Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 628/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mariola Jaroszewska sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody z dnia 21 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

W. G. wniósł skargę na decyzję Wojewody z 21 sierpnia 20115 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 28 czerwca 2013 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w G., stanowiącej działkę nr [..] o pow. 3,3639 ha, obręb ewidencyjny [..], dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], będącej własnością W. G., w celu realizacji inwestycji celu publicznego, o której mowa w decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [..] i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skarga została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2012 r. A. (dalej: inwestor) wystąpiła do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, m.in. o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] o pow. 3,3639 ha, położonej w G., w obrębie ewidencyjnym [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie inwestorowi zgody na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m, a także, w przypadku wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania ze wskazanej nieruchomości, o wydanie zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wskazana inwestycja ujęta jest również w decyzji Wojewody z 31 marca 2011 r. wydanej w oparciu o ustawę z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (j.t. Dz. U. z 2010 r., nr 26, poz. 133 ze zm.), dalej zwaną ustawą "o Euro".

Decyzją z 27 czerwca 2013 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł m.in. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w G., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] o pow. 3,3639 ha, obręb ewidencyjny [..], dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie inwestorowi – A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość przewodów i urządzeń elektrycznych służących do przesyłania energii elektrycznej oraz podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń w postaci dwutorowej linii napowietrznej 2x100 kV wraz z jednym słupem energetycznym, obejmującej odcinek linii o długości ok. 193 m - zgodnie z projektem wskazanym w załączniku stanowiącym integralną część decyzji.

Następnie, decyzją z 28 czerwca 2013 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości gruntowej, nadając równocześnie wskazanemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności.

Wobec wniesienia odwołania przez skarżącego decyzją z 22 listopada 2013 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 28 czerwca 2013 r. i umorzył w całości postępowanie prowadzone przed tym organem.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że postępowanie w sprawie o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości prowadzone w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, gdyż inwestycja w związku z realizacją której organ I instancji, ograniczył w decyzji z 27 czerwca 2013 r. sposób korzystania ze wskazanej na wstępie nieruchomości, została objęta decyzją Wojewody z dnia 31 marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, wydaną na podstawie ustawy o Euro. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że ww. decyzja Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 27 czerwca 2013 r., była rozstrzygnięciem wydanym w związku z realizacją przedsięwzięcia Euro 2012, a zatem, zgodnie z dyspozycją art. 34 ust. 1 ustawy o Euro, podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. Wobec tego Wojewoda stwierdził, że nie było podstaw do wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości, a postępowanie w tej sprawie było od początku bezprzedmiotowe.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji, skargę, pismem z dnia 27 grudnia 2013 r., złożyła A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 67/14, uchylił ww. rozstrzygnięcie Wojewody z 22 listopada 2013 r.. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, że "pomimo braku określenia granic temporalnych [...] obowiązywania, cel ustawy [o Euro] uzasadnia tezę o niedopuszczalności jej zastosowania do przedsięwzięć nierozpoczętych przed rozpoczęciem turnieju, w tym również do przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu z 2009 r.", tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. z 2010 r., nr 8, poz. 52 ze zm.). Dalej wskazał: "Takie podejście w żaden sposób nie umniejsza znaczeniu przypisywanemu tym przedsięwzięciom z punku widzenia społeczno - gospodarczego. Konsekwencją niezrealizowania ich przed rozpoczęciem turnieju jest brak możliwości zastosowania do ich realizacji specjalnych rozwiązań ustawy o przygotowaniu turnieju Euro 2012 r. i konieczność procedowania w oparciu o przepisy ogólne".

W. G. złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną, która wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2215/14 została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona.

Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewoda podkreślił, że jest zobligowany do uwzględnienia ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 67/14, jak i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2215/14. Jak już pisano powyżej, w powołanym wyroku WSA stwierdził, że "pomimo braku określenia granic temporalnych [...] obowiązywania, cel ustawy [o Euro] uzasadnia tezę o niedopuszczalności jej zastosowania do przedsięwzięć nierozpoczętych przed rozpoczęciem turnieju, w tym również do przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu z 2009 r.", tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012.

Dalej wyjaśnił organ odwoławczy, że przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.. Przepis ten stanowi, że "w przypadkach określonych w art. 108 Kpa lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 wskazanego artykułu. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności".

Bezspornym jest zdaniem Wojewody, że w niniejszym przypadku zaistniała przesłanka uprzedniego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. - decyzję taką wydał bowiem wobec przedmiotowej nieruchomości Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, w dniu 28 czerwca 2013 r.. Niniejsze rozstrzygnięcie zostało wprawdzie uchylone przez Wojewodę decyzją z 21 sierpnia 2015 r., lecz zastąpiono je, orzekając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, rozstrzygnięciem tożsamym co do istoty, tj. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Do ustalenia pozostała zatem kwestia czy w zaistniałym stanie faktycznym spełniona została druga z przesłanek warunkujących wydanie przedmiotowej decyzji, której ustawa nakazuje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. czy zaistniał którykolwiek z przypadków wskazanych w art. 108 Kpa, albo czy zachodzi w niniejszym przypadku ważny interes gospodarczy.

Zgodnie z treścią art. 108 Kpa, "decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia ".

We wniosku inwestora z 6 czerwca 2012 r. wskazano, że "Projektowana linia elektroenergetyczna jest ważnym elementem dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego aglomeracji [...]" oraz, że "ze względu na brak możliwości zasilenia południowych dzielnic G. oraz miejscowości B., przez długi okres czasu nie byty wydawane warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej dla nowych odbiorców".

Zdaniem Wojewody niewątpliwie budowa przedmiotowej linii energetycznej jest realizacją celu publicznego. Świadczy o tym art. 6 pkt 2 u.g.n., stanowiący, że celami publicznymi są m.in. "budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń ".

O publicznym charakterze inwestycji decyduje fakt, że można zaliczyć ją do działań o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), stanowiące realizację celów, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami (art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, j. t. Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.). Poza wszelką wątpliwością przy rozstrzyganiu czy dana inwestycja będzie realizowała cel publiczny decydująca będzie zatem jej koncentracja na urzeczywistnieniu zobiektywizowanego interesu publicznego, istotnego dla pewnej zbiorowości, z uwzględnieniem jej potrzeb.

Zdaniem Wojewody zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ma ono bowiem bezpośredni wpływ na rozwój cywilizacyjny regionu oraz poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnej infrastruktury.

Wojewoda, wydając decyzję o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 z 31 marca 2011 r. stwierdził, że "planowana inwestycja jest niezbędna dla rozwoju południowych dzielnic G., oraz miejscowości B.", a "Stacja pozwoli na realizację inwestycji mieszkaniowych i usługowych - obecnie wstrzymanych ze względu na brak możliwości ich zasilenia". Wskazał ponadto, że linia ta wraz ze stacją GPZ znacznie poprawią pewność zasilania aglomeracji, a także umożliwią dalszy rozwój gospodarczy regionu". Podkreślił także, że "w chwili obecnej w tym rejonie istnieje poważny niedobór mocy na potrzeby inwestycji budowlanych".

Z kolei w piśmie z 21 maja 2012 r. inwestor podkreślił, że "aglomeracja jest regionem dynamicznie i bezustannie rozwijającym się", co powoduje wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym konieczność zwiększenia mocy przyłączeniowej. Stwierdza także, że istniejąca infrastruktura energetyczna jest "przeciążona oraz wyeksploatowana do tego stopnia, że w południowych dzielnicach G. możliwości zasilenia nowych odbiorców są w dużej mierze ograniczone ".

Planowana inwestycja, jak wynika z wyżej wskazanego pisma, domyka "pierścień energetyczny", który umożliwi zasilanie odbiorców z różnych stron oraz - w przypadku wystąpienia awarii na którymkolwiek z jego odcinków - zapewni nieprzerwaną dostawę energii elektrycznej. Obecnie, to jest przy braku wybudowania przedmiotowej linii, w razie wystąpienia awarii, ryzyko przerw w dostawie energii zostanie zwielokrotnione. Znamiennym jest także, iż przerwy w dostawie energii mogą powodować znaczne szkody, w szczególności, jeśli chodzi o zakłady pracy, ale także dla poszczególnych odbiorców (gospodarstw domowych).

Stwierdził zatem organ odwoławczy, że realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego całej aglomeracji wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego jak i ważnego interesu gospodarczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 67/12 oraz z dnia 10 kwietnia 2013, sygn. akt II SA/Sz 1351/12, a także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 771/11).

Wojewoda nie podzielił jednak stanowiska organu I instancji, że w niniejszej sprawie zachodzi także wyjątkowo ważny interes strony. Sam obowiązek ustawowy do zapewnienia przez inwestora dostaw energii elektrycznej w sposób ciągły i niezawodny oraz zapewnienia odbiorcom świadczenia tych usług nie przesądza automatycznie o wyjątkowo ważnym interesie strony. Taki automatyzm prowadziłby w konsekwencji do nadrzędności interesu przedsiębiorstwa energetycznego nad interesem pozostałych jednostek. Nie zmienia to jednak faktu, iż przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 a u.g.n. w niniejszej sprawie zaistniały, a zatem rozstrzygnięcie organu I instancji jest zasadne.

Na marginesie zwrócono uwagę na fakt, że prawodawca, w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1590), która w art. 1 pkt. 7 dodała do art. 124 u.g.n. ustęp "1 a" w obowiązującej obecnie treści, wskazał, że "ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego (...) zaproponowano, aby w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości decyzji tej obligatoryjnie był nadawany przez starostę rygor natychmiastowej wykonalności", a także, że możliwość wydania na wniosek inwestora decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w przypadku wystąpienia omówionych wyżej przesłanek znacząco przyśpieszą rozpoczynanie inwestycji celu publicznego, w tym zwłaszcza inwestycji liniowych". Dodając zatem niniejszy ustęp do regulacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca zwrócił uwagę na doniosłość i szczególne znaczenie inwestycji realizowanych w jej ramach. W tym miejscu warto przypomnieć powołany już fragment zapadłego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 67/14, w którym pomimo uchylenia decyzji Wojewody z uwagi na okoliczność, iż zdaniem sądu dla realizacji tej inwestycji nie mogą być stosowane rygory ustawy o Euro "(...) w żaden sposób nie umniejsza znaczeniu przypisywanemu tym przedsięwzięciom z punku widzenia społeczno - gospodarczego ".

Odnosząc się do zarzutu odwołania, w którym podniesiono, że organ nie powinien był wydać przedmiotowej decyzji, w sytuacji gdy decyzja lokalizacyjna Wojewody z 31 marca 2011 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, "zaskarżone jest przed organem Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej", wskazano, że byt prawny ww. decyzji nie ma bezpośredniego znaczenia dla wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Dla tego typu decyzji ważne jest jedynie uprzednie wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 Kpa bądź ważnego interesu gospodarczego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Jedynie na marginesie, nie ma to bowiem wpływu na przedmiot niniejszego postępowania odwoławczego, zauważył Wojewoda, że decyzja o lokalizacji inwestycji Euro 2012 z 31 marca 2011 r. została wydana na podstawie ustawy o Euro w związku z realizacją przedsięwzięć Euro 2012, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012, (Dz. U. z 2010 r., Nr 8, poz. 52 ze zm.) i przed rozpoczęciem turnieju. Mają zatem do niej zastosowanie rygory ustawy o Euro z uwagi na okoliczność, iż zasadą jest, że do oceny danego rozstrzygnięcia czy skutków, jakie wywołuje, stosuje się przepisy prawa z daty jego wydania. Zgodnie z art. 34 ust. 1 powołanego aktu prawnego decyzje administracyjne wydawane w związku z realizacją przedsięwzięć Euro 2012, określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 4 ust. 1 podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie:

art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 kpa i 80 kpa poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których oparł się organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję;

art. 124 ust. 1a i ust 2 w zw. z art. 124 ust. 1 i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U 2010r., Nr 102, poź."651 ze zm.) - w zw. z art. 104 i 107-108 kpa poprzez brak podstaw do wydania zaskarżonej decyzji i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podał w uzasadnieniu skargi skarżący, że orzekające organy poprzez brak dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stan faktycznego oraz załatwienia sprawy, błędnie oceniły, iż w okolicznościach niniejszej spraw zachodzą podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano, dowodów na jakich oparły organy swoje rozstrzygniecie, w szczególności nie wskazano, na jakie podstawie, ustalono on, iż:

obecnie przyłączania do sieci w związku z brakiem realizacji inwestycji tj. budowy dwutorowej linii 110 kV zostały na terenie ulicy Z., jak również na terenie pozostałego odcinka tejże linii wstrzymane. W tym zakresie organ instancji nie wskazał, ile wniosków o przyłączenie do sieci zostało negatywnie rozpatrzonych przez inwestora w związku z brakiem realizacji ww. inwestycji czy w ogóle takie negatywne rozpatrzenie wniosków miało miejsce;

w rejonie O. istnieją poważne niedobory mocy na potrzeby inwestycji budowlanych;

na terenie realizacji inwestycji istnieją poważne niedobory mocy na potrzeby inwestycji budowlanych, w sytuacji, gdy w okolicach ulicy S. od 2010r. powstały trzy duże Osiedla Mieszkaniowe tj. Osiedle [..] z kilkunastoma wielorodzinnymi budynkami mieszkalnymi (przedmiotowe Osiedle nadal się rozbudowuje), Osiedle [..], Osiedle [...] oraz obecnie w budowie jest Osiedle [..] - fakty te są powszechnie znane;

istniejąca infrastruktura jest wyeksploatowana i przeciążona do tego stopnia, że w południowych dzielnicach G. możliwości zasilania nowych odbiorców są

w dużej mierze ograniczone,

w jakiej mierze możliwości zasilania nowych odbiorców są ograniczone, w sytuacji, gdy od 2010r. inwestor wydał warunki przyłączeniowe umożliwiające przyłączenie bardzo dużej liczby nowych odbiorców, jak to wskazano w punkcie 3,

w związku z awarią w tym rejonie ryzyko przerw w dostawie zostanie zwielokrotnione, co może powodować znaczne szkody w szczególności odbiorców tj. zakładów pracy i gospodarstw domowych;

Ponadto organy nie ustaliły, ile awarii na obszarze dzielnic południowych miało miejsce od 2010r. do dnia obecnego oraz ile obecnie zakładów pracy i gospodarstw w tym rejonie jest zasilanych.

Podkreślił skarżący, że decyzja o zajęciu jest wydawana w sytuacji, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (przesłanki z art. 108 kpa). Uzasadnieniem dla wydania tej decyzji jest także ważny interes gospodarczy. Biorąc pod uwagę, że komentowany artykuł wprowadza instytucję szczególną, która w istocie stanowi wyjątek od generalnej zasady dotyczącej wykonalności decyzji, przesłanki wydania tej decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej, (podobnie jak nie mogą być interpretowane rozszerzająco przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności): wyrok WSA w Warszawie z 12 grudnia 2007 r., II SA/Wa 863/07, Lexis.pl nr 2063176; zob. też J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., 2003, s. 503). Oznacza to, że decyzja taka może być wydana tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla ochrony dóbr wymienionych w art. 108 k.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego, a zagrożenie dla tych dóbr musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne.

W ocenie skarżącego organy nie wykazały przesłanek dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie wskazując, że w zaskarżonej decyzji powołano się na ostateczną decyzję Wojewody z 31 marca 2011 r., ustalającą lokalizacje inwestycji EURO 2012 polegającą na budowie dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [..], tymczasem przed Ministrem Budownictwa i Infrastruktury oczekuje na rozstrzygnięcie wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a przed WSA w Warszawie zawisła sprawa ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 10 listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzje Wojewody z 31 marca 2011 r.

Uznał Sąd, że niewątpliwie kwestia pozostawania w obrocie prawnym decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego ma bezpośredni wpływ na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro stanowiła ona podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2320/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi A.A.-Z.Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 listopada 2015 r. nr [..], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody z 31 marca 2011 r. nr [..], o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 dla inwestycji: "Budowa dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Stacja [..]-istniejący słup Nr [..] linii 110 kV nr [..]".

Postanowieniem z 4 maja 2021 r. WSA w Gdańsku podjął zawieszone postepowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2021, poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo Sąd orzekający popiera rozważania i argumentację organów administracji przedstawione w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 21 sierpnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 28 czerwca 2013 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w G., stanowiącej działkę nr [..] o pow. 3,3639 ha, obręb ewidencyjny [..], dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], będącej własnością W. G., w celu realizacji inwestycji celu publicznego, o której mowa w decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 27 czerwca 2013 r., nr [..] i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 124 ust. 1a u.g.n. Zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Artykuł 108 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Natomiast z treści art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Mamy tu więc do czynienia z dwiema decyzjami – pierwotną (ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. To niezwłoczne zajęcie musi być uzasadnione wystąpieniem przesłanek podanych w ww. przepisach.

Podkreślić należy, co jest niezwykle istotne, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia powołanych przepisów wynika bowiem, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja zobowiązująca właściciela (lub użytkownika wieczystego bądź osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) do udostępnienia nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji zobowiązującej do jej udostępnienia, tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Innymi słowy decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art.124 ust.1 u.g.n. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (tak: np. postanowienie NSA z 3 lutego 2015r. o sygn. I OZ 8/15; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 12 czerwca 2014r. o sygn. II SA/Bk 526/14; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2014r. o sygn. II SA/Ol 247/14; wyrok WSA w Szczecinie z 8 maja 2014r., sygn. II SA/Sz 1489/13; wszystkie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Pierwszorzędnym i zasadniczym problemem podlegającym ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie było więc ustalenie, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, istniała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Dopiero bowiem pozytywne ustalenie tegoż umożliwia dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki określone w art.124 ust.1a u.g.n. oraz art.108 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji powołanych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co istotne, Wojewoda decyzją z 21 sierpnia 2015 r. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, z 27 czerwca 2013 r. i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], obręb ewidencyjny [..] położonej w G., dla której III Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą nr [..], stanowiącej własność W. G., poprzez udzielenie A., zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym - zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 będącym integralną częścią niniejszej decyzji.

Zgodnie z ww. decyzją zezwolono wnioskodawcy A., na wykonanie prac polegających na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. nieruchomość dwutorowej linii napowietrznej 2x110 kV wraz z jednym słupem energetycznym. Określono, że długość linii przesyłowej na nieruchomości oznaczonej nr [..] wynosi 193 m, zaś przebieg linii przez opisaną nieruchomość określony został na mapie stanowiącej załącznik do decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości należącej do skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 23 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 627/15 oddalił skargę na w/w decyzję Wojewody. Tym samym należało przyjąć, że w chwili wyrokowania, jak również wydania zaskarżonej decyzji, była w obrocie prawnym decyzja ograniczająca na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [..], obręb [..] w miejscowości G.

Wobec rozstrzygnięcia o legalności wyżej wskazanych decyzji w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowym, w niniejszym postępowaniu ocenić należało jedynie, czy spełnione zostały przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1 a u.g.n.). Zwrócić przy tym należy uwagę, że to sam ustawodawca konstruując przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w razie zaistnienia przesłanek określonych w art.124 ust.1a u.g.n. i art.108 k.p.a. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art.124 ust.1a u.g.n. nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Wobec powyższego organ administracji w razie stwierdzenia istnienia w/w przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

W sytuacji spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, starosta udziela w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i decyzji tej nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. O obowiązku wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w razie spełnienia w/w przesłanek przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "udziela" mające charakter kategoryczny i nakazowy. Tak samo sformułowanie "nadaje" przesądza o obowiązku nadania klauzuli wykonalności.

Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Sąd nie miał wątpliwości, że wnioskodawca w kontrolowanym przypadku realizował cel publiczny. Jak słusznie wskazały organy administracji realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa inwestycja niewątpliwie ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych miasta G. i okolicznych miejscowości.

Spośród przypadków określonych w art. 108 k.p.a. do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzą w rachubę dwie przesłanki: "inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Nadto uzasadnieniem dla zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest również "ważny interes gospodarczy", o którym mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 771/11).

W niniejszej sprawie organy trafnie przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym i ważnym interesem gospodarczym. Przedmiotowa inwestycja ma zapewnić poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw, a także możliwość rozwijania budownictwa mieszkaniowego i innych w okolicy. Opisane powyżej zamierzenie inwestycyjne ma zapewnić bezpieczeństwo energetyczne poprzez wykluczenie zagrożenia przerwaniem dostaw energii elektrycznej, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej, czy też wskutek siły wyższej np. warunków pogodowych. Należy wyjaśnić, że obecny rozwój gospodarczy i cywilizacyjny naszego kraju powoduje zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną, a w rezultacie konieczność rozwoju infrastruktury energetycznej. Znanym powszechnie faktem jest to, iż infrastruktura ta jest w znacznym stopniu przestarzała i wyeksploatowana. Ponadto zamierzenie to ma umożliwić rozwój gospodarczy (a tym samym i społeczny) regionu poprzez umożliwienie budowy i prawidłowego funkcjonowania nowych osiedli mieszkaniowych oraz wszelkiego rodzaju firm usługowych i produkcyjnych. Interes społeczny w tym zakresie przenika się z ważnym interesem gospodarczym i tworzy wspólny węzeł. Bez istnienia właściwej infrastruktury energetycznej niemożliwe jest bowiem prawidłowe funkcjonowanie budowanych osiedli mieszkaniowych i powstawanie miejsc pracy w okolicznych firmach i zakładach.

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości (vide : wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 987/07). Stwierdzić zatem należy, że interes społeczny stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

Organy zasadnie przyjęły, że w sprawie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu gospodarczego", jak i "interesu społecznego", a przedstawiona przez organy argumentacja nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji powołanych przepisów ustawy, będących podstawą jej wydania.

Sąd nie podziela toku rozumowania skarżącego, że skoro od 2010 r. ciągle powstają nowe osiedla mieszkaniowe, a inwestor nie wykazał ile wydał decyzji o odmowie przyłączenia nowych dostawców do sieci, to nie było przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji. Taki sposób rozumowania jest nieracjonalny i z założenia z góry akceptuje możliwość wystąpienia blackoutu energetycznego po rozpoczęciu korzystania w sieci przez nowych mieszkańców wspomnianych osiedli mieszkaniowych, co naruszałoby zarówno interes społeczny, jak i gospodarczy. Rozumienia interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego nie można ograniczać jedynie do działań typu post factum, czyli np. do modernizacji linii energetycznej dopiero po wystąpieniu blackoutu. W ocenie Sądu dopuszczalne, a nawet wymagane - w świetle przesłanek interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego – jest stosowanie działań wyprzedzających i przyszłościowych. To znaczy jeżeli – jak w rozpatrywanym przypadku – przewidywany jest niedostatek mocy energetycznej z jakiejkolwiek przyczyny, a najlepszą wiedzę w tym zakresie posiada dostawca energii elektrycznej, to dopuszczalne, a nawet niezbędne, jest wcześniejsze przystosowanie sieci energetycznej do przewidywanych obciążeń. Już tylko ta kwestia – wbrew zarzutowi skarżącego – stanowiła przesłankę do uznania istnienia w kontrolowanym przypadku interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego. I to nawet niezależnie od aktualnego stanu technicznego przedmiotowej linii energetycznej i zasadnie przyjętego przez organy istnienia ryzyka ograniczeń w dostawach energii elektrycznej z uwagi na niemożność zapewnienia większych dostaw mocy energetycznej.

Reasumując w sprawie występowały w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta i Wojewodę co najmniej dwie przesłanki dla wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [..]: zagrożenie interesu społecznego i ważny interes gospodarczy.

Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące takiej, czy innej lokalizacji linii energetycznych na działce skarżącego. Przypomnieć trzeba, że w niniejszej sprawie bada się istnienie dwóch przesłanek: 1) czy istnieje w obrocie prawnym (chociażby nieostateczna) decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, 2) a po drugie czy istnieje realne zagrożenie dóbr chronionych wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a. i 124 ust.1 a u.g.n. Obydwie powyższe przesłanki w niniejszym przypadku występują. Dlatego dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mają znaczenia decyzje ustalające lokalizacje inwestycji celu publicznego, gdyż istnienie zgodności z nimi oceniane jest na etapie postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, co wynika ze zdania drugiego art. 124 ust. 1 u.g.n. Podobnie rzecz ma się z umiejscowieniem poszczególnych elementów linii elektroenergetycznej, na co uwagę zwracał skarżący. Kwestie te są rozstrzygane na etapie postępowania lokalizacyjnego prowadzonego przed właściwym miejscowo wójtem, ewentualnie wprost w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego. Wyjątkowo zdarzyć się może, iż aspekt umiejscowienia linii elektroenergetycznej lub jej składników (na przykład słupów) rozstrzygany jest na etapie postępowania o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w ramach realizacji dyrektywy dbania o jak najmniejszą uciążliwość właściciela. Kwestia ta jednak nie ma żadnego znaczenia dla wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości.

W ocenie Sądu orzekającego wydana decyzja jest zgodna z decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [..] należącej do skarżącego. Przypomnieć należy bowiem, iż organ orzekający na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie kwalifikuje w sposób wiążący robót budowlanych wymagających uzyskania ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jego rolą jest ocena, czy pozostają one zgodne z miejscowym planem lub posiadaną przez inwestora decyzją lokalizacyjną, określenie, na czym one polegają i konkretyzacja zakresu ograniczenia sposobu korzystania z prawa własności. Skoro w sprawie niniejszej ten zakres został przez inwestora doprecyzowany i jest on zgodny z rozwiązaniami przyjętymi w ostatecznej decyzji lokalizacyjnej odnoszącej się do tej inwestycji, to organ nie mógł odmówić wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a następnie wydania decyzji na podstawie art. 124 1a u.g.n.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.