Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 389/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2, art. 159 par. 1, art. 122,  art. 187 par. 1, art. 189 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi "T" S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...) nr (...), wydanym na podstawie art. 233 § 1 w związku z art. 239 i art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia T. SA w W. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia (...) o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 2.500 zł, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z wszczętym postanowieniem z dnia 29 maja 2007 r., postępowaniem podatkowym w celu określenia T. SA zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2007, pismami z 21 czerwca i 20 lipca 2007 r. oraz z 28 lutego 2008 r. Spółka została wezwana przez organ I instancji do przedłożenia w terminie 7 dni informacji niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. informacji dotyczących wartości linii kablowych oraz dostarczenia wykazu środków trwałych znajdujących się na terenie Gminy G.. Równocześnie poinformowano stronę o skutkach niezastosowania się do wezwania.

Pełnomocnik Spółki pismem z dnia 29 lutego 2008 r. (powołując się na wcześniejsze pismo z 19 lutego 2008 r.) wyjaśnił, że w związku z treścią art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnik podatku od nieruchomości nie ma obowiązku przedstawiania innych niż wymagane tym przepisem dokumentów dotyczących obiektów zadeklarowanych przez podatnika jako przedmiot opodatkowania tym podatkiem. W zakresie wezwania dotyczącego przedłożenia wykazu środków trwałych pełnomocnik Spółki wyjaśnił, że kwalifikacja składnika majątkowego na gruncie Klasyfikacji Środków Trwałych jest całkowicie bez znaczenia z punktu widzenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wobec czego nie przedłożył organowi żądanego "wykazu środków trwałych".

Uznając postępowanie podatnika za uniemożliwiające zakończenie wszczętego z urzędu postępowania podatkowego, Burmistrz Miasta i Gminy G. postanowieniem z dnia (...) na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 oraz § 5 i § 5a, art. 263 Ordynacji podatkowej nałożył na podatnika karę porządkową w kwocie 2.500 zł.

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji, pełnomocnik Spółki wniósł

o jego uchylenie wskazując, iż "strona nie ma obowiązku przedstawienia dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, nawet na wezwanie organu podatkowego".

W postępowaniu podatkowym ciężar dowodu obciąża wyłącznie organ podatkowy

i nie może być przeniesiony na stronę postępowania podatkowego. Uznając, że Spółka nie miała obowiązku przekazania informacji, ani przedstawienia dokumentów wskazanych w wezwaniu organu I instancji, pełnomocnik Spółki wywiódł, że nawet gdyby taki obowiązek istniał, to jego niedochowanie nie skutkuje nałożeniem kary porządkowej, skoro taka sytuacja nie została wymieniona w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu zażalenia, wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że odmowa przedłożenia żądanych dokumentów stanowi jedną z czynności wymienionych w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem przez "udział w czynności" należy rozumieć nie tyle fizyczną obecność, lecz aktywne współdziałanie podatnika w celu dokonania określonej czynności przez organ. Wobec tego niezłożenie przez stronę dokumentów żądanych przez organ stanowi "odmowę udziału w innej czynności", polegającej na zbieraniu dowodów przez organ. Strona która nie przedłożyła żądanych dokumentów podlega więc karze porządkowej - co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy nie zgodził się też ze stwierdzeniem zawartym w zażaleniu, iż strona postępowania podatkowego nie ma obowiązku przedstawiania organowi dokumentów (dowodów) znajdujących się w jej posiadaniu. Wprawdzie przepis art. 187 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, to jednak czynności procesowe podejmowane przez organ w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu.

Organ II instancji nie podzielił także zarzutów Spółki co do naruszenia innych przepisów postępowania, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie posiada wszystkie wymagane przez ustawę elementy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 159 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na nałożeniu kary porządkowej, pomimo iż wezwania organu nie były prawidłowe, a nadto kara ta została nałożona

w związku z zaistnieniem zdarzenia, które nie zostało wskazane w wymienionym przepisie (art. 262 § 1 pkt 2) jako przesłanka nałożenia kary porządkowej i wniósł

o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wskazując na treść przepisu art. 262 § 1 O.p. podniósł, że karę porządkową można nałożyć m. in. na stronę postępowania w sytuacji, gdy wcześniej organ podatkowy dokonał "prawidłowego wezwania" do dokonania jednej z czynności wymienionych w tym przepisie, tymczasem jedno z trzech wezwań organu, tj. wezwanie z dnia 22 lutego 2008 r. nie spełnia wszystkich wymagań ustawowych, sformułowanych w art. 159 § 1 O.p. Nie zawiera ono bowiem adresu organu podatkowego, a zamieszczenie tego adresu jedynie na kopercie, nie spełnia wymogu ustawowego.

Ponadto Spółka odpowiadała na każde wezwanie organu podatkowego, składając stosowne wyjaśnienia, natomiast niezłożenie przez Spółkę żądanych przez organ podatkowy dokumentów nie stanowi żadnego ze zdarzeń skutkujących nałożeniem kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 O.p., w szczególności, nie stanowi czynu opisanego w pkt. 2 tego przepisu. Podobnie jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, pełnomocnik Spółki ponowił twierdzenie, że strona postępowania podatkowego nie ma obowiązku przedstawienia dowodów znajdujących się w jej posiadaniu, skoro zgodnie z art. 187 § 1 O.p. w postępowaniu podatkowym ciężar dowodu obciąża wyłącznie organ podatkowy i nie może on zostać przeniesiony na stronę postępowania. Nietrafna jest też - zdaniem pełnomocnika Spółki - ocena organu odwoławczego, że "przedłożenie dokumentów" to "udział w innej czynności". To ostatnie sformułowanie oznacza bowiem udział (obecność fizyczną) podczas dokonywania czynności, a takowa w sprawie nie była dokonywana.

Autor skargi wskazał również, że odmowa złożenia dokumentów na żądanie organu podatkowego była zasadna, skoro zgodnie z przepisami art. 122 i art. 187 § 1 O.p., na organie podatkowym ciąży obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego, a na podstawie tego materiału - ustalenie stanu faktycznego. Jest to wyłącznie kompetencja organu podatkowego i nie może on żądać, aby w tej kompetencji zastąpił go podatnik.

W świetle cytowanych przepisów Ordynacji podatkowej, żądanie przez organ podatkowy przedstawienia dokumentacji technicznej dotyczącej budowli oraz ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych jest bezzasadne, a odmowa zadośćuczynienia temu żądaniu nie uprawniała organ do nałożenia kary porządkowej, zwłaszcza, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązkiem podatnika podatku od nieruchomości jest złożenie deklaracji podatkowej wykazującej obiekty podlegające opodatkowaniu.

W skardze zarzucono nadto postanowieniu organu odwoławczego brak uzasadnienia prawnego, skoro ograniczono się do lakonicznego stwierdzenia,

iż zachowanie strony stanowi "odmowę udziału w innej czynności", bez bliższego uzasadnienia takiego stwierdzenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, powołując się na argumenty przywołane

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a uchybienie w przepisach postępowania przez organy podatkowe nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy.

W sprawie spornym jest czy organ podatkowy zasadnie nałożył na stronę postępowania podatkowego karę porządkową za niewykonanie wezwania zawartego w pismach z 21 czerwca i 20 lipca 2007 r. oraz z 28 lutego 2008 r., ewentualnie, czy Spółka mogła "zasadnie" odmówić wykonania wezwania organu podatkowego do przekazania informacji dotyczących wartości linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej oraz dostarczenia wykazu środków trwałych znajdujących się na terenie Gminy G., z uwagi na obowiązek organów podatkowych określony w przepisach art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Nie jest kwestionowane przez skarżącą Spółkę, że ww. wezwania zostały jej doręczone po wszczęciu przez Burmistrza Miasta i Gminy G. postępowania podatkowego w celu określenia T. SA zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2007, z powodu odmowy dokonania przez podatnika korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za ten rok podatkowy.

Wezwanie z dnia 22 lutego 2008 r. do przekazania informacji zostało oparte, jak wynika z jego treści, a co w polemice pomija autor skargi, o przepisy art. 155 w zw. z art. 122, art. 187 i art. 189 Ordynacji podatkowej, z których pierwszy stanowi

o uprawnieniu organu podatkowego do wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy, natomiast zgodnie z art. 189 § 1 organ może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu, będącego w jej posiadaniu.

Odnosząc to upoważnienie organów podatkowych do argumentacji zarzutów skargi, należy uznać, że twierdzenie pełnomocnika Spółki, iż strona postępowania podatkowego nie ma żadnych obowiązków w zakresie zebrania materiału dowodowego, jest bezpodstawne.

Przepis art. 122 O.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek podjęcia "wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego", a przepis art. 187 § 1 tej ustawy stanowi o obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że nałożone na organy podatkowe wskazanymi przepisami obowiązki nie oznaczają, że ciężar dowodu czy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa wyłącznie na organie podatkowym. Z obowiązku nałożonego przepisem art. 122 O.p. wynika, że na organie podatkowym spoczywa inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m. in. instytucja wezwania strony lub innej osoby do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego.

Nietrafny jest zatem pogląd skarżącej Spółki, iż nie miała ona obowiązku przekazania informacji niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy

w postępowaniu podatkowym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że szereg informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy posiada podatnik i nie może być tak, by on decydował, które dane przekazać organowi podatkowemu, a które nie mają znaczenia w sprawie. Organ podatkowy, jako gospodarz postępowania, ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu.

W możliwości wezwania strony czy innej osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokumentu na podstawie art. 155 O.p., realizowany jest przez organ podatkowy obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W przedmiotowej sprawie strona postępowania była wzywana w sposób zgodny

z wymaganiami określonymi w przepisie art. 159 O.p., organ wskazywał, jakich informacji oczekuje i dlaczego (pomniejszenie w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. zobowiązania podatkowego w tytule "budowle" o wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej). Wprawdzie w skardze zarzucono, iż w kolejnym (trzecim) wezwaniu z 22 lutego 2008 r. nie wskazano adresu organu podatkowego, jednak uwzględniając fakt, że adres taki znajdował się na kopercie i było to kolejne wezwanie w tym przedmiocie, a ponadto w trakcie prowadzonego postępowania pomiędzy tym organem a stroną zostało wysłanych wiele pism, uznać należy, że zarzucane przez Spółkę naruszenie przepisu art. 159 § pkt 1 O.p. nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Odmawiając wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności ustalenia podstawy opodatkowania Spółka uniemożliwiła organowi podatkowemu przeprowadzenie postępowania podatkowego, a skoro odmowa przekazania informacji (złożenia wyjaśnień) była bezzasadna, nałożenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. należy uznać za zasadne, a zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem.

Należy wprawdzie zgodzić się z zarzutem skargi, że uzasadnienie podstawy prawnej tego postanowienia jest lakoniczne, ale nie ma to zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Także uznanie przez organy podatkowe, że skarżąca Spółka bezzasadnie odmówiła "udziału w czynności", gdy faktycznie bezzasadnie "odmówiła udzielenia wyjaśnień" dotyczących wartości przedmiotu opodatkowania i majątku na terenie Gminy, który podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, potwierdza, że naruszyła zasady postępowania podatkowego, co uzasadniało podjęcie przez organ podatkowy środków dyscyplinujących. Bezzasadna odmowa udzielenia wyjaśnień stanowi bowiem również jedną z faktycznych przesłanek (obok m. in. odmowy "udziału w innej czynności") do stosowania kary porządkowej na podstawie wskazanego przez organy podatkowe art. 262 § 1 pkt 2 O.p.

Mając powyższe na względzie, uznając że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.