Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1041/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 32 ust.5 pkt 3, , art 32 ust 7 i ust 8
journal: Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi "D" s. c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r. określającą Spółce Cywilnej "D." P. M., W. S. z siedzibą w M. (obecnie Spółka Cywilna "D." P. M., M. W. z siedzibą w D. przy ul. [...] , dalej zwana "Spółką") zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2009 r. w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniach od 31 sierpnia

2010 r. do 15 września 2010 r. w Spółce, została przeprowadzona kontrola podatkowa w zakresie przestrzegania w okresie od 1 marca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy ze względu na przeznaczenie, olejów napędowych używanych do celów żeglugi.

W trakcie kontroli organ kontroli stwierdził, że firma D. w ww. okresie dokonywała zakupu oleju napędowego przeznaczonego do napędu jednostek pływających w łącznej ilości [...] litrów, w tym w miesiącu październiku 2009 r. 2019 litrów. Przedmiotem transakcji był olej napędowy, specjalnie barwiony i oznaczony, zwolniony z akcyzy ze względu na przeznaczenie do celów żeglugi.

W trakcie kontroli ustalono, że kontrolowana Spółka w październiku 2009 r.:

była armatorem jednostek pływających "D." i "K. ",

zakupiła łącznie [...] litrów oleju napędowego oznaczonego i zabarwionego na niebiesko (o kodzie CN 27101945) zwolnionego od akcyzy ze względu na przeznaczenie do napędu jednostek pływających "D." i "K. " do celów żeglugi, włączając rejsy rybackie,

nie poinformowała w sposób pisemny Naczelnika Urzędu Celnego o formie prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy,

- w okresie od 07 kwietnia 2009 roku do 24 lutego 2010 r. nie prowadziła ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy, o której mowa

w art. 32 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz.U.

z 2009 r. Nr 3, poz. 11, dalej zwana "u.p.a."),, którą przedłożyła Naczelnikowi Urzędu Celnego dopiero w dniu 25 lutego 2010r. celem jej oplombowania, opisania i podpisania.

Organ kontroli ustalił także, na podstawie informacji przekazanych przez Urząd Morski S. Kapitanat Portu w D. o terminach wejść i wyjść z portu ww. jednostek pływających, zapisów prowadzonych ewidencji, dokumentacji księgowej i towarzyszących jej dokumentów źródłowych dotyczących zakupu i sprzedaży towarów i usług, a także wyjaśnień Spółki dotyczących norm zużycia paliwa przez ww. jednostki pływające oraz co do pojemności zbiorników paliwa, że Spółka wykorzystała w miesiącu październiku 2009 r. zakupione paliwo żeglugowe w działalności w zakresie usług obejmujących rekreacyjne rejsy wędkarskie.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zostało wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe, w trakcie którego organ celny ustalił, że w kontrolowanym okresie Spółka prowadziła inną ewidencję niż ta, o której mowa w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. tj. "Ewidencję nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy (rok 2009) prowadzoną dla jednostki pływającej D.'' oraz "Ewidencję nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy (rok 2009) prowadzoną dla jednostki pływającej K. ". Nie zostały one - wbrew wymogom stosownych przepisów prawa - przedłożone Naczelnikowi Urzędu Celnego , celem ich oplombowania, opisania i podpisania przed rozpoczęciem prowadzenia a ponadto nie były one również prowadzone w sposób rzetelny. Jak ustalił Naczelnik Urzędu Celnego kontrolowany w ewidencji: "Ewidencja nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy (rok 2009) prowadzona dla jednostki pływającej D." w kolumnie "Data i nr dokumentu dostawy wyrobów zwolnionych" w przypadku wszystkich dostaw nie wpisał dat dostawy wyrobów zwolnionych a jedynie numery dokumentów dostawy. Stwierdzono także, iż w przedmiotowej ewidencji w kolumnie "Data zużycia wyrobów zwolnionych" jako datę zużycia paliwa dostarczonego do jednostki "D." Spółka wskazała datę zużycia danej partii wyrobów zwolnionych tożsamą z datą dokonania kolejnego tankowania. Dalej stwierdzono, iż w kolumnie "Opis wyrobu zwolnionego i jego kod CN" kontrolowana Spółka nie wskazała opisu wyrobu a jedynie jego kod CN.

Kontrolujący ustalili ponadto, iż w kolumnie "Łączna ilość wyrobów zwolnionych

wg kodów CN, obliczona od początku założenia ewidencji lub roku kalendarzowego" Spółka wpisywała ilość oleju żeglugowego obliczoną narastająco od dnia 07.04.2009r. do dnia 13.11.2009 r. lecz bez podziału według kodów CN.

W ewidencji: "Ewidencja nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych

z akcyzy (rok 2009) prowadzona dla jednostki pływającej K. " kontrolowany w kolumnie "Data i nr dokumentu dostawy wyrobów zwolnionych"

w przypadku wszystkich dostaw nie wpisał dat dostawy wyrobów zwolnionych a jedynie numery dokumentów dostawy. Natomiast w kolumnie "Data zużycia wyrobów zwolnionych" jako datę zużycia paliwa dostarczonego do jednostki "K. " Spółka wskazała datę zużycia danej partii wyrobów zwolnionych tożsamą z datą dokonania kolejnego tankowania. Dalej stwierdzono, iż w kolumnie "Opis wyrobu zwolnionego i jego kod CN" kontrolowana Spółka nie wskazała opisu wyrobu a jedynie jego kod CN.

Powyższe ustalenia stały się podstawą wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r. nr [...] , w której stwierdzono nieprawidłowości stanowiące naruszenie przepisów § 7, a także § 4 ust. 1 i ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lutego 2009 roku. w sprawie dokumentu dostawy wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, ewidencji tych wyrobów oraz wykazu środków skażających alkohol etylowy służącego do stosowania zwolnień od akcyzy (Dz. U. Nr 32, poz. 251, ze zm.) dalej jako "rozporządzenie z 26 lutego 2009 r., a tym samym niespełnienie warunku, zawartego w art. 32 ust. 5 pkt 3, ust. 7 i ust. 8 w zw. z brzmieniem art. 32 ust. 1 pkt 2 u.pa. uprawniającego do zwolnienia od akcyzy [...] litrów oleju napędowego, przeznaczonego do celów żeglugi, zakupionego w miesiącu październiku 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że nabycie przez Spółkę a następnie zużycie w miesiącu październiku 2009 r. w prowadzonej działalności zwolnionego od akcyzy oleju napędowego do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie) bez realizacji podstawowych warunków uprawniających do zwolnienia oznacza, że Spółka wykonała czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, stając się podatnikiem tego podatku zobowiązanym do złożenia deklaracji oraz uiszczenia należnego podatku. W konsekwencji organ określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2009 r. w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji, Spółka wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi I instancji naruszenie:

* art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana "O.p."), poprzez błędne uzasadnienie prawne polegające na przytoczeniu jako podstawy prawnej decyzji, przepisów prawa podatkowego, które do ustalonego stanu faktycznego i prawnego nie miały zastosowania;

* art. 8 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 32 ust 1 pkt 2, ust. 5 pkt 3 u.p.a., poprzez błędne ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, niezgodne "z duchem i literą prawa".

Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji Dyrektora Izby Celnej , że organ odwoławczy ustalił, że pismem z dnia [...] r. Spółka poinformowała organ I instancji o zmianie siedziby z D. , ul. [...] (na którym to adresie wszczęto postępowanie podatkowe) na adres [...], dlatego decyzja z dnia [...] . wydana została na nowy adres. Organ odwoławczy wskazał także, że w trakcie postępowania odwoławczego, pismem z dnia [...] r. Spółka poinformowała o kolejnej zmianie swojej siedziby na adres D, ul. [...]. Jednocześnie strona powiadomiła o zmianie składu osobowego Spółki, której obecnymi wspólnikami są: M. W. i P. M.. Dodatkowo Spółka wskazała, iż W. S. wystąpił z dniem 31 marca 2012r. ze Spółki Cywilnej "D.".

Następnie, rozpatrując sprawę ponownie na skutek powyższego odwołania, Dyrektor Izby Celnej, nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, podzielając faktyczne i prawne podstawy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na wstępie zasady procesowe określające zakres jego kompetencji, a dalszej części także na regulacje prawne w zakresie podatku akcyzowego dotyczące przedmiotu opodatkowania, podatnika akcyzy, powstania obowiązku podatkowego w akcyzie, klasyfikowania wyrobów akcyzowych, podstawy opodatkowania, stawki akcyzy na oleje napędowe (art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 10, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 89 u.p.a. oraz rozporządzenie (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 roku w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej).

Następnie organ odwoławczy przypomniał, że z ustaleń w zakresie stanu faktycznego wynikało, że Spółka, prowadząc działalność m.in. w zakresie żeglugi przybrzeżnej i świadczenia usług wędkowania z wykorzystaniem posiadanych jednostek pływających, będąc zarejestrowanym podatnikiem akcyzy, posiadając jednostki pływające, dokonywała od uprawnionego podmiotu, zakupów oleju napędowego, przeznaczonego do celów żeglugi, sklasyfikowanego do kodu CN [...] w ilości [...] litrów w temp. 15 oC, korzystając z przywileju zwolnienia od akcyzy na mocy art. 32 ust. 1 pkt 2 u.p.a.

Wskazał także, że ustalono, iż dopiero w dniu 25 lutego 2010 r. Spółka przedłożyła Naczelnikowi Urzędu Celnego ewidencje: "Ewidencję nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy (rok 2009) prowadzoną dla jednostki pływającej D. oraz "Ewidencję nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy (rok 2009) prowadzoną dla jednostki pływającej K., czym uchybiła obowiązkowi ich założenia przed wykonaniem pierwszej czynności rodzącej obowiązek podatkowy, a więc przed 9 września 2009r. (data nabycia pierwszej partii paliwa z przeznaczeniem do celów żeglugi). Brak zatem zgodnie z prawem założonej ewidencji skutkować musiał uznaniem, iż jakakolwiek inna ewidencja nie jest tą, o której mowa w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. Skoro zatem ewidencje przedłożono Naczelnikowi Urzędu Celnego dopiero w dniu 25 lutego 2010r., to znaczy, że ani 9 września 2009 r. ani w dniach następnych aż do 25 lutego 2010 r. nie były one prowadzone.

W tym kontekście organ odwoławczy wskazał na treść art. 32 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 u.p.a.

Dalej w uzasadnieniu decyzji organ II instancji przypomniał także, że podatnik dokonujący nabycia paliwa do celów żeglugi skorzysta ze zwolnienia podatkowego

o ile będzie to paliwo zużyte do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie) oraz po spełnieniu warunków wynikających z ust. 5-13 artykułu 32 ustawy oraz warunków zawartych w wydanym na mocy delegacji art. 38 ust. 1 u.p.a. rozporządzeniu z dnia 26 lutego 2009 roku. Następnie organ odwoławczy, w odniesieniu do powyższych regulacji wskazał na możliwe formy prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy, omówił warunki, jakim powinny odpowiadać te ewidencje, a więc m.in. dane, jakie powinny zawierać oraz sposób ich prowadzenia (dokonywania wpisów).

Wyjaśnił także, że przepisy dotyczące omawianego zwolnienia podatkowego, stanowiącego przywilej i odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania,

w tym nakładające na podmiot obowiązki związane z realizacją zwolnienia od akcyzy, należy interpretować w sposób ścisły a nie rozszerzający. Niespełnienie któregokolwiek warunku dla zastosowania zwolnienia (które muszą być spełnione łącznie), zdaniem organu odwoławczego, rodzi skutek w postaci opodatkowania wyrobu właściwą dla niego stawką podatkową.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej nieistotne zatem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy było więc to, że strona założyła ewidencje i je prowadziła, skoro ewidencji tych uprzednio tj. przed dokonaniem pierwszego wpisu nie przedłożyła Naczelnikowi Urzędu Celnego do oplombowania, opisania i podpisania. Dokonanie przez Spółkę, zużycia w miesiącu październiku 2009 roku –[...] litrów oleju napędowego zwolnionego od akcyzy ze względu na przeznaczenie dla celów żeglugi, wobec nie prowadzenia ewidencji wyrobów objętych zwolnieniem od akcyzy w sposób określony przepisami prawa skutkowało naruszeniem jednego z warunków zwolnienia z akcyzy ustanowionych dla paliwa przeznaczonego do celów żeglugi, co w konsekwencji doprowadziło do powstania obowiązku zapłaty kwoty akcyzy należnej od tego paliwa.

W świetle powyższych rozważań, organ odwoławczy potwierdził, że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przez podatnika warunki uprawniające do korzystania z przywileju wynikającego z instytucji zwolnienia od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na przeznaczenie (w tym wypadku oleju napędowego przeznaczonego do celów żeglugi), o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 2, w sytuacji gdy nie wypełniono warunku wskazanego w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a., a zatem podatnik nabył wyrób akcyzowy z niezapłaconą na wcześniejszym etapie obrotu akcyzą (art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.), co skutkowało powstaniem obowiązku złożenia deklaracji podatkowej i zapłaty podatku. W konsekwencji, stosownie do art. 21 § 3 O.p., przyjmując za podstawę opodatkowania olej napędowy w ilości [...] litrów, organ odwoławczy wyliczył wartość podatku akcyzowego na kwotę [...] zł (według stawki [...] zł/1.000 l.), stwierdzając, że kwota ta odpowiada kwocie podatku określonego przez organ I instancji.

W zakresie podniesionego w odwołaniu argumentu, że ustalony w sprawie stan faktyczny czyli wykorzystanie zakupionego oleju napędowego przeznaczonego do celów żeglugowych, zgodnie z przeznaczeniem stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że paliwo wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem jest zwolnione z akcyzy, organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska, wskazując, że stanowisko organu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Za nieuzasadniony organ II instancji uznał także zarzut odwołania, że w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a., bowiem zdaniem Spółki nie stała się ona podatnikiem podatku akcyzowego, gdyż nie naruszyła warunków zwolnienia od akcyzy, o których mowa w art. 32 u.p.a., a w sprawie zastosowanie winien mieć art. 8 ust. 2 pkt. 1 lit. a u.p.a. Według organu w stanie faktycznym sprawy zaistniała czynność polegająca na nabyciu wyrobu akcyzowego zwolnionego od akcyzy ze względu na przeznaczenie, a więc z niezapłaconą akcyzą, który to wyrób nie mógł u nabywcy (podmiotu zużywającego) korzystać z preferencji podatkowej, gdyż strona poprzez nie prowadzenie stosownej, określonej przepisami prawa ewidencji, nie dopełniła jednego z warunków dla zastosowania tej preferencji (zwolnienia). W momencie kiedy Spółka nabywała paliwo do celów żeglugi, a więc zwolnione od akcyzy, de facto nie spełniła ustawowego warunku dla zastosowania tego zwolnienia. Tym samym strona stała się podatnikiem akcyzy z tytułu wykonywania czynności, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt. 4 u.p.a. Natomiast organy podatkowe nie mogły zastosować w mniejszej sprawie przepisu art. 8 ust. 2 ) pkt. 1 lit. a, gdyż przepis ten nie odnosił się do nabycia wyrobu lecz jego zużycia i to zużycia wyrobu nie zwolnionego od akcyzy lecz obciążonego określoną stawką akcyzy.

Końcowo, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w sprawie nie dopatrzył się naruszeń procedury administracyjnej, żadna okoliczność w niniejszej sprawie nie została pominięta, bądź zinterpretowana na niekorzyść strony, a organ podatkowy zgromadził w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego

i dokonał jego dogłębnej oceny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, zarzucając jej wadliwość i naruszenie przepisów ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 lipca 2010 r. Skarżąca w uzasadnieniu skargi, analogicznie jak w odwołaniu, argumentowała, że w stanie faktycznym sprawy nie ma zastosowania art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a., gdyż nabyła wyrób zwolniony od akcyzy ze względu na jego przeznaczenie z zachowaniem warunków zwolnienia, co wynika z ustaleń kontroli. Poza tym użycie wyrobu było zgodne z przeznaczeniem. Zdaniem Spółki, utrata zwolnienia byłaby możliwa gdyby w trakcie kontroli stwierdzono, że skarżąca nabyła lub posiadała wyrób akcyzowy znajdujący się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości lub gdy po jego nabyciu użyty został niezgodnie z przeznaczeniem. Obowiązek podatkowy powstałby wówczas na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z chwilą niedopełnienia warunków zwolnienia. Spółka wskazuje, że nabyła wyrób zwolniony od akcyzy, a nie – jak jej się zarzuca – że nabyła wyrób od którego podatek nie został zapłacony. Według niej, skoro organ odwoławczy uznał, że obowiązek podatkowy powstał wskutek naruszenia art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a., wobec braku u zużywającego odpowiadającej prawu ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem, to powołana podstawa prawna tj. art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a nie przystaje do zaistniałego stanu faktycznego.

W ocenie skarżącej, prowadziła ona ewidencje, nawet jeśli były wadliwe i nie zostały przedstawione naczelnikowi urzędu celnego celem ich opisania, zszycia, spełniając warunki określone w art. 32 ust. 5 – 13 ustawy.

Zdaniem Spółki, dopiero po zmianie przepisów ustawy w 2010 r.

i uzupełnieniu przedmiotu opodatkowania o sytuację "użycia wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem jeżeli nastąpiło to bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy" w art. 8 ust. 2 pkt 1 lit. b u.p.a., istnieje podstawa do wymiaru podatku gdy prowadzona ewidencja nie została przedstawiona organowi celnemu w odpowiednim czasie. Ponadto, Spółka nie zgodziła się z zarzutem nierzetelnego prowadzenia ewidencji i jej braku z uwagi na jej nieprzedstawienie w odpowiednim czasie organowi celnemu, pomimo jej okazania podczas kontroli, wskazując na pominięcie przez organy podatkowe faktu, że nabyte jako zwolnione paliwo zużyte zostało zgodnie z jego przeznaczeniem na cele połowowe, co również stwierdzono podczas kontroli.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego mającego w sprawie zastosowanie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; powoływanej dalej jako "P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonej kognicji, skargę należało uwzględnić, gdyż decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.

Stan faktyczny jest bezsporny, skarżąca Spółka nabyła olej napędowy zwolniony z akcyzy ze względu na przeznaczenie do celów żeglugi, zużyła do napędu jednostek pływających "D." i "K. " do celów żeglugi, prowadziła ewidencję nabywanych i zużywanych wyrobów zwolnionych z akcyzy nie spełniających wszystkich wymogów z art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. i rozporządzenia z 26 lutego 2009r.

Spór w sprawie dotyczy wpływu braku ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy spełniających wszystkie wymogi z art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. i rozporządzenia z 26 lutego 2009r., na powstanie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym w związku z zużyciem oleju żeglugowego, w działalności prowadzonej przez skarżącą w zakresie żeglugi przybrzeżnej i świadczenia usług wędkowania z wykorzystaniem posiadanych jednostek pływających.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 u.p.a. zwalnia się od akcyzy ze względu na przeznaczenie m.in. używane do celów żeglugi (włączając rejsy rybackie) oleje napędowe - w przypadkach, o których mowa w ust. 3, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w ust. 5-13.

Powyższe zwolnienie stanowi implementację do przepisów prawa krajowego zwolnienia z akcyzy wynikającego z art. 14 ust. 1 lit. c) dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. L 283 z dnia 31 października 2003 r. s.51, dalej zwana "dyrektywą Rady 2003/96/WE").

Zgodnie, z powołanym przepisem państwa członkowskie zwalniają od podatku na warunkach, które ustanawiają dla celów zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania takich zwolnień oraz zapobieżenia jakimkolwiek oszustwom podatkowym, unikaniu lub nadużyciom produkty energetyczne dostarczane w celu zastosowania jako paliwo do celów żeglugi na wodach terytorialnych Wspólnoty, z wyłączeniem prywatnej żeglugi niehandlowej. Z powyższego wynika, że państwa członkowskie otrzymały kompetencje do ustanowienia warunków formalnoprawnych, jakie mają być spełnione w celu prawidłowego stosowania zwolnienia olejów napędowych na cele wymienione w dyrektywie Rady 2003/96/WE. W związku z tym należało przyjąć, że ustawodawca implementując postanowienia dyrektywy Rady 2003/96/WE do krajowego systemu prawnego mógł ustanowić dodatkowe warunki, jakie mają być spełnione w celu prawidłowego stosowania zwolnień między innymi oleju napędowego na cele żeglugi.

Trzeba mieć jednakże na uwadze drugą część zdania art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/96/WE, w której wyraźnie przyznaje się państwom członkowskim kompetencje do określenia w prawie krajowym warunków korzystania z tego zwolnienia, wskazując cel wprowadzenia tych warunków - zapewnienie prawidłowego i prostego stosowania takich zwolnień oraz zapobieganie jakimkolwiek oszustwom podatkowym, unikaniu lub nadużyciom. Nie ulega zatem wątpliwości, że przepis art. 14 ust. 1 ww. dyrektywy energetycznej nakłada na państwa członkowskie zarówno obowiązek udzielania zwolnień, jak i obowiązek określenia warunków korzystania z tych zwolnień w celach, o których była wyżej mowa. Te warunki mają charakter proceduralny, określają sposób korzystania ze zwolnienia. Nie dotykają zaś samego prawa do zwolnienia. Nie zmieniają ani nie ograniczają jego treści. Każdy ma prawo do zwolnienia, jeżeli wykaże w sposób określony w prawie krajowym, że zachodzą okoliczności faktyczne, stanowiące przesłanki uzyskania prawa do zwolnienia (vide wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I GSK 75/12, dostępny w bazie www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Polski ustawodawca w art. 32 u.p.a., określił, iż warunkiem zwolnienia od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie do celów żeglugowych, w odniesieniu do podmiotu zużywającego (armatora) jest:

- posiadanie jednostki pływającej (art. 32 ust. 1 pkt 2 in fine u.p.a.);

- przedstawienie przez krajowego armatora podmiotowi dostarczającemu omawiane wyroby akcyzowe, pisemnego potwierdzenia przez naczelnika urzędu celnego przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego armatora (art. 32 ust. 6 u.p.a.);

- prowadzenie ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem (art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a.);

- pisemne poinformowanie właściwego naczelnika urzędu celnego o formie (papierowej lub elektronicznej) prowadzenia ewidencji (art. 32 ust. 7 u.p.a.);

- ewidencjonowanie w ewidencji informacji umożliwiających ustalenie ilości otrzymanych wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, terminu odbioru tych wyrobów, a także miejsca odbioru w przypadku ich przemieszczania oraz informacje o dokumentach dostawy(art. 32 ust. 8 u.p.a.);

- przechowywanie ewidencji do celów kontroli przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została sporządzona (art. 32 ust. 9 u.p.a.).

Każdy nabywca wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie jest obowiązany do potwierdzenia odbioru tych wyrobów na dokumencie dostawy (art. 32 ust. 11 u.p.a.).

W myśl art. 32 ust. 5 pkt 3 ustawy, warunkiem formalnym zwolnień od akcyzy wyrobów akcyzowych ze względu na ich przeznaczenie jest zatem m.in. prowadzenie ewidencji wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem przez podmiot prowadzący skład podatkowy, zarejestrowanego handlowca, podmiot pośredniczący oraz podmiot zużywający prowadzący działalność gospodarczą z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Zakres informacji, jakie powinna zawierać ewidencja wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem, został określony w art. 32 ust. 8 u.p.a. Zgodnie z powołanym ostatnio przepisem ewidencja ta powinna zawierać informacje umożliwiające ustalenie ilości wysłanych lub otrzymanych wyrobów akcyzowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, terminu wysłania lub odbioru tych wyrobów, a także miejsca odbioru w przypadku ich przemieszczania oraz informacje o dokumentach dostawy. Tym samym we wskazanym przepisie określony został zakres informacji, który pozwala na ustalenie prawidłowości zastosowania zwolnienia oleju napędowego ze względu na przeznaczenie oraz zapewnienia kontroli nad obrotem wyrobami akcyzowymi zwolnionymi od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Jest to minimum, które musi zawierać ewidencja, aby służyła udokumentowaniu (potwierdzeniu) faktu wykorzystania wyrobu akcyzowego dla celów, z którymi wiąże się prawo do zwolnienia.

Ponadto, wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 38 ust 1 ustawy rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r., uszczegóławia warunki jakim musi odpowiadać ewidencja dla skorzystania z preferencji podatkowej. Wymagania określone w tych przepisach mają charakter proceduralny, prowadzona zgodnie

z nimi ewidencja ma pozwolić na skontrolowanie korzystania ze zwolnienia i tym samym zapobiegać oszustwom podatkowym i nadużyciom, a więc posłużyć ma zbadaniu realizacji celów jakie zakłada dyrektywa Rady 2003/96/WE.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, podzielił pogląd organów celnych, że co do zasady przez zachowanie warunków uprawniających do zwolnienia należy rozumieć nie tylko zachowanie warunków materialnoprawnych zwolnienia, ale także zachowanie ww. warunków formalnych, w tym związanych z obowiązkiem prowadzenia ewidencji wyrobów zwolnionych zgodnie z ustalonym wzorem

z zastrzeżeniem, że mając na uwadze, wspomniane już cele określenia przez państwo członkowskie dodatkowych warunków zwolnienia od akcyzy produktów energetycznych, uznać należy, że warunki formalne służą wykazaniu, że zużycie oleju nastąpiło na cele związane z żeglugą.

Sąd podziela pogląd organów, że przepisów dotyczących zwolnień podatkowych nie należy interpretować rozszerzająco. Nie budzi wątpliwości Sądu także, że w realiach rozpoznawanej sprawy prowadzenie ewidencji i dane w niej zawarte służyć miały realizacji zadań wymiaru i poboru podatku akcyzowego jak

i realizacji zadań kontrolnych (z uwagi na zapisy dyrektywy). Jednakże w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do sytuacji, w której organy niezasadnie zakwestionowały prawo do zwolnienia z akcyzy. W przedmiotowej sprawie, organy celne bowiem przyznały okoliczność faktyczną, że zakupiony przez skarżącą olej napędowy został zużyty na cele żeglugowe, a więc w sposób objęty zwolnieniem. Innymi słowy stwierdziły, że został zrealizowany cel zwolnienia – paliwo zużyto zgodnie z przeznaczeniem – którego ustaleniu miały posłużyć dane z ewidencji. Dokonane ustalenie faktyczne w kwestii wykorzystania we właściwy sposób zakupionego oleju napędowego nie budzą żadnych wątpliwości organów, Sąd również prawidłowości tych ustaleń nie kwestionuje. W sprawie zostało zatem wykazane, że zachodzą okoliczności faktyczne stanowiące przesłankę skorzystania ze zwolnienia z akcyzy. Według Sądu, w takich okolicznościach sprawy organy celne nie miały podstaw do powoływania się na jakiekolwiek nieprawidłowości i wadliwości ewidencji. Skoro jak to organy stwierdziły Spółka spełniła warunek materialny do skorzystania ze zwolnienia od akcyzy (olej zużyła do celów żeglugi) to brak ewidencji wymaganej dla celów zwolnionych z akcyzy, założonej i prowadzonej w sposób określony w art. 32 ust. 5 pkt 3 u.p.a. czy w rozporządzeniu z 26 lutego 2009 r., sam w sobie nie prowadzi do przypisania Spółce obowiązku podatkowego w oparciu o art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że organy celne obu instancji naruszyły art. 8 ust. 2 pkt 4, a także art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 5 pkt 3, art. 32 ust. 7 i ust. 8 u.p.a. poprzez uznanie, iż w sytuacji, nie kwestionowania zużycia oleju napędowego na cele żeglugi przez skarżącą Spółkę naruszenie warunków formalnych skutkować ma utratą prawa do zwolnienia. Zaprezentowane

w zaskarżonej decyzji stanowisko nie uwzględnia bowiem celów określonych w art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/96/WE.

W świetle powyższych rozważań, na gruncie niekwestionowanych ustaleń faktycznych sprawy, należało zatem zgodzić się ze skarżącą, że wykorzystanie zakupionego oleju napędowego dla potrzeb działalności związanej z żeglugą, a więc zgodnie z przeznaczeniem stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że paliwo korzysta ze zwolnienia.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy, stosownie do poczynionych ustaleń w kwestii zmian personalnych w Spółce cywilnej "D." (o których Spółka poinformowała pismem z dnia [...] r.) prawidłowo uczynił adresatem zaskarżonej decyzji podmiot o nazwie "D." Spółka Cywilna M. P., W. M., uwzględniając wystąpienie ze spółki W. S.. Zmiana powyższa pozostała bez wpływu na podmiotowość prawnopodatkową skarżącej w podatku akcyzowym. Zgodnie bowiem z art. 13 u.p.a. podatnikiem akcyzy jest (...) spółka cywilna jako jednostka organizacyjna uczestniczących w niej wspólników, a nie jej wspólnicy. Konsekwencją tego jest, że stroną postępowania podatkowego, mającego za przedmiot określenie zobowiązania w podatku akcyzowym, a co za tym idzie adresatem podjętych rozstrzygnięć jest sama spółka cywilna, bez względu na to, w jakim aktualnie występuje składzie personalnym. Fakt dojścia do zmian w składzie osobowym wspólników spółki cywilnej nabierałby w takim razie znaczenia prawnego dopiero wtedy, gdyby spółka ta nie wykonała ciążącego na niej zobowiązania, a więc w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 115 O.p.

Niemniej, stwierdzone wcześniej przez Sąd naruszenie przepisów prawa materialnego stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny uwzględnić zaprezentowaną wyżej wykładnię analizowanych przepisów prawa materialnego.

O niewykonalności uchylonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 P.p.s.a.,

a o kosztach postępowania na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. i § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153).