Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 476/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 31
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 156 § 1 pkt 1 i 2, art. 157 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2 oraz 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1188/12 w sprawie ze skargi Gminy Ł. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1188/12 oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Państwa części gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:

A. P., Z. P. i K. P., spadkobiercy byłego właściciela, wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] 1977 r. nr [...], mocą której przejęta została na własność Państwa część gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości [...], składającego się z działek ew. nr nr [...] o łącznej pow. 0,6439 ha, stanowiącego własność W. P.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] 1977 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118).

Na skutek wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] 2012 r. utrzymał decyzję z dnia [...] 2012 r. w mocy. Organ wyjaśnił, że podstawę prawną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w[...]z dnia [...] 1977 r. stanowiły przepisy art. 28 i art. 31 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Przepis art. 31 tej ustawy określał właściwość organu do wydawania decyzji w sprawach objętych ustawą, które dotyczyły odpłatnego przeniesienia własności nieruchomości na rzecz Państwa. W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania renty na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek przejęte odpłatnie przez Państwo. Postępowanie o przejęcie danej nieruchomości było zatem postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika. Bez takiego wniosku postępowanie nie mogło się toczyć, a przejęcie gospodarstwa dojść do skutku. Organ nadzoru wskazał, że wśród zgromadzonych dokumentów w aktach sprawy nie odnaleziono wniosku W. P. o przejęcie jego gospodarstwa na własność Państwa. Również z samej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] nie wynika, iż została ona wydana na wniosek byłego właściciela gospodarstwa rolnego. W aktach sprawy brak jest dokumentu, który potwierdzałby w sposób bezpośredni lub pośredni fakt złożenia wniosku. Na tę okoliczność przesłuchana została żona właściciela gospodarstwa A. P., która stwierdziła (protokół przesłuchania z dnia 28 października 2005 r.), że W. P. nie składał wniosku o przejęcie jego gospodarstwa na rzecz Państwa. Z tych względów Minister uznał, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] 1977 r. wydana została z rażącym naruszeniem ww. przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Odnosząc się do zarzutu Gminy [...], że kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, organ wskazał, że sporna nieruchomość stanowi obecnie w części własność Gminy [...], a w części znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jednakże prawa do tych nieruchomości powstały w oderwaniu od zakresu i skutków decyzji z 1977 r. Późniejsze losy prawne tych nieruchomości nie mogą być oceniane, jako skutki prawne orzeczenia Naczelnika Miasta i Gminy w[...]. Również kwestia zmiany przeznaczenia ww. gruntów w aktualnym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie może być powodem stwierdzenia, że decyzja z 1977 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem nie miała ona wpływu na te zmiany.

W skardze na powyższą decyzję Gmina [...] wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." Skarżąca podniosła, że organ nie ustalił w sposób precyzyjny stanu faktycznego sprawy i wybiórczo potraktował zgromadzony materiał dowodowy. W ocenie skarżącej Gminy, skoro została wydana decyzja administracyjna, to musiały istnieć ku temu podstawy prawne. Nie można bowiem uznać, że brak w aktach wniosku właściciela o przejęcie nieruchomości jest równoznaczny z faktem, że nie został on w ogóle złożony, a decyzja wydana została wbrew jego woli. Dodatkowo skarżąca zauważyła, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] została doręczona stronom, które nie złożyły odwołania ani żadnych zastrzeżeń. Poza twierdzeniami spadkobierców byłego właściciela, brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że decyzja z 1977 r. obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wyrokiem z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1188/12 powyższą skargę wskazał, że kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia 5 października 1977 r., wydana została na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Sąd przyznał rację organowi wskazując, że bez wniosku zainteresowanego rolnika postępowanie w przedmiocie przejęcia nieruchomości nie mogło się toczyć zgodnie z art. 28 tej ustawy, podczas gdy w niniejszej sprawie tak właśnie się stało. Sąd zauważył, że już sama treść decyzji z dnia [...] 1977 r. nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki o tym, iż została ona wydana na wniosek właściciela nieruchomości. W podstawie prawnej tej decyzji w ogóle nie wymieniono przy tym art. 28 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, a powołano się jedynie na przepis kompetencyjny, tj. art. 31 tej ustawy. W ocenie Sądu, teza skarżącej Gminy [...] jakoby samo wydanie decyzji przesądza o tym, że istniała podstawa do jej wydania i tym samym decyzja ta odpowiada prawu, przeczy istocie prowadzonego postępowania mającego na celu zweryfikowanie tej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Sąd uznał, że ustalenia organu co do przejęcia na własność Państwa nieruchomości bez wymaganego prawem wniosku mają oparcie w dogłębnej i prawidłowo przeprowadzonej analizie akt sprawy. W zgromadzonym materiale sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu - bezpośredniego czy choćby pośredniego - potwierdzającego, że taki wniosek został w ogóle złożony. Wręcz przeciwnie, organ pozyskał informację, m.in. od świadka A. P., że W. P. wniosku takiego nie składał, a nadto – jak Sąd zauważył - w piśmie Urzędu Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] 1994 r. znak [...] skierowanym do Urzędu Rejonowego w Zawierciu Oddziału Geodezji znajduje się informacja, że "Tut. Urząd nie stwierdza, że wykup ten został dokonany na podstawie wniosku strony". Zatem ani sam Urząd Gminy i Miasta w [...], ani też Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadząc postępowanie nadzwyczajne, nie dysponowali żadnymi dokumentami mogącymi świadczyć o tym, że W. P. złożył wniosek w trybie art. 28 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Dodatkowo strona skarżąca także nie dysponuje żadnymi dokumentami (żadnych dokumentów w toku postępowania administracyjnego i sądowego nie przedstawiła), które mogłyby stanowić dowód przeczący twierdzeniu organu. Pogląd skarżącej, że wniosek został złożony, oparty jest jedynie na domniemaniu złożenia wniosku o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa, którego to domniemania nie sposób wywieść z art. 28 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Zdaniem Sądu, powyższe dowodzi, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] 1977 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Wady tej nie może przy tym sanować fakt niezłożenia przez właściciela gospodarstwa rolnego odwołania od tej decyzji.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 16 listopada 2012 r. wniosła Gmina [...], reprezentowana przez adw. S. K., zaskarżając go w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. albo stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] 2012 r., ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 157 § 1 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), poprzez uznanie, że organem pierwszej instancji właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...]z dnia [...]1977 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że obie decyzje kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji wydane zostały przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Niesporne jest, że organ wydający decyzję z 1977 r. nie istnieje. Od 27 maja 1990 r. sprawy dotyczące decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, a od 1992 r. – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą poszukiwano w drodze ustalenia organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który był właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych stał się Minister właściwy do spraw rolnictwa. Zmiana właściwości w tych sprawach nastąpiła po raz kolejny z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 tej ustawy do właściwości wojewody należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, z powyższego wynika, że organem pierwszej instancji właściwym do orzekania w niniejszej sprawie był Wojewoda Śląski, nie zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który tym samym naruszył przepisy o właściwości. Sąd pierwszej instancji uznając powyższe rozstrzygnięcie za prawidłowe uchybił natomiast art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. P., Z. P. i A. P. wnieśli o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazali, że w niniejszej sprawie była już wydana przez Wojewodę [...] decyzja z dnia [...] 2005 r. również stwierdzająca naruszenie prawa przy wydaniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 1977 r. Decyzja ta została jednak w dniu [...] 2008 r. uchylona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z uwagi na brak właściwości wojewody do orzekania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i wskazał, że swą właściwość przy wydawaniu decyzji z dnia [...] 2012 r. i [...] 2012 r. opierał na ugruntowanym zarówno w doktrynie, jak i licznym orzecznictwie, stanowisku, w myśl którego właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. Jeżeli nastąpiły zmiany w strukturze administracji publicznej, wówczas należy najpierw ustalić organ, na który przeszła w danych sprawach właściwość, a następnie określić organ wyższego stopnia. W dalszej części pisma organ wskazał na zmiany ustaw regulujących przejmowanie gospodarstw rolnych, a tym samym i organów właściwych do orzekania w tych sprawach. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że skoro uregulowana w ustawie z dnia 24 maja 1974 r. materia dotycząca przejmowania gospodarstw rolnych na własność Państwa, znajduje obecnie kontynuację w art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24), w których to sprawach organem właściwym jest Agencja Nieruchomości Rolnych, to skoro nadzór nad Agencją sprawuje Minister właściwy do spraw rozwoju wsi, jest on jednocześnie organem właściwym do prowadzenia postępowań nieważnościowych w stosunku do decyzji wydawanych pod rządem ustaw poprzedzających ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizowana pod wskazanym kątem skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działającego jako organ wyższego stopnia, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] 1977 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego.

Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę do ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. O tym, jakie organy są organami wyższego stopnia, stanowi art. 17 k.p.a. Uregulowania w nim zawarte pozwalają jednak do określenia kompetencji organu orzekającego w obowiązującym stanie prawnym. W przypadku nieistnienia już organów państwa, które wydawały kwestionowane orzeczenia administracyjne, najpierw ustala się organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.

Postępowanie, zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. nr [...], dotyczyło zbadania zgodności z prawem decyzji z dnia [...]1977 r. nr [...], mocą której Naczelnik Gminy [...] przejął na własność Państwa za spłaty pieniężne część gospodarstwa rolnego położonego w [...], składającego się z działek ewidencyjnych nr nr [...], o łącznej powierzchni 0,6439 ha, stanowiącego byłą własność . P. Podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy organem właściwym do wydawania decyzji w kategoriach spraw objętych ww. ustawą, dotyczących przeniesienia własności nieruchomości na rzecz Państwa, był naczelnik gminy.

Powyższa ustawa została uchylona przez ustawę z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), która we wskazanym wyżej zakresie także przewidywała właściwość naczelnika gminy.

Ta ostatnia ustawa została uchylona z dniem 1 stycznia 1983 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268). Uregulowania w niej zawarte wskazywały, że przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa następuje w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 59 ust. 3).

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin została uchylona z dniem 1 stycznia 1991 r. przez ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24), która obowiązuje do dnia dzisiejszego. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. kompetencję do wydawania decyzji o przejmowaniu nieruchomości i ustalania odpłatności przekazała organowi właściwemu do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi (art. 58 ust. 1). Po nowelizacji tej ustawy ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 58, poz. 280) - kompetencję przekazano Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Kolejno ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) w miejsce Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wprowadziła jej następcę prawnego - Agencję Nieruchomości Rolnych (art. 18 ust. 1), upoważniając ją w art. 58 ust. 2 do wydawania decyzji o przejęciu nieruchomości i ustaleniu odpłatności. Zatem od wejścia w życie ww. ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników to Agencja Nieruchomości Rolnych jest organem właściwym do przeprowadzania postępowań i wydawania decyzji w sprawach przejęcia nieruchomości za odpłatnością.

Skarżąca kasacyjnie Gmina nie zakwestionował powyższych ustaleń, jednakże uznała, że w związku z wejściem w życie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, sytuacja uległa zmianie, gdyż ustawa ta stanowi element reformy administracji publicznej, w ramach której przewiduje się wzmocnienie pozycji wojewody. Z tego względu, zdaniem skarżącej kasacyjnie, obecnie organem właściwym w tych sprawach – na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie – jest wojewoda.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska.

Pomiędzy ustawą z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne a ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – istnieje tożsamość przedmiotowa. Pierwsza z wymienionych ustaw regulowała kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników oraz ich rodzin w okresie, w którym obowiązywała, tj. od 1 sierpnia 1974 r. do 31 grudnia 1977 r. (z wyjątkiem art. 9 ust. 2, który utracił moc z dniem 1 lipca 1982 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, Dz. U. Nr 11, poz. 79), natomiast druga z ustaw (tj. ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r.) kwestie te reguluje obecnie. Wprawdzie przepisy zawarte w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. uległy pewnej modyfikacji spowodowanej w szczególności zmianami ustrojowymi oraz systemowymi, jednakże uwzględnianie takich zmian w kolejnych ustawach nie wpłynęło na wyeliminowanie uregulowań związanych z przejmowaniem nieruchomości rolnych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalne albo rentowe. Obecnie omawianą kwestię reguluje art. 58 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403). Jak zaś wynika z dotychczasowych ustaleń, ustawa ta stanowi zasadniczo kontynuację ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Należy również dodać, iż art. 24 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.) zawierał podobnie brzmiący przepis, który stanowił, że do kompetencji wojewody należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone na rzecz innych organów tej administracji – brak jest zatem podstaw do reinterpretacji stanu prawnego.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę naruszył art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2012 r. nr [...], jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2012 r. nr [...], jako zawierających kwalifikowaną wadę prawną, gdyż zostały wydane przez organ niewłaściwy w sprawie.

Stanowisko powyższe o braku kompetencji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrywania w trybie nadzoru spraw dotyczących przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości rolnych na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie jest uzasadnione. Skoro bowiem w obecnym stanie prawnym to Agencja Nieruchomości Rolnych przejęła kompetencję do wydawania decyzji w sprawach przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa (art. 58 ust. 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego), to uznać należy, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności takich decyzji jest właśnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) sprawuje nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2008 r. o sygn. akt I OW 131/07; postanowienie NSA z dnia 3 marca 2010 r. o sygn. akt I OW 191/09, postanowienie NSA z dnia 03 marca 2010 r. o sygn. akt I OW 192/09 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.