Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2713/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 4, pkt 11, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 3, 4a, 4b i 5, art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 18 ust. 4a i 5, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, dalej: "u.t.d."), art. 3 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 48, poz. 247) oraz lp. 1.1, 2.9 i 2.10 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania B. Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (nazywanego: "[...]WITD") z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] listopada 2012 r. na ul. S. – [...] w W. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez M. S.. W samochodzie było 5 miejsc siedzących dla pasażerów i jedno dla kierowcy. Podczas kontroli kierująca okazała: prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny wraz z polisą OC, umowę zlecenia zawartą ze Spółką w dniu [...] sierpnia 2012 r., tabelę impulsów i kwot wystawioną przez skarżącą. Ponadto w trakcie kontroli zabezpieczono wydruk z kasy fiskalnej zarejestrowanej na B. Spółkę z o.o. z siedzibą w W., ul. [...]. Kierująca nie okazała licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, z wyłączeniem taksówek ani licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

W trakcie kontroli zabezpieczono także wydruk z kasy fiskalnej zarejestrowanej na Spółkę, z którego wynikało, że kasa zarejestrowała obrót na kwotę 8,70 zł z tytułu: ochrona. W samochodzie był zamontowany drogomierz ALWI.

Przesłuchana w charakterze świadka kierująca wyjaśniła, że jest zatrudniona w Spółce, z której dostaje zlecenia. Zeznała także, że wykonywała usługę przewozu osób z ul. W. w W. na ul. S. w W., a po przyjechaniu na miejsce klient uiścił opłatę za przejazd, na podstawie drogomierza i został wydany klientowi paragon fiskalny.

Podczas kontroli stwierdzono również, że na pojeździe widnieją napisy o treści: na jego boku – "B. ochrona", nr telefonu: "[...]", "EKO CALL CETER" oraz "Samochód reklamowy Firmy B. Spółka z o.o." i "1,40 zł/km", co udokumentowano zdjęciami.

Z kontroli został sporządzony bezpośrednio po niej protokół nr [...], który kierująca pojazdem podpisała bez zastrzeżeń.

Spółka została poinformowana pismem [...]WITD z dnia [...] marca 2013 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o przysługujących jej uprawnieniach W piśmie z dnia [...] marca 2013 r. zajęła stanowisko. Wyjaśniła, że kierowca świadczy swoim pojazdem na jej rzecz usługę reklamy w ramach współpracy. Nadto, w ramach umowy łączącej kierowcę ze Spółką, świadczy on usługę bezpiecznego przejazdu w ramach ochrony osób i mienia. W czasie kontroli była przez wykonywana usługa przewozu rzeczy pod ochroną. Na potwierdzenie swego stanowiska do pisma dołączyła Umowę "Zamówienie ekspozycji", koncesję Nr [...] udzieloną Spółce przez Ministra Spraw Wewnętrznych w dniu [...] kwietnia 2012 r. na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie: ochrony osób i mienia realizowanych w formie bezpośredniej ochrony fizycznej, Regulamin świadczenia usług transportu przez B. Spółka z o.o. (dalej: Regulamin, Regulamin świadczenia usług).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 5, art. 18 ust. 4a i 5 i art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. oraz na podstawie lp. 2.9. załącznika nr 3 do u.t.d., art. 18 ust. 4a oraz na postawie lp. 1.1., l.p. 2.9. oraz l.p. 2.10 załącznika nr 3 do u.t.d., nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł wobec stwierdzenia wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, wykonywania przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5, wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając [...]WITD błędną wykładnię art. 4 ust. 11 u.t.d. polegająca na stwierdzeniu, że był wykonywany przewóz okazjonalny, podczas gdy świadczono usługę przewozu rzeczy pod ochroną czyli niezarobkowy transport drogowy, pomocniczy względem podstawowej działalności skarżącej, o czym stanowi art. 4 ust. 4 u.t.d. W tej sytuacji został także naruszony art. 5 ust. 1 u.t.d. wskutek błędnego przyjęcia, że Spółka wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji. Ponadto zarzuciła naruszenie art.4 ust. 11 u.t.d. w zw. z art. 18 ust. 4a i 4b oraz ust. 5 u.t.d poprzez błędną ich wykładnię, że był wykonywany przewóz okazjonalny osób z naruszeniem przepisów konstrukcyjnych przewidzianych dla pojazdów, mimo ze pojazd Spółki nie służył do przewozu okazjonalnego osób. Spółka podnosiła, że jest firmą działającą jako agencja ochrony na podstawie koncesji udzielonej przez Ministra Spraw Wewnętrznych. Przedmiotem jej działalności jest więc świadczenie usług ochrony mienia i osób, i taką też usługę wykonywała kierująca w dniu kontroli. Spółka nie wykonywała więc transportu drogowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.t.d., skoro przejazd był wykonywany w ramach świadczonej usługi ochrony.

Po rozpatrzeniu odwołania GITD powołaną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podkreślił w szczególności, że kierująca nie przedstawiła licencji na wykonywanie transportu drogowego. Wskazał też, że w toku postępowania organ I instancji ustalił na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu [...], iż skarżącej nie udzielono licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób ani na transport drogowy taksówką. Wobec tego, że Spółka na dzień kontroli nie posiadała licencji na wykonywanie transportu drogowego osób, [...]WITD słusznie wymierzył karę za to naruszenie. Odnosząc się argumentów strony dotyczących wykonywania działalności w zakresie ochrony osób i mienia na podstawie udzielonej koncesji, GITD podniósł, że z rozdziału 5 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 roku o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 z późn. zm., dalej: "u.o.s.m.") wynikają wymagania kwalifikacyjne pracowników ochrony, m.in. obowiązek posiadania przez nich licencji pracownika ochrony I lub II stopnia. Tymczasem podczas kontroli drogowej kierująca pojazdem nie okazała żadnej ze wskazanych licencji.

Za bezzasadny organ drugiej instancji uznał argument skarżącej odnośnie wykonywania przez nią w dniu kontroli przewozu na potrzeby własne. Odwołując się do treści art. 4 pkt 4 u.t.d. podniósł, że przewóz osób z dnia kontroli nie był ani przewozem z przedsiębiorstwa strony lub do przedsiębiorstwa na własne potrzeby, ani przewozem pracowników i ich rodzin. Jednoznacznie bowiem wynikało, że pasażer uiszczał opłatę za przejazd. Nadto na dzień kontroli kierowca nie był pracownikiem skarżącej, lecz miał z nią zawartą umowę zlecenia, a samochód należał do kierującej. Zatem bezspornym jest, że Spółka w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d.

Zdaniem GITD podejmowane przez Spółkę działania niewątpliwie zmierzają do obejścia prawa. Niedopuszczalna jest praktyka, zgodnie z którą dla obejścia obowiązujących przepisów przedsiębiorca, który w rzeczywistości wykonuje odpłatny przewóz osób, może uniknąć spełnienia ciążących na nim obowiązków w tym zakresie poprzez wskazanie, że wykonuje usługę przewozu rzeczy pod ochroną bądź usługę reklamy przedsiębiorstwa skarżącej. W ocenie organu II instancji, przewożenie pasażera wraz z jego bagażem podręcznym przez kierowcę, którego głównym zadaniem jest kierowanie pojazdem, nie stanowi ochrony mienia w rozumieniu ustawy o ochronie osób i mienia – jej art. 2 pkt 5, art. 3 w powiązaniu z przepisami Kodeksu cywilnego – art. 774, 777 § 1.

O wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług przewozu przez skarżącą świadczy fakt, iż kontrolowany pojazd został oznaczony w sposób jednoznacznie wskazujący, że wykonywany jest nim przewóz osób i taki był zamiar Spółki w zakresie wykonywanej działalności. Na boku pojazdu umieszczono napis: "B. Sp. z o.o.", nr telefonu: "[...", "EKO CALL CETER" oraz "Samochód reklamowy Firmy B. Spółka z o.o." i "1,40 zł/km". Ponadto było w nim zamontowane urządzenie działające jak taksometr. Stanowiło to naruszenie zakazu z art. 18 ust. 5 pkt 2 u.t.d.

Nie budziło także wątpliwości GITD, iż kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Organ zauważył, że ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Tymczasem bezsprzecznie kontrolowany pojazd był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą, co wynikało z dokumentu rejestracyjnego.

Zdaniem GITD postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. WITD działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Na powyższą decyzję B. Spółki z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WITD oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na:

1. błędnej wykładni art. 4 ust. 11 u.t.d., polegającej na stwierdzeniu, iż skarżąca wykonywała przewóz okazjonalny osób, podczas gdy świadczyła ona usługę przewozu rzeczy pod ochroną,

2. błędnej wykładni art. 4 ust. 11 u.t.d. w zw. z art. 18 ust. 4a i 4b oraz z ust. 5 u.t.d. polegającej na stwierdzeniu, że Spółka wykonywała przewóz okazjonalny osób z naruszeniem przepisów konstrukcyjnych przewidzianych dla pojazdów, podczas gdy pojazd skarżącej nie służył do przewozu okazjonalnego osób,

3. błędnej wykładni art. 5 ust. 1 u.t.d., polegającej na stwierdzeniu, iż skarżąca wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji, podczas gdy wykonywała niezarobkowy transport drogowy pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności, spełniając warunki określone w art. 4 ust. 4 u.t.d.

W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że w dniu kontroli pracownik zatrudniony na umowę zlecenia w Spółce wykonywał usługę ochrony mienia, a ściślej przewozu chronionej rzeczy. Szczegółowe warunki wykonywanej usługi ochrony określa regulamin, który został zaakceptowany przez klienta Spółki. Odnosząc się do braku przedłożenia przez kierującego pojazdem licencji pracownika agenta ochrony pierwszego lub drugiego stopnia, skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem usługa jaką wykonywała M. S. nie jest objęta ustawowym obowiązkiem posiadania przez nią licencji pracownika ochrony. Skarżąca zatrudnia pracowników posiadających wymagane prawem licencje, lecz ich zadania w zakresie działalności są odmienne. Praktyka taka stosowana jest przez zdecydowaną większość podmiotów działających na rynku, które świadczą usługi ochroniarskie. Kierowca podczas przejazdu jest w stałym kontakcie z pracownikami agencji ochrony, którzy w razie potrzeby w każdej chwili gotowi są do interwencji. Tym samym, na podstawie art. 4 ust. 4 u.t.d. działania skarżącej należałoby zakwalifikować jako niezarobkowy transport drogowy. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przejazdu jako przewóz drogowy na potrzeby własne należało uznać służebny charakter tego przejazdu wobec podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. W wypadku skarżącej podstawową działalnością jest działalność w zakresie usług ochrony i mienia, co stanowi podstawę dochodu spółki. Fakt, iż przedmioty objęte ochroną musiały zostać poddane transportowi, nie może stanowić o kwalifikowaniu takiego przejazdu jako transport drogowy. Jednocześnie skarżąca podtrzymała argumentację przytoczoną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności czy celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności jej z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.

W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości okoliczności faktyczne stanowiące przedmiot wydanych decyzji. Spór dotyczy subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do właściwych norm prawnych. Natomiast istota tego sporu sprowadza się do kwestii, czy działania skarżącej należy zakwalifikować jako niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d., czy też jako przewóz okazjonalny osób, o którym mowa w art. 4 pkt 11 u.t.d. – jak z kolei twierdzą organy orzekające w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Jak wynika z treści wskazanego przepisu, aby omawiany przejazd mógł być traktowany jako przewóz na potrzeby własne, musi łącznie spełniać warunki wymienione w art. 4 pkt 4 lit. a-d u.t.d. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje, że przejazd nie może być traktowany, jako przewóz na potrzeby własne (vide wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1895/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak podnosi skarżąca, przedmiotem jej działalności gospodarczej jest świadczenie usług ochrony osób i mienia, na którą uzyskała koncesję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] kwietnia 2012 r. W ramach świadczonych usług ochrony mieszczą się też usługi transportu obejmujące dowóz przesyłki z miejsca początkowego do miejsca docelowego, z możliwością osobistego uczestnictwa w transporcie przesyłki osoby zlecającej wykonanie usługi. Zdaniem skarżącej, usługi transportu rzeczy pod ochroną stanowią pomocniczą, służebną działalność względem jej działalności podstawowej, obejmującej usługi ochrony osób i mienia. To bowiem działalność w zakresie usług ochrony osób i mienia stanowi podstawę dochodu skarżącej, a nie transport przedmiotów objętych ochroną, który spełnia wszystkie przesłanki niezarobkowego transportu drogowego.

Odnosząc się do powyższych twierdzeń oraz uwzględniając ustalenia faktyczne poczynione przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, Sąd stwierdza, że skarżąca nie spełnia trzech - spośród czterech - przesłanek legalnej definicji niezarobkowego transportu drogowego, określonych w art. 4 pkt 4 lit. a), b) i c) u.t.d. Po pierwsze, kontrolowany pojazd był prowadzony przez kierowcę, który nie był pracownikiem skarżącej. Ustawa o transporcie drogowym nie definiuje na swój użytek pojęcia pracownika. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 18 października 1994 r., sygn. akt K 2/94, OTK 1994/2/36 podkreślił, iż "kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie". Skoro więc ustawodawca w ustawie o transporcie drogowym posłużył się pojęciem "pracownik", ale go nie zdefiniował, to zasadne jest odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w art. 2 Kodeksu pracy. Brak podstaw do tworzenia w drodze wykładni odrębnej, szerszej definicji tego pojęcia, skoro ustawodawca, tworząc cały słownik pojęć użytych w ustawie o transporcie drogowym, nie zdefiniował pojęcia pracownika. W myśl powołanego przepisu Kodeksu pracy, pracownikami są osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tymczasem sama skarżąca, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze przyznała, że zatrzymana do kontroli kierująca w tym dniu zatrudniona była na umowę zlecenia i wykonywała usługę ochrony mienia, a ściślej przewozu chronionej rzeczy. Definicja pracownika nie obejmuje swym zakresem osoby zatrudnionej na podstawie cywilnoprawnej umowy zlecenia. Jeżeli przedsiębiorca decyduje się powierzyć wykonanie konkretnego przewozu swoich rzeczy w ramach wykonywania swojej działalności gospodarczej, nie pracownikowi swego przedsiębiorstwa, lecz osobie, z którą zawarł umowę cywilnoprawną w tym zakresie, to taki przewóz nie może być już uznany za przewóz na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 783/12, LEX nr 1248612). Zatem uznać należy, iż kierująca pojazdem nie była pracownikiem przedsiębiorcy, a zatem przejazd nie spełniał przesłanki przewozu na potrzeby własne wymienionej w art. 4 pkt 4 lit. a) u.t.d.

Po drugie, przedsiębiorca (Spółka) nie dysponowała tytułem prawnym do dysponowania pojazdem.

Po trzecie - rzeczy przewożone nie były własnością przedsiębiorcy, nie zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. Jak wyjaśnia skarżąca, w zakresie prowadzonej przez nią działalności ochrony osób i mienia wykonuje m.in. usługi przewozu rzeczy pod ochroną z możliwością osobistego uczestnictwa w transporcie właściciela rzeczy, o ile pozwalają na to gabaryty przewożonego przedmiotu. Ponadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że celem przejazdu nie był przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby ani też przewóz pracowników i ich rodzin. Zatrzymanym pojazdem przewożono pasażerów niebędących pracownikami przedsiębiorstwa ani członkami rodziny. Z ustaleń poczynionych podczas kontroli zatrzymanego pojazdu wynika także, że przejazd nie odbywał się z przedsiębiorstwa ani do przedsiębiorstwa, lecz pojazdem, wykonywano przewóz osób, co potwierdziły zeznania kierującej. Nie można też w żaden sposób uznać, że sporny przejazd odbywał się na potrzeby własne skarżącej, skoro odbywał się on w interesie osoby zlecającej usługę, czy to ochrony osób i mienia, czy też transportu rzeczy pod ochroną. Oznacza to, iż przewóz wykonywany przez skarżącą nie spełniał również przesłanki niezarobkowego przewozu drogowego, o której mowa w art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. Tymczasem już brak jednego z warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 lit. a-d u.t.d. nie pozwala traktować danego przejazdu jako przewozu na potrzeby własne.

Według skarżącej, celem przejazdu były własne potrzeby przedsiębiorstwa, związane z działalnością w zakresie usług ochrony osób i mienia, a nie z działalnością w zakresie transportu drogowego. Tymczasem w świetle art. 4 pkt 4 u.t.d. nie wystarczy, że przewóz jest wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, lecz aby uznać go za niezarobkowy przewóz drogowy, konieczne jest spełnienie czterech przesłanek, z których skarżąca, jak wyżej wykazano, nie spełniła trzech. Oznacza to, iż sporny w niniejszej sprawie przewóz, mieści się w definicji transportu drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a) u.t.d., którym jest, poza krajowym transportem drogowym lub międzynarodowym transportem drogowym, również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 art. 4 tej ustawy.

Z powyższej konstatacji wynikają dwa ważne dla przedmiotowej sprawy wnioski. Po pierwsze, dla zakwalifikowania danego przewozu do transportu drogowego, w rozumieniu u.t.d., nie jest konieczne wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, lecz wystarczy, że jest on wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, np. działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług ochrony osób i mienia. Po drugie, w świetle art. 5 ust. 1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonanej kontroli drogowej, inicjującej niniejszą sprawę, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymagało uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Skarżąca nie posiada ani powyższej wskazanej licencji, ani licencji na wykonywanie transportu taksówką. Jak już wskazano, wykonywanie transportu drogowego z wyłączeniem przypadku opisanego w art. 4 pkt 4 u.t.d. wymaga uprzedniego uzyskania licencji.

Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia i analizę przepisów ustawy o transporcie drogowym należało uznać, że Spółka realizowała przewóz okazjonalny zdefiniowany w art. 4 pkt 11 u.t.d. Z negatywnej definicji "przewozu okazjonalnego" wynika, że jest to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Przewóz pasażera, ustalenie zapłaty na podstawie taksometru (urządzenia ALWI spełniającego tę samą funkcję), co także potwierdzał § 2 Regulaminu świadczenia usług, wielkość pojazdu i jego oznakowanie nie pozwalają zaliczyć ocenianego przewozu do żadnego z trzech wymienionych przewozów w przytoczonej definicji przewozu okazjonalnego.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują bowiem szczególnej regulacji w przedmiocie licencji, odnoszącej się do przewozów okazjonalnych. Oprócz licencji wymagane jest także z zasady zezwolenie na wykonywanie tego rodzaju przewozów, co wynika z art. 18 ust. 3, 4a, 4b i art. 21 ust. 1 pkt 2 u.t.d.

W postępowaniu administracyjnym wykazano, że pomimo obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 u.t.d., skarżąca nie posiadała wymaganej licencji. Podczas kontroli drogowej kierowca zatrzymanego pojazdu nie przedstawił wypisu z licencji, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w toku postępowania administracyjnego WITD uzyskał informację z Urzędu w., że Prezydent W. nie udzielał Spółce licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani na transport drogowy taksówką.

W przypadku przewozu okazjonalnego przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują również ograniczenia konstrukcyjne pojazdu, którym wykonywany jest ten rodzaj przewozu. Zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatrzymany do kontroli samochód był konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu 5 osób plus kierowca, co wynika z dokumentów. Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza odstępstwa od ww. ograniczenia konstrukcyjnego pojazdu. Przepis ten dopuszcza przewóz okazjonalny pojazdami zabytkowymi albo samochodami osobowymi, niespełniającymi wskazanego kryterium konstrukcyjnego, przy czym muszą one być wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowić przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, a w przypadku samochodów osobowych muszą być spełnione łącznie dodatkowe wymogi. Muszą one być prowadzone przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu, z tym że zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej albo gotówką lecz w lokalu przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie żaden z tych wymogów nie został spełniony. Zatrzymany pojazd nie stanowił wyłącznej własności skarżącej ani przedmiotu leasingu, co wynika z wyjaśnień skarżącej zawartych w skardze. Nie był też prowadzony przez jej pracownika, co zostało już wcześniej wykazane. Z akt administracyjnych wynika, że sporny przejazd nie odbywał się na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, lecz na zlecenie telefoniczne. Opłaty nie ustalono w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu, gdyż była ona uzależniona od wskazań urządzenia pomiarowo – liczącego. Z protokołu kontroli nie wynika aby pojazd wyposażony był w terminal do rozliczeń bezgotówkowych i z całą pewnością zapłata nie była uregulowana gotówką w lokalu przedsiębiorstwa (zapłatę za przejazd otrzymał w gotówce kierowca pojazdu). Nie budzą zatem wątpliwości Sądu, ustalenia organu Inspekcji Transportu Drogowego pierwszej instancji, co do naruszenia przez skarżącą w niniejszej sprawie normy wynikającej z art. 18 ust. 4a u.t.d.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym normują również i dalsze zakazy w przypadku przewozów okazjonalnych. Stosownie do treści art. 18 ust. 5 u.t.d. przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie

z kierowcą zabrania się:

1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru;

2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi;

3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.

Organ stwierdził naruszenie przez skarżącą zakazu z pkt 1 i 2 wyż. cyt. przepisu. Materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej, zapisów protokołu kontroli, zeznań M. S., zapisu § 2 Regulaminu świadczenia usług potwierdza naruszenie zakazu umieszczania i używania pojeździe taksometru oraz zakaz umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi. Spośród szeregu oznaczeń znajdujących się na zatrzymanym pojeździe, w tym numeru telefonu, o którym na podstawie akt sprawy nie można powiedzieć, że jest to telefon skarżącej, ale numer wyłącznie na podstawie którego mogło być złożone przez klienta zamówienie (§ 15 Regulaminu świadczenia usług) i z terminala połączonego z tym numerem kierujący uzyskiwał zlecenie realizowane w imieniu skarżącej (zeznania kierującej, § 3 umowy zlecenia z dnia [...] sierpnia 2012 r.) oraz informacja co do wysokości opłaty "1,40zł/km", reklama Spółki - umieszczone na zewnątrz pojazdu - nie budziły wątpliwości.

Należy zauważyć, że konstrukcja przepisu art. 18 ust. 5 u.t.d. pozwala na stwierdzenie naruszenia choćby jednego z wymienionych w nim zakazów, aby wobec danego podmiotu został wymierzona kara pieniężna, co uzasadnia ratio legis tej regulacji. Wyjaśnił je Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 5 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 803/11 wskazując, że: "Ratio legis wprowadzenia zakazów, określonych w art. 18 ust. 5 u.t.d., było wyeliminowanie przypadków wykonywania transportu drogowego pojazdem upodobnionym do taksówki i omijania restrykcyjnych przepisów dotyczących uzyskiwania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką(por. uzasadnienie do projektu ustawy, druk sejmowy nr 3930). Wprowadzenie ścisłego rozróżnienia transportu drogowego taksówką od transportu drogowego okazjonalnego (w omawianym znaczeniu) polega na wyraźnym rozróżnieniu oznaczenia pojazdów, którymi mogą być wykonywane te dwa rodzaje przewozów. Art. 18 ust. 5 u.t.d. ma więc na celu przeciwdziałanie wprowadzaniu w błąd potencjalnych klientów, którzy mogą być przekonani, że odbywają podróż taksówką, a w istocie odbywają podróż pojazdem, który nie spełnia standardów wymaganych dla taksówki, zaś kierujący pojazdem nie ma kwalifikacji wymaganych przy transporcie drogowym taksówką".

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie dokonały, zarzucanego przez skarżącą, naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię omówionych powyżej przepisów oraz przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wykonywała przewóz okazjonalny. Na marginesie nadmienić wypada, iż nie ma znaczenia, czy przewóz ten był dokonany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności skarżącej, czy też mieścił w ramach podstawowej działalności w zakresie usług przewozu osób, ponieważ w obu przypadkach, za prawidłowo ustalone przez organy Inspekcji Transportu Drogowego naruszenia, grozi jednakowa kara pieniężna. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do u.t.d. za każde z trzech naruszeń, tj. art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 4a oraz art. 18 ust. 5 u.t.d. przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł. Natomiast w myśl art. 92a ust. 2 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.