Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 85/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
658
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Umorzono postępowanie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na przewlekłość postępowania Wójta Gminy [...] w przedmiocie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz H. W. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 roku S. W. dokonał wycinki znacznej ilości drzew rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...] w miejscowości [...] gmina [...]. Komendant Straży Gminnej, który był obecny w miejscu zdarzenia i wykonał dokumentację zdjęciową, sporządził na ten temat notatkę służbową. Przy oględzinach był również Inspektor ds. Ochrony Przyrody – J. S. (zawezwany przez Komendanta). Taka notatka została również sporządzona przez Inspektora Wydziału Infrastruktury Kubaturowej i Ochrony Środowiska Urzędu Gminy w [...] (zwanego dalej: Inspektor WIKiOŚ) wraz z dokumentacją zdjęciową.

Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działki nr [...], położonej w [...]przy ul. [...] - jest H. W..

Dnia [...] maja 2013r., po przeprowadzeniu oględzin przez przedstawiciela Wydziału Infrastruktury Kubaturowej i Ochrony Środowiska Urzędu Gminy wszczęte zostało przez Wójta Gminy [...] (dalej organ lub Wójt) postępowanie administracyjne na okoliczność usunięcia drzew z terenu działek oznaczonych numerami geodezyjnymi nr [...], [...], [...] i [...] bez wymaganego zezwolenia.

W tym samym dniu także zostało wysłane zawiadomienie o wyznaczonym na dzień [...] maja 2013r. terminie wizji terenowej oraz informacja aby do dnia oględzin nie wykonywać na terenie w/w nieruchomości żadnych zmian związanych za pozostawionym drewnem, pniakami i gałęziami. Inspektor WIKiOŚ w notatce z dnia [...] maja 2013r. stwierdził, że teren został świeżo zaorany (wykonano dokumentację zdjęciową). [...] maja 2013 roku przedstawiciel H. i T. W. - S. W. (pełnomocnictwa w aktach - dalej Strona lub pełnomocnik skarżącej) złożył pismo (z dnia [...] maja 2013 r.) informujące, iż nie może brać udziału w powyższej wizji z uwagi na pilny wyjazd.

W dniu [...] maja 2013 roku pracownik Urzędu Gminy przeprowadził wizję terenową bez udziału Strony. Z wizji został sporządzony protokół i dokumentacja fotograficzna.

Nowy termin oględzin terenowych został wyznaczony na dzień [...] czerwca 2013 roku. Termin taki uwzględniał prośbę zawartą w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. S.a W.a o niewyznaczanie terminu oględzin do dnia [...] czerwca z uwagi na jego nieobecność.

W dniu [...] czerwca 2013 r. oględziny z udziałem Strony odbyły się zgodnie z zawiadomieniem. [...] lipca 2013 roku Wójt przesłał stronie kserokopię oraz odpis protokołu z wizji lokalnej z dnia [...] czerwca 2013 roku.

W dniu [...] sierpnia 2013 roku Strona złożyła pismo wraz z "Ekspertyzą dotyczącą oceny wieku drzewostanu na części działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...]" autorstwa dr hab. P. R..

Organ prowadził analizę porównawczą drzewostanu rosnącego w sąsiedztwie usuniętych drzew w celu określenia wieku rosnących tam drzew. Po przeprowadzeniu oględzin drzew stwierdzono, iż trudno jednoznacznie określić wiek pozostałych drzew z uwagi na to, że zadrzewienie było zakładane w przeciągu kilku lat lub użyty został materiał sadzeniowy w różnym wieku. W związku z tym zlecono wydanie ekspertyzy dr inż. A. W. z Katedry Urządzania Lasu, Uniwersytetu Przyrodniczego w [...]dotyczącej wieku drzewostanu. W związku z okresem wakacyjnym a następnie rozpoczęciem roku akademickiego wykonanie takiej ekspertyzy możliwe było dopiero w listopadzie 2013 roku. O terminie wykonania badań i ekspertyzy strona była ustnie informowana wielokrotnie w trakcie częstych obecności w Urzędzie Gminy.

W związku z powyższymi ustaleniami, organ zlecił dr A. W. wykonanie ekspertyzy w dniu [...] listopada 2013r. Zgodnie ze zleceniem biegły miał określić wiek drzew w miejscowości [...] gmina [...]

Dnia [...] listopada 2013 roku zostało przekazane stronie zawiadomienie o przeprowadzeniu w dniu [...] listopada 2013 roku oględzin drzewostanu i wykonaniu nawiertów w celu określenia wieku drzew. Organ wskazał, że o terminie Strona została poinformowana i była obecna przy pobieraniu próbek drewna.

Ekspertyza została przesłana do Urzędu Gminy w dniu [...] listopada 2013 roku, a Stronie w dniu [...] listopada 2013r.

W piśmie z dnia [...].11.2013r. Strona poinformowała, że nie zgadza się z ekspertyzą i wnosi o zakończenie postępowania., a także, że zleciła własne opracowanie innym naukowcom oraz że wyniki są inne. Strona jednak nie przedstawiła Organowi powyższych opracowań.

W kolejnych dniach [...], [...] i [...] grudnia 2013r. Strona złożyła pisma dotyczące wydania zaświadczeń potwierdzających że drzewa rosnące na działkach przy ul. [...] mają poniżej [...] lat.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013r. strony zostały zawiadomione o możliwości i prawie zapoznania się z aktami. Zawiadomienie to Strony otrzymały [...] grudnia 2013 roku.

Dnia [...] grudnia 2013 roku Strona złożyła pismo w sprawie zakończenia postępowania, a w dniu [...] grudnia w sprawie przedłużenia postępowania w powyższej sprawie do [...] stycznia 2014 r.

Pismem z dnia [...] grudnia Wójt przychylił się do wniosku strony i przedłużył postępowanie do [...] stycznia 2014 roku.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 roku Strona ponownie zwróciła się o przedłużenie terminu wydania decyzji do dnia [...] marca 2014 roku z uwagi na przygotowywanie nowej opinii w sprawie wieku drzew.

Pismem z dnia [...] stycznia organ przychylił się do wniosku Strony i przedłużył termin wydania decyzji do dnia [...] marca 2014 roku, zgodnie z żądaniem Strony.

Dnia [...] stycznia 2014 r do Urzędu Gminy dr A. W. przesłał drogą elektroniczną Ekspertyzę Określenie wieku drzew rosnących na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...] gmina [...]. Przy czym drzewa rosnące na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...] nie dotyczyły w ogóle tego postępowania.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 (data wpływu pisma [...] lutego) roku H. W. zwróciła się o przedłużenie postępowania do [...] kwietnia 2014 roku.

W dniu [...] lutego 2014 roku S. W. ponownie zwrócił się o przedłużenie terminu postępowania do końca kwietnia 2014 roku.

Dnia [...] marca pełnomocnik skarżącej S. W. wnioskował o zakończenie postępowania i cofnął wszelkie prośby o przedłużenie terminu.

W dniu [...] marca 2014 roku pani H. W. złożyła pismo wraz z "Ekspertyzą Określenie wieku drzew rosnących na działkach nr [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...] gmina [...] ( uzupełnienie)" autorstwa dr inż. A.a W. wykonanej na zlecenie S.a W.a i jest to wyjaśnienie do ekspertyzy z listopada 2013 roku.

Dnia [...] marca 2014 roku Wójt przedłużył postępowanie do 1[...]5 maja 2014r. z uwagi na konieczność przeanalizowania materiału zawartego w Ekspertyzie z marca 2014 (uzupełnieniu). W kwietniu 2014 r. Strona złożyła pismo wraz z załącznikiem informacją [...] Rejon Dystrybucji [...].

Dnia [...] kwietnia 2014 roku S. W. ponownie złożył pismo o zakończenie postępowania i informację że drzewa nie mają wymaganych [...] lat, pomimo iż w dniu [...] marca postępowanie zostało przedłużone.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. organ ponownie poinformował Strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.

W dniu [...]maja 2014 r., w odpowiedzi na zawiadomienie, S. W. złożył pismo wraz z informacją Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w [...]dotyczącą ustalania wieku drzew.

W dniu [...] maja 2014 roku S. W. ponownie złożył pismo wraz z informacją Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w [...]dotyczącą ustalania wieku drzew, a w dniu [...] maja 2014 roku złożył kolejne pismo wraz z informacją Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w [...]dotyczącą ustalania wieku drzew i fragmentem Ekspertyzy dr A.a W..

W związku z powyższym, Organ postanowił przeanalizować przesłane materiały oraz ponownie dokonać oględzin drzewostanu rosnącego przy ul. [...] w [...]w pełni sezonu wegetacyjnego i ponownie sprawdzić czy pozostały jakiekolwiek ślady w terenie po dokonanej wycince.

W sytuacji, kiedy w ekspertyzach tego samego autora zawarte były rozbieżne wnioski, aby dochować należytej staranności w powyższej sprawie Organ prześledził wszelkie dowody zabrane w toku postępowania w sprawie wycinki drzew i postanowił odnieść się jedynie do tych drzew co do których posada niezbite dowody odnośnie wieku i wymiarów wyciętych drzew.

Jako materiał porównawczy organ przeanalizował także zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu w tym także z [...] czerwca 2003 roku, na których jednak nie można stwierdzić, czy zostały posadzone drzewa (z racji wielkości nie można było rozróżnić wielkości 1 - 2 letnich sadzonek) jednak teren gdzie występują zadrzewienia znacznie różni się od otaczających pól uprawnych.

W dniu [...] lipca 2014 r. S. W. złożył kolejne pismo domagając się zakończenia sprawy. Podobne pismo złożył dnia [...] lipca 2014 r. i [...] lipca 2014 r. oraz [...], [...], [...] i [...] sierpnia 2014 r.

W dniu [...] sierpnia 2014 roku organ wysłał zawiadomienie o terminie zakończenia sprawy do [...] września 2015 roku.

Po otrzymaniu zawiadomienia S. W. złożył pismo dnia [...] sierpnia 2014 r. z wyjaśnieniami oraz ponownie pismo z Urzędu Miasta Poznania i fragmentem ekspertyzy dr A.a W..

W dniu [...] września 2014 r. S. W. złożył pismo wskazując, że nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie. Podobne pismo złożył [...] września 2014 r.

Dnia [...] września 2014 roku wydana została decyzja częściowa (nr [...]), dotycząca naliczenia kary na H.ę W., za usunięcie 4 szt. drzew przy ul. [...] w [...]. Decyzja ta została doręczona stronie osobiście w siedzibie Urzędu Gminy w dniu [...] października 2014 roku (w aktach brak potwierdzenia wysłania decyzji pocztą).

Pismem z dnia [...] października 2014 r. S. W. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na przewlekłe postępowanie i bezczynność w sprawie wycinki drzew w dniu [...] maja 2013 roku przy ul. [...] w [...]Gmina [...].

Również dnia [...]października 2014 r. S. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe postępowanie i bezczynność w niniejszej sprawie.

S. W., H. W. oraz oboje na raz, złożyli jednocześnie trzy odwołania od decyzji z [...] września 2014 r. w sprawie naliczenia kary za usunięcie bez wymaganego zezwolenia czterech drzew.

W skardze na przewlekłość postępowania, którą złożył S. W., działając jako pełnomocnik H.y W. (pełnomocnictwo notarialne w aktach administracyjnych), podniósł on, że organ celowo opóźniał termin wydania decyzji i zakończenia postępowania; wycięte w dniu [...] maja 2013r. drzewa nie przekroczyły wieku [...] lat a więc niepotrzebne było zezwolenie na ich usunięcie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że w dniu [...] września 2014r. została wydana decyzja częściowa, dotycząca usunięcia bez zezwolenia czterech drzew, co do których nie było wątpliwości, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że miały ponad [...] lat. Opóźnienie w zakończeniu postępowania spowodowane było faktem, iż tego rodzaju sprawami w Urzędzie zajmuje się jeden pracownik, strona składała liczne, często sprzeczne ze sobą pisma a jednocześnie toczyło się kilkanaście postępowań z wniosków pp. W. o wydanie zgody na usunięcie kilku tysięcy drzew na łącznie [...] działkach.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2015r. pełnomocnik organu złożył do akt potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...]. którą to decyzją organ umorzył pozostałą część postępowania w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przedmiotem skargi jest zarzucana Wójtowi Gminy [...] przewlekłość postępowania w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W skardze wniesionej przez S.a W.a zaznaczono, że skarga dotyczy przewlekłego postępowania organu, choć w tekście skargi wpisano także, że dotyczy również bezczynności. Sąd, na podstawie treści skargi uznał, że skarga dotyczy tylko przewlekłości, zwłaszcza, że skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2014r. (skarga na bezczynność jest w tej sytuacji niedopuszczalna).

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 par.1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłość w postępowaniu organów (art.3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 poz. 1270 zwana dalej ppsa). Kognicja sądu w postępowaniu wywołanym skargą na przewlekłość lub bezczynność organu ogranicza się do badania czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 kpa, a także czy po wniesieniu skargi zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu.

W niniejszej sprawie organ, już po wniesieniu skargi na przewlekłość wydał akt (decyzję z dnia [...] stycznia 2015r., kończącą postępowanie, które częściowo zakończone zostało decyzją częściową z dnia [...] września 2014r.) – w tym zakresie więc, to znaczy w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, postępowanie ulegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.

Należy podnieść, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji lub postanowienia nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8 ppsa w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 ppsa). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa, sąd - uwzględniając skargę - jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 ppsa w przypadku uwzględnienie skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 ppsa jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny.

W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 ppsa, jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego.

Przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 ppsa wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 kc, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (zob orzecz. NSA cyt. wyżej).

Przechodząc do niniejszego postępowania należało więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na przewlekłość, nie powodowało, stosownie do art. 149 § 1 ppsa, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 6 maja 2013r. Poszczególne czynności zarówno organu jak i Strony zostały szczegółowo przedstawione wyżej. Z analizy tego materiału wynika, że przewlekłość miała miejsce, ale Sąd ocenił, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa.

Wobec konieczności wykonania ekspertyzy dotyczącej wieku wyciętych drzew postępowanie przedłużyło się z powodu niemożności uzyskania jej w krótszym terminie. Strona w sprawie składała liczne pisma w tym kilkukrotnie w sprawie wydłużenia terminu zakończenia postępowania, składając liczne pisma i wnioski j.w., które organ zmuszony był odpowiednio przeanalizować i wziąć pod uwagę przy rozstrzygnięciu. Biegły wykonujący ekspertyzę dla organu, wykonał ją także na zlecenie Strony i obie opinie różniły się między sobą co powodowało konieczność wyeliminowania pomyłek przy podsumowaniu materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe ustalenia co do działania organu w związku z toczącym się postępowaniem, skomplikowany charakter sprawy, obszerność materiału dowodowego jaka musiała być poddana analizie i ocenie, ilość dokonanych czynności w sprawie, a przede wszystkim wydanie decyzji częściowej przed złożeniem niniejszej skargi Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jak już to zaznaczono, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Z tego względu Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.