Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 176/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.),, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej na rzecz E. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Morskiego w S. w przedmiocie niewyrażenia zgody na wycięcie drzew.

W przedmiotowej sprawie pismem z dnia 6 września 2006 r. Wójt Gminy M. przesłał do zaopiniowania w trybie art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502 ze zm.) oraz art. 106 kpa, wycinkę drzew rosnących na działce nr [...] przy ul. [...] w Ł. W piśmie tym wskazano, iż drzewa objęte wnioskiem rosną na terenie inwestycji budowlanej budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Inwestycja ta objęta jest pozwoleniem na budowę z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] wydanym przez Starostwo Powiatowe w K.

Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w S. nie wyraził zgody na wycięcie wnioskowanych drzew bez naliczania opłaty, przesadzenia lub zastąpienia ich innymi drzewami w trybie art. 83-86 ustawy o ochronie przyrody.

Organ wskazał, że z przeprowadzonej wizji w terenie wynika, iż wiek drzew wynosi około 65 lat, rosną one w bezpośredniej bliskości lasów pasa technicznego Urzędu Morskiego w S., zaliczanych do lasów glebochronnych. Drzewa te nie stanowią zagrożenia dla osób i ich mienia - są całkowicie zdrowe, bez oznak chorobowych. Wskazano również, iż teren objęty wnioskiem leży w granicach obszaru chronionego krajobrazu [...] Pasa Nadmorskiego.

E. S. - właścicielka działki nr [...] w Ł., wniosła zażalenie na omawiane wyżej postanowienie. Organowi I instancji zarzuciła, iż w zasadzie w ogóle nie uzasadnił, jakie okoliczności związane ze sferą jego działania uniemożliwiają usunięcie drzew. Organ w swej decyzji użył również bardzo nieprecyzyjnego pojęcia "bezpośredniej bliskości", opierając się na ustaleniach wizji w terenie, o której nie powiadomił strony ani jej pełnomocnika.

Ponadto podniesiono, że organem właściwym do wydawania decyzji o usunięciu drzew na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Kompetencja do wydawania tego typu decyzji w żadnym razie nie przysługuje dyrektorowi urzędu morskiego. Rolą tego ostatniego organu jest jedynie ocena wpływu usunięcia drzew na pas techniczny i pas ochronny.

Do zażalenia dołączono również opinię (protokół oględzin) S. J.

W wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia Minister Transportu i Budownictwa wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 2005 r.

W uzasadnieniu podniósł, iż 25 drzew rosnących na działce nr [...] w Ł. znajduje się na terenie obszaru chronionego krajobrazu - [...] Pasa Nadmorskiego, w którym na mocy § 3 pkt 3 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Nr [...], poz. [...]) wprowadzono zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nawodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub napraw urządzeń wodnych.

Organ stwierdził, że z przeprowadzonej wizji terenowej wynika, że wiek drzew wynosi ok. 65 lat, są zdrowe i nie stanowią zagrożenia dla osób i mienia. Następnie podniesiono, że działka nr [...] w Ł. znajduje się w pasie ochronnym i graniczy z zalesionym terenem pasa technicznego brzegu morskiego. Zalesienia pasa technicznego i ochronnego stanowią lasy glebochronne zapobiegające erozji brzegu morskiego.

Zwrócono również uwagę, że w piśmie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. z dnia 2 listopada 2005 r. stwierdzono, iż właściciel przedmiotowej działki nie uzyskał decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej. Zmiany danych ewidencyjnych dotyczące działek leśnych umożliwiające rozpoczęcie działalności innej niż leśna wymagają przeprowadzenia procedur związanych z wyłączeniem gruntu z produkcji leśnej.

Omawiane postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. stało się przedmiotem skargi E. S.. W skardze podniesiono przede wszystkim zarzuty naruszenia § 3 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Nr [...], poz. [...]) oraz art. 7, 9, 77 i 107 § 7 kpa w zw. z art. 126 kpa.

Podniesiono m. in., iż organ błędnie ustalił, że działka nr [...] w Ł. graniczy z zalesionym terenem pasa technicznego brzegu morskiego. Zdaniem skarżącej działka ta nie graniczy z pasem technicznym, jest oddzielona od niego ul. [...] oraz zabudowaniami. Ponadto stwierdzono, że przedmiotowa działka nie ma statusu gruntu leśnego, wobec czego nie wymaga decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa, wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Podważanie sąsiedztwa działki nr [...] z pasem technicznym uznał za bezzasadne. Sąsiedztwo to wynika z oznaczenia przez służby geodezyjne granicy pasa technicznego za pomocą kamieni granicznych. Ponadto Minister podniósł, iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie opierał się na dokumencie wystawionym przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w S., z którego wynikało, że właściciel przedmiotowej działki nie uzyskał dotychczas decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Podkreślić należy, że organ administracji rozpoznając sprawę, powinien postępować z poszanowaniem zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której m.in. organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 i § 3 kpa).

Rozpatrując sprawę w świetle wyżej wskazanych kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcie Ministra Transportu i Budownictwa, budzi poważne wątpliwości.

Przede wszystkim organ II instancji w zasadzie nie ustosunkował się do większości zarzutów zawartych w zażaleniu.

W zażaleniu zwrócono uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502 ze zm.), decyzja w sprawie zalesienia dotyczącego pasa technicznego lub pasa ochronnego wymaga jedynie uzgodnienia z dyrektorem urzędu morskiego. Nie jest on natomiast organem właściwym do wydania decyzji o usunięciu drzew w trybie art. 83 i nast. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Natomiast z treści postanowienia Dyrektora Urzędu Morskiego w S. wynika, że nie wyraża on zgody na wycięcie drzew "bez naliczania opłaty, przesadzenia lub zastąpienia ich innymi drzewami w trybie art. 83-86 ustawy o ochronie przyrody".

Ponadto organ nie wyjaśnił wątpliwości zgłoszonych w zażaleniu, dotyczących stwierdzenia przez organ I instancji, iż drzewa rosną przy granicy działki w "bezpośredniej bliskości" lasów pasa technicznego. Organ II instancji ograniczył się w tej kwestii do stwierdzenia, że przedmiotowa działka "znajduje się w pasie ochronnym i graniczy z terenem pasa technicznego brzegu morskiego, wyznaczonym zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2003 r. w sprawie określenia nominalnej i maksymalnej szerokości pasa ochronnego oraz sposobu wyznaczenia ich granic (Dz. U. Nr 89, poz. 820)". W skardze natomiast skarżąca wskazuje, że jej działka jest oddzielona od pasa technicznego ul. [...] oraz zabudowaniami. Z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby omawiana kwestia była przedmiotem szczegółowej analizy, organ bowiem nie wskazał, na czym oparł swoje stwierdzenie, że działka nr [...] graniczy z terenem pasa technicznego.

Minister Transportu i Budownictwa powołując się na przeprowadzoną wizję w terenie stwierdził, że wiek drzew wynosi około 65 lat, są one zdrowe i nie stanowią zagrożenia dla osób i ich mienia. Tak enigmatyczne ujęcie sprawy, nie pozwala stwierdzić, którą wizję w terenie organ II instancji brał pod uwagę, wydając zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia bowiem postanowienia organu I instancji z dnia [...] września 2005 r. wynika, że przed jego wydaniem, również przeprowadzona była wizja w terenie. Jednakże w zażaleniu podniesiono, że o oględzinach, na które powołuje się organ I instancji, nie była powiadomiona ani E. S., ani jej pełnomocnik. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast "Notatka ze spotkania na działce nr [...] (...)" z dnia 18 października 2005 r., w której mowa jest między innymi o tym, że drzewostan olchowy w wieku 56 - 70 lat jest technicznie dojrzały, zgodnie z zasadami zagospodarowania drzewostanów olchowych w chwili obecnej nadaje się do usunięcia. Notatka ta popisana jest przez 8 osób, w tym przez pełnomocnika E. S. Notatka ta jednak nie zawiera sformułowań, które zostały użyte w postanowieniu wydanym przez Ministra Transportu i Budownictwa w dniu [...] listopada 2004 r. (tj. "wiek drzew wynosi około 65 lat, są one zdrowe i nie stanowią zagrożenia dla osób i ich mienia"). Zaś wobec tego, że organ nie wskazał ani daty, ani innych danych dotyczący wizji w terenie, na którą się powołał, nie sposób stwierdzić jednoznacznie, jakie ustalenia stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia. Wydaje się, że organ II instancji po prostu powtórzył twierdzenia zawarte w postanowieniu organu I instancji. Biorąc zaś pod uwagę zarzut podniesiony w zażaleniu o niepoinformowaniu strony o oględzinach, to nieustosunkowanie się do tego zarzutu i oparcie swojego rozstrzygnięcia ponownie na wynikach oględzin kwestionowanych przez stronę, stanowi poważne naruszenie procedury administracyjnej.

Zaskarżone postanowienie budzi również wątpliwości Sądu, w części dotyczącej konieczności uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów, sporządzony według stanu rejestru z dnia 20 października 2005 r., z którego wynika, że działka nr [...] w Ł. jest terenem zurbanizowanym niezabudowanym, oznaczonym symbolem Bp. Z kolei organ w zaskarżonym postanowieniu powołuje się na pismo Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. z dnia 2 listopada 2005 r., w którym stwierdzono, że właściciel przedmiotowej działki nie uzyskał decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej. W takiej sytuacji, skoro zachodzą wątpliwości co do statusu działki, organ przed rozstrzygnięciem sprawy powinien te wątpliwości jednoznacznie wyjaśnić. Naruszenie procedury administracyjnej również w tej kwestii, potwierdza pismo Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. z dnia 3 lutego 2006 r. nadesłane do Sądu skarżącą. W piśmie tym, skierowanym do Urzędu Morskiego w S. wskazuje się, że Urząd Morski przesłał niekompletną dokumentację dotyczącą przedmiotowej sprawy. Z przedłożonych przez Urząd dokumentów wynikało, że chodzi o grunt leśny, natomiast w dalszym toku sprawy jednoznacznie ustalono, że przedmiotowa działka nie posiada statusu gruntu leśnego, wobec czego brak jest podstaw do zastosowania procedur przewidzianych dla gruntów leśnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do wniosku, że postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa zapadło z naruszeniem powołanych wyżej przepisów kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, że organ II instancji ma obowiązek ponownie zbadać sprawę i odnieść się do zarzutów podnoszonych przez stronę, a wszystkie sporne kwestie wyjaśnić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie, prowadzone przez organ postępowanie i w konsekwencji wydane rozstrzygnięcie, wskazanych wymogów nie spełniają.

W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak pkt. 1 sentencji.

W punkcie drugim sentencji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o zwrocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) - na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przepisami rozporządzeń Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 maja 2006 r.: w sprawie utworzenia Ministerstwa Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 76, poz. 536) oraz w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 76, poz. 539).