Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1170/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 1a i 2, art. 116 ust. 2 pkt 4 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 27 ust. 2, art. 220 § 1 pkt 2b i c
journal: Dz.U. 2013 poz 1222
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gl 51/16 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gl 51/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie podziału nieruchomości.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 25 maja 2016 r. skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] (dalej Spółdzielnia bądź wnioskodawca) wystąpiła o podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 3.0828 ha, położonej w T. obręb P. k. m. III.

Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) pismem z 1 czerwca 2016 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 kpa przez:

1) złożenie podpisów wszystkich współużytkowników wieczystych (art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm., dalej ugn);

2) dostarczenie dokumentu, stwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości zgodnie z art. 97 ust. 1a, art. 116 ust. 2 pkt 4 i ust. 2a ugn, tj. odpisu z księgi wieczystej albo oświadczenia przedstawiającego aktualny stan wpisów w księdze wieczystej z klauzulą o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, opatrzonego podpisem wszystkich współużytkowników wieczystych.

Prezydent pouczył wnioskodawcę o obowiązku uzupełnienia owych braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono wnioskodawcy dnia 6 czerwca 2016 r.

W odpowiedzi Spółdzielnia pismem z 13 czerwca 2016 r. podniosła, że wezwanie jest niezasadne w świetle art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222, dalej usm), bowiem w ramach sprawowanego zarządu uprawniona jest do samodzielnego dokonywania czynności przekraczających zwykły zarząd nieruchomością wspólną. Stąd brak podstaw do żądania podpisania wniosku przez wszystkich współużytkowników wieczystych nieruchomości. Niezgodnie z art. 220 § 1 lit. b kpa, wezwano do złożenia pozostałych dokumentów.

Pismem z 29 czerwca 2016 r. Prezydent zawiadomił wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 kpa).

Wnioskodawca 26 lipca 2016 r. złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy, które nie zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...], zarzucając bezczynność Prezydentowi Miasta [...], domagała się zobowiązania organu do wydania aktu w terminie 14 dni, orzeczenia o charakterze bezczynności i zasądzenia kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej, błędne jest stanowisko Kolegium co do interpretacji art. 220 § 1 lit. b kpa w zw. z art. 97 ust. 1a pkt 1 ugn, bowiem organ administracji może bezpłatnie uzyskać odpis księgi wieczystej. Podtrzymano stanowisko w kwestii zakresu zarządu sprawowanego przez Spółdzielnię zgodnie z art. 27 ust. 2 usm, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie podziału nieruchomości w postępowaniu administracyjnym. Dla poparcia stanowiska skarżąca odwołała się do poglądów w zakresie reprezentacji właścicieli lokali w spółdzielniach mieszkaniowych, wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5.2.2015 r. K 60/13 i w uchwale Sądu Najwyższego z 27.3.2014 r. III CZP 122/13.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...], którego bezczynność zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia bezczynności organu, który zasadnie pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania.

Zgodnie z art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego go do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wymogi formalne wniosku o podział nieruchomości reguluje art. 97 ust. 1a ugn. Do wniosku należy dołączyć m.in. dokumenty stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości. Dokument taki nie jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 i nast. kpa. Niezależnie od tego wymóg złożenia takiego dokumentu wynika z przepisu prawa materialnego. Zatem zachodzi przypadek z art. 220 § 2 kpa, wyłączający zastosowanie § 1 pkt 2 b i c tego przepisu.

Jest poza sporem, że skarżąca nie złożyła żądanego dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej bądź oświadczenia. Już z tych względów zachodziła podstawa do pozostawienia wniosku o podział nieruchomości bez rozpoznania. Organ administracji zasadnie uznał, że wniosek o podział nieruchomości stanowiącej współwłasność lub współużytkowanie wieczyste musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub współużytkowników wieczystych. Taki wymóg zawiera art. 97 ust. 2 ugn. Wyjątek dotyczy przypadku, gdy o podziale orzeka sąd. Brak zgody może być zastąpiony prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego w trybie art. 199 kodeksu cywilnego.

Zasady tej nie zmienia art. 27 ust. 2 usm. Wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną nie obejmuje czynności podziału nieruchomości w trybie administracyjnym. Art. 97 ust. 2 ugn jest regulacją szczególną wobec ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Podział nieruchomości mieści się w sferze indywidualnych tytułów prawnych do nieruchomości (wyrok WSA w Gliwicach z 13.4. 2016 r. II SA/Gl 32/16).

Dokonanie podziału nieruchomości, stanowiącej przedmiot współużytkowania wieczystego na wniosek spółdzielni, bez wniosku pozostałych współużytkowników bądź orzeczenia sądu powszechnego, obarczone byłoby kwalifikowaną wadą prawną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia przywołane przez skarżącą orzecznictwo, bowiem nie dotyczy podziału nieruchomości. Zgodnie z art. 97 ust. 2 ugn w sprawie administracyjnej jedynie odpowiednio stosuje się art. 199 kc. Odesłanie to byłoby więc zbędne, gdyby podzielić stanowisko skarżącej. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia uzasadnienie pisma organu o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Istotna jest jedynie treść samego wezwania organu o uzupełnienie podania o podział i pouczenie o konsekwencjach prawnych nieusunięcia wskazanych braków.

Zatem brak podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu rozstrzygającego wniosek skarżącej o podział nieruchomości, stanowiącej współwłasność. Dokonana przez organ administracji wykładnia prawa materialnego jest prawidłowa. Nie doszło do naruszenia art. 64 § 2 kpa.

Skargę kasacyjną wywiodła Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], reprezentowana przez r. pr. B.K., zaskarżając wyrok II SAB/Gl 51/16 w całości:

I. powołując art. 174 pkt 2 ppsa, zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów postępowania:

1. niezastosowanie art. 149 ppsa, przez nieuwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sytuacji, w której zachowanie się tego organu narusza art. 7, 12, 77, 64 § 2, 104, 156 § 1 pkt 2 i 220 kpa; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nieuwzględnienie wskazanych błędów skutkowałoby uwzględnieniem skargi i zastosowaniem przewidzianych w tym przepisie sankcji;

2. niewłaściwe zastosowanie art. 151 ppsa, przez niezasadne oddalenie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w sytuacji naruszenia w/w przepisów kpa, prowadzące do błędnego ustalenia stanu faktycznego polegającego na uznaniu, jakoby organ administracji nie pozostawał w bezczynności, z powodu nie usunięcia przez skarżącą w terminie braków formalnych wniosku o podział nieruchomości określonych w art. 97 ust. 1a i art. 97 ust. 2 ugn; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie wskazanych błędów skutkowałoby uwzględnieniem skargi, zobowiązaniem organu do wydania aktu rozstrzygającego wniosek skarżącej i zastosowaniem przewidzianych w tym przepisie sankcji;

II. powołując art. 174 pkt 1 ppsa, zarzuciła pozostające w bezpośrednim związku z podniesionymi wyżej zarzutami proceduralnymi, naruszenia przepisów prawa materialnego:

3. art. 97 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej ugn) przez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że powołany przepis wyłącza zastosowanie 220 § 1 pkt 2 b i c kpa;

4. art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.) w zw. z art. 97 ust. 2 ugn i art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej kc) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że art. 97 ust. 2 ugn jest regulacją szczególną wobec ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, gdyż wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną nie obejmuje czynności podziału nieruchomości w trybie administracyjnym, przez co powołany przepis ugn wymaga jakoby złożenia wniosku przez wszystkich współwłaścicieli lub współużytkowników wieczystych, a dokonanie podziału z pominięciem tego wymogu stanowiłoby naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; lub alternatywnie o uchylenie w całości wyroku i rozpoznanie skargi; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; zrzekła się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa tj. na naruszeniu norm prawa materialnego i przepisów postępowania.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w piśmiennictwie jest pogląd, że wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Ewentualne wskazania w tym przedmiocie nie są wiążące (wyrok NSA z 28.7.2011 r., I OSK 211/11, Lex 1082694, aprobowany przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 652, uw. 8; wyrok NSA z: 13.10.2010 r. I OSK 1689/09; 6.9.2017 r. I FSK 2174/15, Lex 2376532). Kognicja sądu administracyjnego w przypadku skargi na bezczynność ogranicza się jedynie do badania przesłanek bezczynności organu, nie zaś przesłanek prawidłowego zastosowania norm materialnoprawnych, które winny znaleźć zastosowanie w przypadku kontroli decyzji, podjętej na podstawie art. 104 kpa.

Zarzut naruszenia art. 149 ppsa i art. 7, 12, 77, 64 § 2, 104, 156 § 1 pkt 2 i 220 kpa, nie zasługuje na uwzględnienie.

Nietrafnie autor skargi kasacyjnej przyjmuje, że "orzekając w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł się w pełni na ustaleniach faktycznych poczynionych przez Prezydenta Miasta [...] i zaakceptowanych przez Kolegium Odwoławcze w [...]" (s. 3 skargi kasacyjnej). W przypadku kontroli przez sąd administracyjny działań lub zaniechań organów administracji publicznej w postępowaniu w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa) lub akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ppsa) bądź akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ppsa), sąd administracyjny nie dokonuje co do zasady kontroli ustaleń dokonanych przez właściwy organ w sposób zgodny z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, lecz samodzielnie dokonuje ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia kontroli zaskarżonego aktu lub czynności (K. Sobieralski, Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2000/7-8/51; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 292-293, uw. 7). W postępowaniu ze skargi na bezczynność Sąd administracyjny nie dysponuje bowiem dowodami zgromadzonymi w postępowaniu rozpoznawczym (jak w przypadku skargi na decyzje administracyjne bądź postanowienia - art. 3 § 2 pkt 1-3 ppsa - bo w tego typu sprawach nie toczy się postępowanie rozpoznawcze) - obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego spoczywa wprost na Sądzie administracyjnym. Prezydent nie stosował w postępowaniu poprzedzającym pozostawienie podania bez rozpoznania wskazanych jako wzorce kontroli art. 7, 12, 77, 104, 156 § 1 pkt 2 kpa; nie stosował ich także jako norm dopełnienia Sąd I instancji.

Wojewódzki Sąd prawidłowo uznał, że w Prezydent trafnie zastosował w sprawie art. 64 § 2 kpa. W doktrynie trafnie wskazuje się, że konsekwentnie do zasady ogólnej przyjętej w art. 9 kpa braki co do treści podania nie powodują od razu bezskuteczności podania. Gdy podanie zawiera oznaczenie wnoszącego podanie, nie czyni jednak zadość innym wymaganiom co do treści, organ administracji publicznej obowiązany jest wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wezwanie do usunięcia braków podania jest czynnością materialno-techniczną, która musi spełniać wymogi określone w art. 54 § 1 i 2 kpa. Art. 64 § 2 nie stanowi podstawy do podjęcia w sprawie wezwania czy postanowienia. Powołanie się przez organ na treść art. 64 § 2 kpa winno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku bądź jego załączników (wyrok NSA z 23.1.1996 r. II SA 1473/94, ONSA 1997/3/114, aprobowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 398-401, nb 2, 3, 5,6).

Ustawodawca wskazał, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny (art. 97 ust. 1 ugn). Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć następujące dokumenty: 1) stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości w szczególności oświadczenie, o którym mowa w art. 116 ust. 2 pkt 4;... (art. 97 ust. 1a ugn). Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Przepis art. 199 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. Nie dotyczy to podziału, o którym orzeka sąd (art. 97 ust. 2 ugn).

Utrwalony jest pogląd, że z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić jedynie jej właściciel i użytkownik wieczysty, ponieważ tylko na wykonywanie tych praw może oddziaływać skutek ewidencyjny podziału nieruchomości polegający na wydzieleniu działek gruntu (wyrok WSA w Warszawie z 13.6.2006 r. I SA/Wa 1518/ 05). Do wniosku o podział nieruchomości należy przedłożyć dowód stwierdzający przysługiwanie prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości wnioskowanej do podziału, by na tej podstawie organ orzekający ocenił dopuszczalność prowadzenia postępowania i wydania stosownej decyzji w tym zakresie. Dowód stwierdzający przysługiwanie wskazanych praw do nieruchomości może być zastąpiony oświadczeniem w przedmiocie aktualnego stanu wpisów w księdze wieczystej założonej dla nieruchomości objętej wnioskiem o podział (M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 532, nb 1). Jeżeli prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego do dzielonej nieruchomości przysługuje więcej niż jednemu podmiotowi, tworząc w ten sposób współwłasność lub współużytkowanie wieczyste, to ewidencyjny podział nieruchomości w procedurze administracyjnej jest dopuszczalny tylko w wyniku złożenia wniosku o ten podział przez wszystkich współwłaścicieli lub współużytkowników wieczystych nieruchomości. Jakkolwiek nie jest oczywiste, by ewidencyjny podział nieruchomości stanowił czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością, skoro w wyniku takiego podziału nie ulega zmianie treść wykonywanych praw przez poszczególnych współwłaścicieli lub współużytkowników wieczystych nieruchomości, to jednak w art. 97 ust. 2 ugn ustawodawca odesłał do odpowiedniego stosowania art. 199 kc dla wykluczenia sporów interpretacyjnych w tym względzie. Wyklucza to możliwość różnych interpretacji na rzecz instrukcyjnej treści przepisu. Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości nastąpi wzrost jej wartości, dający podstawę do naliczenia opłaty adiacenckiej (art. 98a ugn), to w takim przypadku podział spowoduje powstanie zobowiązania po stronie właścicieli dzielonej nieruchomości wobec gminy, przez co podział ten stanie się czynnością przekraczającą zwykły zarząd tą nieruchomością. Art. 97 ust. 2 ugn nie przesądza o charakterze wnioskowania o dokonanie ewidencyjnego podziału nieruchomości w kontekście czynności zwykłego zarządu lub czynności przekraczającej zwykły zarząd nieruchomością, lecz stanowi jedynie instrukcyjny nakaz stosowania art. 199 kc jako sposób rozwiązania sporu, jaki mógłby zaistnieć między współwłaścicielami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości w przypadku, gdy nie wszyscy spośród nich byliby zainteresowani dokonaniem ewidencyjnego podziału nieruchomości. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że Prezydent miał obowiązek wezwać Spółdzielnię do uzupełnienia wniosku przez wyrażenie zgody na dokonanie podziału przez pozostałych współużytkowników wieczystych (art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 97 ust. 2 zd. 1 ugn). Uzupełnienie wniosku mogło nastąpić przez wyrażenie zgody przez pozostałych współuprawnionych albo przez przedłożenie przez wnioskodawców orzeczenia sądu cywilnego, wydanego na podstawie art. 199 kc (M. Wolanin – op. cit., s. 532-533, nb 2). Już nieuzupełnienie braku wniosku w tej materii uprawniało Sąd I instancji do oddalenia skargi.

Zarzut naruszenia art. 220 § 1 pkt 2 lit. b kpa okazał się usprawiedliwiony. Księgi wieczyste są zakładane i prowadzone w systemie teleinformatycznym (art. 251 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 790 ze zm., dalej kwh). Ogólnokrajowym zbiorem ksiąg prowadzonych w systemie informatycznym jest centralna baza danych, którą tworzy i utrzymuje Minister Sprawiedliwości; on też zapewnia bezpieczeństwo oraz ochronę zawartych w niej danych (A. Stefańska, Elektroniczna księga wieczysta, s. 17; E. Bałan-Gonciarz, H. Ciepła, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz po nowelizacji prawa hipotecznego, Wolters Kluwer 2011, uw. 2, 4 do art. 251 kwh). Przeglądanie księgi wieczystej w systemie informatycznym polega na wywołaniu na ekran monitora treści dokonanych w niej wpisów i uczynionych wzmianek. Zasada ta doznawała pewnego ograniczenia w art. 362 kwh (uchylonym z dniem 1 lipca 2016 r.) zezwalającym na wydawanie odpisów z ksiąg wieczystych tylko osobom zainteresowanym lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej oraz jednostki samorządu terytorialnego. Od dnia 1 lipca 2016 r. "Każdy, kto zna numer księgi wieczystej, może bezpłatnie przeglądać księgę wieczystą za pośrednictwem systemu teleinformatycznego." (art. 364 ust. 6 kwh). Centralna Informacja umożliwia, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, przeglądanie ksiąg wieczystych (art. 364 ust. 5 kwh). Tym samym Prezydent nie mógł żądać zaświadczenia ani oświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, jeżeli są możliwe do ustalenia przez organ na podstawie rejestrów publicznych posiadanych przez inne podmioty publiczne, do których organ ma dostęp w drodze elektronicznej na zasadach określonych w ustawie o księgach wieczystych i hipotece (art. 220 § 1 pkt 2 lit. b kpa w zw. z art. 364 ust. 5 i 6 kwh). Jedynie w razie uzasadnionych wątpliwości organ mógł żądać przedłożenia odpisu księgi wieczystej wydanej przez Centralną Informację (art. 220 § 4 kpa w zw. z art. 364 ust. 2 kwh; T. Czech, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, LexisNexis 2014, uw. 16). W kontrolowanej sprawie, gdy bezspornym było, że Spółdzielnia jest wyłącznie jednym z wielu współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości (na co wskazuje także wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...], według stanu na dzień 11 maja 2016 r., będący dokumentem przeznaczonym do dokonania wpisu w księdze wieczystej; k. 2a akt administracyjnych), brak było podstaw do żądania przedłożenia odpisu księgi wieczystej wydanej przez Centralną Informację (tym bardziej, że w aktach administracyjnych znajduje się wydruk odzwierciedlający treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], V Wydział Ksiąg Wieczystych, dla gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i budynków stanowiących odrębną nieruchomość, dla nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną [...], obejmująca dział I-O; k. 2b akt administracyjnych). Brak było jakichkolwiek przeszkód, by organ uzyskał w tym samym trybie informację o treści tej księgi wieczystej, obejmującą także dział II. Uchybienie to nie mogło mieć zatem istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z tych samych przyczyn zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 97 ust. 1a i 2 ugn także nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 97 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, że powołany przepis wyłącza zastosowanie art. 220 § 1 pkt 2 b kpa, okazał się usprawiedliwiony – z przyczyn wyżej podniesionych przy analizie zarzutu 1 (pierwszego) petitum skargi kasacyjnej. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń, należy w tej materii odwołać się do argumentów wyżej przedstawionych. Nie doszło do naruszenia art. 97 ust. 1a pkt 1 ugn w zw. z art. 220 § 1 pkt 2 c kpa, bowiem Prezydent mógł uzyskać informację o treści przedmiotowej księgi wieczystej w trybie art. 220 § 1 pkt 2 b kpa, nie zaś w na podstawie wymiany informacji z innym podmiotem publicznym, a jakiej mowa w art. 220 § 1 pkt 2 c kpa.

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.) w zw. z art. 97 ust. 2 ugn i art. 199 kc. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.), posiada tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej (uchwała 7 Sędziów NSA z 19.10.2015 r. II OPS 2/15, ONSAiWSA 2016/2/16). Art. 97 ust. 2 zd. 1 i 2 ugn stanowi bezwzględny wymóg dokonania podziału nieruchomości na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Przepis art. 199 kc stosuje się odpowiednio. Współużytkownicy wieczyści muszą bowiem wziąć pod uwagę ryzyko poniesienia opłaty adiacenckiej; muszą także liczyć się z tym, że "Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych" (art. 98 ust. 1 ugn). Konsekwencje dokonania podziału nieruchomości na wniosek współużytkowników wieczystych przemawia za przyjęciem, że złożenie wniosku o podział nieruchomości na wniosek współużytkowników wieczystych przekracza granice zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd powierzony (art. 27 ust. 2 usm), nie obejmuje wniosku o podział nieruchomości objętej współużytkowaniem wieczystym, bowiem złażenie takiego wniosku przekracza swym zakresem eksploatację i utrzymanie nieruchomości wspólnej i przekracza zakres zwykłego zarządu. Żaden z argumentów podniesionych przez skarżącą kasacyjnie nie prowadzi do odmiennego rezultatu wykładni przepisów, wskazanych w skardze kasacyjnej jako wzorce kontroli.

Mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej (art. 184 ppsa).