Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1190/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  pkt  4
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2014 r. w Wydziale I sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej ,,A’’ z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" (dalej: skarżąca ) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: organ, SKO, Kolegium) z dnia [...]r., nr SKO [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ś. z dnia [...]r., nr [...], określającą skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W powołanej wyżej decyzji organ I instancji uznał, że skarżącej przysługiwał status właściciela nieruchomości, zobowiązanego do złożenia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.) – dalej: u.c.p.g. - a w konsekwencji także status strony postępowania wymiarowego. Organ wyliczył wysokość należnej opłaty (na kwotę 1899,50 zł miesięcznie) uwzględniając liczbę mieszkańców według zestawienia złożonego przez A w toku postępowania oraz stawkę jak dla odpadów niesegregowanych. Przyjęcie wyższej stawki uzasadniono niezłożeniem przez A deklaracji.

W odwołaniu od powyższej decyzji A zarzuciła organowi pierwszej instancji niewłaściwą interpretację i zastosowanie przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie, że spółdzielnia mieszkaniowa jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu ww. ustawy oraz podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków właściciela dotyczących utrzymania czystości i porządku w nieruchomościach zabudowanych budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali. W odwołaniu podkreślono też, że A, występując jako pośrednik, dopełniła obowiązku i zebrała deklaracje, a następnie zbiorczo je złożyła w Urzędzie Miasta w Ś.

Kolegium powołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do treści art. 6q u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)- dalej: O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Zgodnie definicją zawartą w art. 133 § 1 i 2 O.p., stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117b, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa. Interes prawny lub obowiązek bywa określany w przepisach w sposób opisowy lub poprzez szczególną nazwę (kwalifikację) strony np.: użytkownik wieczysty, inwestor, właściciel, bezrobotny, podatnik itp. Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Dalej Kolegium wskazało, że powołana regulacja prawna określa jako podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciela nieruchomości, o której mowa w art. 6c. Właściciel ten będzie więc adresatem decyzji określającej, czyli stroną postępowania poprzedzającego jej wydanie, a w konsekwencji także zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadza własne, specyficzne określenie właściciela nieruchomości (definicję legalną). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w tym akcie mowa jest o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Kolegium podkreśliło, że analizowana ustawa zawierała już wskazaną definicję legalną pojęcia "właściciele nieruchomości" przed wejściem w życie jej nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897). Co istotne, wspomniana nowelizacja nie wprowadziła żadnych zmian w tym zakresie. Dlatego pojęcie "właścicieli nieruchomości", obarczonych obowiązkami określonymi w rozdziale 3a u.c.p.g., należy nadal odczytywać poprzez jej definicję z art. 2 ust. 1 pkt 4. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek względy przemawiające za koniecznością stosowania innej niż językowa. Wykładnię celowościową, jako pomocniczą metodę odkodowywania treści przepisów prawnych, można i należy stosować wyjątkowo jedynie wówczas, gdy na tle dopuszczalnych reguł znaczeniowych języka etnicznego sens przepisów prawa jest wieloznaczny.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenia Kolegium przyjęło, że na gruncie przepisów u.c.p.g. wszystkie podmioty wymienione w definicji, sformułowanej w art. 2 ust. 1 pkt 4, traktowane są jak właściciele nieruchomości. Kolegium stwierdziło dalej, że oczywistą jest jednak rzeczą iż obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi może ciążyć w konkretnym przypadku tylko na jednym spośród wymienionych w ustawie podmiotów. To on będzie bowiem adresatem wydanej decyzji określającej i to on będzie posiadał status zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Ustawodawca nie wskazał kryteriów wyboru jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, którymi powinien się kierować organ. Za niezasadne organ uznał jednak przyjęcie jako kryterium determinującego wybór, kolejności w jakiej zostały wymienione poszczególne podmioty w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Zwrócił organ uwagę, że u podstaw przyjęcia w 1996 r. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach legł jeden zasadniczy cel o charakterze publicznym - a mianowicie utrzymanie czystości na terenach (gruntach) otwartych, ogólnodostępnych. Regulacja ta w założeniu nie ingerowała "do wnętrza nieruchomości lokalowych". Cel ten pozostał aktualny po wejściu w życie nowelizacji ustawy z lipca 2011 r., dlatego należy przyjąć, że właściciel (w rozumieniu cywilnym), użytkownik wieczysty lub władający nieruchomością na podstawie innego tytułu będzie zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty, o której mowa w rozdziale 3a u.c.p.g., a w konsekwencji będzie stroną postępowania wymiarowego oraz zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym tylko wówczas, gdy występuje sam - autonomicznie. Natomiast tam gdzie jakikolwiek jego tytuł prawny do nieruchomości wiąże się z członkostwem (obowiązkowym lub nieobowiązkowym) w określonej korporacji typu: spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS - a więc w trwałym (obligatoryjnym lub fakultatywnym) zrzeszeniu osób, którego celem jest realizacja określonych wspólnych działań, to podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty, o której mowa w rozdziale 3a u.c.p.g., a w konsekwencji stroną postępowania wymiarowego oraz zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba (fizyczna bądź prawna) posiadająca nieruchomość w zarządzie - czyli odpowiednio A, TBS, zarządca nieruchomości wspólnej (osoba fizyczna lub prawna) lub którykolwiek z członków tzw. małej wspólnoty mieszkaniowej zrzeszającej do siedmiu członków.

Z ww. względów Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a w przypadku jej niezłożenia adresatem decyzji określającej tę opłatę jest A. Kolegium wskazało, że A nie złożyła deklaracji, której wzór - aktem prawa miejscowego - określił - na podstawie art. 6n ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.- organ stanowiący i kontrolny gminy Środa Ś. W dalszej części decyzji organ przedstawił sposób określenia wysokości opłaty.

W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponowiła zarzut błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. poprzez uznanie skarżącej za podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz przyjęcie, że zobowiązanym w tym zakresie jest właściciel, użytkownik wieczysty lub władający nieruchomością na podstawie innego tytułu tylko wówczas, gdy występuje on sam, autonomicznie. Zdaniem skarżącej organ nie wyjaśnił, z czego wyprowadził takie wnioski. Zawarte w decyzji twierdzenia na temat ratio legis ustawy były gołosłowne i nie poparto ich szerszym uzasadnieniem. Kolegium nie uzasadniając swoich motywów założyło, że przy wyborze podmiotu zobowiązanego do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest istotna kolejność, w jakiej podmioty te zostały wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.- która, zdaniem strony skarżącej, ma znaczenie. Ponadto wbrew wcześniej zadeklarowanej preferencji wykładni językowej, organ próbował – nieudolnie – dokonać wykładni celowościowej powyższego przepisu. Skarżąca zarzuciła również, że Kolegium pominęło w swoich rozważaniach powołany przez stronę art. 2 ust. 3 u.c.p.g., który to przepis, nie znajdzie, zdaniem A, zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca nie sprawuje bowiem zarządu nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), a tylko takie podmioty mogą być, na podstawie tej regulacji, obciążone obowiązkiem złożenia deklaracji i uiszczenia wspomnianej opłaty, nie będąc właścicielami lokalu. Zarząd nieruchomościami wspólnymi, sprawowany przez A jest sprawowany jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali i, jak wynika z art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1222) - dalej: u.s.m., nie mają do niego zastosowania przepisy ustawy o własności lokali. Tym samym wykonywany rzez A zarząd, o którym mowa w art. 27 u.s.m. nie może być traktowany jako zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, a w konsekwencji A nie może pełnić roli właściciela nieruchomości, składać deklaracji za lokatorów i uiszczać opłatę za gospodarowanie nieruchomościami komunalnymi

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Sporna między stronami w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności uznania skarżącej A za podmiot zobowiązany do składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości będących w zasobach A, w których wyodrębniono odrębną własność lokali.

Powyższe zagadnienie było już przedmiotem oceny sądów administracyjnych (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 1260/13, WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt i SA/Sz 1291/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: CBOSA), w tym także tutejszego Sądu m.in. w wyroku z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 300/14. Wyrażone w tym wyroku poglądy i argumentację Sąd orzekający w obecnym składzie w całości podziela i uznaje za w pełni aktualne także na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c (tj. nieruchomości zamieszkałych, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli - z mocy ustawy (ust.1) i niezamieszkałych na podstawie uchwały (ust. 2), są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l u.c.p.g. A zatem, to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach formułuje w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. własną definicję "właściciela nieruchomości" . Według ww. przepisu, ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Definicja ta ma charakter zakresowy. Zostały w niej wymienione poszczególne kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu ustawowym. W przepisie tym określono szeroki krąg podmiotów, które są (mogą być) adresatami obowiązków nałożonych przepisami ustawy. Takie rozwiązanie podyktowane jest potrzebą zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy, wskazanych już w samej nazwie. Nie można zatem dokonywać interpretacji poszczególnych przepisów bez uwzględniania celu i funkcji ustawy, jak też bez uwzględniania wykładni systemowej zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej. Podkreślenia wymaga także, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach definicja "właściciela nieruchomości" i "nieruchomości" jest odmienna od tej stosowanej w prawie cywilnym i odbiega od ścisłego znaczenia tego pojęcia w prawie cywilnym.

Dla prawidłowego odczytywania art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. istotne jest pojęcie nieruchomości (tak też wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. I SA/Ol 760/13). Zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. wynika zatem wprost, z uwzględnieniem pojęcia nieruchomości, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego. Natomiast art. 2 ust. 3 u.c.p.g. przewiduje, że w razie zabudowania nieruchomości budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiona została odrębna własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn zm.), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Z przywołanych regulacji wynika, że w stanie faktycznym konkretnej sprawy kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymienione podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Z przepisów u.c.p.g. nie wynika też solidarna odpowiedzialność tych podmiotów w powyższej sytuacji. Z tego względu celem ustalenia, który podmiot w konkretnym przypadku powinien zostać uznany za właściciela obowiązanego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należy odwołać się również do innych aktów prawnych, w tym do przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o własności lokali, a w odniesieniu do możliwości uznania A za taki podmiot, również do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Jak wskazano w literaturze, tam gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości łączy się z członkostwem w określonej korporacji typu spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS, podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba posiadająca nieruchomość w zarządzie, czyli m.in. spółdzielnia mieszkaniowa (por. K. Sobieralski, Podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, NZS 2013/3, s. 59).

Z definicji nieruchomości wynika, że część budynku może stanowić odrębną nieruchomość na mocy przepisów szczególnych. Są nimi przepisy ustawy o własności lokali. Cechą charakterystyczną odrębnej własności lokalu jest przymusowa, nie podlegająca podziałowi lub zniesieniu współwłasność w częściach ułamkowych gruntu oraz wszystkich części budynków i innych urządzeń nieprzeznaczonych wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, przy czym udział w nieruchomości wspólnej stanowi prawo związane z własnością lokalu (art. 3 ustawy o własności lokali).

Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że nie ma do niej zastosowania art. 2 ust. 3 u.c.p.g. z uwagi na to, że A nie sprawuje zarządu w rozumieniu ustawy o własności lokali, czego wymaga ww. przepis, ale w trybie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Zarząd nieruchomością wspólną uregulowany jest w rozdziale czwartym ustawy o własności lokali (art. 18 - 33). Zgodnie z art. 18 ustawy o własności lokali. zarząd nieruchomością wspólną może być uregulowany umownie. Dopiero w braku umowy stosuje się reżim ustawowy. W przypadkach w umowie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące sposobu zarządu. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej (tzw. zarząd powierzony).

W art. 2 ust. 3 u.c.p.g. mowa jest o osobach sprawujących zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, czyli mowa jest nie tylko o osobach pełniących funkcję zarządu wspólnoty mieszkaniowej (wybranych zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali), ale również o każdej osobie fizycznej lub prawnej, której zarząd został powierzony. A jest osobą prawną sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Po ustanowieniu na rzecz swoich członków lub innych osób odrębnej własności lokali na zasadach określonych w przepisach Rozdziału 3 u.s.m., odwołujących się w pewnych kwestiach do przepisów ustawy o własności lokali, spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomościami wspólnymi, jak zarząd powierzony w rozumieniu przepisów o własności lokali, z mocy art. 27 ust. 2 u.s.m.

Zdaniem Sądu odesłanie zawarte w art. 27 ust. 2 u.s.m. do zarządu powierzonego w rozumieniu ustawy o własności lokali stanowi o tym, że A sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g.

W uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. I OPS 2/12 (opubl. ONSAiWSA 2013/2/23) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wypowiadając się co do charakteru zarządu, o którym mowa w art. 27 ust. 2 u.s.m., odwołał się do uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z 26 listopada 2008 r. sygn. III CZP 100/08 (OSNC 2009, nr 10, poz. 140), który wskazał, że w potencjalnej kolizji mogą tu występować dwie ustawy określające swoiste reżimy zarządu nieruchomością wspólną: ustawa o własności lokali i ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Ustawodawca w art. 27 u.s.m. rozstrzygnął o wyborze spółdzielczego (nie zaś powszechnego) reżimu zarządu nieruchomością wspólną, w którego ramach spółdzielnia sprawuje taki zarząd z mocy ustawy, tak jak zarządza nieruchomościami stanowiącymi jej wyłączną własność. Wprawdzie stosownie do art. 27 ust. 1 u.s.m.: "w zakresie nieuregulowanym w ustawie do prawa odrębnej własności lokalu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o własności lokali, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3" - co mogłoby ewentualnie wskazywać na poddanie omawianej sfery stosunków unormowaniom ustawy o własności lokali, jednakże zakres stosowania przepisów o zarządzie nieruchomością wspólną określa nie przytoczony ust. 1 art. 27, lecz ust. 2 tego artykułu, rozstrzygający o bardzo wąskim stosowaniu odpowiednich dla tej materii przepisów ustawy o własności lokali.

A zatem w spółdzielniach mieszkaniowych w zasadzie nie stosuje się tych przepisów ustawy o własności lokali, które dotyczą zarządu nieruchomością wspólną, w tym także i tych, które dotyczą funkcjonowania wspólnoty mieszkaniowej powołanej głównie w tym celu, aby właściciele lokali mogli sprawnie zarządzać nieruchomością wspólną. Wyłączenie stosowania również tych przepisów ustawy o własności lokali jest w spółdzielniach mieszkaniowych zrozumiałe, gdyż w innym przypadku dochodziłoby do stosowania dwóch systemów dotyczących zarządzania tą samą nieruchomością - systemu właściwego dla spółdzielni i systemu właściwego dla wspólnoty mieszkaniowej. Jest oczywiste, że taka sytuacja prawna byłaby źródłem trudności w zarządzaniu wspólną nieruchomością. Ustawodawca zdecydował, że w odniesieniu do nieruchomości spółdzielni mieszkaniowej w razie pojawienia się innych niż spółdzielnia właścicieli lokali stosuje się w powyższym zakresie przede wszystkim procedury (...) przewidziane w przepisach ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

NSA stwierdził, że podstawowe znaczenie w kształtowaniu systemu zarządu nieruchomością wspólną, której współwłaścicielką jest spółdzielnia mieszkaniowa, ma art. 27 ust. 2 zdanie pierwsze u.s.m. stanowiący że: "Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali., choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26". Według NSA, ze względu na formułę normatywną art. 27 ust. 2 u.s.m. należy wyraźnie zaakcentować okoliczność, iż realizowanie zarządu "jak zarządu powierzonego" następuje nie na podstawie umowy, lecz wynika z ustawy (zarząd ex lege). Ustawowe źródło wykonywania zarządu nieruchomością wspólną powoduje, że nie zachodzi potrzeba zawierania umowy w przedmiocie zarządzania nieruchomością. Oznacza to, że omawiana formuła wyraża generalną zasadę wykonywania zarządu na podstawie ustawy po ustanowieniu odrębnej własności pierwszego lokalu w budynku należącym dotychczas w całości do spółdzielni mieszkaniowej. Stanowcze brzmienie tej formuły: "zarząd (...) jest wykonywany" wskazuje, że wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną stanowi obowiązek spółdzielni mieszkaniowej.

Istotą systemu zarządu uregulowanego w art. 27 ust. 2 u.s.m. jest więc sprawowanie ex lege przez spółdzielnię zarządu nieruchomością wspólną jak zarządu powierzonego. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r. sygn. V CSK 459/11(Lex nr 1243118), w którym sformułowano następującą tezę: "Odpowiednie stosowanie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie może być rozumiane jako przyznanie właścicielom lokali uprawnienia do pozbawienia spółdzielni wykonywania zarządu nieruchomością wspólną w inny sposób niż wynikający z zastosowania art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Oznacza ono jedynie to, że zarząd nieruchomością wspólną jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednakże zarząd przysługujący spółdzielni powstaje i jest wykonywany ex lege, podczas gdy zarząd powierzony według art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali powstaje i jest wykonywany na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali. W szczególności więc właściciele lokali w okresie wykonywania zarządu przez spółdzielnię nie mogą go powierzyć innej osobie dopóty, dopóki nie będą do nich stosowane przepisy ustawy o własności lokali na podstawie art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych".

Na podstawie powyższego stwierdzić należy, że zarząd spółdzielni w przypadku, gdy jest ona współwłaścicielem, jest nie tylko zarządem preferowanym ale i wynikającym z ustawy. Zarząd ten, w sytuacji wyodrębnienia własności lokali, nie jest całkowicie oderwany od reguł, o jakich mowa w przepisach ustawy o własności lokali. Tym samym spółdzielnie mieszkaniowe sprawują zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali (jak zarząd powierzony). To, że nie mają w takim przypadku zastosowania inne (niż art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 1a ustawy o własności lokali) przepisy ustawy o własności lokali a zwłaszcza przepisy o wspólnocie mieszkaniowej i zebraniu właścicieli lokali nie wyklucza, że na użytek ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zarząd wykonywany przez spółdzielnie mieszkaniowe należy do kategorii mieszczącej się w pojęciu zarządu wynikającym z ustawy o własności lokali, czyli "w rozumieniu" tej ustawy.

Użycie w art. 27 ust. 2 u.s.m. sformułowania, że spółdzielnia wykonuje zarząd ... "jak zarząd powierzony, o którym mowa w ustawie o własności lokali"... i odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o własności lokali w tym zakresie wskazuje, że na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest to zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali. Jest to więc zarząd ustawowy w zakresie wykonywania którego art. 27 ust. 2 u.s.m. odsyła bezpośrednio do stosownych regulacji ustawy o własności lokali, nakazując je stosować odpowiednio.

Sąd zgadza się z poglądem wyrażonym przez wskazane na wstępie sądy administracyjne, że nie do zaakceptowania, w świetle art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby przyjęcie takiej interpretacji art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której uznaje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości, bo to jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali, podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, natomiast nie podlegają im osoby prawne tj. spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (która, co już wyżej wskazano, odwołuje się w wielu kwestiach do ustawy o własności lokali).

Podsumowując, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i słusznie skarżąca została uznana za podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami.

Wskazać też należy, że w obowiązującej ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązek posiadania umowy na pozbywanie się odpadów komunalnych wytwarzanych na nieruchomości został zastąpiony obowiązkiem złożenia deklaracji (art. 6m u.c.p.g.) i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dopiero w sytuacji niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowania tymi odpadami właściwy organ określa w drodze decyzji (art. 6o u.c.p.g.), wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalając opłatę wziął pod uwagę dane o liczbie mieszkańców poszczególnych nieruchomości, wynikające z zestawienia przedstawionego przez A oraz zastosował stawkę w wysokości 13,10 zł miesięcznie za każdego mieszkańca, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Ś. z 29 maja 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia takiej opłaty. Z przywołanych regulacji wynika, że jeżeli zobowiązany podmiot nie złoży deklaracji i organ określi wysokość opłaty w decyzji, to jednocześnie wykluczone jest w takiej sytuacji dokonanie wyboru czy odpady będą segregowane. W sprawie skarżąca nie wypełniła obowiązku złożenia deklaracji. Takiego skutku nie mogło wywołać złożenie przez nią jako "pośrednika" deklaracji mieszkańców.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.