Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 652/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kolejnictwo
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36j ust. 1 pkt 2, art. 36a ust. 1, art. 4 pkt 53, art. 36e ust. 2, art. 29a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 710
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2012 nr 343 poz 32 art. 31 ust. 3 i 7
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Radyz dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Spółka z o.o. (poprzednio P. Spółka z o.o.) z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisu z zakresu kolejnictwa oraz wyznaczenia terminu na usunięcie nieprawidłowości 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z [...] października 2019 r.,nr [...] 2.zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego kwotę 200 (dwieście) złotych na rzecz P. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (dalej "Prezes UTK", lub "organ") decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 13a ust. 1, art. 13b ust. 1 oraz art. 36c ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 710 z późn. zm.), dalej "u.t.k.", "ustawa" lub "ustawa o transporcie kolejowym", po rozpatrzeniu złożonego przez P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (wcześniej "P.R." sp. z o.o. z siedzibą w W.; dalej "przewoźnik", "spółka", "P." lub "skarżąca") wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez organ decyzji z dnia [...] października 2019 r., znak: [...], stwierdzającej naruszenie przez przewoźnika przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., poprzez korzystanie przez przewoźnika z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej (dalej "OIU") – stacji pasażerskiej – T.G., zarządzanej przez "U." sp. z o.o. (dalej "operator" lub U.", bez zawartej umowy o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezes UTK zwrócił się do operatora o informację na jakim etapie jest podpisywanie z przewoźnikami umów o korzystanie z obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora.

Operator poinformował, że posiada podpisaną umowę z jednym przewoźnikiem kolejowym. Natomiast dwóch przewoźników kolejowych, w tym spółka, nie złożyło wniosku o udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej i uchylają się od obowiązku uregulowania opłaty za korzystanie ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36c ust. 1 u.t.k., tłumacząc się rozliczeniami z P.P. S.A.

Prezes UTK wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez spółkę art. 36c ust. 1 u.t.k.

Spółka przekazała w piśmie z dnia 31 lipca 2019 r. stanowisko:

a) odnośnie do powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych, w którym wskazała, że:

- nie korzysta z usług dostępu do powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych w rozumieniu i na zasadach art. 36 j ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym;

- regulamin dostępu do obiektu infrastruktury usługowej zarządzanego przez operatora nie precyzuje na czym polega korzystanie z OIU i obejmuje szereg powierzchni stanowiących ciągi komunikacyjne umożliwiające pasażerom dotarcie do peronów;

- TSUE wydał 10 lipca 2019 r. wyrok w sprawie C-210/18 stwierdzający, że elementy stanowiące infrastrukturę kolejową nie mogą być traktowane jako elementy OIU;

- zgodnie z definicją języka polskiego "odprawa" oznacza "załatwienie formalności przed podróżą", co oznacza, że obecność pasażera na dworcu nie jest warunkiem "odprawy";

b) odnośnie do udostępniania systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej, wskazując, że sprzedaż biletów na stacji T.G. odbywa się przez agenta, który wynajmuje pomieszczenie od operatora na zasadach komercyjnych, a sprzedaż biletów w automatach biletowych odbywa się za pośrednictwem automatów należących do innego podmiotu;

c) odnośnie do umieszczania dodatkowych informacji handlowych, przewoźnik wskazał, że posiada podpisane umowy z operatorem na wynajem dwóch gablot.

Prezes UTK wydał [...] października 2019 r. decyzję, znak: [...], w której stwierdził naruszenie przez przewoźnika przepisów z zakresu kolejnictwa, tj. art. 36c ust. 1 u.t.k., poprzez korzystanie z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora, bez zawartej umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej. Dodatkowo, Prezes UTK wyznaczył termin na usunięcie nieprawidłowości wskazanej w decyzji do dnia 31 stycznia 2020 r.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UTK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że przewoźnik korzysta ze stacji pasażerskich zarządzanej przez operatora. Korzystanie z infrastruktury stacji pasażerskiej przez przewoźnika, sprowadza się do korzystania przez jego pasażerów z powierzchni wchodzącej w skład obiektu infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej takich jak np. poczekalnia. Podróżni mają bowiem zagwarantowane prawo do korzystania ze stacji pasażerskich na podstawie art. 36k u.t.k. Organ zwrócił uwagę, że warunkiem uzyskania przez przewoźnika dostępu do stacji pasażerskiej jest złożenie wniosku o udostępnienie stacji pasażerskiej, czego w rozpoznawanej sprawie spółka nie uczyniła. Prezes UTK podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że pociągi przewoźnika zatrzymują się przy stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora.

Odnosząc się do wyroku TSUE w sprawie C-210/18, Prezes UTK wskazał, że TSUE nie negował istnienia obiektów takich jak stacja pasażerska, wskazał jedynie jakie elementy stanowią infrastrukturę kolejową (jako taki element wskazano perony). Wydana decyzja dotyczy natomiast udostępniania obiektu infrastruktury usługowej zarządzanego przez operatora, jakim jest stacja pasażerska a nie infrastruktury kolejowej, jaką są m.in. perony. Tym samym powołany wyrok nie będzie miał zastosowania do rozpoznawanej sprawy. Ponadto, w ocenie Prezesa UTK, treść wyroku TSUE nie przesądza o braku obowiązku zawarcia przez przewoźników kolejowych umów na korzystanie z usług dostępnych w OIU – stacji pasażerskiej. Kwestia prawidłowego określenia infrastruktury peronowej może mieć wpływ jedynie na wysokość opłat za korzystanie ze stacji pasażerskich, jednak nie można stwierdzić, że sam wyrok TSUE zwalnia przewoźnika z obowiązku zawierania umów na dostęp do stacji pasażerskich.

Prezes UTK zwrócił uwagę, że niemożliwe jest określenie czym jest powierzchnia przeznaczona do odprawy w oparciu o przytoczoną przez spółkę definicję. Ze względu na specyficzny charakter transportu kolejowego nie można ograniczyć "powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych" jedynie do miejsc związanych z formalnościami, o których wspomniała spółka. Specyfika transportu kolejowego nie pozwala na wyłączenie z takiej powierzchni m.in. poczekalni, w której pasażer oczekuje na przyjazd pociągu, kontroluje godziny odjazdu pociągu lub jego ewentualne spóźnienia, a także może oczekiwać na zakup biletu lub zapoznać się z regulaminami i informacjami zamieszczanymi przez operatora i przewoźników kolejowych. Z interpretacji pojęcia powierzchni służącej odprawie podróżnych dokonanej przez Prezesa UTK, wynika, że powierzchnię przeznaczoną do odprawy należy interpretować jako powierzchnię przeznaczoną do wykonywania czynności związanych z podróżą. Za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie do ciągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej. Prezes UTK podkreślił również, że ustawodawca nie określił precyzyjnie w ustawie o transporcie kolejowym czym jest powierzchnia służąca do odprawy podróżnych, jednak nakazał operatorowi samodzielne przygotowanie regulaminu udostępniania OIU zgodnie z art. 36f ust. 1 u.t.k. Zgodnie z tym przepisem operator opracował powoływany przez regulamin skierowany do przewoźników kolejowych.

Na decyzję organu spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 36c ust. 1 w zw. z art. 36j ust. 1 pkt 2 u.t.k. polegające na przyjęciu, że skarżąca korzysta z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej - stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora bez zawartej umowy, co doprowadziło do zastosowania art. 13b ust. 1 u.t.k. w sytuacji, w której przepis ten nie powinien zostać zastosowany. Spółka zarzuciła decyzji również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wyjaśnienia przesłanek, na których organ oparł się wydając zaskarżoną decyzję.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, przewoźnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania w całości, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Na wstępie wskazać należy, iż zaskarżona w sprawie decyzja Prezesa UTK została wydana [...] stycznia 2020 r., na podstawie przepisów u.t.k w stanie prawnym obowiązującym, na dzień jej wydania, między innymi na podstawie art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a), którego brzmienie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Art. 36j ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy został zmieniony z dniem 17 kwietnia 2020 r. przez art. 1 pkt 15 lit. a) ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz.462).

W rozpoznawanej sprawie przepis art.36 j ust.1 u.t.k. znajduje zastosowanie w następującym brzmieniu (sprzed noweli kwietniowej):

ust.1. Udostępnianie stacji pasażerskiej polega na:

pkt 1) umożliwieniu korzystania przez podróżnych ze stacji pasażerskiej;

pkt 2 )udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a:

a) powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub

b) systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej.

Od dnia 17 kwietnia 2020 r. przepis art.36 j ust.1pkt 2 lit. a) obowiązuje w innym brzmieniu i stanowi (w części istotnej dla rozpoznawanej sprawy), że udostępnianie stacji pasażerskiej polega między innymi na udostępnianiu przewoźnikom kolejowym, na zasadach określonych w rozdziale 6a, powierzchni przeznaczonej do obsługi podróżnych, w tym powierzchni przed kasami, poczekalni, powierzchni stanowiącej dostęp do peronów z drogi publicznej lub dworca kolejowego, a także powierzchni służącej do umieszczania dodatkowych informacji dla pasażerów (...).

W ocenie Sądu jak wynika z treści przytoczonych wyżej przepisów, jest to zmiana legislacyjna wprowadzająca nowe rozwiązania prawne, w zakresie udostępniania stacji pasaźerskich przewożnikom. W chwili wydania decyzji w drugiej instancji, przepis art.36 j u.t.k. obowiązywał w brzmieniu, powołanym wyżej. Regulacja prawna wprowadzona nowelą kwietniową w 2020 r., nie jest regulacją o charakterze doprecyzowującym, ale tworzącą nowe prawo, nie mogła więc znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi, z uwagi na sposób ich sformułowania i stanowisko organu, wyjaśnić należy na wstępie rozważań, że udostępnienie obiektu infrastruktury usługowej polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, korzystania z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do u.t.k., do świadczenia których obiekt został specjalnie przystosowany, o czym stanowi art. 36a ust. 1 u.t.k. Natomiast załącznik nr 2 do u.t.k. określa usługi świadczone na rzecz przewoźników kolejowych przez zarządców infrastruktury i operatorów obiektów infrastruktury usługowej. Przepis ust. 2 tego załącznika wskazuje obiekty infrastruktury usługowej, w których usługi te są świadczone, a wśród nich wymienione są na pierwszym miejscu stacje pasażerskie (ust. 2 pkt 1 załącznika nr 2 do u.t.k.).

Stosownie do treści art. 4 pkt 53 u.t.k., stacja pasażerska to "obiekt infrastruktury usługowej obejmujący dworzec kolejowy lub perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą pasażerom dotarcie do peronów, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego". W świetle art. 36a ust. 3 u.t.k. przewoźnicy kolejowi są uprawnieni do dostępu do udostępnianych obiektów, w których są świadczone usługi, na równych i niedyskryminujących zasadach.

Co istotne, zgodnie z art. 36e ust. 2 u.t.k., wysokość opłat za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej nie może przekraczać kosztów jego udostępniania "powiększonych o rozsądny zysk określony jako stopa zwrotu z kapitału własnego ustalona przez operatora, uwzględniająca ewentualne ryzyka, w szczególności związane z przychodami oraz średnią stopę zwrotu dla danego sektora w ostatnich latach, nie większą niż 10%".

Stosownie do treści art. 31 ust. 3 dyrektywy 2012/34/UE, opłaty za minimalny pakiet dostępu (dostęp do infrastruktury kolejowej) odpowiadają kosztom ponoszonym bezpośrednio jako rezultat przejazdu pociągu. Natomiast w świetle art. 31 ust. 7 tej dyrektywy, opłaty za dostęp do torów w ramach OIU oraz świadczenie usług w tych obiektach nie mogą przekraczać kosztów ich świadczenia powiększonych o rozsądny zysk. Zatem opłaty za korzystanie z OIU mogą być wyższe niż opłaty za korzystanie z infrastruktury kolejowej w ramach minimalnego pakietu dostępu, wpływając tym samym na stan konkurencji na rynku usług kolejowych. Powyższe przepisy dyrektywy 2012/34/UE zostały transponowane do polskiego porządku prawnego w ustawie o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 29 a ust. 1 tej ustawy przewoźnicy kolejowi są uprawnieni do minimalnego dostępu do infrastruktury kolejowej, na zasadzie równego traktowania, a minimalny dostęp obejmuje usługi wymienione w ust. 1 załącznika II do ustawy. Z treści ust. 2 tego załącznika wynika, że minimalny dostęp obejmuje usługi świadczone na stacji pasażerskiej. Natomiast na podstawie art. 36a ust. 1 ustawy, udostępnianie obiektu infrastruktury usługowej polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, korzystania z usług, o których mowa w ust. 2 i 3 załącznika II do ustawy, do świadczenia których obiekt został specjalnie przystosowany. Jeżeli wymaga tego specyfika świadczonych usług, udostępnianie obiektu obejmuje również korzystanie z tego obiektu.

Ponadto w art. 36 j ust. 1 pkt 2 ustawy doprecyzowano, że udostępnianie stacji pasażerskich przewoźnikom kolejowym polega na udostępnianiu, na zasadach określonych w rozdziale 6a ustawy, powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczenia dodatkowych informacji handlowych lub systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej. (por.Wyr. TSUE (ósma izba) z dnia 10 lipca 2019 r. w sprawie C-210/18 WESTbahn Management GmbH przeciwko ÖBB-Infrastruktur AG, ECLI:EU:C:2019:586.2 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z 21.11.2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz. Urz. UE 2012 L 343/32, ze zm.) ). Zapewnienie sprawiedliwego, niedyskryminacyjnego dostępu do infrastruktury kolejowej jest istotnym elementem liberalizacji rynku kolei (zob. Banaszczyk i Król, 2008, s. 55 i n.). Na temat udostępniania infrastruktury usługowej zob. Antonowicz i Moś, 2018 , Iwona Miedzińska - Perony pasażerskie jako element infrastruktury kolejowej internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny 2019, nr 8(8).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż przewoźnik kolejowy obowiązany jest do zawarcia umowy o udostępnienie obiektów infrastruktury usługowej, jeżeli chce nabyć prawo do korzystania z usług na niej świadczonych, ale umowa ta może dotyczyć tylko tych powierzchni (części) stacji pasażerskiej, które zostały wymienione w art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a). Powoduje to kolejne konsekwencje dla przewożnika, który zgodnie z art. 36e ust. 1 oraz art. 36f ust. 1 pkt 5 u.t.k., za dostęp do obiektu infrastruktury usługowej przewoźnik kolejowy jest obowiązany uiszczać opłatę, której wysokość określa operator w regulaminie dostępu do obiektu infrastruktury usługowej.

Z powyższych regulacji ustawowych wynika, iż przewożnik nie ma obowiązku zawierania umowy z operatorem jeżeli z usług świadczonych w obiekcie infrastruktury usługowej, nie zamierza korzystać. Może też wybrać zakres tych usług, a umowa zawarta z operatorem, zakres ten powinna jednoznacznie określać, zgodnie z brzmieniem art.36 j ust.1 pkt 2 lit.a) i b).Istotne jest również to, aby umowa dotyczyła części infrastruktury usługowej, a nie infrastruktury kolejowej wiążącej się z innymi zasadami korzystania i odpłatności, bowiem zasady ustalania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej są inne niż dla obiektów infrastruktury usługowej (OIU). Ustawodawca przesądza jednocześnie, że obiektem infrastruktury usługowej jest m.in. stacja pasażerska. Natomiast zgodnie z art. 36 j ust.1 pkt 2 lit. a) i b) u.t.k. stacja pasażerska może zostać udostępniona przewożnikowi, tylko w wyżej wymienionym zakresie tj. powierzchni przeznaczonej do odprawy podróżnych lub umieszczania dodatkowych informacji handlowych lub systemu sprzedaży biletów obsługiwanego przez operatora stacji pasażerskiej.

W rozpoznawanej sprawie sporna jest między stronami interpretacja pojęcia zawartego w art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a) : " odprawa podróżnych".

W ocenie Strony wobec braku definicji ustawowej pojęcia "odprawa podróżnych" należy posłużyć się, w tym zakresie, definicją Słownika Języka Polskiego, której analiza prowadzi do wniosku, iż powierzchnia przeznaczona do odprawy podróżnych to tylko ta powierzchnia, która służy załatwieniu formalności urzędowych związanych z podróżą, a nie całej powierzchni stacji pasażerskiej. Natomiast w ocenie organu "odprawa podróżnych" to pojęcie bardzo szerokie, obejmujące wszystkie czynności związane z podróżą, a nie tylko formalności, które wskazuje Strona.

W ocenie Sądu rację w tym sporze należy przyznać Stronie.

Stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia w przepisach u.t.k., które są w tej kwestii rozstrzygające. Regulamin tworzony przez operatora, sprzeczny z ustawą dotknięty jest wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych, bez względu na to czy był kwestionowany przez przewożnika czy też nie. Nadzór w tym zakresie ciąży na Prezesie Urzędu Transportu Kolejowego, który z urzędu zobowiązany jest do jego kontroli i podjęcia stosownych działań prawnych, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.(art.36 f ust.4 i 5 u.t.k.)

Zdaniem Sądu, zgodnie z internetowym Słownikiem języka Polskiego PWN "odprawa" w znaczeniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie to "załatwianie formalności urzędowych związanych z wyjazdem osób, odpłynięciem statku lub odlotem samolotu" Z kolei słowo "odprawiać" oznacza "załatwić formalności związane z wyjazdem kogoś, czegoś". Trafnie w ocenie Sądu wskazano w skardze, iż "odprawy" w praktyce transportowej można przy tym dokonać w kasie biletowej — tj. punkcie odprawy, ale także u konduktora - w trakcie kontroli biletów, czy też on-Iine. Z tego też względu obecność pasażera na dworcu — czy to w holu lub poczekalni nie jest warunkiem "odprawy".

Nie sposób więc zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa UTK, że za powierzchnię służącą odprawie podróżnych należy uznać powierzchnię przeznaczoną do wykonywania wszelkich czynności związanych z podróżą, a za czynności takie należy uznać np. oczekiwanie na zakup biletu, oczekiwanie na pociąg oraz dotarcie do ciągów komunikacyjnych prowadzących do stacji pasażerskiej. Powyższe stanowisko budzi w ocenie Sądu uzasadniony sprzeciw przewożnika, bowiem idąc tokiem rozumowania organu, należałoby w zasadzie całą powierzchnię stacji pasażerskiej uznać za "służącą odprawie podróżnych", co stoi w oczywistej sprzeczności z brzmieniem przepisu art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a) u.t.k.

Regulamin dostępu do obiektu infrastruktury usługowej zarządzanego w rozpoznawanej sprawie przez operatora – U., nie precyzuje na czym polega korzystanie przez przewoźnika kolejowego z OIU. Wskazuje on jedynie ogólnie na czym polega korzystanie z OIU (bez rozróżnienia, czy chodzi tu o korzystanie z OIU przez pasażera, czy też przez przewoźnika). Wątpliwości może też budzić zapis punktu 2.1 regulaminu operatora, w którym wskazuje się, na perony zarządzane przez P.P., (co prawda w ramach definicji stacji pasażerskiej , jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę), które w świetle powołanego wyżej wyroku TSUE 210/18, zaliczyć należy do infrastruktury kolejowej a nie OIU, mimo że znajdują się na stacji pasażerskiej. Tymbardziej, że zapis ten został umieszczony w pkt 2 regulaminu zatytułowanym "Obiekt Infrastruktury usługowej zarządzany przez U.". Doprecyzowania też wymaga udostępnianie przewoźnikowi dworca kolejowego, bo trudno się zorientować w świetle art.36 j ust.1 pkt 2 u.t.k., na czym miałoby polegać.

Z tych względów za trafne należy uznać stanowisko Strony, iż nie można uznać, poczekalni, holi, a tym bardziej ciągów komunikacyjnych stanowiących infrastrukturę kolejową za powierzchnie przeznaczone do odprawy podróżnych w obiekcie infrastruktury usługowej. Tymczasem powierzchnie wskazane w regulaminie operatora, obejmują szereg powierzchni stanowiących ciągi komunikacyjne umożliwiające pasażerom dotarcie do peronów. Ewidentnie do takich elementów należą wprost wskazane w regulaminie: 1) piesze ciągi komunikacyjne (np. tunele, schody, windy); 2) infrastruktura służąca pasażerom dotarciu do stacji; 3) poczekalnie — jeśli stanowią integralną część ciągów komunikacyjnych umożliwiających dotarcie do peronów. Takie elementy co do zasady stanowią elementy infrastruktury kolejowej, podlegającej udostępnieniu w ramach minimalnego dostępu, a nie w ramach udostępniania obiektu infrastruktury usługowej. Wskazać bowiem należy, iż Załącznik nr 1 do Ustawy, pkt 6, wyraźnie zalicza do infrastruktury kolejowej perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom, pieszo lub pojazdem, z drogi publicznej lub dworca kolejowego; Załącznik I do Dyrektywy, tiret drugie i szóste, zalicza do infrastruktury kolejowej perony pasażerskie (w tym na stacjach pasażerskich) oraz drogi dostępu dla pasażerów i towarów, w tym drogi dojazdowe i drogi dla pasażerów przybywających lub oddalających się pieszo.

Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w wyroku TSUE C - 210/18 wydanym w dniu 10 lipca 2019 r. Wyrok ten jednoznacznie przesądza o konieczności udostępniania elementów infrastruktury kolejowej wskazanych w Dyrektywie w ramach zasad udostępniania infrastruktury kolejowej (tj. w ramach opłaty za minimalny dostęp), nie zaś w ramach udostępniania obiektów infrastruktury usługowej i dodatkowych opłat.

W rozpoznawanej sprawie, regulamin operatora, zawiera wyliczenie powierzchni, które w świetle u.t.k. i Dyrektywy nie mogą podlegać udostępnianiu jako OIU. Wyliczenie to obejmuje m.in. elementy infrastruktury kolejowej, które podlegają udostępnianiu na podstawie rozdziału 6 u.t.k.

Zauważenia również wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie operator nie udostępnia Stronie skarżącej, obsługiwanego przez siebie (jako operatora OIU) systemu sprzedaży biletów, zatem nie zachodzi sytuacja określona w art. 36 j ust. 1 pkt 2 lit. b) u.t.k.. Sprzedaż biletów Spółki na stacji pasażerskiej zarządzanej przez operatora (U.) odbywa się za pośrednictwem agenta. Agent ten wynajmuje — na warunkach komercyjnych - pomieszczenia kasowe na podstawie umowy łączącej go z operatorem. Przewożnik nie wynajmuje pomieszczeń kasowych, nie posiada także własnych automatów biletowych (możliwe jest natomiast nabycie biletów Spółki skarżącej, w automacie biletowym należącym do innego podmiotu (A.). Kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem to właśnie kasy i biletomaty służą odprawie podróżnych, tj. załatwieniu formalności związanych z wyjazdem.

Reasumując Prezes UTK błędnie zinterpretował pojęcie "odprawa podróżnych", które wyznacza zakres korzystania z OIU przez przewoźnika w art. 36j ust. 1 pkt 2 lit a) u.t.k. i w sposób nieuprawniony nadał mu znacznie szerszy zakres niż przepisy u.t.k. Organ ten w konsekwencji przyjął błędne założenie, że samo zatrzymanie się pociągu przy stacji pasażerskiej stanowi o korzystaniu z jej infrastruktury usługowej i z tego tytułu we wzorze wniosku o udostępnienie przewożnikowi OIU określono opłaty za każdy wjazd pociągu na stację pasażerską, co stoi w oczywistej sprzeczności z art.36 j ust.1 pkt 2 lit.a) i b); Wskazać też należy, iż w uzasadnieniu projektu ustawy – o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw z 16 listopada 2016 r.(Dz. U. z 2016 r.,poz.1923 ) również jednoznacznie wskazano, iż zatrzymywanie się pociągu przy stacji pasażerskiej, nie oznacza konieczności korzystania z usług świadczonych przewożnikom na stacji pasażerskiej.(strona 6, druk sejmowy nr 840 )

Błędna wykładnia prawa materialnego jakiej dokonał organ doprowadziła do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 oraz art.80 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Przede wszystkim wbrew zawartemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu organ uznał, iż przewożnik korzysta z infrastruktury usługowej, omawianej stacji pasażerskiej T.G. W sprawie zostało jedynie wykazane, na podstawie załączonych do akt rozkładów jazdy pociągów przewoźnika, że pociągi P. zatrzymują się na stacji pasażerskiej "T.G.". Okoliczność ta jak już zostało wyżej wyjaśnione przez Sąd, nie stanowi przesłanki ustawowej do obciążenia przewożnika, opłatą za korzystanie z OIU. Tym samym organ nie wykazał, iż doszło do naruszenia przez przewożnika art. 36c ust. 1 u.t.k., brak było więc podstaw do zastosowania w sprawie art. 13 b ust. 1 u.t.k.

Organ rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie oparł na regulaminie operatora, który nie jest żródłem prawa i pozostaje w sprzeczności, z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, ponieważ nie uwzględnienia postanowień art.36 j ust.1 pkt 2 u.t.k. Regulamin ten wymienia również jako OIU powierzchnie zaliczane do infrastruktury kolejowej a nie usługowej, co w świetle powołanych wyżej przepisów u.t.k. jest nieuprawnione.

Ponadto w zaskarżonych decyzjach, organ z uwagi na błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, nie wskazał z jakich powierzchni (części) stacji pasażerskiej korzystał przewożnik, opisując ogólnie w decyzji, z jakich powierzchni korzystają podróżni jeżdżąc pociągami, co również stoi w sprzeczności z art.36 j ust.1 pkt 2 lit. a) i b) u.t.k. określającym zasady korzystania ze stacji pasażerskiej przez przewożnika. Ponadto oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ pominął w swoich rozważaniach, iż przewoźnik dokonuje sprzedaż biletów na pociągi, przez agenta, który wynajmuje pomieszczenie od operatora na zasadach komercyjnych, a sprzedaż biletów w automatach biletowych odbywa się za pośrednictwem automatów należących do innego podmiotu. Pominięto również, iż przewoźnik umieszcza dodatkowe informacje handlowe, na podstawie umowy podpisanej z operatorem na wynajem dwóch gablot.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, w szczególności wykładnię przepisów prawa materialnego (przede wszystkim art.36 j u.t.k), wyznaczających zakres postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych i przeprowadzić postępowanie administracyjne z poszanowaniem zasad wyrażonych w k.p.a. w szczególności w art.7, art.8, art.11, art.77, art. 80 oraz art.107 § 3 k.p.a. uwzględniając wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, w tym wyżej wskazane przez Sąd.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a. w związku z art.205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Strony skarżącej, zwrot wpisu sądowego w wysokości 200 złotych.