Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1201/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2004 r. J. C. (dalej: "Skarżąca") złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004, do działki rolnej A leżącej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb T., gmina T., powiat b. o powierzchni 1,79 ha oraz do działki rolnej B leżącej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb C., gmina T., powiat b. o powierzchni 0,76 ha.

W dniu [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Po złożeniu przez Skarżącą oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem Nadleśniczego potwierdzającym ten fakt, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] przyznał Skarżącej płatność na zalesianie gruntów rolnych zgodną z jej żądaniem i przekazał kwotę na jej rachunek.

W kolejnych latach Skarżąca składała wnioski kontynuacyjne o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, tj. 20.06.2006 r., 20.06.2007 r., 04.06.2008 r., 13.07.2009 r., 04.06.2010 r., 20.06.2011 r., 13.07.2012 r., 05.06.2013 r., 09.06.2014 r. Organ przekazał wnioskowane płatności na rachunek Skarżącej.

W dniu [...] grudnia 2014 r. została przeprowadzona na działkach Skarżącej kontrola na miejscu (raport z czynności kontrolnych - nr dokumentu [...]). Na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono brak zalesienia - ściernisko, natomiast na działce ewidencyjnej oznaczonej nr [...] stwierdzono powierzchnię zalesienia 1,06 ha, na pozostałej zaś powierzchni stwierdzono stare zadrzewienia. W tej sytuacji organ wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją – jak wskazał błędnie - z dnia [...] marca 2006 r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. stwierdził wydanie decyzji z [...] marca 2006 w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004 z naruszeniem prawa.

Jednak Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. Organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2006 r. jest dokumentem wewnętrznym, który nie został wysłany do strony postępowania, co skutkowało jej nieważnością na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W międzyczasie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. sprostował omyłkę pisarską w decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., wskazując datę decyzji [...] sierpnia 2005 r. zamiast wpisanej tam daty [...] marca 2015 r. Ostatecznie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. Wskazano, że postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2006 r. stało się bezprzedmiotowe, gdyż została stwierdzona nieważność decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, a postanowienia wznawiającego postępowanie (też obarczonego wadami naruszenia prawa) nie można wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie przepisów kpa dotyczących stwierdzenia nieważności z uwagi na jego niezaskarżalność, więc jedynym rozwiązaniem było umorzenie postępowania.

Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją

z dnia [...] sierpnia 2015 r. a decyzją z dnia [...] listopada 2015 r, nr [...] stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. z naruszeniem prawa. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Przyczyną uchylenia było to, że organ I instancji przed wydaniem decyzji nie powiadomił Skarżącej o prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, czym naruszył art. 10 k.p.a.

W dniu [...] stycznia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą po raz kolejny stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. z naruszeniem prawa i wskazał, że okolicznością powodującą pozostawienie decyzji w obrocie prawnym jest upływ 5-letniego terminu przewidzianego na wyeliminowanie wadliwej decyzji (art. 146 kpa).

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącej zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 26.784,00 zł.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylił powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r. w całości i ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 26.781,00 zł. Organ wyjaśnił, że przyczyną uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. było nieprawidłowe ustalenie kwoty zwrotu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że podana przez organ I instancji przesłanka wynikająca z § 13 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 187, poz. 1929 ze zm.) nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu, w tej sprawie przesłankę skutkującą obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych stanowi fakt, iż po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na rok 2004 na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wydana została decyzja, w której wskazano, iż płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych zostaje beneficjentowi odmówiona.

Organ zauważył, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis ten nie uzależnia wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata, lecz obejmuje on swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która została następnie uchylona.

Organ stwierdził, że w sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wskazał

w szczególności, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych (za rok 2008 w wysokości 2067,40 zł, za rok 2009

w wysokości 2067,40 zł, za rok 2010 w wysokości 918,00 zl za rok 2011 w wysokości 918,00 i za rok 2012 w wysokości 918,00 zł, za rok 2013 w wysokości 918,00 zł, za rok 2014 w -wysokości 918,00 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2

w: zw. z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą też przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w postaci wystąpienia kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r.

Następnie organ wskazał przepisy regulujące zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oraz przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu dla wniosków składanych w latach od 2004 r. do 2014 r.

i stwierdził, że w tej sprawie płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych przekazana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta nie wynikała z pomyłki organu, tylko z wyłącznej winy rolnika. Płatność została przyznana Skarżącej decyzją z dnia

[...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych.

W dniu wydania przedmiotowej decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że Skarżąca zawyżyła deklarowaną powierzchnię oraz zalesiła inną działkę, niż podana we wniosku. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR opierał się na oświadczeniach Skarżącej, które następnie okazały się niezgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem organu, nie można przyjąć, aby był to błąd, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika, lecz przeciwnie – mógł on i powinien być przez Skarżącą wykryty.

Zdaniem organu, w sprawie nie doszło do przedawnienia zwrotu płatności. Organ zauważył, że pierwsza wypłata płatności uznanych następnie za nienależnie pobrane nastąpiła w dniu [...] grudnia 2005 r. Pierwszym powiadomieniem beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności była przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2014 r. kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono, że Skarżąca zalesiła mniejszą powierzchnię niż ta, za którą otrzymała płatność. Zatem okres między wypłatą płatności a powiadomieniem Strony nie przekracza dziesięciu lat.

Rozważając 4-letni okres przedawnienia organ uznał, że nie można w sprawie uznać, iż Skarżąca działała w dobrej wierze. Składając wniosek w dniu [...] grudnia 2004 r. swoim podpisem potwierdziła, że dane podane we wniosku są prawdziwe i że znane są jej zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Zalesianie gruntów rolnych" oraz konsekwencji niedotrzymania zobowiązań znajdujących się na formularzu wniosku w sekcji XII oświadczenia i zobowiązania,

w tym między innymi zobowiązanie się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych niniejszym wnioskiem przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Zdaniem organu, to na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowanej rolniczo i to osoba składająca wniosek ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości w nim zawarte. Organ zauważył, że przeprowadzona kontrola jednoznacznie wykazała brak zalesienia w sposób zadeklarowany, a Skarżąca przyznała, że ustalenia kontrolerów są zgodne ze stanem faktycznym. Tym samym organ uznał, że nie można przypisać Skarżącej dobrej wiary, która uzasadniałaby przyjęcie terminu 4 lat, którego upływ uzasadniałby przyjęcie wygaśnięcie obowiązku zwrotu nienależnej płatności.

Organ nie podzielił zarzutu odwołania, że wynik kontroli nie był powiadomieniem o niesłusznie pobranych środkach.

W skardze do Sądu pełnomocnik Skarżącej zarzucił decyzji Dyrektora P. Oddziału ARiMR naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 7 kpa - zasady obiektywizmu w zw. z art. 29 ust. 1ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2016 poz. 1512) poprzez niezałatwienie sprawy po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść Skarżącej oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego i niezasadnym przyjęciu, iż ustalenia dokonane przez ARiMR są zgodne ze stanem faktycznym - co spowodowało wydanie przez organ błędnej decyzji naruszającej interes Skarżącej;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, polegającego na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest wybiórczej oceny dowodów, przyjęcie błędnych ustaleń dotyczących daty przelewu bankowego na konto Skarżącej, błędne ustalenie wysokości nienależnie pobranych płatności, błędne ustalenie daty pierwszego powiadomienia

o nieuzasadnionym charakterze płatności, a ponadto przyznanie przez organ, że do błędnie wykreowanego stanu faktycznego przyczyniła się ARiMR i inne organy;

- art. 8 i 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez lakoniczne, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wydanej decyzji, poprzez: niewyjaśnienie w uzasadnieniu, dlaczego data przeprowadzenia kontroli na miejscu jest traktowana jako pierwszy dzień powiadomienia o nieuprawnionym charakterze danej płatności, dlaczego organ nie uwzględnił wyjaśnień Skarżącej co do prawdziwej daty przelewu płatności na jej konto, dlaczego organ nie uwzględnił argumentów Skarżącej przemawiających za tym, że działała w dobrej wierze, przyznanie płatności były skutkiem między innymi błędów i pomyłek poczynionych przez ARiMR. Tak nienależyte uzasadnienie decyzji zdecydowanie nie pogłębia zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pierwszym powiadomieniem beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest przeprowadzona kontrola na miejscu, co

w konsekwencji spowodowało niewłaściwe zastosowanie powyższych przepisów

i bezpodstawny obowiązek zwrotu otrzymanej płatności (bezpodstawne ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności);

- art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez bezzasadne przyjęcie, że Skarżąca działała w złej wierze i w związku

z tym obowiązek zwrotu otrzymanych płatności nie ma zastosowania - jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, chociaż przedstawione okoliczności sprawy wskazują, że Skarżąca działała w dobrej wierze i 10-cio letni okres (przedawnienia) jest ograniczony do lat 4 - w związku z tym organ błędnie ustalił wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności;

- art. 48 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., oraz art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.,

w związku z § 13 ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2004.187.1929), poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zaistniały wyjątkowe okoliczności tzn. Skarżąca faktycznie dokonała zalesienia, a co za tym idzie, poniesione przez nią koszty zostały "zrefundowane" otrzymanymi od ARiMR płatnościami - w związku z tym bezzasadne jest uznanie ich

(otrzymanych płatności) za nienależne;

- art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki zawarte w tych przepisach tj. przedmiotowa sytuacja została spowodowana błędami ARiMR

i innych organów.

Na tej podstawie pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy popełniły wiele błędów – postępowania były wznawiane, umarzane i znowu wznawiane. Ponadto organ nie uwzględnił tego, że Skarżąca zalesiła faktycznie dwie działki, tyle że jedną swoją

a drugą, przez pomyłkę, należącą do sąsiada. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie pomyliła się nie tylko Skarżąca, ale też urzędnicy przeprowadzający kontrolę

i geodeta. Zdaniem strony skarżącej, wskazuje to na wyjątkowe okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności Sąd przyznaje rację stronie skarżącej, która wskazuje na liczne błędy przeprowadzonego w sprawie postępowania. Istotnie, sposób prowadzenia postępowania zmierzającego do zwrotu płatności pozostawia wiele do życzenia, wskazuje na zdecydowanie zbyt dużą ilość popełnionych, zwłaszcza przez organ I instancji przez organ błędów i przez to naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa. Błędy te były korygowane przez organ odwoławczy, co jednak nie przysłużyło się sprawności postępowania. Ostatecznie jednak należy stwierdzić, że działania te mieściły się w granicach obowiązującego prawa i, co istotne, nie wpłynęły na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organy, choć nieudolnie, to działały w granicach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że Skarżąca otrzymując pomoc na zalesienie działek ewidencyjnych nr [...] obręb T., gmina T., powiat b. o powierzchni 1,79 ha oraz nr [...] obręb C., gmina T., powiat b.

o powierzchni 0,76 ha, zgodnie z wymogami przewidzianymi w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.) oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych, jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "zalesianie gruntów rolnych" i że wykona zalesienie zgodnie z planem zalesienia. Ponadto Skarżąca zobowiązała się do prowadzenia założonej uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Wątpliwości nie budzi również fakt, że Skarżąca otrzymała dopłaty, nie jest też sporna ich wysokość.

Ponadto prawidłowe jest ustalenie organu, – Skarżąca temu nie zaprzecza

a nawet potwierdza - że w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono brak zalesienia - ściernisko, natomiast na działce ewidencyjnej oznaczonej nr [...] stwierdzono powierzchnię zalesienia 1,06 ha, na pozostałej zaś powierzchni tej działki stwierdzono stare zadrzewienia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka sytuacja zobowiązywała organ do ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych oraz do ustalenia kwoty pobranych środków.

Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie łub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących

z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 603/14, zgodnie z którym postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących

z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Brak jest przy tym podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. też wyroki NSA z 15 listopada 2012 r., II GSK 518/11, LEX nr 1070257 oraz z 11 kwietnia 2013 r.,

II GSK 96/12, LEX nr 1337229; wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2011 r.,

V SA/Wa 1884/11, LEX nr 968989). Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków nie występuje tylko wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane i wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z porządku prawnego, ale mamy

z nią do czynienia także w przypadku, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2715/16, chociaż postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawa o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to ustalenie czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak też z ostatecznych decyzji wydanych

w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 822/11, dostępny

w CBOSA). Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach Prezes ARiMR ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu.

W tej sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia

[...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. z naruszeniem prawa. Decyzja ta stała się ostateczna. Pomimo, że decyzja przyznająca Skarżącej płatności z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, to w kontekście powyższych rozważań możliwe było przeprowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia przedawnienia prawa do żądania przez organ zwrotu płatności. Stosownie do znajdującego w sprawie zastosowanie art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany

w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika 10 letni okres, w którym można żądać zwrotu nienależnej płatności, który w sytuacji działania beneficjenta w dobrej wierze może być skrócony do lat 4. Zasadą przyjętą w ww. przepisie jest 10-letni okres przedawnienia, okres 4-letni w przypadku dobrej wiary beneficjenta jest wyjątkiem i jako taki powinien być wykazany przez osobę zobowiązaną do zwrotu środków.

Skarżąca twierdzi, że pierwsza płatność miała miejsce w innej dacie, niż wskazuje organ, tj. już w dniu [...] września 2005 r. Należy jednak podzielić stanowisko organu, że niezależnie od tego, czy płatności dokonano w terminie podawanym przez Skarżącą, czy jak twierdzi organ – [...] grudnia 2005 r. to stwierdzić należy, że 10 letni okres liczony od daty pierwszej płatności upływa dopiero w 2015 r. Tymczasem powiadomienie Skarżącej o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło w grudniu 2014 r. Oznacza to, że nie został przekroczony termin 10 lat do powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności.

Kwestią sporną na tle niniejszej sprawy jest również to, jak powinno wyglądać pierwsze powiadomienie beneficjenta o tej okoliczności. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przepisy prawa nie regulują tej kwestii. W szczególności przepisy nie wskazują jako daty granicznej dla zachowania okresu 10 letniego, daty zakończenia postępowania w sprawie czy wydania konkretnego aktu administracyjnego. W orzecznictwie nie ma ugruntowanego poglądu odnośnie tej kwestii. Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2014 r. w sprawie o sygn. II GSK 1201/13 przyjął, że "o tym, czy płatności były świadczeniem nienależnym rozstrzyga organ w postępowaniu o ustalenie kwot nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem data pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności powinna być wiązana z tym postanowieniem (postępowaniem). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w treści art. 49 ust. 5 akapit 1 rozporządzenia nr 2419/2001 zawierającym zwrot "o nieuzasadnionym charakterze danej płatności", który należy wiązać wyłącznie z postępowaniem w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności".

Mając to na uwadze, Sąd orzekający w tej sprawie stanął na stanowisku, że data przeprowadzonej u beneficjenta kontroli i przekazanie protokołu kontroli beneficjentowi (jego pełnomocnikowi), może zostać uznana za datę pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności.

Odnośnie kwestii dobrej wiary beneficjenta należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2010 r., sygn.. akt II GSK 609/09 stwierdził, że "pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem "jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika" jak to stanowi art. 49 ust. 4 in fine rozporządzenia Nr 2419/2001. Trzeba bowiem pamiętać, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi tu również

o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli". Sąd orzekający

w tej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Należy przyjąć, że kwestia dobrej wiary rozumianej jako błędne, subiektywne, ale usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o zgodności postępowania z obowiązującym prawem, musi być

w każdej sprawie badana indywidualnie. Jest też oczywiste, że to beneficjent musi wykazać, iż okoliczności sprawy usprawiedliwiały jego błąd. Przenosząc zaś powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że to na Skarżącej spoczywa odpowiedzialność za podanie prawidłowych danych we wniosku o dopłatę jak też za prawidłowe wykonanie wynikłych z podjętego zobowiązania zalesienie.

W kontekście przyjętych rozwiązań praktycznie brak jest możliwości, aby odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie zalesienia tj. nasadzenie drzew na zadeklarowanych działkach przenieść na organ. Nie jest więc możliwe powoływanie się na błędy organów w tym zakresie. Należy zauważyć, że organy nie mają obowiązku weryfikacji danych przedstawionych przez podmiot wnioskujący o dopłaty, system dopłat opiera się na przyjęciu wiarygodności informacji przedstawionych we wniosku o płatność. W zaistniałej sytuacji nie sposób zatem przyjąć, że Skarżąca działała w dobrej wierze. Jak wynika z jej wyjaśnień, nie utrzymuje się ona z rolnictwa i dokonując zalesienia działek rolnych oparła się na wskazaniach swojego wujka

i ojca co do numeracji działek. Sąd stwierdza, że aby przyjąć dobrą wiarę Skarżącej w tej sytuacji należałoby oczekiwać, że Skarżąca skorzysta z odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej, a w razie potrzeby także z pomocy geodety, aby rozpoznać, które działki zostały przez nią nabyte i zgodnie ze złożoną deklaracją – mają zostać zalesione. Skarżąca takich działań nie podjęła i w konsekwencji tego zalesiła działki niestanowiące jej własności. Błędne przekonanie co do tego, które działki stanowią własność beneficjenta nie może być uznane za działanie przez niego w dobrej wierze w rozumieniu art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. W konsekwencji nie ma podstaw by uznać, że w sprawie można przyjąć 4-letni okres przedawnienia, po którym nie jest możliwe orzekanie o obowiązku zwrotu nienależnej płatności. Zaistniałe w sprawie okoliczności nie są, w ocenie Sądu, okolicznościami wyjątkowymi, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od ich odzyskania przez organ.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi naruszenia art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. z uwagi na to, że jak twierdzi Skarżąca, przedmiotowa sytuacja została spowodowana błędami ARiMR i innych organów. Jak już wskazano, za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (tutaj: Skarżąca). Nie zwalnia jej z podjętych obowiązków to, że jej uprawy były sprawdzane przez organ..

W tej sytuacji Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.