Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 6356/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 751/21 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 marca 2019 r., nr 12 w przedmiocie odmowy przyznania nagrody rocznej za rok 2017 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 751/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.S., uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 marca 2019 r., nr 12 oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 3 stycznia 2019 r., nr 1/K/19 w przedmiocie odmowy przyznania nagrody rocznej za rok 2017 oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Komendant Wojewódzki Policji [...] postanowieniem z dnia 21 września 2017 r., nr 64/17 wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko P.S., zarzucając mu popełnienie przewinienia dyscyplinarnego o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067, ze zm., dalej "ustawa o Policji") w zw. z § 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie Zasad etyki zawodowej policjanta (Dz. Urz. KGP z 2004 r., nr 1, poz. 3).

Raportem z dnia 20 grudnia 2017 r. policjant złożył pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby z dniem 2 stycznia 2018 r.

Komendant Wojewódzki Policji [...] orzeczeniem z dnia 26 stycznia 2018 r., nr 2/18 uznał P.S. winnym zarzucanego mu w postępowaniu dyscyplinarnym czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Orzeczenie to zostało doręczone stronie w dniu 29 stycznia 2018 r. (na podstawie treści notatki urzędowej z dnia 29 stycznia 2018 r., której został przyznany walor dokumentu urzędowego). Orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez P.S., wobec powyższego stało się prawomocne.

Rozkazem personalnym z dnia 23 lutego 2018 r., nr 427/18 Komendant Wojewódzki Policji [...], na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił P.S. ze służby w Policji z dniem 28 lutego 2018 r.

Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 1 marca 2018 r., nr 58/K/18 przyznano policjantowi nagrodę roczną w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w 2018 r.

W dniu 5 czerwca 2018 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji [...] wpłynęło pismo z dnia 29 maja 2018 r., w którym zwrócono się o udzielenie informacji na temat działań, podjętych w celu uregulowania należnych P.S., na podstawie obowiązujących przepisów, dodatków, premii i nagród.

Pismem z dnia 15 listopada 2018 r. zatytułowanym "Ponaglenie" pełnomocnik policjanta, powołując się na wcześniejszą korespondencję, prowadzoną z organem I instancji wskazał, że w sprawie jego mocodawcy dotyczącej wypłaty zaległych świadczeń, w tym nagrody rocznej za 2017 r., nie dokonano tej wypłaty, jak również nie wydano decyzji administracyjnej w sprawie.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 r., nr 899 Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu ponaglenia w zakresie dotyczącym przyznania nagrody rocznej za służbę pełnioną w 2017 r. stwierdził m.in., że Komendant Wojewódzki Policji [...] dopuścił się bezczynności i zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego postępowania.

W dniu 3 stycznia 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] decyzją nr 1/K/19, odmówił przyznania policjantowi nagrody rocznej za służbę pełnioną w 2017 r. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji.

Komendant Główny Policji, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 8 marca 2019 r., nr 12, utrzymał w mocy decyzję z dnia 3 stycznia 2019 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje. W myśl art. 110 ust. 3 ustawy o Policji, nagroda roczna przysługuje, jeżeli policjant w danym roku kalendarzowym pełnił służbę przez okres co najmniej 6 miesięcy kalendarzowych. Okresy służby krótsze od miesiąca kalendarzowego sumuje się, przyjmując, że każde 30 dni służby stanowi pełny miesiąc kalendarzowy. Zgodnie jednak z art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji, nagroda roczna nie przysługuje policjantowi w przypadku popełnienia czynu, za który policjantowi wymierzono jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 pkt 3-6. Stosownie do art. 110 ust. 8 ustawy o Policji, obniżenie lub pozbawienie prawa do nagrody rocznej następuje za rok kalendarzowy, w którym policjant popełnił przestępstwo lub czyn, o których mowa m. in. w art. 134 pkt 3-6. Jak wynika natomiast z art. 110 ust. 8a ustawy o Policji, okoliczności uzasadniające pozbawienie prawa do nagrody rocznej ustala się na podstawie orzeczeń i decyzji organów właściwych w sprawach karnych o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w sprawach dyscyplinarnych oraz w sprawach dotyczących opiniowania policjantów, a także na podstawie dokumentacji prowadzonej w sprawach osobowych policjantów. Organ II instancji zaakcentował, że użyte w art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji sformułowanie "nie przysługuje" wskazuje na obligatoryjny charakter tego przepisu i nie pozostawia przełożonemu właściwemu w sprawach osobowych możliwości stosowania uznania administracyjnego w zakresie przyznania prawa do nagrody rocznej. W niniejszej sprawie wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do nagrody rocznej za rok 2017 determinowane było wyłącznie treścią orzeczenia oraz wskazanym w nim rodzajem kary (wydalenia ze służby), które to orzeczenie organ był zobowiązany uwzględnić, zgodnie z dyspozycją art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji. Mając zaś na uwadze fakt, że czyn, za który policjantowi wymierzono karę wydalenia ze służby, popełnił on w roku 2017, konieczna była odmowa przyznania mu nagrody rocznej za rok 2017 (art. 110 ust. 8 ustawy o Policji).

Komendant Główny Policji podkreślił, że ustawa o Policji w art. 135p ust. 1 przewiduje odesłanie jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania karnego w ściśle określonym zakresie, a mianowicie w zakresie rozdziału 14 (dotyczącego wezwań), rozdziału 15 (dotyczącego doręczeń), rozdziału 21 (dotyczącego świadków), podkreślając brak odesłania do stosowania (nawet odpowiednio) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym nie jest decyzją administracyjną, a zatem brak jest też możliwości wzruszenia takiego orzeczenia w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.

Z powyższą decyzją nie zgodził się policjant, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1060/19 oddalił skargę, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2579/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zgodnie z art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji, nagroda roczna nie przysługuje policjantowi w przypadku popełnienia czynu, za który policjantowi wymierzono jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 pkt 3-7. To więc, czy skarżącemu kasacyjnie wymierzono jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 pkt 3-7, stanowi przesłankę odmowy przyznania nagrody rocznej. Skarżący kwestionuje fakt wymierzenia mu kary dyscyplinarnej. Twierdzi, że orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 26 stycznia 2018 r., nr 2/18 nie zostało mu skutecznie doręczone, a zatem nie weszło do obrotu prawnego. Odwołuje się w tej mierze do art. 136 k.p.k. w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. NSA stwierdził, iż do tego argumentu Sąd pierwszej instancji się nie odniósł. Twierdzenie Sądu, że "(...) w niniejszym postępowaniu nie mogły być badane zarzuty dotyczące postępowania dyscyplinarnego ani rozkazu personalnego o wydaleniu P.S. ze służby w Policji, wykraczają bowiem poza granice sprawy", nie jest uprawnione w okolicznościach tej sprawy. P.S. nie został wszak zwolniony ze służby na skutek kary dyscyplinarnej "wydalenia ze służby w Policji", jak twierdzi Sąd pierwszej instancji, ale został zwolniony ze służby w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji – rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 23 lutego 2018 r., nr 427/18. Zdaniem NSA, teza Sądu pierwszej instancji o tym, że cyt. "Tak długo, jak rozkaz ten [z dnia 23 lutego 2018 r.] jest ostateczny, Sąd nie może go kwestionować", byłaby poprawna, gdyby podstawę do zwolnienia skarżącego kasacyjnie ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zwolnienie w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Tymczasem P.S. został zwolniony ze służby na skutek pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Zwolnienie ze służby nie miało więc bezpośredniego związku z ewentualną karą dyscyplinarną wydalenia ze służby i nie było jej skutkiem, wbrew temu, co wynika z art. 134f ustawy o Policji. Rozkaz personalny z dnia 23 lutego 2018 r. nie potwierdzał w sposób ostateczny faktu wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, ani tego, że orzeczenie dyscyplinarne weszło do obrotu prawnego.

Nie można więc przyjąć, zdaniem NSA, że w tym wypadku zwolnienie ze służby (w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji) wyklucza możliwość badania, czy skarżący kasacyjnie został prawomocnie ukarany dyscyplinarnie i że wykracza to poza granice niniejszej sprawy, tak długo, jak rozkaz z dnia 23 lutego 2018 r. jest ostateczny. Zarzut naruszenia art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji pominął rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 23 lutego 2018 r., nr 427/18 (wydany na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji), przy ocenie wystąpienia przesłanki do odmowy przyznania nagrody rocznej, a taka treść zarzutu wynika z argumentacji powołanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – należy uznać za usprawiedliwiony. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie mógł uwolnić się od oceny skuteczności doręczenia P.S. orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 26 stycznia 2018 r., nr 2/18, gdyż od tego zależy, czy weszło ono do obrotu prawnego, a zatem, czy do wymierzenia kary dyscyplinarnej w ogóle doszło, a to – w powiązaniu z art. 110 ust. 8a ustawy o Policji – stanowi przesłankę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania nagrody rocznej. Stan prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego przesądza bowiem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej (zob. art. 135g ust. 2 i art. 135k ust. 1 w zw. z art. 135o ust. 1 ustawy o Policji). Z przepisów tych wynika, że obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a orzeczenie staje się prawomocne z upływem terminu do wniesienia środka odwoławczego, jeśli go nie wniesiono. Termin do odwołania liczy się od dnia doręczenia orzeczenia, a więc dzień i skuteczność doręczenia należy ustalić. Tego typu ustaleń nie mógł poczynić Naczelny Sąd Administracyjny we własnym zakresie, gdyż odbyłoby się to z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, jako że są to ustalenia o charakterze istotnym dla rozstrzygnięcia i w znacznej części determinują sposób rozstrzygnięcia sprawy. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego NSA uznał w opisanej sytuacji za przedwczesne".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę uznał, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), że skarga zasługuje na uwzględnienie, a odnosząc się do wskazań i oceny prawnej NSA, przypomniał, że stosownie do treści art. 135k ust. 1 i 2 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie dyscyplinarne w pierwszej instancji. Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Zgodnie z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.

Art. 135p ust. 1 ustawy o Policji wskazuje, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych (...).

WSA w Warszawie wskazał, że ustawa o Policji nie zawiera przepisów regulujących kwestie doręczania pism, zatem oceny czy skarżącemu skutecznie doręczono orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 26 stycznia 2018 r. należy dokonać przy uwzględnieniu właściwych przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego. Zgodnie z art. 132 § 1 k.p.k. pisma doręcza się adresatowi osobiście. Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez pocztę lub inny uprawniony podmiot zajmujący się doręczaniem korespondencji albo pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności – przez Policję (art. 131 § 1 k.p.k.). Zgodnie natomiast z art. 136 § 1 k.p.k. w razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.

Przepis art. 132 § 1 k.p.k. przewiduje podstawową formę doręczenia – doręczenie pisma adresatowi osobiście (tzw. doręczenie bezpośrednie). Powinno być ono regułą. Doręczenie to może nastąpić przede wszystkim w miejscu zamieszkania adresata, ale również i w miejscu jego stałego zatrudnienia (arg. ex art. 133 § 3) lub w jakimkolwiek innym miejscu, gdzie zastanie się adresata. Adresat nie może skutecznie odmówić przyjęcia pisma ze względu na miejsce jego doręczenia. Nie ma również przeszkód w doręczeniu pisma uczestnikowi postępowania na sali rozpraw, w sekretariacie sądu lub prokuratury.

Ta więc kwestią wymagającą rozważenia w sprawie – stosownie do wskazań NSA – jest zatem ocena skuteczności doręczenia skarżącemu orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 26 stycznia 2018 r., mocą którego skarżący został uznany winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzono mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, która winna być dokonana w kontekście przywołanych przepisów.

Jak wynika z notatki urzędowej z dnia 29 stycznia 2018 r. sporządzonej przez S. J. z Wydziału Kadr KWP [...] w dniu 29 stycznia 2018 r. udał się on wraz z A. R. do Szpitala [...], gdzie na Oddziale [...] przebywał od 16 stycznia 2018 r. skarżący. Funkcjonariusze spotkali się ze skarżącym na terenie oddziału szpitalnego i podjęli tam próbę doręczenia orzeczenia skarżącemu. Skarżący – jak wynika z notatki urzędowej – odmówił przyjęcia orzeczenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach faktycznych sprawy nie można uznać, iż orzeczenie dyscyplinarne zostało w dniu 29 stycznia 2018 r. skutecznie doręczone skarżącemu. Próba doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego obwinionemu przebywającemu na leczeniu w zamkniętym Oddziale [...] Szpitala [...] nie może zostać uznana za skuteczne doręczenie, o którym mowa w art. 132 § 1 k.p.k. Uznanie takiego działania za skuteczne doręczenie naruszałoby – w ocenie Sądu – konstytucyjną zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i prawa. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że osoba przebywająca na leczeniu w zamkniętym szpitalnym oddziale dla osób nerwowo i psychicznie chorych nie ma możliwości skutecznego i prawidłowego zareagowania na doręczane jej pisma, szczególnie w sytuacji, gdy od daty doręczenia orzeczenia biegnie krótki, bo zaledwie 7-dniowy termin na złożenie środka odwoławczego. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż orzeczenie dyscyplinarne KWP [...] z dnia 26 stycznia 2018 r. nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone, to uznać należy, iż nie zachodzi podstawa do odmowy przyznania nagrody rocznej za służbę pełnioną w 2017 r., uregulowana w art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji, brak jest bowiem ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego, wymierzającego jedną z kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 134 pkt 3-7 ustawy o Policji.

W dniu 19 lipca 2021 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył Komendant Główny Policji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji lub oddalenie skargi, zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 8 marca 2019 r., nr 12 w przedmiocie odmowy przyznania nagrody rocznej za 2017 r. oraz decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 3 stycznia 2019 r. nr 1/K/19 w wyniku mylnego uznania, iż:

✓ organ błędnie zastosował art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji, gdyż nie doszło do skutecznego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 26 stycznia 2018 r., pomimo iż orzeczenie to zostało doręczone zgodnie z art. 136 k.p.k., a z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby skarżący nie mógł wnieść odwołania;

✓ organ naruszył art. 132 § 1 k.p.k. w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji poprzez doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 26 stycznia 2018 r. skarżącemu w szpitalu psychiatrycznym, pomimo iż nie istniały jakiekolwiek przeszkody do takiego doręczenia, a w szczególności skarżący nie był w stanie wyłączającym świadome podejmowanie działań ani w sytuacji uniemożliwiającej mu działanie w sprawie, w szczególności poprzez wniesienie odwołania lub ustanowienie pełnomocnika, pomimo iż skarżący posiadał możliwości obrony swoich praw;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie w ustalonym stanie faktycznym, iż organ dyscyplinarny działał z naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i prawa wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, pomimo, iż organ działał zgodnie z przepisami art. 132 § 1 k.p.k. oraz nie zachodziły przeszkody i wątpliwości co do stanu psychicznego skarżącego i możliwości działania przez niego, a odwołanie od orzeczenia w myśl art. 135k ustawy o Policji nie przewiduje szczególnych wymogów do jego sporządzenia i wniesienia;

3. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w oparciu o jakie dowody i okoliczności Sąd uznał, iż skarżący został pozbawiony możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 26 stycznia 2018 r., co nie pozwala w ogóle na odniesienie się do tego twierdzenia, ani jego weryfikację, a także brak rozważenia tego przypadku jako podstawy do ewentualnego przywrócenia terminu do złożenia odwołania - art. 126 § 1 k.p.k. po ustaniu hospitalizacji, jako wyraz zawężonej i niepełnej kontroli zgodności skarżonych decyzji z przepisami prawa;

4. art. 132 § 1 k.p.k. w zw. z art. 136 § 1 k.p.k. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż doręczenie przesyłki pacjentowi szpitala psychiatrycznego, w sytuacji, gdy nie został on pozbawiony władztwa ani nad swoimi działaniami faktycznymi ani skutkami prawnymi tych działań i brak jest medycznych przeciwskazań w doręczeniu pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony zaufania jednostki do państwa i prawa - art. 2 Konstytucji RP, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, iż gdyby sam fakt przebywania na oddziale psychiatrycznym miał stanowić przeszkodę w skutecznym doręczeniu przesyłek czy to w postępowaniu karnym, czy dyscyplinarnym policjantów, to racjonalny ustawodawca uregulowałby takie zdarzenie, biorąc w ochronę jednostki przed doręczaniem im w takim przypadku przesyłek w tych postępowaniach, bez względu na faktyczny ich stan psychiczny, a skoro tego nie uczynił, to oznacza, iż o możliwości i skuteczności doręczenia decyduje rzeczywisty stan zdrowia pacjenta, w tym fizyczna możliwość doręczenia, stan świadomości co do skutków prawnych doręczenia oraz możliwość podjęcia obrony praw na poziomie niezbędnym;

5. art. 2 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, iż wyrażona w nim zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i prawa polega na zniesieniu skuteczności doręczenia w trybie art. 132 § 1 k.p.k. w zw. z art. 136 § 1 k.p.k. z uwagi na sam fakt przebywania obwinionego na oddziale psychiatrycznym, bez względu na jego faktyczny stan zdrowia psychicznego, co pozostaje w sprzeczności z wynikającą także z tego przepisu zasadą lojalności wyrażającą się w tym, iż policjant winny popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego zostanie szybko i skutecznie usunięty z szeregów Policji, gdyż nie może i nie powinien pełnić służby publicznej, a nie uzyska ochronę prawną przed działaniami zmierzającymi do jego ukarania.

W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2021 r. pełnomocnik policjanta wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, ponieważ ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji są prawidłowe

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podlegająca rozpoznaniu skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 § 1 i 2 P.p.s.a. Najdalej idący zarzut dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania sprowadza się do uchybienia dyspozycji normy art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.

W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku w istocie nie wskazał przyczyny uznania, że doręczenie policjantowi orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 29 stycznia 2018 r. była nieprawidłowe. WSA w Warszawie powołał się w tym zakresie na rodzaj notoryjności powszechnej podnosząc, że osoba przebywająca na leczeniu w zamkniętym oddziale dla osób nerwowo i psychicznie chorych nie ma możliwości skutecznego i prawidłowego zareagowania na doręczenie jej pisma. Należy jednak wskazać, że nie ma swego rodzaju notoryjności powszechnej uznającej, że zawsze doręczenie osobie przebywającej na oddziale szpitalnym dla osób nerwowo i psychicznie chorych jest nieprawidłowe. W tym zakresie jednak należy mieć na względzie, że art. 13 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm.) jednoznacznie określa, że osoba umieszczona w szpitalu psychiatrycznym ma prawo do porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi osobami, a korespondencja takiej osoby nie podlega kontroli. W aktach sprawy brak jest również dokumentów wskazujących, że funkcjonariusz, przebywając w szpitalu, był w stanie wyłączającym świadome podejmowanie przez niego decyzji. Jak bowiem wynika z wydanej w dniu 12 lutego 2018 r. karty leczenia szpitalnego Oddziału [...] w momencie hospitalizacji kontakt werbalny z policjantem był logiczny i był on zorientowany w swojej sytuacji (k-39 akt administracyjnych sprawy). Sąd pierwszej instancji zatem nie dokonał prawidłowej i wyczerpującej oceny skuteczności doręczenia policjantowi orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 29 stycznia 2018 r., do czego zobowiązywał go wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2579/21. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie takiej oceny powinien dokonać, tj. jeszcze raz wyczerpująco ocenić prawidłowość doręczenia funkcjonariuszowi orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 29 stycznia 2018 r.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych). Ocena taka byłaby, bowiem przedwczesna.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie sporządzić uzasadnienie spełniające wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Koszty te wynoszą 340 złotych. Na koszty te składają się koszty wynagrodzenia dla pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł).