Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 923/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 33  pkt  6
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.), Bożena Suleja, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w dalszej części określane zamiennie "Kolegium" lub "SKO" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt1, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 1980 r. z późn. zm.- dalej określanym zamiennie "Kpa") oraz art. 2 § 1 pkt 6, art. 3 § 1, art. 6 § 1, art. 17, 18, 32, 33 i art. 34 § 1 i § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm. ) po rozpatrzeniu zażalenia A.P. (A. P. – dalej określany zamiennie "zobowiązany", "strona" lub "skarżący"- utrzymało w mocy postanowienie Starosty L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uznania stanowiska wierzyciela w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne za nieuzasadnione.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Kolegium podniosło, że Starosta L., po rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanego, postanowieniem Nr: [...] z dnia [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel ustosunkowując się do zarzutów zobowiązanego podniósł m. in., że przedmiotowy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, a jego podstawę stanowi art. 40 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. Wskazał ponadto, że wierzyciel nie miał obowiązku wskazać środka egzekucyjnego oraz że podany w tytule wykonawczym adres dłużnika jest zgodny z fakturą wystawioną na dłużnika oraz że wierzyciel jest zobowiązany wskazać adres zamieszkania dłużnika, o ile nim dysponuje, zatem brak wskazania tego adresu nie stanowi naruszenia art. 27 § 2 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

W zażaleniu na w/w postanowienie zobowiązany podniósł, że:

1) Starosta L. powołując się na orzecznictwo sądowo - administracyjne uznał, że opłata za czynności geodezyjne i kartograficzne podlega egzekucji administracyjnej, tymczasem zobowiązanemu znana jest treść wyroku z dnia [...] w sprawie sygn. akt [...], którym oddalone zostało powództwo Starosty L.,

2) Starosta L. nie odniósł się do zarzutu zobowiązanego i nie wyjaśnił, w jaki sposób faktura VAT, będąca dokumentem stosowanym w obrocie cywilnoprawnym, może być podstawą do skonkretyzowania opłaty o charakterze publicznoprawnym,

3) objęte tytułem wykonawczym koszty usług kserograficznych bez wątpienia są czynnością cywilnoprawną,

4) Starosta L. nie odniósł się do zarzutu zobowiązanego i nie wyjaśnił, dlaczego wskazał odsetki ustawowe, a nie od zaległości podatkowych,

5) zaskarżone postanowienie jest antydatowane.

Odnosząc się do w/w zarzutów zażalenia, SKO podniosło, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo w zakresie administracji rządowej i gminy bezpośrednio z przepisu prawa chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Dalej wskazano, że przepis art. 33 pkt 1 – 10 ustawy egzekucyjnej przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności podstawą zarzutu może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Kontynuując, Kolegium wskazało, że w dniu [...] Starosta Powiatowy w L. wystawił wobec A.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Pracownia Geodezyjna A z siedzibą w K. przy ul. [...], tytuł wykonawczy nr: [...] obejmujący należności z tytułu opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne wraz z odsetkami, obejmujący kwotę należności głównej [...] zł oraz odsetki naliczone na dzień wystawienia tytułu w kwocie [...] zł. Jako akt normatywny stanowiący, że powyższa należność powstała z mocy prawa wierzyciel wskazał art. 40 ust 3c ustawy z dnia 17 maja 1998r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Tytuł ten został skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., celem przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku dłużnika. Z informacji organu egzekucyjnego wynika, że odpis powyższego tytułu wykonawczego wraz z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji został doręczony zobowiązanemu w dniu 24 listopada 2011 r., który pismem z 29 listopada 2011 r. zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, oparte na przepisach art. 33 pkt 6 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 omawianej ustawy. Zobowiązany podniósł, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie podlega egzekucji administracyjnej, gdyż jest to należność wynikająca z wystawionych przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. faktur VAT nr [...] i [...], a więc dokumentów wystawionych w obrocie cywilnoprawnym, które nie zawierały informacji o terminie płatności, a zatem nie można stwierdzić, czy należności na które opiewały są wymagalne. Zobowiązany stwierdził, że wskazana podstawa prawna obowiązku, tj. art. 40 ust. 3c ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, reguluje tylko ogólny obowiązek ponoszenia opłat, nie zaś ich wysokość, szczegółowe zasady ustalania, w związku z tym nie spełnia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 i pkt 6 ustawy egzekucyjnej, a ponadto wierzyciel w tytule wykonawczym nie wskazał środków egzekucyjnych należności o charakterze pieniężnym, czym naruszył art. 27 § 1 pkt 11 ustawy egzekucyjnej. Zobowiązany podniósł ponadto, że tytuł wykonawczy zawiera błędne wskazanie adresu zobowiązanego, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Końcowo zobowiązany stwierdził, że nie zostały wypełnione w tytule wykonawczym dane z pozycji 11,12 i 16.

Odnosząc się do tej argumentacji, SKO podniosło, że przedmiotem egzekucji administracyjnej są, co do zasady obowiązki o charakterze publicznoprawnym, czyli obowiązki wynikające ze stosunków administracyjno – prawnych, pozostające w zakresie rzeczowej właściwości organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego. W ocenie SKO analiza uregulowań prawnych dotyczących czynności geodezyjnych i kartograficznych i pobieranych z tego tytułu opłat, a w szczególności ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także rozporządzenia Ministra Infrastruktury dnia 19 lutego 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. Nr 37, poz. 333 z późn. zm.), potwierdza publicznoprawny charakter przedmiotowych opłat. Poza sporem pozostaje, że państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, który składa się z zasobu centralnego, zasobów wojewódzkich i zasobów powiatowych stanowi własność Skarbu Państwa i jest gromadzony w ośrodkach geodezyjnych i kartograficznych. Obowiązek uiszczenia opłat za czynności geodezyjne kartograficzne wynika wprost z przepisu prawa, tj. art. 40 ust. 3b Prawa geodezyjnego w określonej przepisani wysokość – art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Opłaty te pobierane są w związku z wyraźnie wskazanymi czynnościami organów państwowych lub samorządowych i dokonywane są w interesie konkretnych podmiotów. Wprawdzie są one swoistą zapłatą za wykonanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego, to jednak mają charakter powszechny i ustalony jednostronnie przez państwo. Nie mogą zatem być traktowane jako wynagrodzenie za usługę, a tym samym nie mogą być uznane za świadczenie cywilnoprawne. Stosownie do przepisu art. 2 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej, ww. opłaty jako należności publicznoprawne podlegają egzekucji administracyjnej, przy czym bez znaczenia pozostaje sposób dokumentowania ww. opłat przez organ administracyjny. Dla ich pobierania nie jest wymagany żaden akt administracyjny. W związku z tym stwierdzono, że opłaty te podlegają egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 2 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej.

Kolegium podniosło ponadto, że Sąd Okręgowy w C. VI Wydział Cywilny Odwoławczy, po rozpatrzeniu w dniu [...] na rozprawie sprawy z powództwa Powiatu L., na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...], sygn. akt C [...], uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił pozew uznając, że droga sądowa rozpoznania sprawy była niedopuszczalna.

SKO wskazało, że przesądzenie o dopuszczalności egzekucji co do należności głównej, odnosi się także do należności z tytułu odsetek za zwłokę.

Końcowo zauważono, że zarzuty zobowiązanego dotyczą zasadniczo jednej kwestii, a mianowicie niedopuszczalności w tej sprawie egzekucji administracyjnej, natomiast zobowiązany w zażaleniu z dnia 10 stycznia 2012r. nie powtórzył podniesionych w piśmie z dnia 27 listopada 2011r. zarzutów z przepisu art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, tj. odnośnie niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Jednakże Kolegium uznało za zasadne ustosunkować się do powyższych zarzutów. W pierwszej kolejności Kolegium stwierdziło, że znajdujący się w aktach tytuł wykonawczy zawiera nie tylko elementy określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej, ale również inne informacje dotyczące zobowiązanego, takich jak NIP, REGON i adres, pod jakim zobowiązany będąc osobą fizyczną prowadzi działalność gospodarczą. W powyższym tytule wierzyciel nie wskazał wprawdzie miejsca zamieszkania zobowiązanego, jednakże zdaniem Kolegium brak adresu zamieszkania zobowiązanego nie uzasadnia zarzutu, o jakim mowa w art. 33 pkt 10 ustawy w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy został zobowiązanemu skutecznie doręczony (wyrok WSA w Warszawie sygn. akt: I SAM/a 1580/04).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązany domagał się:

1) uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości,

2) zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

3) merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydanie orzeczenia dotyczącego rzeczywistej wartości roszczenia wierzyciela poprzez przeprowadzenie postępowania sądowego,

4) wydanie postanowienia o zawieszeniu egzekucji administracyjnej do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania sądowego.

Uzasadniając skargę, po przedstawieniu postępowania w sprawie, skarżący podniósł, że przed skierowaniem sprawy do egzekucji kilkakrotnie podnosił zarzuty związane ze złym naliczeniem wysokości dochodzonej należności. Między innymi również w odpowiedzi na upomnienie przekazane skarżącemu. W związku z powyższym egzekucja winna być prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego kwoty bezsporne. Na pisma dotyczące jednak podważenia przez skarżącego wysokości dochodzonych roszczeń Starosta L. nie udzielał wyczerpujących wyjaśnień. W związku z powyższym de facto między stronami istnieje realny spór co do tego, jak jest rzeczywista wysokość zadłużenia, a to powoduje, że wystawiony tytuł egzekucyjny będący podstawą prowadzonej egzekucji nie powinien wywoływać skutków prawnych, bowiem roszczenie dochodzone na jego podstawie jest w części bezzasadne.

Wobec umorzenia postępowania sądowego, za kluczową sprawę uznano kwestię ustalenia realnej opłaty. Wierzyciel, będący organem administracyjnym jest zobowiązanym ustawowo do rzetelnego i obiektywnego wyjaśnienia każdej sprawy administracyjnej i winien dopełnić wszelkiej staranności w celu ustalenia rzeczywistego wymiaru opłaty albo też wskazać konkretne i merytoryczne powody, dla których naliczona opłata w jego cenie jej słuszna. Niemożność dochodzenia swoich racji na drodze postępowania sądowego oraz brak możliwości zakwestionowania tytułu wykonawczego w czasie trwania egzekucji administracyjnej powodują, że skarżący został de facto postawiony w sytuacji uniemożliwiającej mu dochodzenie swoich praw. Stąd wydanie orzeczenia z uwagi na zgłoszone w niniejszej skardze powództwo na mocy art. 35 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest konieczne dla dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a równocześnie z uwagi na zasadę praworządności oraz ochronę interesu strony postępowania. Organy administracji zobowiązane są prowadzić sprawy administracyjne tak, aby obywatel czy też wnioskodawca miał przekonanie co do słuszności postępowania organów administracyjnych oraz ugruntować przekonanie adresatów decyzji administracyjnych o działaniu organów administracyjnych zgodnie z prawem. W przypadku podnoszonym w niniejszej skardze koronna zasada praworządności została w sposób ewidentny naruszona, albowiem opłata została naliczona w oparciu o interpretację działająca na niekorzyść strony, z ominięciem konieczności poszanowania interesu prawnego i interesu obywateli, a także pominięto konieczność uzasadnienia podstawy naliczenia opłaty za zwiększoną liczbę działek i budynków. Sytuacja wydaje się – jak to nazwał pełnomocnik – de facto patowa, albowiem brak jest jednolitej interpretacji przepisów prawa oraz jednoznacznego stwierdzenia czy modernizacja działek będzie działalnością pomocniczą w czasie sporządzenia ewidencji czy też są to pojęcia tożsame, i każda zmiana granicy nieruchomości musi być traktowana jako odrębny wpis. Niemniej jednak z chaosu przepisów obowiązujących w tym zakresie oraz niejednolitej wykładni, a także ogólnikowego określenia przez Starostwo zakresu czynności uznawanych za ewidencjonowanie działek i budynków konsekwencje ponosi skarżący, który w dodatku nie ma nawet możliwości dochodzenia swoich praw z uwagi na jednoznaczne i subiektywne przekonanie Starostwa, iż racja leży po stronie organu administracyjnego, a żadne wyjaśnienia nie są merytorycznie argumentowane.

Pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z prowadzonego postępowania sądowego przez Sąd Rejonowy w L. na okoliczność poodejmowania polemiki między stronami w celu ustalenia rzeczywistej wartości roszczenia a przede w wszystkim na wykazanie wątpliwości interpretacyjnych. Jak zauważył pełnomocnik pisma procesowe między stronami postępowania dowodzą jak wiele niejasności powoduje określenie wymiaru opłaty dochodzonej przez Starostwo Powiatowe w L. oraz świadczą o tym, że nie jest to sprawa pozwalająca na przyjęcie zasad naliczania opłaty zgodnie z przekonaniem wierzyciela. Jest on w tej sytuacji stroną zdecydowanie uprzywilejowaną, albowiem wyjaśnienia składane dotychczas przez skarżącego zdają się w najmniejszym nawet stopniu nie wpływać na stanowisko wierzyciela.

Pełnomocnik zarzucił SKO nie odniesienie się do kwestii bezzasadności roszczenia wierzyciela, a w konsekwencji do bezzasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W końcowej części przyznano, że w dużej mierze zmodyfikowano poglądy między innymi poprzez dopuszczenie możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego na mocy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w niniejszej sprawie, to jednak szczegółowego rozważania wymaga po pierwsze nie ustosunkowanie się do treści podnoszonych przez skarżącego zarzutów, a po wtóre zważenie czy egzekucja administracyjna w świetle przedstawionych w skardze dowodu jest zasadna w wysokości dochodzonej przez wierzyciela.

Na marginesie autor skargi wskazał, że naliczanie opłat na podstawie art. 40 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stało się powodem wystąpienia Geodezyjnej Izby Gospodarczej do Rzecznika Praw Obywatelskich o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności tego przepisu z Konstytucją.

W piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2012 r., pełnomocnik ponownie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując m.in. na odosobnioną praktykę Starostwa Powiatowego w L. w zakresie sposobu naliczania opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne a ponadto na kwestionowanie wysokości tej opłaty – jak to nazwał – wszelkimi możliwymi środkami zaskarżenia. W jego ocenie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zawisłego sporu będzie miało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, do którego o zbadanie zgodności art. 40 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z Konstytucją wystąpił z wnioskiem z dnia [...] Nr [...] Rzecznik Praw Obywatelskich. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 19 października 2012 r. strona skarżąca wskazała na sposób ustalania opłaty za czynności geodezyjne, potwierdzony przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w piśmie z dnia 14 marca 2008 r. W ocenie pełnomocnika charakter opłat z tytułu czynności geodezyjnych jako opłat o charakterze cywilnym potwierdza art. 139 ustawy o zamówieniach publicznych oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II SO/Gl 14/12, odrzucające wniosek w sprawie należności dochodzonej w trybie egzekucyjnym. W końcowej części pisma zwrócono uwagę na stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 172/11, z którego wynika, że od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych uregulowana została forma ustalania opłaty za czynności geodezyjne. Z dniem 1 stycznia 2010 r. opłata ta winna być ustalana w formie decyzji administracyjnej. W badanej sprawie – jak podkreślono – nie została wydana decyzja administracyjna, a zatem – w ocenie pełnomocnika – tytuł wykonawczy obarczony jest cechą nieważności. Za niezasadne uznano ponadto twierdzenie SKO, jakoby wysokość opłaty zakwestionowano dopiero po otrzymaniu upomnienia, wskazując, że pismem z dnia 16 listopada 2009 r. odesłano fakturę Staroście L. wraz z wnioskiem o jej korektę w zakresie ilości działek wykazanych na fakturze.

SKO w C., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli narusza przepisy prawa, w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ).

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie organu II instancji mocą, którego utrzymano w mocy postanowienie wierzyciela o uznaniu wniesionych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Starostę L. Nr [...] z dnia [...] za nieuzasadnione.

Starosta L. (wierzyciel) uznał, że zarówno zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), jak i braków formalnych tytułu wykonawczego (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) nie zasługuje na uwzględnienie, a to z tej przyczyny, że należność dotyczy opłaty za czynności geodezyjne, których egzekucja następuje z mocy prawa na podstawie art. 40 ust. 3 b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Za niezasadny uznał też zarzut skierowania tytułu na niewłaściwy adres podnosząc, że tytuł został wystawiony na adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, a więc wynikający z wystawionej faktury. Argumentów zażalenia nie uznało SKO, podkreślając, że należność z tytułu opłaty za czynności geodezyjne jest należnością publicznoprawną i podlega egzekucji administracyjnej. Jak zaakcentowało Kolegium bez znaczenie pozostaje sposób dokumentowania w/w opłat przez organ administracyjny.

Rozstrzygając tak zaistniały spór, w pierwszej kolejności należy wskazać, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez Starostę L. w dniu [...] i obejmował należności wynikające z dwóch faktur VAT o Nr [...] i [...] odpowiednio z dnia 5 listopada 2009 r. i z dnia 1 września 2011 r. Wymaga też zaakcentowania, że strona skarżąca nie akceptowała wysokości kwoty określonej przez wierzyciela, co znalazło wyraz w piśmie z dnia 27 listopada 2011 r.

Data wystawienia tytułu wykonawczego, jest o tyle istotna, że z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, ze zm.), z dniem 31 grudnia 2010 r., likwidacji uległy powiatowe i wojewódzkie fundusze gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym, o których mowa w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Środki pieniężne tych funduszy stały się dochodami budżetów wojewódzkich i powiatowych jednostek samorządu terytorialnego.

Opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne, których obowiązek uiszczania na rzecz organów samorządowych prowadzących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny wynika aktualnie z art. 40 ust. 3c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (po zmianie art. 23 pkt 13 lit.b) obowiązującej z dniem 7 czerwca 2010 r. ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej - Dz. U. Nr 76, poz. 489) - są środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). W/w ustawa o finansach publicznych, uregulowała w zakresie opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne kwestie: formy ustalenia opłaty (decyzją administracyjną) oraz właściwości organów uprawnionych do wydania takiej decyzji zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Z dniem 1 stycznia 2010 r., w sprawie naliczania opłat za w/w czynności ma zastosowanie art. 61 ustawy o finansach publicznych. Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 2 organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 pkt 7 w/w ustawy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności jednostek powiatu i samorządu województwa - starosta i marszałek województwa. Uzasadnieniem dla całościowego ujęcia zasad procesowania z niepodatkowymi należnościami budżetowymi, stanowiącymi w polskich finansach kategorię bardzo niejednolitą, było – jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o finansach publicznych (druk sejmowy nr 1181, s. 23 – 24) – ujednolicenie zasad postępowania, rozstrzygnięcie problemów związanych z określeniem właściwej procedury dla ustalania, poboru, udzielania ulg w zakresie tych należności.

Ustawa ta uregulowała też kwestię egzekucji tych należności, wskazując w art. 66, że do egzekucji należności, o których mowa w art. 60 mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących nieopodatkowanych należności budżetowych, nieuregulowanych w/w ustawą, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Reasumując należy stwierdzić, że od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustalenie opłaty za korzystanie z informacji i materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego następuje w formie decyzji administracyjnej. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 172/11 "Ustalenie opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne następuje w formie decyzji administracyjnej" (LEX nr 1120701). Taka konstatacja przesądza o tym, że za zasadny należy uznać zarzut strony skarżącej, że brak rozstrzygnięcia, co do wysokości należnej opłaty de facto pozbawił ją prawa do ochrony jej praw, a egzekucja prowadzona w oparciu o wystawioną przez wierzyciela fakturę narusza przepisy prawa.

Wystawienie tytułu wykonawczego w dniu 10 listopada 2011 r. – bez określenia wysokości opłaty za czynności geodezyjne w formie decyzji – oznacza, że obowiązek określony w tym tytule jest niewymagalny, a to oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Nie jest przy tym pozbawiony zasadności wniosek, że zarówno wierzyciel, jak i organ drugiej instancji pominęły nowe regulacje zawarte w ustawie o finansach publicznych, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. – opierając rozstrzygnięcia na nieobowiązującym – w dacie orzekania – stanie prawnym.

Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika strony skarżącej, co do cywilnego charakteru należności z tytułu opłat za czynności geodezyjne. Publiczny charakter opłat za czynności geodezyjne znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w wyroku WSA w Opolu z 26 listopada 2008 r., I SA/Op 294/08, w wyroku WSA we Wrocławiu z 3 września 2008 r., I SA/Wr 701/08, w wyrokach WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2008 r., I SA/Wr 781 i 782/07, w wyroku WSA w Poznaniu z 18 września 2008 r., I SA/Po 917/08 (dostępne w bazie internetowej CBOSA). Na publicznoprawny charakter tych należności wskazywał też Minister Finansów - pisma z 5 marca 2002 r. nr LK-290/LM/BG/02 (Lex Polonica nr 355773) oraz z 28 września 2001 r. nr LK-189C/LM/JB/01 (Lex Polonica nr 371758).

Nie do uwzględnienia był wniosek pełnomocnika wnoszący o merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia dotyczącego rzeczywistej wartości roszczenia, gdyż sposób rozstrzygania spraw przez sądem administracyjnym, został co do zasady, określony w art. 145 i art. 151 p.p.s.a. Jak wspomniano na początku niniejszego uzasadnienia Sąd ocenia legalność działania organów administracji publicznej, przy czym – nie będąc związany wnioskami skargi – rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Granice danej sprawy wyznacza zaskarżony akt, którym w niniejszej sprawie było postanowienie wierzyciela o uznaniu za niezasadne zarzutów wniesionych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Rozpoznając ponownie sprawę, SKO przede wszystkim oceni ustalony w sprawie stan faktyczny z uwzględnieniem regulacji zawartych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, ze zm.). W tym zakresie, organ dokona klasyfikacji należności z tytułu opłaty za czynności geodezyjne do kategorii należności określonych w art. 60 ustawy o finansach publicznych, a dopiero później określi – na podstawie art. 2 § 1 u.p.e.a. – charakter obowiązku podlegającego egzekucji oraz zasady wszczęcia i przeprowadzania egzekucji. Oceny zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pod względem prawnym dokona z uwzględnieniem poglądu wynikającego z niniejszego uzasadnienia. Uzasadni ponadto rozstrzygnięcie w sposób umożliwiający jego weryfikację. Obowiązkiem organu (w odniesieniu do faktury nr 7950/2009 z dnia 5 listopada 2009 r.) będzie też rozstrzygnięcie kwestii zastosowania "nowych" przepisów w ustalonym stanie faktycznym, zwłaszcza zaś rozstrzygnięcie kwestii – na podstawie przepisów wprowadzających – czy było prawnie dopuszczalne wystawienie tytułu wykonawczego, w sytuacji, gdy należność powstała w "starym" stanie prawnym, a zarówno upomnienie jak i tytuł wykonawczy zostały wystawione w "nowym" stanie prawnym. W tym przedmiocie organ przede wszystkim odniesie się do regulacji zawartych we wspomnianych już aktach prawnych tj. ustawie o finansach publicznych i w ustawie Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.

W opisanej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz .U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ), a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.