Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 162/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1989 nr 25 poz 137
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.
article: art. 24 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 59 par. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 czerwca 2009 r. przy udziale W. Ś. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we W. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od czerwca do października 1993 r. i w tym zakresie umarzające postępowanie egzekucyjne.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy Sąd uwzględnił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – F. prowadził na wniosek wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., wobec Pana W. Ś., zamieszkałego we W., postępowanie egzekucyjne na podstaw tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 1993 r. do stycznia 1994 r., od sierpnia 1995 r. do maja 1996 r., od lipca 1996 r., do marca 1997 r., od maja 1997 r. do czerwca 1997 r., oraz od sierpnia 1997 r. do grudnia 1998 r. Zawiadomieniami z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., działając jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy zobowiązanego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało dłużnikowi doręczone w dniu [...] r. W związku z bezskutecznością postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. tytuły wykonawcze zostały przekazane do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N. Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. dokonał zwrotu tytułów wykonawczych wierzycielowi, wraz z adnotacją, iż zobowiązany mieszka aktualnie we W. Wobec powyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. skierował przedmiotowe tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F., jako organu właściwego miejscowo. Zawiadomieniem z dnia [...] r. znak: [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w Urzędzie Skarbowym W.- F. W piśmie z dnia [...] r. dłużnik W. Ś. wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania w związku z przedawnieniem dochodzonych należności. Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego we W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, w powołaniu na stanowisko przedstawione przez wierzyciela, który stwierdził, iż dochodzone należności nie uległy przedawnieniu. Na postanowienie zażalenie wniósł dłużnik, zarzucając naruszenie przepisów prawa, a w szczególności zasad zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, kodeksie cywilnym, prawie Unii Europejskiej, a także prawie administracyjnym. Nadto w opinii skarżącego wydanie postanowienia nastąpiło z uchybieniem zasadzie lex retro non agit oraz, \n dubio pro reo. W wyniku rozpoznania zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F., uchybiało przepisom o postępowaniu wyjaśniającym, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - F., pismem z dnia [...] r. znak: [...] wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z prośbą o przekazanie akt postępowań prowadzonych uprzednio wobec zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny zażądał ustosunkowania się do kwestii dotyczącej numerowania tytułów wykonawczych przez wierzyciela. W piśmie z dnia [...] r. znak: [...] , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., po przeprowadzeniu badania w zakresie przedawnienia dochodzonych należności, stwierdził wystąpienie skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, a co za tym idzie nie znalazł podstaw dla przyjęcia, iż przedmiotowe należności uległy przedawnieniu. Ustalono również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N., na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych, wszczął i prowadził przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne z okres od czerwca 1993 r. do stycznia 1994 r. Tytuły wykonawcze zostały zwrócone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. pismem z dnia [...] r. z relacją poborcy skarbowego o zmianie miejsca zamieszkania dłużnika. Pismem z dnia [...] r. znak: [...] , oraz pismem z dnia [...] r. znak: [...] , zwrócono się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., z wnioskiem o przekazanie informacji o prowadzonym wobec W. Ś. postępowaniu egzekucyjnym. W piśmie z dnia [...] r. znak: [...] , Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wskazał, iż w ramach prowadzonego postępowania, w dniu [...] r. doszło do spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynikała zmiana miejsca zamieszkania. Wobec takiego stwierdzenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. zwrócił tytuły wykonawcze wierzycielowi przy piśmie z dnia [...] r. Następnie, pismem z dnia [...] r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. poinformował, iż prowadził postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika W. Ś., na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], a także tytułów wykonawczych nr [...] i [...] obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za lata 1993 - 1997. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazane powyżej tytuły wykonawcze zostało umorzone w związku z bezskutecznością egzekucji. Ponadto poinformował, że nie ma możliwości potwierdzenia postępowania egzekucyjnego w latach 1993 – 1994 z powodu braku danych w systemie komputerowym. Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – F. odmówił zobowiązanemu umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzając, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że w sprawie doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez ZUS. W dniu [...] r. wpłynęło do Dyrektora Izby Skarbowej we W., zażalene W. Ś. z dnia [...] r., złożone za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - F. W zażaleniu dłużnik W. Ś. zaskarżył ww. postanowienie w całości, zarzucając: naruszenie prawa materialnego, prawa procesowego, oraz prawa międzynarodowego, a w szczególności konwencji podpisanych i ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską. Nadto, skarżący zarzuca nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, oraz niewykonanie wskazań Dyrektora Izby Skarbowej we W. zawartych w postanowieniu z dnia [...] r. znak: [...] , w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia W. Ś. z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] , [...] , wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W.: w punkcie pierwszym postanowienia uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne za okresy od czerwca do października 1993r. i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne, natomiast w punkcie drugim utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie.

W ocenie organu drugiej instancji zażalenie dłużnika W. Ś. zasługiwało na uwzględnienie w części i w związku z powyższym zaskarżone postanowienie zostało uchylone częściowo, natomiast w pozostałym zakresie odpowiadało prawu nie dając podstaw do jego uchylenia.

Wydając postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zważył:

Głównym zarzutem podniesionym przez skarżącego w zażaleniu jest okoliczność przedawnienia dochodzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F. należności, objętych powołanymi w osnowie tytułami wykonawczymi. W ocenie organu odwoławczego dla należytego wyjaśnienia sprawy niezbędnym stało się ustalenie materialnoprawnych przesłanek przedawnienia.

Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż obowiązująca obecnie ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, ze zm.) - dalej "s.u.s" w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241, poz. 2074), zastąpiła wcześniejszą regulację z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (dalej "o.f.u.s."). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu ustalonym wskazaną powyżej nowelizacją, w art. 24 ust. 4 przewiduje, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Treść przytoczonego przepisu uległa zatem zasadniczej zmianie przejawiającej się w wydłużeniu okresu przedawnienia należności. Do wejścia w życie nowelizacji, okres przedawnienia należności wynosił bowiem, co do zasady 5 lat, a dopiero przerwanie biegu wydłużało ten okres do lat dziesięciu ,począwszy od dnia wymagalności składek. Kolejna istotna zmiana wprowadzona nowelizacją, dotyczyła skutku prawnego zastosowania czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Zgodnie bowiem z brzmieniem ust. 5 art. 24 s.u.s., sprzed nowelizacji, bieg przedawnienia przerywał się w związku z odroczeniem terminu opłacania należności z tytułu składek, rozłożenia spłaty tych należności na raty i poprzez każdą inną czynność zmierzającą do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej powiadomiono dłużnika. Natomiast w myśl obowiązującego ust. 5b, skutek w postaci przerwania przedawnienia został zastąpiony zawieszeniem jego biegu, w związku z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Zawieszenie biegu przedawnienia trwa w takim przypadku do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zasadniczą kwestią z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest więc ustalenie zasad, wedle których winna następować ocena przesłanki przedawnienia należności, na którą powołuje się skarżący. Przepisy art. 24 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych weszły w życie dnia 25 listopada 1998 r., natomiast cały akt prawny dopiero w dniu 1 stycznia 1999 r. Ocena przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powstałe przed tą datą, w ocenie organu winna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 o.f.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia w którym składka stała się wymagalna. Natomiast w myśl, ust. 4 cytowanego przepisu bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Powyższy przepis znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 25 listopada 1998 r., jeżeli nadto do tej daty uległy już przedawnieniu. Stanowi to wyraz zasady lex posterior derogat legi priori. Natomiast w odniesieniu do należności, które wprawdzie stały się wymagalne przed nastąpieniem wskazanej wyżej daty, ale nie uległy jeszcze przedawnieniu, zastosowanie znajdzie reżim ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Takie twierdzenie znajduje swe poparcie w lekturze uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 czerwca 1993 r. W 4/93, w której przedstawiono stanowisko, iż w przypadku wystąpienia wątpliwości czy należy stosować zasadę przedłużonego działania ustawy dawnej czy bezpośredniego działania ustawy nowej, należy odwoływać się do ogólnej zasady prawa intertemporalnego, iż w razie wątpliwości pierwszeństwo ma nowa ustawa. Takie przekonanie, według Trybunału Konstytucyjnego tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa jest lepszym, odbiciem aktualnych stosunków prawnych, przez co bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Zatem Trybunał Konstytucyjny dał wyraz prymatowi zasady lex posterior derogat łęgi priori. Przyjęcie dopuszczalności przedłużonego działania musi wynikać bezpośrednio z zapisów ustawy, natomiast brak szczególnej regulacji w tym zakresie nie oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, ale wskazuje na potrzebę, bezpośredniego stosowania ustawy nowej (patrz: wyrok TK z dnia 1 lipca 2003 r., P 31/02).

W związku z powyższym ,zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, koniecznym stało się ustalenie czy dochodzone w ramach prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – F. postępowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są nadal wymagalne. Zgodnie z zapisem art. 35 ust. 4 o.f.u.s. bieg przedawnienia przerywała między innymi każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został powiadomiony dłużnik. W treści powołanego powyżej przepisu ustawodawca wprost stanowi, że przerwanie przedawnienia powoduje każda czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności. Niezbędne jest więc ustalenie jakie czynności zostały dokonane w przedmiotowej sprawie oraz, czy dłużnik został o nich powiadomiony. Dla niniejszego postępowania, zasadnym jest przyjęcie, że czynnością taką będzie, w szczególności doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W aktach sprawy znajdują się kopie tytułów wykonawczych nr: [...] obejmujący należności za lipiec - sierpień 1993 r.; [...] obejmujący należność za wrzesień 1993 r.; [...] obejmujący należność za październik 1993 r.; [...] obejmujący należności za listopad - grudzień 1993 r.; [...] obejmujący należność za czerwiec 1993 r., [...] obejmujący należność za styczeń 1994 r., w treści których wskazano, że doręczenie odpisu tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nastąpiło w dniu [...] r. natomiast doręczenie odpisu tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], oraz [...] nastąpiło w dniu [...] r. W aktach postępowania na tytułach wykonawczych zamieszczono adnotację o ich doręczeniu zobowiązanemu ale okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Należało więc przyjąć, że doręczenie ich nie nastąpiło. W ocenie organu II instancji zebrany w trakcie postępowania egzekucyjnego materiał dowodowy, nie daje wystarczających podstaw dla przyjęcia, iż czynność w postaci doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułów wykonawczych zadecydowała o możliwości przyjęcia skutecznego przerwania biegu przedawnienia. Tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, czy i kiedy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Dopiero takie ustalenie bowiem, umożliwiałoby stwierdzenie przerwania biegu, a jednocześnie mogłoby stanowić podstawę ustalenia, od którego momentu bieg terminu przedawnienia na nowo rozpocząłby się. W wyroku z dnia 25 stycznia 2008r.Sąd Najwyższy / III UK 60/07/stanął na stanowisku, że przerwanie biegu przedawnienia, skutkować będzie ponownym rozpoczęciem 5 letniego okresu przedawnienia. Zatem po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten biegnie na nowo i wynosi 5 lat, liczonych począwszy od zakończenia przerwy, tj. zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wskazane powyżej tytuły wykonawcze zostały zwrócone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. wierzycielowi przy piśmie z dnia [...] r. z relacją poborcy skarbowego stwierdzającą zmianę miejsca zamieszkania zobowiązanego. Wobec powyższego, w opinii Dyrektora Izby Skarbowej we W., przyjąć należało, że bieg przedawnienia nie został skutecznie przerwany, a więc 5 letni termin winien być liczony od dnia wymagalności poszczególnych składek, a to z kolei prowadzi do wniosku, że składki na ubezpieczenia społeczne za okresy od czerwca do października 1993 r. uległy przedawnieniu. Dlatego też, w tej części zaskarżone postanowienie nie mogło być utrzymane w mocy i w konsekwencji organ nadzoru uchylił w tej części postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie egzekucyjne.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że w dokumentacji sprawy znajdują się również kopie tytułów wykonawczych [...] obejmujący należności za listopad - grudzień 1993, styczeń 1994, oraz sierpień 1995; [...] obejmujący należności za okresy od września do grudnia 1995; [...] obejmujący należności za okres od stycznia do kwietnia 1996 r.; [...] obejmujący należności za maj 1996 r., oraz od lipca do września 1996 r.; [...] obejmujący należności za okres od października do grudnia 1996 r. i należność za styczeń 1997 r.; [...] obejmujący należność za luty 1997 r., marzec 1997 r. i maj 1997 r.; oraz [...] obejmujący należność za czerwiec 1997 r., w których treści odnotowano czynność w postaci doręczenia odpisu tychże tytułów w dniu [...] r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem zobowiązanego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] , [...] , [...] , [...] , zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. Natomiast, postanowieniem z dnia [...] r. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w poszukiwaniu należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] . Wobec nieściągalności należności ustalonych tytułami wykonawczymi o nr [...] i [...] , Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. również postanowił o umorzeniu prowadzonego postępowania w dniu [...] r. Powołując się zatem na przywołany powyżej wyrok Sądu Najwyższego, zdaniem organu przyjąć należy, iż w odniesieniu do powołanych tytułów wykonawczych nastąpiło skuteczne przerwanie biegu przedawnienia od dnia wymagalności poszczególnych składek na ubezpieczenia społeczne do czasu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero z tym momentem należy od nowa liczyć okres 5 lat, odpowiednio od dnia wymagalności poszczególnych składek. Tak więc najstarsze należności, o których mowa powyżej, przy założeniu, iż nie mogły być dochodzone później, jak w okresie 10 lat od dnia wymagalności, jako i okoliczność skutecznego przerwania biegu przedawnienia, uległyby przedawnieniu najwcześniej w dniu [...] r. W dniu [...] r. wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] , [...] i na ich podstawie zawiadomieniami z dnia [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności – [...] sp. z o.o. O dokonanym zajęciu zawiadomiono dłużnika w dniu [...] r., co znalazło potwierdzenie w podpisie złożonym przez małżonkę zobowiązanego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pism. Pomijając należności za okres od czerwca do października 1993, wynikające z tytułów wykonawczych nr [...] , które były już w tym okresie przedawnione, w pozostałych przypadkach wszczęcie postępowania, poprzez skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego doprowadziło do ponownego przerwania biegu przedawnienia. Tak więc w chwili obecnej wszystkie nieprzedawnione wcześniej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne podlegają regulacji ustawy z dnia 13 października 1998 r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, którą to okoliczność powołuje również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2.07.2008 r. II UZP 5/08, przyjmując, że znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 s.u.s. znajduje również zastosowanie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nieprzedawnionych przed jego zmianą. Składki na ubezpieczenia społeczne bedące przedmiotem postępowania są nadal wymagalne (wyjąwszy składki za okresy od czerwca do października 1993 r.), zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 5b s.u.s. bieg ich ' przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego.

Odnosząc się z kolei do podniesionego przez dłużnika W. Ś. zarzutu przyjęcia za udowodnione twierdzeń wierzyciela o wymagalności dochodzonych należności, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż w myśl przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zatem winien w tym zakresie respektować stanowisko wierzyciela. Nadto organ egzekucyjny przeprowadził w swoim zakresie bardzo szczegółowe postępowanie dowodowe, np. kierował zapytania do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., żądając jednocześnie szeregu dokumentów źródłowych. Podkreślenia wymaga, iż zaskarżone postanowienie stanowi wyraz wielowątkowej i rozbudowanej oceny zebranego w sprawie materiału. Podobnie organ nadzoru orzeka w oparciu o zgromadzone dowody, a nie stanowisko wierzyciela. Również zarzut nadania kierowanym do egzekucji tytułom wykonawczym nowych numerów, nie znajduje uzasadnienia, albowiem czynność taka ma charakter czysto techniczny, nie zmieniając sama przez się, zarówno wysokości dochodzonego zobowiązania jak i jego wymagalności.

Rozpoznając zażalenie dłużnika Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, iż nie nastąpiło ziszczenie się przesłanki wyrażonej w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji., tj. wygaśnięcia obowiązku, decydującej o możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada do grudnia 1993 r., styczeń 1994, od sierpnia do grudnia 1995 r., od stycznia do maja 1996 r., od lipca do grudnia 1996 r., od stycznia do marca 1997 r., od maja do czerwca 1997 r., od sierpnia do grudnia 1997 r., oraz od tycznia do grudnia 1998 r., albowiem należności te, w zakresie w jakim utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F., do chwili obecnej nie uległy przedawnieniu.

Ponadto Organ nadzoru zbadał z urzędu wystąpienie innych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły inne okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. wywiódł skargę wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział we W.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzuciła iż organ II instancji naruszył przepisy prawa materialnego i dokonał błędnej wykładni art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przez niezastosowanie, w związku z przerwaniem biegu przedawnienia w wyniku dokonania czynności zmierzających do ściągnięcia należności, 10 - letniego okresu przedawnienia należności z tytułu składek. Jednocześnie skarżący zarzucił, błędną ocenę instytucji przerwania biegu przedawnienia należności, wyrażającej się w przyjęciu, iż po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. Nadto skarżący zarzucił, iż dokonując oceny stanu prawnego sprawy organ błędnie przyjął, iż w zaskarżonym zakresie nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia.

W ocenie strony skarżącej przerwanie biegu terminu przedawnienia należności w wyniku dokonania czynności zmierzających do ściągnięcia tych należności, o czym powiadomiony został dłużnik, stanowiło przed 1 stycznia 2003 r. podstawę do jednoznacznego stwierdzenia wydłużenia okresu przedawnienia z 5 do 10 lat, bez względu na posiadanie dowodów na to, czy i kiedy zostało zakończone któreś z postępowań egzekucyjnych prowadzonych w trakcie upływu okresu przedawnienia zaległości. Natomiast przyjęcie, że zakończenie okresu przerwania biegu przedawnienia stanowi podstawę do naliczania na nowo pięcioletniego okresu przedawnienia stanowi naruszenie zasady przedawniania się należności składkowych po 10 latach, od dnia wymagalności, w przypadku przerwania biegu przedawnienia. Dlatego też na podstawie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz wobec faktu, że postępowanie jest kontynuowane, zdaniem ZUS, Oddział we W., uznać należy, że zaległości dochodzone obecnie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. od dłużnika W. Ś., w tym należności za okres od czerwca do października 1993 r. nie uległy do chwili obecnej przedawnieniu. Dlatego też strona skarżąca wniosła o uchylenie punktu pierwszego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. oraz utrzymanie w całości w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - F. z dnia [...] r.

Skarga dłużnika W. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. jako wniesiona po terminie została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucona w sprawie o sygn. akt ISA/Wr163/09.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej we W. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Uczestnik postępowania W. Ś. wniósł o oddalenie skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skarga podlega oddaleniu, bo zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie czy zaskarżone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych we W. postanowienie z dnia [...] r. w pkt. 1 zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przez niezastosowanie, w związku z przerwaniem biegu przedawnienia w wyniku dokonania czynności zmierzających do ściągnięcia należności, 10 - letniego okresu przedawnienia należności z tytułu składek, błędną ocenę instytucji przerwania biegu przedawnienia należności, wyrażającej się w przyjęciu, iż po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, błędne przyjęcie iż w zaskarżonym zakresie nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia.

W ocenie Sądu stanowisko strony skarżącej ZUS Oddział we W. nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Sąd podziela ustalenia i stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej we W. przedstawione w treści, jak i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów nie ma racji skarżący twierdząc, że instytucja przerwania biegu przedawnienia ustanowiona w przepisie art. 35 ust. 3 i 4 nieobowiązującej ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. nr 25, poz. 137, ze zm.) oznacza, iż przerwanie takiego biegu powoduje automatycznie wydłużenie okresu przedawnienia do lat 10. Strona skarżąca bezzasadnie upatruje skutku w postaci wydłużenia okresu przedawnienia w samym fakcie jego przerwania. Zdaniem Sądu ocena instytucji przedawnienia należności, a co za tym idzie również ocena wystąpienia przerwania biegu przedawnienia winna następować w oparciu o powszechne rozumienie tejże instytucji. W doktrynie prawa cywilnego zgodnie przyjmuje się, iż przerwanie biegu przedawnienia polega na tym, że cały okres od rozpoczęcia biegu przedawnienia do momentu jego przerwania nie podlega wliczeniu do okresu przedawnienia, na skutek czego przedawnienie po przerwie biegnie na nowo według tych samych zasad jak pierwotnie (vide: K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003r.). W podobnym duchu wywodzi Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.01.2008 r. III UK 60/07 twierdząc, iż "określenie "przerwania biegu przedawnienia" należy interpretować zgodnie z powszechnym jego rozumieniem w systemie prawnym. Przepis art. 124 § 1 k.c. - stwierdza dalej Sąd Najwyższy - stanowi, że po każdym przerwaniu biegu przedawnienia biegnie ono na nowo, przy czym zgodnie z art. 124 § 2 k.c. w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Stosując te zasady do regulacji dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, należy przyjąć, że odroczenie terminu płatności składek, rozłożenie należności na raty i podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności powoduje przerwanie biegu przedawnienia, przy czym przerwa trwa do upływu terminu odroczenia płatności lub terminu zapłaty raty albo do zakończenia postępowania egzekucyjnego (jego umorzenia lub stwierdzenia bezskuteczności egzekucji). Po przerwaniu biegu przedawnienia termin ten biegnie na nowo i wynosi 5 lat, licząc od zakończenia przerwy. Zastrzeżenie, że składek nie można dochodzić po upływie 10 lat od dnia ich wymagalności, oznacza, że należność przedawnia się także w przypadku, gdy nie upłynął wprawdzie 5-letni okres przedawnienia liczony od zakończenia przerwy, ale upłynął okres 10-letni liczony od dnia wymagalności..." Przyjęcie tezy prezentowanej przez stronę skarżącą, prowadzić musiałoby do uznania, że wszystkie należności, w odniesieniu do których czynność przerywająca bieg terminu przedawnienia dokonana została przed końcem roku 1998, uległyby przedawnieniu z upływem roku 2008. W skardze, strona przeciwna podnosi, iż przy założeniu racjonalności legislatora, uznać należy, iż gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie, że po każdym przerwaniu biegnie ono na nowo, to przepis art. 35 zawierałby taki zapis. Takie twierdzenie nie zasługuje na uwzględnienie albowiem pozostaje ono w sprzeczności z powszechnie obowiązującym stanowiskiem, a przy założeniu racjonalności ustawodawcy podnieść należy, iż jego zamiarem, wobec braku wskazania skutków przerwy w biegu przedawnienia, było przyjęcie powszechnie akceptowanego poglądu - zgodnie, z którym przedawnienie po przerwie biegnie od nowa, poczynając od dnia następnego po ukończeniu postępowania. Gdyby racjonalność ustawodawcy oceniać, wedle przekonania strony przeciwnej, przyjąć należałoby, że ustawodawca, w ogóle nie wskazałby, od którego momentu przedawnienie, po przerwaniu rozpocznie swój bieg.

Kolejna kwestia podniesiona przez skarżącego dotyczy braku konieczności ustalenia chwili zakończenia postępowania. Takie ustalenie, w przekonaniu skarżącego, pozostaje bez znaczenia dla stwierdzenia czy nastąpiło przedawnienie, albowiem -jak twierdzi strona przeciwna - samo przerwanie biegu przedawnienia (doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych) spowodowało wydłużenie okresu przedawnienia z 5 do 10 lat. W ocenie sądu wykładnia przepisu art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, dokonana przez stronę skarżącą stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem tego przepisu. Przepis art. 35 ust. 3 w zw. z ust. 4, nie przewiduje automatycznego skutku w postaci przedłużenia okresu przedawnienia należności z 5 do 10 lat, poprzez przedsięwzięcie czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z treścią ust. 4 ww. przepisu, bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. W odniesieniu do przytoczonej reguły, należy wskazać, iż termin 10 letni, skutkujący brakiem możliwości dochodzenia należności, stanowi swoistą cezurę czasową limitującą dopuszczalność kolejnych przerw w biegu przedawnienia, a nie jest, jak dowodzi skarżący, kolejnym terminem przedawnienia, aktualizującym się po przerwaniu jego biegu. W niniejszej sprawie konieczym stało się również ustalenie okresu przerwy w biegu przedawnienia, co miało zasadnicze znaczenie dla możliwości określenia, kiedy należność uległa ostatecznie przedawnieniu. W zaskarżonym postanowieniu organ nadzoru przyjął, iż przy ustalaniu materialnego skutku w postaci przedawnienia należności, brak było podstaw dla przyjęcia domniemania, iż postępowanie było prowadzone. W aktach sprawy, znajdują się co prawda tytuły wykonawcze nr: [...] obejmujący należności za lipiec - sierpień 1993 r.; [...] obejmujący należność za wrzesień 1993 r.; [...] obejmujący należność za październik 1993 r.;/po zmianie numeracji tytułów wykonawczych tytuły te posiadają obecnie numery [...] obejmujący należności za listopad - grudzień 1993 r.; [...] obejmujący należność za czerwiec 1993 r., [...] obejmujący należność za styczeń 1994 r., w treści których wskazano, że doręczenie odpisu tytułów wykonawczych nr [...] i [...] nastąpiło w dniu [...] r. natomiast doręczenie odpisu tytułów wykonawczych nr [...] , [...], [...] oraz [...] nastąpiło w dniu [...] r. Jednak, w oparciu o te dokumenty nie można jednoznacznie ustalić, czy postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania należności za okres od czerwca do października 1993r. zostało zakończone, a nawet czy na pewno zostało wszczęte. W znajdujących się w aktach sprawy, kopiach tytułów wykonawczych obejmujących wskazane powyżej należności, zamieszczono adnotację o doręczeniu odpisów przedmiotowych tytułów zobowiązanemu. Jednakże okoliczność ta nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Zasadnym było więc przyjęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej we W., że doręczenie takie faktycznie nie nastąpiło. Tym bardziej, że w materiale dowodowym sprawy znajduje się pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. znak: [...], w którym wskazano, brak możliwości potwierdzenia, iż postępowanie egzekucyjne w latach 1993 - 1994, było rzeczywiście prowadzone. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej ,że badanie powyższej kwestii przedawnienia nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, a ustalenia w przedmiotowym zakresie następować winny z poszanowaniem zasady, że wątpliwości przemawiają na korzyść stron zobowiązanej.. Okres 5-letni, zatem winien być liczony od dnia wymagalności poszczególnych należności. W zakresie składek za czerwiec – październik 1993r. odpowiednio od dnia wymagalności, tj. od [...] r. Jak wykazano powyżej należności za okresy od czerwca do października 1993r. w zakresie, w którym Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie były przedawnione. Uległy przedawnieniu z upływem 5 lat. Na poparcie twierdzeń przedstawionych powyżej, wskazać należy, iż art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, ze zm.) w swym pierwotnym brzmieniu, wprowadził dopiero zasadę, iż przerwanie biegu przedawnienia powodowało automatycznie wydłużenie tego okresu do lat 10 - wskazując wprost, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Więc, o ile pod rządami nowej ustawy - o systemie ubezpieczeń społecznych - należałoby się przychylić do tezy prezentowanej przez skarżącego, o tyle nie może być ona uznana za prawidłową na gruncie ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej we W., że składki na ubezpieczenia społeczne za okresy od czerwca do października 1993r. uległy przedawnieniu i prawidłowo zostało podjęte rozstrzygnięcie przez uchylenie w tej części zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- F. z dnia [...] r. i umorzenie w tym zakresie postępowania egzekucyjnego na podstawie art.59 par.1 ust.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prawidłowo również organ nadzoru ustalił i zastosował przepisy co do składek na ubezpieczenia społeczne za pozostałe okresy od listopada do grudnia 1993r.,stycznia 1994r.,od sierpnia do grudnia 1995 r. od stycznia do maja 1996r. od lipca do grudnia 1996r. od stycznia do marca 1997r.od maja do czerwca 1997r.od sierpnia do grudnia 1997r. oraz od stycznia do grudnia 1998r. objęte tytułami wykonawczymi/po zmianie numeracji [...] / i podjął prawidłowe rozstrzygnięcie utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie, stwierdzając, że nie wystąpiły przesłanki z art.59par.1ust.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albowiem należności te nie uległy przedawnieniu.

Tak więc skarga Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. co do pkt 1 uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r. w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do października 1993r. i w tym zakresie umarzające postępowanie, a które miało oparcie w przepisach prawa, jako niezasadna podlega oddaleniu.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dostrzegł innych naruszeń prawa procesowego i materialnego.

W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.