Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 908/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki jawnej z siedzibą w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej "u.s.u.s." stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez A. Spółkę jawną z siedzibą w P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r. w wysokości wykazanej w korekcie dokumentów rozliczeniowych złożonej 22 maja 2020 r. za ten miesiąc.

Decyzja została wysłana na adres wskazanego pełnomocnika – A.S., którą doręczono 16 czerwca 2021 r.

Pismem z 2 lipca 2021 r. (nadanym w placówce pocztowej 2 lipca 2021 r.) spółka wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r. We wniosku wskazano, że łączna kwota wynikająca z pierwotnej deklaracji wynosiła 3 590,55 zł, tak samo jak w dokonanej korekcie. Spółka podniosła, że w korekcie nie dokonała zmian na RCA mających wpływ na łączną kwotę do wpłaty za marzec 2021 r. Na dzień składania wniosku o zwolnienie z opłacania składek ZUS za marzec 2020 r. strona nie wiedziała, że na deklaracji DRA wystąpił błąd, który będzie miał wpływ na wysokość kwoty zwolnionej z opłacania.

Zaskarżoną decyzją ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ wskazał, że o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy strona została pouczona w treści decyzji z [...] r. W ocenie organu termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 30 czerwca 2021 r. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku.

Organ zaznaczył, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może on być przedłużany ani skracany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Upływ tego terminu Zakład musi uwzględnić z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może więc wydać innej decyzji niż decyzja o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W skardze A. Spółka jawna z siedzibą w P. zwróciła się o zmianę powyższej decyzji i zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za marzec 2020 r. w wysokości 3 590,55 zł oraz wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona powtórzyła argumentację zaprezentowaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyła, że za dzień składnia wniosku o zwolnienie z opłacania składek ZUS RDZ nie była świadoma, że na deklaracji DRA wystąpił błąd, który będzie miał wpływ na wysokość kwoty zwolnionej z opłacania. Ostateczny termin na przekazanie dokumentów rozliczeniowych za miesiące objęte zwolnieniem był do 30 czerwca 2020 r. Korekta za marzec 2020 r. została dokonana 22.05.2020 r.

Spółka podniosła, że nie wiedziała, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie, ponieważ w związku z okresem urlopowym, błędnie została zinterpretowana data wpływu decyzji. Przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od spółki.

Strona zaznaczyła, że z informacji jaką otrzymała z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Telefonicznej wynika, że jeżeli poprawna korekta deklaracji została przekazana do ZUS do 30 czerwca 2020, płatnik może zwrócić się z reklamacją dotyczącą zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] r. odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za marzec 2020 r. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W związku z powyższym co do zasady każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu stanowi jego uchybienie.

Zgodnie z art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje (83b ust. 2 u.s.u.s.).

Odnosząc się do okoliczności stanu faktycznego należy wskazać, że decyzja z [...] r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki 16 czerwca 2021 r. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 30 czerwca 2021 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy 2 lipca 2021 r. (data stempla pocztowego). Na tej podstawie organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na uwadze rozstrzygnięcie podjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej decyzji z [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy podkreślić, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych, mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego.

Jednym z nich jest art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawy COVID-19"). W myśl ust. 1 tego przepisu - w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).

Powyższy przepis uwzględnia m.in. sytuacje, w których strona uchybiła terminowi, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, a także uchybiła terminowi zawitemu, a jego niezachowanie wywołuje negatywne skutki dla strony. W rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za marzec 2020 r. Organ uznał decyzję za doręczoną w 16 lipca 2021 r., przyjmując jednocześnie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany za pomocą operatora pocztowego 2 lipca 2021 r., a więc z uchybieniem terminu do jego złożenia.

Przyjmując powyższe ustalenia za podstawę wydania zaskarżonej decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ pominął wskazaną wcześniej regulację, zawartą w przepisie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który to przepis został wprowadzony do tej ustawy z dniem 16 grudnia 2020 r. (dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. Dz. U. z 2020, poz. 2255) i obowiązywał zarówno w dacie złożenia przez spółkę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji. Od sformułowanego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że organ dopełnił tego obowiązku. Organ stwierdzając uchybienie przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawiadomił strony o uchybieniu terminu oraz nie wyznaczył stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając tym samym przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, a także art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie do sytuacji, gdy strona uchybi terminu do złożenia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 7 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 347/21; WSA w Bydgoszczy z 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 503/21; WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 463/21 - II SA/Go 465/21; WSA w Krakowie z 21 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 883/21; WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2021r., sygn. akt I SA/Bd 284/21, WSA w Bydgoszczy z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 832/21; WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 926/21; WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 705/21 - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy kwalifikować jako uchybienie terminu, od zachowania którego "jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej" (art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19).

Rozstrzygając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu. Organ rozpatrując bowiem wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie skierował do strony zawiadomienia, o którym mowa w powyższym przepisie. Organ powinien również wziąć pod uwagę, że strona w skardze wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i przeanalizować podniesione w niej argumenty, w tym obowiązujący w tym czasie stan epidemii, pracę zdalną pracowników i jego duży wpływ na możliwość zachowania terminu do złożenia środka zaskarżenia.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych uczestnictwa stron w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Z powyższych przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, uchylił zaskarżoną decyzję.

is