Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2153/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 188, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia WSA del. Przemysław Szustakiewicz Protokolant st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 254/13 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz B. S. kwotę 837 (osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 254/13, oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z dnia 25 lipca 2012 r. B. S. złożyła do Wójta Gminy Ż. wniosek o rozgraniczenie nieruchomości w obrębie G. M. pomiędzy działką nr 134/1 (stanowiącą jej własność) a działką nr 135/1 (własność M. T.). We wniosku skarżąca podała, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Wójt Gminy Ż. zatwierdził rozgraniczenie nieruchomości nr 135/1 i 134/1, decyzja ta była dla niej niekorzystna, wniosła "sprzeciw". Podała, że Sąd Rejonowy w Dębicy wezwał M. T. (wnioskodawczynię) do uiszczenia opłaty od wniosku o rozgraniczenie. Wobec nieuiszczenia opłaty wniosek ten został zwrócony. Podała, że w dniu 14 listopada 2011 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. ([...]) organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji, wskazując, że z chwilą wniesienia przez B. S. wniosku o przekazanie sprawy Sądowi, decyzja rozgraniczeniowa z dnia 30 sierpnia 2010 r. utraciła moc wiążącą i nie istnieje w obrocie prawnym. Powołując się na orzecznictwo sądowe wnioskodawczyni podała, że w jej ocenie niedopuszczalnym jest traktowanie decyzji rozgraniczeniowej jako prawomocnej.

Po rozpoznaniu wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. Wójt Gminy Ż. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, tj. działki nr 134/1 stanowiącej własność B. S. z działką nr 135/1 będącą własnością M. T., położonych w obr. G. M., jako bezprzedmiotowego z uwagi na fakt, że pomiędzy tymi działkami prowadzone było postępowanie rozgraniczeniowe i zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. dalej "Pr.g.k.") wydana została decyzja z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr UG 7430/44/10 zatwierdzająca przebieg granicy pomiędzy ww. działkami, która jest ostateczna. To – w ocenie organu – powoduje, że organ ten po raz drugi nie może rozstrzygać sprawy, która inną decyzją została już ostatecznie zakończona, naruszałoby to art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ stwierdził zatem, że wniosek B. S. z dnia 25 lipca 2012 r. o rozgraniczenie, jako bezprzedmiotowy, uzasadnia umorzenie postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania B. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO zaznaczyło, że zarówno wniosek o rozgraniczenie rozpatrzony decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., jak i wniosek z dnia 25 lipca 2012 r. dotyczą tej samej sprawy administracyjnej. Tożsamość obydwu spraw powoduje, że aktualnie prowadzone postępowanie nie może zostać zakończone wydaniem decyzji orzekającej co do istoty. Kolegium podało, że sprawa rozgraniczenia została zakończona wydaniem ostatecznej decyzji, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Takiego skutku nie wywarło postanowienie SKO z dnia 20 stycznia 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 30 sierpnia 2010 r., na które to powołuje się odwołująca. Jednocześnie Kolegium wskazało, że nie akceptuje zawartych w tym postanowieniu motywów, na których oparte zostało rozstrzygnięcie. Żaden z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewiduje bowiem anulacyjnego skutku związanego z żądaniem strony niezadowolonej z decyzji przekazania sprawy do sądu powszechnego. Przyjęcie odmiennego poglądu (tj. że samo żądanie przekazania sprawy do rozpatrzenia sądowi skutkuje utratą mocy obowiązującej decyzji) niweczyłoby cel postępowania sprawiając, że stabilne rozgraniczenie nieruchomości w obu trybach (administracyjnym i sądowym) w wielu wypadkach nie byłoby możliwe. W zaistniałym stanie faktycznym i prawnym wydanie ponownej decyzji w tej samej sprawie, obarczałoby ją wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Zasadnie zatem, w ocenie Kolegium, organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję B. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie art. 29 ust. 1 i art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne polegające na przyjęciu, że decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia 30 sierpnia 2010 r. jest wiążąca, mimo że jedna ze stron wystąpiła z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie sprawy w sposób wyczerpujący i wnikliwy, a także art. 105 k.p.a. przez umorzenie postępowania w sytuacji, gdy przesłanki do umorzenia nie zaistniały oraz art. 107 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia (prawnego) uniemożliwiającego jego instancyjną kontrolę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazano, że wobec rozbieżnego orzecznictwa sądowego decyzja wydana została na podstawie tych poglądów judykatury, z którymi wiąże się względna stabilność aktu administracyjnego w obrocie prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 254/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.

Sąd wskazał, że w sprawie rozgraniczenia działek nr 134/1 i nr 135/1 poł. w obr. G. M., została wydana decyzja o rozgraniczeniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. i choć został złożony przez skarżącą wniosek o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu, do sądowego rozgraniczenia nie doszło wobec zwrotu wniosku z przyczyn formalnych (nieopłacenia go przez M. T.). W takiej sytuacji ostatecznym staje się orzeczenie organu administracji, a więc decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2010 r. ([...]). Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że skoro zostało wszczęte postępowanie o rozgraniczenie winno ono zostać zakończone, gdyby natomiast przyjąć stanowisko skarżącej, że już sam tylko wniosek o przekazanie sprawy sądowi anuluje decyzję, a do postępowania sądowego nie dojdzie chociażby z przyczyn formalnych, powstałaby sytuacja wszczętego a nie zakończonego postępowania administracyjnego. Ponieważ organ administracji jest obowiązany sprawę załatwić (art. 104 k.p.a.) to musiałby prowadzić postępowanie z tego samego wniosku w sytuacji, gdy wydana już w sprawie decyzja nie została uchylona. Sąd wskazał, że zwrot wniosku o rozgraniczenie przez sąd powoduje, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało dokonane przez organ administracji.

W ocenie Sądu trafnie zatem organy obu instancji uznały, że złożenie przez skarżącą wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. o rozgraniczenie działek nr 134/1 i nr 135/1 poł. w obr. G. M. nie może prowadzić do jego załatwienia in merito (wobec ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Tożsamy jest bowiem przedmiot postępowania (rozgraniczenie ww. działek), tożsama jest argumentacja (brak ustalonych granic), występują również w tej sprawie te same strony. W takiej sytuacji prawidłowym jest umorzenie postępowania z w/w wniosku B. S., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. czyli wydanie orzeczenia kończącego sprawę pod względem procesowym.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 254/13,skargę kasacyjną wniosła B. S., reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, art. 33 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 145 § 1 ust. 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało błędnym przyjęciem – pomimo dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych – iż decyzja rozgraniczeniowa wydana przez Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], jest decyzją prawomocną, pomimo że uczestniczka postępowania rozgraniczeniowego (skarżąca) wystąpiła z żądaniem rozpoznania sprawy przez sąd powszechny, a wniosek o rozgraniczenie został zwrócony, wskutek jego nieopłacenia przez wnioskodawczynię, co skutkowało uznaniem, iż sprawa rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych jako działki nr 134/1 oraz 135/1, położone w G. M., została prawomocnie rozstrzygnięta decyzją administracyjną, co skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji o umorzeniu niniejszego postępowania.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie jest możliwy do zaakceptowania taki tryb procedowania, który uniemożliwia stronie niezadowolonej z wyniku administracyjnej części postępowania rozgraniczeniowego (a która nie jest uznawana za wnioskodawcę) skuteczne doprowadzenie do sądowej weryfikacji wydanego przez organ orzeczenia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, nie sposób podzielić poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, iż konsekwencją zwrotu przez sąd powszechny wniosku o rozgraniczenie wobec braku uiszczenia opłaty przez wnioskodawcę, będzie uprawomocnienie się administracyjnej decyzji rozgraniczeniowej. To bowiem prowadziłoby do pozbawienia strony postępowania rozgraniczeniowego, która nie jest jego wnioskodawcą uprawnienia do skutecznego kwestionowania jego wyników. Podniesiono, że dopuszczenie możliwości pozbawienia jednej ze stron postępowania rozgraniczeniowego uprawnienia do zainicjowania procesu sądowej weryfikacji decyzji rozgraniczeniowej wydaje się tym bardziej niedopuszczalne, iż powyższe uprawnienie zachowuje druga ze stron postępowania rozgraniczeniowego.

W ocenie skarżącej, już samo złożenie przez którąkolwiek ze stron postępowania rozgraniczeniowego żądania rozpoznania sprawy rozgraniczeniowej przez sąd powszechny, powoduje utratę mocy wiążącej decyzji rozgraniczeniowej ex lege, bez względu na dalszy tok tego postępowania. Nie jest zatem dopuszczalna ocena zachowania mocy prawnej decyzji wydanej na administracyjnym etapie postępowania rozgraniczeniowego w zależności od nadania biegu wnioskowi o rozgraniczanie na etapie sądowym. Wskazano, że nie można uzależniać istnienia w obrocie prawnym niekorzystnej dla uczestnika postępowania rozgraniczeniowego decyzji administracyjnej od działań bądź zaniechań wnioskodawcy (drugiej strony postępowania), usatysfakcjonowanego rozstrzygnięciem zapadłym na administracyjnym etapie tego postępowania. Akceptacja poglądu, ża dysponentem postępowania rozgraniczeniowego jest wyłącznie strona, która zainicjowała jego administracyjny etap nie znajduje uzasadnienia.

Końcowo stwierdzono, że z uwagi na liczne rozbieżności pojawiające się w orzecznictwie sądów administracyjnych w przedmiocie skutków zwrotu wniosku o przekazanie sprawy rozgraniczenia do rozpoznania przez sąd powszechny, zasadnym wydaje się być wniosek o przedstawienie powyższego zagadnienia do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl zaś art. 33 ust. 3 tej ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie przekazania sprawy sądowi.

Okoliczności faktyczne są w sprawie niesporne. W prowadzonym na wniosek M. T. (właścicielka działki nr 135/1 w obrębie G. M.) postępowaniu rozgraniczeniowym z sąsiednią nieruchomością oznaczoną jako działka 134/1 (własność B. S.) Wójt Gminy Ż. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. decyzję. o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. Niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy B. S. wystąpiła z żądaniem, o jakim mowa w art. 33 ust. 3 ustawy. Sprawa została więc przekazana Sądowi Rejonowemu w Dębicy, który wezwał M. T. (wnioskodawczynię rozgraniczenia) do uiszczenia opłaty od wniosku, a następnie, wobec nieopłacenia wniosku, zwrócił wniosek. Pismem z dnia 25 lipca 2012 r. B. S. wystąpiła do Wójta Gminy Ż. z wnioskiem o rozgraniczenie działek nr 134/1 i 135/1. Organ pierwszej instancji uznając, że wobec zwrotu wniosku przez Sąd Rejonowy w Dębicy decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. zatwierdzająca rozgraniczenie stała się ostateczna, decyzją z dnia 30 sierpnia 2012 r. umorzył postępowanie z wniosku B. S. jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Stanowisko to zaakceptowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, które zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, zgodnie z którym wobec zwrotu wniosku przez sąd powszechny z powodu jego nieopłacenia przez M. T. ostateczne stało się orzeczenie organu administracji z dnia 30 sierpnia 2010 r., które załatwiło sprawę rozgraniczenia przedmiotowych działek, wobec czego postępowanie z wniosku B. S. należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć. Wyrażając powyższy pogląd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odwołał się do stanowiska, jakie w podobnej sytuacji wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1764/11.

W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono, że uznanie przez organy i Sąd, iż mimo zgłoszonego żądania, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w przypadku gdy z przyczyn formalnych nie zostało przeprowadzone sądowe postępowanie rozgraniczeniowe, przyjąć należy, że decyzja rozgraniczeniowa wydana przez organ administracji, chociaż została zakwestionowana w przewidzianym w ustawie trybie, w ostateczny sposób rozstrzyga o przebiegu spornej granicy, narusza art. 33 ust. 3 powołanej ustawy, a także zasady konstytucyjne, w tym zagwarantowane w Konstytucji RP prawo do sądu – art. 45 ust. 1 w powiązaniu z art. 177 ust. 1 ustawy zasadniczej).

Jak słusznie podniesiono pogląd powyższy sprzeczny jest także z art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji oraz art. 32 ust. 2 ustawy zasadniczej (omyłkowo wskazany w zarzucie jako art. 33 ust. 2, natomiast właściwie określony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do podstawowej w sprawie kwestii, która w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie była postrzegana jednolicie, podzielić należy stanowisko, że decyzja o rozgraniczeniu, co do której strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy wystąpiła z żądaniem, o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy traci moc wiążącą z chwilą złożenia do organu stosownego żądania (w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi) i skutku tego nie niweczy – tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej – późniejszy zwrot wniosku o rozgraniczenie przez sąd z powodu nieopłacenia go przez wnioskodawcę, będącego przeciwnikiem procesowymi strony, która zażądała przekazania sprawy sądowi.

Należy bowiem mieć przede wszystkim na uwadze, że sprawy o rozgraniczenie nieruchomości należą do spraw z zakresu prawa cywilnego. Co do zasady do ich rozpoznania są więc powołane sądy cywilne (art. 2 § 1 k.p.c.). Szczególna konstrukcja rozpoznawania tych spraw przyjęta na zasadzie przewidzianej w art. 2 § 1 k.p.c. w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne wyłącza czasowo dopuszczalność drogi sądowej, uzależniając możliwość rozpoznania takiej sprawy przez sąd powszechny od wcześniejszego przeprowadzenia obligatoryjnego postępowania administracyjnego. Wzajemna relacja obu postępowań rodzi w praktyce wiele wątpliwości, co do których niejednokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy. I tak np. postanowieniu z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt I CKN 423/97, (OSNC 1998/10/156) Sąd Najwyższy stwierdził, że: "decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nieobjętej tym żądaniem staje się ostateczna". Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 1999 r. sygn. akt II SA 1580/99. Takie stanowisko wyraził też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 48/13.

Dla rozstrzygnięcia omawianej kwestii doniosłe znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt III CZP 48/14 (OSNC 2015/3/27), w której rozstrzygnięte zostało zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczące określenia wnioskodawcy w postępowaniu sądowym o rozgraniczenie. Sąd Najwyższy podjął uchwałę o następującej treści: "W razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 103, poz. 1287 ze zm.) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia".

W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że – po przekazaniu sprawy, w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 Pr.g.k. – postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Sąd stwierdził, że: "Skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi". W dalszej części rozważań Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 33 ust. 3 Pr.g.k. ustawodawca nie posługuje się pojęciem wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie przed sądem. Jest to świadomy zabieg legislacyjny, pozostający w związku z podstawową funkcją żądania przekazania sprawy sądowi, jaką jest skutek anulacyjny w odniesieniu do decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu. Wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie jest istotny dla wszczęcia postępowania w sprawie o rozgraniczenie, nie tylko postępowania w fazie administracyjnej. W art. 33 ust. 3 Pr.g.k. jest mowa o przekazaniu sądowi sprawy, w postępowaniu sądowym jest rozpoznawana ta sama sprawa, wszczęta jednym wnioskiem inicjującym to postępowanie.

Następnie w uchwale przedstawiono pogląd, że żądanie uiszczenia opłaty sądowej po przekazaniu sprawy sądowi z fazy administracyjnej pod rygorem zwrotu wniosku jest wadliwe. Rozważania zawarte w motywach omawianej uchwały zakończone zostały stwierdzeniem, że: "nawet w razie uznania, że istnieją podstawy do żądania przez sąd uiszczenia opłaty od wniosku pod rygorem jego zwrotu, utrata mocy decyzji administracyjnej w wyniku zgłoszenia przekazania sprawy sądowi oznacza, że prawo do sądu nie zostaje wyłączone. Prawomocny zwrot wniosku, a więc zakończenie postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, otwierałby możliwość wystąpienia ponownie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości, zgodnie z zasadami określonym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym".

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela przytoczone wyżej stanowisko Sądu Najwyższego. Mając na uwadze, że skuteczne złożenie wniosku przewidzianego w art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne skutkuje utratą mocy wiążącej decyzji o rozgraniczeniu, co oznacza, że nie uzyskuje ona procesowych i materialnoprawnych skutków decyzji ostatecznej, należało uwzględnić skargę kasacyjną.

Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2010 r. B. S. wystąpiła w przewidziany w art. 33 ust. 3 Pr.g.k. sposób z żądaniem przekazania sprawy Sądowi. Utrata mocy wiążącej zakwestionowanej decyzji nastąpiła z datą wystąpienia z powyższym żądaniem. Późniejszy zwrot wniosku przez Sąd (wniosku o rozgraniczenie wniesionego przez M. T.) z powodu nieuiszczenia przez M. T. na wezwanie Sądu opłaty od wniosku nie zniweczył powyższego skutku wystąpienia z żądaniem, o jakim mowa w art. 33 ust. 3 ustawy. Skoro decyzja z dnia 30 sierpnia 2010 r. utraciła moc wiążącą, a wniosek o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości, z jakim wystąpiła M. T. został przez Sąd zwrócony, to nie istniały wskazane przez organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przeszkody w prowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego na wniosek B. S. z dnia 25 lipca 2012 r.

Ubocznie zauważyć trzeba, że analogiczne stanowisko co do utraty mocy wiążącej decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2010 r. przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2012 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji wobec utraty przez nią mocy wiążącej w wyniku złożenia "wniosku" w trybie art. 33 ust. 3 Pr.g.k.

Z powyższych względów skarga kasacyjna została uwzględniona. Zarówno kwestionowane decyzje, jak i zaskarżony wyrok wydane zostały z naruszeniem art. 33 ust. 3 p.g.k., art. 105 § 1 k.p.a. i wskazanych wcześniej przepisów Konstytucji RP. Tego rodzaju uchybienie, traktowane w postępowaniu kasacyjnym jako naruszenie przepisów prawa materialnego umożliwiało zastosowanie w sprawie art. 188 p.p.s.a. Z przedstawionych wcześniej względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił zaskarżony wyrok, a także obydwie wydane w sprawie decyzje jako wydane z naruszeniem przepisów, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.

Wnioskowi B. S. z dnia 25 lipca 2012 r. powinien być nadany bieg zgodnie z oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.