Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 372/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 28 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 czerwca 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) nie stwierdził u P. D. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 przedmiotowego rozporządzenia, tj. obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, iż w świetle orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z dnia 9 stycznia 2004 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 20 maja 2004 r. nie znalazł podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ podał, iż w/w rozpoczął pracę zawodową w 1969 r. i przez szereg lat narażony był na hałas ponadnormatywny. Pracował m.in. jako monter rurociągów, monter C.O., hydraulik, palacz, ślusarz oraz konserwator. Jednakże pomimo udokumentowanego narażenia na hałas w przebiegu pracy zawodowej stwierdzony stopień ubytku słuchu nie spełnia kryteriów zawartych w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia P. D. wskazał, iż przepracował 35 lat, w tym 30 lat w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Nadto odwołujący podniósł, iż zajmował się obsługą sprężarek i był narażony na hałas, wibracje, oleje i smary.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 28 lipca 2004 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...], na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona przez jednostkę uprawnioną i nie budzi zastrzeżeń; wynika z niej zaś, iż odwołujący przez około 23 lata pracy zawodowej narażony był na hałas. Jednakże z treści orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie wynika, iż rozpoznany u odwołującego niedosłuch odbiorczy nie spełnia kryterium diagnostyczno – orzeczniczego zawartego w w/w rozporządzeniu Rady Ministrów. Tym samym zasadnie organ I instancji wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej; warunkiem bowiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. D. zakwestionował decyzję wydaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wskazując, iż w ciągu pracy zawodowej wielokrotnie narażony był na hałas ponadnormatywny, wibracje, bezpośredni kontakt ze smarami, olejami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia skóry rąk i paznokci. Skarżący przedstawił nadto przebieg swojej kariery zawodowej, podnosząc, iż pracował jako monter rurociągów, monter C.O.., konserwator, hydraulik, palacz oraz osoba obsługująca sprężarki i wykonująca ich bieżące remonty; niezależnie od pracy w kraju podejmował również zatrudnienie za granicą, m.in. w NRD, na Węgrzech, w Czechosłowacji i w Bułgarii.

Obecnie jego stan zdrowia się pogorszył; skarżący nie może spokojnie zasypiać ani odpoczywać, nieustannie słyszy różne odgłosy; stał się nadpobudliwy i niespokojny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wywiedzioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ II instancji podał, iż u skarżącego rozpoznano obustronny niedosłuch odbiorczy, jednakże stwierdzony stopień ubytku słuchu nie spełnia kryteriów prawnych zawartych w cytowanym rozporządzeniu. W przedmiotowym akcie prawnym za chorobę zawodową uważa się obustronny niedosłuch typu odbiorczego wyrażony podwyższeniem progu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym; u skarżącego w wyniku specjalistycznych badań audiometrycznych rozpoznano zaś obustronny niedosłuch wyrażony podwyższeniem progu o wielkości 30 dB w uchu lepiej słyszącym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...], utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], który nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, iż stosownie do postanowień § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W judykaturze, jeszcze w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) przyjmowano (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 r., I SA 786/98, baza Lex nr 45835), że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000, I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 – nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby; tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.

Takie stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 1983 r.

Co warte podkreślenia, wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do w/w rozporządzenia i zawierający dwadzieścia sześć pozycji, określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, iż za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym konsekwentnie należałoby przyjąć, iż zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Jednocześnie warto zauważyć, iż niejednokrotnie istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy; ten sam czynnik może bowiem u różnych osób wywołać odmienne reakcje organizmu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 1998 r., I SA 1862/97, baza Lex nr 45840).

Powyższe konstatacje nie zmieniają zasadniczej kwestii, iż w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej.

To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, iż w świetle § 8 w/w aktu normatywnego właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownym orzeczeniu lekarskim.

Jak już wyżej wskazano, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określa prawną definicję choroby zawodowej. W pozycji 21 przedmiotowego wykazu chorób zawodowych znajduje się uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, tj. obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. O ile zatem zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem na w/w chorobę a szkodliwymi czynnikami dla zdrowia występującymi w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, to mamy do czynienia co do zasady z chorobą zawodową. Inaczej rzecz ujmując w takiej sytuacji dowód prima facie wskazuje, że jest to choroba zawodowa. Skoro jednak choroba nie daje się ustalić prawnie lecz konieczne są do tego badania i diagnostyka lekarska, to należy wskazać m.in. także na prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę spełniającą kryteria choroby zawodowej.

W przedmiotowej sprawie nikt nie kwestionuje faktu dolegliwości laryngologicznych P. D. Już bowiem w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z dnia 9 stycznia 2004 r. (vide: k. [...] akt administracyjnych) rozpoznano u skarżącego obustronny niedosłuch odbiorczy niewielkiego stopnia; przedmiotowe ustalenia zostały następnie potwierdzone orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 20 maja 2004 r. (k. [...] akt administracyjnych), w którym stwierdzono obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego, większy w uchu lewym.

Jednakże ze wszystkich orzeczeń upoważnionych jednostek lekarskich wynika, iż niedosłuch występujący u skarżącego nie wiąże się z warunkami pracy i nie spełnia kryterium diagnostyczno – orzeczniczego zawartego pod. poz. 21 cytowanego wykazu. Nie można więc uznać stwierdzonej u skarżącego wady słuchu za pozostającą w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego.

Powyższe nie przeczy by skarżący nie był w ogóle narażony na jakikolwiek hałas; w sprawie ustalono bowiem, iż skarżący w toku pracy zawodowej narażony był na hałas; jednakże zmiany chorobowe stwierdzone u skarżącego nie są typowe dla objawów klinicznych uszkodzenia słuchu spowodowanego przez hałas.

Jak już była o tym mowa, bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych.

Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania dogłębnej oceny opinii w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 1994 r., SA/Wr 147/94, publ. Prokuratura i Prawo 1995/2/53).

Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone.

W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione gdyż wydane opinie są spójne oraz należycie uzasadnione. Stwierdzono w nich jednoznacznie, uwzględniając wyniki kompleksowych badań audiologicznych i audiometrycznych, iż u skarżącego rozpoznano co prawda obustronny niedosłuch jednakże wyrażony podwyższeniem progu o wielkości 30 dB w uchu lepiej słyszącym.

Przyjąć zatem w reasumpcji należy, że jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego placówek, których prawidłowości przeprowadzenia skarżący co do zasady nie zakwestionował.

Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00, baza Lex nr 77663). Sąd stwierdza nadto, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organu inspekcji sanitarnej przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a merytoryczna decyzja wydana została w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony materiał dowodowy.

W związku z tym zarzuty skarżącego podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Z tych względów, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.