Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 684/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13, 15, 97, 513 ust. 1 pkt 2, 522
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi S. P. działającego również jako przedstawiciel ustawowy małoletnich L. P., R. P., S. P., M. P. i V. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej również jako "Rada", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania S. P. (dalej: "skarżącego") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szefa Urzędu") z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], orzekającej o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją tą objęci zostali również: S. P., L. P., R. P., M. P. i V. P.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu 21 marca 2014 r. skarżący, obywatel [...], złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. Oświadczył, że mieszkał w miejscowości [...], położonej na [...]. Oświadczył także, że na [...] był poddawany prześladowaniom psychicznym i moralnym. Skarżący powołał się na fakt, że filmował akcję protestacyjną [...] wojskowych przeciwko okupacji [...], w której także brał udział. Z tych powodów grożono mu, a jego dzieci były prześladowane w szkole. Wspólnie z innymi mieszkańcami [...] wysyłali pieniądze protestującym na [...].

Z akt sprawy wynika, że skarżący przybył do Polski w grupie 32 osób pochodzących z [...], które wspólnie zdecydowały się na wyjazd. Członków tej grupy łączy wyznawana religia - są [...], należącymi do Kościoła [...]. Po opuszczeniu [...] wszystkie te osoby trafiły do [...], a następnie do pobliskiej miejscowości [...], gdzie władze lokalne zapewniły im zakwaterowanie u prywatnej osoby. Cała grupa odczuwała dyskomfort z powodu korzystania z kosztownej pomocy osoby prywatnej i nie odczuwała dostatecznej ich zdaniem pomocy ze strony władz lokalnych. Po ogłoszeniu wyników referendum na [...], w którym większość uzyskali zwolennicy przyłączenia [...] do [...], cała grupa zdecydowała się na wyjazd z [...] do [...]. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy został złożony w trakcie przekraczania granicy państwowej.

W dniu 8 kwietnia 2014 r. przeprowadzono przesłuchanie skarżącego, w trakcie którego podtrzymał on swoje dotychczasowe oświadczenia. Według jego relacji na [...] cała grupa, której był członkiem była postrzegana jako [...], a w konsekwencji [...]. Po aneksji [...] otwarcie formułowali poglądy [...] i brali udział w licznych protestach. Podczas jednego z protestów skarżący nakręcił amatorski film, który następnie zamieścił na stronie Youtube. Wiele komentarzy było nieprzychylnych, a niektóre przybrały postać otwartych gróźb. Aktywność członków Kościoła ściągnęła uwagę władz [...], w tym lidera Straży Obywatelskiej (obecnego premiera [...]) S. A. i jego pomocnika Z. Ten ostatni miał dostać rozkaz rozprawienia się z członkami Kościoła [...]. W końcowej części zeznań skarżący podał informację, że lokal, który wynajmowali do nabożeństw został całkowicie zniszczony. Ponadto, jeszcze dawniej niektórzy uważali ich za sektę, bywali określani jako "nienormalni", jednak nie było to uciążliwe.

Jako dowód w sprawie skarżący dołączył pendrive, na którym zapisane były zdjęcia przedstawiające go przed bramą sztabu wojskowego oraz skany dokumentów.

W dniu [...] maja 2014 r. Szef Urzędu odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia mu ochrony uzupełniającej i nie udzielił zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu organ uznał zagrożenie istniejące dla skarżącego na [...] za udowodnione. Szef Urzędu powołał się jednak na art. 18 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, wskazując, że skarżący ma możliwość zamieszkania w innej, bezpiecznej części [...], a to ustalenie wyłącza go z kręgu beneficjentów ochrony międzynarodowej.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Szefowi Urzędu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę udzielania cudzoziemcom ochrony. W uzupełnieniu odwołania przedstawił pogląd, że nie tylko na [...] zagraża mu niebezpieczeństwo, lecz także na pozostałej części [...], kwestionując tym samym zastosowanie względem niego art. 18 ustawy. Na poparcie swojego stanowiska przywołał m.in. raport Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka z 15 maja 2014 r., w którym - jak podaje - opisana została sytuacja na [...] również poza [...], gdzie mają miejsce liczne zabójstwa, stosowanie przemocy, porwania, zastraszanie i liczne pobicia dokonane przez dobrze zorganizowane, antyrządowe ugrupowania. W odwołaniu powołano także szereg wypowiedzi i opracowań podważających możliwość korzystania z pomocy socjalnej przez przesiedleńców. W tym kontekście zwrócono uwagę na [...] narodowość skarżącego.

Organowi zarzucono także nierozważenie możliwości prześladowań na tle religijnym jako wyznawców kościoła "[...]". Podniesiono, że działalność tego kościoła spotyka się z atakami [...] i niechętnym stosunkiem reszty społeczeństwa. Po aneksji [...] warunki praktykowania swojej religii zdecydowanie się pogorszyły.

W zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżący wskazał na naruszenie art. 7 i 77 kpa. Jego zdaniem organ nie sprawdził aktualnej, faktycznej sytuacji na [...], nie zbadał faktycznego przestrzegania praw mniejszości religijnych, etnicznych i narodowościowych w różnych rejonach [...], "ryzyka posiadania pro-[...] poglądów politycznych" oraz realnej możliwości uzyskania pomocy od władz [...] jako osoby przesiedlonej.

W uzupełnieniu odwołania i w późniejszym okresie skarżący wniósł o dołączenie do materiału dowodowego poniżej wyszczególnionych materiałów.

1. Zaświadczenia wydanego przez Ministerstwo Obrony [...] poświadczającego, że wraz z innymi członkami Kościoła [...] brał bezpośredni i aktywny udział w działaniach zmierzających do odparcia [...] agresji.

2. Tekstu ustawy uchwalonej 19 czerwca 2014 r. przez Radę Najwyższą [...], w celu udowodnienia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie uzyska pomocy od właściwych władz, co ma wynikać z ustawowego wykluczenia osób uprawnionych do pomocy obywateli [...], którzy opuścili kraj w celu ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy.

3. Szeregu tekstów internetowych oraz raportów o sytuacji na [...], z których ma wynikać, że osoby o [...] poglądach są zagrożone prześladowaniem na całym terytorium [...] i nie istnieje realna alternatywa ochrony wewnętrznej.

4. Pisemnego oświadczenia skarżącego - "uzupełnienia przesłuchania" w którym wskazał m. in., że odmawiając udzielenia ochrony Polska zignorowała rekomendacje ONZ dotyczące usunięcia [...] z listy krajów bezpiecznych. W dalszej części dokumentu omówiona została ich sytuacja na [...] i okoliczności wyjazdu.

5. Rekomendacji UNHCR dotyczących rozpatrywania wniosków obywateli [...].

6. Materiałów dowodowych zebranych w sprawach innych członków Kościoła [...] (sześć innych spraw).

7. Wniosku dowodowego z 30 czerwca 2014 r., w którym wniósł o dopuszczenie dowodu z pisemnej interpretacji [...] przepisów prawa dokonanej przez Krajowy Urząd Migracyjny [...].

8. Wniosku z 17 lipca 2014 r. o dopuszczenie dowodu z kopii nagrania rozmowy telefonicznej pomiędzy M. S. (członek wspólnoty, także ubiega się o nadanie statusu uchodźcy) a doradcą [...] przedstawiciela Rady Najwyższej [...]. Ów człowiek miał zadzwonić na prywatny, polski numer telefonu komórkowego Pana S. i wysuwać groźby pod adresem członków wspólnoty.

9. Pisma z 25 lipca 2014 r., w którym skarżący sformułował kolejne wnioski dowodowe o dopuszczenie do materiału dowodowego dwóch tekstów internetowych opisujących eskalację konfliktu zbrojnego na [...].

10. Wniosku z dnia 2 września 2014 r. o dołączenie do materiału dowodowego sześciu tekstów internetowych nt. sytuacji na [...] oraz raportu opracowanego przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka z [...] sierpnia 2014 r. "[...]" oraz stanowiska Wysokiego Komisarza na temat sytuacji na [...] z [...] sierpnia 2014 r., w celu udowodnienia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia istnieje ryzyko poważnej krzywdy w związku z konfliktem zbrojnym toczącym się na [...].

11. Opinii wychowawczyni klasy polskiej szkoły, do której uczęszcza córka skarżącego na jej temat oraz opinię dyrektor szkoły, do której uczęszcza czworo pozostałych dzieci S. P.

Pismem z dnia 18 lipca 2014 r. Biuro Krajowe UNHCR w Polsce przekazało opracowanie pt. "Kwestie ochrony międzynarodowej związane z rozwojem sytuacji na [...] - Aktualizacja I", wskazując na potrzebę uwzględnienia dokumentu w sprawach członków Kościoła [...]. W piśmie przewodnim zwrócono szczególną uwagę na fragmenty dotyczące powoływania się na alternatywę ochrony wewnętrznej (art. 18 ustawy), jak również kwestie trudności napotykanych przez osoby opuszczające terytorium [...]. W tych fragmentach opracowanie zawiera stwierdzenia, że zastosowanie koncepcji ochrony wewnętrznej wymaga oceny "odpowiedniości" i "słuszności" przemieszczenia się wewnątrz kraju. UNHCR stwierdza, iż prawdopodobnie w aktualnych okolicznościach koncepcja ta będzie odpowiednia dla wielu obywateli [...]. W każdym przypadku należy uwzględnić indywidualne okoliczności dotyczące skarżącego.

W odniesieniu do obywateli [...] przesiedlonych z [...] wskazano na niemożność czerpania korzyści z nieruchomości pozostawionych na [...] i łączącą się z tym potrzebę zapewnienia długoterminowego zakwaterowania na obszarze relokacji, obecnie niedostępną. Nie stwierdzono przypadków dyskryminacji przedstawicieli mniejszości.

Rada z własnej inicjatywy włączyła do materiału dowodowego informacje na temat aktualnego ustawodawstwa [...] na temat przesiedleńców oraz opracowanie WIKP z [...] października 2014 r. na temat sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych na [...], a także materiały OS W z [...] września 2014 r. Problem uchodźczy na [...]: ocena sytuacji oraz z [...] października 2014 r. Mocny głos na rzecz reform: [...] po wyborach parlamentarnych.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze Rada wskazała w szczególności co następuje:

Na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Rada doszła do wniosku, że bez wątpienia, w razie powrotu na [...] skarżący będzie zagrożony prześladowaniami. Jest on osobą, o której powszechnie wiadomo, że posiada poglądy polityczne przychylne wobec władz [...]. Jako członek Kościoła [...] czynnie występował przeciwko [...] aneksji [...], co potwierdza przedłożone zaświadczenie [...] Ministerstwa Obrony Narodowej. Zeznania skarżącego na temat okoliczności wymuszonego wyjazdu z [...] i ich działań [...] Rada oceniała jako spójne i wiarygodne. Stenogram rozmowy telefonicznej z osobą piastującą wysokie stanowisko w obecnej administracji [...] Rada uznała za nieweryfikowalny, pod względem sprawdzenia autentyczności nagrania, jak i tożsamości osób biorących w niej udział. Niemniej jednak Rada nie znalazła powodów, by traktować to nagranie jako nieautentyczne, a formułowane w nim groźby można uznała za realne w świetle znanej faktografii wydarzeń na [...]. Nie ulega żadnych wątpliwości, że obecnie na [...] dochodzi do bardzo poważnych naruszeń praw człowieka w szczególności w odniesieniu do oponentów politycznych obecnych władz, jak i przedstawicieli mniejszości narodowych. Podsumowując tę część rozważań Rada uznała, że niewątpliwie ze strony obecnych władz [...] skarżącemu zagraża prześladowanie ze względu na żywione przez niego poglądy polityczne.

W tej sytuacji zasadnym, zdaniem Rady, jest rozważenia, czy w odniesieniu do skarżącego istnieje możliwość relokacji wewnętrznej na terenie [...]. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca.

Rozważając tę kwestię Rada na wstępie podkreśliła, że skarżący będzie na terenie [...] traktowany jako obywatel [...], niezależnie od faktu, że miejsce jego stałego zamieszkania jest położone na terytorium uznawanym za okupowane. Aneksja [...] przez [...] nie prowadzi do utraty przez skarżącego obywatelstwa [...]. Wprawdzie ustawodawstwo [...] zakłada nabycie przez ludność [...] obywatelstwa [...] z mocy prawa, jednak w odniesieniu do tych osób, które stale zamieszkiwały na [...] w dniu 18 marca 2014 r. i w ciągu miesiąca nie złożyły oświadczenia o odrzuceniu obywatelstwa [...] (Report on the human rights situation in [...] 15 May 2014, UNHCR, s. 27-28). Rada stwierdziła, że skarżący w tej dacie nie przebywał już na [...], w związku z czym te regulacje zdają się go nie dotyczyć. Nawet jednak gdyby władze [...] uznały go za obywatela [...] (np. kierując się nieaktualizowanymi danymi meldunkowymi), nabycie obywatelstwa [...] nie znosi obywatelstwa [...]. Na takim stanowisku stoi także ustawodawstwo [...]. W sposób jednoznaczny potwierdza to art. 5 ust. 4 ustawy z 15 kwietnia 2014 r. nr 1207-VII o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], w którym przesądzono, iż automatyczne i przymusowe nabycia obywatelstwa [...] nie będzie uznawane przez prawo [...] za ważne.

Wobec powyższych ustaleń, za niemające znaczenia uznała Rada argumenty skarżącego odnoszące się do faktu, że na [...] nie może otrzymać pomocy jako uchodźca (por. pisemna interpretacja [...] przepisów prawa dokonana przez Krajowy Urząd Migracyjny [...]). Status uchodźcy ze swej natury może być nadany tylko cudzoziemcowi, a nie obywatelowi państwa, w którym toczyłaby się procedura uchodźcza. W kategoriach prawa międzynarodowego na terytorium swej ojczyzny skarżący mógł być uznany za osobę wewnętrznie przesiedloną. A zatem, wykazanie, że obywatel [...] nie może ubiegać się na [...] o status uchodźcy i korzystać z pomocy socjalnej przeznaczonej dla tej grupy, absolutnie nie potwierdza zagrożenia ze strony władz [...], stosowania praktyk dyskryminacyjnych, czy pozbawienia dostępu do pomocy socjalnej w ogóle. Odmowne stanowisko Krajowego Urzędu Migracyjnego nie mogłoby być inne, zważywszy na fakt posiadania obywatelstwa [...].

Pierwszą przesłanką powołania się na alternatywę ochrony wewnętrznej jest przesądzenie, że na części terytorium kraju pochodzenia nie występują zagrożenia prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy. W ocenie Rady na terytorium [...] kontrolowanym przez władze [...], osobom o poglądach politycznych takich jak skarżący nie zagraża niebezpieczeństwo. Poglądy polityczne, żywione przez skarżącego mogą sprowadzić na niego niebezpieczeństwo tylko na terenach kontrolowanych przez separatystów, natomiast nie na kontrolowanym przez rząd w [...] terytorium. Wnioskodawca kwestionuje wprawdzie, by zachodnia i centralna [...] były dla niego bezpieczne, jednak nie ze względu na postawę władz państwowych, ale z powodu obaw o dalszy rozwój wypadków politycznych. Z odebranych zeznań wynika jego obawa przed eskalacją konfliktu zbrojnego na cały kraj lub nawet przed aneksją całego terytorium państwa przez [...], a taki scenariusz, zdaniem Rady, ma charakter czysto hipotetyczny i mało prawdopodobny.

Rada uznała za nieprzekonujące twierdzenia skarżącego o braku bezpieczeństwa przesiedleńców na terytorium [...], w tym zakresie, w jakim odnoszą się do terytorium kontrolowanego przez władze [...]. Skarżący wskazał, że wg raportu Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka z 15 maja 2014 r. także poza [...] dochodzi do licznych zabójstw, stosowania przemocy, porwań, zastraszeń i licznych pobić. Te uwagi organ odwoławczy uznał za nieadekwatne bowiem dotyczą tylko terenów państwa kontrolowanych przez separatystów. To dowodzi tylko, zdaniem Rady, że zagrożenie dla skarżącego nie jest ograniczone do [...], ale rozciąga się na te wszystkie [...], na obszarach których rząd w [...] nie kontroluje sytuacji. W konsekwencji Rada przyjęła, że skarżący żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem, ale jest ona uzasadniona tylko na części terytorium [...], niekontrolowanym przez [...] rząd.

Rada nie uznała za prawdopodobne by skarżącemu groziło niebezpieczeństwo ze strony obecnych władz [...] na terytorium [...] kontrolowanym przez rząd w [...]. Przedłożenie stenogramu rozmowy telefonicznej, z której treści wynika, że funkcjonariusz obecnej administracji [...] ustalił numer telefonu lidera grupy, zdaje się mieć wymowę sugerującą, że wszystkie osoby z grupy, do której należy skarżący są pod nadzorem władz [...]. Rada uznała jednak, że jakiekolwiek działania wymierzone w cudzoziemców poza [...] wymagałyby przeprowadzenia złożonej operacji. Taka możliwość jest, według Rady, nieprawdopodobna, nie jest bowiem jasne jaki miałby być cel takiego działania i dlaczego faktyczne władze [...] miałyby przypisywać tak szczególne znaczenie tej grupie przesiedleńców.

Nie są przekonywujące, zdaniem Rady, stwierdzenia dotyczące usunięcia [...] z listy bezpiecznych krajów pochodzenia / krajów trzecich. Koncepcja bezpiecznego kraju pochodzenia obecna tylko w niektórych systemach prawnych (niestosowana w Polsce) służy stosowaniu przyspieszonych procedur uchodźczych wobec obywateli państw, w których nie występuje ryzyko prześladowań lub doznania poważnej krzywdy (por. art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, który odsyła do nieistniejącej europejskiej listy krajów bezpiecznych). Fakt, że określone państwo nie spełnia kryteriów uznania go za bezpieczne nie oznacza, że wszyscy jego obywatele spełniają kryteria nadania statusu uchodźcy. W odniesieniu do alternatywy ochrony wewnętrznej wpis na tę listę jest całkiem indyferentny.

Kolejnym warunkiem wyrażonym w art. 18 ust. 1 jest istnienie możliwości bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się do innej części kraju. W ocenie Rady, w niniejszej sprawie potwierdzeniem spełnienia tego warunku jest fakt, że cudzoziemcy przed przybyciem do Polski przemieścili się do zachodniej części kraju, gdzie uzyskali pomoc (zakwaterowanie, wyżywienie). Wprawdzie krytycznie ocenia władze lokalne, które nie interesowały się ich losem w wystarczającym stopniu, nie zmienia to jednak faktu, że otrzymali realną pomoc. Przedstawiciele struktur lokalnych skierowali ich do [...] i przyjęli do wiadomości, jakie są ich potrzeby, choć raczej ich nie zaspokoili. W swych zeznaniach skarżący wyraźnie zaprzeczył, by w trakcie podróży napotkał jakiekolwiek problemy, wręcz przeciwnie, w swych zeznaniach bardzo pochlebnie wypowiada się o osobie, która udzieliła im gościny. Możliwość faktycznego przesiedlenia się potwierdza także raport UNHCR z lipca 2014 r. (punkty 5-7) oraz opracowanie WIKP z 24 października 2014 r. (materiał WIKP na temat osób wewnętrznie przesiedlonych). Najwięcej przesiedleńców zarejestrowano dotychczas w [...] (ponad 110 tysięcy osób), [...] (ponad 61 tysięcy osób), [...] (ponad 39 tysięcy osób) i [...] (ponad 36 tysięcy osób). Innymi popularnymi kierunkami przesiedleń pozostają [...]; [...] (ponad 32 tysiące osób), [...] (niemalże 29 tysięcy osób) i [...] (ponad 15 tysięcy osób). W [...], gdzie Cudzoziemcy otrzymali pomoc, liczba zarejestrowanych przesiedlonych przekroczyła 8 tys. osób. Nie ma zatem, zdaniem organu odwoławczego, wątpliwości, że istnieje realna możliwość relokacji.

Skarżący jako obywatel [...] pozostawał na całym jej terytorium legalnie i pod tym względem sytuacja nie ulegnie zmianie po jego ewentualnym powrocie. Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2014 r. o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], przekraczanie granicy z Autonomiczną Republiką [...] jest dla obywateli [...] w pełni dozwolone.

Art. 18 ust. 2 ustawy nakazuje wziąć pod uwagę dominującą sytuację panująca na tej (pozostałej, wolnej od prześladowań) części kraju oraz osobiste uwarunkowania skarżącego. Zgodnie z treścią stanowiska UNHCR te okoliczności należy rozważać na trzech płaszczyznach: sytuacji bezpieczeństwa w potencjalnych regionach schronienia, poszanowania praw człowieka wobec przesiedleńców i ich sytuacji ekonomicznej.

Rada przyjęła, że względem skarżącego sytuację tę można analizować względem całego obszaru [...] kontrolowanego przez władze [...], jednak najbardziej prawdopodobne jest udzielenie cudzoziemcom pomocy w [...], gdyż tam uzyskali już raz pomoc, jak i dlatego, że tam właśnie znaleźliby się po przekroczeniu granicy polskiej.

Sytuację bezpieczeństwa na analizowanym obszarze [...] Rada oceniła pozytywnie. Nie toczą się tam żadne działania militarne. O zagrożeniach bezpieczeństwa osobistego przesiedleńców nie wspomina żaden z zgromadzonych z inicjatywy Strony lub organu materiałów źródłowych. Przeciwnie, w tym zakresie podkreślane jest zaangażowanie i mobilizacja całego społeczeństwa w zapewnienie warunków bytowych dla przesiedleńców.

Przechodząc do oceny osobistych uwarunkowań przesiedleńców na płaszczyźnie możliwości ich samodzielnego utrzymania się (sytuacji ekonomicznej), Rada odniosła się do argumentacji skarżącego dotyczącej twierdzenia, że obywatele [...], którzy wyjechali zagranicę są automatycznie wykluczeni z możliwości uzyskania pomocy socjalnej. Ta argumentacja nie jest jednak trafna, ponieważ opiera się w całości na przepisach projektu ustawy z 19 czerwca 2014 r. o osobach przesiedlonych, która istotnie przewidywała tego typu ograniczenia. Jednak nie weszła ona w życie wskutek weta Prezydenta [...], które spowodowało opracowanie nowego projektu. W dniu [...] czerwca 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła nową ustawę o zapewnieniu praw i swobód osobom wewnętrznie przesiedlonym, która weszła w życie 22 listopada 2014 r. Nowy akt prawny nie przewiduje już takich ograniczeń jak poprzedni projekt. Niezależnie od powyższych ustaleń, skarżący jako osoba pochodząca z [...] jest objęty ustawą o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], która nie przewiduje ograniczeń związanych z wyjazdem za granicę.

Rada przyznała, że sytuacja ekonomiczna przesiedleńców pozostaje trudna, co jest rezultatem bardzo złej sytuacji ekonomicznej [...] i skali przesiedleń, szacowanej od 450 do 900 tys. osób. Szacuje się, że instytucje państwowe zapewniły zakwaterowanie ok. ¼ przesiedleńcom. Pozostali korzystają z pomocy organizacji pozarządowych, międzynarodowych, krewnych lub zdecydowali się na emigrację. Generalnie można przyjąć, że organy władzy publicznej podejmują intensywne działania na rzecz przesiedleńców, jakkolwiek bardzo zła sytuacja gospodarcza kraju oraz realia kryzysu humanitarnego rzutują na trudną sytuację tych osób (na podstawie opracowania WIKP z 24 października 2014 r. oraz materiału autorstwa M. Jaroszewicz /OSW/ z 18 września 2014 r. Problem uchodźczy na [...]: ocena sytuacji).

W ocenie Rady te ustalenia nie wyłączają możliwości zastosowania koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej. Warunkiem powoływania na nią, nie jest ustalenie dobrej kondycji materialnej osoby przesiedlonej, czy korzystnych dla niej prognoz ekonomicznych. Funkcją ochrony międzynarodowej nie jest bowiem przeciwdziałanie ubóstwu lub wykluczeniu społecznemu.

UNHCR w kontekście wymogu "osobistych uwarunkowań" wskazuje, że osoby przesiedlane powinny korzystać z "sieci wsparcia" w bezpiecznej części kraju. Ze względu na zaangażowanie społeczeństwa w pomoc przesiedleńcom, której doświadczyli też skarżący i jego rodzina, Rada stanęła na stanowisku, że przesiedleńcy, w szczególności w [...] zachodniej [...], korzystają z takiego wsparcia. W indywidualnych przypadkach może pojawić się ostracyzm społeczny i odmowa pomocy w odniesieniu do przedstawicieli grup mniejszościowych. Jednakże, skarżący nie zalicza się do żadnej takiej grupy. Pewną odrębność w jego profilu widać w odniesieniu do wyznawanej religii, nie jest to jednak okoliczność, w ocenie Rady, stygmatyzująca go społecznie.

Rada analizując tę kwestię powołała się na opracowanie WIKP z 3 kwietnia 2014 r. na temat Kościoła [...] (s. 34-35 akt organu I instancji). Wynika z niego, że jego członkowie opowiadali się za jednością [...] i z tego powodu mogą być identyfikowani z nurtem [...]. Zdaniem Rady z powyższego wynika, że nie ze względu na religię, ale uwarunkowania polityczne, mogą być narażeni na prześladowania po powrocie na [...]. Jednakże ze względu na zastosowanie art. 18 ustawy nie może to, w ocenie organu odwoławczego, stanowić podstawy udzielenia ochrony.

Natomiast w odniesieniu do bezpiecznej części [...], Rada sformułowała pogląd, że obawa w tym zakresie jest nieuzasadniona. Skarżący dopiero w uzupełnieniu odwołania zarzucił organowi I instancji brak odniesienia się do obaw ze względów religijnych. Wcześniej na żadnym etapie nie podnosił istnienia takiego zagrożenia. W efekcie zadeklarowane na etapie odwoławczym obawy można rozważać wyłącznie w kategoriach hipotezy co do dalszego rozwoju wolności religijnej na [...].

Rada stwierdziła, że zgromadzone informacje dowodzą, że na [...] nie dochodzi do żadnych systemowych prześladowań na tle religijnym. Natomiast notowane są negatywne wypowiedzi hierarchów prawosławnych na temat Kościoła [...]. W warstwie werbalnej utrzymuje się stan napięcia między dominującą religią [...], a tym odłamem [...]. Nie ma natomiast doniesień, by za sławami szły czyny. Kościół do którego należy skarżący działa legalnie, został zarejestrowany. Na [...] funkcjonuje też Stowarzyszenie Kościołów [...], choć nie jest jasne, czy także Kościół Wnioskodawcy jest stowarzyszony w tej organizacji. Nawet jeśli nie, to Kościół ten przynależy do szerszych struktur organizacyjnych, działających w sposób nieskrępowany na [...].

Z raportów międzynarodowych, w tym Raportu Departamentu Stanu USA Report International Religious Freedom - [...] z [...] lipca 2014 r. [...] generalnie przestrzega praw mniejszości religijnych. Protestanci stanowiący ok. 0,8% społeczeństwa nie napotykają żadnych szczególnych problemów ze strony władz państwowych.

Z tych przyczyn Rada nie znalazła podstaw, by skarżącemu status uchodźcy.

Przechodząc do oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek uzasadniających zastosowania ochrony uzupełniającej, Rada stwierdziła, że w sprawie nie zarysował się żaden aktualny związek z możliwością orzeczenia kary śmierci lub egzekucją, zakazem tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Same warunki egzystencji przesiedleńców w [...] nie stanowią przesłanki do twierdzenia, że osoby te są zagrożone nieludzkim lub poniżającym traktowaniem.

W odniesieniu do obszaru [...] można uznać za uzasadnione odniesienie do art. 15 pkt 3 ww. ustawy. Rada nie podzieliła stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że na terytorium [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny. Wprawdzie na obszarze [...] nie toczą się obecnie bezpośrednie działania militarne, niemniej jest to w świetle prawa międzynarodowego terytorium okupowane, zajęte militarnie, pozostające centralnym punktem sporu między [...] a [...]. Niezależnie od oceny, czy art. 15 pkt 3 może być odnoszony do [...], czy też wyłącznie do obszarów, na których toczą się walki, art. 18 wyłączający możliwość uznania obawy przed prześladowaniami za uzasadnioną znajduje zastosowanie także w odniesieniu do instytucji ochrony uzupełniającej.

Z tych przyczyn Rada nie znalazła podstaw, by udzielić skarżącemu ochrony uzupełniającej.

Rada stwierdziła, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na zasadach określonych w art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Przepis ten odmiennie niż art. 13 i 15 (odpowiednio odnoszące się do nadania statusu uchodźcy i udzielania ochrony uzupełniającej) stanowi o kraju, do którego ma nastąpić wydalenie (a nie kraju pochodzenia). W okolicznościach tej sprawy nie ulega wątpliwości, zdaniem Rady, że krajem tym również będzie [...]. Skarżący deklaruje obywatelstwo [...], a Polska nie uznała aneksji [...] i na arenie międzynarodowej traktuje go jako część [...].

Ustawa nie odniosła też wyraźnie koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej do instytucji zgody na pobyt tolerowany, niemniej jednak art. 97 odsyła do rozumienia wymienionych w nim praw przyjętego przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Rada wskazała, że Europejski Trybunał Praw Człowieka co najmniej kilkakrotnie stanął na stanowisko braku zasadności stosowania art. 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania bez podstawy prawnej), w sytuacji, gdy Cudzoziemiec może przemieścić się na inną część terytorium swojego państwa, wolną od zagrożeń i tam się osiedlić (tak np. M. A Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wersja LEX OMEGA). Rada przyjęła, że potwierdzenie występowania takich okoliczności stwarza podstawy do stwierdzenia braku zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Skarżący powołał prawa dziecka jako podstawę udzielenia wszystkim członkom rodziny zgody na pobyt tolerowany. Do materiału dowodowego włączono opinie na temat dzieci i zaangażowania rodziców, z których wynika, że dzieci skarżącego uczęszczające do polskich szkół w [...], dobrze radzą sobie z nauką, a proces ich integracji z rówieśnikami przebiega sprawnie. Rada zwróciła jednak uwagę, że opinie te zostały wystawione po dwóch i pół miesiącach pobytu rodziny skarżącego w Polsce. Obecnie okres ten wynosi blisko dziewięć miesięcy. Art. 97 ust. 1a nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie, w opinii Rady, może zapaść tylko w przypadku wieloletnich okresów pobytu dzieci w Polsce, na tyle długich by zmiana kraju zamieszkania zatarła związki z krajem pochodzenia i skutkowałaby istotnymi problemami adaptacyjnymi po powrocie. Zdaniem Rady, w niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą.

Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Rady, podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty:

1. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., poprzez:

- niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi sytuacji na [...], w tym stanu bezpieczeństwa ludności cywilnej na terytorium zachodniej i centralnej [...];

- niezbadanie, czy w praktyce prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] są przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia;

- nieprzetłumaczenie załączonych do zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków dowodowych sporządzonych w językach obcych tj. języku [...], [...] i [...];

- niezbadanie istnienia zasadności obawy przed prześladowaniem ze względu na narodowość [...];

2. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 §1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, czym kierował się organ odmawiając skarżącemu i jego rodzinie udzielenia ochrony uzupełniającej bądź zgody na pobyt tolerowany;

3. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.; poprzez niedokonanie indywidualnej analizy sprawy oraz poprzez niewłaściwą analizę zebranego materiału dowodowego;

4. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust 1 oraz art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania skarżącemu i jego rodzinie statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej;

5. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia skarżącemu i jego rodzinie zgody na pobyt tolerowany, w szczególności poprzez niesprawdzenie stopnia zintegrowania się małoletnich dzieci skarżącego z polskim społeczeństwem oraz czy w przypadku powrotu na [...] dzieci będą miały zapewniony realny dostęp do edukacji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że rozpatrując odwołanie od decyzji Szefa Urzędu, Rada dysponowała opracowaniami na temat sytuacji na [...] według stanu na maj 2014 r. Sytuacja ta uległa od tego czasu znaczącemu pogorszeniu. Powyższe ilustrują m.in.: oświadczenie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., czy też zakaz lotów nad częścią [...], wprowadzony w dniu [...] grudnia 2014 r.

Dokonując analizy sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych, Rada oparła się jedynie na brzmieniu prawa bez sprawdzenia praktyki jego stosowania. Tym samym nie zbadała, czy wprowadzono w życie regulacje mające na celu zagwarantowanie, że prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] będą przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia.

W raporcie opracowanym przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka z 15 listopada 2014 r. podkreśla się liczne bariery, na które napotykają osoby wewnętrznie przesiedlone. Zwraca się uwagę, że problemy te występują nie tylko na terytorium, na którym występuję działania zbrojne, ale w całej [...].

Jak wynika z pochodzącego z dnia 2 grudnia 2014 r. raportu Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców na [...] występują liczne problemy w zakresie zagwarantowania osobom wewnętrznie przesiedlone na terytorium [...] respektowania ich podstawowych praw człowieka. Zwraca się m.in. uwagę na nietolerancję ze strony ludności miejscowej w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych oraz wzrastającą potrzebę tworzenia nowych miejsc do zakwaterowania osób wewnętrznie przesiedlonych w ośrodkach stworzonych specjalnie dla nich. Co więcej, w związku z coraz większym napływem osób wewnętrznie przesiedlonych brakuje bieżących miejsc noclegowych. Jest to szczególnie istotne w kontekście zbliżającej się zimy.

Organ w żaden sposób nie odniósł się do obawy przed prześladowaniem ze względu na [...] narodowość skarżącego. Jest to o tyle istotne, że istnieje duże ryzyko, że jako osoba narodowości [...] skarżący może być traktowany przez obywateli i władze [...] za osobę wspierającą Rosję. Przez władze [...] będzie natomiast prześladowany jako osoba o powszechnie znanych [...] poglądach politycznych. Tym samym nie będzie mógł uzyskać żadnej pomocy, co uzasadnia jego obawę przed prześladowaniem i ryzykiem doznania poważnej krzywdy.

Skarżący zarzucił także Radzie, że nie wskazała przesłanek, jakimi kierowała się odmawiając nadania skarżącemu i jego rodzinie ochrony uzupełniającej lub pobytu tolerowanego.

Uzasadnienie do decyzji w przedmiotowym zakresie jest, w ocenie skarżącego, bardzo krótkie i opiera się jedynie na wskazaniu ogólnej i nieaktualnej sytuacji w kraju pochodzenia bez zbadania indywidualnych przesłanek zwiększających ryzyko doznania poważnej krzywdy takich jak np. posiadanie [...] poglądów politycznych przez mieszkańca [...] oraz możliwości uzyskania faktycznej pomocy od władz [...] jako osoba posiadająca status osoby wewnętrznie przesiedlonej, ryzyko posiadania wyznania innego niż powszechne w społeczeństwie [...] oraz posiadania narodowości [...]. Organ nie odniósł się także do kwestii postępującego procesu integracji dzieci skarżącego z polskim społeczeństwem oraz braku realnej możliwości uzyskania dostępu do edukacji w przypadku powrotu na [...].

Skarżący podniósł zarzut, że w zaskarżonej decyzji odniesiono się jedynie do zarzutów wspólnych dla wszystkich członków wspólnoty religijnej. Na brak indywidualnego rozpatrzenia sprawy wskazuje m.in. nie wzięcie pod uwagę obawy przed prześladowaniem ze względu na [...] narodowość, na co nie powoływali się inni członkowie wspólnoty religijnej. Po drugie, skarżący podkreślił, że Kościół [...], którego jest wyznawcą nie należy do działającego na [...] Stowarzyszenia Kościołów [...]. W związku z powyższym nie można oczekiwać, że w sytuacji łamania swobody wyznania otrzyma pomoc wsparcie od szerszej społeczności wyznawców Naszego Kościoła. Po trzecie, zdaniem skarżącego, błędne jest również stwierdzenie, że wraz z członkami wspólnoty religijnej otrzymał wsparcie od władz lokalnych. Jak wyraźnie zaznaczył w trakcie przesłuchania statusowego w dniu 8 kwietnia 2014 r., pomocy udzieliły osoby prywatne.

Skarżący zwrócił także uwagę na wciąż pogarszającą się sytuację na [...], w związku z czym realna możliwość udzielenia pomocy przez władze [...] osobom wewnętrznie przesiedlonym jest coraz bardziej ograniczona.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 23 lipca 2015 r. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej (dalej "Stowarzyszenie") zgłosiło udział w postępowaniu przed Sądem.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2015 r. podniósł także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., art. 36 §1 i § 2 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka i art. 72 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżący zarzucił, że Rada nie poinformowała go – bezpośrednio przed wydaniem decyzji o zebraniu w pełni materiału dowodowego, o prawie do zapoznania się z nim oraz o prawie ustosunkowania się do niego w określonym terminie. Skutkowało to, w ocenie skarżącego, uniemożliwieniem mu złożenia wniosku dowodowego w postaci aktualnych na dzień wydania decyzji opinii o procesie integracji i stanu psychofizycznego dzieci skarżącego.

Skarżący podkreślił, że dla jego dzieci [...] nie jest ich ojczyzną. Urodziły się na [...], gdzie kultywowano tradycje [...]. Znają język [...], nie znają natomiast języka [...], [...] kultury i tradycji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 8 września 2015 r. Sąd dopuścił Stowarzyszenie do udziału w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawię sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, choć nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontrolowanej w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia Rady było ustalenie czy skarżący spełnia przesłanki pozwalające na udzielenie mu ochrony międzynarodowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1650 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą", w formie nadania statusu uchodźcy (art. 13 ustawy), objęcia ochroną międzynarodową (art. 15 ustawy), udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ustawy). Stosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., pomimo generalnej utraty mocy obowiązującego tego aktu z dniem 1 maja 2014 r. (na mocy art.522 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz.U. z 2013 r. poz.1650 z późn.zm.) wynika z dyspozycji art. 513 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Zgodnie z tym przepisem, do postępowań m. in. w przedmiocie nadania statusu uchodźcy, których nie zakończono do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. do dnia 1 maja 2014 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowe postępowania zostało wszczęte w dniu 21 marca 2014 r. i nie zostało zakończone przed 1 maja 2014 r.

Rada, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzieliła wyrażoną tam ocenę, że w przypadku skarżącego nie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania którejś ze wskazanych wyżej form ochrony dla cudzoziemców

Stwierdzając brak podstaw do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy na podstawie art.13 ustawy z 2003 r., Rada oparła swoje stanowisko na ustaleniu, że pomimo bezspornego ryzyka narażenia skarżącego oraz jego rodziny na prześladowania na [...], zaanektowanym przez [...], których powodem byłyby [...], czynnie wyrażane poglądy polityczne skarżącego, to z racji nieistnienia ryzyka doznania jakichkolwiek prześladowań na pozostałym terytorium [...], pozostającym pod kontrolą władz [...], skarżący i jego rodzina mogą bez przeszkód skorzystać z możliwości relokacji wewnętrznej, o której mowa w art.18 ustawy z 2003 r., tj. mogą przemieścić się na wskazane wyżej terytorium.

W myśl art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

Oceniając tę kwestię, Sąd podziela stanowisko Rady, że nie jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem na terytorium kontrolowanym przez rząd w [...] ze względu na poglądy polityczne skarżącego oraz [...] narodowość. Zdaniem sądu stanowisko Rady zaprezentowane w tej kwestii jest obszerne, logiczne i nie nosi cech dowolności. Również bezpodstawne są twierdzenia zawarte w skardze, że organ odwoławczy nie zbadał istnienia zasadności obawy przez prześladowaniem ze względu na narodowość [...]. Rada przeanalizowała tę kwestię (str. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), podnosząc, że aneksja [...] przez [...] nie prowadzi do utraty przez skarżącego obywatelstwa [...]. Powołując się także na ustawodawstwo [...] (art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr 1207-VII o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...]) wskazano, że automatyczne i przymusowe nabycie obywatelstwa [...] nie będzie uważane przez prawo [...] za ważne. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżący może być prześladowany na kontrolowanym przez [...] terytorium [...] tylko z tego powodu, że pochodzi z [...], tym bardziej, że wyrażał otwarcie swoje [...] poglądy.

Z tego samego powodu nie można uznać, ze w razie ewentualnego przemieszczenia się na terytorium [...] kontrolowanym przez władze tego państwa, skarżący i jego rodzina mogliby być prześladowani ze względu na ich poglądy polityczne. Logicznie rozumując, lojalność wobec państwa [...], okazana przez skarżącego w trakcie aneksji [...] byłaby w tej sytuacji doceniana przez władze i społeczeństwo [...], nie zaś potępiana. Jednocześnie nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że co do zasady całe terytorium [...], a zatem również terytorium pozostające pod kontrolą władz [...], należy traktować jako terytorium, na którym istnieje realna groźba doznania prześladowań. Skarżący wywodzi powyższe przekonanie z samego faktu istnienia niepewności co do rozwoju wydarzeń na [...], dającego podstawy do zakładania również i takiego scenariusza, że działaniami zbrojnymi może zostać objęte całe terytorium kraju. Całkowicie słusznie przyjęto bowiem w zaskarżonym orzeczeniu, że ryzyko doznania przez ubiegającego się o statusu uchodźcy cudzoziemca prześladowań w kraju jego pochodzenia należy oceniać wyłącznie w oparciu o stan istniejący w tym kraju aktualnie, ewentualnie w oparciu o prognozę zmiany tego stanu w przewidywalnej przeszłości, opartą na udokumentowanych i rzeczowych przesłankach, nie zaś w oparciu o ogólnie sformułowane hipotezy, dotyczące potencjalnego wystąpienia takich zmian, abstrahujące od oceny prawdopodobieństwa ich ziszczenia się. Nie negując w najmniejszym stopniu faktu występowania na [...] poważnej sytuacji kryzysowej, wynikającej z faktu objęcia części kraju działaniami zbrojnymi, połączonego w oczywisty sposób z jak najdalej idącym napięciem w stosunkach z [...], czyli krajem udzielającym wsparcia [...] separatystom, podzielić należy stanowisko Rady, że na chwilę obecną realne ryzyko objęcia konfliktem zbrojnym całości terytorium [...] w następstwie ewentualnej agresji [...] nie jest potwierdzone.

Za całkowicie przekonujące uznaje Sąd szczegółowo uzasadnione stanowisko Rady, kwestionujące dopuszczalność przyjęcia, że w razie relokacji na terytorium [...], kontrolowane przez władze [...], skarżącemu oraz jego rodzinie groziłyby prześladowania w związku z otrzymywaniem przez inne osoby, należące do kręgu znajomych skarżącego pogróżek od przedstawicieli władz [...].

Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2).

Sąd oceniając tę kwestię w kontekście deklarowanej przez skarżącego i jego rodzinę przynależności do wspólnoty religijnej – Kościoła [...] stwierdził, że okoliczność ta w aspekcie możliwości zamieszkiwania na terytorium [...] nie objętej konfliktem, nie została dostatecznie wyjaśniona. Zdaniem Sądu ustalenie przez organ, że skarżący nie jest narażony na prześladowania z powodu religii, jest przedwczesne. Przesądzenie tej kwestii wymaga bowiem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy powołał się na opracowanie WIKP z 3 kwietnia 2014 r. na temat kościoła [...], znajdujące się w aktach sprawy. Stwierdził, że notowane są negatywne wypowiedzi hierarchów prawosławnych na temat tego Kościoła oraz że: "W warstwie werbalnej utrzymuje się stan napięcia między dominującą religią [...], a tym odłamem [...]. Nie ma natomiast doniesień, by za słowami szły czyny. Kościół do którego należy wnioskodawca działa legalnie, został zarejestrowany". Organ doszedł do wniosku, że zgromadzone informacje dowodzą, że na [...] nie dochodzi do żadnych systemowych prześladowań na tle religijnym. Organ podniósł także, że generalnie przesiedleńcy korzystają z pomocy społeczeństwa, w szczególności w [...] zachodniej [...]. W indywidualnych przypadkach może pojawić się ostracyzm społeczny i odmowa pomocy w odniesieniu do przedstawicieli grup mniejszościowych. Dalej rada stwierdziła, że skarżący do żadnej z takich grup nie należy, jednak "pewną odrębność w jego profilu widać w odniesieniu do wyznawanej religii(...)". W ocenie Sądu właśnie z tego powodu, ocena czy obawa skarżącego przed prześladowaniami na tle religijnym jest uzasadniona, powinna być szczególnie wnikliwie przeanalizowana, na podstawie aktualnych na dzień wydawania decyzji danych. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydając decyzję w dniu [...] grudnia 2014 r. posłużył się danymi z 3 kwietnia 2014 r. (dot. Kościoła [...]), co w ocenie Sądu nie spełnia warunku aktualności danych. Należy mieć bowiem na uwadze fakt, że sytuacja na [...] jest dynamiczna i ze względu na masowy charakter wewnętrznych przesiedleń i związanego z tym napływu w szczególności do centralnych i zachodnich regionów [...] znacznej liczny osób, zamieszkującym dotąd na obecnie anektowanych i objętych konfliktem zbrojnym częściach tego państwa, wszelkie ryzyka wystąpienia prześladowań powinny być wnikliwie analizowane na podstawie szczegółowych i aktualnych danych. Może to się wiązać, tak jak w tym przypadku, z koniecznością uzupełniania materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego. Należy bowiem mieć na względzie, że zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35).

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii szeroko pojętej możliwości godnego zamieszkiwania na terenie [...] nie objętej konfliktem zbrojnym należy wskazać, że organ powinien ponownie zbadać czy w obecnej chwili, choćby z uwagi na dużą liczbę przedsiedleńców istnieje faktyczna możliwość bezkonfliktowego zamieszkania na terytorium tzw. bezpiecznej [...] takiej osoby wraz z rodziną, uzyskania pracy, pomocy socjalnej, opieki medycznej czy wykształcenia jako podstawowych kryteriów niezbędnych do normalnego życia. Sam fakt uruchomienia programów pomocowych nie oznacza, że kryteria te zostaną spełnione. Podkreślić należy, że masowy charakter wewnętrznych przesiedleń na [...] jest w tym wypadku sytuacją wyjątkową, nagłą i wywołującą konieczność udzielenia natychmiastowej pomocy dużej liczbie osób. Jest w związku z tym znacznym obciążeniem w szczególności dla państwa pozostającego w trudnej sytuacji gospodarczej. Oceniając zatem możliwość wewnętrznej alokacji (gdyby oczywiście okazało się iż nie istnieje przeszkoda do zamieszkania skarżącego na pozostałej części [...] wynikająca z przynależności religijnej), organ powinien w tym zakresie uzyskać aktualne dane co do realizacji programów pomocowych i odnieść je do sytuacji skarżącego i jego rodziny. Pozwoli to na ustalenie czy skarżący mogą liczyć na realną pomoc władz [...] gdyby tam zamieszkali.

Natomiast, w ocenie Sądu niezasadne są zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 K.p.a., co skutkowało nieuwzględnieniem wniosku dowodowego złożonego w siedzibie organu w dniu 17 grudnia 2015 r. (tj. dzień po wydaniu decyzji przez Radę). Przepis ten ustanawia ogólną zasadę, nakazującą organowi zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy pismem z dnia 3 lipca 2014 r. poinformowała skarżącego o możliwości wypowiedzenie się strony co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ poinformował także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Skarżący w postępowaniu odwoławczym skorzystał z możliwości składania wniosków dowodowych, złożył m. in. wnioski o dopuszczenie dowodu z dnia 17 lipca 2014 r., z dnia 25 lipca 2015 r. , 20 sierpnia 2015 r., 17 października 2015 r. Należy podkreślić, ze wniosek dowodowy złożony przez skarżącego w dniu 17 grudnia 2014 r. dotyczył procesu integracji małoletnich dzieci skarżącego w polskich szkołach (opinia z [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] w sprawie S. P., M. P., V. P. i R. P., opinia z [...] grudnia 2014 r. wychowawczyni klasy w sprawie L. P.). Należy jednak podkreślić, że pozytywne opnie dotyczące procesu integracji dzieci skarżącego znajdują się w aktach sprawy i organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 18) odniósł się do tej kwestii podnosząc, że: "Do materiału dowodowego włączono opinie na temat dzieci i zaangażowania rodziców, z których wynika, iż dzieci Wnioskodawcy uczęszczające do polskich Szkół w [...], dobrze radzą sobie z nauką, a proces ich integracji z rówieśnikami przebiega sprawnie". Rada uznała jednak, że z powyższego faktu nie można wywodzić, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statutu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. W dniu wydania decyzji okres pobytu rodziny wnioskodawcy w Polsce wyniósł ok. 9 miesięcy, co organ słusznie uznał za zbyt krótki okres, by można było stwierdzić, że zmiana kraju zamieszkania zatarła związki z krajem pochodzenia i powrót do kraju pochodzenia skutkowałby istotnymi problemami adaptacyjnymi. Argumenty organu w tym zakresie Sąd w pełni podziela bez potrzeby ich powtarzania.

Podsumowując, należy stwierdzić, że część zarzutów zawartych w skardze okazała się bezzasadna. Jednak Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie została przede wszystkim wyjaśniona w sposób dostateczny kwestia przynależności skarżącego i jego rodziny do Kościoła [...] w kontekście możliwości zamieszkania na terytorium [...] w części nie objętej konfliktem (tj. w przypadku relokacji wewnętrznej). Niewystarczające wyjaśnienie tych okoliczności przez Radę powoduje konieczność uznania orzeczenia odwoławczego za wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 15 k.p.a., co powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Rada rozpozna ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, biorąc po uwagę wskazania co do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, sformułowane powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).