Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1030/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 3 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi Zjednoczonych [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1030/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. Minister Przemysłu i Handlu orzekł o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, m.in. w części dotyczącej przedsiębiorstwa Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna.

Następnie orzeczeniem z dnia [...] września 1952 r. Minister Przemysłu Maszynowego zatwierdził protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r. z przejęcia tego przedsiębiorstwa.

Spółka [...] S. A. w K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. oraz powołanego orzeczenia z dnia [...] września 1952 r., zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Minister Gospodarki odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r., zatwierdzającego protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r.

Organ działający w pierwszej instancji stwierdził, że przy podejmowaniu badanego orzeczenia nacjonalizującego nie zostało rażąco naruszone prawo. Znacjonalizowane przedsiębiorstwo spełniało kryteria jego upaństwowienia, wskazane w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), a tym samym istniały przesłanki do przejęcia na własność Państwa przedmiotowej fabryki. Jednocześnie, wskazując na formalnoprawny charakter orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] grudnia 1949 r. Minister stwierdził, iż w sytuacji, gdy ww. orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. zostało wydane zgodnie z prawem, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1952 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Spółka Akcyjna [...] z siedzibą w K.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. Podniósł ponadto, iż w sentencji uprzednio wymienionego orzeczenia oraz jego uzasadnieniu popełnił oczywistą omyłkę pisarską, wpisując błędnie "Ministra Przemysłu i Handlu", zamiast "Ministra Przemysłu Maszynowego", jako organ wydający orzeczenie z dnia [...] września 1952 r.

Minister stwierdził, że spółka Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. posiada legitymację do występowania w przedmiotowej sprawie, co wynika z materiału dowodowego, lecz nie może podzielić podniesionego przez nią zarzutu naruszenia art. 7, 77 kpa., gdyż w toku sprawy dokonał szerokiej kwerendy archiwalnej, a na podstawie pozyskanej dokumentacji ustalił stan faktyczny sprawy.Minister ustalił, że zakład, znajdujący się w dzielnicy [...], był jedną z [...] koncernu Spółki Akcyjnej. Przy czym w związku z planami, dotyczącymi przeniesienia zakładów budowy [...], znajdujących się w S., w 1921 r. Spółka nabyła grunty budowlane w O. pod K. W dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej - dalej ustawa nacjonalizacyjna, tj. w dniu 5 lutego 1946 r., przedsiębiorstwo pn. Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna wraz z nieruchomościami, na których ono funkcjonowało o łącznej powierzchni [...] - stanowiło własność firmy Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna w K.

Zarządzeniem z dnia 6 listopada 1946 r., wydanym na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R. P. Nr 17, poz. 114) - Przewodniczący Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw, działając na wniosek Ministra Przemysłu, zarządził wyłączenie przedsiębiorstwa pn. Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna – K., spod właściwości Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w K., orzekając jednocześnie, że postępowanie w odniesieniu do ww. przedsiębiorstwa będzie prowadzone w trybie § 30 ww. rozporządzenia. Stosownie do powyższego, na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1946 r., omawiane przedsiębiorstwo zostało umieszczone w szóstym wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa. Zarządzenie to, wraz z ww. wykazem, zostało ogłoszone w Monitorze Polskim Nr 146, poz. 293 w dniu 28 grudnia 1946 r. - a więc w terminie zakreślonym w art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o zmianie ww. ustawy (Dz. U. z 1946 r. Nr 105, poz. 66), czyli przed dniem 31 marca 1947 r. W związku z powyższymi okolicznościami, w ocenie organu, nie znajduje uzasadnienia zarzut rażącego naruszenia przepisów § 14 pkt 1b) oraz § 24 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r.

Minister wskazał ponadto, że instytucje wymienione w art. 3 ust. 2 ustawy nacjonalizacyjnej, stosownie do treści § 32 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r., mogły zgłosić do Głównej Komisji swoje prawa do przedsiębiorstw objętych wykazem, a właściciele przedsiębiorstw mogli zgłosić zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Z akt wynika natomiast, że w odniesieniu do powyższego przedsiębiorstwa zarzuty do Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw nie zostały zgłoszone, co stanowiło podstawę do wydania przez właściwego ministra o przejęciu lub przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Organ powołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 181/05 i stwierdził, że ewentualne naruszenie przepisów w postępowaniu nacjonalizacyjnym, nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia nacjonalizacyjnego. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Wada będąca przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji powinna przy tym tkwić w samej decyzji .

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że tryb przejmowania przedsiębiorstw na własność Państwa, określony w ww. rozporządzeniu z dnia 30 stycznia 1947 r. przewidywał obok orzeczenia właściwego ministra o przejęciu, bądź przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, wydanie orzeczenia właściwego ministra o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa, konkretyzującego jego składniki majątkowe. Podstawę prawną takiego orzeczenia stanowił § 75a ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego posiadało jednak charakter wyłącznie formalnoprawny, nie wywierało skutków w sferze prawnorzeczowej. Objęcie poszczególnych składników majątkowych przejmowanego przedsiębiorstwa, nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym, sporządzonym w dniu [...] grudnia 1949 r. Ogłoszenie o terminie jego sporządzenia zostało zaś opublikowane, na podstawie § 73 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia 1 grudnia 1949 r. Nr 24, str. 211. Minister podniósł, że nie zostało odnalezione, pomimo podjętych prób, orzeczenie z dnia [...] września 1952 r., zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy. Uznał jednak, mając na względzie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1102/11, że takie orzeczenie istnieje w obrocie prawnym, gdyż fakt jego wydania przywoływany jest w kilku urzędowych dokumentach, tj. piśmie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] grudnia 1956 r. oraz Ministerstwa Przemysłu Maszynowego z dnia [...] grudnia 1956 r. W kontekście powyższego chybiony jest zarzut dotyczący nieuzupełnienia materiału dowodowego, m.in. o orzeczenie z dnia [...] września 1952 r., przy czym skarżąca nie załączyła kopii ww. orzeczenia do pisma z dnia 2 sierpnia 2013 r.

Minister podniósł, że w jego ocenie charakter działalności prowadzonej przez przedmiotowe przedsiębiorstwo nie został ujęty w katalogu przedsiębiorstw wymienionych pod lit. A art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, a zatem kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa stanowiła zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników (art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej). Przez "zdolność zatrudnienia" należy rozumieć "rzeczywistą zdolność zatrudnienia" w danym przedsiębiorstwie w dniu 5 lutego 1946 r., przy uwzględnieniu pełnego parku maszynowego, znajdującego się na wyposażeniu tego przedsiębiorstwa w ww. dacie, jego stanu technicznego, niezależnie od tytułu własności do niego. Przedmiotowa fabryka, jako dobrze prosperujące o wielkim potencjale produkcyjnym przedsiębiorstwo, posiadała zdolność zatrudnienia kształtującą się na poziomie powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. Potwierdzeniem powyższych ustaleń są informacje dotyczące faktycznej wielkości zatrudnienia pracowników fizycznych w tym przedsiębiorstwie. Przy czym ze swojej istoty zdolność zatrudnienia jest wartością co najwyżej równą faktycznemu zatrudnieniu lub wyższą w żadnym wypadku jednak rzeczywista zdolność zatrudnienia nie może być niższa niż faktyczne zatrudnienie w danym okresie. Przyjmując zatem nawet najniższą wielkość zdolności zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie, wynoszącą w miesiącu wrześniu 1946 r. (a więc w dacie zbliżonej do daty wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej) 991 pracowników fizycznych, co wynika z akt sprawy - bezsprzecznie jest - że zdolność zatrudnienia w ww. fabryce znacznie przekraczała kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa. W tym aspekcie sprawy istotne znaczenie ma również fakt, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na niższą zdolność zatrudnienia w przedmiotowej fabryce niż 50 pracowników na jedną zmianę przy produkcji w dacie 5 lutego 1946 r. lub choćby w okresie do tej daty zbliżonym.

Odnosząc się do zarzutu, że protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1949 r., objęto nie tylko majątek wchodzący w skład przedsiębiorstwa, ale i ten który nie był związany z jego prowadzeniem, Minister wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej, wskazywał, że przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe, itp.). Powołując uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07, stwierdził, że w obowiązującym w czasie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej Kodeksie handlowym (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy), z treści art. 40 § 1 tego aktu wynika, że w skład przedsiębiorstwa wchodzą różne, stanowiące określoną, wymierną wartość, składniki takie jak firma, znaki towarowe, nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, towary, ale także wierzytelności i prawa wynikające z umów (najmu, dzierżawy). Nie ulega wątpliwości, że na własność Państwa przechodzą w myśl art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej te składniki, które wymienia powołany art. 40 § 1, a w tym nieruchomości i ruchomości należące do kupca (przedsiębiorcy). W protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] grudnia 1949 r. wskazano, iż integralną częścią przejmowanego przedsiębiorstwa są parcele, oznaczone szczegółowo w stanowiących część składową tego protokołu załącznikach, obejmujących odpisy z ksiąg hipotecznych, urzędowe wyciągi z arkuszy posiadłości gruntowych, kopie map katastralnych i plany sytuacyjne, tj.: 7 parcel gruntowych, zapisanych w lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] [...], [...] parcel gruntowych, zapisanych w [...] księgi gruntowej gminy [...] oraz [...] parcel gruntowych zapisanych w [...] księgi gruntowej [...] o łącznej powierzchni [...] m2 - majętność ziemska zwana "[...] ", na których znajdowały się baraki mieszkalne i barak administracyjny, budynek kombinowany z 3 części - służący m.in. do przechowywania maszyn, narzędzi rolniczych i wozów roboczych oraz stodoła. Przedmiotowe nieruchomości stanowiły bezspornie własność spółki, a zatem też składnik majątkowy przedsiębiorstwa spółki.

W ocenie Ministra przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało przejęte na własność Państwa, zgodnie z istotą nacjonalizacji, w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut, że protokół zdawczo-odbiorczy nie powinien zostać zatwierdzony. Należy mieć przy tym na względzie fakt, na co zwracał uwagę Minister Gospodarki w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., iż orzeczenie Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. wydane w przedmiocie zatwierdzenia ww. protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] grudnia 1949 r. posiadało wyłącznie charakter formalnoprawny, nie wywierało skutków w sferze prawnorzeczowej. Przedmiotowe orzeczenie było bowiem ściśle związane z orzeczeniem nacjonalizacyjnym, było od niego przedmiotowo zależne i tylko orzeczenie nacjonalizacyjne stanowiło podstawę przejęcia na rzecz Państwa wszystkich składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa. W sytuacji zatem, gdy ww. orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. zostało wydane zgodnie z prawem, brak jest podstaw do przyjęcia, że orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym do stwierdzenia jego nieważności - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna [...], zaskarżając ją w całości.

Orzeczeniu temu zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 6 ust. 1 ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki, poprzez ustalenie, że objęcie protokołem zdawczo-odbiorczym całego majątku skarżącej, a nie tylko majątku produkcyjnego, nie stanowi naruszenia prawa oraz art.3 ust. 1 lit B ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki, poprzez ustalenie, że objęcie nacjonalizacją przedsiębiorstwa skarżącej było właściwe, pomimo niezdolności do zatrudnienia na jedną zmianę co najmniej 50 pracowników. Ponadto podniosła zarzut naruszenia prawa proceduralnego: art.138 § 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa., poprzez niezebranie całości materiału dowodowego, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i jego dowolną ocenę, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji rażąco naruszających prawo. Spółka wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Odpowiadając na wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę Minister Gospodarki wniósł o oddalenie skargi.

Po wydaniu postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 17 maja 2016 r. sygn.. akt I OZ 479/16 zwrócono się o podanie, czy zmiana w składzie zarządu w związku z rezygnacją M. M. ze stanowiska członka zarządu została zgłoszona do Krajowego Rejestru Sądowego. W wykonaniu powyższego zarządzenia członek zarządu T. G. podał, że powyższa zmaiana nie została do dziś zatwierdzona i złożona do rejestru przedsiębiorstw. Do pisma złożył odpis z KRS-u wg stanu z dnia 29 czerwca 2016 r., z którego wynika, że T. M. wchodzi w skład zarządu. Na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. T. G. oświadczył, że wpis do KRS-u nie zmienił się od daty wydania postanowienia przez NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy uznał, że nie narusza ona prawa, natomiast zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Ocenę Ministra skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W ocenie Sądu, prawidłowe są ustalenia organu, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna i orzeczenia Ministra [...] z dnia [...] września 1952 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1949 r. z przejęcia tego przedsiębiorstwa.

Kwestionowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa, korzystających z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, którą rozważano w stanie faktycznym sprawy, była przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czyli wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Z brzemienia tego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Idzie tu zatem o konieczność wystąpienia rażącego naruszenia prawa w trakcie prowadzenia postępowania zmierzającego do wydania decyzji. Termin "rażący" winien być rozumiany w sposób powszechnie przyjęty. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "rażący", to "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży". Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233, wyrok WSA 21 lipca 2006r., sygn.akt IV SA/Wa 740/06). Dlatego też, w tezie wyroku NSA z 12 grudnia 1988r. (II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa".

Podstawę materialnoprawną orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. stanowił art. 3 ust. 1 i 5 ustawy 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 dalej ustawa nacjonalizacyjna). Zgodnie z tym przepisem Państwo przejmowało przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod literą A. jeżeli zdolne był zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. W ocenie Sądu, ustaleniom Ministra Gospodarki, co do prawidłowości zastosowania tego przepisu nie można zarzucić dowolności. Organ rozważył cały materiał dowodowy, w tym wziął pod uwagę przy jego ocenie – czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji – wyciągi z formularzy dla Wojewódzkiego Wydziału Przemysłu w K. sporządzone przez znacjonalizowaną fabrykę, z których wynikało, że zatrudnienie w Fabryce, jeśli chodzi o ilość pracowników fizycznych wynosiło: w sierpniu 1946 r. 997 osób, we wrześniu 1946 r. 1007 osób, w listopadzie 1946 r. 1011 osób, w grudniu 1946 r. 1013 osób, w kwietniu 1949 r. 1268, w maju 1949 r. 1269 osób, w lipcu 1949 r. 1278 osób, w listopadzie 1949 r. 1554 osób. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zdolność zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie, oznacza możliwość zatrudnienia na jedną zmianę określonej liczby pracowników istniejącą w dniu 5 lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1693/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl. ), ustawodawca nie odnosi się do faktycznej liczby zatrudnionych pracowników, ale do zdolności zatrudnienia w tej dacie. Zdolność ta musi być oceniana zgodnie z istniejącym w dniu 5 lutego 1946 r. potencjałem produkcyjnym przedsiębiorstwa.W ocenie Sądu, prawidłowe było sięgnięcie przez organ w niniejszej sprawie po dowód w postaci wyciągów z formularzy dla Wojewódzkiego Wydziału Przemysłu w K. pochodzce z okresów najbardziej zbliżonych do dnia wejścia w życie ustawy nacjonalizacujnej tj. 5 lutego 1946 r. Z tych wyciągów wynika, że przedmiotowa fabryka zatrudniała w okresie sierpień 1946 – listopad 1949 r. ponad 900 pracowników fizycznych. Z tych ustaleń wynika, że przedmiotowa fabryka już w sierpniu 1946 r., czyli sześć miesięcy po wejściu w życie dekretu o nacjonalizacji, zatrudniała ponad 900 osób. W każdym przypadku przejmowanie przedsiębiorstwa na własność Państwa w trybie powyższej ustawy – ustalenie liczby osób, które mogły być zatrudnione przy produkcji na jedną zmianę- musiało być "hipotetyczne". Tę hipotezę należało wysnuć z takich danych jak: wielkość fabryki, ilość budynków fabrycznych, zakres działania, wielkość zatrudnienia, rodzaj prowadzonej działalności, wielkości i charakteru produkcj. Z protokołu zdawczo odbiorczego z dnia [...] grudnia 1949 r. wynika, że teren fabryczny o pow. [...] m2 obejmował kompleks [...] budynków i zabudowań wzniesionych przed wojną i przez okupanta. Z protokołu zdawczo –odbiorczego wynika, że była to jedna z [...] fabryk tego rodzaju w Posce międzywojennej, o bardzo długiej historii sięgającej początków XIX wieku. Prawidłowa była zatem konkluzja i ocena organu nadzoru o zdolności zatrudnienienia przez fabrykę przy produkcji powyżej 50 pracowników na jedna zmianę. Biorąc te dane pod uwagę, w ocenie Sądu, organowi nie można w niniejszej sprawie zarzucić, że nieprawidłowo uznał o spełnieniu przez przedmiotową fabrykę przesłanki do jej nacjonalizacji.

Dalej należy uznać za niezasadny zarzut dotyczący przejęcia nieruchomości zwanej "[...]" składającej się z whl. [...] m2 oraz whl [...] o pow. [...] a, jako nie mającej związku z działalnością produkcyjną fabryki. W sprawie poza sporem jest, że nieruchomości gruntowe wraz z wraz z posadowionymi na nich budynkami gospodarczymi oraz budynkiem mieszkalnym ( w tym nieruchomość zwana [...]) w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, stanowiły własność osoby prawnej przedsiębiorstwa Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna w K. Potwierdza to sama treść protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] grudnia 1950 r. Okolicznością niesporną jest również, że materialnoprawną podstawą przejęcia przedsiębiorstwa był art. 3. 2, B ustawy nacjonalizacyjnej. Istotą sporu jest natomiast to, czy nacjonalizacja obejmowała wszelkie nieruchomości, a więc majątek przedsiębiorstwa w najszerszym znaczeniu. Sama ustawa nacjonalizacyjna nie definowała pojęcia " przedsiębiorstwa". Przepis art. 40 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502), który obowiązywał w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, głosił, że przedsiębiorstwem był "zespół składników majątkowych obejmujący wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, a w szczególności [...] nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. akt I OPS 2/07 (ONSAiWSA 2008/1 poz. 5) przedsiębiorstwem w znaczeniu szerszym jest ogół praw podmiotowych, stosunków faktycznych oraz różnych innych wartości, jakie podmiot prawa ("właściciel" przedsiębiorstwa, osoba prawna lub fizyczna, "przedsiębiorca" sam lub ze współdziałającymi osobami) wiąże w zorganizowany zespół, ustalając cel gospodarzy tego zespołu. Prawami podmiotowymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa mogą być zarówno prawa rzeczowe i inne prawa bezwzględne, jak też prawa względne (System prawa cywilnego, tom I, część ogólna; Ossolineum 1974 r., s. 451). (...) Oznacza to, że przejście przedsiębiorstwa na własność innego podmiotu powoduje nabycie ogółu praw i obowiązków związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a więc nabywca przedsiębiorstwa, także w drodze nacjonalizacji, uzyskuje wszystkie prawa, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Zatem w świetle unormowań ww. ustawy dopuszczalne było wywłaszczenie w ramach nacjonalizacji przedsiębiorstwa, nieruchomości stanowiącego własnośc tego przedsiębiorstwa. W ramach tego postępowania organ nie miał uprawnień do badania związku funkcjonalnego określonych składników majątkowych stanowiących własność przedsiębiorstwa, z prowadzoną dzialanością produkcyjną. Sam fakt, że składniki te stanowiły własność przedsiębiorstwa i były niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, nawet nie związanego z jego działalnością produkcyjną, wskazują na brak przesłanki do stwierdzenia, że decyzja nacjonalizacyjna rażąco narusza prawo. W tym miejscu sąd chciałby jeszcze raz przywołać ogólne zasady prowadzenia postępowania w trybie nadzorczym, które zostały wskazane na wstępie, a dotyczące rozumienia rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się w końcu do zarzutów dotyczących rażącego naruszenia prawa procesowego przy wydawaniu przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] czerwca 1946 r. to należy uznać je również za niezasadne. Za datę wszczęcia postępowania o przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa należy przyjąć opublikowanie wykazu przedsiębiorstw w dzienniku urzędowym (por. wyrok SN z dnia 3 marca 2001 r., sygn. akt. III RN 176/00, OSNP 2001/16/503), a tego rodzaju wykaz obejmujący przedmiotowe przedsiębiorstwo został opublikowany w Monitorze Polskim z dnia 28 grudnia 1946 r., Nr wykazu 6, w którym opublikowano wykaz podlegających nacjonalizacji przedsiębiorstw, a wśród nich także Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna w K. (poz. 30). Stosownie do art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej "orzeczenie w trybie niniejszego artykułu mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa". Z powyższego wynika, żę zasadnym było wydanie orzeczenia administracyjnego na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej. W dacie wszczęcia postępowania administracyjnego obowiązywało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. R.P. nr 17 poz. 114), które pozwalało w § 14.1 o wyłączeniu , na żądanie właściwego ministra, przez przewodniczącącego Głównej Komisji spod właściwości wojewódzkiej komisji sprawy poszczególnych przedsiębiorstw i przekazaniu je do postępowania przewidzianego w § 30. Z zarządzenie Ministra Przemysłu z dnia 30 listopada 1946 r. (Monitor Polski z dnia 28 grudnia 1946 r. nr 146) wynika, że takie zarządzenie zostało wydane przez Przewodniczącącego Głównej Komisji, w sprawie miał zatem zastosowanie § 30 ww. rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r, który stanowił, że właściwy minister ogłasza w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych, komunikacyjnych i telekomunikacyjnych m.in. wyłączonych spod kompetencji wojewódzkich komisji na zasadzie § 14 ust. 1. Tym samym, wbrew twierdzeniem skarżącego, § 14 pkt 1b) oraz § 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własnośc Państwa (DZ. U. 1947 r. Nr 16 poz. 62) nie miał w sprawie zastosowaniaw momencie wydawania orzeczenia z dnia [...] czerwca 1947 r., nie mogły być zatem rażąco naruszone przepisy ww. rozporządzenia. Z akt wynika, że od zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] listopada 1946 r., stosownie do § 32 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r., właściciele przedsiębiorstw objętych wykazem mogli zgłosić do Głównej Komisji ds. Upaństwawiania Przedsiębiorstw zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Skarbu Państwa. Jednak z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawywynika, że takie zarzuty nie zostały zgłoszone. Zgodnie z treścią ww. rozporządzenia wykonawczego do ustawy nacjonalizacyjnej, niezgłoszenie praw lub zarzutów co do przedsiębiorstw, objętych wykazem określonym w § 30, stanowiło wyłączną podstawę do wydania przez właściwego ministra orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Przy czym powyższe wynika z dyspozycji § 66 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r., jak również z § 65 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. 1947 r., Nr 16, poz. 62), uchylającego ww. rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 1946 r. Te okoliczności wskazują, że organ administracji również w tym zakresie nie naruszył rażąco prawa.

Wbrew twierdzeniem skargi, organ przeprowadził bardzo starannie postępowanie w zakresie zgomadzenia materiału dowodowego, przeprowadził również kwarendę w Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw. Zatem zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa również należy uznać za niezasadny.

Reasumując, oceniane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. zapadło zgodnie z obowiązującym wówczas przepisami w przedmiocie nacjonalizacji przedsiębiorstw i nie może być kwalifikowane jako wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skutki jego wydania rozciągają się również i na orzeczenie Ministra [...] wydanego w porozumieniu z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa pn. Zjednoczone [...] Spółka Akcyjna w K. Wydający to orzeczenie Minister powołał się bowiem na wiążące w sprawie, wymienione wyżej przepisy i działał zgodnie z ich treścią. Z tego względu stanowisko zaprezentowane w sprawie przez organ nadzoru jest trafne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał także za słuszne argumenty organu wydającego zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku