Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 33/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, WSA del. Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. A. H. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na wyprawkę dla dziecka. W załączonym wyliczeniu określiła wysokość wydatków na kwotę [...] zł.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał zasiłek celowy w wysokości [...] zł na dofinansowanie do zakupu wyprawki dla dziecka do szpitala.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi prowadzącemu postępowanie. Ustalając wysokość przyznanej pomocy organ wziął pod uwagę własne możliwości finansowe oraz cel na jaki ma zostać przeznaczony zasiłek. Po analizie zgromadzonego materiału organ uznał, że rodzina wnioskodawczyni spełnia formalne wymogi do otrzymania zasiłku, gdyż nie jest w stanie samodzielnie realizować swoich niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych, ze względu na wysokość dochodu osiąganego poniżej kryterium ustawowego oraz bezrobocie. Organ ustalił, że dochód w trzyosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wynosi [...] zł, zaś aktualna wysokość dochodu na osobę wynosi [...] zł.

Od powyższej decyzji A. H. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., kwestionując wysokość przyznanej pomocy i wskazując, iż koszty zakupu najpotrzebniejszych rzeczy do szpitala dla niej i dla dziecka wyniosły ok. [...] zł.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm./ i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że rozpatrując wniosek o świadczenie z pomocy społecznej należy stosować postanowienia art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowiące, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przy ustalaniu wysokości przyznanej pomocy wzięto pod uwagę możliwości finansowe Ośrodka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło również uwagę na fakt, iż świadczenie w formie zasiłku celowego nie jest świadczeniem posiadającym charakter publicznego prawa podmiotowego i przyznawane jest stosownie do posiadanych możliwości i zgodnie z celami pomocy społecznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. H. podniosła m.in., że zbyt mała pomoc spowodowała, iż musiała się zapożyczyć. Ponadto strona wskazała na problemy z uzyskaniem pomocy na spłatę zadłużenia w gazowni, brak pomocy ze strony Ośrodka przez cały okres ciąży oraz na opieszałe i przeważnie negatywne załatwianie spraw przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej ustawa o p.p.s.a./, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, albowiem stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy.

Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia /art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – tekst jedn.: Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./. Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ, uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc.

Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej ustalona jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 ww ustawy. Przepis ten stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 7 pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom między innymi z powodu bezrobocia czy potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności.

Z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten może być przyznany również osobom wymienionym w ust. 3 powołanego przepisu.

Organ administracji może przyznać /ale nie musi/ zasiłek celowy, po dokonaniu ustaleń, że taka pomoc jest niezbędna. Bierze przy tym pod uwagę przytoczone okoliczności, przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji obowiązany jest mieć na uwadze to, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej jak i stan posiadanych środków finansowych.

Organy administracji wyjaśniły aktualną sytuację życiową skarżącej, trafnie uznając, że rodzina wnioskodawczyni spełnia formalne wymogi do otrzymania zasiłku, gdyż nie jest w stanie samodzielnie realizować swoich niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych, ze względu na wysokość dochodu osiąganego poniżej kryterium ustawowego oraz bezrobocie.

Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji brak jest wyczerpującego wyjaśnienia kwestii wysokości przyznanego świadczenia, w tym wskazania z jakich przyczyn nie przyznano wnioskodawczyni zasiłku w wyższej kwocie. Ogólne powołanie się na trudną sytuację finansową organu nie jest wyjaśnieniem tej kwestii. W szczególności organy nie podały, jakim funduszem dysponowały w okresie, gdy wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem, ilu osobom bądź rodzinom i w jakiej wysokości przyznano analogiczne świadczenie, czy i jakimi dochodami inni świadczeniobiorcy dysponowali.

Brak powyższych ustaleń i rozważań nie pozwala sądowi na dokonanie oceny przyjętych przez organy kryteriów określenia wysokości przyznanego zasiłku. Organ wyjaśnił wprawdzie, iż świadczenie w formie zasiłku celowego nie jest świadczeniem posiadającym charakter publicznego prawa podmiotowego i przyznawane jest stosownie do posiadanych możliwości i zgodnie z celami pomocy społecznej. Jest to jednak powtórzenie sformułowań ustawowych, bez odniesienia ich do konkretnego stanu faktycznego.

Organy administracyjne rozpatrując wnioski o przyznanie zasiłku celowego mogą korzystać ze swobodnej oceny potrzeb starającego się o pomoc, w oparciu o wysokość środków przewidzianych w budżecie na te cele, liczbę osób wymagających pomocy, ich sytuację rodzinną i majątkowąoraz wysokość środków koniecznych dla zaspokojenia najpilniejszych potrzeb w skali całego roku, w tym także dla zapewnienia wypłaty zasiłków przyznanych wcześniejszymi decyzjami.

Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza jednak pełnej dowolności. Organ orzekający powinien uwzględniać przy wydawaniu decyzji wskazane wyżej wymagania z jednoczesnym zachowaniem reguł postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie nie dokonano ustaleń co do sytuacji A. H. w powiązaniu z konkretnymi środkami finansowymi posiadanymi przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. i potrzebą zaspokojenia niezbędnych potrzeb innych osób starających się o pomoc. Nie wyjaśniono zatem w toku postępowania wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Niewątpliwie stanowi to naruszenie przepisów postępowania /art. 7, 77, 80 k.p.a./. Uchybienie powyższe mogło mieć wpływ na wynik postępowania, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy o p.p.s.a. sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.