Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 658/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 33, art. 64 § 2, art. 127, art. 129 § 2, art. 24 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. P. (P.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...], którą odmówiono Z. P. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za okres 03/2009 – 04/2011 w wysokości 25.189,40 zł.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 7 sierpnia 2014 r. wpłynął do ZUS wniosek złożony przez pełnomocnika Z. P. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (do wniosku nie załączono żadnej dokumentacji). Po uzupełnieniu materiału dowodowego decyzją z dnia [...] ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek za okres 03/2009 – 04/2011 w wysokości 25.189,40 zł stwierdzając, że:

- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121) uzasadniających uznanie, iż zobowiązania z tytułu składek są całkowicie nieściągalne, co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia,

- wnioskodawca nie wykazał, że z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił organowi rażącą przewlekłość postępowania i naruszenie procedury w toku rozpatrywania wniosku. Ponadto nieuwzględnienie interesu wnioskodawcy oraz jego 3-osobowej rodziny, w tym jego sytuacji finansowej i braku możliwości spłaty ratalnej zadłużenia oraz przepisów Konstytucji RP gwarantującej obywatelowi konieczność zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych.

W wyniku rozpoznania tego wniosku ZUS decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].

W uzasadnieniu organ powołał się na zgromadzoną dokumentację przez organ tj. informacje dotyczące: zaległości z tytułu nieuregulowanych w terminie składek, prowadzonej egzekucji, zabezpieczeń na majątku ruchomym oraz nieruchomym, danych z systemu informatycznego ZUS dotyczących zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych oraz stanu majątkowego. Ponadto wskazał, że wnioskodawca złożył do akt:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej,

- kserokopie rachunków za czynsz, prąd, gaz, harmonogram spłaty zadłużenia czynszowego,

- potwierdzenie otrzymywanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę.

ZUS ustalił, że wnioskodawca w okresie od dnia 1 lipca 1999 r. do dnia 5 kwietnia 2011 r. prowadził działalność gospodarczą. Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, z którego się nie wywiązał. W dniu 8 lipca 2013 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). W dniu [...] została wydana decyzja określająca warunki umorzenia należności:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 11/2008-02/2009 w łącznej kwocie 2.724,50 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za 02/2009 w kwocie 89,31 zł,

c) Fundusz Pracy za okres 11/2008-02/2009 w łącznej kwocie 214,07 zł.

Warunkiem umorzenia tych należności było uregulowanie składek za okres 03/2009-04/2011 w wysokości 16.396,40 zł wraz z odsetkami, w terminie do dnia 10 maja 2015 r. Wniosek o umorzenie należności z dnia 7 sierpnia 2014 r. dotyczył ostatnio wymienionych należności. Wobec tych należności nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i nie uległy one przedawnieniu. W zakresie sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawcy organ ustalił, że:

- w systemie informatycznym ZUS figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń na podstawie umowy o pracę w A Sp. z o.o.,

- w okresie od stycznia do marca 2015 r. osiągnął średnie wynagrodzenie w wysokości 2.395,85 zł brutto (ok. 1.740 zł netto),

- dodatkowo w okresie od 29 stycznia do 11 lutego 2015 r. pobierał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy w łącznej wysokości 1.061,34 zł oraz w okresie 12-19 lutego 2015 r. pobierał zasiłek chorobowy wysokości 606,48 zł,

- tworzy gospodarstwo domowe z żoną oraz dorosłym synem,

- żona nie figuruje w systemie informatycznym ZUS jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń oraz zgodnie z oświadczeniem nie osiąga żadnego dochodu,

- syn zgodnie z oświadczeniem również nie osiąga żadnego dochodu,

- stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 625,50 zł z tytułu opłat za czynsz, 172,62 zł z tytułu opłat za energię elektryczną, 135,05 zł z tytułu opłat za gaz,

- koszty związane z leczeniem wynoszą 100 zł miesięcznie,

- wydatki związane z wyżywieniem, zakupem ubioru, obuwia oraz środków czystości gospodarstwo domowe wynoszą 1.000 zł miesięcznie,

- nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej,

- posiada zadłużenie z tytułu abonamentu telewizyjnego w wysokości 1.550 zł,

- posiada zadłużenie wobec spółdzielni mieszkaniowej z tytułu nieregulowanego czynszu (spłacane sukcesywnie w miarę możliwości finansowych),

- jest właścicielem spółdzielczego własnościowego mieszkania o powierzchni 50 m2 mieszczącego się w S. przy ul. [...], w którym obecnie zamieszkuje (mieszkanie nie ma założonej księgi wieczystej).

Dyrektor Oddziału działając z upoważnienia Prezesa ZUS dokonując analizy i oceny stanu faktycznego stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki warunkujące umorzenie należności, wynikające z art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznał, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, iż nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ wnioskodawca osiąga wynagrodzenie za pracę, z którego będzie można prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne, które dotąd nie było wszczęte i prowadzone. Uznał, że nie zachodzą podstawy formalne i merytoryczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności na podstawie ww. podstawy prawnej.

Organ II instancji dokonał także analizy i oceny wniosku na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ powołał również przepisy wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365). Stwierdził jednak, że wnioskodawca nie wykazał, że:

- spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

- poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności (nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie takich zdarzeń),

- wystąpiła przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiająca możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W skardze osobistej Z. P. domagał się uchylenia błędnej i krzywdzącej jego oraz jego rodzinę decyzji ZUS z uwagi na "ogromną ilość błędów i naruszeń proceduralnych".

Podkreślił, że zarówno on jak i jego rodzina są ubodzy natomiast w momencie, kiedy złożył wniosek o umorzenie składek na podstawie ustawy abolicyjnej nastąpiła "lawina błędów proceduralnych, spowolnienie postępowania, przewlekłość celem świadomego uniemożliwienia skorzystania z ustawy abolicyjnej". W dalszej części skargi wymienił pisma, które otrzymał z ZUS, a które w jego ocenie powtarzały się i przedłużały postępowanie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

W piśmie z dnia 11 lipca 2015 r. wnioskodawca podtrzymał treść skargi i dodał, że w międzyczasie ZUS wydał kolejną "nieważną" decyzję z dnia [...] nr [...]. Do pisma załączył zawiadomienie ZUS Oddział w C. z dnia [...] o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres 05-08/2010. Jednocześnie zaakcentował, że z wyroków sądów administracyjnych wynika, iż postępowanie o umorzenie należności nie może się toczyć jeżeli nie jest znana kwota i czasokres zaległych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, lecz z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W badanej sprawie istotne znaczenie ma art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż sąd uznał skargę za zasadną z przyczyn w niej nie wskazanych. Uzupełniająco należy dodać, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (wyrok NSA z 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, Lex nr 183144, wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., II OSK 1086/11, Lex nr 1068951).

Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, które spowodowały konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za okres od marca 2009 r. do kwietnia 2011 r. w łącznej kwocie 25.189,40 zł.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o umorzenie zaległych składek, w imieniu zobowiązanego Z. P., wniósł jego pełnomocnik Z. S. (dyrektor firmy B). We wniosku zaznaczył, że działa na podstawie pisemnego upoważnienia zobowiązanego a pełnomocnictwo znajduje się z aktach ZUS. Do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa. ZUS działając jako organ I instancji zaznaczył w wydanej decyzji, że do wniosku nie została załączona żadna dokumentacja.

Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Ustanowienie pełnomocnika reguluje przepis art. 33 k.p.a., który stanowi, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 3).

Skoro zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa, to w razie braku takiego dokumentu, organ powinien zwrócić się do pełnomocnika o uzupełnienie tego braku formalnego. Obliguje go do tego przepis art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W aktach sprawy nie ujawniono pełnomocnictwa, również organ zaniechał usunięcia tego braku formalnego w trybie art. 64 § 2 k.p.a., doręczając jednak wszelką korespondencję w sprawie (w tym obie decyzje) do rąk pełnomocnika.

Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy odróżnić stosunek pełnomocnictwa, istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Przez akta, o których mowa w art. 33 § 3 k.p.a. należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 332/01; z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06; z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 990/06; z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 700/06). Organ musi więc dysponować dokumentem, by móc ocenić czy pełnomocnik rzeczywiście został w postępowaniu ustanowiony.

Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności uzupełnić akta sprawy o pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego, w tym celu winien wezwać Z. S. do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpis tego pełnomocnictwa. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli prawidłowo ocenić legalność działania organu.

W piśmiennictwie zwraca się uwagę na to, że do usunięcia wadliwości czynności procesowej, obok jej powtórzenia w prawidłowy sposób, prowadzi również zmiana stanu prawnego polegająca na zniesieniu niezachowanych wymagań co do tej czynności (por. Z. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 186). Należy mieć bowiem na uwadze, że poprzez konwalidację nieprawidłowo podjęta czynność staje się czynnością prawidłową nie od chwili jej konwalidacji, ale od dnia jej podjęcia.

Niezależnie od wskazanego wyżej braku formalnego – jak wykazano usuwalnego – Sąd stwierdził także inne uchybienia.

W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] (wydana w I instancji) została doręczona do rąk pełnomocnika skarżącego. Z dołączonego do akt zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pełnomocnik odebrał ją osobiście w dniu 19 grudnia 2014 r. (karta 39 akt administracyjnych). Od tej decyzji został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 30 grudnia 2014 r. (karta 40). Na wniosku widnieje prezentata wpływu do ZUS w dniu 5 stycznia 2015 r. W decyzji z dnia [...] (wydanej w II instancji) ZUS powołuje się na pismo pełnomocnika zawierające wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 5 stycznia 2015 r.

Na decyzji wydanej w I instancji zamieszczono prawidłowe pouczenie, zgodnie z którym na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro decyzja wydana w I instancji została doręczona w dniu 19 grudnia 2014 r. to termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał z dniem 2 stycznia 2015 r. Z akt administracyjnych nie wynika, aby wniosek został nadany za pośrednictwem operatora pocztowego z uwagi na brak koperty świadczącej o takim nadaniu, a co za tym idzie braku możliwości ustalenia faktycznej daty nadania takiej korespondencji. Na wniosku widnieje jedynie prezentata wpływu wniosku do ZUS (5 stycznia 2015 r.) wskazująca na złożenie wniosku po upływie czternastodniowego terminu.

Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinnością organu będzie ustalenie w jakiej dacie strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i czy nie nastąpiło uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 127 i art. 129 § 2 k.p.a.

Jak już wyżej zaakcentowano do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nakazuje wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, wskazuje zatem przyczyny, których zaistnienie skutkuje z mocy prawa wyłączeniem pracownika organu od udziału w postępowaniu.

W wydaniu przez ZUS decyzji w I instancji brał udział Zastępca Naczelnika Wydziału M. G., który również brał udział w wydaniu decyzji w II instancji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (jako Naczelnik Wydziału). Ponadto brał udział w czynnościach w toku postępowania międzyinstancyjnego (pismo kierowane do pełnomocnika skarżącego z dnia 23 marca 2015 r., karta 42).

W aktualnym stanie prawnym (obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r.) regulacja z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej brał udział w wydawaniu przez ten organ decyzji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania powinna być dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi, na skutek wniesionego odwołania, przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 k.p.a.). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku tut. Sądu z dnia 12 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 486/14 i powołanym tam piśmiennictwie i orzecznictwie, że ratio legis przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd na stan faktyczny sprawy (jeżeli brał udział wyłącznie w postępowaniu dowodowym), czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy (gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu), byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu. Osoba taka mogłaby być "przywiązana" do swojego stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji administracyjnej. Nie służyłoby to obiektywności postępowania administracyjnego i treści wydawanych w nim decyzji. Przez "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć należy podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a także, jeżeli pracownik został upoważniony do wydania decyzji w imieniu organu lub pełni funkcję organu, załatwienie sprawy w drodze decyzji. W tym stanie rzeczy, należy uznać, że zarówno wskazany wyżej Zastępca Naczelnika Wydziału (następnie Naczelnik Wydziału) brał udział w rozstrzyganiu zasadności wniosku skarżącego o umorzenie należności w I instancji, jak również w czynnościach mających na celu rozstrzygnięcie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co niewątpliwie w istotny sposób narusza reguły postępowania administracyjnego.

Z tych względów Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z udziałem pracownika organu, który podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Takie naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). Decyzja wydana w I instancji zawiera aż cztery podpisy spośród których jako "główny" jest podpis Zastępcy Dyrektora, także decyzja wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy została opatrzona czterema podpisami, w tym jako "główny" z powołaniem się na upoważnienie Prezesa ZUS, przez Dyrektora Oddziału. Niezależnie jednak od praktyki organu umieszczania na decyzji podpisów innych osób aniżeli tylko ta, która działa z upoważnienia Prezesa ZUS (por. wywody Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olszynie w wyroku z 1 czerwca 2011 r., I SA/Ol 242/11 i z dnia 28 lipca 2011, I SA/Ol 377/11; w Rzeszowie z 5 marca 2013 r., I SA/Rz 69/13; we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 681/11) skoro tam się znalazły, to zdaniem Sądu stanowią świadectwo aktywnego uczestnictwa tych osób w formułowaniu finalnej konkluzji do co kierunku załatwienia spawy. Trudno bowiem przyjąć, że stanowisko innych pracowników Oddziału ZUS pełniących funkcje Zastępcy a następnie Naczelnika Wydziału i wyrażających niekorzystną dla strony wolę załatwienia sprawy, nie mogło, w tym w sposób istotny, wpłynąć na stanowisko Dyrektora Oddziału podpisującego decyzję z powołaniem się na upoważnienie Prezesa ZUS. W ramach tak dużego podmiotu jak ZUS spowodowanie, aby wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwiany był z wyłączeniem pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, uznać należy jak najbardziej za możliwe i wskazane z uwagi na niezwykle istotną rolę art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zachowaniu standardów postępowania administracyjnego – oczywiście jeżeli nie traktuje się iluzorycznie sensu składania przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takie stanowisko jest prezentowane również przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. m.in. wyroki: z dnia 2 października 2012 r., II GSK 1353/11, Lex nr 1233967; z dnia 6 lipca 2011 r., II GSK 743/10, Lex nr 1083386; z dnia 15 września 2011 r., II GSK 831/10, Lex nr 966213; z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 63/11, Lex nr 1137961; z dnia 12 stycznia 2012 r., II GSK 1432/10, Lex nr 1113704; z dnia 16 lutego 2012 r., II GSK 1522/10, Lex nr 1137884; z dnia 16 lutego 2012 r., II GSK 1523/10, Lex nr 1137885; ponadto wszystkie wymienione w uzasadnieniu wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do zastosowania wykładni prawa zaprezentowanej wyżej.

Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu bowiem została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., a ponadto w przeprowadzonym postępowaniu wystąpiły wady, które miały istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.