Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 6/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Umorzono postępowanie w części
Przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149, art. 154 par. 6, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1, art. 5, art. 13a, art. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2020 r. sprawy ze skargi K. H. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego 1.umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpatrzenia wniosku skarżącej K. H. o przyznanie świadczenia wychowawczego; 2. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej K. H. sumę pieniężną w wysokości 1500 ( jeden tysiąc pięćset) złotych; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. H. 497 ( czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 7 kwietnia 2016 r. K. H. złożyła wniosek do Wójta Gminy o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę K. H.

Decyzją z dnia 27 maja 2016 r. Wójt Gminy przyznał K. H. prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko K. H. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

W dniu 16 sierpnia 2016 r. K. H. złożyła do w/w organu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na J. H., K. H. i W. H., który to wniosek ostatecznie dotyczył wyłącznie świadczenia na W. H. ( K. H. została z wniosku przez skarżącą wykreślona). We wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że członek jej rodziny przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Wniosek z dnia 16 sierpnia 2016 r. został przekazany Marszałkowi Województwa pismem Wójta Gminy z dnia 19 sierpnia 2016 r. ze względu na zatrudnienie członka rodziny poza granicami Polski.

Wezwaniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Marszałek Województwa, wskazując na wniosek złożony przez skarżącą w dniu 7 kwietnia 2016 r., a przekazany Marszałkowi Województwa w dniu 7 lipca 2016 r., zwrócił się do wnioskodawczyni o dostarczenie dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku.

Skarżąca nadesłała dokumenty w dniu 19 maja 2017 r.

Rozstrzygnięciem z dnia 7 czerwca 2017 r. Marszałek Województwa stwierdził, że do sprawy K. H. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2017 r. do chwili obecnej z tytułu zatrudnienia D. H. na terenie I. Organ dodał, że Wójt Gminy jest organem właściwym do wydania decyzji za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 marca 2017 r.

Jednocześnie decyzją z dnia 7 czerwca 2017 r. Marszałek Województwa , po rozpatrzeniu wniosku K. H. z dnia 16 sierpnia 2016 r., przyznał świadczenie wychowawcze na syna W. H. na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji rozstrzygającej ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę J. H., z uwagi na cofnięcie wniosku przez skarżącą z tym zakresie.

Decyzją z dnia 18 lipca 2017 r. Wójt Gminy uchylił decyzję własną z dnia 27 maja 2016 r. przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na córkę K. H. za okres od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 października 2016 r. i za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy przesłał Marszałkowi Województwa m.in. kopię ww. decyzji z dnia 18 lipca 2017 r. celem wydania przez Marszałka Województwa decyzji w sprawie świadczeń wychowawczych.

Ponagleniem z dnia 31 lipca 2019 r. , wniesionym do Wojewody w dniu 1 sierpnia 2019 r., K. H. wniosła o niezwłoczne rozpoznanie wniosków o świadczenia rodzinne złożone do Wójta Gminy , a przekazane Marszałkowi Województwa celem zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Między innymi wskazała na wniosek z dnia 16 sierpnia 2016 r. oraz na fakt, że sprawa została przekazana do Marszałka Województwa w związku z częściowym uchyleniem decyzji dotyczącej K. H.. Podała także, że do tej pory nie uzyskała wypłaty świadczeń za lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r. , a za pozostały okres świadczenia są należne, bowiem mąż żadnych świadczeń za granicą nie pobierał.

Rozstrzygnięciem z dnia 6 sierpnia 2019 r. Wojewoda stwierdził, że do spraw K. H. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 czerwca 2016 r. do dnia dzisiejszego.

Postanowieniem z dnia 25 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ rozpatrujący sprawę nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Kolegium stwierdziło, że wniosek z dnia 16 sierpnia 2016 r. nie dotyczył K. H., bowiem została z wniosku wykreślona.

Odnośnie świadczeń wychowawczych na córkę K. H. na okres świadczeniowy 2016/2017 organ wyjaśnił, że po podjęciu przez Wojewodę rozstrzygnięcia o koordynacji w sprawach K. H. Wójt Gminy będzie zobowiązany do uchylenia swojej decyzji z dnia 27 maja 2016 r. w części, której nie dotyczyła decyzja uchylająca z dnia 18 lipca 2017 r. Następnie Wojewoda powinien w całości rozpoznać wniosek strony o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę K. H. na okres od 1 czerwca 2016 r. do 30 września 2017 r.

W dniu 13 stycznia 2020 r. Wojewoda wydał informację o przyznaniu K. H. świadczenia wychowawczego na córkę K. H. na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. – na skutek rozpoznania wniosku z dnia 7 kwietnia 2016 r.

W dniu 13 grudnia 2019 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) K. H. wniosła skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 16 sierpnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017 w zakresie świadczenia na K. H. za okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. i za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 35 i art. 36 k.p.a., wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego na córkę K. H. za wskazany wyżej okres, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. za każdy rok bezczynności, a nadto zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca stwierdziła, że po przekazaniu jej wniosku z dnia 16 sierpnia 2016 r. do Marszałka Województwa , a następnie do Wojewody , kontaktowała się drogą telefoniczną i poprzez pocztę elektroniczną z pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w sprawie dokumentów niezbędnych do załatwienia sprawy. Do dnia wniesienia skargi sprawa w zakresie ustalenia świadczeń wychowawczych na K. H. nie zakończyła się, mimo że sprawa ta nie jest skomplikowana, skoro dotyczy świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie skarżącej, zaś okoliczność że mąż skarżącej pracuje za granicą została już ustalona.

Zdaniem skarżącej bezczynność organu trwająca 2 lata i 4 miesiące nie jest usprawiedliwiona, albowiem organ posiada niezbędne dokumenty do wydania decyzji w zakresie, w jakim Wójt Gminy uchylił wcześniej swoją decyzję.

Skoro organ jest w posiadaniu akt od 11 sierpnia 2017 r., w przewidzianym terminie mógł chociażby wezwać skarżącą do uzupełnienia brakujących dokumentów i udzielić informacji o spodziewanym terminie zakończenia sprawy, czego nie uczynił.

Zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażący, albowiem do dnia dzisiejszego skarżąca nie wie, kiedy jej wniosek zostanie rozpoznany, czy jest kompletny. Rażące jest także nieinformowanie strony, kiedy może spodziewać się rozstrzygnięcia. Strona ma prawo planować wydatki, zważywszy, że świadczenie wychowawcze ma charakter pomocowy i służy utrzymaniu rodziny.

Skoro organ nie wydał kompletnej decyzji, zachodzi potrzeba przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w celu zdyscyplinowania organu, a nadto w celu kompensacji skarżącej doznanej krzywdy lub szkody powstałej na skutek bezczynności. Każda bezczynność tworzy poczucie krzywdy, a w tym przypadku ma wyjątkowy charakter. Organ nie dział bowiem w sposób pogłębiający zaufanie obywatela do organów Państwa i zgodnie z przepisami. Nie informował , kiedy strona może spodziewać się rozstrzygnięcia, nie podał numeru, na który mogłaby powołać się strona w celu uzyskania informacji o toku postępowania. Praca urzędu zorganizowana jest w taki sposób, że nie ma możliwości uzyskania informacji o stanie sprawy. Jest to wyjątkowo krzywdzące, bowiem świadczenia wychowawcze miały służyć dobru rodziny, zaspokajaniu bieżących potrzeb. Dla skarżącej sam brak gwarancji otrzymania systematycznego świadczenia był wyjątkowo uciążliwy i nie pozwalał na racjonalne planowanie wydatków. Zdaniem skarżącej świadczenie za okres od lipca do września 2016 r. jest jej należne, a kwota 500zł miesięcznie jest znacząca dla jej pięcioosobowej rodziny. Pozwala na bieżąco zaspokajać potrzeby dzieci , a systematyczne otrzymywanie świadczeń pozwala na planowane wydatków , np. o podjęciu decyzji o zakupie samochodu na raty . W lipcu 2016 r. skarżącej urodziło się trzecie dziecko, posiadany samochód okazał się za mały, a przy braku systematyczności wypłat świadczeń wychowawczych nie mogła podjąć decyzji o jakiejkolwiek pożyczce czy zakupie na raty , skoro nie miała gwarancji , że otrzyma je systematycznie i na czas. Dla skarżącej uciążliwy był brak gwarancji otrzymywania systematycznie świadczenia. Również czasookres, w którym organ rozpoznaje proste sprawy, niewymagające badania kryterium dochodowego powoduje, że skarżącej powinna być przyznana słuszna rekompensata w postaci świadczenia pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o umorzenie postępowania i oddalenie skargi w całości.

Organ wyjaśnił, że skarżąca w dniu 16 sierpnia 2016 r. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017 na córki J. H. i K. H. oraz na syna W. H. Następnie wykreśliła z wniosku K. H. i wycofała wniosek w części dotyczącej J. H.. W tej sytuacji wniosek nie dotyczył w ogóle K. H.. Wniosek ten został przez Wójta Gminy przekazany do Marszałka Województwa w dniu 19 sierpnia 2016 r.

W dniu 7 czerwca 2017 r. Marszałek Województwa rozstrzygnął, że w przypadku skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2017 r. do chwili obecnej. Równocześnie ww. organ rozpatrzył wniosek i orzekł o przyznaniu świadczenia wychowawczego na W. H. na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie wniosku dotyczącego świadczenia wychowawczego na J. H.

Decyzją z dnia 18 lipca 2017 r. Wójt Gminy uchylił decyzję własną z dnia 27 maja 2016 r. przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na córkę K. H. za okres od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 października 2016 r. i za okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r.

Wojewoda wskazał, że zadanie dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przejął od Marszałka Województwa dnia 1 stycznia 2018 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428). Po zakończeniu etapu organizacyjnego, związanego z przejęciem zadania, Wojewoda przystąpił do weryfikacji akt spraw zgodnie z kolejnością przekazania do Urzędu Marszałkowskiego oraz ich wpływu do Urzędu Wojewódzkiego.

Następnie ze względu na konieczność uzupełnienia dokumentów przez stronę celem weryfikacji złożonego wniosku – głównie okresów, w których zachodzi koordynacja, pracownik organu kontaktował się ze skarżącą, aby przesłała ona niezbędne dokumenty. Po przeprowadzeniu postępowania Wojewoda rozstrzygnął w dniu 6 sierpnia 2019 r., że do sprawy K. H. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 czerwca 2016 r. do chwili obecnej, w związku z tym, że D. H. pracuje poza granicami Polski.

Wojewoda wyjaśnił dalej, że w związku z ww. rozstrzygnięciem, Wójt Gminy jest zobowiązany do uchylenia swej decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 marca 2017 r. Oznacza to, że Wojewoda, aby podjąć dalsze działania, umożliwiające zakończenie sprawy, oczekuje na ww. decyzję uchylającą.

Jak wskazał Wojewoda, w związku z wniesieniem przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność, dokonał on ponownej analizy sprawy. Stwierdził, że ze względu na fakt, że sama skarżąca odnosiła się zarówno w ponagleniu, jak również w skardze, wyłącznie do wniosku z dnia 16 sierpnia 2016 r. był w przekonaniu, że wniosek ten dotyczy wyłącznie syna W. H. Wynika to z treści samego wniosku oraz późniejszych dokumentów. Dopiero szczegółowa analiza dokumentacji dotyczącej K. H. pozwoliła na ustalenie, że składała ona jeszcze jeden wniosek o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na okres 2016/2017 na córkę K. H. w dniu 7 kwietnia 2016 r.

W konsekwencji Wojewoda w dniu 13 stycznia 2020 r. wydał informację o przyznaniu K. H. świadczenia wychowawczego na córkę K. H. na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. Z tych względów zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Organ dodał, że wniosek strony o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę K. na okres świadczeniowy 2016/2017 został rozpoznany w zakresie, w jakim organ dysponował decyzją uchylającą organu I instancji.

Wnosząc o oddalenie wniosku skarżącej o zapłatę sumy pieniężnej Wojewoda podniósł, że skarżąca nie poniosła żadnej szkody materialnej, albowiem świadczenia, o które wnioskowała na córkę K. H. były wypłacone przez GOPS na podstawie decyzji z dnia 27 maja 2016 r.

W piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. skarżąca cofnęła skargę w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego na córkę K. H. za wskazany w skardze okres. Dodała, że najprawdopodobniej omyłkowo powoływała się na wniosek z dnia 16 sierpnia 2016 r., jednakże z treści jej pism jasno wynikało, że domaga się wydania decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. i za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r., stąd nietrudno było organowi ustalić jakiego wniosku to dotyczy. Skarżąca podniosła, że nadal nie jest wiadome, dlaczego jej wniosek w zakresie miesięcy: lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r. został rozpoznany dopiero informacją z dnia 13 stycznia 2020 r., przy czym za te trzy miesiące skarżącej nadal nie wypłacono świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz.2325, dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne albo postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).

Z uwagi na to, że przedmiotem skargi była bezczynność organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.

Należy w pierwszej kolejności wskazać, że w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skarg na bezczynność wniesienie skargi należy poprzedzić ponagleniem do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a.

Ten wymóg formalny wniesienia skargi skarżąca spełniła.

Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej przez skarżącą skargi na bezczynność Wojewody stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "bezczynności". Natomiast w art. 37 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego ustawodawca wskazał , że o stanie bezczynności można mówić, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w art. 35 § 3 i 3a ( art. 35 § 4 k.p.a.).

Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia normuje ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. ( Dz.U. z 2016r. , poz. 195 , obecnie Dz.U. z 2019 r., poz.2407), dalej zwana "ustawą", która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r.

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 16 ust. 1 i 2 ustawy, gdy osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek jej rodziny przebywa poza terenem RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa; w przypadku zaś przebywania osoby uprawnionej lub członka jej rodziny w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami RP w w/w państwie, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W takich przypadkach marszałek województwa ustalał, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 3).

O ile sytuacja taka miała miejsce, a decyzja w sprawie świadczenia wychowawczego przez organ właściwy była już wydana, organ ten uchylał decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlegała ustawodawstwu innego państwa, i decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego wydawał marszałek województwa ( art. 16 ust. 6 i 7 ustawy ).

Z powyższego wynika, że w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych, w sytuacji, gdy mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego konieczne jest ustalenie , który z organów powinien rozpoznać wniosek. Ustawa nie określa innych terminów załatwienia takich spraw, niż określone przepisem art. 35 § 3 k.p.a.

W dniu 7 kwietnia 2016 r. skarżąca , posiadająca wówczas dwoje dzieci , złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - K. H..

Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługiwało na pierwsze dziecko jedynie w sytuacji, gdy dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekraczał wskazanej w ustawie kwoty, a świadczenie wychowawcze na kolejne dzieci nie było uzależnione od kryterium dochodowego.

Wniosek ten został rozpoznany przez Wójta Gminy decyzją z dnia 27 maja 2016 r. poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Marszałek Województwa w dniu 7 czerwca 2017 r. stwierdził, że do sprawy K. H. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. oraz od 1 kwietnia 2017 r. do chwili obecnej.

Z tego względu Wójt Gminy decyzją z dnia 18 lipca 2017 r. uchylił decyzję własną z dnia 27 maja 2016 r. przyznającą świadczenie wychowawcze - za okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. i od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. Kopię tej decyzji przesłał Marszałkowi Województwa pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. celem wydania decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego. Pismo do Marszałka Województwa wpłynęło 21 sierpnia 2017 r.

Decyzja dotycząca wniosku skarżącej przez Marszałka Województwa nie została wydana.

Na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) , zadania Marszałka od dnia 1 stycznia 2018 r. przejął Wojewoda, który wniosek skarżącej rozpoznał w dniu 13 stycznia 2020 r., wydając informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na K. H. na okres 1.06.2016r.- 31.10.2016 r. i 1.04.2017r. - 30 .09.2017r.

Od dnia 1 lipca 2019 r. przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji; wskazane organy przesyłają wnioskodawcy jedynie informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego ( art. 13 a ust. 1 i 2 ustawy).

Skarga na bezczynność organu została wniesiona przez skarżącą w dniu 13 grudnia 2019 r. , czyli przed wydaniem informacji przez Wojewodę .

Tak więc Wojewoda w dniu wniesienia skargi na bezczynność w bezczynności pozostawał, bowiem wniosek skarżącej z dnia 7 kwietnia 2016 r., dotyczący świadczenia wychowawczego na córkę K. za okres 1.06.2016r.- 31.10.2016 r. i 1.04.2017r. - 30 .09.2017r., który Marszałek Województwa otrzymał w dniu 21 sierpnia 2017 r. , nie był jeszcze wówczas rozpoznany.

Nadmienić też należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrażonego w postanowieniu z dnia 25 października 2019 r. nr [...].

SKO w postanowieniu tym uznało, że organ nie pozostaje w bezczynności - z perspektywy wskazanej przez skarżącą daty nierozpoznanego wniosku.

Prawdą jest, że skarżąca i w ponagleniu , i w skardze wskazywała, że przedmiotowy wniosek pochodzi nie z dnia 7 kwietnia 2016r. , a z dnia 16 sierpnia 2016 r. Jednak okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla zasadności skargi czy też dokonania oceny sposobu działania organu przez Sąd.

W każdym bowiem przypadku skarżąca podawała dane pozwalające na zidentyfikowanie tegoż wniosku – w ponagleniu z dnia 31 lipca 2019 r. wskazała, że dotyczy on córki K., wskazała numer pisma dotyczącego wniosku i datę przekazania tego pisma do Marszałka Województwa, wskazała na częściowe uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oraz na fakt, że nie wypłacono jej świadczeń za lipiec, sierpień i wrzesień 2016r. , natomiast w skardze - wskazała na wniosek dotyczący córki K. za okres świadczeniowy 2016/2017 w części od dnia 1.06.2016r.- 31.10.2016 r. i 1.04.2017r. - 30 .09.2017r. , jak też inne dane, dotyczące wydania i uchylenia decyzji przyznającej świadczenie.

Sąd nie podziela poglądu SKO, że Wojewoda powinien w całości rozpoznać wniosek strony o przyznanie świadczeń na córkę K. za okres od dnia 1.06.2016 r. do 30.09.2017r. , bowiem w omawianej części wniosek został przekazany organom do rozpoznania już w dniu 21 sierpnia 2017 r.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że nie istniały żadne przyczyny mogące tłumaczyć czy usprawiedliwiać tak długie załatwianie sprawy skarżącej. Marszałek Województwa już w dniu 7 czerwca 2017 r. rozstrzygnął, że w omawianym okresie do skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co skutkowało uchyleniem wydanej w sprawie decyzji w określonym zakresie i przekazaniem mu tej sprawy do rozpoznania. Nie było żadnych podstaw do oczekiwania na ustalenie , czy do skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji w pozostałym okresie, objętym decyzją Wójta Gminy z dnia 27 maja 2016 r. Rodzaj świadczenia oraz to, że wnioskowane było ono na drugie dziecko powodował, że nie było konieczne prowadzenie postępowania dowodowego czy uzupełnienie dokumentów. W istocie rzeczy w niniejszej sprawie nie były prowadzone żadne czynności. Organ nie informował także skarżącej o możliwości załatwienia sprawy w innym terminie. Tak więc Wojewoda pozostawał w bezczynności.

Do załatwienia przez Wojewodę sprawy z wniosku skarżącej z dnia 7 kwietnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę K. H. w części dotyczącej okresu od 1 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r. i od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. doszło dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność.

Przepis art. 149 p.p.s.a. , dotyczący uwzględnienia skargi na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma treść następującą:

§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność powoduje, że skarga w części dotyczącej rozpatrzenia wniosku skarżącej poprzez zobowiązanie organu do załatwienia sprawy przez wydanie aktu czy dokonanie czynności ( art. 149 § 1 pkt 1 p. p.s.a.) jest bezprzedmiotowa ( art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie ponadto skarżąca cofnęła skargę w tej części ( art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W tej sytuacji Sąd w tym zakresie postępowanie umorzył ( pkt 1 wyroku).

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności ( pkt 2 wyroku).

Sąd stwierdził również, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 3 wyroku). Rażące naruszenie prawa, czyli "kwalifikowane" naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przywołanego przepisu jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej pozostawał bez biegu bez żadnych przyczyn u Marszałka Województwa, a następnie - od dnia 1 stycznia 2018 r. – u Wojewody , mimo że sprawa w żaden sposób nie była skomplikowana , ani nie zaistniały żadne przeszkody, niezależne od organu, uniemożliwiające załatwienie sprawy.

Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał skarżącej od Wojewody sumę pieniężną w wysokości 1500 zł ( pkt 4 wyroku).

Z woli ustawodawcy przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej zależy od uznania sądu. Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. charakteru sumy pieniężnej nie precyzuje, jednak orzecznictwo sądowoadministracyjne jest zgodne co do tego, że suma pieniężna - poza funkcją represyjną i prewencyjną – ma także funkcję kompensacyjną. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma jednak na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Jej celem jest zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz za wszelkie niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Następuje w wysokości proporcjonalnej do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego.

We wskazanym w art. 149 § 2 p.p.s.a. przepisie art. 154 § 6 p.p.s.a. mowa jest o dziesięciokrotnym przeciętnym wynagrodzeniu miesięcznym w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2019 r. i w drugim półroczu 2019 r. ( M.P. z 2020 r., poz.195), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2019 r. wyniosło 4294,67 zł.

Skoro więc, zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., suma pieniężna może wynieść do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6, może ona być przyznana przez Sąd do kwoty nie większej niż 21473,35 zł.

Skarżąca, wnosząc o przyznanie sumy pieniężnej, wskazała na połowę kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - za każdy rok bezczynności, co nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie suma pieniężna przyznana stronie nie powinna być symboliczna, ale nie może też być nadmierna, a za taką należałoby uznać sumę pieniężną w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a..

Należy mieć na uwadze, że przedmiotowy wniosek skarżącej powinien być załatwiony w ciągu miesiąca od wpływu dokumentów do Marszałka Województwa , co nastąpiło dnia 21 sierpnia 2017 r. Skarżąca nie miała żadnego wpływu na to, że ustawodawca postanowił zmienić organ właściwy do rozpoznawania spraw, w których zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie miała też żadnego wpływu na sposób działania i załatwianie spraw przez Wojewodę , który stał się, z dniem 1 stycznia 2018 r. , organem właściwym w takich sprawach.

Zauważyć w tym kontekście należy, że ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin ( Dz.U. z 2017 r., poz.1428), na mocy której to wojewodowie , w miejsce marszałków województw, stali się organami właściwymi do ustalania , czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 26 lipca 2017 r. , a weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Sąd zdaje sobie sprawę, że przejęcie przez Wojewodę nowych zadań było dużym przedsięwzięciem organizacyjnym, jednak okoliczność ta nie powinna działać na niekorzyść stron postępowania. Tymczasem w przypadku rozpatrywanej sprawy - o ile nawet stan bezczynności liczyć bez okresu od 21 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. - jej załatwienie zajęło Wojewodzie dwa lata.

Już wcześniej Sąd wskazał, że sprawa niniejsza była sprawą prostą, w żaden sposób nie skomplikowaną, dotyczyła nie pierwszego, a kolejnego dziecka, a zakres rozstrzygnięcia określony był decyzją Wójta Gminy z dnia 18 lipca 2017 r. Skarżąca miała prawo oczekiwać, że jej wniosek w krótkim terminie zostanie pozytywnie rozpatrzony. Wbrew twierdzeniom organu nie jest możliwe, by skarżącej już wypłacono całą kwotę świadczenia wychowawczego, bowiem uchylenie decyzji przyznającej świadczenie w przedmiotowej części nastąpiło w lipcu 2017 r. Brak jest wobec tego podstaw do zakwestionowania twierdzeń skarżącej, że nie wypłacono jej świadczeń za lipiec, sierpień i wrzesień 2017 r, czyli łącznie 1500 zł. Skarżąca z ewidentnej winy organów nie uzyskała we właściwym terminie środków, które zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy powinny być przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Nie uzyskiwała też w sposób określony prawem informacji o przyczynach braku załatwienia sprawy. Dwuletnia bezczynność Wojewody powodowała, że skarżąca nie mogła w sposób racjonalny i przemyślany planować swoich wydatków.

W tym stanie rzeczy , w ocenie Sądu , właściwą sumą pieniężną w niniejszej sprawie jest kwota 1500 zł, będąca równowartością kwoty, którą skarżąca przez wiele miesięcy nie mogła dysponować.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonej opłaty za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł ( pkt 5 wyroku ).