Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2425/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: § 2 ust. 1, § 4
journal: Dz.U. 1997 nr 116 poz 745
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.
article: art. 77, art. 80, art. 107 § 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. A. kwotę 10 zł /sł. dziesięć zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja do czasu uprawomocnienia się wyroku nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2425/01

UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] czerwca 2001r. Nr [...] działając na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił J. A. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że J. A. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w Wojsku Polskim, ale na podstawie akt sprawy stwierdzono, że podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W związku z tym organ stwierdził, że uprawnienia kombatanckie J. A. uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej". Zgodnie z ustawą o kombatantach osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. A. zarzucił, że decyzja o pozbawieniu uprawnień została wydana jednostronnie z pominięciem stanu faktycznego i udokumentowanym udziałem jako żołnierza Wojsk Ochrony Pogranicza w walkach z bandami UPA na podstawie zaświadczenia z Archiwum Straży Granicznej w S. z 5.10.2000r. W uzupełnieniu stanu dowodowego zostało dołączone też oświadczenie skarżącego z 23.06.2001r. w przedmiocie udziału w walkach z Wehrwolfem, którego grupy działały wspólnie z UPA. Końcowo wyraził nadzieję, że przedstawiony materiał dowodowy pozwoli na dokonanie właściwej oceny i wydanie decyzji zgodnie z ustawą o kombatantach.

Decyzją z [...] października 2001r. znak: [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję przywołując argumenty zawarte we wcześniejszej decyzji, a nadto wyjaśnił, że nie jest zobowiązany do dokonywania ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art.. 2, art. 4 cyt. ustawy. W procesie weryfikacji, Urząd wykorzystał pismo skarżącego z 27.06.2001r. wraz ze złożonym przez skarżącego oświadczeniem. Na podstawie zgromadzonego materiału stwierdzono, że decyzja została wydana zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący J. A. zarzucił, że decyzja pobieżnie i jednostronne odniosła się do stanu faktycznego i dowodowego sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy poddano fragmentarycznej analizie, w wyniku czego rażąco błędnie ustalono wnioski końcowe, na których oparto, niezgodne z prawem decyzje. Zaskarżonymi decyzjami bezpodstawnie przypisane zostało skarżącemu "utrwalanie władzy ludowej" jako żołnierzowi czynnej służby Wojska Polskiego. W aktach winien być dokonany wpis dotyczący służby wojskowej, uczyniony przez Kierownika Urzędu, a nie bezpodstawne powtarzanie sloganu o utrwalaniu władzy ludowej. Skarżący podał również nazwiska dwóch żołnierzy, z którymi pełnił służbę wojskową, a zostali pozytywnie zweryfikowani przy takim samym stanie faktycznym i prawnym. Fakty te w sposób ewidentny przeczą twierdzeniom Kierownika Urzędu, że w czasie weryfikacji kierował się obiektywizmem i przepisami prawa, z tego też względu skarżący wniósł o uchylenie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i powołał się na argumentację faktyczną i prawną przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Zgodnie natomiast z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, mocą której pozbawiono J. A. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz.950 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej" lub innych tytułów niż te, które są wymienione w art. 1 ust.2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach, natomiast zachowują te uprawnienia osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2 ust. 1). Stosownie zaś do przepisu § 4 tego rozporządzenia po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów, i innych dowodów.

W wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, wyjaśnienia te mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie.

Wniosek osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich ( uchwała 7 sędziów NSA z 04.03.2002r. OPS 13/01, ONSA 2002/4/132).

Po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, J. A. przesłał do Urzędu notarialnie poświadczone kserokopie książeczki wojskowej, dowodu osobistego i legitymacji ZBoWiD oraz własne oświadczenie o przebiegu służby wojskowej pełnionej od 10.07.1947 do 26.09.1949r w 5-tym Mazurskim Oddziale WOP nr [...] w Kętrzynie. Fakt służby wojskowej znajduje potwierdzenie w zapisach znajdujących się w książeczce wojskowej.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające, Kierownik Urzędu zwrócił się o udzielenie informacji o przebiegu służby wojskowej skarżącego do Archiwum Straży Granicznej w S.

Z treści pisma Archiwum Straży Granicznej w S. (karta akt nr 17) wynika, że J. A. pełnił służbę wojskową od 10.07.1947r. do 26.09.1949 w 7 Brygadzie OP w Kętrzynie, a wymieniona jednostka OP w okresie od 01.01.1948r. - 28.02.1948r. brała udział w walkach z oddziałami UPA.

Mając na uwadze wyżej przedstawiony stan prawny, nieuzasadnione jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej, że Urząd nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust.2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy.

Dokonując oceny wyrażonego stanowiska należy stwierdzić, że po stronie kombatanta istnieje obowiązek udowodnienia uprawnień kombatanckich, ale żaden przepis tej ustawy nie zwalnia organu od należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego i zakończenia go wydaniem decyzji, która będzie czyniła zadość wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancką skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Z treści tego przepisu wynika, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej w S. z 4.10.2000r. wynika, że 7 Brygada OP w Kętrzynie, w której służył S. A. brała udział w walkach z oddziałami UPA.

Powyższe świadczy o tym, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 80 k.p.a., albowiem organ nie dokonał oceny dowodów w postaci oświadczeń skarżącego, przedstawionego zaświadczenia z Archiwum Staży Granicznej. Dokonane przez organ orzekający ustalenia nie znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 2 k.p.a., gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na mocy których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Brak takiej oceny należy odnieść do wyżej wymienionego pisma Archiwum Straży Granicznej w S. oraz własnego oświadczenia skarżącego oraz odniesienia się do sytuacji prawnej i faktycznej osób wskazanych przez skarżącego, którym jego zdanie, w takich samych okolicznościach zostały zachowane uprawnienia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ oceni zgłoszone wnioski dowodowe zgodnie z art. 77 k.p.a., a następnie na podstawie ustalonego stanu faktycznego dokona oceny uprawnień skarżącego na gruncie ustawy o kombatantach.

Mając na uwadze stan rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie w oparciu o art. 153 tej ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 tej ustawy.