Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1411/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 164a, art. 133
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 15
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1411/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 marca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008r., sprawy ze skarg J. P., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług, - skargi oddala -


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2007 roku skarżący J.P. zakupił od Gminy Miejskie w drodze ustnego, nieograniczonego przetargu nieruchomość gruntową położoną w obrębie [...] przy ul. C. w K. (akt not. Rep. A nr [...] sporządzony przez notariusza J. S. w K.) za kwotę 640.000,00 zł w tym podatek VAT w stawce 22% ,który wynosił 115.409,84 zł. Na powyższa kwotę została wystawiona faktura VAT nr [...] z dnia [...] lutego 2007 roku. Powyższa kwota została w całości uiszczona przez J. P.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2007 roku skarżący J. P. zakupił od Gminy Miejskiej w drodze przetargu ustnego nieograniczonego nieruchomość gruntową położoną w obrębie [...] przy ul. P. w K. oraz służebność gruntową za cenę łącznie 663.000 zł oraz 4.697,00 zł (akt not. Rep. A nr [...] sporządzony przez notariusza J. S. w K.) W cenie nabycia został uiszczony przez skarżącego podatek VAT w wysokości 120.404,37 zł.

Pismami z dnia [...].05.2007 r. oraz z dnia [...].06.2007r. skarżący J. P. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w K. o zwrot pobranego podatku VAT od powyższych transakcji. W uzasadnieniu wniosków wskazał , że sprzedawane nieruchomości nie należały do majątku obrotowego Gminy Miejskiej, a dokonana sprzedaż nie posiadała znamion działalności gospodarczej, a jedynie zbycie własnego majątku trwałego. Ponadto podniósł , iż Gmina Miejska nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na handlu nieruchomościami, a sprzedawane nieruchomości nie były nabywane w celu ich dalszej odsprzedaży . W takim przypadku zdaniem skarżącego nie powinien był naliczony podatek VAT, a kupujący winien tylko uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych ,w związku z zawartą umową.

Postanowieniami z dnia [...]. nr [...] oraz nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług w kwocie 115 409,84 zł. oraz w kwocie 120 404,37 zł , z uwagi na fakt, iż wnoszący o zwrot J. P. nie był stroną postępowania podatkowego.

Od powyższych postanowień skarżący J. P. wniósł zażalenia, w których domagał się uchylenia w całości rozstrzygnięć organu podatkowego pierwszej instancji, wszczęcia postępowania podatkowego, które wyjaśniłoby zasadność pobrania podatku VAT oraz określiło, czy zwrot zapłaconego podatku VAT przysługuje mu jako osobie fizycznej, nie prowadzącej działalności gospodarczej, a ponadto uznania siebie jako strony w postępowaniu podatkowym, a także wydania postanowienia o zwrocie nienależnie pobranego i odprowadzonego podatku VAT od zakupionych nieruchomości gruntowych .

Postanowieniami z dnia [...] nr [...] oraz nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażaleń skarżącego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniach organ drugiej instancji wskazał, iż postępowanie podatkowe, w świetle art. 165 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast w ocenie organu skarżący nie posiada statusu strony, albowiem nie spełnia przesłanek określonych w art. 133 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w swoim rozstrzygnięciu przytoczył także definicję podatnika zawartą w art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz.U. Nr 54,poz.535 późn.zm) stwierdzając, że skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu podatkowym dotyczącym zwrotu podatku VAT, gdyż o tym kto może być stroną takiego postępowania decyduje norma art. 133 Ordynacji podatkowej. W kręgu zaś osób wymienionych w tym artykule nie ma nabywców towarów. W ocenie organu II instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu podatku VAT naliczonego i pobranego przez Gminę Miejską.

Na powyższe postanowienia skarżący wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonych postanowień, uznania go jako strony oraz zwrotu nienależnie pobranego i odprowadzonego podatku VAT. Na uzasadnienie podał, że przysługuje mu status strony ,albowiem jego interes prawny jest niezaprzeczalny.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko odmawiając skarżącemu przyznania statusu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U nr 153, 1270 z późn.zm ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada , czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] jak i poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] zostały wydane w oparciu o prawidłowe przepisy prawa materialnego i prawa procesowego: ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług( Dz.U. Nr 54,poz.535 późn.zm) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U Nr 8 z 2005 r., poz.60 ze zm).

Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotem transakcji były nieruchomości gruntowe zakupione przez skarżącego, jako osobę fizyczną, w celach nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą od Gminy Miejskiej.

Gmina, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 01, Nr 142, poz.1591 ze zm.) jest wyposażona w osobowość prawną. Zasada osobowości prawnej jednostek samorządu terytorialnego należy do podstawowych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej (art. 165 zd. 1 Konstytucji RP). Osobowość taka stanowi warunek sine qua non realizacji zadań i niezbędną przesłankę samodzielności gminy w wykonywaniu swoich zadań. Umożliwia bowiem gminie posiadanie majątku (mienia komunalnego), bez którego gmina nie mogłaby działać ani ponosić odpowiedzialności cywilnoprawnej za skutki swych działań. Zgodnie z art. 7 wyżej wymienionej ustawy, do zadań własnych gminy w zakresie zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty należy gospodarka nieruchomościami. W tych też granicach oraz w zakresie wyznaczonym przez przepisy szczególne, gmina jest uprawniona do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 9 cyt. ustawy). Zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność gminy określone zostały w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 04 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodne z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu, w szczególności mogą być przedmiotem sprzedaży, która to dokonuje się na podstawie przepisów prawa cywilnego.

Na gruncie prawa podatkowego, definicję podatnika podatku VAT oraz definicję działalności gospodarczej określa w art. 15 ust. 1 ustawa z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. z 04r. ,Nr 54 poz. 535 ze zm.) o podatku od towarów i usług Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Natomiast działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Jednocześnie cytowana ustawa wymienia, że za podatnika nie uznaje się organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Jednocześnie art. 2 pkt. 6 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Tak zatem z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że gmina jako organ samorządu terytorialnego w zakresie czynności wykonywanych na podstawie przepisów prawa cywilnego będzie podatnikiem podatku VAT , albowiem wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Podejmowana przez gminę czynność o charakterze cywilnoprawnym, jaka jest sprzedaż nieruchomości w trybie przetargu, skutkuje uznaniem Gminy za podatnika podatku VAT, a realizowana przez nią odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług podlegają opodatkowaniu.

Mając na uwadze powyższe nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego jakoby dokonana przez Gminę sprzedaż nie nastąpiła w ramach działalności gospodarczej, a jedynie stanowiła zbycie własnego majątku trwałego.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do wystąpienia nadpłaty. Nadpłata stosownie do treści art. 72 ustawy Ordynacji podatkowej , powstaje w przypadku uiszczenia podatku w zawyżonej wysokości oraz w razie gdy zapłacono podatek, który w ogóle nie powinien być zapłacony. Ponadto skarżący nie dokonał wpłaty podatku VAT na rachunek właściwego urzędu, a kwota podatku zawarta w cenie nabycia nieruchomości gruntowych, jaką skarżący uiścił na rzecz sprzedawcy stanowi należną kwotę, jaką sprzedawca zobowiązany był pobrać z tytułu dokonania sprzedaży.

Odnosząc się do kwestii proceduralnych, zdaniem orzekającego Sądu, skarżący nie posiada statusu strony. Zgodnie z art. 133 Ordynacji podatkowej stroną postępowania może być podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Katalog podmiotów, którym przysługuje legitymacja procesowa jest więc zamknięty. Należy podkreślić, iż skarżący nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie.

Definicja strony postępowania podatkowego wynikająca z cytowanego wyżej artykułu Ordynacji podatkowej, opiera się na kryterium interesu prawnego. Powszechnie przyjmuje się, że interes prawny to interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo. Wskazuje się, że jest to interes osobisty, własny, indywidualny. Interes ten nie może być ewentualny, lecz musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, a jego zaspokojenie może nastąpić przez wydanie decyzji. W orzecznictwie sformułowano tezę, iż interes prawny musi wynikać z prawa materialnego, ma być zgodny z tym prawem i przez to prawo chroniony. Interes prawny powinien ponadto opierać się na konkretnej normie prawa materialnego, normie dającej się określić i wyodrębnić spośród innych norm. To zaś oznacza, że dla uzyskania przez określony podmiot przymiotu strony nie wystarcza wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, który ma postać kwalifikowaną. Tak rozumiany interes prawny jest zatem czymś więcej niż interes faktyczny rozumiany jako stan, w którym podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Na gruncie ustawy Ordynacji podatkowej interes faktyczny nie może więc co do zasady stanowić podstawy do podjęcia czynności przez organ administracji publicznej. O przyznaniu danemu podmiotowi przymiotu strony w postępowaniu podatkowym nie decyduje samo jego twierdzenie, że ma interes prawny w tym postępowaniu, lecz przesądza o tym organ podatkowy, który jest uprawniony do dokonania własnej, obiektywnej oceny, czy osoba składająca żądanie rzeczywiście posiada legitymację procesową. Jeśli takiej legitymacji procesowej brak , wówczas organ, zgodnie z art. 165a Ordynacji podatkowej, odmawia wszczęcia postępowania.

Tymczasem interes prawny skarżącego nie znajduje poparcia w obowiązującym prawie materialnym. Skarżący nie jest podatnikiem VAT, którego definicja została określona w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług . A zatem skoro skarżący nie jest podatnikiem VAT nie jest także stroną, która ze względu na posiadany interes prawny posiadałaby uprawnienie wynikające z przepisów prawa materialnego do żądania zwrotu uiszczonego podatku od towarów i usług.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na w/w. zaskarżone postanowienia, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich zaskarżonych postanowieniach skarga opiera się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów postępowania przy identycznym stanie faktycznym - stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek, o którym mowa w ww. art. 111 § 2, a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.

W związku z powyższym Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skarg orzekł o ich oddaleniu podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.