Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 929/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

Decyzja dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 54 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza, po rozpatrzeniu wniosku Z. G., odmówił skierowania go do domu pomocy społecznej stwierdzając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że wyżej wymieniony mimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności wymagającego pomocy w samodzielnej egzystencji, porusza się samodzielnie w środowisku wyjeżdżając poza miejsce zamieszkania na wizyty lekarskie, systematycznie poddając się badaniom lekarskim i sam załatwia sprawy urzędowe, a świadczone wobec niego usługi opiekuńcze przez opiekunkę z Ośrodka w wymiarze 2 godzin dziennie w miejscu zamieszkania mogą być w każdej chwili na jego życzenie zwiększone. Dodatkowo w uzasadnieniu wskazano, że córka E. zadeklarowała pomoc dla ojca w formie rzeczowej – zakupu żywności, leków i finansowej w postaci opłacenia rachunków i ponoszenia kosztów świadczonych usług opiekuńczych.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Z. G. wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy poniósł, że jest osobą praktycznie niewidząca z postępującą miażdżycą, co powoduje, iż chorując na cukrzycę przedawkowuje insulinę, skutkiem czego jest spadek poziomu cukru i utrata świadomości. W wizytach u lekarza zaś towarzyszyć mu musi druga osoba. Dla właściwego funkcjonowania potrzebna jest mu całodobowa opieka, a nie dwugodzinne wizyty opiekunki od poniedziałku do piątku.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jakkolwiek z zaświadczenia lekarza diabetologa wynika, że odwołujący się wymaga ze względu na stan zdrowia całodobowej opieki na stałe, to lekarz psychiatra stwierdził, że potrzebna jest mu pomoc w zakresie farmakoterapii, lecz jest zdolny do samoobsługi. Natomiast organ I instancji zapewnił o możliwości zwiększania wymiaru świadczonych usług opiekuńczych, co powinno zabezpieczyć potrzeby odwołującego się dotyczące opieki i pozostałych zaleceń lekarskich i dopiero po stwierdzeniu, że świadczenia te są niewystarczające, można będzie rozważać umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił także, iż gdyby oferowane usługi opiekuńcze mogły pomóc w zaspokojeniu codziennych potrzeb, zaś osoba zainteresowana nie chciałaby z nich skorzystać, a jej stan zdrowa nie wskazywałby, że wymaga ona stałej całodobowej opieki, to należałoby dojść do wniosku, że nie zachodzą przesłanki do skierowania do domu pomocy społecznej.

Z. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wnosząc o wnikliwe rozpatrzenie sprawy i powołanie biegłych lekarzy specjalistów na okoliczność, czy stan zdrowia kwalifikuje go do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Skarżący zarzucił, że MGOPS nie zapewni mu całodobowej opieki, której wymaga a nadto organ nie wziął pod uwagę, iż od poniedziałku do piątku pozostaje ze względu na stan zdrowia więźniem we własnym mieszkaniu. Według skarżącego organy orzekające w sprawie nie mają kompetencji do podważania opinii lekarzy specjalistów w kwestii jego stanu zdrowia. Do skargi skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 30 września 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana została z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie miał zastosowanie przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) stanowiący , że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczania w domu pomocy społecznej.

Z poczynionego przepisu wynika, że w pierwszej kolejności obok kwestii, czy wnioskodawca wymaga całodobowej opieki, należy ustalić, czy może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, a następnie dopiero ocenić, czy istnieje możliwość zagwarantowania mu właściwych usług opiekuńczych.

Dwie pierwsze przesłanki pozostają z sobą w szczególnie ścisłym związku, przy czym przy ich rozpatrywaniu istotne znaczenie ma dokumentacja lekarska. Z zaświadczenia wystawionego w dniu 2 czerwca 2009 r. przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. wynika, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, której stan zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego. Stwierdzenie to związane jest zapewne z rozpoznaną u skarżącego cukrzycą oraz przebytym zawałem serca i udarem mózgu. Nadto w zaświadczeniach lekarza psychiatry i psychologa z tej samej daty stwierdza się u wyżej wymienionego organiczne zaburzenia osobowości i nastroju oraz w wywiadzie – zaburzenia organiczne urojeniowe i związane z nimi pobyty w liczbie 8 w latach 2002 -2003 w szpitalu, jak również upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, na pograniczu ociężałości umysłowej z zaznaczonym procesem degradacji, obniżeniem sprawności intelektu, pamięci i koncentracji uwagi.

Jednocześnie orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. z dnia [...] skarżący zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym ze wskazaniem faramkoterapii oraz znaczeniem, iż wymaga stałej opieki osoby drugiej. Potwierdzenie konieczności opieki ze strony drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji zawiera zaświadczenie lekarskie z dnia 30 września 2009 r. załączone do skargi.

Został zatem spełniony pierwszy z wymaganych przepisem art. 54 ust. 1 ustawy warunków.

Jakkolwiek z zaświadczenia lekarza psychiatry wynika, iż skarżący jest zdolny do samoobsługi, a w wywiadzie środowiskowym i opinii z dnia 8 czerwca 2009 r. stwierdza się, iż porusza się samodzielnie w środowisku, załatwia sprawy urzędowe oraz samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie można tego uznać za wystarczające dla przyjęcia braku realizacji drugiej przesłanki w postaci niemożności samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. Czym innym jest bowiem w ocenie Sądu zdolność do samoobsługi i wymuszone samotnością samodzielne prowadzenie gospodarstwa i załatwianie pilnych spraw, a czym innym możliwość samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym w sensie obiektywnym. Pomijając zawarte w zaświadczeniu z dnia 30 września 2009 r. stwierdzenie braku możliwości samodzielnej egzystencji skarżącego i związaną z nim niezdolność do odbywania podróży, zauważyć należy, iż rozpoznano u niego cukrzycę w okresie powikłań wielonarządowych leczonych insuliną, a sam skarżący w odwołaniu powołuje się na silnie osłabiony wzrok (niedowidzenie) i miażdżycę powodującą niewłaściwe dawkowanie tejże insuliny, a w konsekwencji utratę świadomości. Wskazuje także na konieczność towarzyszenia mu drugiej osoby w wyjazdach do lekarza. W tej sytuacji dla prawidłowej oceny samodzielności funkcjonowania, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy wskazane byłoby szczegółowe przesłuchanie strony na tą okoliczność z uwzględnieniem wszelkich aspektów wymienionego funkcjonowania oraz ewentualnie innych osób z jego otoczenia.

Nadto, z uwagi na bliski związek możliwości funkcjonowania strony z rozpoznaniem lekarza specjalisty chorób wewnętrznych, które legło u podstaw wystawionego przez niego zaświadczenia o konieczności stałej całodobowej opieki należało zapoznać się dokumentacją dotyczącą leczenia skarżącego w Centrum Diabetologii Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w T. (wezwać skarżącego do przedłożenia jej kserokopii), względnie zasięgnąć w powyższym przedmiocie u wskazanego lekarza wywiadu. Poza tym w aspekcie możliwości samodzielnego funkcjonowania wyjaśnienia może wymagać wskazanie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, iż skarżący wymaga stałej opieki drugiej osoby w nawiązaniu do ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności. W razie potrzeby uzasadnione ewentualnie będzie zasięgnięcie w zakresie omawianej przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej opinii biegłego lekarza specjalisty.

W postępowaniu piwerwszoinstancyjnym, wbrew treści art. 7 i 77 § 1 kpa, nie zebrano zatem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji nie zostały wyjaśnione okoliczności niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia. Tych nieprawidłowości nie dostrzegł i nie usunął organu II instancji, by wyjaśnić dokładnie stan faktyczny sprawy.

Dokonane w powyższym kierunku ustalenia winny być przedmiotem ponownej oceny co do możliwości samodzielnego zaspokajania przez skarżącego potrzeb życia codziennego. Wyniki tej oceny (w przypadku negatywnym) uniemożliwią skonkretyzowanie rodzaju pomocy, którą należałoby uznać za niezbędną, jeżeli chodzi o usługi opiekuńcze. Zaznaczyć przy tym należy, że na ocenę, czy istnieje możliwość zapewnienia usług opiekuńczych w niezbędnym zakresie, nie może wpływać fakt, iż osobie potrzebującej oferowano usługi, ale ich nie przyjęła, jeżeli okazałoby się, że proponowany zakres usług opiekuńczych nie jest wystarczający w świetle art. 50 ust. 3 ustawy.

Wskazać trzeba, że nie może stanowić argumentu przemawiającego przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącego okoliczność, iż córka zamieszkująca w K. zaoferowała udzielenie mu pomocy, skoro jest to i może być (wymieniona ma małe dzieci i jest w ciąży) tylko pomoc o charakterze materialnym (rzeczowym i finansowym).

Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.

Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z opinii biegłych lekarzy niezbędne jest wyjaśnienie, że sąd administracyjny nie jest kompetentny do przeprowadzania jakichkolwiek dowodów, za wyjątkiem i to w ściśle określonych sytuacjach, dowodu z dokumentów, zaś ocena legalności zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest wyłącznie w oparciu o akta sprawy, natomiast uwzględnienie skargi oznacza wyłącznie wydanie orzeczenia o charakterze kasacyjnym.