Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 536/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 28, art. 64
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant ref. Katarzyna Matecka – Caban po rozpoznaniu 22 października 2021 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, utrzymała w mocy postanowienie [...] Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...] (określanej dalej jako Komisja) z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej - Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej: Fundacja) do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, toczącego się z wniosku nr [...] pt. "[...]".

Organ przedstawił następujący stan sprawy.

Działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: K.p.a.), wnioskiem z dnia 30 września 2020 r. Fundacja zwróciła się do Komisji o dopuszczenie do udziału na prawach strony w opisanym wyżej postępowaniu administracyjnym z wniosku, złożonego przez Wydział Farmaceutyczny [...].

Na posiedzeniu w dniu [...] września 2020 r. Komisja wydała postanowienie nr [...] o odmowie dopuszczenia organizacji do udziału na prawach strony w postępowaniu. W uzasadnieniu postanowienia Komisja wskazała, że co prawda cele statutowe Fundacji są zbieżne z celami postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania zgody na przeprowadzenie doświadczenia z wykorzystaniem żywych zwierząt, w związku z czym istniałaby podstawa do jej dopuszczenia do postępowania, jednakże uznano, że za takim rozstrzygnięciem nie przemawia interes społeczny. W szczególności Komisja zwróciła uwagę, że udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Komisja podkreśliła, że Fundacja powinna uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem Komisji w rozpoznawanej sprawie Fundacja nie przedstawiła wiarygodnych argumentów wskazujących na to, że istnieje interes społeczny uzasadniający jej uczestnictwo w postępowaniu. Wskazano, że poza chęcią uczestniczenia w postępowaniu, organizacja społeczna powinna dysponować wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi i rozeznaniem w sprawie, której ma zamiar uczestniczyć. Argumentowano, że Fundacja nie sprecyzowała, w posiadaniu jakich dokumentów się znajduje, oraz w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że posiadane dokumenty będą relewantne w przedmiotowym postępowaniu, a wiedza specjalistyczna ekspertów, którzy dotychczas oceniali projekt badań, już pozwoliła na wszechstronne rozważenie i wyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz wnikliwą i rzetelną ocenę wniosku w zakresie niezbędnym do wydania decyzji. Podkreślono ponadto, że w opinii członków Komisji dopuszczenie Fundacji do uczestnictwa w postępowaniu w charakterze strony nie doprowadzi do uzupełnienia materiału dowodowego, ale do opóźnienia postępowania, a w ocenie ekspertów planowane badania są kluczowe do opracowania i wprowadzenia do użytku lekarstw niezbędnych do skutecznej terapii jednostek chorobowych stwarzających poważne zagrożenie zdrowia i życia ludzi. W związku z tym uznano, że w faktycznym interesie społecznym leży rozpatrzenie sprawy bez zbędnego jej opóźniania. Wskazano też, że złożenie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania zawierającego nierzetelne argumenty, świadczy o tym, że celem przedmiotowego wniosku nie jest lepsze wyjaśnienie i załatwienie rozpatrywanej sprawy czy poprawa dobrostanu zwierząt wykorzystywanych do badań, lecz instrumentalne wykorzystanie przepisów prawa, mające na celu uniemożliwienie przeprowadzenia badań przez wnioskodawcę, co stanowi zachowanie bezprawne definiowane jako "nadużycie prawa". Argumentowano również, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu łączy się ze zgodą na udostępnienie pełnego wniosku zawierającego dane osobowe, cenne informacje o charakterze własności intelektualnej i/lub mogące stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa, których ujawnienie może narazić wnioskodawców na różnego rodzaju szkody i inne negatywne konsekwencje. W uzasadnieniu postanowienia zwrócono ponadto uwagę, że udział organizacji społecznej znacznie wydłuży postępowanie, przy jednoczesnym braku istotnego wkładu merytorycznego mającego na celu realizację zasady prawdy materialnej. Postanowienie to zostało organizacji doręczone w dniu 15 października 2020 r.

Pismem z 22 października 2020 r. Fundacja złożyła zażalenie na ww. postanowienie Komisji, zarzucając rażące naruszenie art. 31 § 1 i 2 K.p.a., art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia naruszającego zasady ogólne postępowania administracyjnego, co doprowadziło do istotnych uchybień zarówno w zakresie uzasadnienia, przekonania strony oraz wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a także art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie postanowienia.

Na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2020 r. Krajowa Komisja Etyczna uznała, że postanowienie z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Komisji o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej Fundacji do udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku "[...]" powinno zostać utrzymane w mocy.

W uzasadnieniu Krajowa Komisja Etyczna motywowała, że zachodzi wyłącznie pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. cele statutowe Fundacji uzasadniają dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w ww. postępowaniu, jednakże za wydaniem takiego rozstrzygnięcia nie przemawia interes społeczny. Organizacja społeczna w sposób niewystarczający uzasadniła, jakie racje interesu społecznego przemawiają za jej dopuszczeniem do udziału w konkretnym postępowaniu, które jest przedmiotem niniejszej sprawy. Fundacja we wniosku z dnia [...] września 2020 r. wskazała, że jako podmiot profesjonalny, posiadający wieloletnie doświadczenie w zakresie ochrony zwierząt może przedstawić w toku postępowania szereg dokumentów i dowodów, w tym ekspertyz, pozwalających na uzupełnienie materiału dowodowego oraz wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy. Ponadto podała, że w interesie społecznym leży ochrona pewnych społecznie uznanych wartości, w tym ochrona zwierząt przed bólem i cierpieniem, a dopuszczenie organizacji do postępowania spełnia standardy społecznej kontroli nad działalnością organów administracji i przebiegiem postępowań. Podkreślono, że Fundacja, realizując swoje cele statutowe działa w interesie społecznym, a działania w celu ochrony zwierząt są szeroko popierane przez większość społeczeństwa, również w zakresie odchodzenia od badań na zwierzętach (co poparto danymi). Powołano również kwestię "nieprzekładalności" wyników wielu testów na zwierzętach na ludzi i wskazano, że w związku z tym zachodzi konieczność wnikliwej oceny, czy projektowane doświadczenia, finansowane głównie ze środków publicznych spełniają wszystkie normy i mają szansę osiągnąć założone cele. Fundacja powołała szereg istotnych okoliczności wskazujących na istnienie interesu społecznego w tym, by postępowania w sprawie wyrażania zgód na doświadczenia na zwierzętach poddawane były na ogół społecznej kontroli organizacji pozarządowych. Zdaniem KKE, Fundacja wykazała także, że jest podmiotem, którego udział w takim postępowaniu administracyjnym może być wartościowy z perspektywy pełniejszego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania prawidłowej, dostatecznie uwzględniającej interesy zwierząt decyzji. Jednakże w niniejszej sprawie nie zostało uzasadnione w sposób wystarczający, dlaczego zbieżne z interesem społecznym będzie dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w tym konkretnym postępowaniu, albowiem racje i okoliczności wskazane przez Fundację mogą w równym stopniu przemawiać za jej udziałem w dowolnym innym postępowaniu w przedmiocie wydania zgody. Zdaniem KKE prawidłowa interpretacja art. 31 K.p.a. prowadzi do wniosku, że za dopuszczeniem konkretnej organizacji społecznej do konkretnego postępowania muszą przemawiać przesłanki wykraczające poza te, które mogą stanowić argument za dopuszczeniem do udziału każdej organizacji danego typu do każdego postępowania dotyczącego określonego rodzaju spraw.

Mając na względzie powyższe KKE wydała uchwałę z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...].

W skardze na uchwałę KKE z dnia [...] marca 2021 r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 7, 10, 77 § 1 i 79a § 1 K.p.a. wobec zaniechania wezwania Skarżącej przez organ I i II instancji do wykazania interesu społecznego, jeżeli zdaniem organu, interes ten nie wynikał z treści wniosku o dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu na prawach strony;

art. 7, 75 i 77 § 1 i 80 K.p.a. wobec dokonania wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznania, iż Skarżąca nie wykazała interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu, podczas gdy interes ten Skarżąca wykazała w we wniosku. Nadto - w ocenie Fundacji -wynika on wprost ze złożonego statutu Fundacji,

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz.U. z 2005 r. Nr 33, poz. 289, ze zm.) wobec uznania, iż Skarżąca winna wykazać, jakie racje interesu społecznego przemawiają za dopuszczeniem jej do udziału w tym konkretnym postępowaniu, podczas gdy organizacja społeczna nie ma możliwości wykazania owych racji, gdyż dopóki organizacja nie zostanie dopuszczona do udziału w postępowaniu, nie zna akt sprawy, a zatem nie może powoływać się na treść wniosku, zaś pełnomocnika fundacji, jako członka Komisja wiąże tajemnica, której pełnomocnik nie mógł ujawnić organizacji żądającej dopuszczenia jej do udziału w tym konkretnym postępowaniu. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Fundacja argumentowała, że w Jej ocenie we wniosku Fundacja wykazała, że jej cele statutowe bez wątpienia są zbieżne z przedmiotem postepowania administracyjnego, skoro dotyczą ochrony praw zwierząt. Nadto interes społeczny przemawia z udziałem Fundacji w postępowaniu, bowiem jako podmiot profesjonalny posiada szereg dokumentów i dowodów, w tym ekspertyz, które może przedstawić w postępowaniu. W interesie społecznym leży ochrona pewnych wartości, a takim jest w szczególności ochrona zwierząt przed bólem i cierpieniem.

Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu spełnia standardy społecznej kontroli nad działalnością organów administracyjnych, a w razie wątpliwości co do tego stanu Komisja powinna żądać wyjaśnień w tym zakresie, zgodnie z uchwałą KKE nr [...], wzywając do uzupełnienia argumentacji przedstawionej we wniosku. Natomiast przed uzyskaniem stanowiska innych stron postępowania Fundacja nie może szczegółowo odnieść się do jego aspektów. Szczegółowe wnioskowanie mogłoby narazić na szkodę stronę postępowania w tych aspektach sprawy, które są objęte prawem autorskim lub tajemnicą przedsiębiorstwa.

Nadto za niejasne Skarżąca uznała po pierwsze powody uznania, ze działanie Fundacji mogłoby spowodować przedłużenie postępowania, po drugie zróżnicowanie postepowania Komisji, na tle spraw, w których Fundacja wnioskowała o dopuszczenie do postępowania.

Przedstawiając przyczyny uzasadniające udział w postępowaniu podała, że jej czynny udział, w tym przedstawienie szeregu dowodów, zapobiegło prowadzeniu doświadczenia na prawie 1400 zwierzętach w pominięciem przepisów. Nadto Fundacja podkreśliła, że właśnie na skutek Jej działań Wnioskodawca wskazał substancje, które chce badać, choć na pierwszym etapie wskazał jedynie, że będzie badał kolka ze 100 potencjalnie działających cząsteczek, czego nie wychwyciła Komisja, początkowo wydając zgodę na to doświadczenie bez rozpatrywania wniosku Skarżącej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Nadto wywodziła, że w literaturze poddano pod rozwagę możliwość przyjęcia przesłanki legalności działania organizacji społecznej jako swoistego domniemania jej działania w interesie społecznym, a w interesie zwierząt leży ich reprezentacja przez profesjonalny podmiot.

Przywołując ogólne cele brania udziału w postepowaniach w podobnych sprawach podała, że Fundacja kieruje się: dużą liczbą zwierząt w doświadczeniu, brakiem wyprowadzonych statystycznie grup badawczych w oparciu o moc testu, użyciem przy doświadczeniach metod uznawanych za nieskuteczne lub kontrowersyjne, którymi nie można uzyskać planowanych rezultatów, co prowadzi do bezsensownego wykorzystania zwierząt, nieodpowiednimi warunkami bytowymi zwierząt, wyborem bardziej inwazyjnych metod, niż dostępne, przeprowadzeniem skomplikowanych operacji chirurgicznych na zwierzętach przez osoby które nie są lekarzami weterynarii, źle dobranymi środkami anestezjologicznymi i przeciwbólowymi, brakiem wyników badań in vitro, badaniami substancji, które nie są lekami.

Odnośnie do znaczenia celu społecznego Fundacja przywołała stanowisko, iż racjonalne wydatkowanie środków publicznych wypełnia przesłankę interesu społecznego, a Skarżąca już we wniosku wykazała, że zachodzi konieczność wnikliwej oceny, czy projektowane w polskich laboratoriach doświadczenia finansowane głównie ze środków publicznych spełniają wszystkie normy i mają szansę osiągnąć założone cele. Odnosząc się do opinio communis wskazała, że społeczeństwo opowiada się za odejściem od praktyki doświadczeń na zwierzętach. Tymczasem nieprzygotowanie członków Komisji umożliwia nieprzestrzeganie ustalonych zasad postępowania badawczego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Etyczna argumentowała, że prawodawca nie rozstrzygnął, że organizacja społeczna ma być obligatoryjnym uczestnikiem każdego z prowadzonych przez komisje etyczne postępowań, ani nawet same organizacje nie występują z wnioskami o dopuszczenie ich do wszystkich postępowań (tak też nie postępuje Skarżąca Fundacja). Założenie racjonalności funkcjonujących rozwiązań prawnych musi w takich okolicznościach prowadzić do wniosku, że w przypadku niektórych postępowań interes społeczny przemawiający za udziałem w nich organizacji społecznej zachodzi, a w przypadku innych - nie, a co za tym idzie muszą być możliwe do zidentyfikowania argumenty, okoliczności czy racje przemawiające za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnej sprawie. Odwołując się do orzecznictwa (m.in. wyroku WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2018 r. IV SA/Po 882/17, LEX nr 2612681 oraz NSA z 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13) wskazała, że przesłanka "interesu społecznego" nie może być interpretowana w ten sposób, że już sam udział jakiejkolwiek organizacji społecznej w jakimkolwiek postępowaniu służy takiemu interesowi (bo zapewnia kontrolę społeczną, umożliwia poszerzenie zakresu okoliczności branych pod uwagę przez organ itp.). Wówczas ta przesłanka byłaby a priori spełniona, jeśli tylko organizacja społeczna wyraziłaby wolę dopuszczenia jej do postępowania. W ocenie Krajowej Komisji Etycznej w postępowaniu w sprawie dopuszczenia organizacji [...] do udziału w postępowaniu takie racje czy okoliczności nie zostały wykazane. Mogłyby to być także w szczególności informacje, jakiego rodzaju ekspertyzy czy dowody, organizacja jako strona postępowania zamierza przedstawić, tak aby organ mógł ocenić czy są one w jakikolwiek sposób relewantne dla postępowania, a także czy rzeczywiście ich przedstawienie wymaga udziału organizacji jako strony, czy nie mogłyby być przedstawione bezpośrednio przez członka komisji będącej jednocześnie reprezentantem tej organizacji.

Jednocześnie KKE nie kwestionowała w skarżonej uchwale tego, że Fundacja [...] jest podmiotem profesjonalnym, posiadającym odpowiednią wiedze merytoryczną i kompetencje, który z uwagi na swoje długoletnie działanie w obszarze prawnej ochrony zwierząt oraz dotychczasowe doświadczenie w zakresie eksperymentów na zwierzętach, w tym trafne i skuteczne (tj. uznane przez KKE) zakwestionowanie zasadności wyrażenia zgody na przeprowadzenie doświadczenia w innej sprawie, daje rękojmię przydatności i właściwego działania w postępowaniu z perspektywy dobra zwierząt.

KKE nie uznała za zasadne żądania Fundacji wyłącznie na tej podstawie, że skoro jej udział okazał się efektywny w jednym z wcześniejszych postępowań, to jest on niezbędny dla prawidłowego zabezpieczenia ochrony zwierząt również w tej sprawie. Skarżąca argumentuje, że "tylko udział Skarżącej na prawach strony doprowadził do pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy, zapobiegł przeprowadzeniu bardzo inwazyjnego doświadczenia". Argumentowała, że sama Fundacja jednak podkreśla, że "nie składa wniosków o przystąpienie do wszystkich postępowań administracyjnych, toczących się przed Komisją, których procedowanych jest od kilku do kilkunastu co miesiąc, ale jedynie do tych, w których udział strony społecznej w postępowaniu jest konieczny dla pełnego wyjaśnienia sprawy", co czyni niejasnym dlaczego jedne ze spraw procedowanych przez komisje etyczne (w tym sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie) uznawane są przez Fundację za takie, w których jej udział jest niezbędny z perspektywy właściwego zabezpieczenia interesu społecznego, inne zaś nie. W tym zakresie KKE uznała rozumowanie Skarżącej za niespójne.

Różnica pomiędzy niniejszym, oraz wcześniejszymi postępowaniami w odniesieniu do których Fundacja [...] ubiegała się o dopuszczenie polega na tym, że we wcześniejszych postępowaniach, sama KKE, dokonując oceny sprawy, dostrzegała indywidualne, szczególne okoliczności uzasadniające, że w tych konkretnych sprawach interes społeczny przemawiał za dopuszczeniem organizacji (nawet jeśli sama organizacja tego w swoich pismach nie wykazywała). W niniejszej sprawie takie okoliczności czy racje nie zostały przez KKE zidentyfikowane.

W odniesieniu natomiast do zarzutów Fundacji, że ani Komisja, ani KKE, w sytuacji powzięcia wątpliwości co do ziszczenia się przesłanki interesu społecznego nie wezwały jej dodatkowo do jego wykazania, KKE uznała, że gdyby Fundacja dysponowała takimi argumentami, to zostałyby one powołane jeśli nie we wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, to już z pewnością w zażaleniu na negatywne dla niej postanowienie - wszak już wówczas Fundacja powzięła informację, że organ I instancji uznał, że interes społeczny przemawiający za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie nie został zidentyfikowany. Przywołując orzecznictwo (wyroki WSA w Krakowie z 25 lutego 2020 r. II SA/Kr 1354/19, LEX nr 3015198 oraz w Warszawie z 29 maja 2019 r. VI SA/Wa 1799/18, LEX nr 3073837) podała, że organizacja społeczna, żądając wzięcia udziału w postępowaniu, winna dołożyć wszelkich starań, aby jej wniosek był merytorycznie określony z punktu widzenia nie tylko kryteriów art. 31 § 1 K.p.a., ale także z punktu widzenia przedmiotu żądania tak, aby organ decydujący o takim żądaniu mógł oprzeć się na jednoznacznie wyrażonym zamiarze. Co więcej, uznaje się, że na gruncie art. 31 § 1 K.p.a. to na organizacji społecznej żądającej dopuszczenia do udziału w postępowaniu spoczywa ciężar wykazania, że takie żądanie jest uzasadnione jej celami statutowymi oraz że przemawia za tym skonkretyzowany interes społeczny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2019 r. VI SA/Wa 1799/18, LEX nr 3073837). Powołując się na dyrektywę ścisłego wykładania art. 31 § 1 K.p.a. i wskazując, że sama organizacja "wie" z jakich powodów wybiera dane postępowanie i stara się o przystąpienie do niego, a także przewiduje, jakiego rodzaju wkład, który może uzasadniać jej dopuszczenie, zamierza do niego wnieść i to na niej spoczywa ciężar wykazania, na czym polega interes społeczny, jaki zostanie zrealizowany dzięki jej uczestnictwu, KKE uznała przyjęcie stanowiska wyrażonego w skarżonej uchwale, za zasadne. Oczekiwanie, że organ będzie prowadził dodatkowe czynności dowodowe zmierzające do wydobycia od organizacji informacji o przyczynie i celu jej udziału w postępowaniu, aby następnie ocenić w jakim stopniu spełnia to przesłankę wykazania interesu społecznego KKE uznała za zbyt daleko idące.

Wyraziła pogląd, że w sprawach o wyrażenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia istnieje interes społeczny, polegający na rozwoju badań naukowych i postępie wiedzy, a pozyskiwane na zwierzętach są danymi, których najczęściej dotyczą chociażby prawa własności intelektualnej badaczy, ich ujawnienie może narażać te osoby, jak i instytucje ubiegające się o wyrażenie zgody na badania, na ujemne konsekwencje. Dobra i wartości prawnie chronione są narażone na szwank przez, liberalną interpretację zasad dopuszczania do udziału w postępowaniu dodatkowych podmiotów, stąd wykładnia tych przepisów musi brać pod uwagę słuszny interes strony (wnioskodawcy-użytkownika) w ochronie jego praw własności intelektualnej, interes społeczny realizowany poprzez kontrolę etyczną projektu doświadczenia przez komisję.

Polemizując ze stanowiskiem skargi, KKE podtrzymała pogląd, że oczywiście nieracjonalne i sprzeczne z zasadami procedury administracyjnej jest oczekiwanie, że w ramach wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania zostaną już przedstawione dowody i argumentacja odpowiadająca stanowisku Fundacji w danej sprawie administracyjnej, ponieważ Fundacja nie może zająć stanowiska zanim nie uzyska statusu strony postępowania. Skarżąca wskazała także, że "brak jest podstaw prawnych do żądania od organizacji społecznej wykazywania, jakie konkretnie czynności zamierza podjąć w postępowaniu, do którego zamierza przystąpić". Tymczasem KKE takich żądań względem Fundacji nie formułowała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

II. Rozważania prawne rozpocząć należy od przytoczenia przepisu prawa mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Stosownie do art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3 art. 31 K.p.a.).

Z powyższego przepisu wynikają następujące ustawowe przesłanki.

Po pierwsze art. 31 K.p.a. stosuje się tylko w takich przypadkach, gdy wszczyna się lub prowadzi postępowanie w sprawie jakiegoś podmiotu – jak przepis stanowi "w sprawie dotyczącej innej osoby" – a organizacja społeczna zabiega o wszczęcie postępowania lub o udział w nim z takich powodów, które nie kwalifikują jej jako strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do niego w interesie strony, ażeby wesprzeć ją albo też, żeby przeciwstawić się jej żądaniom i interesom, może też działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może również nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego.

Po drugie sformułowane zostały dwie przesłanki w art. 31 K.p.a.: uzasadnionego celu statutowego oraz przesłanka mówiąca, że przemawia za tym interes społeczny (patrz: glosa B. Adamiak do wyroku NSA z 10 listopada 2005 r. II GSK 125/05; porównaj także: wyrok NSA z 13 maja 2014 r., II GSK 501/13, CBOSA).

Po trzecie powyższe prawa procesowe mogą zostać wyprowadzone po spełnieniu ustawowych uwarunkowań inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie. Dopiero kumulatywne ich spełnienie uprawnia do wdrożenia mandatu procesowego. Nawet zatem w przypadku, gdy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 314/08, LEX nr 525903). Wymóg kumulatywności powoduje, że niespełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233).

Również w wyroku z 13 stycznia 2015 r., II GSK 2041/13 (Legalis) NSA podkreślił, iż rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji do postępowania każdorazowo organ ocenia istnienie w sprawie interesu społecznego. Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi (jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne.

Po czwarte udział organizacji społecznej w charakterze podmiotu ogólnego postępowania administracyjnego na prawach strony ma to do siebie, że po pierwsze, zależy od oceny organu administracji publicznej (na którym, stosownie do art. 7 i 77 K.p.a., spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu – zob. też wyr. NSA z 23.9.2010 r., II OSK 1339/09, Legalis, oraz z 3 września 2015 r., II GSK 1699/14, Legalis).

Po piąte przy wykładni art. 31 K.p.a. należy mieć na uwadze pogląd wyrażony przez W. Dawidowicza, który twierdzi, że: "organizacja społeczna winna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu – nie można go stawiać ponad interesami stron" (Zarys procesu administracyjnego, s. 32). Na konieczność ścisłej wykładni art. 31 § 1 K.p.a. zwrócił uwagę NSA w wyroku z 19 lipca 2012 r., II OSK 663/11 (Legalis) stwierdzając, że "Nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny. Taka wykładnia art. 31 § 1 K.p.a. byłaby sprzeczna z ratio legis tego przepisu, gdyż zawężałoby zakres kompetencji organu określony w § 2 tego przepisu. Poza tym, nie wolno jest interpretować przepisów prawnych tak, by pewne jego fragmenty okazały się zbędne (by były pominięte przez dokonującego wykładnię)".

III. Odnosząc się do celów statutowych organizacji wskazać należy, że musi istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu. Organ administracji publicznej powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cele organizacji społecznej, musi zostać jak najszczegółowiej określona, tak aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., II OSK 1499/06, CBOSA).

IV. Pojęcie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 K.p.a. nie zostało ustawowo zdefiniowane i jest to wyrażenie nieostre. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej, która powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (tak WSA w Krakowie z dnia 28 września 2021 r., II SA/Kr 471/20, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że skoro rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej musi być połączone z rozważeniem czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, to wniosek o wszczęcie postępowania musi zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Innymi słowy to na organizacji społecznej, żądającej wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny, ciąży obowiązek wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu (zobacz: wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r. II OSK 122/11, LEX nr 1251768; wyrok NSA z 13 maja 2014 r. II GSK 501/13, LEX nr 1481814). To implikuje zachowanie dużej staranności i dokładnością wykazać zasadność udziału w konkretnym postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. W tym celu winna uprawdopodobnić, że jej udział w postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, Lex nr 1109379). NSA w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. II OSK 2112/14, CBOSA podkreślił, że wniosek o wszczęcie postępowania musi zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Stowarzyszenie powinno wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a. Implikuje to niedopuszczalność takiej wykładni art. 31 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej tylko z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny (por. wyroki NSA z: 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11, 26 października 2016 r., II OSK 2382/15, CBOSA).

Interpretacja ta jest stale podkreślana w orzecznictwie (gwoli przykładu można przytoczyć wyroki NSA z: 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2032/14, II OSK 2033/14, II OSK 2109/14, II OSK 2112/14, z 21 grudnia 2016 r., II OSK 822/15, wyroki WSA w Szczecinie z 26 października 2016 r., II SA/Sz 814/16, wyroki WSA w Poznaniu z 7 października 2020 r., IV SA/Po 554/20 oraz z 31 sierpnia 2017 r., IV SA/Po 369/17, WSA w Warszawie z 28 marca 2019 r., IV SA/Wa 3417/18, 28 września 2017 r., VIII SA/Wa 495/17, 8 marca 2017 r., VII SA/Wa 2086/16, CBOSA).

Nadto nie uznano za prawidłowe łączenia kwestii istnienia interesu społecznego z wstępnym ustaleniem zasadności wnioskowanego przez organizację sposobu zakończenia postępowania. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym (wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r. II OSK 139/09, CBOSA).

V. Odnośnie do sposobu wykładni w judykaturze wypracowano pogląd, że jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesami stron (tak W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, s. 32, NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r., II GSK 588/14, CBOSA). Wskazanie wynikające z tego wyroku zmierza zatem do ograniczania żądań organizacji społecznych, a nie ich realizowania.

Sąd zauważa, że z bogatego w tym zakresie dorobku judykatury wnosić można, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich, przeważa pogląd, że nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08 - LEX nr 549644). Przesłanki decydujące o dopuszczalności uzyskania przez organizację społeczną statusu podmiotu na prawach strony muszą być wykładane ściśle (tak m.in. wyrok NSA z 5 października 2011 r. sygn. II OSK 1397/10 i kolejne wyroki NSA z bazy internetowej CBOSA), albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyroki NSA z: 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08, opubl. LEX nr 549644, 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 122/11, akt II OSK 1397/10 oraz z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08, CBOSA). Należy bowiem zauważyć, że przewidziana w art. 31 K.p.a. instytucja stanowi wyjątek od zasady udziału organizacji społecznej jako strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., gdyż nie wynika – jak w przypadku strony – z istnienia własnego interesu prawnego, ale ze skonkretyzowanego interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1498/06 oraz WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r., II SA/Wa 2693/19, CBOSA). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1699/14 wyrażono pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257; wyroki NSA z: 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1667/15, wyroki WSA w Warszawie z: 14 stycznia 2019 r., II OSK 628/18, z 9 stycznia 2020 r., VI SA/Wa 1919/19, CBOSA).

W wyroku z dnia 8 listopada 2018 r., II GSK 3504/16, CBOSA Sąd doszedł do przekonania – zbieżnego z prezentowanym w innych sprawach Skarżącego zawisłych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w przedmiocie dopuszczenia go do udziału na prawach strony w postępowaniach dotyczących wygaśnięcia lub unieważnienia praw ochronnych na znaki towarowe (np. VI SA/Wa 583-584/17; VI SA/Wa 592-595/17, czy VI SA/Wa 1915-1916/19), że argumentacja podana w żądaniu o dopuszczenie do udziału w ww. postępowaniu była niewystarczająca, aby przyjąć że wykazanie istnienia obu przesłanek warunkujących dopuszczenie go do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Sąd wyraził stanowisko o niedopuszczalności zaakceptowania sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ administracji ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13, CBOSA). Bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej, indywidualnej sprawy, organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a." (wyrok NSA z 25 października 2016 r. sygn. II OSK 107/15, CBOSA). "Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na Znak na prawach strony. W szczególności, jak słusznie uznał Urząd Patentowy RP powoływanie się na zasady ogólne (choć niewątpliwie nasuwające asocjacje z interesem społecznym, tak jak ochrona praw zwierząt), jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta", czy też "dezorientacja na rynku" oraz "dbałość o jakość towarów" nie mogą - same w sobie, a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych, uzasadniać istnienia interesu społecznego w żądaniu Skarżącego". Kwestia ta była w ten sposób ujęta w wyrokach NSA z 25 lutego 2020 r., o sygn.: II GSK 721/18, II GSK 3717/17, II GSK 3757 II GSK 968/18, CBOSA.

Przekładając powyższe poglądy na rozpatrywaną sprawę zauważyć należy, że cel postępowania wszczętego przez [...] związany jest ochroną zdrowia ludzi, co opisano m.in. w nietechnicznym streszczeniu doświadczenia (str. 10 i poprzednie akt administracyjnych, teczka 1/1).

Interes społeczny, którego przedmiot jest ściśle związany z doniosłym dla zdrowia ludzi postępowaniem, do którego Skarżąca zgłosiła akces należy wiązać z ochroną zdrowia ludzi. W tym zakresie Skarżąca nie powołała żadnych okoliczności które można byłoby uznać za zbieżne z owym celem. Jej wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie powołuje się na okoliczności związane ze zwiększeniem stopnia realizacji ochrony zdrowia.

Również samo powołanie się na opinio communis dotyczące brania udziału w eksperymentach przez zwierzęta również wskazanego w ustawodawstwie sposobu prezentowania celu dopuszczenia do udziału nie spełnia. Skarżąca przywołała (bez podania materiału źródłowego czy nawet odnośnika do niego) sondaż prowadzony prze Savanta ComRes z czerwca 2020 r., w którym ponad 70% ankietowanych z 12 krajów UE zgodziła się, że "UE powinna wyznaczyć obowiązujące cele i ostateczne terminy dla całkowitego odejścia od testów na zwierzętach". Takie wnioski – pomijając czy istotnie badanie to, zważywszy na niepodanie przez Fundację czy zostało dokonane na grupie osób mogącej być uznaną za reprezentatywną dla 12 krajów UE – nie mogą być uznane za wyczerpujące treść interesu społecznego w rozpatrywanej sprawie. Po pierwsze bowiem cele badania była ochrona zdrowia ludzi, po drugie Fundacja nie wykazała, że pytanie było zadane w taki sposób aby zastawić interes w postaci ochrony zdrowia ludzi i ochronę zwierząt, o czym szerzej w pkt V. Takie ujęcie zagadnienia może stanowić element wystąpienie de lege ferenda np. w ramach inicjatywy ustawodawczej.

V. Dodatkowo Sąd zaznacza, że należy dokonać ważenia głównych wartości, które są realizowane w przedmiotowym postępowaniu. Nie ujmując randze ochrony życia zwierząt i zabezpieczenia je przed cierpieniem stwierdzić należy, że w przypadku kolizji tej wartości z ochroną zdrowia ludzi istnieją, wynikające z obowiązujących norm prawnych dyrektywy interpretacyjne, służące do rozstrzygnięcia tej kolizji. Z art. 22 Dyrektywy Rady z dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych (86/609/EWG) wynika, że aby uniknąć niepotrzebnego powielania doświadczeń w celu spełnienia wymagań wspólnotowego ustawodawstwa dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa, Państwa Członkowskie będą, tak dalece jak to możliwe, uznawać ważność danych pochodzących z doświadczeń przeprowadzanych na terytorium innych Państw Członkowskich, chyba że w celu ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa konieczne są dalsze badania. Przepis ten uzasadnia uznania, że normodawca wspólnotowy dał pierwszeństwo ochronie zdrowia publicznego i bezpieczeństwu. Nie jest zatem tak, że ustawodawca wyłączył możliwość dokonywania doświadczeń z udziałem zwierząt.

Tak samo został ujęty warunek dotyczący unikania dublowania procedur w art. 46 IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r., w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (210/63/UE). Podobny wniosek w aspekcie wyniku konfliktu wartości (na rzecz ochrony zdrowia ludzi) należy wysnuć z IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r., która w pkt 10 stanowi, że "Choć pożądane jest zastąpienie procedur z wykorzystaniem żywych zwierząt metodami niewymagającymi wykorzystywania żywych zwierząt, wykorzystywanie żywych zwierząt jest nadal konieczne w celu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska".

O randze ochrony w rodzimym prawodawstwie zdrowia świadczą w szczególności rozwiązania Konstytucyjne, które w zestawieniu z korzystaniem z konstytucyjnych wolności i praw przyznają prymat ochronie zdrowie (art. 31 ust. 3 Konstytucji), podobnie jak pierwszeństwo ustawodawca przyznał zdrowi przed wolnością wyrażania religii (art. 53 ust. 5 Konstytucji).

Należy przy tym podkreślić, że powoływana przez Skarżąca kontrola wydatków publicznych nie konsumuje interesu społecznego reprezentowanego w postępowaniu, a związku z czym działanie w tym zakresie (abstrahując nawet od tego czy znajduje umocowanie w statucie Skarżącej) nie jest wystarczające do uznania, że udział w postępowaniu jest zbieżny z interesem społecznym w postaci ochrony zdrowia. Jednocześnie Skarżąca nie wykazała, że zajmuje się ochroną zdrowia, zatem jej udział w postępowaniu realizującym taki właśnie cel zasadnie Komisja uznała za nieuzasadniony.

Ponadto Sąd zaznacza, że w opisie doświadczenia znajdują się liczne odnośniki, odwołujące się do dobrostanu zwierząt, zapewniające ich bezpieczeństwo i ochronę przed ich nadmiernym cierpieniem, dotyczące zapewnienia im odpowiednich warunków, łącznie z odwołaniem się do powołanej wyżej IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r.

Uwzględniając fakt, że nie jest to źródło prawa Sąd na marginesie zaznacza, że z informacji NIK o wykorzystaniu zwierząt w badaniach naukowych z 20 marca 2017 r. KNO.410.005.00.2016 Nr ewid. 207/2016/P/16/027/KNOW wynikają zalecenia dotyczące przestrzegania prawa, a nie zaprzestawania badań naukowych czy udziału zwierząt w owych badaniach.

VI. Brak jest również podstaw do skutecznego wywodzenia, że doszło do naruszenia prawa procesowego, upatrywanego przez Skarżącą w niewezwaniu Skarżącej do merytorycznego uzupełnienia wniosku. Dysponentem inicjatywy w postaci udziału w "nieswoim" postępowaniu była Skarżąca, której nie przysługiwały prawa strony (w tym do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych, a nie merytorycznych, czemu dedykowany jest art. 64 K.p.a.).

VII. Reasumując Sąd uznaje, że uprawnione jest twierdzenie o niespełnieniu koniecznej przesłanki wykazania przez Fundację interesu społecznego z art. 31 K.p.a., co słusznie dostrzegł organ w zaskarżonym postanowieniu. Skargę Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. wskutek niestwierdzenia wad merytorycznych i procesowych z urzędu oraz z uwagi na niepodzielenie argumentacji skargi.