Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 737/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...] października 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 737/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] października 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku z 23 września 2020r. M. D. zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem K. D., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Burmistrz [...] decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] postanowił nie przyznać świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni jest matką dla niepełnosprawnego K. D., więc warunek podmiotowy przyznania świadczenia został spełniony. Spełniony został również warunek posiadania odpowiedniego orzeczenia przez syna K. Z dołączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2019r. nr [...] wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia a ustalony stopień datuje się od 6 marca 1987r.

Odnośnie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej organ I instancji wskazał, że syn wnioskodawczyni jest niepełnosprawny od 1987r. tj. od 33 lat. Z danych wynikających z raportu PUP wynika natomiast, że w okresie od 20 lipca 1982r. do 31 grudnia 2016r. strona była zatrudniona w Spółce A. jako monter filtrów, a zwolnienie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Od 2 stycznia do 3 lipca 2017r. wnioskodawczyni pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Od 4 lipca 2017r. strona ma przyznane świadczenie przedemerytalne. Organ I instancji uznał, że nie została spełniona podstawowa przesłanka pozytywna warunkująca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. nie podejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Burmistrza, nie ma związku przyczynowo - skutkowego między niepełnosprawnością syna od 33 lat a złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w 2020r. przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia przedemerytalnego.

Organ I instancji stwierdził, że brzmienie art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) nie pozostawia wątpliwości, że ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

M. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że jej syn wymaga ciągłego leczenia specjalistycznego i rehabilitacji. Ze względu na jego stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy i jest na świadczeniu przedemerytalnym. Odwołująca wniosła o przyznanie różnicy miedzy świadczeniem przedemerytalnym a pełnym świadczeniem pielęgnacyjnym.

SKO w [...], opisaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2021r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był fakt, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego od 4 lipca 2017. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego. Kolegium przywołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, niemniej wskazało, że orzeczenie to nie odnosi się do osób które mają ustalone prawo do emerytury lub innego typu renty, np. świadczenia przedemerytalnego. Tylko odnośnie osób z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy istnieje możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o ww. wyrok TK, natomiast w wypadku innych rodzajów świadczeń — nie.

Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w formie katalogu zamkniętego wymienia osoby nieuprawnione do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród nich ustawodawca wymienił m.in. osobę posiadającą prawo do świadczenia przedemerytalnego i nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem przedemerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, ewentualnie dopłatą wyrównującą niższe świadczenie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że brak jest podstaw prawnych do przyznania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wysokością tego świadczenia i wysokością świadczenia przedemerytalnego - o co wnioskuje odwołująca.

SKO stwierdziło więc, że organ I instancji zasadnie odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem M. D. jest uprawniona do świadczenia przedemerytalnego, które nadal jest wypłacane.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium przyznało, że dopiero zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, co skutkuje wstrzymaniem jego wypłaty, eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do świadczenia przedemerytalnego. SKO nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem w chwili obecnej brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż strona nie legitymuje się decyzją o zawieszeniu emerytury, a decyzja taka nie może zostać wydana z mocą wsteczną lecz od miesiąca złożenia wniosku o zawieszenie. Odwołująca ma możliwość dokonania wyboru preferowanego świadczenia i wystąpienia do organu rentowego z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury. Zatem dopiero w momencie legitymowania się przez stronę decyzją o zawieszeniu prawa do emerytury (w sytuacji wyboru przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego) nie istnieje już negatywna przesłanka w postaci pobierania emerytury i strona powinna złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne które może zostać przyznane (przy spełnieniu oczywiście pozostałych przesłanek warunkujących uprawnienie do świadczenia), zgodnie z art.24 ust. 2 u.ś.r., tj. od miesiąca złożenia wniosku.

M. D. wniosła skargę na powyższą decyzją Kolegium, wskazując, że jej syn urodził się z dziecięcym porażeniem mózgowym i zespołem Westa. Od urodzenia wymagał szczególnej opieki. Syn ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym ze wskazaniem o konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest osobą całkowicie leżącą, bez kontaktu, wymagającą sprawowania stałej, ciągłem i bezpośredniej opieki, odnoszącej się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Opiekę nad nim skarżąca sprawuje całodobowo, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Skarżąca wyjaśniła, że do końca 2016r. była w stanie pogodzić pracę zawodową z opieką nad synem, lecz z powodu pogarszającego się stanu zdrowia dziecka, musiała zrezygnować z zatrudnienia a od 4 lipca 2017r. pobiera świadczenie przedemerytalne z ZUS.

Skarżąca podniosła, że różnica pomiędzy wysokością świadczenia przedemerytalnego, tj. 1034 zł a pełną wysokością świadczenia pielęgnacyjnego – tj. 1971 zł jest znaczna i wynosi 937 zł miesięcznie. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania dużo niższego świadczenia z ZUS jest w ocenie strony krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).

Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga została uwzględniona z uwagi na dokonanie przez organy zarówno I, jak i II instancji – błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organy przyjęły bowiem, że podstawą do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem – K. D., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest pobieranie przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego od 4 lipca 2017 roku. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Zastosowana wobec skarżącej regulacja prawna stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego (TK). Trybunał wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł, iż art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie, iż strona posiada prawo do świadczenia przedemerytalnego, nie zaś do renty. Zatem skutki ww. wyroku TK nie odnoszą się przynajmniej wprost do sytuacji skarżącej wnioskodawczyni.

Niemniej Sąd, mając na uwadze ocenę Trybunału co do regulacji z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyrażoną w powyższym orzeczeniu, w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, że prawo do świadczenia przedemerytalnego nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. SKO, mając, jak się wydaje, świadomość poglądu, jaki obecnie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych zastrzegło, że brak możliwości świadczenia pielęgnacyjnego jest podyktowany tym, że skarżąca nie legitymuje się decyzją o zawieszeniu świadczenia przedemerytalnego. Dla oceny prawidłowości działania organu kluczowe jest jednak to, że skarżącej w toku postępowania, zarówno przez organem I, jak i II instancji, nie zapewniono możliwości realnego wyboru pomiędzy przysługującymi jej świadczeniami a przede wszystkim nie skierowano do niej na żadnym etapie wezwania z pouczeniem, że w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy uzyskać decyzję o zawieszeniu świadczenia przedemerytalnego.

Brak możliwości dokonania przez skarżącą realnego wyboru pomiędzy pozostającymi w kolizji świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego, skutkuje nierównym w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji RP traktowaniem tej grupy osób – opiekunów oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też dokonania aktu rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń, o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionych do podejmowania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające świadczenie przedemerytalne i to niekiedy w znacznie niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), ze względu na art. 32 Konstytucji RP, również powinny posiadać możliwość wyboru korzyści socjalnych pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2020 r., o sygn. I OSK 650/20, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, nie można doszukać się żadnych racjonalnych powodów, które usprawiedliwiałyby odstąpienie od możliwości przeprowadzania przez opiekunów, którzy pobierają świadczenie przedemerytalne, wyboru pomiędzy pozostającymi w kolizji świadczeniami, w sytuacji gdy takiego wyboru mogą dokonywać w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. osoby znajdujące się podobnej sytuacji życiowej. Na takich opiekunach również spoczywa prawny i moralny obowiązek sprawowania stałej opieki na bliskimi członkami ich rodzin, zaś władze publiczne mocą art. 69 Konstytucji RP są zobowiązane do niesienia pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osób niepełnoprawnych. Dlatego organy administracji powinny wspierać opiekunów w ich staraniach opiekuńczych, umożliwiając na podstawie obowiązujących rozwiązań proceduralnych i materialnych, rozważenie rezygnacji z wypłaty emerytury, na rzecz uzyskania korzystniejszego finansowo świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład orzekający WSA w pełni akceptuje i uznaje za własne stanowisko WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19, z dnia 23 stycznia 2020 r., o sygn. IV SA/Po 824/19, z dnia 16 stycznia 2020 r. o sygn. IV SA/Po 982/19, WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., o sygn. II SA/Rz 1265/19, oraz wyrażone w wyrokach NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19, dostępne w LEX oraz CBOSA, oparte na trafnej tezie, iż emerytura jest prawem niezbywalnym, ale z powodów wywiedzionych wyżej trzeba przyjąć, że zawieszenie tego prawa na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do emerytury. Taki pogląd znajduje również zastosowanie w niniejszej sprawie, w której skarżąca pobiera świadczenie przedemerytalne. Na mocy art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1725 ze zm.), w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy m.in. art. 103 ust. 3, ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym kwotę wolną od potrąceń i egzekucji ustala się według zasad określonych dla emerytury. W świetle natomiast art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53; zwana dalej u.e.r.f.u.s.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne ma więc możliwość na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych w zw. z art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. zwieszenia świadczenia przedemerytalnego na wniosek.

Na podstawie tych unormowań należy uznać, iż opiekun uzyskując świadczenie przedemerytalne ma prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r., czy również innych podobnych w swej istocie regulacjach prawnych.

Dlatego organ realizując treść art. 79a k.p.a. winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne od niej, w postaci decyzji o zawieszeniu świadczenia przedemerytalnego. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zależnym od strony w rozumieniu wspomnianego wyżej art. 79a k.p.a., jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., mający zastosowanie do świadczenia przedemerytalnego na mocy art. 11 pkt 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia świadczenia przedmerytalnego na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. W: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, [w:] Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być także potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawcy konstruującemu negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci świadczenia przedemerytalnego, chodziło o wykluczenie sytuacji pobierania przez opiekuna w tym samym czasie dwóch świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego o tym samym przeznaczeniu, czyli mających dostarczać uprawnionemu środków utrzymania. Decyzja o zawieszeniu świadczenia przedemerytalnego, która będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty związanych z tym środków, skutecznie eliminuje zagrożenie kumulowania świadczeń i tym samym nadużywania prawa do zabezpieczenia społecznego.

Zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Należy przyjąć, że zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego (i oczywiście wstrzymanie jego wypłaty) powoduje odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do świadczenia przedemerytalnego (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty świadczenia przedemerytalnego (por. słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 556/20).

Z tych przyczyn, orzekające w sprawie organy winny były w toku postępowania administracyjnego skutecznie poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie świadczenia przedemerytalnego i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o wstrzymaniu jego wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Tego niezbędnego do zachowania zasady równości działania organy nie przeprowadziły, choć obowiązek informowania stron o istotnych dla nich okolicznościach prawnych wynika z art. 9 oraz z art. 79a § 1 K.p.a. Organy wbrew treści tych przepisów nie poinformowały skarżącej w toku postępowania o prawie do zawieszenia świadczenia przedemerytalnego, skutkującego wstrzymaniem jego wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, czyli przesłanek zależnych od strony, które umożliwiałyby uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Samo końcowe stwierdzenie w zaskarżonej decyzji o braku przedstawienia przez stronę decyzji o zawieszeniu świadczenia, bez wcześniejszego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o zawieszenia świadczenia i tym samym bez umożliwienia stronie eliminacji negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o które się ubiega przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie – niewątpliwie narusza treść art. 9 oraz art. 79a § 1 k.p.a. Kolegium błędnie przyjęło, że w momencie posiadania decyzji o zwieszeniu świadczenia przedemerytalnego strona powinna złożyć wniosek (kolejny) o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Eliminację negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należało umożliwić stronie już na etapie kontrolowanego postępowania, tak aby uczynić zasadność zasadzie z art. 9 k.p.a. i art. 79a k.p.a.

Pominięcie przez orzekające w sprawie Organy przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą mogło mieć istotny wpływ na ustalony wynik sprawy. Naruszenie art. 9, art. 79a § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 pkt 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych w zw. Z art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., nie pozwalało na zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku, co z kolei uzasadnia uchylenie decyzji Organów obu instancji na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Należy strony również wyjaśnić stronie, że w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do wypłaty różnicy pomiędzy świadczeniem przedemerytalnym o świadczeniem pielęgnacyjnym. Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko co do tego, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej – tj. w wysokości stanowiącej różnicę między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczenia przedemerytalnego netto - naruszałoby treść art. 17 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Powodowałaby bowiem istotne trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia kompensowanego bieżącą wysokością uzyskiwanego świadczenia przedemerytalnego, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, nie wspominając już o ewentualności waloryzacji wysokości emerytury/renty i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku strony, aby nie narażać jej na ewentualnie zbędne zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, należało będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawczyni spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś.r. Organ I instancji zarzucał skarżącej, że ta do 31 grudnia 2016r. pracowała a zwolnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stornie zakładu pracy, co w ocenie tego organu świadczyło o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z pracy lub nie podejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu I instancji brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepełnosprawnością syna a złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu stwierdzenie to jest nietrafne. Zauważyć należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie ustala czasu, w jakim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej powinna nastąpić. Świadczy to o tym, że wymagana prawem rezygnacja może nastąpić w każdym czasie poprzedzającym złożenie wniosku. Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga jedynie, aby rezygnacja z zarobkowania nastąpiła i była motywowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Należy natomiast zauważyć, że strona zakończyła zatrudnienie z dniem 31 grudnia 2016r. a wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła 23 września 2020r. Zatem od zakończenia aktywności zawodowej do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjnego minęły prawie cztery lata. Trudno więc wobec kilkuletniego odstępu pomiędzy tymi zdarzeniami domniemywać brak związku pomiędzy niepełnosprawnością syna a złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjnego. Stwierdzenie to organu I instancji Sąd ocenił jako arbitralne. W skardze strona natomiast podnosiła, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia syna obecnie łączenie pracy zawodowej z opieką nad synem nie jest już możliwe. Sprawuje opiekę całodobową nad synem, który jest osobą leżącą, bez kontaktu. Wobec braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego należałoby w toku ponownego rozpoznania sprawy uzupełnić ten istotny brak w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. W trakcie wywiadu należałoby ustalić okoliczności co do sprawowania stałej opieki skarżącej nad synem, mając na uwadze podniesione w skardze okoliczność co do pogarszającego się stanu zdrowia syna skarżącej i braku możliwości godzenia aktywności zawodowej z opieką nad nim. Należy również przypomnieć, że zgodnie z art. 17 ust. 6 u.ś.r., zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po stwierdzeniu, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy wezwać ją do przedstawienia decyzji ZUS o zawieszeniu świadczenia przedemerytalnego. Przedwczesne wezwanie do nadesłania decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do świadczenia przedemerytalnego, może bowiem grozić stronie niepotrzebnymi konsekwencjami finansowymi.