Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 559/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 239a,art. 239b § 1pkt 1  4 , § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Wójt Gminy L. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] października 2016 r. określającej R. L. (dalej: Spółka, podatnik) wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012r.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Wójt [...] wskazał, że Spółka nabyła w dniach 12 lutego, 20 kwietnia i [...] sierpnia 2010 r. nieruchomości o łącznej powierzchni 176,4827 ha położone w [...] i 2,3056 ha w L. . Wobec niezłożenia przez podatnika deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 r., pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisu art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2012 r.

Wójt wyjaśnił, że podatnik nie dokonał wpłaty żadnej raty podatku od nieruchomości za 2012 r. Ponadto w latach 2011-2015 w ogóle nie złożył deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości oraz nie dokonał zapłaty podatku od nieruchomości za lata 2011-2015. Organ podatkowy kierował do Spółki wezwania do złożenia deklaracji podatkowych za poszczególne lata podatkowe, które pozostawały bez odpowiedzi. W związku z powyższym wszczynał postępowania w sprawie okreslena zobowiązań podatkowych. Ponadto organ podatkowy wskazał, że wielokrotnie kierował do prokuratury oraz urzędu skarbowego zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 54 § 1 Kodeksu karnego skarbowego oraz wykroczeń skarbowych z art. 56 § 4 i 57 § 1 Kodeksu karnego skarbowego dotyczących rozliczeń Spółki w zakresie podatku od nieruchomości. Aktualnie toczą się postępowania karne skarbowe prowadzone przez P. i Urząd Skarbowy w Z. dotyczące zobowiązań podatkowych za lata 2011-2015. Organ posiada również informacje o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przed Sądem Rejonowym w Z. z wniosku wierzycieli [...] sp. z o.o. w G., W. R., K. F., K. B., M. B., Z. B., Z. B., Gminy L.. Dodatkowo organ powziął informację, że Urząd Skarbowy w Z. w zakresie właściwych sobie zobowiązań podatkowych prowadzi postępowanie egzekucyjne.

Wójt wskazał także, że w dniu [...] września 2015 r. Spółka przeniosła własność nieruchomości położonych w miejscowości D.-W. w gminie L. na rzecz spółek [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. (akty notarialne nr [...] oraz nr [...]) Łącznie Spółka przeniosła nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane o powierzchni 167,6560 ha. Wartość transakcji opiewała na łączną kwotę [...]zł. Z dostępnych organowi podatkowemu informacji, w szczególności pochodzących z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych wynika, iż po przeprowadzeniu przedmiotowych transakcji Spółka nie posiada już żadnych nieruchomości.

Organ egzekucyjny prowadzi egzekucję wobec Spółki, która nie doprowadziła do zaspokojenia jakichkolwiek należności.

Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki nadania rygoru, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. dalej O.p.)

Przede wszystkim organ podkreślił, że podatnik od 2011 r. nie składa deklaracji podatkowych i nie wpłaca żadnego podatku, który powstał z mocy prawa. Tym samym w ocenie organu oczywisty jest fakt systemowego uchylania się przez podatnika od opodatkowania i od regulowania swoich zobowiązań podatkowych, które powstały za każdy rok (2011- 2015) z mocy prawa. W powyższym zakresie toczą się postępowania karne skarbowe prowadzone przez P. i Urząd Skarbowy w Z.. Ponadto podatnik pomimo złożenia deklaracji za 2010 r., również nie dokonywał w ciągu roku podatkowego i nigdy de facto nie dokonał jakiejkolwiek wpłaty tytułem podatku. Dodatkowo nigdy nie regulował zobowiązań podatkowych określonych w ostatecznych i wykonalnych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( przykładowo w decyzji z dnia [...] września 2012 r. określających wysokość zobowiązania podatkowego za 2011 r.) Analogiczna sytuacja ma także miejsce w podatku rolnym, gdzie podatnik nie reguluje zobowiązań wynikających z ostatecznych i prawomocnych decyzji wymiarowych za 2010, 2011 i 2012 rok czy złożonej przez siebie deklaracji za 2013 r. Wobec podatnika toczą się również postępowania egzekucyjne, karne skarbowe. Postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Spółka zbyła cały majątek nieruchomy, który mógłby zaspokoić lub zabezpieczyć wierzycieli, w tym Gminę L. .

W zażaleniu złożonym w dniu [...] listopada 2016 r. Spółka zarzuciła powyższemu postanowieniu naruszenie art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 1-3 O. p., gdyż organ podatkowy nie uprawdopodobnił, że zachodzą przesłanki umożliwiające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W szczególności wobec podatnika nie toczy się obecnie żadne postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, podatnik posiada majątek pozwalający na zaspokojenie należności podatkowej wraz z odsetkami i nie zachodzi obawa, że zobowiązanie objęte decyzją nie zostanie wykonane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego Wójt Gminy L. prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające nadanie nieostatecznej decyzji określającej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz działania podatnika podejmowane wobec jego majątku uprawdopodabniają, że podatnik nie ureguluje dobrowolnie należności podatkowych za 2012 r. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje fakt, że zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości są znacznej wartości, a Spółka posiada jeszcze inne zaległości objęte tytułami wykonawczymi. Przedstawione przez organ I instancji okoliczności wskazują, że Spółka nie posiada majątku, z którego mogłyby zostać zaspokojone zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. Ponadto Kolegium posiada wiedzę, że Spółka w dniu [...] grudnia 2015 r. wykonała do [...] Sądowego trzy przelewy na łączną kwotę [...]zł na poczet należności dochodzonych w postępowaniach egzekucyjnych w sprawach o sygn. akt KM [...], KM [...], KM [...]. Kolegium pozytywnie oceniło chęć spłaty przez stronę swoich zobowiązań, jednakże zaznaczyło, że wpłacone środki pokrywają tylko część długów Spółki. Ponadto wpłaty te miały miejsce ponad rok temu.

Organ odwoławczy zauważył, że strona podniosła, iż jest wypłacalna, a wypłacalność ta wynika z jej stanu majątkowego, który jest znany organowi podatkowemu. Pomimo, że w zażaleniu strona nie podała szczegółów o jaki stan majątkowy chodzi organ odwoławczy posiada wiedzę z urzędu, że Spółce przysługuje wierzytelność pieniężna wobec [...] sp. z o. o. w K. z tytułu przeniesienia własności nieruchomości. Jednakże wierzytelność ta nie jest wymagalna. Z pisma [...] Sp. z o. o. z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że spółka ta odmówiła wydania wierzytelności, z uwagi na brak jej wymagalności. W odrębnym porozumieniu zawartym z podatnikiem określono warunki zapłaty ceny sprzedaży, które nie zostały jeszcze wykonane. Tym samym, Spółka obecnie nie może dysponować w/w środkami pieniężnymi i regulować nimi swoich zobowiązań, gdyż ich zaplata przez nabywcę nieruchomości jest uzależniona od spełnienia ustalonych przez strony transakcji warunków.

Ponadto dotychczasowa postawa podatnika wobec organu podatkowego przemawia za tym, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż strona nie wykona zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. Jak wskazał organ I instancji, Spółka w ogóle nie złożyła deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 r. i nie zapłaciła tytułem tego podatku żadnej kwoty, pomimo tego, że obowiązek podatkowy powstał z mocy prawa, a strona zobowiązana była do zapłaty podatku bez wezwania organu podatkowego. Spółka nie dokonała żadnej wpłaty na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2010, 2011, 2013, 2014 i 2015. Spółka wyzbyła się całego majątku nieruchomego, który mógłby służyć zabezpieczeniu i zaspokojeniu należnego podatku. Wobec Spółki toczą się postępowania egzekucyjne wszczęte z wniosku innych wierzycieli.

W ocenie Kolegium organ I instancji mógł mieć uzasadnione przypuszczenie, że Spółka nie wykona dobrowolnie zobowiązania podatkowego za 2012 r., natomiast bez nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niemożliwym byłoby podjęcie działań w celu przymusowego wyegzekwowania należności, wynikającej z nieostatecznej decyzji. W związku z powyższym organ uznał, że zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, dlatego zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy.

W skardze z dnia [...] marca 2017r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie:

- art. 239 b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 -3 O.p. co wyraża się tym, że błędnie ustalony stan faktyczny sprawy uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu, przewidzianemu powołanej normie prawnej, z uwagi na przyjęcie przez organ odwoławczy stanowiska, iż organ podatkowy wystarczająco uprawdopodobnił, że zachodzą przesłanki umożliwiające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, w szczególności wobec podniesionych przez podatnika okoliczności, że wobec niego nie toczy się obecnie postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, podatnik posiada majątek pozwalający na zaspokojenie należności podatkowej wraz z ewentualnymi odsetkami i nie zachodzi obawa, że zobowiązanie objęte ostateczną decyzją nie zostanie wykonane przez podatnika,

- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie oraz brak zastosowania przepisu art. 233 § 1 pkt 2 O.p., pomimo zaistnienia ku temu przesłanek,

- art. 187 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, z uwagi na brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wójt Gminy L. zgodnie z prawem postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] października 2016 r. określającej skarżącej Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 r.

Przystępując do badania legalności działań organów podatkowych należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast stosownie do art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Jednocześnie w art. 239 b § 2 O.p. zastrzeżono, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Z przywołanych regulacji wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 pkt 1 – 4 O.p. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę łączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Nie wyklucza to jednak wystąpienia tych przesłanek łącznie, gdyż ustawodawca dopuszcza możliwość współwystępowania sytuacji komunikowanych przez zdanie łączone tym spójnikiem, a zatem możliwe jest spełnienie warunków wynikających z jednego lub kilku, a także z wszystkich zdań. Drugą przesłanką wskazaną w art. 239b § 2 O.p. jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo zmaterializowania się jej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już podkreślano, że przyjęcie w treści art. 239b § 2 O.p. pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1327/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści ww. przepisów wynika więc, że fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. Dopiero jednak kumulatywne spełnienie przesłanek z obu paragrafów stanowi podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że organ podatkowy pierwszej instancji wskazał na wystąpienie w sprawie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 - 3 O.p. Odnosząc się do wystąpienia w sprawie przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. należy podkreślić, że ustawodawca nie zawęża tu rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że chodzi o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne (np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych). Skorzystanie z tej podstawy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest możliwe od momentu skutecznego wszczęcia, zgodnie z właściwymi przepisami egzekucyjnymi, postępowania egzekucyjnego [por. J. O., Ł. Pajor, Komentarz do art. 239b (w:) H. Dzwonkowski (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, C. H. Beck, W. 2016, str. 1125].

Z posiadanych przez Wójta Gminy L. informacji wynika, że są prowadzone postępowania egzekucyjne wobec skarżącej przez [...] Sądowego w Z., a także przez Urząd Skarbowy w Z.. Tym samy Spółka nie jest tylko dłużnikiem Gminy L., ale jest także dłużnikiem wobec innych przedsiębiorstw i fiskusa. Egzekucja jest skierowana do nieruchomości, środków na rachunkach bankowych, wierzytelności i innych praw majątkowych Spółki. Ponadto w egzekucji z nieruchomości bierze udział kilku wierzycieli, którzy przyłączyli się do prowadzonej egzekucji z nieruchomości, co wynika z dokonanych wpisów w księgach wieczystych. W związku z powyższym dopóki postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej nie zostanie skutecznie zakończone, dopóty w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p.

Odnosząc się natomiast do występowania w sprawie przesłanki wskazanej w art. 239b § 1 pkt 2 O.p. należy wskazać, że z zebranych przez organ pierwszej instancji informacji wynika, że po przeprowadzeniu transakcji sprzedaży nieruchomości w dniu [...] września 2015 r. na rzecz spółek [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o, Spółka nie posiada już żadnych nieruchomości, na których możliwe byłoby ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego w kwocie odpowiadającej wymierzonemu podatkowi wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto Spółka nie wskazała żadnego innego majątku, na którym można by ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy. Słusznie więc organy przyjęły, że w sprawie zaistniała przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 2 O.p., albowiem dla stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o jakiej mowa w komentowanym artykule wystarczające jest wykazanie, że podatnik nie posiada takiego majątku, który z uwagi na swoją wartość umożliwiałby ustanowienie na nim hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

W niniejszej sprawie mamy również do czynienia z sytuacją, o jakiej mowa w art. 239b § 1 pkt 3 O.p., gdyż skarżąca wyprzedała majątek nieruchomy, który mógłby służyć na zaspokojenie wierzycieli, w tym Gminy L. z tytułu zaległych podatków. Faktem jest, że Spółka dokonała czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, albowiem wartość transakcji przeniesienia własności nieruchomości położonych w miejscowości D.-W. w Gminie L. na rzecz spółek [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. wyniosła łącznie [...] zł. Ponadto z posiadanych przez organy ewidencji wynika, że po przeprowadzeniu przedmiotowych transakcji Spółka nie posiada już żadnych nieruchomości.

Przechodząc z kolei do oceny zaistnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 239b § 2 O.p., Sąd stwierdził, że organy uprawdopodobniły, iż zobowiązanie wynikające z decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] października 2016 r. określającej skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości nie zostanie wykonane. W ocenie Sądu, na zagrożenie niewykonania obowiązku podatkowego może przede wszystkim wskazywać fakt, że skarżąca dotychczas (od 2010 r.) nie wpłaciła żadnej kwoty tytułem podatku od nieruchomości mimo, iż zobowiązanie podatkowe za każdy rok powstało z mocy prawa. Ponadto od 2011 r. w ogóle nie składa deklaracji podatkowych, a zobowiązanie podatkowe wynikające z deklaracji złożonej przez podatnika za 2010 r. nigdy nie zostało wykonane. Wobec skarżącej również toczą się i toczyły się postępowania karne skarbowe w zakresie nieskładania deklaracji podatkowych i niewpłacania podatku przez podatnika. Przez ponad rok Spółka nie regulowała też zobowiązań podatkowych określonych w ostatecznych decyzjach SKO w P.. Wobec strony toczą się postępowania egzekucyjne obejmujące sprzedaż jej majątku. Dodatkowo Spółka wyprzedała cały majątek nieruchomy, który mógłby zaspokoić lub zabezpieczyć wierzycieli, w tym Gminę L. . Nadto organ ustalił, że wierzytelność od [...] z tytułu sprzedaży nieruchomości nie jest jeszcze wymagalna (wypłata środków jest uzależniona od spełnienia dwóch warunków zawieszających), co całkowicie zaprzecza twierdzeniu podatnika, że jest on wypłacalny (nie otrzymał on bowiem zgodnie z porozumieniem środków pieniężnych od [...] i tym samym nie może nimi regulować swoich zobowiązań).

Zdaniem Sądu wskazane okoliczności uzasadniały więc obawę, że zobowiązanie wynikające z decyzji mogło nie zostać wykonane.

Końcowo należy wskazać, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z przepisami procedury podatkowej.

Uwzględniając powyższe ustalenia organów podatkowych Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek pozwalających na nadanie decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] października 2016 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.

Tym samym nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji orzeczenia.