Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 14/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust.1, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2133
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka - spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 29 września 2020 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 ust 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: K.p.a. – po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołań J. M. i T. R. od decyzji z 25 maja 2020 r., nr [...], wydanej przez Burmistrza Nysy, odmawiającej przyznania J. M. i T. R. prawa do dodatku mieszkaniowego – rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne utrzymał w mocy.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, po zaprezentowaniu według chronologii zdarzeń dotychczasowego przebiegu postępowania, wskazał prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę orzekania. W tych ramach na wstępie odnotował, że zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji co do możliwości rozpatrzenia w jednym postępowaniu wniosków wspólnie zamieszkujących małżonków pozostających w separacji J. M. i T. R. z dnia 20 lutego 2020 r. dotyczących przyznania dodatku mieszkaniowego, a następnie wydania w tej sprawie jednego rozstrzygnięcia skierowanego do obojga wnioskodawców. Podniósł, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Połączenie przedmiotowych wniosków do rozpoznania jedną decyzją znajduje zatem oparcie w wyżej wymienionym przepisie, określającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego. O połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania stanowi art. 62 K.p.a. Wedle tego przepisu w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Ustawodawca stanowiąc w art. 62 K.p.a. o "wszczęciu i prowadzeniu" jednego postępowania w dwu lub więcej sprawach administracyjnych nie przesądził o sposobie rozstrzygnięcia, pozostawiając ocenę w tej mierze organowi administracji publicznej w każdej rozpoznawanej sprawie. Tak więc dopuszczalne jest, a w okolicznościach tej konkretnej sprawy również celowe, ze względu na specyfikę rozstrzyganej materii, wydanie jednej decyzji dotyczącej obojga adresatów, przy czym decyzja zostaje doręczona każdemu z adresatów.

Zaznaczył następnie, że zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2133), zwana dalej: ustawą oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156, poz. 1817 ze zm.), zwane dalej: rozporządzeniem.

Przypomniał także, że mocą art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych. Dodatek ten przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art.6 ust.8 (art. 3 ust. 1 ustawy). Dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku (art. 7 ust. 1 i 5 ustawy).

Podkreślił przy tym, że stosownie do art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni, określonej w art. 5 ust. 1 ustawy (normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla jednej osoby wynosi 35,00 m2), o więcej niż 30 %, albo o więcej niż 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Natomiast stosownie do ust. 3 tego artykułu normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.).

Zaakcentował, że z treści powyższych przepisów wynika, iż o przyznaniu dodatku mieszkaniowego decyduje m.in. tytuł prawny do lokalu mieszkalnego oraz jego powierzchnia.

Przenosząc te regulacje na grunt przedmiotowej sprawy wskazał, że strony: J. M. i T. R. dnia 27 stycznia 2020 r. zawarli z Gminą Nysa, na rzecz której działa jako Zarządca - A Sp. z .o.o., umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w [...], przy ul. [...] o powierzchni 53,54 m2, w tym powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 42,42 m2. Z treści wniosków o dodatek mieszkaniowy, złożonych oddzielnie przez każdą ze stron wynika, że w lokalu tym zamieszkują dwie osoby, z których każda jest najemcą.

Powierzchnia użytkowa tego lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnię normatywną określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy dla dwóch osób tj. 40,00 m2, o 13,54 m2, co stanowi 33,85% powierzchni normatywnej, a więc przekracza o więcej niż 30% powierzchnię normatywną. Także powierzchnia pokoi i kuchni wynosząca 42,42 m2, stanowiąca 79,23% powierzchni całego mieszkania przekracza dopuszczalne 60% powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Zatem – jak stwierdził – brak jest podstaw do przyznania stronom dodatku mieszkaniowego z tej przyczyny, że nie spełniają warunku zajmowania lokalu mieszkalnego o powierzchni normatywnej określonej przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pomimo spełnienia pozostałych warunków uprawniających uzyskanie dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się do argumentów odwołania, iż wnioskodawcy pozostają w separacji, czego dowodem jest znajdujący się w aktach sprawy wyrok Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt [...] orzekający separację związku małżeńskiego J. M. i T. R., co ma przemawiać za przyjęciem, że każdy z wnioskodawców zajmuje część lokalu mieszkalnego i nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego, organ odwoławczy uznał, że pozostaje on bez wpływu na kwestię tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Podkreślił, iż umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego została zawarta dnia 27 stycznia 2020 r. przez oboje wnioskodawców. W § 2 pkt 4 umowy, najemcy oświadczyli, że przyjmują do wiadomości fakt, że lokal jest lokalem samodzielnym w budynku wielorodzinnym, w związku z czym nie ma możliwości jego podziału zarówno formalnego, jak i fizycznego. Z kolei w § 2 pkt 5 oświadczyli, że za zobowiązania wynikłe z tytułu umowy najmu odpowiadają solidarnie. Zwrócił przy tym uwagę, że sąd orzekając wyrokiem o separacji małżonków nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania. Oznacza to, że wnioskodawcy są równoprawnymi najemcami przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Zaznaczył także, że separacja małżonków zajmujących wspólnie mieszkanie na zasadzie wspólnie zawartej umowy najmu należy uważać za jedną stronę w stosunku do wynajmującego, którym jest Gmina Nysa reprezentowana przez Burmistrza Nysy. Stosownie bowiem do treści art. 6801 Kodeksu cywilnego małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa.

Równocześnie organ drugoinstancyjny wyjaśnił, iż dalsze trwanie małżeństwa po orzeczeniu separacji sprawia, że jeżeli przepisy posługują się pojęciem małżeństwa, należy przyjąć, że odnosi się ono również do małżonków pozostających w separacji, chyba że ustawodawca wprowadził przepis szczególny wyłączający "małżonków pozostających w separacji". W żadnym wypadku małżonkowie pozostający w separacji nie mogą być traktowani tak jak osoby, co do których został orzeczony rozwód. Innymi słowy, jeżeli ustawodawca przewiduje określone uprawnienie dla osoby pozostającej w związku małżeńskim, to zgodnie z regułą lege non distinguente orzeczenie separacji nie wyłącza małżonka spod hipotezy przepisu. Wyłączenie takie jest możliwe, ale wymaga wyraźnej interwencji ustawodawcy. Małżonek pozostający w separacji nie może być zatem traktowany tak jak małżonek rozwiedziony.

Ponadto, na co zwrócił uwagę, z przekazanych akt sprawy wynika, że J. M. i T. R. wspólnie gospodarują. Co w jego ocenie właściwe ustalił organ pierwszoinstancyjny. Jego zdaniem potwierdza to fakt, że J. M. decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr [...] zostało przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym T. R. Kolejną okolicznością to potwierdzającą jest zawarta przez obojga wnioskodawców umowa na dostawę energii elektrycznej (pismo B z dnia 6 marca 2020 r. w aktach sprawy). W aktach sprawy znajduje się ponadto pismo T. R. z dnia 21 kwietnia 2020 r., w którym prosi o przekazywanie dodatku energetycznego na rachunek bankowy J. M.

Podsumowując tę kwestię stwierdził, że wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą prowadzi się gospodarstwo domowe, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Wspólne zamieszkiwanie jest przy tym przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Te elementy znalazły potwierdzenie w przekazanych przez strony dokumentach i oświadczeniach.

Odnosząc się z kolei do argumentu odwołania o odrębnym centrum życiowym wnioskodawców, co ma potwierdzić decyzja Kolegium z dnia 3 marca 2014 r., nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że odnosi się ona do świadczeń pomocy społecznej, a nie dodatku mieszkaniowego i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu J. M., wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia, a także sposobu procedowania orzekającego w sprawie organu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, co wpłynęło na wynik sprawy;

2) naruszenie przepisów procedury, co istotnie wpłynęło na wynik sprawy;

3) sprzeczności istotnych ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje się dodatek mieszkaniowy, a tym samym dodatek energetyczny, z braku podstaw prawnych do uznania rozdzielczości majątkowej z tytułu separacji i intercyzy przedmałżeńskiej oraz braku znamion występowania dwóch odrębnych podmiotów prawa, bo przepisy prawa polskiego nie dopuszczają tego typu regulacji;

4) naruszenie zasady współżycia społecznego, wynikającej z art. 8 K.p.a.;

5) prawdy obiektywnej, mającej na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o której to zasadzie wspomina art. 7 K.p.a.;

6) naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że zgromadzone w sprawie dowody świadczą o zasadności utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

Formułując powyższe zarzuty autor skargi wniósł o:

"zobligowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu do dostarczenia wykładni prawnej precyzującej: czym jest umowa majątkowa (intercyza przedmałżeńska), czym jest separacja, czym jest wyrok o eksmisję i skierowanie do lokalu gminnego (w tym przypadku Gminy Nysa), jaki wpływ ma prawo cywilne na umowę najmu wymienione w umowie najmu";

"zobligowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu do dostarczenia kompletnej dokumentacji akt w sprawie decyzji SKO w Opolu z dnia 29-09-2020 wraz z wykładnią wymienioną w pierwszym wniosku, zawierającą: umowę majątkową (intercyzę przedmałżeńską), wyrok orzekający separację, dwa postanowienia orzekające eksmisję J. M. z nakazem wydania lokalu socjalnego, dwa skierowania (z 2012 r. i 2020 r.) wydane J. M. do dwóch różnych lokali gminnych, zaświadczenie o meldunku stałym J. M. do każdego z dwóch ostatnich lokali mieszkalnych oraz postanowienie orzekające eksmisję skarżącego i skierowanie do lokalu socjalnego w maju 2015 roku";

"zmianę zaskarżonych decyzji w całości w przedmiocie dodatku mieszkaniowego wpływającego na dodatek energetyczny, zaczym przemawia słuszny interes społeczny i słuszny interes strony skarżącej oraz słuszny interes materialny strony skarżącej"; a także

"nakazanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu o doręczenie pełnej i kompletnej dokumentacji z Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w przedmiocie sprawowania przez J. M. opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny ze wskazaniem od kiedy tę opiekę sprawuje i kiedy przyznano pierwsze świadczenie"; oraz

"zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów odwoławczych przepisanych ustawą".

W jej motywach zakwestionował w całości prawidłowość reakcji organu na wniosek strony skarżącej o dodatek mieszkaniowy, przytaczając rozwinięte argumenty przedstawione w petitum skargi. Zaprezentował ocenę prawną podstawy działania organu podnosząc, że "w polskim prawodawstwie i orzecznictwie nie istnieje coś takiego jak: umowa majątkowa (intercyza przedmałżeńska) oraz rozdzielczość majątkowa tytułem orzeczonej separacji, gdzie tym samym nie występuje regulacja prawna do odrębnych majątków nie stanowiących wspólny dorobek oraz nie mają zastosowania przepisy prawa cywilnego przy podejmowaniu umowy". Równocześnie zanegował ustalenia organy akcentując, że "(...)Aby nie odnosić się do kwestii wykładni prawnej precyzującej: czym jest umowa majątkowa (intercyza przedmałżeńska), czym jest separacja, czym jest wyrok o eksmisję i skierowanie do lokalu gminnego (w tym przypadku Gminy Nysa), jaki wpływ ma prawo cywilne na umowę najmu wymienione w umowie najmu, bez podstawy prawnej postanowiono ustalić, że między skarżącym T. R. i J. M. i brak jest jakichkolwiek znamion rozdzielczości majątkowej i nie stanowią oni dwóch podmiotów prawnych samodzielnie prowadzących własne gospodarstwa domowe, albowiem mieszkają w jednym niepodzielnym fizycznie lokalu mieszkalnym z dwoma odrębnymi pokojami ale z pozostałymi pomieszczeniami wspólnie zajmowanymi, a zatem stanowią niepodzielną jakimkolwiek aktem prawnym wspólność majątkową".

Podsumowując autor skargi stwierdził, że ustalenia poczynione przez organy pierwszej i drugiej instancji są "sprzeczne z materiałem sprawy i podstawami prawnymi oraz z zasadami współżycia społecznego, mijają się z prawdą obiektywną mającą na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a tym samym mamy naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając podkreślił, że zasadnicze powody, dla których wydano zaskarżoną decyzję przedstawiono w jej treści, zatem podtrzymuje zajęte wówczas stanowisko.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że równolegle przytoczoną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 29 września 2020 r., sygn. akt [...] – w tożsamym zakresie – zaskarżył do tut. Sądu T. R., którego skargę WSA w Opolu wyrokiem z 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 17/21 oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na podstawie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 P.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Dodać trzeba, że stan faktyczny zaprezentowany został powyżej, nie budzi zastrzeżeń Sądu, został nakreślony przy przedstawianiu stanowiska organu, jak i przy relacjonowaniu stanowiska strony skarżącej. W tej sytuacji nie ma więc potrzeby jego powielania.

Zasadniczy spór sprowadza się do oceny: czy w sytuacji, gdy w lokalu mieszkalnym o powierzchni przekraczającej powierzchnię normatywną zamieszkują małżonkowie w stosunku do których sąd orzekł separację, nie orzekając o sposobie korzystania z mieszkania, a którzy zawarli wspólnie umowę najmu tego lokalu mieszkalnego jest możliwe dokonanie podziału tego lokalu mieszkalnego w ten sposób, aby każdemu z nich przypisać jeden z dwóch pokoi i połowę części wspólnych, tj. łazienki, kuchni i przedpokoju i ustalenie na tej podstawie prawa do dodatku mieszkaniowego. W sytuacji nadto, gdy jeden z małżonków tu: strona skarżąca, J. M., decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr [...] ma przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem T. R. Wskazanie to jest o tyle istotne albowiem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zasiłek przysługuje jeżeli osoby w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności (łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji)

po pierwsze – nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

po drugie – rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przyznaje się na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Materialnoprawną podstawę, na której należało rozpatrywać wniosek strony skarżącej w przedmiocie dodatku mieszkaniowego są przepisy przywołanej wyżej ustawy z dnia 29 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanej nadal "ustawą". Przepisy te prawidłowo legły u podstaw obu decyzji wydanych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że przytoczone akty określają zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych.

Ustawa określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, aby dodatek mieszkaniowy mógł zostać przyznany. Regulacja ta ma walor kompletności, co oznacza, że orzekanie w przedmiocie dodatku mieszkaniowego nie wymaga stosowania innych ustaw. Przewidziany w przepisach tej ustawy dodatek mieszkaniowy, jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Określono w niej warunki i kryteria jakie muszą być spełnione aby wniosek o przyznanie tego świadczenia mógł być uwzględniony. W powyższym zakresie wskazać należy, że przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy przewidują, że dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym (...).

Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy spełniony zostanie wymóg tzw. normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Poszczególne kategorie wydatków mieszczących się w przyjętej definicji ustawowej zostały wyszczególnione w art. 6 ust. 4 – 6 ustawy oraz w § 2 – 3 rozporządzenia. Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów pomocy społecznej określenie tak prawa, jak i wysokości dodatku mieszkaniowego.

Przysługujący dodatek i jego wysokość podlegają wyliczeniu arytmetycznemu zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek i wysokości zadeklarowanych dochodów w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiono z wnioskiem. Z przepisów ustawy wynika, że ustalając osoby uprawnione do przyznania dodatku mieszkaniowego należy ocenić czy ubiegająca się rodzina spełnia kryterium dochodowe oraz czy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego spełnia wymogi przewidziane w art. 5 ustawy. Rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, do którego tytuł prawny posiada strona skarżąca przekracza powierzchnię normatywną określoną w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy dla dwóch osób tj. 40,00 m2, o 13,54 m2, co stanowi 33,85% powierzchni normatywnej, a więc przekracza o więcej niż 30% powierzchnię normatywną. Także powierzchnia pokoi i kuchni wynosząca 42,42 m2, stanowiąca 79,23% powierzchni całego mieszkania przekracza dopuszczalne 60% powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Zatem brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej dodatku mieszkaniowego z tej przyczyny, że nie spełnia warunku zajmowania lokalu mieszkalnego o powierzchni normatywnej określonej przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pomimo spełnienia pozostałych warunków uprawniających uzyskanie dodatku mieszkaniowego.

Z brzmienia przepisu art. 5 ust. 1 "normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać" wynika, że norma ta ma charakter kategoryczny i organ rozpoznając sprawę nie ma luzu decyzyjnego, a rozstrzygnięcie nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że żadne inne względy nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu.

Dla niniejszej sprawy prawnie obojętna jest okoliczność, że strona skarżąca wraz z ubiegającym się o tożsamy dodatek współmałżonkiem, pozostaje w separacji, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] Cywilny z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt [...] albowiem pozostaje ona bez wpływu na kwestię tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Poza sporem jest, że umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego została zawarta dnia 27 stycznia 2020 r. przez stronę skarżąca i jej współmałżonka. W § 2 pkt 4 umowy, najemcy oświadczyli, że przyjmują do wiadomości fakt, że lokal jest lokalem samodzielnym w budynku wielorodzinnym, w związku z czym nie ma możliwości jego podziału zarówno formalnego, jak i fizycznego. Z kolei w § 2 pkt 5 oświadczyli, że za zobowiązania wynikłe z tytułu umowy najmu odpowiadają solidarnie. Przy czym Sąd orzekając o separacji małżonków nie orzekł o sposobie korzystania przez strony ze wspólnego mieszkania. Oznacza to, że wnioskodawcy są równoprawnymi najemcami przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż dalsze trwanie małżeństwa po orzeczeniu separacji prawnie skutkuje tym, że jeżeli przepisy posługują się pojęciem małżeństwa, należy przyjąć, że odnosi się ono również do małżonków pozostających w separacji, chyba że ustawodawca wprowadził przepis szczególny wyłączający "małżonków pozostających w separacji", czego przedmiotowej regulacji nie uczynił. Przy czym kwestię wpływu separacji na uprawnienia małżonków do dodatku mieszkaniowego rozpatrywał także tut. Sąd w wyroku z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 218/17 zapadłym także w sprawie z udziałem strony skarżącej. Stanowisko tam wyrażone, wskutek wywiedzionej od tego wyroku skargi kasacyjnej, podzielił NSA w wyroku z 16 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2376/17. Sąd kasatoryjny stwierdził, że "orzeczenie o separacji pomiędzy małżonkami znosi jedynie skutki ustawowej wspólności majątkowej, nie stanowiąc wprost o sytuacji mieszkaniowej małżonków. Przede wszystkim jednak, dodatek mieszkaniowy nie jest świadczeniem mającym na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, nie jest kierowany do osób bezdomnych, lecz przeciwnie – do osób zajmujących lokal mieszkalny. Co więcej, do osób posiadających do zajmowanego lokalu tytuł, o jakim mowa w zamkniętym katalogu zawartym w art. 2 ust. 1 ustawy".

Zasadnie zatem przyjął organ odwoławczy, iż wobec przekroczenia normatywnej powierzchni lokalu mieszkalnego, nie zostały spełnione przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy nie jest formą pomocy społecznej i jego przyznanie jest uzależnione od spełnienia sformalizowanych przesłanek ustawowych. Sytuacja rodzinna spowodowana separacja małżonków, jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest bez znaczenia. Poza sporem jest bowiem, że nie tylko nie dokonano podziału majątku ale też nie orzeczono sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości, a małżonkowie partycypują wspólnie w kosztach jej utrzymania. Ustawodawca nie pozostawił organowi żadnych możliwości swobodnej interpretacji przepisów ustawy przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego.

Na zakończenie należy podnieść, o czym także szerzej powyżej, że sąd administracyjny w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest, zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy ani nie dokonuje oceny materiału dowodowego, lecz ocenia prawidłowość postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy administracji publicznej. Sąd administracyjny bada czy w trakcie postępowania administracyjnego: zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, zostały one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia, został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, w jaki sposób zostały ocenione dowody i fakty. Powyższe w ocenie Sądu zostało prawidłowo zrealizowane w toku postępowania, co czyni zarzuty skargi nietrafionymi i nie zasługującymi na zaakceptowanie.

Równocześnie wskazania należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 379/06, stwierdził, że sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, nie ustala okoliczności faktycznych sprawy, gdyż w zasadzie nie przeprowadza postępowania dowodowego i nie dokonuje oceny zebranych dowodów, prowadzącej do uznania określonych faktów za udowodnione, lecz:

po pierwsze – bada prawidłowość przeprowadzenia tych czynności przez organy administracji;

po drugie – sprawdza, czy organy te – ustalając stan faktyczny – nie naruszyły właściwych przepisów procedury administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy i czy właściwie oceniły zebrane dowody. W ocenie Sądu powinnościom tym sprostał organ odwoławczy.

W wyniku dokonanej kontroli, Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w niej zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba także, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie strona skarżąca, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła.

Zdaniem Sądu przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza także nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta, jak wskazano także powyżej, nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Natomiast sama argumentacja negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń wynikających ze zgromadzonych dowodów.

W ocenie Sądu postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo, z poszanowaniem reguł procesowych, a organ dostatecznie wyjaśnił i wykazał w uzasadnieniu co przesądziło o rozstrzygnięciu. Sąd nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania i trafności jego oceny. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów. Organ wyjaśnił też stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się w toku postępowania. Przeprowadzone postępowanie i podjęte rozstrzygnięcie w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego, o czym szerzej powyżej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.