Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1600/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 pkt 5 lit. d
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie Irena Kamińska NSA Jerzy Solarski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 258/07 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia od K. W. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 marca 2007 r. uwzględniając skargę K. W. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. Ś. z [...] odmawiającą przyznania K. W. zasiłku rodzinnego na syna M. W.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, treść wydanych decyzji oraz własną ocenę ich legalności stwierdzając m.in. co następuje:

1 sierpnia 2006 r. K. W. jako osoba samotna złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna M. Do wniosku dołączyła komplet wymaganych dokumentów w tym m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 lutego 2005 r. w sprawie o sygn. akt [...] orzekający separację, którym Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem M. M. W. obojgu rodzicom i ustalił, że kosztami utrzymania i wychowania obciąża oboje rodziców oraz, że każde z rodziców będzie w równych częściach ponosić te koszty w miejsce alimentów objętych wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 21 lutego 2003 r. wydanym w sprawie [...], którym zasądzone były alimenty od J. W. na rzecz małoletniego M. W. Ponadto K. W. dołączyła do wniosku wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt [...], oddalający apelację od wyroku orzekającego separację.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił przyznania świadczenia, z uwagi na fakt, że K. W. jako osoba samotna nie ma wyroku zasądzającego alimenty na rzecz dziecka od jego ojca. Nie zostały więc spełnione warunki przewidziane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Rozpatrując odwołanie K. W. SKO w K. nie uwzględniło go utrzymując decyzję w mocy.

Organ odwoławczy przyjął za prawidłowe ustalenia organu I instancji, iż K. W., pozostająca w orzeczonej prawomocnie separacji jest osobą samotną. Nie ma jednak zasądzonych alimentów od ojca dziecka. Zgodnie zaś z art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje m.in., jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że:

a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje;

b) ojciec dziecka jest nieznany;

c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;

d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.

W przedmiotowej sprawie oboje rodzice zostali zobowiązani przez Sąd do ponoszenia po połowie kosztów utrzymania i wychowania syna M. W. w miejsce orzeczonych wcześniejszym wyrokiem alimentów. Natomiast postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt [...], na które powołuje się skarżąca nie rozstrzyga kwestii alimentacyjnych, ale określa jedynie kwestię zamieszkiwania dziecka.

W związku z powyższym Kolegium uznało, że skoro nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych sytuacji, w których mimo braku zasądzonych alimentów od drugiego rodzica, osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku na to dziecko, brak jest podstaw do przyznania K. W. prawa do świadczeń na rzecz syna M. W.

W skardze na powyższą decyzje K. W. zarzuciła niezgodność z prawem. Podała, iż miała zasądzone wyrokiem z dnia 21 lutego 2003 r. na dziecko alimenty, lecz wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 21 listopada 2003 r. pozbawiono wykonalności powyższy tytuł wykonawczy.

Zdaniem skarżącej pozbawienie jej syna zasiłku rodzinnego i związanej z nim wyprawki dla sześciolatka jest niezgodne z prawem, gdyż traktowana jest tak jakby nie występowała o alimenty w imieniu syna oraz nigdy ich nie otrzymywała. Skarżąca podała, że ze względu na niskie dochody J. W. złożenie pozwu o alimenty nie przyniesie efektów, a jedynie pogorszy stosunki rodzinne i doprowadzi do zerwania więzi dzieci z ojcem.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane, a mianowicie z powodu naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania.

Sąd powołał się na przepisy art. 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którymi zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje m.in. rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Według natomiast art. 7 tej ustawy, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:

1) dziecko lub osoba ucząca się pozostaje w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej;

3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;

4) dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;

5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że:

a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,

b) ojciec dziecka jest nieznany,

c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,

d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka.

Z przytoczonych regulacji wynika, że zasiłek rodzinny, a w konsekwencji również i dodatki do niego (argument z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych), przysługują osobom samotnie wychowującym dziecko, tj. m.in. osobom pozostającym w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, które mają odpowiednio niskie dochody i mimo wykorzystania dostępnych, prawnych możliwości ich powiększenia (w szczególności poprzez uzyskanie świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka od jego rodzica), ich dochody nie przekraczają ustawowego progu. Przepisy art. 7 pkt 5 cytowanej ustawy zostały skorelowane z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczącymi świadczeń alimentacyjnych. Ta ustawa bowiem w art. 58 § 1 w zw. z art. 613 § 1 przewiduje, że w wyroku orzekającym separację sąd m.in. orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Takie rozstrzygnięcie musi uwzględniać postanowienia art. 133 § 1 i art. 135 § 2 k.r.io., w związku z czym niedopuszczalne jest ogólnikowe określenie, że rodzice, których separację orzeczono, obowiązani będą do alimentacji dziecka w częściach równych (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1952 r. C 1130/51, NP. nr 6/1953, s. 56). Dopiero całkowity brak możliwości zarobkowych i majątkowych u jednego z rodziców oraz niemożność sprostania obowiązkom z art. 135 § 2 k.r.io. (polegającym na osobistych staraniach o utrzymanie i wychowanie dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie) sprawiają, że obowiązek alimentacyjny po stronie tego z rodziców nie powstaje; obowiązek alimentowania dziecka spoczywa wówczas w całości na drugim z rodziców.

Taka sytuacja przewidziana jest w znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie przepisie art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten bowiem jako jedną z sytuacji powodujących, że niezasądzenie świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka osoby samotnie wychowującej dziecko od jego rodzica, jest usprawiedliwione i nie powoduje utraty możliwości uzyskania zasiłku rodzinnego – przewiduje właśnie zobowiązanie przez sąd np. w wyroku separacyjnym, jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i niezobowiązanie drugiego z rodziców do świadczeń alimentacyjnych na rzecz tego dziecka. Przepis ten odczytany przez organy administracji rozpatrujące sprawę literalnie i bez głębszej analizy celu regulacji dotyczącej świadczeń rodzinnych oraz przyczyn zamieszczenia w wyroku orzekającym separację skarżącej, orzeczenia dotyczącego kosztów utrzymania dziecka skarżącej (które to orzeczenie nie odpowiada dokładnie regulacji zawartej w art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych), stał się podstawą odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na rzecz M. W.

Zdaniem Sądu wykładnia zaprezentowana w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji jest błędna.

Po pierwsze: w związku z określeniem w wyroku separacyjnym z dnia 10 lutego 2005 r., iż wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim M. W. powierzone jest obojgu rodzicom, ustaleniem, że małoletni będzie zamieszkiwał z ojcem w miesiącach nieparzystych, a z matką w miesiącach parzystych każdego roku oraz ze względu na powiązane z takim określeniem miejsca przebywania małoletniego, nałożenie w równych częściach na jego rodziców kosztów utrzymania i wychowywania małoletniego należy przyjąć, że przewidziana w art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka usprawiedliwiająca niezasądzenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka osoby samotnie je wychowującej od jego drugiego rodzica – co do K. W. była spełniona w miesiącach parzystych. W tych miesiącach bowiem zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 lutego 2005 r., to skarżąca była zobowiązana do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania M. W., a jego ojciec nie został zobowiązany do jakiegokolwiek świadczenia alimentacyjnego na rzecz własnego syna.

Po drugie: z żadnego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, że świadczenia te mogą być przyznane tylko na wszystkie następujące po sobie miesiące. Wprawdzie art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, trwający od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych – art. 3 pkt 10 tej ustawy, ale należy to odczytywać jedynie jako określenie maksymalnych ram czasowych okresu, na który zasiłek może być przyznany jedną decyzją. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że jeśli przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku nie są spełnione w części okresu zasiłkowego, to zasiłek może być przyznany na pozostałą część tego okresu. Analogicznie też nie ma przeszkód do przyznania tego zasiłku za niektóre, niekoniecznie kolejno po sobie następujące miesiące okresu zasiłkowego, zwłaszcza że zasiłek ten wylicza się za okresy miesięczne (art. 6 ust. 2 tej ustawy).

W ocenie Sądu błędna wykładnia art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organy administracji państwowej stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Gdyby bowiem organy administracji dopuściły możliwość przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego z wnioskowanymi dodatkami to przy spełnieniu pozostałych przesłanek, od których zależy przyznanie tych świadczeń, możliwe by było uwzględnienie wniosku K. W.

Wskazane naruszenia prawa skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a/ i art. 135 ustawy P.p.s.a. Uchylenie decyzji organu I instancji było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, ponieważ wskazane uchybienie prawa materialnego, spowodowało również zaniechanie przez organy administracji poczynienia szeregu dalszych niezbędnych ustaleń dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do niego z tytułu rozpoczęcia przez dziecko skarżącej roku szkolnego, o który to dodatek K. W. zwróciła się w odwołaniu od decyzji organu I instancji (k. 28 akt administracyjnych). Organy naruszyły w ten sposób ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a., a także wymóg wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a., te naruszenia przepisów postępowania, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, również powodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., reprezentowane przez radcę prawnego P. U. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciło:

1) naruszenie prawa materialnego – art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną jego wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że organ odwoławczy nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i szeregu niezbędnych ustaleń dal rozstrzygnięcia wniosku, czym naruszyły obowiązki z art. 7 i 77 k.p.a. podczas gdy nie istniała potrzeba oceny przez Kolegium, czy zainteresowana spełnia pozostałe warunki, od których zależy nabycie prawa do świadczeń rodzinnych z uwagi na niespełnienie podstawowego wymogu przez skarżącą sformułowanego w art. 7 ust. 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy WSA w Kielcach do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści art. 7 ust. 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w sytuacji niezasądzenia osobie samotnie wychowującej dziecko świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka od jego rodzica, zasiłek rodzinny na zasadzie wyjątku przysługuje takiej osobie pod warunkiem, że sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z nich do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.

Przepis ten w ocenie organu jest sformułowany jasno i jako taki nie podlega interpretacji. W związku z tym pierwszeństwo ma wykładnia językowa przepisu, którą zastosowało Kolegium. Przepis ten jako wyjątkowy także z tego powodu nie może podlegać wykładni rozszerzającej. W wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. Sąd Okręgowy wprost postanowił, że rodzice w równych częściach będą ponosić koszty utrzymania i wychowania małoletniego M. Kolejne postanowienie Sądu rozstrzyga jedynie w przedmiocie miejsca zamieszkania dziecka. Skoro tak to nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki z art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach. Skarżąca nie ma bowiem zasądzonych świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka, nie przedstawiła także orzeczenia Sądu (do czego zobowiązuje § 2 ust. 2 pkt 13 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne), zobowiązującego do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka. Zgodnie z omawianym wyrokiem ciężar utrzymania i wychowania spoczywa na obojgu rodzicach.

Pojęcia miejsca zamieszkania nie można utożsamiać, jak czyni to Sąd, z utrzymaniem i wychowaniem dziecka, tym bardziej, że Sąd odrębnie rozstrzygnął w przedmiocie kosztów, o których mowa, a odrębnie o miejscu zamieszkania. W wyroku Sądu brak zapisu, iż matka dziecka będzie zobowiązana do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka jedynie w miesiącach parzystych (i że ojciec w tym czasie będzie z nich zwolniony), a ojciec w miesiącach nieparzystych (wówczas to matka będzie z nich zwolniona). Z samego faktu, iż dziecko w miesiącach nieparzystych będzie zamieszkiwało z ojcem, a w parzystych z matką (pkt III wyroku), zwłaszcza wobec odrębnego rozstrzygnięcia Sądu zawartego w pkt III wyroku odnośnie obowiązku obopólnego pokrywania przez rodziców kosztów utrzymania i wychowywania dziecka, nie można wnioskować, że w jednych miesiącach zobowiązanym do utrzymania będzie wyłącznie matka, w innych zaś tylko ojciec. W świetle bowiem postanowień wyroku Sądu Okręgowego oboje z nich zostali w równych częściach zobowiązani do pokrywania kosztów utrzymania i wychowywania dziecka, a nie zostali zobowiązani do wywiązywania się z tego obowiązku tylko w pewne dni, a w inne już nie. Tak więc przedstawiona przez WSA wykładnia kłóci się z postanowieniami wyroku. Postanowienie Sądu Rejonowego z 13 grudnia 2006 r., rozstrzygające o miejscu zamieszkania dziecka nie znosi obowiązku po stronie ojca do ponoszenia kosztów utrzymania ustanowionego wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 10 lutego 2005 r. Autor skargi kasacyjnej zwraca uwagę, iż WSA powołując się na KRO wskazuje, że tylko całkowity brak możliwości zarobkowych i majątkowych u jednego z rodziców oraz niemożność sprostania obowiązkom sprawia, że obowiązek alimentacyjny u tego rodzica nie powstaje (ciąży wtedy w całości na drugim z rodziców), z drugiej zaś wskazuje, że całość kosztów w jednych miesiącach (parzystych) spoczywa na matce, wówczas ojciec nie jest zobowiązany do tych świadczeń i jak się należy domyślać w innych miesiącach (nieparzystych) ma być odwrotnie. Należałoby zatem w myśl rozumowania Sądu przyjąć, że w jednych miesiącach ojciec (matka) jest zdolny do ponoszenia kosztów (wówczas nie jest zwolniony od ich ponoszenia), w innych zaś już nie jest zdolny (wówczas jest od tego obowiązku zwolniony).

Stanowisko WSA opiera się w zasadzie na krytyce komentowanego wyroku Sądu Okręgowego, do czego nie są uprawnione organy administracji wydające w tych sprawach decyzje. Autor skargi kasacyjnej zauważa również, iż wyrok WSA jest niewykonalny w odniesieniu do dodatków do zasiłku rodzinnego, gdyż nie byłoby wiadomym jak należy je przyznać, zwłaszcza te, które mają charakter świadczeń jednorazowych.

Za niesłuszny skarżący organ uznaje zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Wobec niespełnienia podstawowego wymogu sformułowanego w przepisie art. 7 ust. 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie zaistniała potrzeba oceny, czy zainteresowana spełnia pozostałe warunki, od których zależy nabycie prawa do świadczeń rodzinnych. Zatem nawet poczynienie ustaleń, których zaniechanie zarzuca Sąd, nie mogłoby w ocenie Kolegium prowadzić do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy brak jest podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego. Dodatki bowiem do zasiłku rodzinnego są pochodną prawa do zasiłku rodzinnego i przysługują tylko wtedy, gdy zasiłek rodzinny przysługuje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny będąc na podstawie art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany granicami skargi kasacyjnej uznał za zasadne oba zarzuty kasacyjne. Zasadnie skarga kasacyjna zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. Błędnie Sąd I instancji uznał, że postępowanie administracyjne wymagało poczynienia szeregu ustaleń odnoszących się do sytuacji skarżącej koniecznych dla rozstrzygnięcia wniosku. Brak tych ustaleń wobec niespełnienia przez skarżącą K. W. przesłanek ustawowych nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Z tych względów uchylenie obu decyzji z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. naruszało prawo.

Trafnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Przepis ten wyłącza przyznanie zasiłku rodzinnego osobie samotnie wychowującej dziecko, nieposiadającej zasądzonych świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że m.in. sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.

W stanie faktycznym, w którym status prawny dziecka został ustalony prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt [...] nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka z art. 7 pkt 5 lit. d/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniająca do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku.

Powołany wyrok, wielokrotnie przywoływany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i organ zobowiązuje w sposób niebudzący wątpliwości oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletniego M. W. w równych częściach. Wprawdzie Sąd Okręgowy nie ustalił wysokości tych kosztów kwotowo, lecz odczytując wyrok w całości należy uznać, iż związane było to z czasowym – do czasu podjęcia nauki w klasie zerowej – ustaleniem miejsca zamieszkania małoletniego na przemian w miesiącach nieparzystych u ojca, zaś w miesiącach parzystych – u matki.

Zmiany w zakresie obowiązku obojga rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka nie wprowadziło postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowcu Św. sygn. [...] z dnia 13 grudnia 2006 r., gdyż rozstrzygało ono jedynie o miejscu zamieszkania dziecka. Niewątpliwie sytuacja "czasowego" charakteru rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w sprawie zamieszkania małoletniego z chwilą podjęcia nauki w klasie zerowej (co nastąpiło we wrześniu 2006 r.) wymagała uregulowania na nowo kwestii kosztów utrzymania i wychowania małoletniego w warunkach gdy oboje rodzice pozostając w separacji zamieszkiwali w różnych miejscowościach. W tej sprawie nie mógł z urzędu orzekać Sąd Rodzinny, bowiem w przedmiocie ustalenia i zasądzenia alimentów obowiązuje tryb postępowania procesowego, a w imieniu małoletniego dziecka działa jego przedstawiciel ustawowy (w tym przypadku matka) wytaczając stosowne powództwo. Nie występując o zasądzenie alimentów od ojca dziecka w sytuacji gdy nadal w świetle wyroku Sądu Okręgowego J. W. był zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka K. W. nie spełniła warunków ustawowych do uzyskania dochodzonych świadczeń rodzinnych. W świetle przepisu art. 7 pkt 5 lit. d/ możliwość przyznania świadczeń stanowiłoby orzeczenie Sądu zwalniające ojca dziecka od obowiązku łożenia na jego utrzymanie. Wadliwie Sąd I instancji przyjął, iż ustalony stan faktyczny uzasadniał przyznanie świadczeń rodzinnych K. W. w miesiącach parzystych, bowiem z omawianego wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach nie wynika, iż w tych miesiącach na ojcu dziecka nie ciążył obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego, co trafnie podnosi skarga kasacyjna.

Tym bardziej w świetle powyższego stanowiska jawi się jako błędny pogląd Sądu o możliwości przyznania zasiłku za "niektóre, niekoniecznie kolejno po sobie następujące miesiące". Za ciągłym, chociaż okresowym charakterem tego świadczenia rodzinnego przemawia treść art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nakazuje ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy. Okres ten definiuje przepis art. 3 pkt 10 ustawy stanowiąc, że oznacza to okres od dnia 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Oczywistym jest, że przepis ten ustanawia maksymalne ramy czasowe, bowiem w każdym konkretnym przypadku okres ten może być krótszy, jednakże nie sposób na podstawie zacytowanych przepisów nakładać na organy obowiązku ustalania świadczeń co drugi miesiąc, co zwłaszcza przy świadczeniach jednorazowych stwarzało trudności w ustaleniu uprawnionych, bądź też w wykonaniu decyzji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok zaś na podstawie art. 207 § 2 tej ustawy odstąpił od zasądzenia od K. W. na rzecz SKO kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że ze względu na jej sytuację materialną zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.