Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2748/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Syg.akt I SA/Kr 2748/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie : NSA PiotrLechowski WSA Elżbieta Kremer Protokolant : Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2004 r sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 15 listopada 2001 r nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej obliczenia podatków 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie 3. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie : [...] złotych ) .


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r R. P. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym koparko-ładowarkę marki [...] , rok produkcji 1990 , o wartości [...] ATS , przywiezioną z Austrii.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu , a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...] .2001 r za nieprawidłowe , określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł i objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

W wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów , w tym ekspertyzy stanu technicznego pojazdu i po przeprowadzeniu jego rewizji celnej zadeklarowana wartość celna koparko - ładowarki została zakwestionowana przez organ celny na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r -Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, póz. 117 ze zm.) , z uwagi niską cenę w stosunku do rzeczywistej jej wartości . Wartość celna dla w/w towaru została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego .

Ustalając wartość celną w/w pojazdu przyjęto wartość nieuszkodzonej koparko-spycharki marki [...] , rok produkcji 1990 w oparciu o ekspertyzę stanu technicznego pojazdu w wysokości [...] zł , a następnie wartość tę pomniejszono o 10% z tytułu zwyczajowego zysku , o 22% z tytułu podatku od towarów i usług oraz o 9% z tytułu cła . Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] zł tj. [...] ATS. Kwota długu celnego według stawki 5% została ustalona w kwocie [...] zł.

Zakwestionowanie wartości transakcyjnej i ustalenie jej na poziomie przekraczającym limit 6.000 EURO ( równowartość 82.600 ATS ) było podstawą do uznania przedłożonego przez skarżącego rachunku z deklaracją o pochodzeniu towaru za nieprawidłowy dokument dla potwierdzenia pochodzenia , gdyż jego wystawienie jest ograniczone w/w limitem. Wystawienie w/w dokumentu jest bowiem nierozerwalnie związane z wartością towaru. Organ celny wyjaśnił, iż powodem odrzucenia w/w dokumentu nie są wątpliwości związane z pochodzeniem towaru , ale z procedurą jego wystawienia.

W związku z powyższym , wobec nie spełnienia warunku zawartego w art.21 pkt.1b Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego stanowiącego załącznik

do Dziennika Ustaw Nr 104, poz.662 z 1997 r , zasadne było zastosowanie stawki celnej konwencyjnej w wysokości 9%.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] stwierdził ponadto , że kwotę należności celnych wynikających z długu celnego określonego w niniejszej decyzji w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku VAT obliczonego w prawidłowej wysokości w zawiadomieniu o powstaniu obowiązku podatkowego nr [...] z dnia [...] .2001 r w wysokości [...] zł , stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji , należy wpłacić ma konto Urzędu Celnego w [...] w terminie 7 dni od daty powiadomienia o kwocie zarejestrowanych należności.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając , iż brak było podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej samochodu , gdyż wszystkie posiadane dokumenty przedłożone zostały w oryginale , w tym zagraniczny dokument celny. Organ celny nie uznał tych dokumentów i wydał decyzję , w której nie została wskazana podstawa prawna powstania długu celnego . W zaskarżonej decyzji zawarto ogólnikowe stwierdzenie , że przedstawiona faktura zakupu w/w samochodu jest niewiarygodna , nie podając tak naprawdę , dlaczego została zakwestionowana wartość transakcyjna. Organ celny nie uznał " wolności handlowej " polegającej na możliwości zawarcia kontraktów na korzystnych warunkach . Środki kształtujące politykę podatkową i importową, do których należą należności celne , musza być stosowane zgodnie z prawem , a organy celne rozstrzygając niniejszą sprawę oparły się na dowolnej interpretacji przepisów. Zaskarżona decyzja zawiera przepisane artykuły Kodeksu celnego i nie odnosi się do konkretnych okoliczności sprawy.

Skarżący zakwestionował też sposób ustalenia wartości celnej sprowadzonej przez niego koparko - ładowarki , zakwestionował odliczenie 10% marży jako nie wynikającej z obowiązujących przepisów w sytuacji , gdy w Polsce nie obowiązuje jakaś jedna 10% marża na samochody osobowe. Wartość celna została oparta na ocenie technicznej , w której odwołano się do tygodnika " TRAK ", luty 2000 , który nie jest wiarygodnym źródłem informacji , bowiem zawiera oferty sprzedaży , a nie wiarygodne ceny sprzedaży . Ocena techniczna została sporządzona pobieżnie wskazując kraj pochodzenia koparko - ładowarki , typ , model i rok produkcji , natomiast nie odnosi się do stopnia zużycia , wad i uszkodzeń tego pojazdu. Na dokumencie zakupu widnieje zapis " uszkodzony hydrauliczny krawędziowy moment obrotowy ... " , która to okoliczność miała istotny wpływ na wartość tego towaru , jednak okoliczność ta nie została uwzględniona przez organ celny. Nie uwzględniono w ustalonej wartości celnej również podatku do zwrotu z tytułu wywozu towaru z terenu Unii Europejskiej .

Skarżący zarzucił, iż dla sprowadzonego przez niego pojazdu została ustalona abstrakcyjna wartość celna , a w konsekwencji nie było podstaw do odmowy zastosowania stawki celnej obniżonej. Skarżący podniósł, że dokonał prawidłowego potwierdzenia pochodzenia , zgodnie z wartością celną towaru i dopóki organ celny nie udowodni, że wartość określona w dokumencie zakupu nie jest ceną zapłaconą , nie ma prawa kwestionować potwierdzenia pochodzenia towaru.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 15 listopada 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i podniósł , że o zakwestionowaniu rachunku zadecydowała rażąco niska cena koparko - ładowarki w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organ celny miał prawo do odmówienia wiarygodności danych podanych w przedłożonej fakturze , zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena była o ok. 64% wyższa od ceny zadeklarowanej .

W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego . Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej . Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r ( Dz.U. Nr 80, poz.908 ). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. " ostatniej szansy " na podstawie art.29 Kodeksu celnego. Celem dokładnego określenia stanu technicznego pojazdu , a także innych elementów wpływających na jego wartość , organy celne posiłkują się opiniami biegłych rzeczoznawców. Ekspertyza stanu technicznego przedmiotowego pojazdu została sporządzona dla celów niniejszego postępowania została wykorzystana przez organ I instancji do ustalenia wartości rynkowej koparko - ładowarki.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż organ I instancji prawidłowo zastosował stawkę celną konwencyjną w wysokości 9% , w związku ustaleniem w wyniku przeprowadzonego postępowania nowej wyższej wartości celnej pojazdu tj. [...] EURO. Kwota ta przekracza określony przepisami prawa limit [...] EURO , co oznacza , że w takim przypadku deklarację na rachunku może wystawić jedynie upoważniony przez władze celne eksporter. W wypadku braku deklaracji upoważnionego eksportera dowodem pochodzenia uprawniającym do zastosowania stawki celnej obniżonej może jedynie być świadectwo przewozowe EUR 1.

Przedłożona przez skarżącego deklaracja na rachunku z dnia [...] .2001 r nie spełnia pod względem merytorycznym wymogów określonych w postanowieniach Protokołu Nr 4 i nie może stanowić prawidłowego dowodu preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej.

Odnośnie zarzutu dotyczącego 10% marży Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że wysokość powyższego upustu cenowego nie jest krzywdząca dla skarżącego , gdyż jest on wypadkową wielu czynników kształtujących średnia cenę pojazdu i nie może być rozpatrywana w aspekcie opłacalności z punktu widzenia konkretnego importera. Wysokość marży nie jest uregulowana żadnym przepisem prawa, ale została zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że organ I instancji działał zgodnie z przepisami i dołożył wszelkich starań do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony prawidłowo , zgodnie z wymogami art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r -Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) . Organ ten zawarł w podstawie prawnej przepisy materialne i proceduralne , na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty .

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd działając na podstawie art.134 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził , że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług , z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia , zawsze powoduje nieważność decyzji.

Zgodnie z art.11c ust.3 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego , w razie stwierdzenia w toku kontroli , że wartość celna towaru została zaniżona , właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości , po wydaniu przez właściwy organ celny stosownej decyzji.

Organ celny był zatem zobowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. W rozpatrywanej sprawie, mimo wydania decyzji podwyższającej wartość celną towaru , organ celny obliczył i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku VAT z tytułu importu towaru.

W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.247 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej .

Odnośnie wartości celnej pojazdów stwierdzić należy , że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna , a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą , która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczanie wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania .

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego , ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organów celnych , że dowód preferencyjnego pochodzenia towaru jest związany z wartością celną towaru przyjętą za podstawę wymiaru cła .

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c oraz pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.