Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 231/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 49
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant stażysta Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2020r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020) za rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]". Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O (dalej jako: organ odwoławczy, Dyrektor) po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z.o.o. (dalej jako strona, skarżący, producent) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej jako: Kierownik, organ I instancji) z "[...]"r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020).

Z przekazanych sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu "[...]". do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, na podstawie którego producent ubiegał się m.in. o przyznanie płatności ONW. W ramach złożonego wniosku do ww. płatności zadeklarowano powierzchnię wynoszącą "[...]"ha. W związku ze złożonym wnioskiem Kierownik BP w dniu "[...]"r. wydał decyzję Nr "[...]"w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w wysokości "[...]"zł. Płatność przyznana powyższą decyzją została przekazana w dniu "[...]"r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego.

W celu ustalenia, czy w sprawie mogły wystąpić sztucznie stworzone warunki do otrzymania płatności, sprzeczne z celami płatności, w dniu "[...]"r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku i dokumentów (wskazanych w wezwaniu) potwierdzających odrębne prowadzenie działalności rolniczej. W dniu "[...]" spółka złożyła stosowne dokumenty.

W wyniku weryfikacji zebranych w sprawie materiałów (tak złożonych przez stronę dokumentów, jak również wyjaśnień strony i zeznań świadków), Kierownik BP nie zakwestionował prawa własności gruntów spółki, posiadania siedziby stada czy posiadania własnych środków produkcji, ani faktu, że spółka stanowi odrębną jednostkę produkcyjną, ale wskazał na sztuczne rozczłonkowanie jednego gospodarstwa w celu uniknięcia zastosowania stawek degresywnych z tytułu płatności ONW oraz wskazał na wzajemne powiązania osobowe i kapitałowe między spółką, a powiązanymi osobami.

Po wyjściu na jaw nowych dowodów w sprawie, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, Kierownik BP dnia "[...]"r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z "[...]" Nr "[...]", a następnie decyzją nr "[...]"z dnia "[...]"r. o uchyleniu w decyzji nr "[...]" z dnia "[...]"r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w całości oraz o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) , odmówił stronie przyznania ww. płatności na rok 2016. W wyniku wszczętego postępowania odwoławczego organ II instancji wydał w dniu "[...]"r. decyzję Nr "[...]" o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W dniu 23 maja 2019 r. WSA w Olsztynie w wyroku sygn. akt I SA/Ol 211/19 uchylił decyzję organu II instancji. Powodem uchylenia był brak przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie w oparciu o dyspozycję art. 145 § l pkt 5 k.p.a. - wg Sądu okoliczności sztucznych warunków były znane organowi w 2017r. przed wydaniem decyzji, ale zostały inaczej ocenione. Następnie "[...]"r. Dyrektor OR wydał decyzję Nr "[...]"o uchyleniu zaskarżonej decyzji Nr "[...]" w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym w dniu "[...]"r. Kierownik BP wydał decyzję Nr "[...]" o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej.

Zawiadomieniem z dnia "[...]"r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW przyznanych producentowi, a następnie w dniu "[...]"r. wydał decyzję windykacyjną, którą nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości "[...]"zł.

Od powyższej decyzji z dnia "[...]"r. spółka wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O (dalej: Dyrektor OR, organ II instancji). Strona zaznaczyła w odwołaniu, iż w obrocie znajduje się prawomocna decyzja administracyjna przyznająca spółce płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (PROW 2014-2020) na rok 2016 (dalej: płatności ONW). Producent podniósł również, iż zaskarżona decyzja została wydana po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem stwierdził bezprawność podjętej przez Kierownika BP w B. próby wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności oraz, że sąd wskazał na brak ustawowych przesłanek, które pozwoliłyby na wznowienie postępowania w sprawie przyznania spółce płatności ONW. Dodatkowo strona podnosiła, iż okolicznością prawną uzasadniającą uznanie płatności za nienależnie pobraną jest uchylenie decyzji, na mocy której płatność została przyznana i wypłacona, a wyjątkiem są jedynie przypadki, w których kwoty ustalone jako nienależne, przyznane zostały w ramach programów wieloletnich. Odwołujący wniósł, iż zaskarżona decyzja z "[...]" o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej: decyzja windykacyjna) dotyczyła płatności ONW na podstawie pozostającej w mocy decyzji administracyjnej. Jak wywodziła spółka zaskarżona decyzja dotyczy jednorocznych płatności ONW i prawo do ich utrzymania przez beneficjenta pozostaje bez związku z tym, jak rozstrzygnięte zostały jego wnioski o przyznanie tego typu płatności w kolejnych latach. W związku z powyższym producent stwierdził brak okoliczności prawnych, które uzasadniałyby pod względem faktycznym wydanie zaskarżonej decyzji windykacyjnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że, odwołanie wniesione przez stronę nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podkreślał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w zakresie okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalenia dotyczące okoliczności stworzenia sztucznych warunków przez osoby powiązane ze sobą - są prawidłowe. Organ II instancji uznał ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu I instancyjnym za własne i odpowiadające wymogom wynikającym z treści art. 80 k.p.a.

Jak wywodził dalej organ stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust 3. ww. rozporządzenia: Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Organ wskazał, żę powyższe unormowanie znajduje odzwierciedlenie w przepisach prawa w zakresie wspólnej polityki rolnej, tj. wart. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.; dalej: rozporządzenie (UE) nr 1306/2013), zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wobec treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych płatności, jako płatności nienależnych.

Organ po szczegółowym omówieniu regulacji wspólnotowych oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019r. poz. 1505 dalej ustawa o Agencji) Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Dyrektor OR wskazywał, iż przedmiotem postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Jak wywodził organ II instancji w odwołaniu strona zaznaczyła, iż w obrocie znajduje się prawomocna decyzja administracyjna przyznająca spółce płatność ONW oraz, że okolicznością prawną uzasadniającą uznanie płatności za nienależnie pobraną jest uchylenie decyzji, na mocy której płatność została przyznana i wypłacona. Dodatkowo producent podnosił, iż zaskarżona decyzja windykacyjna dotyczy płatności ONW, dokonanej na podstawie pozostającej w mocy decyzji administracyjnej, a otrzymana płatność ONW jest płatnością "jednorazową" i prawo do jej utrzymania przez beneficjenta pozostaje bez związku z tym, jak rozstrzygnięte zostały jego wnioski o przyznanie tego typu płatności w kolejnych latach.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów organ wskazał, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, przy czym prowadzone w tym przedmiocie postępowanie jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, bowiem w toku tego postępowania powinny być brane pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych, na co wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych. Stanowisko to organ poparł wskazaniem na wyroki sądów administracyjnych. Jak wywodził dalej organ II instancji zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.; dalej: rozporządzenie (UE) nr 809/2014) obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Organ podkreślał, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. W myśl art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Jak zauważył dalej organ II instancji z nieprawidłowością w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 tj., płatnością pobraną nienależnie mamy do czynienia w każdym przypadku, gdy przyznanie płatności w nieprawidłowej wysokości miało miejsce w związku z błędem rolnika, np. wynikało z zawartej we wniosku błędnej deklaracji - niezgodnej ze stanem faktycznym, nawet jeśli organ nieprawidłowo zweryfikował później taką deklarację. Płatności nienależne stanowią te należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika.

Jak podkreślał organ II instancji w niniejszej sprawie płatności wypłacone w dniu "[...]"r. w ramach płatności ONW na podstawie decyzji Kierownika BP z dnia "[...]"., nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji organ I instancji nie posiadał wyczerpującego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, iż strona dopuściła się sztucznego podzielenia gospodarstwa na kilka mniejszych gospodarstw w celu pozyskania wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi. Organ wskazywał, że analiza całego materiału dowodowego pod kątem stwierdzenia sztucznych warunków była procesem długotrwałym, ze względu na liczne powiązania pomiędzy spółką, a pozostałymi producentami, którzy również wnioskowali o przyznanie płatności ONW na rok 2016.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności w wysokości "[...]"zł jest płatnością nienależną. Organ zaznaczał również – w obszerny sposób uzasadniając swoje stanowisko - że w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, podniosła zarzuty:

- rażącego naruszenia art. 6 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

- rażącego naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że normy te oprócz wskazania formy prawnej, w której odchodzi do ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności oraz wskazania organu właściwego do ustalenia w tejże formie decyzji wysokości kwot nienależnie pobranych płatności podlegających zwrotowi, miałyby jakoby zawierać również rzekome upoważnienie dla wymienionego organu do merytorycznego rozstrzygania o nienależnym charakterze określonych środków otrzymanych w przeszłości przez danego beneficjenta, w oderwaniu od organu do merytorycznego rozstrzygania o nienależnym charakterze określonych środków otrzymanych w przeszłości przez danego beneficjenta, w oderwaniu od istniejących, obiektywnych okoliczności prawnych - w tym w szczególności od prawomocnych niepodlegających wzruszeniu decyzji administracyjnych stwierdzających należność tychże środków.

- rażącego naruszenie normy art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez implicite zastosowanie przez organ jej rozszerzającej, niezgodnej z jej literalnym brzmieniem, wykładni.

W uzasadnieniu skargi spółka zaznaczyła kluczowe z jej punktu widzenia okoliczności faktyczne. Skarżąca podkreśliła, że w obrocie prawnym pozostaje prawomocna decyzja administracyjna przyznająca stronie płatności ONW (PROW 2014-2020) na rok 2016 w kwocie "[...]".

W dalszej kolejności spółka wskazywała, że organy swoje przekonanie o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki w rozumieniu normy art. 60 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013, uzasadniają m.in. powołując się na treść wyroku WSA w Olsztynie z dnia 23 maja 2019 r. sygnatura akt I SA/Ol 213/19, oddalającego skargę strony na decyzję Dyrektora W ARiMR z dnia "[...]"r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w B. w sprawie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016. Strona zaznaczała, że w w/w decyzjach organy oceniły, że strona stworzyła w roku 2016 sztuczne warunki do uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020, a pogląd ten podzielił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Strona zaznaczała, że wyrok ten nie jest wyrokiem prawomocnym, wskazała też, że organy ARiMR nieprawidłowo pojmują skutki prawne w/w wyroku oraz zawartych w nim ocen WSA w Olsztynie. Strona podkreślała, że ocena prawna zawarta w wyroku WSA w Olsztynie dot. wniosku strony o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020 na rok 2016 nie jest natomiast oceną prawnie wiążącą w żadnym innym postępowaniu.

Skarżąca wskazywała także, że organ nie ma żadnych prawnych podstaw do tego, aby odwracać, prawne skutki swojej wcześniejszej, wydanej we właściwym postępowaniu decyzji o przyznaniu płatności. Skarżąca stwierdzała w tym kontekście, że przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie stanowi podstawy prawnej, umożliwiającej zmianę obowiązującego, rozstrzygnięcia organu administracji.

W dalszej części wywodu strona podważała argumentację organu II instancji i wskazywała, na błędny dobór judykatów które na poparcie swojego stanowiska przytaczał organ II instancji.

W odpowiedziach na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie organ szczegółowo odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna, a jej zarzuty należało uznać za bezskuteczne.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły, przepisy ustawy o Agencji, rozporządzenia Rady ( WE EURATOM) nr 2988/95, rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b)finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zatem, powyższe regulacje pozwalają organom na ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wynika z tego przepisu, uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają ostateczne decyzje przyznające tę płatność.

Spór w sprawie dotyczy stwierdzenia, czy nienależna skarżącemu płatność została przyznana i wypłacona w wyniku pomyłki organu I instancji oraz czy przeprowadzone przez organ postępowanie uwzględniało wszystkie aspekty sprawy, które pozwoliłyby na uznanie, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu wypłaconych nienależnie skarżącemu ww. płatności.

Stosownie do treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Taki błąd organu w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Organ nie zakwestionował prawa własności gruntów spółki, posiadania siedziby stada czy posiadania własnych środków produkcji, ani faktu, że spółka stanowi odrębną jednostkę produkcyjną, ale wskazał na sztuczne rozczłonkowanie jednego gospodarstwa w celu uniknięcia zastosowania limitów płatności bezpośrednich do liczby zwierząt i powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku oraz wskazał na wzajemne powiązania osobowe i kapitałowe między spółką, a powiązanymi podmiotami. Organ ustalił, że strona dopuściła się sztucznego podzielenia gospodarstwa na kilka mniejszych gospodarstw w celu pozyskania wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący ziszczenia się przesłanek powodujących, że w stosunku do skarżącej nie powinien nastąpić obowiązek zwrotu płatności.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności, szczegółowo wyliczonych i regulacji mających zastosowanie, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd podzielił prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowość tego wyliczenia nie była również kwestionowana przez skarżącą.

W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób ustaliły również, podając odpowiednią podstawę prawną, że w niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki dające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności w sytuacji, gdy suma kwot nienależnie wypłaconych przekracza równowartość 100 euro. Każda z zakwestionowanych kwot płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Sąd uznał również na bezskuteczny zarzut dotyczący błędnej oceny tworzenia przez skarżącą "sztucznych warunków". Wyrok WSA w Olsztynie z 23 maja 2019r. jest wyrokiem prawomocnym, gdyż 20 maja 2020 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie I GSK1752/19.

Uznając zatem, że organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy także, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania upatrywane w naruszeniu art. 6 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.