Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 179/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1 pkt 1, art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 149
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Z. SA w Ł. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania wprowadzania do obrotu suplementu diety oddala skargę


UZASADNIENIE

Po zbadaniu stanu sanitarnego zakładu Przedsiębiorstwo Z. S.A. z siedzibą przy ul. [...] w Ł., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem tego organu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]) nakazał zaprzestanie wprowadzania do obrotu suplementu diety o nazwie [...] firmy M. Sp. z o.o., Ł., ul. [...], zawierającego oświadczenie zdrowotne o treści: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby" wprowadzające konsumenta w błąd. W decyzji wskazano także, że obowiązek w niej określony należy wykonać w terminie 15 dni od daty otrzymania decyzji, zaś o wykonaniu należy powiadomić Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku kontroli sanitarnej, przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. w ramach nadzoru bieżącego w zakładzie: Przedsiębiorstwo Z. S.A. w Ł., stwierdzono, że suplement diety o nazwie [...] firmy M. Sp. z o.o. w Ł. zawiera oświadczenie zdrowotne o treści: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby", które nie spełnia wymagań jego stosowania. Zgodnie z zaleceniem zawartym na opakowaniu ww. suplementu (1-2 kapsułki) spożycie choliny wynosi 14 mg, podczas gdy zgodnie z Wykazem dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz.U. UE L z dnia 25 maja 2012 r., 136/1 ze zm., zwane dalej: "Rozporządzeniem 432/2012"), dozwolone oświadczenie dotyczące choliny o treści: "cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby", może być stosowane w odniesieniu do żywności zawierającej przynajmniej 82,5 mg choliny w 100 g lub 100 ml lub na pojedynczą porcję żywności. W ocenie organu zwrot użyty w oznakowaniu ww. suplementu diety, zawierającego 14 mg choliny w dawce dziennej, odwołujący się do istnienia związku pomiędzy zażywaniem produktu, a wspomaganiem pracy wątroby, narusza przepisy prawa, w tym: art. 3 lit. a., art. 5 ust. 1 lit. b., art. 10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz.U. UE L z dnia 30 grudnia 2006 r., 404/9 ze zm., zwane dalej: "Rozporządzeniem 1924/2006"), a także art. 7 ust. 1 lit. b. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz.U. UE L z dnia 22 listopada 2011 r., 304/18, ze zm. zwane dalej: "Rozporządzeniem 1969/2011"), poprzez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada i sugerowanie klientom, że dzięki zawartości choliny produkt wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby, podczas gdy zgodnie z wymaganiami Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (ang: European Food Safety Authority, dalej: "EFSA"), powoływanie się na korzystny wpływ choliny, uzależnione jest od zawartości co najmniej 82,5 mg choliny w dawce dziennej produktu, która to wartość odpowiada jej 15% dziennego rekomendowanego zapotrzebowania (tj. 15% z 550 mg). W związku z powyższymi ustaleniami, organ stwierdził, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające podjęcie działań, o których mowa w art. 54 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r. 191/1, zwane dalej: "rozporządzeniem 882/2004"), zaś wydana decyzja mieści się w zawartym tam katalogu środków, które należy podjąć w przypadku wykrycia nieprawidłowości.

P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Z. " S.A. w Ł., utrzymał w mocy ww. decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania, wskazał, że dostrzeżona przez organ I instancji oczywista omyłka pisarska w postaci pomięcia w decyzji formy prawnej kontrolowanego podmiotu, została prawidłowo sprostowana w trybie art. 113 § k.p.a. W ocenie organu odwoławczego posłużenie się w decyzji niepełną nazwą skarżącej nie oznacza skierowania jej do osoby niebędącej stroną w sprawie, bowiem nie ulega wątpliwości, że była ona stroną postępowania, o czym świadczy choćby okoliczność odbierania kierowanej do niej korespondencji.

Ponadto organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującej się, że przedmiotowe oświadczenie należy odnosić do ilości choliny odpowiadającej spożyciu całego produktu [...], wskazując, że producent zadeklarował spożycie 1-2 kapsułek dziennie, zaś taka porcja nie zawiera w sobie 82,5 mg choliny, lecz 14 mg. W tym względzie organ odwoławczy wskazał, że suplementy diety, z definicji zawartej w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 149 ze zm, zwana dalej: "u.b.ż.ż."), mogą być podawane w różnych formach tj. kapsułkach, tabletkach, drażetkach, ampułkach z płynem, butelkach z kroplomierzem, w postaci płynów i proszków itd. Każda z tych form, w równym stopniu, powinna zapewniać właściwą zawartość składnika aktywnego, celem spełnienia efektu fizjologicznego. W tym kontekście organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że produkt [...] dostarcza wystarczającej ilości choliny, w przeliczeniu na całkowitą ilość zawartości opakowania, lub na l00 g produktu. Podkreślił także, że punkt 14 preambuły do Rozporządzenia 1924/2006 precyzuje dwie istotne kwestie w tym obszarze – po pierwsze stanowi, że aby zapewnić o zgodności z prawdą zamieszczonych oświadczeń, koniecznie jest, aby substancja będąca przedmiotem oświadczenia (w omawianym przypadku - cholina) była obecna w produkcie końcowym w wystarczających ilościach oraz po drugie, że znacząca ilość substancji, która według oświadczenia ma działanie odżywcze lub fizjologiczne, powinna być dostarczana w takiej ilości żywności, jakiej spożycia można racjonalnie oczekiwać. Organ podkreślił również kluczowe znaczenie, w tym zakresie, opinii naukowej EFSA, opublikowanej w EFSA Journal 2011; 9(4): 2056, do której odwołuje się załącznik Rozporządzenia 432/2012 pod pozycją dotyczącą choliny, w kolumnie pod nazwą: "nr dziennika EFSA". Wskazał, że opinia naukowa, będąca podstawą sformułowania przedmiotowego oświadczenia, precyzuje zawartość choliny w dziennej dawce na poziomie > 50 mg (powyżej 50 mg). Opinia wskazuje także i uszczegóławia warunki stosowania tego oświadczenia, wskazując, że produkt nim opatrzony powinien zawierać 15% wystarczającego spożycia (AI), które dla kobiet wynosi 425 mg/dzień, a dla mężczyzn 550 mg/dzień. W związku z tym, zawartość choliny w dziennej porcji żywności, powinna wynosić dla kobiet 63,75 mg/dzień, a dla mężczyzn 82,5 mg /dzień. W związku z tym, w ocenie organu II instancji, aby przedsiębiorca mógł stosować oświadczenie o treści "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby", zawartość choliny musi wynosić przynajmniej 82,5 mg w 100 g lub 100 ml produktu lub tyle samo w pojedynczej porcji do spożycia.

Powołując się na art. 9 Rozporządzenia 1924/2006, organ odwoławczy podkreślił, że żywność, dla której wyróżnia się składnik mający korzystny wpływ na zdrowie, winna dostarczać deklarowanego składnika w ilościach, dla których badania naukowe potwierdzały pozytywny efekt działania. W innym przypadku, stosowanie oświadczenia nie spełniałoby założonego celu. Taki sposób rozumowania znajduje zaś uzasadnienie w ww. opinii EFSA. Opinia ta wskazuje, że związek przyczynowo skutkowy został ustalony pomiędzy spożyciem żywności, a deklarowanym działaniem na organizm, przy założeniu, że intensywność działania związana jest z wielkością spożycia danego składnika. Opinia stanowi również, iż deklarowany efekt związany jest z wielkością proponowanego spożycia. Zatem zawartość choliny na poziomie 14 mg, poprzez spożycie, zgodnie z deklaracją producenta 1-2 kapsułki w porcji dziennej, nie spełnia założeń, ani celów powołanych uprzednio aktów prawa wspólnotowego, a wręcz przeciwnie wprowadza przeciętnego konsumenta w błąd co do właściwości produktu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że produkt [...] produkowany przez N. Sp. z o.o., na który w treści odwołania wskazała odwołująca się, nie był przedmiotem oceny znakowania i pobierania próbki do badań laboratoryjnych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. w ramach urzędowej kontroli żywności, bowiem N. Sp. z o.o. nie znajduje sic pod jego bezpośrednim nadzorem. Wobec powyższego organ I instancji nie podejmował czynności kontrolnych w stosunku do ww. podmiotu. Jednocześnie organ wskazał, że zgodne z zasadą ustalenia właściwego organu i przekazania sprawy do rozpatrzenia w ramach posiadanych kompetencji, organ I instancji przekaże informację o nieprawidłowościach w oznakowaniu produktu [...] do właściwego, ze względu na siedzibę producenta, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

Skargę na ww. decyzję złożyło Przedsiębiorstwo Z. S.A. w Ł., zaskarżając ją w całości oraz zarzucając jej naruszenie:

1. art. 107 § 1 pkt. 3 k.p.a. poprzez wadliwe oznaczenie strony, do której decyzja jest skierowana, polegające na pominięciu jej formy prawnej, w sytuacji, gdy zaskarżony przepis wymaga, aby oznaczenie strony - w odniesieniu do osób prawnych, organizacji społecznych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej - uwzględniało pełną nazwą, której obligatoryjnym elementem jest forma prawna, które to uchybienie nie mogło zostać konwalidowane przez organ poprzez wydanie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej,

2. art. 52a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 3 lit. a. art. 5 ust. 1. lit. a. art. 6 ust. 1 i ar., 10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 1924/2006, poprzez przyjęcie, że oświadczenie zdrowotne o treści: "cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby" stosowane wobec produktu [...] firmy M. Sp. z o.o., wprowadza w błąd konsumenta w sytuacji, gdy podstawę do użycia niniejszego oświadczenia stanowi art. 17 ust. 5 Rozporządzenia 1924/2006, który stanowi, że oświadczenia zdrowotne, które przeszło procedurę autoryzacji i zawarte jest w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14, mogą być stosowane zgodnie z dotyczącymi ich warunkami, przez każdy podmiot działający na rynku spożywczym,

3. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nałożenie nakazu zaprzestania wprowadzenia do obrotu suplementu diety o nazwie [...] firmy M. Sp. z o.o. na skutek nieuzasadnionego uznania naruszenia wymogów dotyczących znakowania ww. produktu, w sytuacji, gdy oświadczenie zdrowotne zostało zastosowane wobec ww. produktu w dokładnie takim brzmieniu, jakie zostało zawarte w wykazie wprowadzonym Rozporządzeniem 432/2012 i zgodnie ze szczegółowymi warunkami jego stosowania, również wynikającymi z ww. aktu;

4. art. 8 k.p.a. poprzez nałożenie nakazu zaprzestania wprowadzenia do obrotu suplementu diety o nazwie [...] firmy M. Sp. z o.o. zawierającego oświadczenie zdrowotne o treści: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby" jako wprowadzające konsumenta w błąd w sytuacji, gdy w obrocie funkcjonuje suplement diety o nazwie [...] produkowany przez N. Sp. z o.o., posiadający identyczny skład i opatrzony tożsamym oświadczeniem zdrowotnym, co do którego organ nie wydał nakazu zaprzestania wprowadzenia do obrotu, co w konsekwencji godzi w realizacje zasady ogólnej pogłębiania zaufania do władzy publicznej i pewności prawa.

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem kontroli tut. Sądu jest decyzja P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem tego organu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]), na mocy której nakazano skarżącej – tj. Przedsiębiorstwu Z. S.A. z siedzibą w Ł., zaprzestanie wprowadzania do obrotu suplementu diety o nazwie [...] firmy M. Sp. z o.o., Ł., ul. [...], zawierającego oświadczenie zdrowotne o treści: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby" wprowadzające konsumenta w błąd.

Podstawą prawną nałożenia na skarżącą ww. zakazu jest art. 54 ust. 1 i 2 lit. a. i b. Rozporządzenia 882/2004, który umożliwia organom urzędowej kontroli żywności, (do których należą, na mocy art. 73 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej) w sytuacji wykrycia niezgodności, podjęcie działań zapewniających, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania o tym jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie może z kolei polegać m.in. na nałożeniu procedur sanitarnych lub podjęciu wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa żywności lub zgodności z prawem żywnościowym oraz na ograniczeniu lub zakazaniu wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu żywności. Ponadto organ może podjęć wszelkie inne środki jakie uzna za właściwe (vide: art. 54 ust. 1 lit. h. Rozporządzenia 882/2004). Na gruncie tego przepisu prawnego ukształtował się pogląd o obowiązku uwzględnienia rodzaju stwierdzonej niezgodności, poprzez podjęcie adekwatnych do niego działań, w zakresie krajowych środków wykonawczych. Dodać przy tym należy, że art. 77 u.b.ż.ż. uznaje ww. art. 54 rozporządzenia 882/2004 za podstawę prawną, zapadających w tego typu sprawach, decyzji administracyjnych, wskazując w jakich przypadkach jest im nadawany rygor natychmiastowej wykonalności.

Wydanie decyzji musi zostać poprzedzone postępowaniem dowodowym, które odpowiada naczelnym zasadom postępowania administracyjnego. W szczególności musi ono odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. statuującym zasady: prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego - zobowiązujący organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dotarcie do prawdy obiektywnej oraz zasadę swobodnej oceny dowodów. Postępowanie dowodowe powinno zatem koncentrować się na poczynieniu ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności prawnie relewantnych, z uwzględnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Wynikiem czynności dowodowych powinno być stanowcze ustalenie czy badana okoliczność została udowodniona. W związku z tym, fakt zaistnienia okoliczności uzasadniających nałożenie na podmiot poddany kontroli sanitarnej, zakazu wprowadzania do obrotu określonego suplementu diety, musi wynikać z ustaleń poczynionych w przeprowadzonym postępowaniu, a następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu zapadłego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, doprowadziła tut. Sąd do wniosku, że organy obu instancji dochowały ww. zasad procesowych, a zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, odpowiadają prawu.

Podstawę rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie, stanowiły ustalenia poczynione w oparciu o protokół kontroli sanitarnej, przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. na terenie zakładu Przedsiębiorstwa Z." S.A. z siedzibą przy ul. [...] w Ł. Treść przedmiotowego protokołu nie jest w niniejszej sprawie kwestionowana oraz nie zawiera on żadnych uwag i zastrzeżeń. Wynika z niego, że podczas czynności kontroli sanitarnej, przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. na terenie zakładu Przedsiębiorstwa Z. S.A. z siedzibą przy ul. [...] w Ł., stwierdzono na stanie zakładu 2006 opakowań produktu o nazwie [...] zawierającego określenie "suplement diety", którego producentem jest M. Sp. z o.o. w Ł. Został on zakupiony w dniu [...] maja 2017 r. w ilości 5061 opakowań. Dokonana wówczas ocena prawidłowości znakowania tego produktu wykazała, że na jego opakowaniu zawarto m.in. informacje o tym, że jedno opakowanie produktu zawiera 40 kapsułek, a porcja zalecana do spożycia w ciągu dnia to 1-2 kapsułki. Ponadto na opakowaniu zamieszczono ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia oraz informację, że produkt zawiera fosfolipidy, w tym cholinę (2,2%), która pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby, a także oświadczenie zdrowotne: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby". Ponadto jak wynika ze sporządzonych wówczas fotografii opakowania ww. produktu, zawarto na nim także wykaz substancji charakteryzujących produkt, w którym ujęto m.in. cholinę, której zawartość w jednej kapsułce określono na 7 mg, zaś jej zawartość w porcji dziennej (tj. 2 kapsułki) określono na 14 mg.

Jak zostało uprzednio wskazane, powyższe ustalenia nie stanowią przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. Spór ten sprowadza się natomiast do kwestii, czy wydany przez organ inspekcji sanitarnej, nakaz zaprzestania wprowadzania do obrotu ww. suplementu diety, z uwagi na opatrzenie jego opakowania oświadczeniem zdrowotnym o treści: "cholina wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby", znajduje oparcie w przepisach prawa.

Nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, że produkt [...] jest suplementem diety w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 39 u.b.ż.ż. Zgodnie z zawartą tam definicją suplement diety jest środkiem spożywczym (żywnością), którym z kolei jest jakakolwiek substancja lub produkt, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi, lub których spożycia przez ludzi można się spodziewać (vide: art. 3 ust. 1 u.b.ż.ż. w zw. z art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r., Dz.U. UE L z dnia 1 lutego 2002 r. 31/1 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem 178/2002"). Zgodnie zaś z art. 52a u.b.ż.ż. środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w Rozporządzeniu nr 1924/2006. Stosowanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zostało zatem poddane szczegółowym i restrykcyjnym wymogom prawa unijnego, które ma pierwszeństwo przed prawem krajowym oraz jest stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE (również w Polsce). Art. 2 Rozporządzenia 1924/2002 rozszerza przy tym zakres swojego zastosowania również na wszelkie formy prezentacji i reklamy żywności, zaś jego art. 3 wskazuje, że oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Ogólne warunki stosowania oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych reguluje art. 5 Rozporządzenia 1924/2002. Zgodnie z zawartymi tam wytycznymi stosowanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy spełnione są wymienione tam warunki, wśród których zawarto wymóg, aby produkt zawierał odpowiednią ilość składnika odżywczego lub innej substancji, której dotyczy oświadczenie, określoną w przepisach wspólnotowych, lub - gdy nie istnieją takie przepisy - w ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe (vide: art. 5 ust. 1 lit. b. ppkt i. Rozporządzenia 1924/2002). Artykuł 10 ust. 2 Rozporządzenia 1924/2006 wskazuje natomiast na obowiązkowe informacje, które powinny zawierać oświadczenia zdrowotne. Jedną z nich jest ilość środka spożywczego i poziom jego spożycia niezbędny do uzyskania korzystnego działania, o którym mówi dane oświadczenie (vide: art. 10 ust. 2 plit. B. Rozporządzenia 1924/2002). W związku zaś z tym, że wedle art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 Rozporządzenia 1924/2006 oświadczenia zdrowotne muszą się opierać na ogólnie przyjętych dowodach naukowych stwierdzających, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a deklarowanym efektem, postanowiono o utworzeniu wspólnotowego rejestru oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zawierającego m.in. dozwolone oświadczenia zdrowotne i warunki, które mają do nich zastosowanie (w tym dotyczące ilości określonego środka spożywczego, które powinna zawierać określona porcja produktu, aby uzyskać jego deklarowane korzystne działanie). Wedle zaś art. 1 ust. 2 Rozporządzenia 432/2012, oświadczenia zdrowotne zawarte w ww. Wykazie mogą być stosowane w odniesieniu do żywności zgodnie z warunkami w nim określonymi.

Wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych stanowi załącznik do wspomnianego wcześniej Rozporządzenia 432/2012. Zgodnie z tym Wykazem w odniesieniu do substancji, którą jest cholina, oświadczenie o treści: "cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby" może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności zawierającej przynajmniej 82,5 mg choliny na 100 g lub 100 ml, lub na pojedynczą porcję żywności. W tym zakresie wskazano ponadto na dowody naukowe stanowiące podstawę sformułowania ww. oświadczenia, opublikowane w dzienniku EFSA pod nr: 2011;9(4):2056, 2011;9(6):2203. Jak wynika z kolei z treści, także przytoczonej przez organ odwoławczy opinii naukowej sporządzonej w sprawie uzasadnienia oświadczeń zdrowotnych związanych z choliną i przyczyniających się do prawidłowego metabolizmu lipidów (ID 3186), utrzymania prawidłowej czynności wątroby (ID 1501), wkładu w prawidłowy metabolizm homocysteiny (ID 3090), utrzymania prawidłowej czynności neurologicznej (ID 1502), wkład w normalną funkcję poznawczą (ID 1502), mózg i rozwój neurologiczny (ID 1503), oświadczenie zdrowotne o treści wskazującej na to, że cholina wpływa na prawidłowe funkcjonowanie wątroby jest uzależnione od tego, aby produkt zawierał co najmniej 15% AI (tj. zalecanego spożycia, z ang. Adequate Intake), które dla dorosłych mężczyzn i kobiet wynosi odpowiednio 550 i 425 mg/dobę). Jako dzienną dawkę wskazano > 50 mg (Załącznik C, Tabela 1 Główne oświadczenia zdrowotne dotyczące choliny, w tym warunki stosowania podobnych oświadczeń, jako zaproponowane w skonsolidowanym wykazie - str. 20 opinii).

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że skoro produkt stanowiący przedmiot niniejszego postepowania, nie spełnia ww. warunku, dotyczącego wymaganej ilości choliny na 100 g lub 100 ml, lub na pojedynczą jego porcję, od którego uzależniono możliwość zamieszczenia na etykiecie spornego oświadczenia, organ inspekcji sanitarnej prawidłowo nałożył na stronę skarżącą stosowany nakaz, przewidziany art. 54 ust. 2 pkt b Rozporządzenia 882/2004. Jak wynika bowiem bezspornie z protokołu kontroli sanitarnej, stwierdzona zawartość choliny w dziennej dawce produktu przewidzianej przez producenta (tj. 14 mg), nie wyczerpuje powyżej opisanego warunku.

Nie można się przy tym zgodzić ze skarżącą jakoby warunki stosowania przedmiotowego oświadczenia miały odnosić się do całego produktu. Wbrew argumentacji skargi, takie twierdzenie po pierwsze w żaden sposób nie wynika z informacji zawartych na etykiecie produktu, a po drugie, pozostaje w wyraźnej sprzeczności z łączną dyspozycją art. 5 ust. 1 lit. b. i d. Rozporządzenia 1924/2002, z której wynika, że dla stosowania oświadczeń zdrowotnych konieczne jest nie tylko, by zawartość składnika, którego dotyczy oświadczenie, była zawarta w produkcie w ilości znaczącej, ale także by zapewniała ją taka ilość produktu, której spożycia można racjonalnie oczekiwać. Ilość ta może być oceniana w oparciu m.in. o oznakowanie produktu. Najczęściej będzie ona wynikała z zalecanej dziennej porcji do spożycia, w przypadku suplementów diety, zamieszczanej obowiązkowo. Wątpliwe jest przy tym, aby spożycie dziennie 40 kapsułek jakiegokolwiek suplementu diety, mogło zostać uznane za racjonalne – jak sugeruje to skarżąca.

Wskazać w tym miejscu należy na brzmienie art. 10 ust. 1 Rozporządzenia 1924/2002, który konstytuuje fundamentalną zasadę, zgodnie z którą do stosowania oświadczeń zdrowotnych konieczne jest jednoczesne spełnienie trzech następujących warunków: zgodność z wymaganiami zawartymi w Rozdziale II tego Rozporządzenia (1), uzyskanie zezwolenia zgodnie z rozporządzeniem (2) oraz wpis do odpowiedniego wykazu (3). Zasada ta oznacza, że zabronione jest posługiwanie się oświadczeniami, które pomimo spełniania wymogów z Rozdziału II, nie uzyskały zezwolenia i nie zostały wpisane do rejestru (pomimo takiego obowiązku), a z drugiej strony, że nawet te oświadczenia, które uzyskały zezwolenie i zostały wpisane do odpowiedniego rejestru, muszą spełniać wymogi z Rozdziału II. Mając zaś na uwadze powyższe rozważania, nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe oświadczenie nie spełnia wymogów zawartych w art. 3 lit. a., art. 5 ust. 1 lit. b. ppkt i. oraz lit. d. Rozporządzenia 1924/2002, a zatem nie spełnia ono wszystkich warunków koniecznych do jego stosowania.

Ponadto dodatkowo zwrócić uwagę należy na zasadę rzetelnego informowania o żywności, skonkretyzowaną w art. 7 ust. Rozporządzenia 1196/2011. Ust. 1 lit. a. tego przepisu stanowi, że informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności m.in. co do jego właściwości, składu i ilości. Ponadto wedle jego ust. 2 informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. W tym kontekście, forsowane przez skarżącą twierdzenie, jakoby przedmiotowe oświadczenie zdrowotne odnosiło się do spożycia całego opakowania produktu, w żadnej mierze ww. wymagań nie spełnia. Skoro bowiem wedle zaleceń producenta nie należy przekraczać dziennego spożycia 2 kapsułek preparatu dziennie, nie można oczekiwać, że konsument przyjmie ich 40 w ciągu dnia, tym bardziej, że taka informacja nie została na etykiecie zamieszczona.

Skoro zatem przedmiotowe oświadczenie zdrowotne, nie spełnia wymagań określonych w Rozporządzeniu 1924/2006, trudno uznać zarzut naruszenia przez organy art. 52a u.b.ż.ż. oraz powołanych przez skarżącą przepisów tego Rozporządzenia za zasadny. Nie można przy tym zapominać, że samo przejście procedury autoryzacji nie zwalnia od spełniania warunków wymaganych do stosowania określonego oświadczenia zdrowotnego, zawartego w Wykazie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, stanowiącym załącznik do Rozporządzenia 432/2012.

W tym stanie rzeczy, Sąd doszedł do wniosku, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na poczynienie istotnych, w kontekście prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, ustaleń faktycznych, tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika aby strona, na którymkolwiek z etapów postępowania, kwestionowała podejmowane czynności dowodowe. Ponadto Sąd nie doszukał się naruszenia powołanych przez pełnomocnika skarżącej, a wyżej wymienionych, przepisów procesowych, bowiem organy oceniły materiał dowodowy w sposób miarodajny, rzetelny, a nade wszystko obiektywny, a przy tym zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Wyrazem tego są wyczerpujące pisemne motywy zapadłych rozstrzygnięć, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy oraz zawierające przekonywującą argumentację, opartą na prawidłowej interpretacji, mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa. W tym względzie, w ocenie tut. Sądu, organy administracyjne dokonały właściwej wykładni obowiązujących przepisów zarówno prawa krajowego, jak i wspólnotowego oraz prawidłowej ich subsumpcji.

W ocenie Sądu, wywiedziona na poparcie tych zarzutów procesowych argumentacja, sprowadza się w zasadzie do dowolnej polemiki ze stanowiskiem organów obu instancji, nie znajdującej ani konkretyzacji w uzasadnieniu skargi, ani też oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe postępowanie, nie dotyczyło produktu [...] produkowanego przez N. Sp. z o.o., zawierającego na etykiecie synonimiczne - w ocenie skarżącej – oświadczenie, toteż brak jest podstaw, aby podnoszona okoliczność miała jakikolwiek wpływ na zapadłe rozstrzygnięcia, tym bardziej, że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, o ww. okoliczności zostaną powiadomione właściwe dla siedziby producenta ww. produktu, organy urzędowej kontroli żywności.

Sąd nie podzielił także ostatniego z wywiedzionych przez skarżącą zarzutów procesowych (tj. zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a.), W tym względzie przyznać należy rację organowi odwoławczemu, że dostrzeżona, już po wydaniu decyzji przez organ I instancji omyłka w nazwie strony postepowania, mogła podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przedmiotem takiego sprostowania mogą być bowiem wady nieistotne aktu administracyjnego, a jedynie wady istotne, weryfikowane są przy wykorzystaniu zwykłych bądź nadzwyczajnych środków prawnych, których to zastosowania, zdaje się domagać skarżąca. Zauważyć w tym względzie należy, że decyzja obarczona jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w przypadku, gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, ponieważ postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego lub obowiązku (vide: art. 28 k.p.a.). Taka sytuacja nie wystąpiła natomiast w przedmiotowej sprawie, w której w decyzji organu I instancji pominięto jedynie oznaczenie formy prawnej skarżącej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że to skarżąca była podmiotem kontroli sanitarnej i to ona jest adresatem nałożonego zakazu, a tym samym jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny odnosi się do skarżącej, która ponadto – co nie umknęło uwadze organu II instancji – odbierała kierowaną do niej korespondencję, a także czynnie uczestniczyła w postępowaniu realizując przysługujące jej uprawnienia. Dodać przy tym należy, że pomimo pominięcia w oznaczeniu strony postepowania formy prawnej skarżącej, pozostałe dane firmy umożliwiały jej jednoznaczną identyfikację, tym bardziej, że nie podnosiła ona, aby w pobliżu jej siedziby, a nawet w innej części Polski, funkcjonował podmiot prawny o zbliżonej lub analogicznej nazwie. Z urzędu natomiast Sądowi wiadomo, że w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sadowego, taki podmiot nie figuruje. Z drugiej strony należy także zauważyć, że uchylenie decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, jedynie ze względu na powyższą okoliczność, przeczyłoby zasadzie szybkości postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a.

W konsekwencji zasadny jest wniosek, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zapadłe w nim rozstrzygnięcia nie zawierają wad prawnych uzasadniających ich uchylenie. W związku zaś z tym, że Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, orzeczono o oddaleniu skargi, zgodnie z art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).