Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 7/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 2 ust. 2, art. 11 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 29 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2015 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 2 września 2014 r. (nr [...]), którą organ odmówił I. B. przyznania zasiłku dla opiekuna.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 2 września 2014 r. (nr [...]) Wójt Gminy, działając na podstawie art. 2, art. 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567) w związku z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej: "k.p.a.", odmówił przyznania I. B. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad Z. R.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 11 czerwca 2010 r. I. B. (zwana dalej: "stroną", "skarżącą") nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 20 maja 2010 r. do bezterminowo w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzja ta wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. Z dniem 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Przepis art. 3 ust. 2 tej ustawy stanowi, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W dniu 4 sierpnia 2014 r. strona złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna, jednak w toku postępowania strona nie złożyła oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego powinny składać tylko osoby ubiegające się o świadczenie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, czyli od 15 maja 2014 r. na przyszłość, a nie wstecz. Strona wskazała, że w lipcu 2013 r., gdy wygasła decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego utraciła źródło dochodu jakim było 520 zł miesięcznie i pozostał jej wówczas jedynie dochód z posiadanego gospodarstwa. Wskazała, że w tej sytuacji nierozsądnym byłoby, aby w tamtym czasie rezygnować również i z ziemi, gdyż pozbawiłaby się całkowicie środków do życia. W ocenie strony organ źle zinterpretował przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów odnosząc je do wszystkich okresów za jakie rolnik chciałby ubiegać się o zasiłek.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 października 2015 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których:

osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub

na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy strona do wniosku o przedmiotowe świadczenie dołączyła wypis orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa o Zatrudnienia nr [...] w S. z dnia 18 grudnia 1990 r. stwierdzające, że Z. R. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów i wymaga opieki osoby drugiej oraz oświadczenie, że odmawia podpisania oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, bo prowadzi gospodarstwo rolne. Zatem wnioskodawczyni potwierdziła, że w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne.

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 704 ze zm.), gdy mowa o "rolniku" - rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

W sytuacji, gdy strona potwierdziła w oświadczeniu, że jest rolnikiem i w okresie od 1 lipca 2013 r. nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, organ był zobowiązany do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Niemożliwe było przyznanie świadczenia wbrew oczywistemu brzmieniu art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy.

I. B. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mimo, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. a skarżąca spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

- naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów poprzez jego zastosowanie, podczas gdy przywołany przepis znajdzie zastosowanie jedynie w stosunku do opiekuna, który po dniu wejścia w życie ustawy ubiega się świadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uchwalenie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Artykuł 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, że wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r.

Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, czym jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. Trybunał wskazał, że zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania okazało się nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nieświadczące opieki.

Mając na uwadze opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne - przede wszystkim zasadę ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa - uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych osobom, którym te świadczenia przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2014 r. (sygn. akt II SA/Po 1118/14).

Skarżąca wskazała, że decyzja ostateczna z dnia 11 czerwca 2010 r. wydana przez Wójta Gminy (nr [...]) statuuje dla niej prawo nabyte, które - jako takie chronione konstytucyjnie - nie powinno być odebrane, np. z takich powodów, jak zmiana polityki przyznawania świadczeń czy z powodu wykładni przepisów. Co więcej, strona pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość. Żadne okoliczności sprawy nie wskazują, by była osoba, która faktycznie nadużywała świadczeń przyznanych jej ww. decyzją.

W sprawie nie wykazano też, aby jakiekolwiek ustalenia decyzji z 11 czerwca 2010 r. przyznającej świadczenie pielęgnacyjne były rażąco błędne, w szczególności w zakresie ówczesnej wykładni prawa, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej, jaka istniała w dacie, gdy przyznawano stronie świadczenie pielęgnacyjne decyzją, która następnie wygasła z mocy prawa.

Niezastosowanie art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków i odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których skarżąca spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., mimo że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r., doprowadziło do powstania stanu nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 27/13.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 2 września 2014 r. o odmowie przyznania I. B. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która - stosownie do zapisu zawartego w art. 1 - określiła warunki nabywania prawa do zasiłków dla opiekunów oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, w tym również warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że I. B. opiekuje się swoją matka – Z. R., która została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów i wymaga opieki osoby drugiej.

Postępowanie niniejsze zostało wszczęte na skutek wniosku I. B. z dnia 4 sierpnia 2014 r., która domagała się zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. Do wniosku skarżąca nie dołączyła oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Na przygotowanym przez organ druku ww. oświadczenia skarżąca napisała, że "odmawia podpisania wyżej wymienionego oświadczenia z uwagi na to, że posiada gospodarstwo rolne".

Poza sporem było, że decyzja z dnia 11 czerwca 2010 r. (nr [...]) przyznająca I. B. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. z mocy prawa.

Stosownie do art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, wygasały z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, tj. po dniu 30 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13, OTK-A 2013 Nr 9, poz. 134; Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. są niezgodne z Konstytucją RP. W wykonaniu wytycznych Trybunału uchwalona została ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., tj. po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, stosownie do art. 26 tej ustawy.

Omawiany akt prawny w art. 2 ust. 2 przewiduje, że zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

W zacytowanym ostatnio przepisie powołana ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) przewidywała w art. 17, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast w przepisie art. 3 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów ustawodawca postanowił, że jeżeli o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650), świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem z klauzulą odnośnie świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, która zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Ostatnio wymieniony przepis ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznał więc wprost uprawnienie do uzyskania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna rolnikowi, który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, a małżonkowi rolnika lub domownikowi - w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Przepis ten wyraźnie uzależnił przyznanie ww. świadczenia od spełnienia wymienionych w nim dodatkowych warunków i zasad.

W przypadku zatem osób będących rolnikami w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, warunkiem takim - zawartym w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy - jest m.in. konieczność zaprzestania prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, potwierdzona oświadczeniem według klauzuli określonej w art. 3 ust. 2 ww. ustawy.

Z omówionych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że zasiłek dla opiekuna nie jest przyznawany automatycznie wszystkim osobom, które do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierały świadczenie pielęgnacyjne. Trzeba dostrzec, że obydwa rozwiązania przewidziane w art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, nawiązują jednoznacznie do spełnienia przez osobę, która się o nie ubiega, warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Niezależnie więc od okresu, za który albo na który ma być przyznany zasiłek dla opiekuna, koniecznym warunkiem pozytywnego uwzględnienia wniosku o przyznanie tego świadczenia jest spełnianie przez osobę ubiegającą się wszystkich ustawowych przesłanek przewidzianych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Należy do nich między innymi wymóg niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę wymienioną w pkt 1-3 tego przepisu, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o wymaganym stopniu niepełnosprawności. Nie jest więc wystarczające spełnienie tylko niektórych z wymaganych przesłanek, a więc np. tylko sprawowanie przez osobę zobowiązaną do alimentacji opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym lub umiarkowanym. W przypadku zaś rolnika będzie to wymóg zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że do wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna skarżący dołączył oświadczenie, z którego wynika że prowadzi gospodarstwo rolne, a to stanowi negatywną przesłankę do uzyskania przez niego zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r., gdyż nie został spełniony wymóg określony w art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w postaci zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Jak podnosiła skarżąca w odwołaniu "w lipcu 2013 r. gdy z mocy ustawy wygasła decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne na matkę Z. R. utraciłam źródło dochodu jakim było 520 zł miesięcznie, pozostał mi wówczas jedynie dochód z posiadanego gospodarstwa". Do momentu więc wygaśnięcia decyzji, oprócz dochodu z gospodarstwa rolnego, skarżąca otrzymywała również świadczenie pielęgnacyjne.

Jednak trzeba w tym miejscu podkreślić, że na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane rolnikowi (gdyż nie spełniał on warunków ustawy).

Na tle powołanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W motywach uzasadnienia Sąd dokonał wykładni logicznej i systemowej postanowień art. 17 ust. 1 tej ustawy i stwierdził, że w sensie ekonomicznym prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika różni się od form aktywności zawodowej wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. W rezultacie - na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, gdy pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając niniejszą sprawę jest związany poglądem prawnym wyrażonym w powołanej uchwale, należącej do uchwał abstrakcyjnych, które posiadają tzw. ogólną moc wiążącą. Takie związanie nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej niż przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Tym samym w sprawie podobnej do tej, w której podjęto uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż ocena legalności zaskarżonych decyzji związana jest z wykładnią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście prowadzenia gospodarstwa rolnego), sądy powinny respektować pogląd wyrażony w tej uchwale. Odstąpienie od zawartego tam stanowisko wymaga zwrócenia się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie danego zagadnienia prawnego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) i nie widzi podstaw do jego kwestionowania.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - wprowadzając w art. 2 ust. 1 pkt 1 wymóg spełniania w okresie od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia warunków uprawniających do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. – w przypadku osób (opiekunów) będących rolnikami wprowadziła wymóg polegający na złożeniu oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, dający możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Wymóg (pojęcie) "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.), nie mogło mieć zastosowania bowiem w odniesieniu do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne

Wobec powyższego, w ocenie Sądu orzekającego, w świetle opisanego w sprawie stanu faktycznego, organy obu instancji prawidłowo odmówiły I. B. prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r.

Tym samym w świetle dokonanych rozważań zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.