Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 132/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88,7,75,77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi spółki B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz spółki B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Podaniem z dnia [...] 2015r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464), o stwierdzenie, że z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe działające pod nazwą [...] w [...] nabyło z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy [...], położonej przy ul. [...] w [...], obejmującej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,1231 ha. Jednocześnie wniesiono o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] od rozpoznania niniejszej sprawy i przekazanie jej do dalszego prowadzenia organowi wyższej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] 2015r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1, art. 25 i art. 26 § 2 K.p.a., odmówiło wyznaczenia organu zastępczego.

Decyzją z dnia [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], oznaczonej aktualnie jako działki nr [...] obr. [...] o łącznej powierzchni [...] ha objętej księgą wieczystą [...].

Na skutek odwołania wnioskującej Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2016r. ([...]), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji staniana stanowisku, iż dwie instancje sadu cywilnego uznały, ze przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu przedsiębiorstwa, to stan taki stoi w sprzeczności ze sprawowaniem zarządu, który jest posiadaniem o charakterze zależnym. Efektem tego było nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony. Organ odwoławczy uznając wadliwość takiego postępowania wskazał, że dopóki Gmina [...] jest właścicielem nieruchomości, a strona wnosi o przeprowadzenie postępowania mającego na celu wykazanie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie jej poprzednika prawnego, to obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wszystkich dowodów jakie zostaną przez stronę przedłożone. Jednocześnie organ wskazał, iż niezrozumiałe jest wskazywanie przez wnioskodawcę gdzie znajdują się dowody potwierdzające istnienie zarządu zobowiązanie organu do ich pozyskania, bowiem to strona składając wniosek powinna dołączyć do niego wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organ ma również obowiązek dołożyć wszelkiej staranności w zebraniu całego materiału dowodowego, który pozwoli podjąć właściwe rozstrzygnięcie. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji powołał się na wyroki w sprawi o zasiedzenie, tymczasem w aktach sprawy znajduje się tylko wyrok sadu pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015r. poz. 1774 ze zm.) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą B. ." w [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...], oznaczonej aktualnie jako działki nr [...] obr [...] o łącznej powierzchni [...] ha objętej księgą wieczystą [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że przedmiot wniosku stanowi nieruchomość położona w [...] przy [...] składająca się działek nr [...] i 119/8, powstałych z podziału działki nr [...] zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] 2014r. Własność nieruchomości Gmina [...] uzyskała na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 1991r. [...] i na tej podstawie działka nr [...] została odłączona z księgi wieczystej KW [...] prowadzonej na rzecz Skarbu Państwa i przyłączona do KW [...] prowadzonej na rzecz Gminy. Powyższe ustalono na podstawie dokumentów geodezyjnych: rejestrów gruntów i akt archiwalnych operatu ewidencji gruntów, w których nie odnotowany wzmianki nt. korzystania z wnioskowanego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe B. [...] w [...]. Organ pozyskał także z akt sprawy sygn. II Ns 3887/11 o stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem postępowania protokoły przesłuchania świadków wskazanych przez wnioskodawcę oraz uzasadnienie postanowienie Sądu Okręgowego w sprawie II Ca 431/14 wydanego wskutek apelacji uczestniczki postępowania – Gminy [...]. Nadto organ wezwał na rozprawę wskazanych świadków oraz wezwał wnioskodawcę do przedłożenia wskazywanych przez niego dokumentów archiwalnych.

Zdaniem organu aktualne pozostaje ustalenie, iż wnioskodawca wystąpił wnioskiem z [...] 2011r. do Sądu Rejonowego w [...] o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Jako dowody w sprawie wskazał dokumenty wyszczególnione we wniosku w tej sprawie, w szczególności protokół nr [...] z dnia [...] 1975r. i protokół odbioru wykonanych robót. Dowody stanowiły też zeznania świadków F. D. i E. H.. W ponownym postępowaniu organ wezwał te osoby zgodnie z wnioskiem na rozprawę administracyjną w celu przesłuchania lecz zgłosiły one niemożność wzięcia udziału w rozprawie. Przedkładając pisemne usprawiedliwienie podniosły, że w sprawie przedmiotowej nieruchomości zeznawały w postępowaniu sądowym i mogą jedynie potwierdzić te zeznania, nie wnosząc do sprawy nic nowego (karty 139-141 akt). Organ zważył, że w trakcie postępowania sądowego F. D. zeznał, że przedsiębiorstwo o wnioskowany teren czyniło starania od lat 60, bowiem był on potrzebny na składowisko opału. Przedsiębiorstwo korzystało z niego jako składowiska węgla pod koniec lat 60, a na początku lat 70 urządzono tam parking. Świadek nie znał stanu prawnego gruntu. Przedsiębiorstwo wnosiło opłaty do Urzędu Miasta, ale parking nie był włączony do ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa. W czasie przekształcenia przedsiębiorstwa w spółkę dokonano inwentaryzacji mienia i przedmiotowa działka nie była włączona jako mienie przekazywane spółce (pełne zeznania karty 115-117). E. H. zeznała, że pracowała jako księgowa od 2001r. już w spółce, w skład majątku spółki nie wchodził parking na wnioskowanym gruncie. Opłacano podatek od nieruchomości gruntowej, ale świadkowi nie byłą znana żadna umowa dotycząca korzystania z nieruchomości. Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że władztwo wykonywane nad nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe miało bez wątpienia charakter posiadania samoistnego i stwierdził nabycie jej własności przez zasiedzenie z dniem [...] 2005r.. Ustalenie to nie zostało zakwestionowane ani przez wnioskodawcę ani przez uczestnika. Apelacja uczestnika uwzględniona przez Sąd Okręgowy w [...] oparta została na innych przesłankach, a mianowicie nie upłynięciu terminu zasiedzenia. Sąd Okręgowy również nie miał wątpliwości, iż z dniem [...] 1990r. rozpoczął bieg terminu zasiedzenia nieruchomości. Powyższe świadczy o bezspornym w toku tego postępowania samoistnym posiadaniu nieruchomości przez wnioskodawcę. Kwestią sporną był jedynie upływ terminu zasiedzenia, który zdaniem SO jeszcze nie nastąpił, co skutkowało oddaleniem wniosku.

W toku rozprawy pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał wnioski dowodowe, w szczególności dotyczące przesłuchania świadków. Organ wziął pod uwagę art. 78 § 2 K.p.a., bowiem powyższe zadanie wnioskodawcy dotyczy okoliczności stwierdzonych innymi dowodami. Zdaniem organu wobec pisemnych oświadczeń świadków i wyczerpującego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu o zasiedzenie, ponowne przeprowadzenie tych dowodów było zbędne. W szczególności zeznający z inicjatywy wnioskodawcy w postępowaniu cywilnym F. D. nie mógł potwierdzić przekazania nieruchomości B. [...] w zarząd, będący forma posiadania zależnego, skoro w postępowaniu sądowym złożył zeznania świadczące o samoistnym posiadaniu tej nieruchomości przez przedsiębiorstwo. Organ podkreślił, że w postępowaniu sądowym świadek stwierdził, że parking na przedmiotowej nieruchomości nie był włączony do ewidencji środków trwałych. Koreluje z powyższym treść aktu notarialnego z dnia [...] 2007r. umowy sprzedaży upadłego przedsiębiorstwa, gdzie wśród składników majątkowych nie wymieniono wnioskowanego gruntu ani parkingu. Również akt notarialny z [...] 2007r. sprzedaży przedsiębiorstwa B. [...] sp. z o.o. nie odnosi się w swej treści do wnioskowanej nieruchomości. Z tych powodów organ postanowieniem z dnia [...] 2016r. odmówił uwzględnienia żądania dowodowego dotyczącego przesłuchania świadków.

Rozpatrując kwestię sprawowania przez przedsiębiorstwo B. [...] zarządu nad nieruchomością w świetle § 4 rozporządzenia organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca powołał się na możliwość pośredniego wykazania sprawowania zarządu ( wyrok TK z 22 listopada 1999r. sygn. U 6/99). W niniejszej sprawie z przywołanych zeznań F. D. i [...] jednoznacznie, zdaniem organu wynika, że wnoszone przez przedsiębiorstwo opłaty miały charakter podatku od nieruchomości, który w czasie od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1990r. zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o podatkach i opłatach lokalnych ciążył na posiadaczach, również bez tytułu prawnego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Z powyższego nie można zatem wywodzić prawa zarządu w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Wnioskodawca jako dowód istnienia prawa zarządu powołuje protokół przekazania nieruchomości sporządzony pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] 1985r. W ocenie organu jest to argument chybiony, Protokół nr [...] z dnia [...] 1975r. nie dotyczy przekazania nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi ale odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji obiektu – wykonanego na zamówienie B. [...] parkingu samochodowego. Dokument ten nie może przesądzić o istnieniu prawa zarządu.

Organ zważył, że z brzmienia wskazanych przepisów mających w sprawie zastosowanie wynika, że warunkiem koniecznym realizacji roszczenia o uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego było sprawowanie zarządu nieruchomością w dniu [...] grudnia 1990r. Zgodnie z § 4 rozporządzenia organ fakt istnienia wyżej opisanego prawa zarządu organ stwierdza na podstawie dowodów tam wymienionych. W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy przeczy istnieniu prawa zarządu nieruchomością będącą przedmiotem postępowania, które przysługiwałoby przedsiębiorstwu państwowemu B. [...]. Fakt władania nieruchomością przez osobę prawną był odnotowywany w operacie ewidencji gruntów. Wymienione przedsiębiorstwo w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości w rejestrach gruntów wpisane nie było. Wnioskodawca nie legitymuje się żadnym z dokumentów przewidzianych powołanymi przepisami, a ponadto w postępowaniu sądowym wykazał, iż wnioskowaną nieruchomość on i jego poprzednicy prawni władali jako posiadacze samoistni. Stan taki stoi w sprzeczności ze sprawowaniem zarządu, który jest posiadaniem o charakterze zależnym. Brak przesłanki sprawowania zarządu nieruchomością uniemożliwia stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności tego czy oraz w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe B. [...] w [...] objęło w posiadanie nieruchomość w ramach zarządu sprawowanego w imieniu Skarbu Państwa oraz art. 78 § 1 K.p.a. w związku z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony wobec błędnego przyjęcia, że ich przedmiot nie ma znaczenia dla sprawy, a ponadto że wnioski te dotyczyły okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami oraz o przeprowadzenie kwerendy w archiwum organu.

Decyzją z dnia [...] 2016r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy powołując się na treść art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 - 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu uzasadnił, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była w posiadaniu B. [...] już w [...] 1975 r. (co potwierdza protokół nr [...] odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji parkingu samochodowego sporządzony [...] 1975 r.). Z protokołu tego nie wynika jaki była charakter tego posiadania zależny, czy samoistny, poświadczenie następcy prawnego przedsiębiorstwa było, że samoistny. Wynika to z wniosku złożonego do Sądu Rejonowego w [...], który postanowieniem z dnia [...] 2014r. stwierdził, że B. [...] w [...] w upadłości nabyła z dniem [...] maja 2005r. przez zasiedzenie część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...]. Na skutek apelacji Prezydenta Miasta [...] Sąd Okręgowy zmienił powyższe postanowienie , oddalając wniosek (postanowieniem z [...] 2014r.). Organ wskazał, że sądy nie miały wątpliwości co do charakteru samoistnego posiadania nieruchomości.

W obecnym postępowaniu Spółka domaga się potwierdzenia, że posiadanie to było zależne, a przedsiębiorstwo miało nieruchomość w zarządzie. Spółka, tak jak organ pierwszej instancji nie dysponują dokumentami potwierdzającymi prawo zarządu, a wymienionymi w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, wnioskodawca domaga się potwierdzenia tego prawa w oparciu o ust. 2 lub 3 rozporządzenia. Wnioskuje w tym zakresie o przesłuchanie świadków F. D. i E. H.. Organ przywołał treść zeznań złożonych przez F. D. w charakterze świadka w sprawie o zasiedzenie i stwierdził, że wynika z nich jednoznacznie, że przedsiębiorstwo czyniło starania formalne o pozyskanie tego gruntu, które do czasu przekształceń własnościowych przedsiębiorstwa nie nastąpiło. Podobny wniosek organ odwoławczy wyprowadził z zeznań E. H., zoczonych w postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości. Nadto okoliczność ta nie wynika z umowy sprzedaży upadłego przedsiębiorstwa, zawartej aktem notarialnym Rep. A. nr [...] z dnia [...].2007r., wśród składników majątkowych nie wymieniono wnioskowanej działki z urządzonym parkingiem oraz umowy sprzedaży przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. zawartej aktem notarialnym z [...].2007r.

Dalej organ drugiej instancji wskazał, że ww. świadkowie pisemnie poinformowali organ pierwszej instancji, o przeszkodzie w stawieniu się na rozprawę administracyjna, na która zostali wezwani oraz, że na temat przedmiotowej nieruchomości składali już zeznania na rozprawie sądowej i nie wniosą nic nowego, a wyłącznie mogą potwierdzić dotychczasowe zeznania. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu spółki, że organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń na okoliczność w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo korzystało z nieruchomości, bowiem w postępowaniu przed sadami powszechnymi Prezydent Miasta [...] negował samoistnego posiadania gruntu przez przedsiębiorstwo. Wynika to z faktu, że nie dysponował żadnym dokumentem potwierdzającym tytułu przedsiębiorstwa do nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu nieprzesłuchania świadków w postępowaniu przed organem pierwszej instancji na przywołane we wniosku okoliczności, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że świadkowie podtrzymali zeznania złożone przed sądem i stwierdzili, że nie mają nic do dodania w sprawie. Zdaniem Kolegium, w tej sytuacji dążenie do przesłuchania tych świadków niewątpliwie przedłużyłoby postępowanie, ale nie wniosłoby nic nowego do sprawy. Nie bez znaczenia jest fakt, że sądy obu instancji uznały, że faktyczne władztwo wykonywane w stosunku do nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe, a następnie jednoosobowa Spółkę Skarbu Państwa miało bez wątpienia charakter posiadania samoistnego, a kwestia sporną był jedynie upływ terminu zasiedzenia. Faktu samoistnego posiadania nie negował również Prezydent Miasta [...]. Wprawdzie fakt władania nieruchomością był odnotowany w operacie ewidencji gruntów, ale przedsiębiorstwo w odniesieniu do wnioskowanej nieruchomości w rejestrach gruntów nie było wpisane. Zdaniem organu, ponieważ wnioskodawca nie legitymuje się żadnym z dokumentów przewidzianych przepisami ww. rozporządzenia, to brak przesłanki sprawowania zarządu uniemożliwia stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego, a tym samym uchylenia zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. [...]. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, zobowiązanie organu pierwszej instancji do udzielnie informacji w zakresie planów inwestycyjnych Gminy [...] wobec spornej nieruchomości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, analogicznie jak w odwołaniu naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności tego czy oraz w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe B. [...] w [...] objęło w posiadanie nieruchomość w ramach zarządu sprawowanego w imieniu Skarbu Państwa,

2. art. 78 § 1 K.p.a. w związku z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony wobec błędnego przyjęcia, że ich przedmiot nie ma znaczenia dla sprawy, a ponadto że wnioski te dotyczyły okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, w tym w szczególności poprzez błędne oddalenie wniosku o przesłuchanie F. D. i E. H. oraz o przeprowadzenie kwerendy w archiwum organu.

Skarżąca podniosła, że przeprowadzając postępowanie w przedmiocie nabycia, przez jej poprzednika prawnego, z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r., użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, organ pierwszej instancji poczynił kluczowe dla sprawy ustalenia nie uwzględniając szeregu jej wniosków dowodowych, w tym zwłaszcza wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków oraz dowodu z dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych organu. Organ odwoławczy praktycznie powielił te błędy, nie uwzględniając wniosków dowodowych skarżącej i orzekając na podstawie szczątkowych ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, w części z naruszeniem zasady bezpośredniości. Podkreślił, że zgodnie z dominującym w orzecznictwie stanowiskiem to na organie administracji publicznej spoczywa przede wszystkim obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie. Nie oznacza to, że strona zwolniona jest od współudziału w realizacji tego obowiązku, jednak organ nie może przyjąć całkowicie biernej postawy, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie, przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. W ocenie skarżącej, aktualne pozostają zarzuty sformułowane w odwołaniu. Organ drugiej instancji w sposób arbitralny oddalił wnioski dowodowe strony, poprzestając na dotychczas zebranym materiale dowodowym, co pozwoliło na podtrzymanie błędnych ustaleń organu pierwszej instancji. Uważna analiza zebranego materiału dowodowego i zrekonstruowanego w oparciu o te dowody stanu faktycznego, prowadzić musi tymczasem do wniosku, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób kompletny.

Skarżąca w toku postępowania wskazała, że zgodnie z postanowieniem Prezydium Miejskiej Rady N. w B. Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] października 1973r. (znak BUA-Va-450/4C/113/73 nieruchomość, stanowiąca wówczas działkę oznaczona numerem ewidencyjnym [...] w obrębie 31, została przeznaczona na parking zakładowy przedsiębiorstwa państwowego B. [...] w B.. Następnie, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, przedsiębiorstwo to na swój koszt przeprowadziło niezbędne roboty budowlane i odebrało od wykonawcy urządzony parking, z którego przez lata korzystało. Organ nie poczynił jednak jakichkolwiek ustaleń na okoliczność tego, w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo to korzystało z nieruchomości. Tymczasem zgodnie z § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie". A ponadto stosownie do ust. 3, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Z tej perspektywy, za całkowicie dowolne skarżąca uznaje przyjęcie, że przesłuchanie wskazanych świadków byłoby zbędne, skoro byli już oni przesłuchiwani w sprawie o zasiedzenie nieruchomości prowadzonej przed Sądem Rejonowym w B.. Z protokołu przesłuchania wynika bowiem, że świadkowie nie byli przesłuchiwani na okoliczność na jakiej podstawie prawnej zarządzane przedsiębiorstwo korzystało z parkingu zakładowego na przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności istnienia dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Skarżąca wyraźnie zaradzała odroczenia rozprawy celem przesłuchania świadków na kolejnym terminie, niedopuszczalna jest bowiem sytuacja kiedy prawidłowo wezwany świadek uchyla się od złożenia zeznań tylko z tego powodu, że uważa swoją wiedzę za nieistotną dla sprawy. Organy obydwu instancji ignorując ten wniosek poprzestały na przeprowadzeniu dowodu z protokołów przesłuchań przeprowadzonych w sprawie cywilnej. Zdaniem skarżącej przeprowadzone w ten sposób postępowanie, narusza zasadę prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7 K.p.a., w tym zasadę bezpośredniości w postępowaniu dowodowym. W konsekwencji zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części, co w ocenie skarżącej rodzi konieczność uchylenia decyzji organów obydwu instancji przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Nadto skarżąca podniosła, że przedmiotowe nieruchomości mogą być sprzedane przez M. B. osobie trzeciej, co winno skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2017r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi rozszerzając dotychczasową argumentację oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów odnalezionych w Archiwum Państwowym w B.. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., przeprowadził dowód uzupełniający z przedłożonych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu skutkującym ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1369, dalej "P.p.s.a.").

Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z dniem [...] grudnia 1990r. przez B. Fabrykę Urządzeń Chłodniczych "BYFUCH" w B. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy B. oznaczonej obecnie jako działki nr [...] i 119/8 obr 28, o łącznej powierzchni 0,1232 ha objętej księgą wieczystą BY1B/00063310/2.

Niesporna pozostaje okoliczność, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało, przez Prezydenta M. B., wszczęte na wniosek B. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej też "Spółka") z dnia [...] lipca 2015r. (zawiadomienie z [...].10.2015r.).

Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Zważyć przyjdzie, iż B. [...]. z o.o. w B. wniosła o stwierdzenie, że z dniem [...] grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą B. [...] w B., nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul Grunwaldzkiej 207, obejmującej działkę oznaczona numerem 119/1, stanowiącej obecnie własność Gminy B.. Jako podstawę prawną zgłoszonego żądania spółka wskazała art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464).

Wnioskodawca wywiódł, że w marcu 1975 r. przedsiębiorstwo państwowe B. [...] w B. objęło w posiadanie przedmiotową nieruchomość, na której jako użytkownik wykonało roboty budowlane. Prawo własności nieruchomości z dniem [...] maja 1990 r. przeszło na rzecz Gminy B. w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z kolei ww. przedsiębiorstwo państwowe z dniem [...] listopada 1991r. uległo przekształceniu w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W dniu [...] września 2003r. SR w B. XV Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość tej spółki. Dnia [...] lutego 2005r. M. i M. M. nabyli od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 551 Kc) prowadzone przez upadłą spółkę, które zostało ostatecznie wniesione aportem z dniem [...] marca 2007r. do spółki B. [...]. w o.o. w B. w organizacji. Wnioskująca wskazała, iż podobnie jak jej poprzednicy prawni korzystała i korzysta nadal z przedmiotowej nieruchomości jako posiadacz samoistny. Powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z B. z dnia [...] kwietnia 2013r. sygn. II SA/Bd 1250/12, który zauważył, że wydanie decyzji określonej w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwe także w przypadku, kiedy wniosek składa następca prawny przedsiębiorstwa państwowego, legitymujący się interesem prawnym w jej uzyskaniu. Zdaniem strony sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, w tym treści decyzji organów administracji obydwu instancji, stwierdzić przyjdzie, iż organy pominęły w niniejszej sprawie obowiązek ustalenia i oceny, czy wnioskodawca posiada indywidualny interes prawny legitymujący go do skutecznego żądania wydania decyzji dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego B. [...] w B., z dniem [...] grudnia 1990 r. (nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu) w trybie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Organ nie poddał jakiejkolwiek analizie wskazanych we wniosku etapów przekształcania przedsiębiorstwa państwowego oraz dalszej ewentualnej sukcesji i skutków późniejszego trybu zbywania przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą kc. W szczególności należało także rozważyć czy w skład majątku zbywanego przedsiębiorstwa wchodziło przedmiotowe uprawnienie czy tez jakikolwiek tytuł prawny do przedmiotowego gruntu.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, analiza zgromadzonego materiału dowodowego, nie daje podstaw do potwierdzenia takiego uprawnienia w kontekście obowiązujących przepisów prawa oraz uniwersalnego następstwa prawnego. Brak jest w szczególności dokumentów potwierdzających przejęcie przez skarżącą Spółkę pełni praw podmiotowych należących do przedsiębiorstwa państwowego B. [...]. W tym zakresie Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2015r. sygn. II SA/Bd 103/15 (nieprawomocny dostępny na [...])

Zgodnie z art. 55ą K.c., przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, i obejmuje w szczególności (pkt 1-9): oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwę przedsiębiorstwa); własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; koncesje, licencje i zezwolenia; patenty i inne prawa własności przemysłowej; majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; tajemnice przedsiębiorstwa; księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Użyte w cytowanym przepisie pojęcie przedsiębiorstwa wskazuje wyłącznie na ujęcie przedmiotowe, charakteryzujące się oderwaniem od podmiotu, któremu przysługują prawa składające się na to przedsiębiorstwo. Składniki niematerialne i materialne tworzą zorganizowany kompleks przeznaczony do realizacji celów gospodarczych i mogący być przedmiotem obrotu.

Od wejścia w życie ustawy z dnia [...] lutego 2003 r. nowelizującej kodeks cywilny (Dz. U. z 2003 r., Nr 49, poz. 408), tj. od dnia [...] września 2003 r., nie ulega wątpliwości, że poza zakresem pojęcia przedsiębiorstwa pozostają zobowiązania i obciążenia związane z jego prowadzeniem. Wyliczenie składników przedsiębiorstwa określonych w art. 55ą K.c. jest jedynie przykładowe. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania zespołu składników jako przedsiębiorstwa ma kryterium celowościowe (przeznaczenie do prowadzenia działalności gospodarczej) oraz organizacyjne (powiązanie ich w funkcjonalną całość).

W judykaturze Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, że nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą K.c. nie stanowi sukcesji uniwersalnej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2008 r., III CZP 45/08, OSNC 2009/7-8/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 2007 r., V CSK 3/07, Monitor Prawniczy 2007/9/460; postanowienie z dnia [...] marca 2010 r., V CSK 338/09, niepubl.).Wynika to głównie z faktu, że z nabyciem przedsiębiorstwa nie łączy się przejście z mocy prawa ogółu zobowiązań związanych z jego prowadzeniem, co byłoby charakterystyczne dla sukcesji uniwersalnej, a jedynie zbywca i nabywca przedsiębiorstwa ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Podkreśla się, że przykładowe wyliczenie w art. 55ą k.c. składników materialnych i niematerialnych wskazuje jednoznacznie, że poza zakresem pojęcia przedsiębiorstwa pozostają zobowiązania i obciążenia związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (p. wyrok SN z [...].11.2012. sygn. akt IV CSK 598/12). W uchwale III CZP 45/08 z [...].06.2008 r. Sąd wskazał, że w ujęciu art. 55ą k.c. przedsiębiorstwo charakteryzuje się oderwaniem od podmiotu, któremu przysługują prawa składające się na nie; składniki materialne i niematerialne tworzą zorganizowany kompleks przeznaczony do realizacji celów gospodarczych i mogący być przedmiotem obrotu. Przedsiębiorstwo należy postrzegać jako samodzielne dobro prawne mogące stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 1993 r., III CZP 30/93, OSNCP 1993, nr [...], poz. 154 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 2003 r., IV CKN 366/01, OSNC 2004, nr [...], poz. 98).

Zbycie przedsiębiorstwa nie oznacza wstąpienia w całą sytuację prawną poprzednika, zwłaszcza ze względu na uregulowanie odpowiedzialności za długi. Ponadto sukcesja uniwersalna uniemożliwia uchwycenie specyfiki zbycia przedsiębiorstwa, gdyż przedmiotem takiej sukcesji może być mienie, co nie gwarantuje przejścia więzi organizacyjnych. W wyroku z dnia [...] kwietnia 2007 r., V CSK 3/07 (niepubl.) Sąd Najwyższy odrzucił pogląd, że zbycie przedsiębiorstwa stanowi sukcesję uniwersalną, jakkolwiek we wcześniejszych orzeczeniach akceptował takie stanowisko (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1997 r., II CKN 284/97, "Radca Prawny" 1998, nr [...], s. 99 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] maja 1994 r., III CZP 48/97, niepubl.). Sukcesja uniwersalna jest także trudna do pogodzenia z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, a w szczególności ze stosowaniem do zbycia przedsiębiorstwa przepisu art. 192 k.p.c.

Należy natomiast podkreślić, że sukcesja uniwersalna powinna być wyraźnie przewidziana ustawowo i nie należy jej domniemywać. Takim przykładem ustawowo określonej sukcesji uniwersalnej jest w art. 40 ustawy z dnia [...] sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.) oraz w art. 494 i 531 k.s.h. Sukcesja singularna wiąże się natomiast z pojmowaniem przedsiębiorstwa jako pojęcia jednolitego wewnętrznie i dominują poglądy ujmujące przedsiębiorstwo jako samoistne dobro niematerialne o charakterze majątkowym, jako przedmiot sui generis bądź jako rzecz.

Podstawowym argumentem na aktualnie prezentowany pogląd jest brak wyraźnej podstawy prawnej oraz innych regulacji prawnych mogących świadczyć o możliwości przyjęcia sukcesji uniwersalnej; takiej podstawy nie może stanowić art. 55˛ k.c.

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca wskazał, że doszło do nabycia przedsiębiorstwa w trakcie trwania postępowania upadłościowego jednoosobowej spółki Skarbu Państwa powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego. Organy tej informacji nie zweryfikowały, nie poddały ocenie. Brak jest w aktach sprawy dokumentów pozwalających na jednoznaczne zweryfikowanie okoliczności przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego B. [...], w konkretną spółkę. I ewentualnej wynikającej z tego sukcesji uniwersalnej. Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, ze Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia [...] marca 2010 r. V CSK 338/09 postawił tezę, że na gruncie toczącego się postępowania upadłościowego zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą k.c. nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy. Okoliczność, że do nabycia przedsiębiorstwa upadłego mają zastosowanie przepisy szczególne (art. 316 i 317 prawa upadłościowego dalej "p.u.") nie rzutuje na zasadność tej oceny także w odniesieniu do nabycia przedsiębiorstwa w ramach postępowania upadłościowego. Następstwo prawne o charakterze ogólnym ma miejsce wówczas, gdy określony podmiot (następca) wchodzi w ogół praw i obowiązków innego podmiotu (poprzednika prawnego). Tymczasem nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa wprawdzie to przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość majątku upadłego, jednakże nie przejmuje zobowiązań upadłego. Artykuł 317 ust. 2 p.u. stanowi wyraźnie, że nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Nie można zatem przyjąć, że wstępuje on w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor.

Wymaga też podkreślenia, że treść art. 317 ust. 2 Prawa upadłościowego i wskazuje, że nabycie przedsiębiorstwa upadłego ma charakter pierwotny, co pozostawałoby w sprzeczności z konstrukcją sukcesji uniwersalnej. Nadto, tego rodzaju następstwo prawne jest rozwiązaniem o charakterze szczególnym i powinno wynikać wprost z przepisów. Ustawodawca uczynił to w przypadku dziedziczenia, połączenia spółek handlowych i ich podziału oraz w innych przypadkach określonych w przepisach szczególnych, np. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji.

Pomimo kontrowersji co do jurydycznego charakteru zbycia przedsiębiorstwa i jego składników, Sąd w tym składzie prezentuje pogląd, że zbycie przedsiębiorstwa nie następuje w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem należy opierać się na brzmieniu aktu notarialnego, co do zakresu praw, które nabył skarżący.

Zgodnie z art. 55ą k.c., składnikiem przedsiębiorstwa są m.in. "prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych" (art. 55ą pkt 3).

Dla rozpoznania niniejszej sprawy konieczne było ustalenie jakie konkretne prawa i od kogo przejął wnioskodawca, czy wchodzą w ich skład prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego.

W tym zakresie wskazać przyjdzie, iż w aktach administracyjnych zalegają przedłożone przez wnioskodawcę kopie dwóch dokumentów (nieuwierzytelnione właściwie) – umów sprzedaży w formie aktu notarialnego:

- umowa z dnia [...] lutego 2007r. (repertorium A numer [...]) pomiędzy J. A. F. jako syndykiem masy upadłości B. [...] S.A. w B. w upadłości przy ul. [...] (na dowód czego przedłożył postanowienie SR w B. z dnia [...] września 2003r. o ogłoszeniu upadłości ww. spółki oraz postanowienie SR w B. z dnia [...] sierpnia 2006r. wyrażające zgodę na sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego z wolnej ręki) a Małgorzatą M. i M. M., na podstawie której syndyk sprzedał małżonkom Michalskim przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kc, funkcjonujące wcześniej jako B. [...] w B. w upadłości, przy czym w akcie tym zostały szczegółowe wymienione składniki majątkowe, w tym prawa do nieruchomości, objęte tą umową wraz z nazwą przedsiębiorstwa B. Fabryka Urządzeń Chłodniczych (k. 55-61 akt administracyjnych),

- umowa z dnia [...] marca 2007r. (repertorium A numer [...]), pomiędzy M. i M. małż. Michalskimi a K. M. D., występującym w imieniu i na rzecz spółki pod firmą: B. [...] z ograniczoną odpowiedzialnością "w organizacji", na mocy której małżonkowie M. sprzedali B. Fabryce Urządzeń Chłodniczych Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "w organizacji" z siedzibą w B. przedsiębiorstwo stanowiące zespół składników majątkowych i niemajątkowych w rozumieniu art. 551 Kc w skład którego wchodzą opisane w tym akcie elementy, w tym prawa związane z nieruchomościami gruntowymi oraz nazwa przedsiębiorstwa w brzmieniu "Bydgoska Fabryka Urządzeń Chłodniczych w B.".

Z treści żadnego z tych dokumentów nie wynika jednakże jakikolwiek tytułu prawny lub roszczenie dotyczące przedmiotowej nieruchomości (działka nr [...] obecnie 119/6, 119/7 i 119/8 przy ul. [...]), w tym zawiązane z jego zarządem przez przedsiębiorstwo państwowe sprawowanym przed [...] grudnia 1990 r. Zważyć nadto przyjdzie, iż wnioskująca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (osoba prawna) powstała kilka lat po upadłości B. [...] SA w B., a nadto nabyła przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kc w zakresie wskazanym w powyższych dokumentach - od osób fizycznych. Z pewnością następstwa prawnego nie można dla potrzeb tej sprawy upatrywać jedynie w zbliżoności firmy, pod którą występowały w obrocie prawnym uprzednio przedsiębiorstwo państwowe, przekształcone w spółkę prawa handlowego, a następnie odrębna osoba prawna.

Wobec tego, przed merytorycznym rozstrzyganiem o zasadności żądania wnioskującej spółki organy winny zweryfikować szczegółowo jej uprawnienie w tym zakresie, w szczególności tytuł prawny do wywodzenia sukcesji uniwersalnej praw (następstwa prawnego) związanych z ewentualnym uwłaszczeniem przedsiębiorstwa państwowego B. [...] w B. dotyczącym przedmiotowego gruntu. Wobec pominięcia tego obowiązku w istocie przedwczesne pozostają dalsze czynności. O ile bowiem w sprawie istniały formalne podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek wniosku podmiotu powołującego się na następstwo prawne po byłym przedsiębiorstwie państwowym oraz na posiadanie przez to przedsiębiorstwo prawa zarządu nieruchomością w dniu [...] grudnia 1990 r., to w pierwszej kolejności wobec braku tożsamości organ winien poddać weryfikacji twierdzenia wnioskodawcy co do jego interesu prawnego w sprawie. Stosownie do dokonanych w toku postępowania ustaleń, organ administracji publicznej winien bądź umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w przypadku negatywnej weryfikacji legitymacji wnioskodawcy do zgłoszenia przedmiotowego żądania, bądź dalej prowadzić postępowanie co do istoty sprawy i rozstrzygnąć ją decyzją merytoryczną (pozytywną lub negatywną).

Uchybienie powyższym obowiązkom przez organy administracji publicznej obydwu instancji stanowi istotne naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) oraz materialnego (art. 28 K.p.a. w zw. z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), które może mieć wpływ na wynik sprawy dotyczącej uwłaszczenia osoby prawnej majątkiem komunalnym.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że okazały się one w zasadne, aczkolwiek częściowo ich argumentacja nie zasługują na aprobatę w okolicznościach niniejszej sprawy.

I tak, w ocenie Sądu, zasadny jest zarzut naruszenia przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 K.p.a., bowiem organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym nie uwzględniły żądania strony, zgłoszonego w stosownym czasie, dotyczącego przeprowadzenia dowodów, których przedmiotem miały być okoliczności istotne dla sprawy.

W myśl art. 200 ust. 1 ustawy z w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) przedmiotem prawa użytkowania wieczystego mogą być grunty będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa. Warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali na podstawie ustawy z dnia [...] września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości było posiadanie gruntów objętych wnioskiem, w zarządzie, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (na dzień [...] grudnia 1990 r.).

Jednym z bardziej problematycznych elementów postępowania zmierzającego do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe, jest wykazanie prawa zarządu do gruntu. Przedmiotem dowodzenia nie jest bowiem fakt posiadania nieruchomości, czy też sprawowania faktycznego władztwa nad tą nieruchomością, ale istnienie prawa zarządu wynikającego (z co najmniej) jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ust 1 pkt 1-10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (rozporządzenie). Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (§ 4 ust. 2). Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż niezasadnie skarżąca Spółka zarzuca organom w okolicznościach niniejszej sprawy niewyjaśnienie tego: "czy oraz w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe B. [...] w B. objęło w posiadanie nieruchomość w ramach zarządu sprawowanego w imieniu Skarbu Państwa". W niniejszej sprawie to skarżąca Spółka, wywodząc, że jest następcą prawnym powyższego przedsiębiorstwa państwowego, w roku 2015 zgłosiła żądanie stwierdzenia nabycia przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa z dniem [...] 1990r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy [...] – twierdząc, że w tym dniu przedsiębiorstwo posiadało przedmiotowy grunt w zarządzie. Po wtóre, istotna dla oceny żądania skarżącej oraz kwestii rozkładu ciężaru dowodzenia okoliczności istotnych dla sprawy, jest również udokumentowana w aktach sprawy okoliczność, iż wcześniej skarżąca wystąpiła przed sądem powszechnym z powództwem o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Dowodząc wszakże fakt samoistnego jej posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe w dobrej wierze, co zdaje się pozostawać w opozycji do twierdzeń w zakresie użytkowania czy też zarządu prawnego gruntem Skarbu Państwa.

Wobec powyższego to skarżąca Spółka winna sporna okoliczność i swoje twierdzenia wykazać stosownymi dowodami, skoro z nich wywodzi dla siebie skutki prawne. Tymczasem, w niniejszej sprawie po pierwsze wnioskująca nie powołuje się wprost i jednoznacznie na istnienie żadnego z dokumentów wymaganych dla wykazania sprawowania w dniu [...] 1990 r. zarządu przez przedsiębiorstwo państwowe. Wskazany przez nią we wniosku protokół nr [...] z [...] 1975r. stanowi wyłącznie, sporządzony na urzędowym formularzu, dokument protokół odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji obiektu (inwestycji, robót budowlanych) – parkingu samochodowego zleconego przez B. [...] okręconą jako użytkownik. Dokument ten jednak nie powołuje się w jakikolwiek sposób na żaden dokument stanowiący prawna formę ustanowienia użytkowania przez 1985r. (zarządu). Nie jest z pewnością dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 ww. rozporządzenia, czyli protokołem przekazania nieruchomości, sporządzonym między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985r.

Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki (art. 7 i 77 k.p.a.) nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96, Lex nr 33414).

Powyższa konkluzja, częściowo przyznana w uzasadnieniu skargi, nie zwalnia jednak organów administracji publicznej od obowiązku współdziałania ze stroną w dążeniu do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, czy też wręcz utrudnianiu stronie próby ich dowodzenia dopuszczalnymi wnioskami dowodowymi. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Całkowicie dowolnie bowiem, z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, organ pierwszej instancji odmówił skarżącej Spółce uwzględnienia żądania dowodowego dotyczącego przesłuchania świadków F. D. i E. H., zgłoszonego na okoliczność ustalenia na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe korzystało z nieruchomości przy ul. [...], będącej przedmiotem postępowania, względnie na okoliczność istnienia dokumentów dowodzących istnienia prawa zarządu do nieruchomości (postanowienie z [...] 2016r.). Nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach procedury administracyjnej zastąpienie dowodu z zeznań świadka, przy której to czynności dowodowej mają prawo uczestniczyć strony i zadawać świadkowi pytania, oświadczeniem tego świadka że składał w sprawie dotyczącej tej samej nieruchomości zeznania w toku odrębnego postępowania sądowego i podtrzymuje ich treść, bądź nie ma nic ponadto do dodania. Zasadnie strona skarżąca zarzuca całkowity brak tożsamości i odmienność przedmiotów postępowania cywilnego w sprawie zasiedzenia od postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Brak jest zatem podstaw, aby poprzestając wyłącznie na pośredniej ocenie zeznań świadków przesłuchanych przed sądem powszechnym na okoliczność spełnienia przesłanek zasiedzenia części nieruchomości gruntowej, odstąpić od obowiązku organu oraz prawa strony przeprowadzenia tej nader istotnej czynności dowodowej. Przedmiot postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stanowi bowiem istnienie przesłanek stwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe prawa użytkowania wieczystego z uwagi na sprawowanie zarządu nieruchomością na dzień [...] 1990 r., co z pewnością nie stanowiło okoliczności, która dowodzono w postępowaniu sądowym w sprawie zasiedzenia tejże nieruchomości. Tym samym, o ile przyszła ocena zeznań świadków złożonych w tamtym postępowaniu może mieć znaczenia dla oceny całokształtu zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, to jednak brak tożsamości spraw i w szczególności trybów postępowania, nie uzasadnia oddalenia wniosku strony o przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych świadków. Podkreślenia wymaga, iż z zeznań F. D. przed SR w [...] wynika, iż pracował w przedsiębiorstwie państwowym już w latach 60-tych, od 1972 r. był dyrektorem technicznym PP, a od 1989 jego dyrektorem. Jego zatrudnienie ustało w 1999r. zatem może posiadać wiedze i informacje w zakresie objętym przedmiotem niniejszego postępowania. E. H. zeznała, że pracowała w [...] już jako Spółce Akcyjnej od roku 2001, zatem również może stanowić istotne osobowe źródło dowodowe, np. w zakresie stwierdzenia czy i ewentualnie w jakim trybie prawnym przedsiębiorstwo państwowe posiadało w dniu [...] 1990r. sporny grunt w zarządzie, w rozumieniu właściwych przepisów, czy istniały lub istnieją dokumenty potwierdzające te okoliczność, czy wręcz przeciwnie korzystanie z tego gruntu miało innych charakter prawny.

Wobec powyższego z naruszeniem powyższych przepisów organ odwoławczy, nie uznał pominięcia istotnych wniosków dowodowych strony za istotne naruszenia przepisów i ograniczył się do analizy zeznań świadków złożonych w odrębnym postępowaniu składanych na okoliczności przesłanki zasiedzenia. Nie znajduje również oparcia w normach prawnych konkluzja organu odwoławczego, iż dążenie do przesłuchania świadków przedłużyłoby postępowanie, ale nie wniosło nic nowego do sprawy. Trudno nawet odnosić się do tego, na jakiej podstawie organ odwoławczy dywaguje, co zeznaliby świadkowie i czy ich zeznania wniosłyby do niniejszej sprawy "coś nowego". Wobec tego stanowiska wystarczające będzie, w kontekście zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) przywołanie treści art. 78 K.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy ( § 1). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że żądanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków zostało przez stronę zgłoszone we właściwym czasie, co więcej organ uwzględnił to żądanie wzywając świadków na rozprawę administracyjną w dniu [...] 2016r., na której to rozprawie wobec niestawiennictwa świadków i ich odczytania ich oświadczeń - pełnomocnik strony podtrzymał wniosek o ich przesłuchanie na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nadto żądanie z pewnością nie dotyczyło okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, bowiem dotychczas zgromadzone dowody nie potwierdziły okoliczności, na które powołano się wnioskując o przesłuchanie świadków. Analiza uzasadnienia skarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do konkluzji, że organy w istocie odmówiły stronie uwzględnienia wniosku dowodowego strony z tej przyczyny, że w ich ocenie dotychczasowe postępowanie dało podstawy do przyjęcia stanu faktycznego odmiennego od twierdzeń strony, co sprzeczne jest z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego gwarantującymi stronie prawo do obiektywnego, rzetelnego postępowania, i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

Odnośnie z kolei bardzo ogólnikowych wniosków dowodowych strony dotyczących przeprowadzenia kwerendy w zasobach archiwalnych, należy w niniejszej sprawie uwzględnić wcześniejsze wskazania. W przypadku zatem gdy strona ogranicza się wyłącznie do kierowania pod adresem organu żądania kwerendy we wszystkich archiwach bliżej niesprecyzowanych dokumentów mogących dotyczyć spornej nieruchomości, z których zdaje się pośrednio wywodzić istnienie wywodzonych korzystnych dla siebie okoliczności, organ winien wezwać stronę do sprecyzowania żądania lub przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie domniemanego dokumentu w jakimś zbiorze. W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro przedmiotowy grunt stanowi od roku 1990 własność gminy (na mocy decyzji komunalizacyjnej), Prezydent Miasta [...] winien z urzędu rozważyć i zbadać na podstawie posiadanych własnych dokumentów archiwalnych Gminy, czy istnieją dokumenty mające znaczenia dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności związane z tytułem prawnym do korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe ze spornego gruntu jako parkingu, w latach 1975-1990.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji publicznej uwzględni powyższą wykładnię prawa i wskazania. Organ uwzględni także dokumenty pozyskane przez skarżącą z archiwum państwowego, których kopie złożono w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania w wysokości 697 zł (wpis od skargi 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł., wynagrodzenie radcy prawnego 480 zł – § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).