łd 668/20, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2021 sygn. akt II SA/Gl 47/21).

W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że jeżeli pobrane przez skarżącą świadczenie wychowawcze zostałoby spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb córki to oznaczałoby, iż świadczenie to nie zostało przez skarżącą nienależnie pobrane. Jednak wskazany powyżej cel świadczenia wychowawczego nie został wzięty pod uwagę przez Kolegium, ani przez organ I instancji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako dowolne, traktuje się ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, albowiem zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., I GSK 1319/20, CBOSA).

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, organy obu instancji nie wyjaśniły i rozważyły istotnych w sprawie kwestii, w skutek czego doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W przypadku potwierdzenia, że skarżąca w okresie od 1 lipca 2019 do 31 maja 2021 występowała o świadczenie wychowawcze tylko na jedną z córek (D., z pominięciem O.), to efektywnie pobrane świadczenie po rozwodzie skarżącej nie będzie mogło być uznane z nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., skoro mogła wystąpić o świadczenie na obie córki w wysokości połowy należnego świadczenia, a sumaryczny efekt tegoż przedsięwzięcia byłby taki sam.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią powyższe uwagi, oceny prawne i wytyczne Sądu. W celu ustalenia, w jaki sposób skarżąca dysponowała spornym świadczeniem wychowawczym, organ weźmie pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.