Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 46/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 29
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2014 r. Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...], obręb [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] na działce nr [...] położonej w P. przy ul. [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

T. B. jako właścicielka działki nr [...], w dniu 28 marca 2008 r. wniosła do Burmistrz Miasta i Gminy P. o dokonanie oceny prawnej w sprawie wprowadzenia wód ściekowych do gruntu przez właścicieli domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ul. [...].

W sprawie wydano kilka decyzji administracyjnych. Decyzją z [...] września 2008 r. Burmistrza Miasta i Gminy P. umorzył postępowanie w sprawie wprowadzenia wód ściekowych do gruntu przez właścicieli domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w P. Na skutek odwołania T. B. decyzja została uchylona decyzją [...] września 2009 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W.

Następnie decyzją z [...] listopada 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] na działce nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. Obie decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny z 8 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 697/10 jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy winny bowiem przeprowadzić rozprawę administracyjną na gruncie z udziałem wszystkich stron i biegłego w celu dokonania oględzin muru oporowego oraz nieruchomości skarżącej. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń organ będzie mógł ocenić czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie.

Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z [...] stycznia 2011 r. odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] na działce nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. Decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Kolejną decyzją - z [...] maja 2012 r. - Burmistrz Miasta i Gminy P. wydał rozstrzygnięcie o treści tożsamej co decyzja z [...] stycznia 2011 r. Po rozpatrzeniu odwołania T. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] listopada 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrz Miasta i Gminy P. z [...] maja 2012 r.

Na skutek sądowej kontroli decyzji z [...] listopada 2012 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 6/13 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...]maja 2012 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w przedmiotowej sprawie należy przeprowadzić oględziny z biegłym w okresie pozwalającym na ocenę czy mur oporowy został wybudowany na całej długości wschodniej granicy działki skarżącej, zgodnie ze sztuką budowlaną, a jeżeli tak, to czy spełnia swe cele. Ponadto zdaniem Sądu należy zobowiązać biegłego do wydania opinii, w której ustali panujące na gruncie stosunki wodne i porówna je z tymi wynikającymi z poprzedniej opinii z 1998 r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] na działce nr [...] położonej w P. przy ul. [...].

Odwołanie od decyzji złożyła T. B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2014 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] kwietnia 2014 r. Organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie przesądza o tym, że na przedmiotowym terenie brak zmian stosunków wodnych w sposób negatywnie wpływających na działkę T. B.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że z budynków przy ul. [...] wody opadowe z rynien są odprowadzane z połowy szerokości dachów segmentów oraz garaży na powierzchnię terenu przyległego do budynku stanowiącego własność właścicieli segmentów oraz na ul. [...]. Na terenie tych nieruchomości nie znajduje się żadne urządzenie wprowadzające wody opadowe do gruntu. Z kolei teren nieruchomości T. B. od strony wschodniej ma zachowany spadek w kierunku do ogrodzenia, natomiast od strony południowej tj. od strony ul. [...] na szerokości 1/3 działki licząc od wspólnej granicy z ul [...] teren jest obniżony w stosunku do terenu przy budynku mieszkalnym T. B.

W celu zabezpieczenia działki będącej własnością T. B. przed spływami wód opadowych z ul. [...], zostało wykonane ogrodzenie na cokole w formie muru oporowego, którego podziemna część została zaizolowana lepikiem i folią izolacyjną. Wykonany murek ma szerokość ok. 30 cm, wysokość od 55 do 80 cm ponad poziom ul. [...] i długość ok. 56 m tj. na całej długości działki. Ulica [...] została wykonana na nasypie i podniesiona około 60 cm w stosunku do terenu istniejącego. Nawierzchnia tej ulicy została wykonana z kostki betonowej na podsypce cementowo-piaskowej z widocznym spadkiem w kierunku ul. [...], w której znajduje się kanalizacja deszczowa. Spadek poprzeczny ulicy został wykonany w kierunku murku oporowego, przed którym w odległości ok. 40 cm wykonano zagłębienie ze spadkiem w kierunku ul. [...].

Zdaniem organu utwardzenie terenu ulicy uniemożliwia nadmierne wchłanianie wody opadowej do gruntu, a co za tym idzie przenikanie tej wody do wód gruntowych znajdujących się na terenie działki sąsiedniej. Natomiast podniesienie terenu przedmiotowej działki i wybudowanie murku oporowego utrudnia, a wręcz uniemożliwia spływ powierzchniowych wód opadowych na teren działki należącej do T. B. Wody te są kierowane w stronę ul. [...], w której przejmuje je istniejąca kanalizacja deszczowa. W ocenie organu doświadczenie życiowe potwierdza, że istnienie przeszkody terenowej, w tym przypadku murku oporowego, powoduje spływ wód wzdłuż tej przeszkody. Natomiast wysokość tej przeszkody uniemożliwia, a na pewno w znacznym stopniu utrudnia przelewanie się wody nad jej poziomem przy normalnych opadach. Powszechnie wiadomo też, iż utwardzenie terenu ogranicza wchłanianie do gruntu, a więc w sposób ograniczony wpływa na poziom wód gruntowych na terenie działki skarżącej.

Organ podkreślił, że powyższe stanowisko potwierdzają opinie w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce nr ew. [...] sporządzone przez: M. F. - biegłego w zakresie hydrogeologii oraz K. G. - rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-inżynierskiej.

Dalej organ wywiódł, że przyczyną stagnacji wody na działce T. B. jest wysoki poziom wód gruntowych, będący następstwem lokalnych, wyjątkowo niekorzystnych, warunków do infiltracji wód w głąb profilu gruntowego. W okresie prowadzenia wizji terenowej zwierciadło wód gruntowych układało się ok. 1m poniżej powierzchni terenu. Jest to orientacyjnie ten sam poziom, co zagłębione poniżej powierzchni terenu dno garażu (piwnicy) w budynku mieszkalnym. Okres wykonywania pomiarów (listopad 2013 r.) charakteryzował się średnimi bądź nawet niskimi stanami wód podziemnych, stąd oczywiste jest, że w okresie wyżówek hydrogeologicznych podziemne części budynku mogą być w pełni permanentnie podtapiane.

Przy słabej infiltracji oraz tam gdzie woda "oprze" się na podmurówce ogrodzenia, następuje zalew fragmentu działki. Spowodowane jest to jednak przez wody "własne" tj. spadające bezpośrednio na teren działki T. B., a nie wody "obce" tj. pochodzące ze spływu powierzchniowego z terenu działek sąsiednich. Sytuację z pewnością pogarsza fakt, że w chwili obecnej znaczna część terenu działki [...] położona jest nieznacznie niżej od ciągu ulicy [...], w związku z czym (w przeciwieństwie do działek przy ulicy [...]) wody opadowe nie mogą być samoistnie wyprowadzane z tej działki do kanalizacji deszczowej w ulicy. Oznacza to, że całość wody opadowej jest jakby tylko "skazana" na infiltrację w głąb, bo w krótkim interwale czasowym proces parowania jest w pełni pomijalny. Z drugiej zaś strony litologiczne wykształcenie gruntów uniemożliwia szybkie przejmowanie wody przez grunt i powoduje, że proces naturalnej infiltracji jest bardzo "rozciągnięty" w czasie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że niekorzystna obszarowa zmiana warunków wodnych wynika z postępu urbanizacji. Nadto czynniki meteorologiczne i lokalna budowa geologiczna terenu nałożyły się na obszarowe przekształcenia powierzchni terenu. Niewątpliwy dyskomfort zamieszkania T. B. jest spowodowany w dużej mierze następstwami błędów budowlanych polegających głównie na braku właściwego rozpoznania geologicznego i realizacji w 1990 r. podpiwniczonego budynku w terenie zagrożonym wysokimi stanami wód gruntowych. Biegły podkreślił, że w obecnej chwili poziom wód gruntowych jest z pewnością zdecydowanie wyższy niż w 1990 r. tj. w okresie zabudowy posesji (brak udokumentowanych danych pomiarowych). Jednak jest on zdecydowanie niższy od poziomu stwierdzonego w badaniach H. P. w 1998 r. i zbliżony do badań ORTB z 2003 r. Wykonane wcześniej ekspertyzy merytoryczne (H. P. 1998 r. i W. R. 2008 r.) wskazały możliwość realizacji prac, które mogłyby poprawić lokalne stosunki wodne, a poprzez to także skutecznie poprawić komfort zamieszkania T. B.

W odniesieniu do konstrukcji murku oporowego oraz jego skuteczności organ w oparciu o opinię rzeczoznawcy budowlanego K. G. przyjął, że mur oporowy jest wykonany z betonu, do poziomu około 30 + 20 cm wyższego od terenu działki nr ew. [...], z wyjątkiem końcówki oddalonej od ul. [...]. Powyżej betonu ułożono kilka (od 3 do 5) warstw cegły klinkierowej. Obecnie spód części konstrukcji formowanej w deskowaniu znajduje się kilka centymetrów powyżej terenu, co potwierdza, że został on obniżony po uformowaniu konstrukcji. Poniżej jest część fundamentowa, cofnięta od lica konstrukcji o kilka centymetrów. W kilku miejscach odkrywano dostęp do styku części fundamentowej i uformowanej w deskowaniu; w tych miejscach stwierdzono ciągłość konstrukcji.

Faktem jest, że w konstrukcji betonowej, w kilku miejscach, powstały samoistne dylatacje. Są to pęknięcia spowodowane skurczem niezbrojonego betonu w konstrukcji o znacznej długości. Najczęściej powstają one w odstępach 5-10 m, głównie w miejscach zatopienia w betonie pionowych rur (prętów) metalowych. W miejscu pęknięć nie ma śladów przenikania wody z jednej strony ogrodzenia na drugą. Rozwarcie pęknięcia jest małe, ale co najważniejsze, po stronie ul. [...] konstrukcja jest zaizolowana. Pęknięcia konstrukcji nie stanowią więc drogi przepływu wody. Nie jest również możliwy przepływ wód opadowych pod konstrukcją, ponieważ jej fundament jest osadzony w gruncie spoistym. Wykonana konstrukcja, jej jakość oraz wykończenie są zgodne z praktyką budowlaną.

Ponadto organ wskazał, że nawierzchnia ul. [...] została tak ukształtowana, aby wody opadowe z nawierzchni oraz spływające z dachów (nachylonych w kierunku zachodnim) odpływały w kierunku ul. [...] (w linii, w której leży ciąg kanalizacji deszczowej). W tym celu w nawierzchni ulicy, w odległości około 1 m od ogrodzenia wytworzono wyprofilowane zagłębienie, zapobiegające spływowi wody przy konstrukcji, na której zbudowano ogrodzenie. Konstrukcja ta stanowi skuteczną przegrodę, uniemożliwiającą spływ wód opadowych z działki nr [...] (położonej wyżej) na działkę nr [...], a w konsekwencji wody opadowe z ulicy [...] są odprowadzane powierzchniowo na ulicę [...].

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że do oględzin przeprowadzanych przez biegłych nie ma zastosowania art. 79 k.p.a. Z kolei odnośnie zarzutu dotyczącego niewzięcia w niniejszym postępowaniu pod uwagę decyzji z [...] maja 1998 r. organ wyjaśnił, że celem przedmiotowego postępowania jest ustalenie jakie występują stosunki wodne obecnie na działkach objętych postępowaniem i jakie mają one wpływ na działki sąsiednie a nie wykonanie w/w decyzji. Pozostałe zarzuty organ uznał za polemikę z ustaleniami dokonanymi zarówno w decyzji jak i opinii biegłych i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 2014 r. wywiodła T. B.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

• art. 10 k.p.a. w związku z art. 79 § k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej czynnego udziału w postępowania tj. uniemożliwienie skarżącej udziału w trakcie przeprowadzania dowodu z oględzin nieruchomości przez powołanych prze organ pierwszej instancji biegłych, a tym samym pozbawienie możliwości wypowiedzenia się w trakcie przeprowadzonego dowodu, zgłaszania żądań, pozbawienie wiedzy o wywiadzie środowiskowym prowadzonym na terenie,

• art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

• art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a." poprzez niewykonanie wytycznych wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2013 r. IV SA/Wa 6/13,

• art. 84 k.p.a. poprzez niepowołanie kolejnego biegłego w zakresie przeprowadzenia dodatkowej opinii w związku z przedstawionymi przez skarżącą istotnymi zarzutami do przedłożonej opinii w zakresie prawidłowości i rzetelności dokonanych ustaleń oraz pominięcie istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

• art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145) poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, co skutkowało odmową wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...], obręb [...], w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegającym szkodom w w/w postępowaniach wszczętych na wniosek Skarżącej.

W uzasadnieniu skargi T. B. wskazała, że została kategorycznie wyproszona z nieruchomości uczestników postępowania podczas przeprowadzania dowodu z oględzin nieruchomości. Potwierdza to pismo z 5 grudnia 2013 r. biegłego M. F. W ten sposób została pozbawiona czynnego udziału w ramach przeprowadzonego dowodu z oględzin nieruchomości z udziałem powołanych biegłych i nie posiada wiedzy o wywiadzie środowiskowym prowadzonym na tym terenie. Tymczasem dowód z oględzin nieruchomości przeprowadzany przez biegłych jest najistotniejszą częścią postępowania dowodowego w niniejszej sprawie. Wobec tego, że skarżąca miała prawo brać udział w postępowania na każdym jego etapie, to tym bardziej miała prawo udziału w postępowaniu dowodowym niezależnie od woli organu, i bez względu na decyzję biegłego. Niezapewnienie jej czynnego udziału w oględzinach stanowi w ocenie skarżącej naruszenie obowiązku wynikającego z art. 10 k.p.a. oraz art. 79 § 2 k.p.a., i dyskwalifikuje tę czynność procesową jako dowód w sprawie.

Niezrozumiałe zdaniem skarżącej jest stwierdzenie organu, że w niniejszym postępowaniu nie możliwa jest ocena wykonania decyzji z [...] maja 1998 r. Skarżąca wywiodła, że powyższa decyzja potwierdza, że budowa przy ul. [...] przyległych od strony południowej segmentów - na którym podniesiono grunt w celu stworzenia warunków grawitacyjnego odprowadzenia wód ściekowych do płytko położonej kanalizacji ścieków bytowych, a w przyszłości ścieków deszczowych do kanalizacji deszczowej w ulicy [...] - ma bezpośredni wpływ na stosunki wodne posesji skarżącej. Zgodnie z tą decyzją w celu zabezpieczenia działki skarżącej konieczne stało się wykonanie muru oporowego zgodnie z wytycznymi zawartymi w treści tej decyzji. Taki stan został również potwierdzony w ekspertyzach m.in. H. P. z 1998 r. oraz ekspertyzy technicznej wykonanej przez Ośrodek Rzeczoznawstwa i Techniki Budowlanej w 2003 r.

Skarżąca kwestionuje również opinie biegłych – M. F. i K. G. i wskazuje, że są one sprzeczne z treścią powołanej decyzji z [...] maja 1998 r. i rzeczywistym stanem sprawy. T. B. podniosła, w szczególności, że istniejący murek, bynajmniej nie spełnia wymogów wynikających z powołanej decyzji oraz koniecznych do skutecznego i pełnego zabezpieczenia działki skarżącej przed spływem wód opadowych z działek przyległych. Nie zgadza się ze stanowiskiem, że powstałe w murze oporowym pęknięcia nie powodują przenikania, albowiem jest to sprzeczne z doświadczeniem życiowym i wiedzą ogólną. Spływająca woda znajduje ujście w każdej szczelinie czy też pęknięciu lub zagłębieniu, a zawilgocenie murku potwierdza wchłanianie wody w konstrukcję betonową.

Ponadto w ocenie skarżącej organy administracji orzekające w sprawie nie wykonały wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2013 r. Organy nie ustaliły, czy mur oporowy został wykonany zgodnie z warunkami określonymi w decyzji Burmistrza Gminy w P. z [...] maja 1998 r., w tym czy został wykonany przez wykonawcę z uprawnieniami budowlanymi i zgodnie ze sztuką budowlaną. Organ odwoławczy pominął również brak wizji terenowej w okresie deszczowym, co pozwoliłoby biegłym zweryfikować możliwości przepustowe wykonanego w ulicy [...] rowka oraz możliwości przekierowania spływu wód powierzchniowych do kanalizacji deszczowej w ulicy [...], możliwości przesiąków w pęknięciach murku jak również możliwości zabezpieczające samego murku. Skoro sam biegły stwierdził, iż nie miał możliwości sprawdzenia skuteczności funkcjonowania kanalizacji w trakcie obfitego opadu, również biegły nie miał możliwości sprawdzenia możliwości przepustowych wykonanego w ulicy [...] rowka bezpodstawne są kategoryczne stwierdzenia biegłego, iż przekierowanie spływu powierzchniowego redukuje a wręcz eliminuje niekorzystne oddziaływanie na działkę skarżącej. W związku z tym tak dokonane ustalenia są mało wiarygodne i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skarżąca stoi na stanowisku, że brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych skutkowało naruszeniem przez organ art. 29 ustawy Prawo wodne. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (j.t. Dz. U. 2015 r., poz. 469) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Ponadto na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Zgodnie zaś z art. 29 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 25 marca 2008 r., Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr ew. [...] położonej w P. przy ul. [...].

Biorąc pod uwagę fakt, że postępowanie administracyjne trwało kilka lat, na przestrzeni których ulegał zmianie stan faktyczny na działce nr ew. [...], rozstrzygając przedmiotową sprawę, organy zasadnie wzięły pod uwagę stan faktycznym jaki istnieje na tym terenie aktualnie.

Aktualny stan faktyczny na działce nr ew. [...] został odzwierciedlony w ekspertyzie z listopada 2013 r. w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce nr ew. [...] z obrębu [...] P., ul. [...]. Część 1 – opinia środowiskowa opracowana przez dr M. F. biegłego w zakresie postępowania wodnoprawnego, część 2 – opinia techniczna opracowana przez mgr inż. K. G. rzeczoznawcę budowlanego. Jak wynika z postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] października 2013 r. celem ekspertyzy było wykazanie, czy na skutek pobudowania domów na terenie działek nr ew. [...] oraz podwyższenia gruntu na terenie działki nr ew. [...] w P. przy ul. [...] właściciele dokonali zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy te zmiany szkodzą gruntom sąsiednim, tj. działce nr ew. [...].

Z ekspertyzy tej wynika, że na przestrzeni lat wytworzone zostały znaczne zmiany w ukształtowaniu powierzchni terenu, które nie przekładają się obecnie jednak w żaden istotny sposób na negatywną zmianę wody na gruncie. Ze względu na położenie tego terenu na morfologicznym skłonie wzdłuż ulicy [...], występuje tam wyraźny spadek terenu. W tych warunkach zjawisko spływu powierzchniowego może wystąpić w pełni samoistnie. Działania polegające na "starasowaniu" powierzchni działek przy ul. [...] doprowadziły do ograniczenia spływu powierzchniowego na teren niżej położonej działki nr ew. [...] a sztuczne ograniczenie kierunku spływu murkiem i przekierowanie tegoż spływu do kanalizacji deszczowej w ulicy [...] skutecznie chroni posesję skarżącej, tj. działkę nr ew. [...] przed napływem wód "obcych". Dokonane zmiany powierzchni terenu działek przy ul. [...] w chwili obecnej, tj. od momentu wykonania konstrukcji murka uniemożliwiającego spływ wód opadowych bądź roztopowych, w żaden sposób nie przekładają się na niekorzystną zmianę stosunków wodnych na terenie działki [...]. Zmiany wywołane zabudową przy ul. [...] generują zmiany warunków wodnych jednak obecnie o ograniczonych skutkach i bez niekorzystnego wpływu na tereny sąsiednie. Obecnie nie ma nawet potencjalnych możliwości przepływu wód pomiędzy działkami [...] oraz [...] z uwagi na to, że obecnie cały spływ powierzchniowy mogący potencjalnie zagrażać działce nr [...] kierowany jest do kanalizacji deszczowej w ulicy [...]. Oznacza to, jak wynika z ekspertyzy, że w odniesieniu do działek [...] oraz [...] nie zachodzi niekorzystny związek skutkowo-przyczynowy pomiędzy zrealizowanymi działaniami budowlanymi a zmianami stanu wody na gruncie działki [...]. Biegły stwierdził, że na przestrzeni ostatnich lat, na skutek różnorakich działań budowlanych, w tym także wdrożonych działań naprawczych, doszło do przeobrażeń obszarowych stosunków wodnych. Obecnie skutki tych przeobrażeń nie przekładają się jednak niekorzystnie na zmiany wody na gruncie na terenie działki [...].

W części 2 ekspertyzy rzeczoznawca budowlany stwierdził, że konstrukcja zbudowana w uskoku terenowym o wysokości około 0,6 m ma za zadanie zapewnić stateczność wyżej położonego terenu, zapobiec spływowi wód powierzchniowych oraz stanowić podstawę ogrodzenia. Konstrukcję wykonano z betonu niezbrojonego, co jest zgodne z praktyką budowlaną. Jakość wykonanej konstrukcji betonowej oraz jej wykończenie są zgodne z praktyką budowlaną właściwą dla takich konstrukcji. Konstrukcja ta stanowi skuteczną przegrodę uniemożliwiającą spływ wód opadowych z działki nr [...] (położonej wyżej) na działkę nr [...]. Wody opadowe z ulicy [...] są odprowadzane powierzchniowo na ulice [...]. Służy do tego odpowiednio wyprofilowane zagłębienie w nawierzchni z kostki betonowej, oddalone około 1 m od ogrodzenia.

Organy orzekające w sprawie szczegółowo przeanalizowały ekspertyzę z listopada 2013 r., czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji.

Sąd podziela stanowisko organów, że w obecnym stanie faktycznym brak było podstaw do zastosowania w stosunku do właścicieli działek [...] i [...] sankcji z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, gdyż zmiany wprowadzone na gruncie ww. działek nie wpływają obecnie szkodliwie na grunty sąsiednie, tj. działkę nr [...].

Odnosząc się do zarzutu skargi, pozbawienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, poprzez uniemożliwienie jej udziału w trakcie przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości przez powołanych przez organ I instancji biegłych, należy uznać, że jest to zarzut niezasadny. W toku postępowania organ I instancji dopuścił na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. dowód z opinii biegłych. Zatem dowodem w sprawie była opinia biegłych.

W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r. IV SA/Wa 6/13 organ I instancji wezwaniem z dnia 14 października 2013 r. wezwał skarżącą na podstawie art. 50 i 51 k.p.a. do osobistej obecności lub przez pełnomocnika w dniu 7 listopada 2013 r. o godz 10 ºº na własnej działce przy ul. [...] w P. w celu złożenia niezbędnych wyjaśnień w sprawie oraz udostępnienia wykonawcy ekspertyzy tereny własnej posesji celu dokonania niezbędnych oględzin i badań terenowych. Z powyższego wynika, że skarżąca została zobowiązana do udostępnienia biegłym własnej działki. Takie samo wezwanie zostało skierowane do właścicieli działek [...] i [...], co nie oznacza, że skarżąca była uprawniona do wejścia na ww. działki.

Biegli, żeby sporządzić opinię, musieli wykonać szereg czynności, w tym przeprowadzić oględziny działek. Czynności biegłego, w tym oględziny działek, nie są dowodem w sprawie, gdyż biegli nie przeprowadzają dowodu w ramach czynności mających umożliwić sporządzenie opinii. Podmiotem, który może przeprowadzić dowód w sprawie jest organ. Stronie przysługuje prawo do zapoznania się z treścią opinii biegłego, jak również prawo do zadawania pytań biegłemu po sporządzeniu opinii. Z ustaleniami biegłego poczynionymi w toku zbierania materiału potrzebnego do sporządzenia opinii, strona zapoznaje się poprzez opinię.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, w toku postępowania zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Skarżąca w sposób obiektywny nie wykazała nieprawidłowości opinii i braku rzetelności dokonanych ustaleń mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co czyni żądanie przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii biegłego nieuzasadnionym.

Sąd nie podzielił również zarzutu skargi, naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r. IV SA/Wa 6/13. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, zadaniem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy było prawidłowe zebranie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin z biegłym w okresie pozwalającym na ocenę tego czy mur został wybudowany na całej długości wschodniej granicy działki skarżącej, zgodnie ze szkutą budowlaną, a jeżeli tak, to czy spełnia swe cele a następnie zobowiązanie biegłego do wydania opinii, w której ustali panujące na gruncie stosunki wodne i porówna je z tymi wynikającymi z poprzedniej opinii z 1998 r. W ocenie Sądu, powyższe wytyczne w całości zostały wykonane przez organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.