Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2417/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 par. m1, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 3, art. 19 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 672
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
article: art. 7 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz 48
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury.
article: art. 170
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 września 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.179.2022.MT w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji ustalającej zadania z zakresu gospodarki leśnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego M.K. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r., znak: DOZ-OAiK. 650179.2022.MT Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 2022 r., znak: WZ.5146.1226.2021.PK, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Lasów Miejskich - [...] nr [...] w zakresie gospodarki leśnej, dotyczącej działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] położonych na terenie dzielnicy [...] m.st. Warszawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na wniosek Dyrektora Lasów Miejskich - [...], postanowieniem z 14 lutego 2022 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji nr [...] ustalającej zadania z zakresu gospodarki leśnej na terenie działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] położonych na terenie dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Zdaniem organu, na działkach nr [...] i [...], będących integralną częścią zespołu pałacowo-parkowego w M., drzewostan nie może być odnawiany jak typowa leśna uprawa, a odnowienie powinno być poprzedzone analizą kompozycji parku i dostosowane do całości założenia. Usunięciu powinny podlegać przede wszystkim robinie białe i klony jesionolistne, a drzewa rodzimych gatunków i kasztanowce powinny zostać zachowane. Ewentualne odnowienie naturalne rodzimych gatunków należy wkomponować w założenie, a roślinność na przedmiotowych działkach nie powinna rosnąć z znacznym zagęszczeniu, jak to ma miejsce na terenach leśnych.

Zażalenie na to postanowienie wniósł M. K. - właściciel wskazanych nieruchomości, zarzucając naruszenie art. 106 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach poprzez wydanie postanowienia w odniesieniu do terenów dz. ew. nr [...] i [...] w W., które nigdy nie zostały wpisane do rejestru zabytków.

Postanowieniem z dnia 28 września 2022 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, zgodzie z którym prowadzenie gospodarki leśnej w lasach wpisanych do rejestru zabytków i w lasach, na terenie których znajdują się zabytki archeologiczne wpisane do rejestru zabytków, wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków i uwzględnienia przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zatem, plany urządzenia lasu, uproszczone plany urządzenia lasu i decyzje administracyjne starostów wydawane w trybie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, będące podstawą do prowadzenia gospodarki leśnej w lasach wpisanych do rejestru zabytków jako parki lub stanowiska archeologiczne, wymagają współdziałania organów głównych z organem współdziałającym, jakim jest w takim postępowaniu wojewódzki konserwator zabytków. Zasady współdziałania organów przy wydawaniu decyzji administracyjnych określa art. 106 k.p.a.

Organ wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest właściwość rzeczowa Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do uzgodnienia projektu decyzji ustalającej zadania z zakresu gospodarki leśnej na terenie działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] w W. Organ konserwatorski wywodzi swoje kompetencje z wpisu do rejestru zabytków parku w M. przy ul. [...], który nastąpił na podstawie decyzji Konserwatora m. st. Warszawy z lipca 1965 r. (bez daty dziennej), l.dz. [...], nr rejestru [...]. Skarżący w obszernie uzasadnionym zażaleniu podważa możliwość uznania obecnych działek nr [...] i [...] za podlegające ochronie konserwatorskiej na mocy powyższej decyzji. Kwestie dotyczące odmowy uzgodnienia zaproponowanych w projekcie decyzji konkretnych zadań z zakresu gospodarki leśnej nie zostały poruszone w treści zażalenia.

Rozstrzygając powyższą sprawę w postępowaniu zażaleniowym Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał w pierwszej kolejności do wyjaśniania, dlaczego nie podziela przekonania skarżącego, iż ochroną konserwatorską objęto jedynie działki nr [...] i [...] wymienione w rubryce "Uwagi" w księdze rejestru (Rejestr Zabytków miasta st. Warszawy, Dział A Zabytki Nieruchome, tom I, nr porządkowy [...]) i uznaje nieruchomości oznaczone obecnie w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] za teren wpisany do rejestru zabytków jako park w M., o którym mowa w decyzji z lipca 1965 r. Organ opisał historię rezydencji w M. sięgającą lat 50. XVIII w. Wskazał, że ostatnimi przedwojennymi właścicielami założenia (w latach ok. 1906-1939) była rodzina G.: S. A., po którym majątek odziedziczyły jego dzieci: S. K. (przejął pałac z otaczającym go parkiem) i I. z G. (otrzymała sad z ogrodem warzywnym). W latach trzydziestych teren sadów podzielono na działki i wyznaczono tam obecną ulicę W. W 1945 r. pałac i park przejął Skarb Państwa. Pod koniec lat 40. budynek stał się tymczasową siedzibą [...] (późniejszego Muzeum [...]). Muzeum funkcjonowało na M. do lat 60 XX w. Po 1971 r. obiekt miał się stać [...]. W latach 80. Należał do [...], potem przeszedł w prywatne ręce [za: M. B., W. B., M. N., Ze studiów nad dziejami podwarszawskich rezydencji. Zabudowania w otoczeniu pałacu [...] w M. (od połowy XVIII w.) w: Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 67 (2), 2019, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk],

W ocenie organu, Konserwator m.st. Warszawy, wpisując w lipcu 1965 r. do rejestru zabytków park w M., nie mógł wskazać, że wpisuje go w granicach nieruchomości nr [...] i [...] stanowiących własność osób wymienionych w księdze rejestru bowiem pałac i park pozostawały wówczas własnością Skarbu Państwa, a nie własnością prywatną. Pierwszą nieudaną próbę odzyskania nieruchomości podjęła w latach 90. XX w. córka S. G., B. H. Z przywołanego wpisu w księdze rejestru wynika, że skutecznie udało odzyskać się działki nr [...] i [...] kolejnym spadkobierczyniom S. G. w późniejszym okresie. Z faktu umieszczenia w księdze rejestru nazwisk N. K. i L. K. i adnotacji o numerach należących do nich (w dacie dokonania wpisu do księgi) działek nr [...] i [...] nie można wywodzić przekonania, że organ konserwatorski objął ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków pod numerem [...] jedynie ww. nieruchomości. W dacie wpisu do rejestru zabytków ww. panie nie były właścicielkami parku w M. i z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że ww. nieruchomości miały inny numer ewidencyjny. Podkreślić też trzeba, że numery nieruchomości zostały zanotowane w rubryce "Uwagi", a nie w rubryce "Miejsce położenia zabytku". Ponadto, wpis nazwisk właścicielek i numerów działek w księdze rejestru został dokonany innym charakterem pisma i innym narzędziem niż wpisy w pozostałych rubrykach pod pozycją nr [...], pod którą wpisano "Park w M. przy ul. [...]". Z wyjaśnień Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zawartych w piśmie z 22 sierpnia 2022 r. wynika, że wpisy w księdze rejestru dokonywane są na bieżąco po wydaniu stosownej decyzji administracyjnej. Przyjmując, że wpisu parku w M. do księgi rejestru dokonano w lipcu 1965 r., z przedstawionych powyżej powodów nie znalazły się tam wówczas nazwiska i numery działek, które zdaniem skarżącego mają przesądzać o granicach ochrony konserwatorskiej parku. Nie jest znana data dokonania późniejszej adnotacji o stanie własności działek nr [...] i [...] stanowiących część parku; chronologia zdarzeń wskazuje, że uzupełnienie wpisu w księdze rejestru mogło się pojawić po 1993 r. (pierwsze starania o odzyskanie majątku przez spadkobierców S. G.) i przed 1 lutego 2008 r., kiedy nieruchomość nabył obecny właściciel. Bezspornym natomiast jest, że nazwiska N. K. i L. K. i numery działek [...] i [...] nie zostały umieszczone w księdze rejestru w lipcu 1965 r. po wydaniu decyzji Konserwatora m.st. Warszawy, l.dz. [...] i nie mogą być dowodem na wpisanie do rejestru zabytków jako park w M. jedynie dwóch ww. nieruchomości.

Minister podkreślił, że niezaprzeczalnym w niniejszej sprawie jest fakt, że decyzja Konserwatora m.st. Warszawy, z lipca 1965 r. nie zawiera opisu granic zabytku, jego powierzchni, ani nie posiada załącznika graficznego precyzującego granice ochrony. Jak wskazuje skarżący, powołując się na wymienione w treści zażalenia wyroki sądów administracyjnych, orzeczenie to nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] (obecnie nr [...] i [...]) jako wchodzące w skład zabytkowego parku. Zauważyć jednak należy, że decyzja ta nie wymienia żadnych numerów działek jako terenu zabytkowego parku, co nie oznacza, że ten park nie został wpisany do rejestru zabytków. Omawiana decyzja nie wskazuje również działek nr [...] i [...] - jako wchodzących w skład chronionego terenu. Podkreślenia wymaga, że przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania ww. decyzji nie określały jej obligatoryjnej treści, a w szczególności nie przewidywały obowiązku sporządzenia załącznika graficznego, również w sytuacji, gdy przedmiotem wpisu do rejestru zabytków był zabytek obszarowy. Obowiązku takiego nie można wywodzić również z przepisu § 4 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków z dnia 23 kwietnia 1963 r. (Dz.U. Nr 19 poz. 101), który nie określał treści decyzji o wpisie zabytku do rejestru, lecz treść działu księgi rejestru zabytku, a zatem treść wpisu, który dokonywany był już po wydaniu decyzji.

Organ podkreślił, że kwestia wykazania, że należące do skarżącego aktualne działki nr [...] i [...] stanowią część parku w M. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] zaistniała w toku postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego z garażem oraz zjazdem z ul. [...], na terenie obejmującym działki nr ew. [...] i część działki nr ew. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w Dzielnicy [...] m. st. Warszawy prowadzonego przez organy konserwatorskie w 2010/2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postanowieniu z 21 marca 2011 r. nie miał wątpliwości, że teren inwestycji "należy to obszaru zabytkowego parku. Orzeczenie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z 10 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1402/13 uchylił postanowienia organów konserwatorskich, wskazując na konieczność wyjaśnienia granic obszaru wchodzącego w skład parku objętego ochroną konserwatorską w lipcu 1965 r. poprzez dokonanie analizy dowodów, w tym uzyskanie wiadomości specjalnych. Powyższe orzeczenie poprzedził wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2405/11, w którym skład orzekający stanął na stanowisku, iż rozstrzygnięcie spornej kwestii objęcia ochroną aktualnych działek nr [...] i [...] "wymaga analizy treści szeregu dowodów i wydaje się, iż potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Bez tych wiadomości trudno jest bowiem ustalić, czy założenia parkowe z XVIII wieku zostały zrealizowane i w jakim stopniu oraz jak mają się one do stanu z dnia [...] lipca 1965 r. oraz do obecnie istniejącego stanu własności". Realizując powyższe zalecenia sądów administracyjnych obu instancji, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ponownie procedując w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy, wystąpił do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o wydanie opinii, czy w chwili wpisania "Parku w M." do rejestru zabytków" teren tych działek stanowił część zabytkowego parku. Opinia z dnia 31 sierpnia 2016 r. została sporządzona w oparciu o oględziny obiektu, literaturę przedmiotu i materiały archiwalne: mapy, plany i rysunki. Analiza przekształceń kompozycji krajobrazowej w M. począwszy od XVIII wieku do czasów obecnych wykazała, że w XVIII w. większa część przedmiotowych działek znajdowała się w granicach regularnego ogrodu przy wschodniej elewacji pałacu. Jak konkluduje autorka opinii NID, przedmiotowych działek miał charakter kompozycji parkowej i stanowił część historycznego parku odpowiednio 9 i 19 lat wcześniej w stosunku do sporządzenia inwentaryzacji (1974 r. i 1984 r.) - w dacie wpisu do rejestru zabytków. W 1965 r. działki: [...] i część działek: [...] i [...] należały do parku, zaś pozostałe części działek: [...] i [...] znajdowały się w granicach dawnych sadów. Mimo odmiennego stanu własnościowego funkcjonującego od lat 30. XX w., powiązanie wydzielonych działek, m.in. obecnych działek nr [...] i [...], z pozostałą częścią zespołu pałacowo-parkowego w M. jest historycznie udokumentowane i nadal widoczne. W dacie wpisu do rejestru zabytków był to teren parku (zadrzewiony) i sadu/łąki (wcześniejszych ogrodów użytkowych), niezabudowany, nieprzekształcony w sposób trwały i taki pozostaje obecnie.

Reasumując, organ stwierdził, że w lipcu 1965 r. organ konserwatorski objął ochroną pałac z oficynami, bramą wjazdową i domkiem dozorcy (nr rejestru [...]) i park w M. (nr rejestru [...]). Obiekty te tworzą zespół pałacowo-parkowy definiowany jako zespół obiektów mieszkalnych i kompozycji ogrodowej (parkowej) powiązanych przestrzennie, funkcjonalnie i formalnie tak silnie, że stanowią nierozerwalną całość krajobrazową. To integralne zespolenie stanowi jego cechę naczelną. Założenia takie szczególnie często występowały w dobie baroku (francuski klasyczny ogród), znane były jednakże wcześniej, np. renesansowa willa podmiejska. Częścią tego zespołu pałacowo-parkowego bezspornie były działki stanowiące obecnie własność skarżącego i mimo podziałów geodezyjnych z lat 30. XX w. uprawnione było traktowanie tego terenu nadal jako terenu parku w M. (egzemplarze drzew, brak zabudowy, użytkowanie terenu przez [...] mające tymczasową siedzibę w pałacu do 1971 r.). Zauważyć należy, projekt parku przy [...] w M. S. M. z 1953 r. (niezrealizowany; kopia w opinii autorstwa A. M. ze stycznia 2017 r.) traktuje obecne działki nr [...] i [...] jako część parku w M., a instytucja ta funkcjonowała w pałacu w M. do przeprowadzki muzeum do nowej siedziby przy ul. [...] w 1971 r., jak informuje strona internetowa [...]. Nie ma zatem podstaw by podważać, że w 1965 r. Konserwator m.st. Warszawy wpisując "Park w M." do rejestru zabytków objął ochroną konserwatorską cały obszar funkcjonujący wówczas i traktowany jako park użytkowany przez muzeum.

Organ II Instancji wskazał, że biorąc pod uwagę, że przedłożony do uzgodnienia Mazowieckiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków projektu decyzji ustalającej zadania z zakresu gospodarki leśnej na terenie działek nr ew. [...] i [...] zakłada m.in. pielęgnowanie naturalnego odnowienia lasu, bez uwzględnienia kompozycji parku, historycznej funkcji terenu, powiązań z pozostałymi elementami założenia pałacowo-parkowego, zaskarżone orzeczenie organu I instancji należy uznać za słuszne i nie naruszające prawa, zatem organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy tego orzeczenia.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i zarzucając organowi II instancji naruszenie:

1) art. 106 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 672 z p. zm., dalej "u.o.l.") oraz art. 7 pkt 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 840, dalej "u.o.z."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia w odniesieniu do terenów dz. ew. nr [...] z obrębu [...] w Warszawie, które nigdy nie zostały wpisane do rejestru zabytków;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia MWKZ z dnia 14 lutego 2022 r., podczas gdy właściwym rozstrzygnięciem powinno być uchylenie przez MKiDN zaskarżonego postanowienia MWKZ z dnia 14 lutego 2022 r. w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji na podstawie przepisów art. 138 § 1 w pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. z uwagi na brak objęcia terenów dz. ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w W. wpisem do rejestru zabytków;

3) art. 7, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 z p. zm., dalej "Konstytucja RP") poprzez działanie organu skutkujące bezprawnym ograniczeniem przysługującego M. K. prawa własności nieruchomości wskutek uznania przez organ, że granice obszaru objętego ochroną konserwatorską są możliwe do ustalania "w drodze wykładni decyzji" Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. (bez daty dziennej) L.dz. [...] nr rejestru [...] o wpisaniu do rejestru zabytków Parku w M., w sytuacji gdy decyzja ta nie wymienia nieruchomości stanowiącej obecnie własność M. K., a wówczas będącej własnością A. Ł. i S. P., jako stanowiącej cześć Parku w M., a dokonany na podstawie tej decyzji wpis w "Rejestrze Zabytków miasta st. Warszawy, Dział A Zabytki Nieruchome", Tom I, pod Nr [...], wskazuje, że właścicielami nieruchomości objętej tym wpisem były N. K. i L. M. K., do których należały wówczas działki ew. nr [...] i [...];

4) art 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez całkowite zignorowanie przez organ ocen prawnych wyrażonych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, tj.: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2018 r., VII SA/Wa 2956/17; wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2022 r., II OSK 1580/19; wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 października 2014 r., VII SA/Wa 1446/14 oraz wyroku NSA z dnia 28 września 2016 r., II OSK 3174/14, z których jednoznacznie wynika, że ww. decyzja Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] (dawniej: nr [...]) jako wchodzące w skład zabytkowego Parku w M., a dokonanym na podstawie tej decyzji wpisie w rejestrze zabytków uwidoczniono, że właścicielami nieruchomości objętej wpisem do rejestru, a określonej jako "Park M.", były: N. K. i L. K., do których należały działki ew. nr [...], oraz że wpis ten nie dotyczył nieruchomości stanowiących własność A. Ł. i S. P. (oznaczonych jako działki nr ew. nr [...] i [...], obecnie [...] i [...]), poprzedników prawnych M. K;

5) przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu, że nieruchomość należąca do M. K. jest wpisana do rejestru zabytków w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie tylko nie potwierdza takiego ustalenia, ale wręcz przeczy takiemu ustaleniu, zaś przywołane przepisy zobowiązują organ do dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a w przypadku ewentualnego wystąpienia niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, nakazują takie wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony.

W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że - zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o lasach - wojewódzki konserwator zabytków jest uprawniony do wydania postanowienia uzgadniającego gospodarkę leśną tylko w odniesieniu do nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków. Natomiast z przepisów art. 7 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 u.o.z. wynika, że wpis zabytku nieruchomego do rejestru zabytków, stanowiący jedną z form ochrony zabytków, jest dokonywany na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Dodać należy, iż analogiczną regulację zawierał również przepis art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz.U. z 1962 r. Nr 10, poz. 48), który stanowił podstawę dla wydania decyzji Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. Ldz. [...] nr rejestru [...]. Treść decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. nie może stanowić podstawy dla stwierdzenia, że działki ew. nr [...] i [...] (dawne działki nr [...], [...] i [...]) w obrębie [...], stanowiące obecnie własność M. K., są objęte wpisem do rejestru zabytków dokonanym pod nr [...]. Z treści decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. wynika jedynie, że do rejestru zabytków postanowiono wpisać "Park w M., ul. [...]". Decyzja ta poza wskazaniem nazwy zabytku i ulicy, przy której był on położony, w żaden sposób nie określa jednak nieruchomości, która została wpisana do rejestru zabytków jako "Park w M.". Z przepisów rozporządzenia RM z 1963 r. wynika jednoznacznie, iż decyzja o wpisaniu zabytku nieruchomego do rejestru zabytków powinna zawierać opis jego granic, a jeżeli nieruchomość miała urządzoną księgę wieczystą to powinna dodatkowo wskazywać jej numer lub nazwę. Z nieznanych przyczyn decyzja Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. takich danych jednak nie zawiera. Natomiast dokonany na jej podstawie wpis w "Rejestrze Zabytków miasta st. Warszawy, Dział A Zabytki Nieruchome", Tom I, pod Nr porz. [...], zawiera następujące dane: mw rubryce zatytułowanej "Decyzja" a) data, "lipiec 1965r"; b) Nr: "[...]"; c) Treść decyzji. "wpisano do rejestru park"; w rubryce zatytułowanej "Opis zabytku": "Park – M., ul. [...]"; w rubryce zatytułowanej "Miejsce położenia zabytki/'; "M. ul. [...]"; w rubryce " Opis granic ochrony zabytki/’ - nic nie wpisano; w rubryce "Nazwisko (nazwa) i adres właściciela": "1. N. K., 2) L. K.": w rubryce "Uwagi": "dz. [...], dz. ul. [...]". Z treści ww. wpisu do rejestru zabytków wynika zatem jasno, że właścicielami nieruchomości objętej tym wpisem, a określonej jako "Park M.", były N. K. i L. K., do których należały - wskazane w rubryce "Uwagi" - działki ew. nr [...] i [...]. Tym samym oczywistym jest, że ww. decyzja Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. oraz dokonany na jej podstawie wpis do rejestru zabytków nr [...] nie dotyczą nieruchomości, które w tamtym czasie stanowiły własność A. Ł. i S. P.

Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że słuszność powyższego stanowiska skarżącego została już kilkukrotnie potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszącym się do kwestii rzekomego objęcia ochroną konserwatorską ww. działek ewidencyjnych na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. Wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 9 października 2014 r., VII SA/Wa 1446/14, którym Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków polegającej na wpisaniu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych w W. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2016 r., II OSK 3174/14, którym oddalono skargę kasacyjną MWKZ od wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że zakres ochrony konserwatorskiej powinien być zbieżny z treścią decyzji o wpisie do rejestru zabytków. A decyzja Konserwatora Zabytków Warszawy z lipca 1965 r. nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] jako wchodzące w skład zabytkowego Parku w M. W kolejnym wyroku z dnia 16 listopada 2018 r., VII SA/Wa 2956/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dotyczącym wpisania tych działek do gminnej ewidencji zabytków, również jednoznacznie stwierdził, że "W rejestrze tym uwidoczniono m.in., że właścicielami nieruchomości objętej wpisem do rejestru, a określonej jako "Park M.", były: N. K. i L. K., do których należały wskazane w rubryce "Uwagi" działki ew. nr [...] i [...]. Wpis ten (jak wyjaśnił skarżący, zaś organ skutecznie tego nie zakwestionował), nie dotyczył nieruchomości stanowiących własność A. Ł. i S. P. (działki nr ew. nr [...] i [...], obecnie [...] i [...]), poprzedników prawnych skarżącego. Również NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2022 r., II OSK1580/19, którym oddalił skargę kasacyjną Prezydenta m.st. Warszawy od ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2018 r., potwierdził zasadność stanowiska WSA i stwierdził, że zakres ochrony konserwatorskiej powinien być zbieżny z treścią decyzji o wpisie do rejestru zabytków. A decyzja Konserwatora Zabytków m.sL Warszawy z lipca 1965 r. nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] (dawniej: nr [...]) obecnie należące do skarżącego jako wchodzące w skład zabytkowego Parku w M. W ocenie strony skarżącej, z treści przywołanych wyżej prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych wynika zatem jednoznaczne i jednolite stanowisko, iż wskazane w zaskarżonym postanowieniu działki ew. nr [...] i [...] (dawne działki nr [...] i [...]) z obrębu [...], stanowiące obecnie własność M. K., nie są objęte wpisem do rejestru zabytków dokonanym pod nr [...] na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. Tymczasem organ, wydając zaskarżone postanowienie, całkowite zignorował przywołane wyżej oceny prawnych wyrażone w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, czym rażąco naruszył przepisy art 153 i art. 170 p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, że stosownie do dyspozycji art. 21 ust. 1 i art 64 ust 3 Konstytucji RP prawo własności podlega szczególnej ochronie w Rzeczypospolitej Polskiej i może ono być ograniczone wyłącznie w drodze ustawy. Taką formą ograniczenia prawa własności może być przewidziane przez art 7 pkt 1 u.o.z. wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków i związane z tym faktem ograniczenia w sposobie korzystania z tej nieruchomości. Ochrona prawa własności przewidziana ww. przepisami Konstytucji RP, wyklucza zatem jakąkolwiek ingerencję w to prawo na podstawie wykładni (wyjaśnienia) decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. mającej na celu ustalanie granic wpisu nieruchomości do rejestru zabytków w sytuacji, gdy granice te w żaden sposób nie zostały określone w treści tej decyzji. Ograniczanie prawa własności do nieruchomości poprzez ustalenie granic ochrony konserwatorskiej zabytku w drodze wykładni decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965r. należy uznać za niedopuszczalne w świetle ww. przepisów. Organ wydając zaskarżone postanowienie niewątpliwie rażąco naruszył ww. przepisy chroniące prawo własności poprzez ich niezastosowanie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Ponadto stwierdzić trzeba, że ustalanie granic nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków w drodze wykładni decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. prowadzonej nawet w oparciu o dokumenty historyczne odnoszące się do przedmiotu wpisu, tj. parku w M., narusza również w sposób rażący, wynikającą z art 7 Konstytucji RP i art 6 k.p.a., zasadę działania organów władzy publicznej (administracji) wyłącznie na podstawie i w granicach prawa.

W ocenie pełnomocnika skarżącego, zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a., które zobowiązują organ administracji do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowy oraz dokonania na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, a w przypadku wystąpienia w sprawie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego - rozstrzygnięcia takich wątpliwości na korzyść strony. Tymczasem z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ, rozstrzygając sprawę nie opierał się na zgromadzonym materiale dowodowym, lecz na domysłach i przypuszczeniach. W szczególności organ, negując autentyczność tej części wpisu do rejestru zabytków dokonanego pod numerem [...], która mówi o tym, iż właścicielkami nieruchomości wpisanej do tego rejestru były N. K. i L. K., do których należały wskazane w rubryce "Uwagi" działki ew. nr [...] i [...], nie powołał żadnego dowodu, który potwierdzałby twierdzenie organu, iż w dacie wpisu do rejestru zabytków ww. osoby nie były właścicielkami parku w M. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że - jak to wskazał organ w uzasadnieniu postanowienia - "w 1945 r. pałac i park przejął Skarb Państwa". Przedmiotowa nieruchomość nie była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), a zatem nie mogła być przejęta z mocy prawa w trybie tego dekretu. Organ nie wskazał i nie dołączył do akt sprawy żadnego orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ani też orzeczenia o zwrocie nieruchomości spadkobiercom S. G. Brak jest również w aktach sprawy dokumentów, które potwierdzałyby stwierdzenie organu, że pierwsze starania o odzyskanie majątku przez spadkobierców S. G. miały mieć miejsce rzekomo po 1993 r. Zresztą nawet gdyby rzeczywiście spadkobiercy S. G. podjęli pierwsze starania o odzyskanie nieruchomości dopiero w 1993 r. to jeszcze nie oznaczałoby to, że zostali oni wcześniej w sposób prawem przewidziany pozbawieni prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Sam fakt, iż budynek pałacowy pod koniec lat 40 stał się tymczasową siedzibą [...] (późniejszego [...]), które funkcjonowało na M. do lat 60 XX w., nie jest równoznaczny z prawnym wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości. Faktem powszechnie znanym jest to, że w czasach komunistycznej władzy w Polsce różne instytucie państwowe zajmowały prywatne nieruchomości w sposób bezprawny, nielegalnie, w ogóle nie przejmując się tym, czy dana nieruchomość została wcześniej przejęta (wywłaszczona) w sposób zgodny z wówczas obowiązującym prawem.

Powyższemu stwierdzeniu organu o przejęciu przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa przeczy treść aktów notarialnych, na podstawie których M. K. nabył przedmiotową nieruchomość od A. Ł. oraz od spadkobierców S. P. Z treści tych aktów notarialnych wynika, że w księgach wieczystych A. Ł. ujawniony był jako nabywca nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] września 1942 r., zaś S. P. jako nabywca nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 1939 r., przy czym obaj ww. Panowie nabyli te nieruchomości od S. G. Tym samym oczywistym jest, że ww. nieuzasadnione stwierdzenia organu o rzekomym przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa i staraniach spadkobierców S. G. o jej odzyskanie w ogóle nie mogą odnosić się do S. P. i A. Ł. Na fakt oparcia się organu jedynie na przypuszczeniach, zamiast na materiale dowodowym wskazuje również zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenie, że "z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, ze ww. nieruchomości miały inny numer ewidencyjny’’ w dacie wpisu do rejestru zabytków (por. str. 4 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Tymczasem w świetle przywołanych wyżej przepisów k.p.a. organ nie może rozstrzygać sprawy opierając się na przypuszczeniach, czy prawdopodobieństwach, lecz obowiązany jest oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie odpowiedniego materiału dowodowego, który powinien zostać zgromadzony w aktach sprawy.

W ocenie skarżącego, powołanie się przez organ w zaskarżonym postanowieniu na opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 31 sierpnia 2016 r. stanowi pozaprawną próbę objęcia należących do skarżącego nieruchomości ww. wpisem nr [...] dokonanym na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r., ewidentnie niezgodną z treścią tegoż wpisu i decyzji, a ponadto w jaskrawy (rażący) sposób lekceważącą chronione Konstytucją RP prawo własności nieruchomości. Stanowisko organu świadczy o ewidentnym zignorowaniu stosunków własnościowych istniejących w dacie dokonania ww. wpisu do rejestru zabytków i dokonanych jeszcze przed tą datą podziałów nieruchomości. Zastrzec przy tym należy, że takie dokonane jeszcze przed wpisem do rejestru zabytków podziały nieruchomości, w szczególności dużo wcześniejsze wydzielenie z dawną nieruchomości pałacowo-parkowej w M. działek stanowiących obecnie własność skarżącego, mogłyby nie mieć znaczenia wyłącznie w sytuacji, gdyby z treści ww. decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. oraz dokonanego na jej podstawie wpisu do rejestru zabytków nr [...] wynikało w sposób jednoznaczny, że wpisem tym oprócz nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...], objęte zostały także działki nr ew. nr [...] i [...] (obecnie [...] i [...]), stanowiące wówczas już od wielu lat własność A. Ł. (od roku 1942) i S. P. (od roku 1939). Jak to już jednak wyżej wykazano treść ww. decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. oraz dokonanego na jej podstawie wpisu do rejestru zabytków nr [...] nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, iż obejmowały one także nieruchomości należące obecnie do skarżącego. Tym samym nie można - jak to uczynił organ w zaskarżonym postanowieniu - zignorować dokonanych jeszcze przed dokonaniem ww. wpisu do rejestru zabytków podziałów nieruchomości oraz zmian własnościowych dotyczących wydzielonych części nieruchomości pałacowo-parkowej w M. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego odniósł się również szeroko do merytorycznej treści opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 31 sierpnia 2016 r., podważając jej ustalenia i wnioski.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podniósł ponadto, że rozstrzygając kwestię objęcia ochroną konserwatorską aktualnych działek nr [...] i [...] należących do skarżącego kierował się opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 31 sierpnia 2016 r., sporządzoną jako realizacja zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2013 r., II OSK 2405/11 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2013 r., IV SA/Wa 1402/13.

Jednocześnie organ zaprzeczył twierdzeniu skarżącego (str. 10 skargi), iż organ sugeruje, że wpis do księgi rejestru w zakresie ujawnienia w niej nazwisk N. K. i L. K. i numerów działek nr no i [...], został sfałszowany. Organ wyjaśnił jedynie, że powyższa adnotacja w księdze rejestru pojawiła się dużo później niż w lipcu 1965 r. po wydaniu decyzji Konserwatora m.st. Warszawy, w ramach aktualizacji części danych, i nie może być dowodem na wpisanie do rejestru zabytków jako park w M. jedynie dwóch ww. nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania.

Przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 września 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 2022 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Lasów Miejskich – [...] nr [...] w zakresie gospodarki leśnej, dotyczącej działek nr ew. [...] i [...] położonych na terenie dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Organy uzgadniające powołały się na art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 672 ze zm.), zgodnie z którym gospodarka leśna w lasach wpisanych do rejestru zabytków i w lasach, na terenie których znajdują się zabytki archeologiczne wpisane do rejestru zabytków, prowadzona jest w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, z uwzględnieniem przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Decyzja będąca przedmiotem uzgodnienia wydawana jest na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, zgodnie z którym dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów.

Kwestią sporną w tej sprawie jest to czy przedmiotowe działki nr [...], na których ma być prowadzona gospodarka leśna podlegają ochronie konserwatorskiej związanej z wpisem Parku w M. do rejestru zabytków. Zgodnie z art. 7 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 840, dalej "u.o.z."), wpis zabytku nieruchomego do rejestru zabytków, stanowiący jedną z form ochrony zabytków, jest dokonywany na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz.U. z 1962 r. Nr 10, poz. 48), który stanowił podstawę dla wydania decyzji Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. Ldz. [...] nr rejestru [...], dobra kultury nieruchome, ruchome oraz kolekcje wpisuje się do rejestru zabytków na podstawie decyzji: 1) wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanej z urzędu lub na wniosek właściciela dobra kultury, jego użytkownika, bądź właściwego organu powiatu lub gminy, 2) ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, iż z treści decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. nie wynika, że działki ew. nr [...] i [...] (dawne działki nr [...], [...] i [...]) są objęte wpisem do rejestru zabytków dokonanym pod nr [...]. Z treści tej decyzji wynika jedynie, że do rejestru zabytków postanowiono wpisać "Park w M., ul. [...]". Decyzja ta poza wskazaniem nazwy zabytku i ulicy, przy której był on położony, w żaden sposób nie określa jednak nieruchomości, która została wpisana do rejestru zabytków jako "Park w M.". Natomiast z treści wpisu do rejestru zabytków wynika, że właścicielami nieruchomości objętej tym wpisem, a określonej jako "Park M.", były N. K. i L. K., do których należały - wskazane w rubryce "Uwagi" - działki ew. nr [...]. Tym samym należy przyjąć, że ww. decyzja Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. oraz dokonany na jej podstawie wpis do rejestru zabytków nr [...] nie dotyczą działek ew. nr [...] i [...] (dawne działki nr [...] i [...], które w tamtym czasie stanowiły własność A. Ł. i S. P.).

Sąd przede wszystkim wziął pod uwagę, iż słuszność powyższego stanowiska skarżącego została już kilkukrotnie potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszącym się do kwestii objęcia ochroną konserwatorską ww. działek ewidencyjnych na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. W wyroku z dnia 9 października 2014 r., VII SA/Wa 1446/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezskuteczność czynności Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków polegającej na wpisaniu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych w W., stwierdził, że "Zupełnie nie wiadomo dlaczego, na jakiej podstawie stwierdzono i wpisano, że obiekt, jakim jest Park w M., zamyka się w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], będących własnością M. K. (...) z ostatecznej decyzji Konserwatora Zabytków m.st Warszawy z lipca 1965 r., wpisującej Park w M. do rejestru zabytków pod nr rej. [...], powyższa okoliczność nie wynika. W treści tej decyzji nie określono, w zakresie jakich działek ewidencyjnych zamyka się obiekt objętych ochroną konserwatorską, brak jest także jakiegokolwiek załącznika graficznego, stanowiącego integralną część decyzji. (...) wpis w wojewódzkiej ewidencji zabytków powinien odzwierciedlać stan faktyczny, który wynika ze stosownych dokumentów, w szczególności jego zakres powinien być zbieżny z treścią decyzji o wpisie do rejestru zabytków oraz treścią dokonanego na jej podstawie wpisu". Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2016 r., II OSK 3174/14 oddalił skargę kasacyjną Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków od ww. wyroku, wskazując, że zakres ochrony konserwatorskiej powinien być zbieżny z treścią decyzji o wpisie do rejestru zabytków. A decyzja Konserwatora Zabytków Warszawy z lipca 1965 r. nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] jako wchodzące w skład zabytkowego Parku w M.

Tożsame orzeczenia zapadły w zakresie dotyczącym wpisania tych samych działek do gminnej ewidencji zabytków. Wyrokiem z dnia 16 listopada 2018 r., VII SA/Wa 2956/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta m.st. Warszawy polegającej na dokonaniu zmiany wpisu w gminnej ewidencji zabytków poprzez ujęcie działek ewidencyjnych nr [...] i [...], obręb [...] w W. w graficznym oznaczeniu obszaru objętego ochroną konserwatorską na karcie adresowej nr [...] zabytku nieruchomego pod nazwą Zespół pałacowo-parkowy M., a wyrokiem z dnia 12 maja 2022 r., II OSK 1580/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy od tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Trafnie Sąd I instancji argumentował, iż gminna ewidencji zabytków, a konkretnie karta adresowa zabytku powinna odzwierciedlać stan faktyczny, który z kolei powinien mieć oparcie w stosownej dokumentacji, w szczególności zakres ochrony konserwatorskiej powinien być zbieżny z treścią decyzji o wpisie do rejestru zabytków. A decyzja Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. nie wskazuje na działki ewidencyjne nr [...] i [...] (dawniej: nr [...]) obecnie należące do skarżącego jako wchodzące w skład zabytkowego Parku w M.".

We wskazanych orzeczeniach dotyczących objęcia ochroną konserwatorską w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków działek nr [...] i [...] sądy administracyjne w sposób jednoznaczny wyraziły pogląd prawny, że przedmiotowe nieruchomości nie były objęte decyzją Konserwatora Zabytków m.st. Warszawy z lipca 1965 r. o wpisie Parku w M. do rejestru zabytków. Organy obu instancji nie uwzględniły treści tych orzeczeń w tej sprawie (choć strona skarżąca powoływała się na nie w zażaleniu), czym naruszyły art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem kwestia prawna nie może być już w odniesieniu do danego podmiotu kwestionowana i poddana odmiennej ocenie. Takie stanowisko należy zająć nie tylko w odniesieniu do sentencji orzeczenia, lecz również do jego uzasadnienia zawierającego wykładnię przepisów mających w sprawie zastosowanie (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., II OSK 1578/09, wyrok NSA z dnia 28 maja 2021 r. I OSK 252/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w tej sprawie jest związany tymi poglądami prawnymi i je podziela. Należy w związku z tym uznać za trafne stanowisko strony skarżącej, że powołanie się przez organ w zaskarżonym postanowieniu na opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 31 sierpnia 2016 r. stanowi próbę objęcia należących do skarżącego nieruchomości ww. wpisem nr [...] dokonanym na podstawie decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r., niezgodną z treścią tego wpisu i decyzji, a ponadto naruszającą prawo własności nieruchomości skarżącego (art. 7, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP).

Tym samym Sąd uznał również za uzasadnione zarzuty skargi naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu, że nieruchomość należąca do M. K. jest wpisana do rejestru zabytków w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza takiego ustalenia.

W konsekwencji za trafne należy uznać zarzuty naruszenia przez organy obu instancji art. 106 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o lasach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia w odniesieniu do działek nr [...] i [...] w W., które nie zostały wpisane do rejestru zabytków. W ocenie Sądu, brak było w tej sprawie podstaw do uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Lasów Miejskich – [...] nr [...] w zakresie gospodarki leśnej, dotyczącej działek nr ew. [...] i [...] z wojewódzkim konserwatorem zabytków na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o lasach. Zatem za uzasadniony również uznano zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. – postanowienie organu I instancji.

Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie dotyczące uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Lasów Miejskich – [...] nr [...] w zakresie gospodarki leśnej na działkach nr [...] i [...] przez organy ochrony zabytków, gdyż jest ono bezprzedmiotowe, ponieważ nieruchomości objęte tym projektem decyzji nie są wpisane do rejestru zabytków.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.