Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 287/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 92 par.3, art. 133 par.3 art. 91, art. 149
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 6 ust.2
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) 2012 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] 2012r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] 2012r. nr [...], którym organ I instancji odmówił W. B. uwzględnia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] 2011r. nr [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K..

Organ ustalił, że przedmiotowe zobowiązanie było poprzednio egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego z [...] 2008r. nr [...]. W toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z 5 października 2009r. został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę S. B. w przedsiębiorstwie A. z siedzibą w B., o czym zobowiązany został powiadomiony. Postanowieniem z [...] 2011r., na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone w stosunku do S. B..

W dniu [...] 2011r. wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wystawił tytuł wykonawczy o nr [...] na zobowiązanych W. i S. B., obejmujący zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. W. B. pismem z [...] 2011r. złożyła zarzuty. Zarzuty oparła na przepisie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami) dalej zwaną u.p.e.a., podnosząc przedawnienie dochodzonej należności z dniem 31 grudnia 2010r., ponadto brak doręczenia decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z [...] 2012r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutów, z tym, że postanowienie zostało uchylone ze względów proceduralnych i sprawa została przekazana organowi do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...] 2012r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów.

Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] 2008r. nr [...] określającą małżonkom S. i W. B. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. W rozpoznawanej sprawie podmiotem zobowiązanym są zatem małżonkowie, którzy złożyli wspólne zeznanie podatkowe za 2004r., wnosząc o łączne opodatkowanie dochodów. Małżonkowie opodatkowani wspólnie na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2010r., Nr 51, poz. 307 ze zmianami dalej u.p.d.o.f) ponoszą, zgodnie z art. 92 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) Ordynacji podatkowej solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. Na podstawie art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej, małżonkowie podnoszący solidarną odpowiedzialność z tytułu wspólnego opodatkowania stanowią jedną stronę postępowania, nie mają odrębnych uprawnień procesowych, każdy z małżonków jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia jednego postępowania i wydania jednej decyzji wobec obojga małżonków. Konsekwencją jest jedność postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę S. B.. Zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane 8 października 2009r. przez żonę S.B.. Organ zaznaczył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., nie powoduje uchylenia dokonanych środków egzekucyjnych. W ocenie organu zastosowany środek egzekucyjny wobec S.B. skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia łącznego zobowiązania podatkowego W. i S. B. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. W przypadku braku zastosowania kolejnych środków egzekucyjnych zobowiązanie przedawni się z 13 października 2014r.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu braku doręczenia jej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, skutkujące tym, że decyzja w oparciu o który wystawiono tytuł wykonawczy nie weszła do obrotu prawnego, organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru w/w decyzji, z którego jednoznacznie wynika, że 4 grudnia 2008r. przesyłka została odebrana przez pełnoletniego domownika M. B. - matkę, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Wskazuje na to potwierdzenie odbioru korespondencji, na którym M. B. potwierdziła odbiór korespondencji jako dorosły domownik, czyli osoba wspólnie zamieszkująca, co powoduje skuteczność doręczenia w trybie przepisów art. 149 Ordynacji podatkowej.

Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostało zaskarżone przez W.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, postanowienia organu I instancji, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw składnych w toku instancji, zarzuciła naruszenie art. 34 § 2 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., w zw. z art. 80 k.p.a, art. 7 k.p.a w. zw z art. 149 Ordynacji podatkowej oraz obrazę prawa materialnego - art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała argumentację, że solidarne jej i małżonka zobowiązanie będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego wygasło względem niej na skutek przedawnienia. Tytuł egzekucyjny doręczono jej po raz pierwszy 8 grudnia 2011r. i do tego czasu nie dokonano w stosunku do niej czynności egzekucyjnych, o których byłaby powiadomiona. Przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie względem tego z podatników wobec, którego zastosowano środek egzekucyjny, o którym został zawiadomiony. W przypadku, gdy zobowiązanie ma charakter solidarny czynność przerywająca bieg terminu przedawniania w stosunku do jednej z osób solidarnie zobowiązanych nie wywołuje skutków wobec pozostałych. Skarżąca podniosła, że nie uwolniła się całkowicie od zobowiązania, egzekucja będzie mogła być prowadzona w stosunku do męża także z majątku wspólnego, ale czynność która spowodowała wniesienie zarzutów skierowana została do niej osobiście a nie do majątku wspólnego.

Uzasadniając zarzut braku doręczenia jej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która w ocenie skarżącej nie weszła do obrotu prawnego zarzuciła, że organ nie wykazał, by M.B. , która odebrała korespondencję była domownikiem w dacie doręczenia. Podkreśliła, że organ nieprawidłowo potraktował małżonków jako jednego podatnika. W jej ocenie jest dwóch podatników i decyzja wymiarowa winna być skierowana i doręczona obojgu małżonkom. Organ tymczasem wyekspediował jedną decyzję doręczając osobie trzeciej nie będącej matką podatniczki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Ustalenia faktyczne organu znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Z ustaleń organu, w niekwestionowanym zakresie, wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] 2008r. obejmującego należność małżonków S. i W.B. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...]2008r. określająca małżonkom zobowiązanie w podatku dochodowym za 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę, o czym podatnik został zawiadomiony. Z uwagi na fakt, że zobowiązany otrzymywał kwotę najniższego wynagrodzenia realizacja tytułu była niemożliwa. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne, na wniosek wierzyciela, zostało umorzone postanowieniem z [...] 2011r. Wierzyciel w dniu [...] 2011r. ponownie wystawił tytuł egzekucyjny w stosunku do obojga małżonków obejmujący ich zaległość w podatku dochodowym za 2004r., w stosunku do którego skarżąca wniosła zarzuty podnosząc, że zobowiązanie w stosunku do niej uległo przedawnieniu oraz, że decyzja wymiarowa nie została jej doręczona a zatem w stosunku do niej nie weszła do obrotu prawnego.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się zatem do oceny, czy zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę w stosunku do jednego z małżonków, skutecznie przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. małżonków W. i S. B., którzy złożyli wspólne zeznanie podatkowe w podatku dochodowym za 2004r. a konsekwencji czy zasadnie skarżąca podnosi zarzut, iż zobowiązanie w stosunku do niej wygasło.

Stanowisko organu należy podzielić.

W rozpoznawanej sprawie podmiotem zobowiązanym są małżonkowie , którzy złożyli wspólne zeznanie podatkowe w podatku dochodowym za 2004r. W zeznaniu zawarli wniosek o łączne opodatkowanie swoich dochodów. Możliwość wspólnego opodatkowania od łącznej sumy dochodów wynika z art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. Konsekwencją tego uregulowania jest solidarność zobowiązania podatkowego i solidarna odpowiedzialność małżonków wynikająca z art. 92 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Z kolei zgodnie z art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3, małżonkowie są jedną stroną postępowania. Oznacza to, że każdy z małżonków jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Małżonkowie jako jedna strona postępowania nie mają odrębnych uprawnień procesowych a organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia jednego postępowania podatkowego i wydania jednej decyzji wobec obojga małżonków. Konsekwencją tego jest jedność postępowania egzekucyjnego. Dlatego też poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jednemu z małżonków egzekucja administracyjna zostaje wszczęta w stosunku do obojga małżonków (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2007r. sygn. akt II FSK 153/07 LEX nr 394301). Strona postępowania podatkowego - małżeństwo, w postępowaniu egzekucyjnym staje się jednym podmiotem zobowiązanym. Słusznie skarżący podnosi, że przedawnienie kształtuje prawa podatnika i okoliczności mające wpływ na jego bieg winny być rozpatrywane w odniesieniu do konkretnego podatnika. Zasada ta wynikająca z art. 372 kodeksu cywilnego, który ma zastosowanie stosownie do przepisu art. 91 Ordynacji podatkowej, doznaje ograniczenia w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonków wspólnie opodatkowanych, skoro są jedną stroną na której ciąży jeden obowiązek podatkowy, nie zaś odrębnymi podmiotami. W przypadku zobowiązania w podatku dochodowym małżonków stanowiących jedną stronę nie może mieć zastosowania przepis art. 372 K.c (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2007 r. sygn. akt II FSK 153/07, LEX nr 394301).

Reasumując, należy stwierdzić, iż doręczenie tytułu wykonawczego S. B. i zastosowanie środka egzekucyjnego wszczęło egzekucję administracyjną stosunku do obojga małżonków, co przerwało skutecznie bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r., określonego decyzją z [...] 2008r. Z powyższych względów nie są zasadne zarzuty skargi, iż zobowiązanie małżonków, z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania skarżącej, przekształciło się w zobowiązanie wyłącznie S. B. i jako takie może być dochodzone z majątku wspólnego, z tym, że W. B., jako współmałżonka, odpowiada za zaległość podatkową małżonka będącego podatnikiem, nie będąc sama zobowiązana jako podatnik.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka przedawnienia zobowiązania podatkowego w stosunku do skarżącej i podnoszony zarzut nie jest zasadny.

Wskazane wyżej rozumienie strony czyni też niezasadnym zarzut skargi, iż decyzja wymiarowa Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] 2008r., stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, w stosunku do skarżącej nie weszła do obrotu prawnego, co oznacza nieistnienie w stosunku do niej obowiązku będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem m. in. dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, prawidłowo wypełnionego, wynika, że M.B. – matka jako domownik, w dniu 4 grudnia 2008r. odebrała przesyłkę pocztową. Adresatem przesyłki byli małżonkowie B., gdyż dla małżeństwa, które zadeklarowało wspólne opodatkowanie, określono zobowiązanie podatkowe. Przewidziane w art. 149 Ordynacji podatkowej doręczenie zastępcze rodzi domniemanie, że skoro M.B. jako dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, co potwierdza własnoręcznym podpisem, to oznacza, że podjęła się jej doręczenia adresatom i pismo zostało im doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie. Skarżąca doręczenia przesyłki w postaci jednej decyzji skierowanej do małżonków w terminie doręczenia zastępczego nie kwestionuje. Eksponuje natomiast fakt, że decyzja nie została doręczona dla małżonków odrębnymi przesyłkami zaś M.B. nie jest matką skarżącej. Jak wskazano wyżej stosownie do unormowania art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej małżonkowie są jedną stroną toczącego się przed organami podatkowymi postępowania. Nie mogą posiadać odrębnych uprawnień procesowych ani działać z przeciwstawianiem sobie odrębnych praw i obowiązków, lub wywodzić istnienia odrębnych interesów prawnych. Oznacza to również, że podejmując czynności w postępowaniu podatkowym oraz składając oświadczenia, każdy z małżonków jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej iż decyzja wymiarowa w stosunku do niej nie weszła do obrotu prawnego. Stosownie do art. 212 Ordynacji podatkowej decyzja wchodzi do obrotu prawnego i organ jest nią związany z chwilą doręczenia jej stronie. Doręczenie zastępcze decyzji stronie jaką jest małżeństwo, jest prawidłowe i wbrew zarzutom skargi organ, wobec jednoznacznego potwierdzenia własnoręcznym podpisem przez M. B., iż jako domownik- matka zobowiązuje się oddać przesyłkę adresatom, nie był zobowiązany na tę okoliczność przeprowadzać postępowania.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.