Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1448/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 196
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2009 r. sprawy ze skargi "W." z siedzibą w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia stowarzyszenia z wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]maja 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 49 a § 2 k.k. oraz art. 104 § 1 k.p.a., art. 127 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie wykreślenia "W." z siedzibą w K. z wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 47, 49 i 57a § 2 k.k.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] "W." z siedzibą w K., zwane dalej skarżącym, zostało wpisane do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 47 i art. 49 k.k.

W związku z analizą nadesłanego przez Stowarzyszenie sprawozdania w sprawie wykorzystania w 2006 r. nawiązek sądowych i świadczeń pieniężnych, na podstawie upoważnienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], w dniach [...] grudnia 2007 r. – [...] grudnia 2007 r. przeprowadzono kontrolę skarżącego w zakresie badania zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w ww. sprawozdaniu.

W wyniku przeprowadzonych badań kontrolnych ustalono, że Stowarzyszenie wprowadziło w błąd Ministra Sprawiedliwości, przesyłając nieprawdziwe dane zawarte w ww. sprawozdaniu. Stwierdzono nieprawidłowo wykazaną w sprawozdaniu wysokość zrealizowanych wpływów z tytułu orzeczonych nawiązek sądowych, której różnica ewidencyjna wynosi 200.891,87 zł (zaniżono dane w sprawozdaniu). Jak ustalono w toku kontroli faktyczna różnica wynosi 195.241.97 zł, a wynika ona z nieprawidłowo prowadzonej ewidencji. Zrealizowane wydatki z uzyskanych nawiązek i świadczeń pieniężnych powinny wynosić 203.372,22 zł, a w sprawozdaniu wykazano 533.2118,13 zł

Ponadto stwierdzono, iż wydatki z orzeczonych nawiązek sądowych zrealizowane w 2006 r. częściowo nie są zgodne z celami określonymi w art. 47 i 29 k.k., ponieważ nie są bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, względnie nie stanowią celów bezpośrednio związanych z pomocą osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Wysokość tych wydatków wynosi 360.038,07 zł.

Ustalono także nieprawidłowo wyliczoną kwotę wpływu z tytułu nawiązek sądowych umieszczonych w subkoncie przychodów, w wysokości 5.600 zł, co wynika z nieprawidłowo sprawowanej wewnętrznej kontroli finansowej.

Stwierdzono także szereg naruszeń przepisów ustawy o rachunkowości, takich jak brak opracowanej polityki rachunkowości, brak sporządzenia raportu kasowego w obrocie gotówkowym, nienumerowanie źródłowych dowodów księgowych zgodnie z ewidencją zawartą w dzienniku, brak dekretacji dowodów księgowych.

Ustalono ponadto, że z zasądzanych nawiązek i świadczeń pieniężnych finansowano wynagrodzenie Prezesa Zarządu oraz premię w wysokości 15 % ogólnych przychodów, co stanowiło w 2006 r. kwotę 151.208,50 zł.

Do protokołu kontroli dołączono m.in. statut Stowarzyszenia oraz kopię zawartej w dniu [...] marca 2004 r. umowy – zlecenia, w myśl której Stowarzyszenie zleca M. M. wykonywanie czynności Prezesa Stowarzyszenia. W myśl § 3 omawianej umowy za wykonywanie ww. czynności zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.500 zł brutto oraz premię w wysokości 15 % uzyskanych przez Stowarzyszenie wpływów na działalność statutową.

Osoby reprezentujące stowarzyszenie odmówiły podpisania protokołu, kierując do Ministra Sprawiedliwości pismo z dnia [...] grudnia 2007 r., następnie pismo z dnia [...] stycznia 2008 r. zawierające zastrzeżenia do ustaleń kontroli. W pismach skarżący zwrócił uwagę na dowolność interpretacji przepisów art. 47 i 49 k.k., w myśl których nawiązki uzyskane na podstawie tych przepisów mają być przeznaczane na cele bezpośrednio związane z ochroną lub udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, nie precyzują jednakże jaka pomoc i jakie wydatki należy uznać za ową "bezpośredniość". Skarżący wskazał na wielokrotne próby uzyskania od pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości wiążącej wykładni dotyczącej pojęcia "bezpośredniości". Skarżący wskazał, iż z uzyskanych informacji oraz działań przeprowadzonych przez kontrolujących wynika, że o tym czy wydatek poniesiony przez wszystkie podmioty otrzymujące nawiązki i świadczenia pieniężne jest zgodny z duchem art. 47 i 49 k.k. decyduje swobodna ocena dokonywana przez pracowników Ministerstwa, niepoparta żadnymi przepisami obowiązującego prawa czy też obowiązującej wykładni tego prawa.

Skarżący, ustosunkowując się do nieuznania przez kontrolujących faktur za stworzenie przy siedzibie Stowarzyszenia zaplecza rehabilitacyjnego dla poszkodowanych z uszkodzeniami narządów ruchu, podniósł, iż wydatki mają bezpośredni związek z udzielaniem pomocy poszkodowanym.

Ustosunkowując się do nieuznania kosztów zatrudnienia w Stowarzyszeniu na etatach bądź na umowie zlecenia pracowników, wskazano, iż Stowarzyszenie zatrudnia prawników-specjalistów udzielających pomocy poszkodowanym w sprawach związanych z wyjaśnieniem okoliczności wypadku, w sprawach odszkodowawczych czy też w procesach cywilnych przeciwko firmie ubezpieczeniowej.

Odnosząc się do nieuznania przez kontrolujących kosztów związanych z wynajmem biura i zaplecza rehabilitacyjnego przez Stowarzyszenie, kosztów telefonów, usług pocztowych, Internetu, opłat wodno-kanalizacyjnych, prądu gazu, skarżący podniósł, iż biuro służy do spotkań z poszkodowanymi, przechowywane są w nim dokumenty przyporządkowane do poszkodowanych. Koszty usług pocztowych, telefonów i Internet to koszty wsparcia logistycznego stowarzyszenia. Za pomocą ww. środków komunikacji stowarzyszenie prowadzi koresponduję z poszkodowanymi oraz w sprawach osób poszkodowanych z policją, sądami, prokuraturą, firmami ubezpieczeniowymi.

Wskazując, iż nie zostały zaakceptowane koszty związane z windykacją nawiązek, skarżący podniósł, iż po dwukrotnym bezskutecznym wezwaniu skazanego do zapłaty, Stowarzyszenie kieruje sprawę do podmiotu zajmującego się zawodowo windykacją, co pozwala na wyegzekwowanie kwot przeznaczonych na działalność statutową stowarzyszenia.

Ustosunkowując się do niezaakceptowania kosztów taksówek, oraz zakupu paliwa do samochodu służbowego, a także jego ubezpieczenia, skarżący wskazał, iż powyższe wydatki dotyczą przewozu osób poszkodowanych na badania i rehabilitację a także przejazdu pracowników Stowarzyszenia wykonujących swoje czynności służbowe związane z bezpośrednią pomocą poszkodowanym.

W związku z niezaakceptowaniem rachunków na zakup artykułów spożywczych, wskazano, iż Stowarzyszenie dokonywało zakupów dla osób przebywających w szpitalach i placówkach zdrowotnych, ze względu na brak w tych placówkach odpowiedniego wyżywienia i odpowiedniej diety zalecanych przez lekarzy.

Ustosunkowując się do niezaaceptowania kosztów zakupu materiałów biurowych wskazano, iż bez zakupu odpowiednich materiałów biurowych Stowarzyszenie nie mogłoby wypełniać swoich obowiązków, przez co osoby poszkodowane nie mogłyby otrzymywać pomocy.

Odnosząc się do zarzutów wprowadzenia organu w błąd poprzez przesłanie nieprawdziwych danych zawartych w sprawozdaniu za rok 2006, skarżący wskazał, iż opierając się na druku Ministerstwa Sprawiedliwości, w sprawozdaniu podano dane wynikające z orzeczonych nawiązek i świadczeń pieniężnych z prowadzonych spraw w roku 2006. Natomiast w ewidencji księgowej ujęte były wszystkie nawiązki i świadczenie, które wpłynęły w roku 2006 na rachunek bankowy jak i do kasy Stowarzyszenia. Były to wpłaty które dotyczyły okresów wcześniejszych (lat 2003-2005) lub wpłaty, których z uwagi na brak wyroków nie było jak i do czego przypisać w tabelce druku będącej podstawą rozliczeń. Stąd w ocenie skarżącej rozbieżności między ewidencją księgową a sprawozdaniem przesłanym do Ministerstwa. Wskazano, iż ewidencja księgowa prowadzona jest prawidłowo - omyłkowo jedynie do pozostałych przychodów Stowarzyszenia wpisana została kwota 5.650,00 zł, która powinna być wykazana w przychodach z tytułu darowizny. Ponadto, wskazano iż brak opracowania polityki rachunkowości nie miał wpływu na prowadzoną gospodarkę finansową Stowarzyszenia. Po kontroli polecono usunięcie wskazanych nieprawidłowości.

Odnosząc się do faktu stwierdzenia przez kontrolerów, iż zarobki Prezesa Zarządu M. M. w 2006 r. wyniosły 151.208,50 zł, skarżący wskazał, że zgodnie z zapisami na koncie księgowym 232-00008 Prezes Zarządu otrzymał 78.524,10 zł brutto, a nie 151.208,50 zł jak mylnie wskazują kontrolerzy. Podpisanie umowy z Prezesem Zarządu związane było z tym, iż Prezes oprócz obowiązków wynikających ze stanowiska, wykonuje także obowiązki prawnika oraz osobiście prowadzi wiele spraw członków. Prezes nie zajmuje się inną pracą i cały swój czas poświęca pracy w Stowarzyszeniu.

W odpowiedzi na powyższe pismo skarżącego, Minister Sprawiedliwości pismem z dnia [...] marca 2008 r. poinformował skarżącego, iż w wyniku analizy zgromadzonej korespondencji, prowadzonej pomiędzy organem a skarżącym ustalono, iż w latach 2006 i 2007 organ wyjaśniał, na jakie cele winny być wydatkowane zasądzone kwoty. Stowarzyszenie wprowadziło organ w błąd poprzez wskazanie w sprawozdaniu za 2006 r. nieprawdziwych danych, szczegółowo opisanych w protokole z kontroli, polegających m. in. na wskazywaniu wielkości nawiązek innych niż faktycznie otrzymane, oraz wydatkowaniu zasądzonych kwot z naruszeniem przepisów art. 47 i 49 k.k. Organ wskazał, iż brak akceptacji rozliczenia z nawiązek faktur za remonty, administrację i eksploatację jest uzasadniony, ponieważ przedmiotowe koszty tj. opłaty za czynsz, wodę, gaz, znaczki pocztowe, usługi telekomunikacyjne i instalacyjne, ubezpieczenie samochodu, dokształcanie pracowników, zakup materiałów budowlanych itd. stanowią wydatki ponoszone na rzecz Stowarzyszenia i nie znajdują uzasadnienia w kontekście ww. przepisów. Koszty związane z windykacją nie stanowią o bezpośrednim wydatkowaniu nawiązek na rzecz poszkodowanego, a przywoływane remonty i modernizacja budynku stanowią o podniesieniu jego wartości, co nie ma bezpośredniego wpływu na ochronę zdrowia lub nie jest wydatkiem bezpośrednio związanym z pomocą osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych.

Organ podkreślił, iż statut Stowarzyszenia nie zawiera informacji o zatrudnianiu pracowników i sposobu dokonywania wypłat wynagrodzeń, ze wskazaniem środków przeznaczonych na ten cel. Niezrozumiałym zatem jest pokrywanie przez Stowarzyszenie z przekazanych nawiązek kosztów zatrudnienia 12 osób na etatach lub umowie zlecenia i pochodnych od wypłaconych wynagrodzeń, chyba, że ze zgromadzonej dokumentacji księgowej wynikałoby, komu bezpośrednio udzielono pomocy w postaci porady prawnej czy reprezentacji przed sądem. Organowi nie przedłożono dokumentów wskazujących na bezpośrednie opłacanie adwokatów występujących w imieniu poszkodowanych przed sądem.

Ponadto organ podniósł, iż ujawniono fakt przyjmowania przez Prezesa Stowarzyszenia wynagrodzenia wraz z premią od wszystkich przychodów statutowych, które wynosiły w 2006 r. 776.450,71 zł, w tym nawiązki w wysokości 728.056,8 zł, naruszając tym samym przepisy art. 47 i 49 kk. oraz standardy etyczne.

Organ podniósł, iż kontrola na podstawie prowadzonej ewidencji nie uznała zakupu paliwa do samochodu służbowego i samochodów użyczonych bezpłatnie, przy jednoczesnych korzystaniu z usług "taksówkarskich". Niemniej jednak, stosownie do złożonych przez Pana Prezesa wyjaśnień oraz załączenia faktur uznaje się go za uzasadniony, ponieważ tytuł usługi dotyczy przewozu osoby na rehabilitację.

Dodatkowo wskazano, że w przypadku dożywiania poszkodowanych niezrozumiałym są wydatki związane z zakupem słodyczy, ponieważ niniejsze nie stanowi o zaspakajaniu potrzeb w ramach diety, którą przywołuje skarżący. O zaordynowaniu rodzaju diety decyduje lekarz, a nie podmioty nieuprawnione, tj. Stowarzyszenie czy Ministerstwo Sprawiedliwości, zatem argumentacja skarżącego nie znajduje zrozumienia.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości wykreślił "W." siedzibą w K. z wykazu instytucji, organizacji społecznych, fundacji i stowarzyszeń, o których mowa w art. 49a § 2 k.k.

Organ podniósł, że zgodnie ze zleceniem Ministra Sprawiedliwości wydanym na podstawie art. 196a § 4 k.k.w., została przeprowadzona kontrola zgodności z prawdziwym stanem, danych zawartych w sprawozdaniu z wykorzystania zasądzonych na rzecz skarżącego nawiązek i świadczeń pieniężnych. W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach [...] stycznia 2008 stwierdzono między innymi:

- przekazanie przez Zarząd Stowarzyszenia Ministerstwu Sprawiedliwości w sprawozdaniu za rok 2006 z wykorzystania nawiązek i świadczeń pieniężnych nieprawdziwych danych, poprzez wskazywanie wielkości nawiązek innych, niż faktycznie otrzymane,

- przeznaczenie środków w wysokości 355.427,07 zł uzyskanych z tytułu orzeczonych na rzecz skarżącego nawiązek i świadczeń pieniężnych w sposób niezgodny z przepisami art. 47 i 49 k.k. poprzez nie przeznaczenie ich na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia lub udzielaniem pomocy poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych. Środki te wydatkowano między innymi na cele administracyjne, eksploatacyjne, wynagrodzenie Prezesa Zarządu i pracowników. Z samych tylko zasądzonych kwot Prezes uprawniony był do pobrania świadczeń w wysokości 151.208,50 zł (premia 109.208,50 zł + wynagrodzenie 42.000 zł),

- nieprawidłowości w prowadzeniu gospodarki finansowej i kasowej Stowarzyszenia polegające na nie sporządzaniu raportów kasowych w obrocie gotówkowym, niedekretowaniu i nienumerowaniu dowodów źródłowych, dokumentujących ewidencje księgową, brak polityki rachunkowości wynikającej z art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694, ze zm.)

Organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 196a § 5 k.k.w. w przypadku stwierdzenia, że instytucja, stowarzyszenie, fundacja lub organizacja społeczna wykorzystała środki finansowe uzyskane z zasądzonych na jej rzecz nawiązek i świadczeń pieniężnych niezgodnie z ich przeznaczeniem, nie wyodrębniła tych środków w ewidencji księgowej lub nie przekazała aktualnych informacji o swoich podstawowych zadaniach i celach statutowych, Minister Sprawiedliwości wykreśla, w drodze decyzji administracyjnej ten podmiot z wykazu, o którym mowa w art. 49a § 2 k.k.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości stwierdzone w przeprowadzonej kontroli nieprawidłowości wskazują, że Stowarzyszenie nie wypełniło obowiązku prawidłowego, rzetelnego i właściwego prowadzenia ewidencji księgowej orzeczonych przez sądy na jego rzecz środków pieniężnych. Ponadto, przy wydatkowaniu tych środków nie zostały zachowane zasady celowości i gospodarności. Stowarzyszenie przeznaczało bowiem część z zasądzonych w formie nawiązek i świadczeń pieniężnych środków na własną działalność administracyjną, eksploatacyjną i wynagrodzenia pracowników, w tym znaczną część stanowiły wynagrodzenie i premia Prezesa Zarządu. Ponadto sporządzone przez Stowarzyszenie sprawozdanie za rok 2006 nie odzwierciedlało rzeczywistego stanu faktycznego.

W związku z powyższym organ uznał że strona skarżąca wykorzystała środki finansowe orzeczone na jego rzecz, niezgodnie z ich przeznaczeniem, wobec czego na mocy art. 196a § 5 k.k.w. należało orzec o wykreśleniu Stowarzyszenia z wykazu, o którym mowa w art. 49a § 2 k.k.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, iż w jego ocenie wyjaśnienia przekazane w trakcie postępowania administracyjnego do organu nie zostały w całości wzięte pod rozwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Skarżący wskazał, iż interpretacja organu dotycząca wydatków na pomoc dla poszkodowanych jest nadmiernie zawężona i nie oparta na aktualnym orzecznictwie sądowym oraz w jaskrawy sposób odbiegająca od rzeczywistości, a jej konsekwencją jest uniemożliwienie prowadzenia jakiejkolwiek pomocy poszkodowanym.

Skarżący podkreślił, iż wykazane nieprawidłowości w prowadzeniu księgowości zostały usunięte, a w jego ocenie miały one znaczenie czysto techniczne i niczym nie sprzeniewierzały się celom Stowarzyszenia ani też nie czyniły nikomu szkody.

Do wniosku dołączono, oprócz szeregu podziękowań skierowanych do Stowarzyszenia, kopię pisma Prezesa Stowarzyszenia M. M. z dnia [...] kwietnia 2008 r. w którym podnosił, iż pobiera wynagrodzenie za pracę jako prawnik na rzecz poszkodowanych. Dołączono także wykaz zajęć M. M. w roku 2006 r.

Minister Sprawiedliwości utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ wskazał, iż podmioty na rzecz których sądy mogą orzekać nawiązki, a w szczególności stowarzyszenia są autonomicznymi jednostkami działającymi dobrowolnie, mającymi za zadani realizację wyznaczonych sobie celów. Z wyznaczeniem określonego celu łączy się konieczność posiadania środków na jego realizację zarówno materialnych jak i niematerialnych, a w gestii podmiotów jest posiadanie ich w takiej ilości, aby cele mogły być realizowane. Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny i ustawy - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z dnia 15 listopada 2004 r.) dała jedynie dodatkową możliwość pozyskiwania środków pieniężnych z orzeczonych przez sądy nawiązek i świadczeń pieniężnych. Jest to jednakże instytucja dobrowolna ponieważ zgodnie z art. 49a k.k. pozyskiwanie tych środków możliwe jest dopiero po uzyskaniu wpisu do prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości wykazu, co następuje tylko na wniosek zainteresowanego podmiotu. O tym, że pozyskane na tej podstawie środki mogą stanowić jedynie dodatkowe, a nie podstawowe źródło dochodu świadczy fakt, że uzyskanie wpisu do wykazu nie gwarantuje uzyskania jakichkolwiek wpływów finansowych, bo o orzeczeniu nawiązki lub świadczenia pieniężnego na rzecz danego podmiotu, może ale nie musi, zdecydować jedynie sąd. Organ wskazał, iż w związku z powyższym nie trafny jest tym samym zarzut skarżącego, że rzekomo zawężona interpretacja przez organ pojęcia "...cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych..." powoduje uniemożliwianie jakiejkolwiek pomocy osobom poszkodowanym. Stowarzyszenie powinno przewidywać taką sytuację, kiedy w ogóle nie otrzyma żadnych środków z tytułu orzeczonych nawiązek czy świadczeń pieniężnych. Podmiot decydując się na taką dodatkową formę finansowego wsparcia ze strony państwa musi zaakceptować wymogi nakładane przez art. 196 a k.k.w.

Zdaniem Ministra stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości wskazują, że Stowarzyszenie nie dopełniło obowiązku przeznaczania zasądzonych środków na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych.

Stowarzyszenie przeznaczyło znaczną część zasądzonych w formie nawiązek i świadczeń pieniężnych środków na własną działalność administracyjną, eksploatacyjną, (prąd, gaz, Internet, obsługa informatyczna, materiały biurowe, koszty reklamy, promocji itd.) oraz wynagrodzenia Prezesa Zarządu i pracowników i pozostałe koszty statutowe. W tych okolicznościach organ uznał, że Stowarzyszenie wykorzystało środki finansowe orzeczone na jej rzecz, niezgodnie z ich przeznaczeniem, wobec czego na mocy art. 196a § 5 k.k.w. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. należało decyzję o wykreśleniu z wykazu utrzymać w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło "W." z siedzibą w K. wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację i zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w pismach z dnia [...] grudnia 2007 r., [...] stycznia 2008 r. oraz [...] kwietnia 2008 r. Dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji:

- błędne określenie roku, którego dotyczyły zarzuty w decyzji, wskazując iż zamiast kontrolowanego roku 2006 w decyzji widnieje rok 2007,

- brak rzeczowego uzasadnienia decyzji w zakresie podania podstaw i przyczyn odrzucenia lub odmowy wiarygodności i mocy dowodowej argumentów i wniosków Stowarzyszenia zawartych w pismach pokontrolnych i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

- bezzasadność wywodu zawartego w uzasadnieniu decyzji dotyczącego art. 49a k.k. oraz 196a § 5 k.k.w., ze względu na fakt, że artykuły te nigdy nie były przedmiotem sprawy, a nadto treści tych przepisów strona skarżąca nigdy nie kwestionowała,

- przerzucanie a wręcz wymuszanie na organizacjach "non profit" ponoszenia lwiej części kosztów pomocowych pod rygorem wykreślenia z wykazu, o którym mowa w art. 196a k.k.w.

W szczególności skarżący po raz kolejny wskazał na błędną interpretację przepisów art. 47 i art. 49 k.k., dokonaną przez organ a ograniczającą się tylko do wykładni logiczno-językowej tych przepisów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w obu decyzjach. Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów organ wskazał, że analiza dokumentacji przedłożonej do kontroli Ministra Sprawiedliwości dala podstawę do stwierdzenia, że Stowarzyszenie przeznaczało część zasądzonych w formie nawiązek i świadczeń pieniężnych środków na koszty własne, w tym wynagrodzenie Prezesa Zarządu Stowarzyszenia wraz z premią, opłaty dotyczące utrzymania i wyposażenia biura tj. prąd, gaz, Internet, obsługa informatyczna, materiały biurowe, koszty reklamy i promocji, itd. Bez względu na rodzaj zastosowanej wykładni nie można przyjąć, że wydatkowanie środków na cele administracyjne wypełnia dyspozycję art. 47 § 3 k.k., czyli jest bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach.

Organ nadmienił, iż w uzasadnieniu decyzji o wykreśleniu z wykazu błędnie podano, że fakt wykorzystania nawiązek i świadczeń pieniężnych miał miejsce w 2007 roku zamiast w roku 2006, jednakże okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie.

W skierowanym do Sądu piśmie z dnia 2 marca 2009 r. skarżący podniósł, iż z odpowiedzi na skargę wynikają tylko dwa zarzuty niegodnego z art. 47 i art. 49 k.k. wykorzystania nawiązek z świadczeń pieniężnych uzyskanych z sądów, a mianowicie przeznaczenie tych środków na koszty wynagrodzenia Prezesa zarządu wraz z premią oraz koszty administracyjne i eksploatacyjne Stowarzyszenia.

Skarżący podniósł ponadto, iż z korespondencji z Ministrem Sprawiedliwości (w tym z pisma z dnia [...] kwietnia 2008 r.), wynika że koszty zatrudnienia i zapłaty pochodnych od wypłaconych wynagrodzeń stanowią cel bezpośrednio związany z udzielaniem pomocy, ze zgromadzonej dokumentacji księgowej wynika, komu udzielono bezpośrednio pomocy w postaci porady prawnej czy reprezentacji przed sądem. W ocenie strony skarżącej takim dowodem świadczenia pomocy prawnej przez Prezesa Zarządu Stowarzyszenia jest zestawienie jego zajęć jako prawnika przesłane przez M. M. do organu przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie, akt, lub inną czynność z zakresu administracji publicznej) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle przywołanych powyżej kryteriów i po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na skarżącym - stowarzyszeniu, którego podstawowym celem jest pomoc ofiarom wypadów, kolizji drogowych oraz błędów lekarskich, wpisanym do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, ciążą obowiązki rzetelnego rozliczania się z otrzymywanych wpływów z tytułu orzeczonych nawiązek sądowych.

Zawarta w art. 196 a k.k.w. regulacja nakłada na podmioty wpisane do wykazu, obowiązek sporządzania rocznych sprawozdań, ze wskazaniem w nich wysokości otrzymanych środków, celów i sposobów ich spożytkowania.

Zgodnie z art. 196 a § 1 k.k.w. instytucje, fundacje, stowarzyszenia oraz organizacje społeczne wpisane do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 49a § 2 Kodeksu karnego są obowiązane do końca każdego roku kalendarzowego przekazać Ministrowi Sprawiedliwości aktualne informacje o swoich podstawowych zadaniach lub celach statutowych, zaś fundacje, stowarzyszenia oraz organizacje społeczne również informacje o zasięgu działania, z kolei na podstawie § 2 są obowiązane do sporządzania i przekazywania Ministrowi Sprawiedliwości rocznych sprawozdań dotyczących wykorzystania tych środków w terminie do dnia 20 lutego roku następującego po roku, w którym je otrzymały, oraz do wyodrębnienia tych środków w ewidencji księgowej.

Stosownie do 196 a § 3 k.k.w. sprawozdanie, o którym mowa w § 2, powinno zawierać informację o wysokości otrzymanych środków finansowych oraz rozliczenie tych środków, ze wskazaniem celów, na które zostały przeznaczone.

Zgodnie z art. 196 a § 5 k.k.w., w przypadku stwierdzenia, że instytucja, stowarzyszenie, fundacja lub organizacja społeczna wykorzystała środki finansowe, o których mowa w § 2, niezgodnie z ich przeznaczeniem, nie wyodrębniła tych środków w ewidencji księgowej lub nie przekazała informacji, o których mowa w § 1, Minister Sprawiedliwości wykreśla, w drodze decyzji administracyjnej, ten podmiot z wykazu, o którym mowa w art. 49 a § 2 Kodeksu karnego.

Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter związany, co oznacza, iż w przypadku stwierdzenia przez organ naruszeń, wskazanych w art. 196 a § 5 k.k.w. - następuje obligatoryjne wykreślenie takiego podmiotu z wykazu.

Jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, istotą "wyodrębnienia środków w ewidencji księgowej" jest możliwość ich oddzielenia od innych środków finansowych stowarzyszenia. Ma na celu ułatwienie monitorowania przez organ kontrolny (Ministra Sprawiedliwości) wydatkowania orzeczonych przez sądy nawiązek i świadczeń pieniężnych. Nawiązki oraz świadczenia pieniężne mogą być wydatkowane, zgodnie z art. 47, art. 49 i art. 57a § 2 Kodeksu karnego na:

- cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia,

- cele bezpośrednio związane z ochroną środowiska,

- cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych,

- inny, określony cel społeczny, bezpośrednio związany z ochroną dobra naruszonego lub zagrożonego przestępstwem.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący przeznaczał część zasądzonych w formie nawiązek i świadczeń pieniężnych środków na koszty własne, w tym wynagrodzenie Prezesa Zarządu Stowarzyszenia wraz z premią, której wysokość zależna była od kwoty otrzymywanych nawiązek i świadczeń pieniężnych, co w ocenie Sądu mogło być już wystarczającą, samodzielną podstawą wykreślenia stowarzyszenia z wykazu. Otrzymywane środki finansowe były przeznaczane również na opłaty dotyczące wyposażenia biura, co z całą pewnością nie było wydatkowaniem na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych.

Podnoszony przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2009 r. argument, iż Prezes Zarządu, będąc prawnikiem świadczy bezpośrednią pomoc w postaci pomocy prawnej stoi w sprzeczności z postanowieniami "Umowy zlecenia" zawartej w dniu [...] marca 2004 r., w której określono wynagrodzenie za wykonywanie czynności Prezesa a nie za udzielanie pomocy prawnej. Ponadto wydatkowanie środków na pomoc prawną winno być udokumentowane stosownymi dokumentami księgowymi, z których wynikałoby, komu bezpośrednio udzielono takiej pomocy.

W ocenie Sądu, skoro omawiane przepisy przewidują, iż nawiązki i świadczenia pieniężne muszą być przeznaczone bezpośrednio na konkretne cele społeczne zatem - nie mogą być wykorzystywana na cele inne, nie wskazane w ustawie. Oznacza to, zdaniem Sądu, że zasądzone w tym trybie przez sądy karne nawiązki oraz świadczenia pieniężne na rzecz konkretnego stowarzyszenia muszą być w całości wykorzystane zgodnie z ustawą na pomoc osobom poszkodowanym. W konsekwencji środki te nie mogą być wykorzystywane na wynagrodzenie i cele administracyjne, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r. odpowiada prawu; uchybienia w postaci błędnego powołania daty, nieodniesienia się do argumentów i wniosków skarżącego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ przed wydaniem pierwszej decyzji, pismem z dnia [...] marca 2008 r. odniósł się do stanowiska skarżącego w sprawie stwierdzonych naruszeń.

Zgodnie z art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie każde naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi, tylko takie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.