Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2888/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

T. K. (dalej też jako skarżący) wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. W rubryce 10 Formularza skarżący oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 3.000 zł brutto z tytułu umowy o pracę, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości 2.115 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że jako osoba fizyczna pełni rolę organu prowadzącego szkoły niepubliczne dla osób dorosłych Jedyne źródło ich finansowania stanowi dotacja podmiotowa udzielana przez jednostki samorządu terytorialnego, przy czym słuchacze nie ponoszą żadnych kosztów. Jednakże środki pochodzące z dotacji mogą być wydatkowane wyłącznie na bieżąca działalność szkół. Szkoły natomiast nie generują żadnego przychodu i stąd właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:

a) zeznań podatkowych za rok 2012 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w tym okresie,

b) zaświadczeń pracodawców: skarżącego i jego żony potwierdzających wysokość wynagrodzeń miesięcznych podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy,

c) dokumentu potwierdzającego zaprzestanie (wykreślenie, zawieszenie) prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej pod nazwą C. a w przypadku kontynuowania działalności gospodarczej, zobowiązać skarżącego do przedłożenia dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego w 2013 roku z tytułu prowadzenia tej działalności (np. kopii ostatniej deklaracji na zaliczkę na podatek dochodowy - jeżeli została złożona lub kopii zapisów z księgi przychodów i rozchodów) oraz dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (np. kopii ostatniej złożonej w 2012 roku deklaracji na zaliczkę na podatek dochodowy lub kopii zapisów z księgi przychodów i rozchodów na koniec 2012 roku, czy też bilansu),

d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (jeżeli skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia),

e) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia (np. zaświadczenia z właściwego urzędu gminy lub decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości),

f) oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak to kiedy i w jakiej wysokości

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył:

a/ wystawione przez pracodawcę żony skarżącego [...] zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Kanclerza wynosi 2115 złotych brutto miesięcznie,

b/ wystawione przez pracodawcę skarżącego [...] zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Spółki wynosi 3 000 złotych brutto miesięcznie,

c/ zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 32 444,50 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 8 730,26 złotych, osiągnął on dochód na poziomie 23 714 złotych,

d/ zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez żonę skarżącego w 2012 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 149 159,62 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 177 505,97 złotych, osiągnęła stratę sięgającą kwoty 28 346,35 złotych,

e/ oświadczenie, iż nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych,

f/ oświadczenie, iż pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą.

Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Nie wyjaśnił także, czy jakikolwiek rachunek bankowy posiada on sam lub jego żona.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącego była niepełna. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Nie oświadczył przy tym, iż ani on ani jego żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący, jak tez jego żona, posiadają rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący nie przedstawił ponadto żadnych dokumentów dotyczących kwestii prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, podczas, gdy z treści złożonego zeznania podatkowego za rok 2012 wynika, iż taką działalność skarżący prowadzi. Z uzasadnienia wniosku oraz złożonego oświadczenia wynika bowiem, że skarżący w istocie zmierza do wykazania, iż skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki samorządu terytorialnego, to oznacza że szkoły nie generują żadnego przychodu i stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentacja skarżącego nie znajduje jednakże uzasadnienia. W świetle definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W konsekwencji w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną, będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie, są kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła ma charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły tj. wydatków związanych z wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków związanych z realizacją statutowych zadań. Kluczową kwestią, której skarżący nie wyjaśnił, jest jednakże przy tym to, czy skarżący, jako organ założycielski pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej. Skarżący w ogóle się na ten temat nie wypowiedział. Tymczasem oczywistym jest, że prowadzenie szkoły niepublicznej związane jest z całym szeregiem działań. Osoba prowadząca zapewnia strukturę organizacyjno-prawną działania szkoły poprzez: zapewnienie sal i budynków do prowadzenia zajęć, zakup wyposażenia i niezbędnych pomocy dydaktycznych, zawieranie umów z nauczycielami i innymi osobami współpracującymi ze szkołami oraz sprawowanie nadzoru nad ich funkcjonowaniem. Irrelewantnym jest w tym przypadku podnoszona przez skarżącego okoliczność, że środków otrzymywanych z dotacji na prowadzenie szkoły nie może przeznaczyć na koszty sądowe. Istotnym jest natomiast, czy to on, jako podmiot prowadzący, pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej i w jakiej ewentualnie to wynagrodzenie jest skali.

Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów dotyczących kwestii prowadzenia działalności gospodarczej przez jego zonę, podczas, gdy z treści złożonego przez nią zeznania podatkowego za rok 2012 wynika, iż taką działalność żona skarżącego prowadzi i i uzyskuje z tego tytułu znaczny przychód (na poziomie 149 159, 62 złotych w 2012 roku). Samo odnotowanie straty za 2012 rok nie przesądza zarazem o niemożności pokrycia kosztów sądowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy żona skarżącego, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Jednakże najistotniejszym jest, że skarżący w ogóle nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących skalę dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego w 2013 roku. Nie jest więc wiadomym, zarówno jaki dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnęli w 2013 roku skarżący i jego żona.

Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.