Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 476/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3, art. 16 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda (dalej Wojewoda), po rozpatrzeniu zażalenia A.B., na postanowienie Starosty [...] z dnia [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości o powierzchni gruntu 59 m2 w stosunku do powierzchni wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części nieruchomości o powierzchni gruntu 59 m2 w stosunku do powierzchni wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...].

W skierowanym do Wojewody zażaleniu A.B. podniósł, że nie uzyskał odpowiedzi na zarzuty poświadczenia nieprawdy przez przedstawiciela Urzędu Rejonowego w [...] zawarte w protokole z rozprawy przeprowadzonej w dniu 25.08.1998r. Poświadczenie nieprawdy miało dotyczyć zawartych w nim treści, cyt.: "Granice działek pozostały bez zmian, różnice w powierzchni powstały na skutek nowych pomiarów" oraz "że różnica powierzchni powstała na skutek odnowy ewidencji gruntów, która obowiązuje od 01.01.1995r.". Ponadto zakwestionował prowadzone w latach 2000-2004 postępowanie zwrotowe dotyczące działki nr 89/2 o pow. 1047 m2, w wyniku którego nie odzyskał 59 m2 gruntu. Powołując się na art. 10 k.p.a. podniósł, że "nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym udziału w pomiarach granic, a wezwano go dopiero w celu oględzin po dokonanych faktach, które były już ostateczne i obowiązujące". W ocenie A.B. organ administracji publicznej nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a w toku postępowania nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 61 a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn - przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, lub w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W ocenie Wojewody, aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61 a k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016r. sygn. II OSK 841/15).

Z ustaleń przeprowadzonych przez Starostę [...] wynika, że decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia 08.05.1984r. znak: ZGT.8221a/1/84 wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem dla Spółdzielni Mieszkaniowej, nieruchomość położoną w [...] przy [...], mającą urządzoną księgę wieczystą, stanowiącą własność A. i C. B., oznaczoną jako działki [...]. Wywłaszczoną nieruchomość wykorzystano na potrzeby Zawodowej Straży Pożarnej w [...] pod budowę placu gospodarczo - ćwiczebnego.

Z wniosku C. i A. B. od 1991r. toczyło się postępowanie przed organami administracji różnych szczebli o zwrot nieruchomości, wywłaszczonej decyzją z dnia 08.05.1984r. znak: ZGT.8221a/1/84, w której oznaczona była jako działki nr nr[...] i[...] o łącznej pow. 0,1106 ha. Decyzją Starosty [...] z dnia 13.01.2000r. orzeczono o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, położonej w [...],na rzecz poprzednich właścicieli, zwrocie nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu nieruchomości. Różnice w powierzchni i oznaczeniu działek, w dacie wywłaszczenia i w dacie orzeczenia o zwrocie nieruchomości wynikły ze zmian wprowadzanych w ewidencji gruntów w latach 1984-2000. Na potrzeby postępowania zwrotowego zlecono geodecie uprawnionemu kontrolny pomiar nieruchomości, będącej przedmiotem zwrotu. Dokumentację przyjęto do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 23.08.1999r. i włączono do akt zwrotu nieruchomości. Wydanie decyzji zostało poprzedzone przeprowadzonymi w dniu 07.09.1999r. oględzinami nieruchomości, przy udziale stron postępowania oraz geodety uprawnionego, w trakcie których zapoznano strony z wynikami pomiaru kontrolnego działki nr 89/2. Strony nie wniosły zastrzeżeń do wykonanego pomiaru kontrolnego i przyjęły obowiązującą powierzchnię ewidencyjną działki 1047 m2, jako właściwą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co zostało odnotowane w sporządzonym na tę okoliczność protokole (k. 32-33 akt I inst.). Natomiast w dniu 26.11.1999r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, na której stronom przedstawiono cały materiał dowodowy, w tym również pomiar kontrolny działki przyjęty do składnicy geodezyjnej. W rozprawie aktywnie uczestniczył A.B., który dodatkowo przedłożył na piśmie z dnia 26.11.1999r. "wyjaśnienie w zakresie zwrotu mojej nieruchomości w toku postępowania" podpisane przez siebie i [...]. Zarówno w czasie rozprawy, jak i w złożonych "wyjaśnieniach" nie zgłosił zastrzeżeń do powierzchni i granic działki przeznaczonej do zwrotu. Z rozprawy sporządzony został protokół dołączony do akt sprawy (k. 36-40 akt I inst.).

Decyzja Starosty [...] z dnia [...], wobec nie wniesienia odwołania, stała się ostateczna z dniem 15.02.2000r.

Z uwagi na stwierdzenie z urzędu nieważności powyższej decyzji, w zakresie pkt 3 i pkt 5, decyzją Wojewody z dnia 11.06.2002r. utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29.11.2002r. znak:, Starosta [...] decyzją z dnia 26.02.2004r. orzekł ponownie w zakresie pkt 3 i pkt 5 decyzji, dotyczących rozliczeń z tytułu zwrotu nieruchomości, a decyzja ta stała się ostateczna z dniem 29.03.2004r. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta [...], odnosząc się do podniesionej przez strony w piśmie z dnia 23.09.2003r. kwestii zwrócenia im powierzchni 1047 m2, gdy wywłaszczono im 1106 m2 wyjaśnił, że "kwestia zwrotu 59 m2 gruntu w odniesieniu do powierzchni wywłaszczonej nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, ponieważ zwrot działki nr 89/2 o pow. 1047 m2 został orzeczony ostateczną decyzją".

Wobec powyższego Starosta [...] rozpatrując wniosek A.B. z dnia 16.02.2018r. uznał, że sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 08.05.1984r. została w całości rozpatrzona, a postępowanie w przedmiotowej sprawie jest zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty [...]: z dnia 13.01.2000r. znak: GN. 11-72214/38/99 oraz z dnia 26.02.2004r. znak: GN.11.72214/38/2003. Tym samym, stosownie do art. 61 a § 1 i § 2 k.p.a. odmówił ponownie wszczęcia postępowania "w sprawie zwrotu części nieruchomości o powierzchni gruntu 59 m2 w stosunku do powierzchni wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...]".

Dalej Wojewoda podniósł, że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego zakończonego ostatecznym postanowieniem Wojewody z dnia 31.05.2017r. znak: SPN.I.7515.17.2017, utrzymującym w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 10.04.2017r. znak: GN.6821.1.6.2017, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, określonej wówczas przez wnioskodawcę jako wywłaszczona działka[...], na które skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.11.2017r. sygn. akt II SA/Ke 488/17, w latach 1993-1994 na terenie miasta [...], obręb Sandomierz Lewobrzeżny, przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów, w ramach której dokonano ustalenia i pomiaru granic działek ewidencyjnych oraz ponownie obliczono ich powierzchnie. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków wykazano m.in. działkę nr [...] o pow. 0,1047 ha. Dokumentacja geodezyjna dotycząca modernizacji operatu ewidencji gruntów miasta Sandomierz, obr. Sandomierz Lewobrzeżny została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 17.01.1995r..

Z kolei na potrzeby postępowania zwrotowego zlecono geodecie uprawnionemu kontrolny pomiar nieruchomości, będącej przedmiotem zwrotu. Dokumentację przyjęto do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 23.08.1999r. za nr ewid. 2666-182/99 i włączono do akt zwrotu nieruchomości. Z przeprowadzonych przez geodetę uprawnionego ustaleń dotyczących granic i powierzchni działki nr 89/2 położonej w [...] Lewobrzeżnym, który przeanalizował wszelką dokumentację geodezyjną od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, wynika, że powierzchnia 1106 m2 powstała w wyniku błędu, i na gruncie nigdy nie istniała (k. 27-28 akt I inst.). Ponadto byli właściciele przedmiotowej nieruchomości w trakcie postępowania zwrotowego nie wnosili zastrzeżeń do wykonanego pomiaru kontrolnego i przyjęli obowiązującą powierzchnię ewidencyjną działki 1047 m2, jako właściwą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co zostało odnotowane w sporządzonym na tę okoliczność protokole (k. 32-33 akt I inst.).

Powyższe ustalenia dowodzą, że zwrócona decyzją Starosty [...] z dnia 13.01.2000r. znak: GN. 11-72214/38/99 nieruchomość, oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 89/2 posiadająca powierzchnię 0,1047 ha, obliczoną w trakcie modernizacji ewidencji gruntów, obejmuje w swoich granicach dawną (wywłaszczoną) nieruchomość, na którą składały się działki nr nr[...] i[...] o łącznej pow. 0,1106 ha, a której zwrotu różnicy w powierzchni domaga się obecnie A.B., na podstawie wniosku z dnia 16.02.2018r.

Wojewoda podkreślił, że w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 08.05.1984r. znak: ZGT.8221a/1/84, zapadło już rozstrzygnięcie powyższą decyzją Starosty [...], w związku z czym zachodzi przypadek tożsamości spraw, zainicjowanych wnioskami A.B..

Tożsamość spraw wyraża się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego i faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej, rozstrzygniętej ostateczną decyzją.

Wszystkie wyżej wymienione przesłanki w niniejszej sprawie są spełnione.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Wojewoda wyjaśnił, że Starosta [...] przekazując wraz z aktami sprawy zażalenie odniósł się do podniesionej przez stronę kwestii. Ponadto Starosta [...] przekazując zażalenie podkreślił, że A.B. czynnie uczestniczył w postępowaniu zwrotowym, a przedmiot zwrotu został jednoznacznie doprecyzowany. Potwierdzeniem powyższego są protokoły z oględzin nieruchomości i z rozprawy administracyjnej, podczas których zapoznawano strony z wykonanym na potrzeby zwrotu nieruchomości pomiarem kontrolnym i jego wynikami, do czego A.B. nie zgłaszał zastrzeżeń ani uwag, przyjmując obowiązującą powierzchnię ewidencyjną działki - 1047 m2, jako właściwą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dodatkowym potwierdzeniem zgodności rozstrzygnięcia z żądaniem wnioskodawcy był brak odwołań zarówno od decyzji Starosty [...] z dnia 13.01.2000r. znak: GN.1,-72214/38/99, jak i z dnia 26.02.2004r. znak: GN.II.72214/38/2003.

Tak więc zarówno zarzut braku czynnego udziału w postępowaniu zwrotowym, jak i zarzut dotyczący braku odniesienia się w zaskarżonym postanowieniu do kwestii poświadczenia nieprawdy przez przedstawiciela Urzędu Rejonowego zawartego w protokole z rozprawy przeprowadzonej w dniu 25.08.1998r. nie znajdują oparcia w zgromadzonym na tę okoliczność przez organ I instancji materiale dowodowym.

Wojewoda podkreślił, że jakkolwiek Starosta [...] bardzo szczegółowo odniósł się do zarzutów A.B., wykazując w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty ich bezpodstawność, to w ocenie organu nie dotyczą one przedmiotu niniejszego postępowania, które jest etapem wstępnym do wszczęcia postępowania, które z kolei, z powodów opisanych powyżej nie może być ponownie prowadzone. A.B. nie wykazał bowiem, że jego obecne żądanie dotyczy jakiejkolwiek części wywłaszczonej, a nie zwróconej nieruchomości.

Organ nadmienił, że postanowieniem z dnia 10.04.2017r. znak: GN.6821.1.6.2017 Starosta [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu działki nr[...] wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia 08.05.1984r. znak: ZGT.8221a/1/84. Wojewoda Świętokrzyski postanowieniem z dnia 31.05.2017r. znak: SPN. 1.7515.17.2017 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, a wniesiona przez A.B. skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22.11.2017r. sygn. akt II SA/Ke 488/17. Jakkolwiek wnioskodawca inaczej sformułował swoje żądanie, to w ocenie organu dotyczy ono każdorazowo różnicy w powierzchni nieruchomości, pomiędzy nieruchomością wywłaszczoną a zwróconą, która fizycznie nie istnieje, a powstała na skutek modernizacji ewidencji gruntów, w ramach której dokonano ustalenia i pomiaru granic działek oraz ponownie obliczono ich powierzchnie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A.B. kwestionując powyższe postanowienie i zarzucając brak wnikliwego i bezstronnego rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody, że w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącego, stan faktyczny i prawny sprawy został zmieniony w czasie, kiedy pozbawiony był władztwa nad nieruchomością poprzez jej wywłaszczenie. Skarżący ponownie powołał się na protokół z rozprawy z dnia 25.08.1998r., kiedy zgłaszał swoje zastrzeżenia do zmniejszonej o 59 m2 powierzchni nieruchomości, w stosunku do powierzchni wywłaszczonej, jak również, że pismem z dnia 23.09.2003r. zwracał się do Starosty [...] " o wszczęcie postępowania o wygaśnięcie zarządu z 59 m2 mojego gruntu i jego zwrotu". W ocenie strony skarżącej, organ I instancji zignorował jego zastrzeżenia, a protokół z rozprawy został wyeliminowany z dalszego postępowania, ponieważ był dokumentem niewygodnym dla organu, gdyż zawierał jego zastrzeżenia i poświadczenie nieprawdy przez urzędnika.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości o powierzchni gruntu 59 m2 w stosunku do powierzchni wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...] Nr ZGT.8221a/1/84,

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy obu instancji uznały, że wobec tego, że sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia 08.05.1984r. została w całości rozpatrzona, a postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty [...]: z dnia 13.01.2000r. oraz z dnia 26.02.2004r. zaistniała przeszkoda do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu części nieruchomości o powierzchni gruntu 59 m2 w stosunku do powierzchni wywłaszczonej.

Na wstępie wskazać należy, że ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej przez organ wcześniej, decyzją ostateczną (res iudicata), jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. np. M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, B. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz", Kraków 2005 r., s. 968). Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., I OSK 787/14, LEX nr 2032840). Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., VIII SA/Wa 651/13, LEX nr 1412288). Zatem tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Podstawę prawną zaskarżonego w sprawie niniejszej postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W orzecznictwie wskazuje się, że z przepisu tego wynika, iż ustawodawca wprowadził dwie różne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś druga to zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, a do takich przyczyn należą sytuacje, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

W piśmiennictwie podkreśla się, że: "Poza przesłankami podmiotowymi i przesłankami przedmiotowymi, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania należy wskazać też na inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Do takich innych przyczyn można zaliczyć np. żądanie jednostki dotyczące sprawy już rozstrzygniętej decyzją" (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 15, Warszawa 2017 r. str. 385).

Sumując powyższe, zarówno w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie powszechnie przyjęto, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" obligujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z 9 października 2014 r., I OSK 493/13, wyrok NSA z 15 października 2013 r., II OSK 1395/12; wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2018 r., VII SA/Wa 1737/17 CBOSA). Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza bowiem zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego.

Koniecznym warunkiem do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta wyraża się w tożsamości podmiotowej (występują te same podmioty w sprawie), tożsamości przedmiotowej i dotyczącej tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Jak wskazuje się w doktrynie, przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. BECK, wyd. 15, Warszawa 2017 r. str. 880).

W sprawie niniejszej organy prawidłowo uznały, że sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 08.05.1984r. została w całości rozpatrzona, a postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone ostatecznymi decyzjami Starosty [...]: z dnia 13.01.2000r. oraz z dnia 26.02.2004r., a w związku z tym zachodzi przypadek tożsamości spraw zainicjowanych wnioskami skarżącego.

Z akt sprawy wynika, że decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia 08.05.1984r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, nieruchomość położoną w [...] przy [...], , stanowiącą własność A. i C. .B., oznaczoną jako działki [...]. Wywłaszczoną nieruchomość wykorzystano na potrzeby Zawodowej Straży Pożarnej w [...] pod budowę placu gospodarczo - ćwiczebnego.

Z wniosku C. i A. B. od 1991r. toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej powyższą decyzją, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr nr[...] i[...] o łącznej pow. 0,1106 ha.

Decyzją Starosty [...] z dnia 13.01.2000r. orzeczono o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, położonej w [...], oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,1047 ha na rzecz poprzednich właścicieli, zwrocie nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu nieruchomości. Różnice w powierzchni i oznaczeniu działek, w dacie wywłaszczenia i w dacie orzeczenia o zwrocie nieruchomości wynikały ze zmian wprowadzanych w ewidencji gruntów w latach 1984-2000 (k. 41-43 akt adm.).

W związku z trwającym postępowanie zwrotowym i na jego potrzeby, zlecono geodecie uprawnionemu kontrolny pomiar nieruchomości, będącej przedmiotem zwrotu. Dokumentację przyjęto do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 23.08.1999r. za nr ewid. 2666-182/99 i włączono do akt sprawy zwrotu nieruchomości. Z przeprowadzonych przez geodetę uprawnionego ustaleń dotyczących granic i powierzchni działki nr 89/2 położonej w [...] Lewobrzeżnym, który – jak wynika z opracowania - przeanalizował dokumentację geodezyjną od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, wynika, że powierzchnia 1106 m2 powstała w wyniku błędu, i na gruncie nigdy nie istniała (k. 27-28 akt adm.).

Wydanie decyzji zostało poprzedzone przeprowadzonymi w dniu 07.09.1999r. oględzinami nieruchomości, przy udziale stron postępowania oraz geodety uprawnionego, w trakcie których zapoznano strony z wynikami pomiaru kontrolnego działki nr [...]. Strony nie wniosły zastrzeżeń do wykonanego pomiaru kontrolnego i przyjęły obowiązującą powierzchnię ewidencyjną działki 1047 m2, jako właściwą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co dokumentuje sporządzony na tę okoliczność protokół (k. 32-33 akt adm.).

W dniu 26.11.1999r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, na której stronom przedstawiono cały materiał dowodowy, w tym również pomiar kontrolny działki przyjęty do składnicy geodezyjnej. W rozprawie uczestniczył skarżący, który, jak wynika z tego protokołu, przedłożył na piśmie z dnia 26.11.1999r. "wyjaśnienie w zakresie zwrotu mojej nieruchomości w toku postępowania" (k.35-40 akt adm.). Zarówno w czasie rozprawy, jak i w złożonych "wyjaśnieniach" skarżący nie zgłosił zastrzeżeń do powierzchni i granic działki przeznaczonej do zwrotu. Protokół został dołączony do akt sprawy (k. 36-40 akt adm.).

Decyzja Starosty [...] z dnia 13.01.2000r. stała się ostateczna z dniem 15.02.2000r. (k. 41 akt adm.).

Z uwagi na stwierdzenie z urzędu nieważności powyższej decyzji, w zakresie pkt 3 i pkt 5, decyzją Wojewody z dnia 11.06.2002r., utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29.11.2002r., Starosta [...] decyzją z dnia 26.02.2004r. orzekł ponownie w zakresie pkt 3 i pkt 5 decyzji, dotyczących rozliczeń z tytułu zwrotu nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 29.03.2004r. (k. 46-56 akt adm.). W uzasadnieniu tej decyzji Starosta [...], odnosząc się do podniesionej przez strony w piśmie z dnia 23.09.2003r. (k.1 akt adm.) kwestii zwrotu powierzchni 1047 m2, podczas gdy wywłaszczono 1106 m2 wyjaśnił, że "kwestia zwrotu 59 m2 gruntu w odniesieniu do powierzchni wywłaszczonej nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, ponieważ zwrot działki nr 89/2 o pow. 1047 m2 został orzeczony ostateczną decyzją" (k. 55 akt adm.).

Z konstrukcji przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wynika, że inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest ponowne żądanie jego wszczęcia w sprawie już raz rozstrzygniętej.

W tym stanie rzeczy, dopóki w obrocie prawnym funkcjonują decyzje Starosty [...]: z dnia 13.01.2000r. oraz z dnia 26.02.2004r., rozstrzygające merytorycznie sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne.

W konsekwencji powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, zaś zarzuty w niej zawarte stanowią nieuzasadnioną polemikę z prawidłowym stanowiskiem organów obu instancji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie znalazł uzasadnionych podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.