Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 853/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 roku połączonych sprawy ze skarg M. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargi.


UZASADNIENIE

M. B. (zwany dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącym złożył do Poznańskiego Centrum Świadczeń wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swoją córkę – N. B. (ur. w 2016 r.) w okresie [...]. Wniosek został opatrzony datą [...] kwietnia 2021 r. Do wniosku dołączono odpis wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] września 2020 r., sygn. akt XVIII C [...], w którym rozwiązano małżeństwo wnioskodawcy z A. B. (pkt I. sentencji wyroku), powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi: N. B. i M. B. obojgu rodzicom ustalając, że decyzje w bieżących sprawach każdego z dzieci oraz wynikających z nagłych zdarzeń dotyczących ich życia, zdrowia i bezpieczeństwa podejmuje ten z rodziców, który w danym momencie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a decyzje o istotnych sprawa każdego z dzieci rodzice podejmują wspólnie, a nadto, że miejscem zamieszkania dzieci jest każdorazowe miejsce zamieszkania A. B. (pkt II. sentencji wyroku), uregulowano kontakty wnioskodawcy z dziećmi (pkt III. sentencji wyroku), zasądzono od wnioskodawcy rentę alimentacyjną na rzecz A. B. w związku z uczęszczaniem dzieci do szkoły (pkt IV. sentencji wyroku), odstąpiono od uregulowania od sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania (pkt V. sentencji wyroku).

Wniosek o tej samej treści został złożony w odniesieniu do syna – M. B..

Decyzjami z dnia [...] maja 2021 r. nr: [...] oraz [...] Prezydent Miasta P. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego odpowiednio na N. B. oraz M. B.. W uzasadnieniach obu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zmianami, zwanej dalej "ustawą") świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a ustawy, albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego. Z analizy akt sprawy wynika, że dzieci zamieszkują z matką, a Sąd Okręgowy w P. nie ustanowił opieki naprzemiennej. Charakter opieki nad dziećmi sprawowanej przez wnioskodawcę nie pozwala na stwierdzenie, że rodzic ten sprawuje opiekę nad córką i synem w porównywalnych okresach co jednoznacznie wyklucza sprawowanie opieki naprzemiennej. Sąd ustanowił regularne okresy sprawowania opieki przez ojca dzieci, jednakże większa część tej opieki jest sprawowana przez ich matkę. Ta okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania świadczeń na ww. dzieci.

Wnioskodawca złożył odwołania od ww. decyzji Prezydenta. Wnioskodawca powołując się na informator Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej uznał, że skoro wspólnie z byłą żoną sprawują opiekę w porównywalnych i powtarzających się okresach, to świadczenia wychowawcze przysługują po połowie obojgu rodzicom.

Wnioskodawca przedstawił, że dzieci są po siedem dni u matki i tyle samo dni u ojca. To samo dotyczy dni wolnych od edukacji i świąt w ujęciu dwuletnim. Przedstawiony podział bardziej wpisuje się w opiekę naprzemienną niż sama instytucja, która nie została zdefiniowana.

Opieka nad dziećmi jest sprawowana po równo, a że można mieć jedno miejsce zamieszkania, to ze względu na bliskość przedszkola i szkoły wskazano miejsce zamieszkania matki. W praktyce dzieci mieszkają tam, gdzie jest sprawowana nad nimi opieka, a więc po równo u ojca i matki.

Decyzjami z dnia [...] lipca 2021 r. nr: [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji. Kolegium uznało, że wyrok Sądu Okręgowego w P. jest wiążący w dniu wydania decyzji. Z niego wynika, że w przeważającej części opieka, jak i miejsce zamieszkania jest przy matce dzieci. Zdaniem Kolegium nie można mówić o sprawowaniu opieki naprzemiennej, ponieważ wnioskodawca ma kontakty z dziećmi co drugi tydzień. Wyrok Sądu Okręgowego jest wiążący, więc nie można postąpić wbrew niemu.

Pełnomocnik Skarżącego – r. pr. A. G.-K. wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując w całości zapadłe decyzje organu II instancji. Zapadłym decyzjom zarzucono naruszenie:

1) art. 5 ust. 2a ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na:

a) pominięciu prawnie uzasadnionych celów ustawy,

b) błędnym przyjęciu, iż faktycznie sprawowanie opieki nad dziećmi przez Skarżącego, zgodnie z treścią wyroku Sądu Okręgowego w P. nie jest opieką naprzemienną, a w konsekwencji iż jest to niewystarczające do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego przez Skarżącego;

2) art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie temu z rodziców, u którego miejsce zamieszkania dziecka zostało ustalone w wyroku sądu powszechnego (wyrok rozwodowy), a nie zaś temu z rodziców, z którym dziecko faktycznie wspólnie zamieszkuje i na utrzymaniu którego faktycznie pozostaje;

3) art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez Skarżącego nad dziećmi, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, iż wykonywanie opieki przez Skarżącego w sposób wskazany w treści wyroku Sądu Okręgowego w P. stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez niego sprawa do świadczenia wychowawczego, co ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony;

4) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz niepodjęciu przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; oraz załatwienia sprawy, a jedynie bezrefleksyjne przyjęcie, iż organy administracji publiczne realizując zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dziećmi przez ich rodziców;

5) art. 8 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania Skarżącego do organu administracji publicznej, wskutek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wybiórczy i selektywny oraz dokonanie na podstawie tak przeprowadzonych dowodów ustaleń faktycznych, ukierunkowanych wyłącznie na wydanie decyzji odmawiającej Skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego;

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie przez organ II instancji i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwych decyzji, które winny zostać uchylone.

Na tej podstawie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji organów I oraz II instancji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów wywołanych wniesieniem skarg oraz zastępstwa procesowego, w tym opłaty od pełnomocnictwa według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg podniesiono, że organ II instancji powinien ustalić, czym jest opieka naprzemienna i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu. Opieka naprzemienna pojawiła się w systemie prawnym po raz pierwszy właśnie w ustawie. Wbrew twierdzeniem Kolegium, polega ona na tym, że rozwiedzeni rodzice sprawują opiekę (raz matka, raz ojciec), lecz niekoniecznie przez ten sam zbliżony okres. Piecza naprzemienna sprowadza się więc do tego, że każdy z rodziców ma możliwość spędzania z dzieckiem porównywalnej, niekoniecznie oznacza, że równej ilości czasu. W tymże czasie, dziecko faktycznie mieszka u każdego z rodziców w oznaczonym czasie.

Sposób, w jaki Sąd Okręgowy w P. zdecydował o kontaktach z dziećmi prowadzi niesprzecznie do wniosku, że opieka nad dziećmi jest podzielona. Automatyczne przyjęcie twierdzenia Kolegium, o tym, że sprawowanie opieki naprzemiennej musi wynikać z orzeczenia sądowego jest tym samym nieuprawnione. SKO w P. powinno także zbadać, jaki jest faktyczny zakres sprawowanej opieki nad dziećmi, a nie poprzestawać tylko na analizie wyroku rozwodowego. Należy przecież rozróżnić miejsce zamieszkania od miejsca pobytu dzieci (faktycznego zamieszkiwania), a z tym drugim wiąże się przyznanie świadczenia wychowawczego. Analiza wyroku rozwodowego prowadzi do wniosku, że oboje rodziców sprawują opiekę nad dziećmi w porównywalnych okresach.

W odpowiedziach na skargi, SKO w P. wniosło o ich oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje twierdzenia wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Skargi wniesione przez pełnomocnika Skarżącego zostały zarejestrowane pod sygn. akt: II SA/Po [...] oraz II SA/Po [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy ze skarg wniesionych przez Skarżącego w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił tak połączone sprawy prowadzić pod wspólną sygnaturą – II SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] marca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] kwietnia 2022 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem obu skarg jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w P. utrzymujących w mocy decyzje Prezydenta w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie jemu świadczenia wychowawczego na dwójkę jego małoletnich dzieci. W momencie składania wniosku, obowiązywał prawomocny wyrok rozwodowy pomiędzy nim a jego byłą żoną – A. B.. Sąd Okręgowy w P. stwierdził, że miejscem zamieszkania dzieci jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki, natomiast władza rodzicielska jest sprawowana przez oboje rodziców. Na tej podstawie, Skarżący uznał, że mając na względzie łączny czas, w jakim dzieci pozostają pod jego opieką i jego byłej żony, de facto sprawują opiekę naprzemienną. Prezydent, a po nim SKO w P. nie zgodzili się z tym twierdzeniem. Dzieci zamieszkują z matką, a przez większość czasu dzieci pozostają pod opieką matki. Wyrok Sądu Okręgowego w P. jest prawomocny, a więc wiążący. Ponadto nie można nadinterpretowywać orzeczenia sądowego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Kolegium, jednakże są pewne aspekty, które powinny być wyraźniej zaznaczone w uzasadnieniach decyzji. To jednak nie uzasadnia uchylenia którejkolwiek z nich.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy: "Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo (...)". Zacytowany przepis stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje tylko jednemu z rodziców. Jest nim ten rodzic, z którym dzieci zamieszkują i pozostają na jego utrzymaniu. Wskazana koniunkcja oznacza, że muszą być spełnione te dwa warunki jednocześnie. Nie oznacza to jednak, że jeżeli drugi z rodziców także utrzymuje dziecko, to jest on uprawniony do świadczenia. Obowiązek utrzymywania dziecka jest niezależny i wynika z samego faktu bycia rodzicem. Z kolei pomieszkiwanie dziecka z rodzicem w związku z wykonywaniem władzy rodzicielskiej nie oznacza, że został spełniony warunek z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Zacytowany powyżej przepis odsyła do art. 5 ust. 2a ustawy, który stanowi: "W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego". Przepis art. 5 ust. 2a ustawy stanowi odstępstwo od zasady z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, a jego zastosowanie może mieć miejsce tylko, gdy z wyroku rozwodowego wynika, że dzieci pozostają pod wspólną władzą rodzicielską nad dziećmi, a ta jest sprawowana przez rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach. Mając na uwadze to, że okoliczność z art. 5 ust. 2a ustawy musi wynikać z wyroku sądowego, opieka naprzemienna musi być bezpośrednio sformułowana przez sąd rodzinny. Nie oznacza to, że sąd musi użyć sformułowania, w którym będzie mowa o bezpośrednio o opiece naprzemiennej, szczególnie iż jest to instytucja prawa rodzinnego, która pojawiła się dopiero w ustawie w 2016 r. Nie jest ona zdefiniowana w żadnym akcie normatywnym. "Sformułowania »zgodnie z orzeczeniem sądu« nie można odczytywać w sposób przyjęty przez organy orzekające, jako konieczność zawarcia w rozstrzygnięciu sądu sformułowania »opieki naprzemiennej«." (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 690/18, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Celem uzasadnienia prawidłowości twierdzenia organów, z którym Sąd w składzie orzekającym zgadza się, że Sąd Okręgowy w P. nie zasądził opieki naprzemiennej, należy odwołać się do przepisów poza ustawą, a które regulują stosunki prawne pomiędzy małżonkami oraz rodzicami a dziećmi. Jest to podyktowane faktem, iż system prawa jest jednolity, a stosowanie prawa administracyjnego nie może mieć miejsca w oderwaniu od pozostałych przepisów prawa, szczególnie prawa cywilnego.

Instytucja opieki naprzemiennej nie została uregulowana w przepisach prawnorodzinnych, stąd należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.c."). Zgodnie z art. 59822 k.p.c.: "Przepisy niniejszego oddziału [sprawy dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem – uw. Sądu] stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Sąd w składzie orzekającym zwraca szczególną uwagę na sposób sformułowania zacytowanego przepisu. Jest w nim mowa o orzeczeniu sądowym, w którym orzeczono, że dziecko będzie mieszkać cyklicznie u każdego ze swoich rodziców. W niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy w P. orzekł, że każdorazowym miejscem zamieszkania N. i M. B. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki – A. B.. A contratio, Sąd Okręgowy w P. nie orzekł, że N. i M. B. będą mieszkać na zmianę w powtarzających się okresach czasu z matką i ojcem.

Zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok sądu powszechnego ma powagę rzeczy osądzonej, natomiast, jak wynika z art. 365 § 1 k.p.c. tut. Sąd, a więc sąd administracyjny jest nim związany. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy. "Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie wskazanych podmiotów prawomocnym orzeczeniem sądowym oznacza, że muszą one liczyć się z wydanym orzeczeniem, tj. nie mogą go ani zmieniać, ani podejmować jakichkolwiek innych działań nie uwzględniających jego wydania. Tę cechę prawomocnego orzeczenia określa się mianem mocy wiążącej. Z kolei zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Obydwa te skutki prawomocnego formalnie orzeczenia (moc wiążącą oraz powagę rzeczy osądzonej) określa się łącznie mianem prawomocności materialnej. Rodzi ona dwojakiego rodzaju skutki: pozytywny i negatywny. Skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawia się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy. Negatywną konsekwencją procesową tego, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jest natomiast wyłączenie możliwości skutecznego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, tj. zasada ne bis in idem." (wyrok SN z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I NSNc 121/20, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 3189330). Zacytowane stanowisko Sądu Najwyższego oznacza, że nie ma możliwości przyjęcia innych okoliczności niż te, które zostały ustalone w postępowaniu cywilnym, a następnie stały się podstawą orzekania w tej sprawie. Każdy podmiot stosujący prawo musi niejako automatycznie przyjąć, że okoliczność orzeczona w prawomocnym wyroku sądu powszechnego ma kształt dokładnie taki, jak orzeczono. To oznacza, że nie można przyjmować, iż jest inaczej.

Domniemywana przez Skarżącego opieka naprzemienna w niniejszej sprawie ogranicza się tylko do kontraktów z dziećmi, o których orzekł Sąd Okręgowy w P.. Aby rzeczywiście mówić o opiece naprzemiennej, o której mowa w art. 5 ust. 2a ustawy, Sąd Okręgowy w P. musiałby orzec, że dzieci Skarżącego będą także cyklicznie zamieszkiwać z nim. Tylko wówczas, gdy to zamieszkiwanie miałoby charakter porównywalny względem zamieszkiwania z matką, Sąd w składzie orzekającym nie miałby wątpliwości, iż zachodziłaby opieka naprzemienna. W przepisie art. 59822 k.p.a. ustawodawca wyraźnie rozróżnił wykonywanie kontaktów rodzica z dzieckiem i wspólne zamieszkiwanie.

Należy także zwrócić uwagę na przepis art. 7562 § 2 k.p.c., który potwierdza wywód tut. Sądu. Przepis ten stanowi: "Przepisy art. 10501 i art. 10511, a jeżeli zabezpieczenie polega na uregulowaniu sposobu kontaktów z dzieckiem albo ustaleniu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach - przepis art. 5821 § 3, stosuje się odpowiednio". Również w tym przepisie ustawodawca dokonał podziału dwóch sfer – zamieszkiwanie i kontakty. Ustawodawca jako podmiot racjonalny, doskonale zna konsekwencje tego, w jaki sposób projektuje przepisy prawa. Założenie o racjonalnym prawodawcy "polega na przyjęciu (przez podmiot zewnętrzny w stosunku do prawodawcy), że prawodawca kieruje się w specjalny sposób swoją wiedzą i ocenami (wyznaczającymi pewne wartości)." [M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 296, zob. także L. Nowak, Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa, Warszawa 1973, s. 39]. Skoro zatem ustawodawca dokonał rozróżnienia zamieszkiwania i wykonywania kontraktów z dzieckiem, a tylko zamieszkiwanie z rodzicami na zmianę może stanowić przesłankę zrekonstruowania opieki naprzemiennej, to nie można uznać, że skoro Sąd Okręgowy w P. orzekł o tym, że N. i M. B. zamieszkują ze swoją matką, to na czas wykonywania nad nimi władzy rodzicielskiej przez ojca tj. Skarżącego zamieszkują także z nim. Tak jak wskazano powyżej, Sąd w składzie orzekającym nie może nadinterpretować wyroku prawomocnego zapadłego w sprawie rozwodowej i przyjąć, że okoliczności sprawy mają się inaczej niż zostało to stwierdzone w tym wyroku.

Powyższe twierdzenia tut. Sądu znajdują swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie, które jest w pełni akceptowane przez skład orzekający. "Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie zawiera definicji opieki naprzemiennej. Definicji tej nie zawierają również przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co powoduje konieczność sięgnięcia do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, w tym do art. 59822, w którym jest mowa o »orzeczeniu, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach«. Z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa, regulację tę należy odnieść do pojęcia opieki naprzemiennej, zastosowanego w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym - opieka naprzemienna obydwojga rodziców wynika z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Dodać przy tym należało, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 7562 § 2, w sposób nie budzący wątpliwości, odróżniają »ustalenie, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach« od »uregulowania sposobu kontaktów z dzieckiem«. Powoduje to, że nie może być wątpliwości, iż uregulowanie sposobu kontaktów z dzieckiem nie może być utożsamiane z wprowadzeniem opieki naprzemiennej, wynikającym z określenia w orzeczeniu sądu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 678/17, zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rrz 432/19, dostępne w CBOSA). Opiekę naprzemienną cechuje zatem mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/21, dostępny w CBOSA).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skargach należało, w konsekwencji powyższego, stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 5 ust. 2a ustawy poprzez jego błędną wykładnię. Ustawodawca wprowadzając regulacje przyznające uprawnienia, czyni to z zachowaniem zasad sprawiedliwości społecznej. Świadczenie wychowawcze jest dedykowane osobom, które posiadają dzieci, zamieszkują z nimi oraz utrzymują je w sposób nieprzerwany albo w sposób określony w art. 5 ust. 2a ustawy. Jeżeli nie można wykazać, aby warunki sine qua non dla przyznania rzeczonego świadczenia zostały spełnione, mając na względzie zasadę sprawiedliwości oraz równości wobec prawa i ochrony interesu tych, którzy spełniają rzeczone warunki, organy administracji publicznej winny odmówić przyznania świadczenia wychowawczego.

Ani Prezydent, ani SKO w P. nie pominęły celów ustawy. Można wręcz stwierdzić, że postępując zgodnie z nimi, zasadnie odmówiły Skarżącemu przyznania świadczenia na dwójkę jego dzieci. Organy administracji publicznej prawidłowo postąpiły w myśl prawomocnego wyroku rozwodowego, w którym orzeczono bezspornie, że N. i M. B. zamieszkują z matką, a władza rodzicielska nad nimi jest sprawowana przez oboje rodziców. Skoro dzieci nie mieszkają na zmianę z matką i ojcem, w myśl tego wyroku, którego nie można zmieniać, nadinterpretowywać etc., organy nie były uprawnione do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Niezasadność zarzutu naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy została już poniekąd wyjaśniona powyżej. Mianowicie, ojciec dzieci, który rozwiódł się z ich matką, z samego faktu bycia ojcem jest zobowiązany do utrzymywania swoich dzieci i dokładania wszelkich starań, aby zapewnić im dobrostan. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraża jasny zamysł ustawodawcy, który nakazuje przyznać świadczenie wychowawcze jednemu rodzicowi – temu, który z dziećmi zamieszkuje (trwale) i utrzymuje je w związku z tym, ale także w związku z byciem rodzicem. Matka N. i M. B. jest tak samo zobowiązana do utrzymywania ich z uwagi na fakt bycia matką. Twierdzenie, że dzieci Skarżącego faktycznie z nim zamieszkują nie może mieć skutku, który przełamywałby orzeczenie sądu rodzinnego. Ciężko byłoby wyobrazić sobie wykonywanie władzy rodzicielskiej bez konieczności przebywania z rodzicem, z którym na stałe się nie mieszka. Skoro dzieci Skarżącego podczas dni wskazanych przez Sąd Okręgowy w P. w wyroku rozwodowym przebywają z nim, w jego mieszkaniu, sypiają tam, to tego faktu nie można odnosić do tego, że to właśnie tam jest ich centrum życiowe. Dzieci mieszkają z matką, chodzą do szkoły i przedszkola w rejonie, w którym jest miejsce zamieszkania A. B., a więc to tam jest ich centrum życiowe w tym momencie. Sąd w składzie orzekającym nie kwestionuje oczywiście ważnej roli ojca i jego środowiska w procesie wychowawczym.

Konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy jest także niezasadność zarzutu naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. Organy administracji publicznej (rozpoznawczy i odwoławczy) nie były zobowiązane do sprawdzania zakresu opieki sprawowanej nad N. i M. B. przez ich ojca – Skarżącego. Powaga rzeczy osądzonej, która składa się na przymiot prawomocności orzeczenia sądowego nakazuje przyjąć, że dana okoliczność jest dokładnie taka, jak o niej orzekł sąd. Skarżący nie podważał na żadnym etapie, że jest inaczej. Zgodnie uznał, że dzieci mieszkają u matki, a na czas wykonywania władzy rodzicielskiej przez niego przebywają z nim. Mając na względzie pkt II. sentencji wyroku Sądu Okręgowego w P., organy zasadnie uznały, że zachodzi nieusuwalna przesłanka przyznania świadczenia wychowawczego dopóki w obrocie prawnym pozostaje tenże wyrok. Nie było więc podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego. Niezasadny więc okazał się zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w jakimkolwiek zakresie.

Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. Budzenie zaufania obywateli do organów władzy publicznej wielokrotnie ma charakter subiektywny, a szczególnie, gdy strona otrzymuje niezadowalające ją rozstrzygnięcie. Tak jak wskazano powyżej, nie było podstaw prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia charakteru sprawowanej opieki nad dziećmi przez ich ojca. Prawomocność wyroku Sądu Okręgowego w P. wiązała także Prezydenta oraz Kolegium. Nie doszło do żadnych zarzucanych naruszeń, a więc organ II instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymał w mocy obie decyzje Prezydenta.

Sąd zwraca uwagę SKO w P., że choć nie wyeksponowano wyraźnie rozłączności wykonywania kontaktów rodzica z dziećmi i naprzemiennego zamieszkiwaniem tych dzieci z każdym z rodziców co stanowi istotę opieki naprzemiennej, to jednak prawidłowo orzekło o utrzymaniu w mocy obu decyzji organu I instancji. Zasadnie położono akcent na prawomocność orzeczenia sądu rodzinnego w przedmiocie rozwodu i stwierdzono, że miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania matki. Ojciec tj. Skarżący, który aktywnie bierze udział w sprawowaniu władzy rodzicielskiej nie może uzyskać świadczenia wychowawczego, ponieważ nie spełniły się okoliczności uprawniające go do tego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skargach. Nie znaleziono żadnych podstaw, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonych decyzji. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił obie skargi, o czym orzeczono w sentencji wyroku.