Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 338/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 157 poz 1 art.115 ust.2
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania  rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1688/16 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od (...) na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1688/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (...) w (...) (dalej: Grupa, spółka) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Marszałek Województwa Lubelskiego decyzją z dnia (...) dokonał wstępnego uznania Grupy producentów (...) w grupie produktów "owoce" i zatwierdził plan dochodzenia do uznania grupy za organizację producentów owoców i warzyw, realizowany w latach 2012-2016.

W dniu (...) Grupa złożyła w Lubelskim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. We wniosku tym Grupa wnioskowała m.in. o przyznanie pomocy na utwardzenie placu manewrowego oraz wykonanie kanalizacji deszczowej i ogrodzenie terenu z bramą wjazdową o łącznej wartości poniesionych kosztów netto 679 986,05 zł, z czego 75% przyznawane jest Grupie, to jest 509 989,53 zł netto.

W dniu (...) do Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zawiadomienie z Prokuratury Rejonowej w Lublinie o wszczęciu śledztwa postanowieniem z dnia (...) w sprawie usiłowania oszustwa finansowego przy przyznawaniu pomocy finansowej od instytucji publicznej tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i art. 297 § 1 kk. W dniu (...) wpłynęło postanowienie z dnia (...) o wszczęciu śledztwa w sprawie mającego miejsce w dniu (...) r. w (...) usiłowania wyłudzenia dotacji finansowej przez zarząd Grupy za pomocą wprowadzenia w błąd co do okoliczności wykonania inwestycji budowlanej poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Oddział w (...) wniosku o przyznanie pomocy finansowej i poświadczających nieprawdę dokumentów w celu uzyskania wsparcia finansowego od instytucji publicznej dysponującej środkami publicznymi w postaci mienia znacznej wartości w kwocie 509 989,53 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnięto z uwagi na weryfikację wniosku i załączonych dokumentów przez pracowników ARiMR.

Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu (...) r. wydał decyzję nr (...) o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej do dnia (...) r. na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 czerwca 2014 r., złożonego w dniu (...) r. przez Grupę(...). Jako podstawę prawną ww. decyzji organ I instancji wskazał art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011 r., str. 1; dalej: rozporządzenie nr 543/2011) oraz art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1069 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.).

Od powyższej decyzji Grupa złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji.

Po rozpoznaniu odwołania wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego z dnia (...)r. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie uznał ich za zasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Grupa (...) w (...) wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, wskazując, że

stanowisko skarżącej nie mogło być uznane za słuszne.

Sąd I instancji podzielił pogląd organu, że zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Stanowisko strony skarżącej jakoby zaskarżona decyzja była przedwczesna, ponieważ nikomu nie przedstawiono zarzutów, była zdaniem Sądu I instancji bezpodstawne. Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania oszustwa. Tym samym brak było podstaw do uznania, że wszczęcie śledztwa w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie "in rem" nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest bowiem wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę "in personam", czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. Skoro w przepisie tym wskazano, że postępowanie o pomoc finansową może być zawieszone w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można np. dopiero po przedstawieniu podejrzanemu zarzutów czy wniesieniu aktu oskarżenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca została zapoznana z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w dniu 23 lutego 2016 r., to jest po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Z akt tych nie wynika także aby organ odwoławczy zapoznawał stronę z aktami sprawy. W ocenie Sądu jednak brak jest podstaw do stwierdzenia, że powyższe naruszenie przepisu postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podnosząc uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych strona nie wskazała jakie miałyby to być wnioski i jaki miałyby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie. Przed organem odwoławczym nie gromadzono zaś nowych dowodów w sprawie. W piśmie stanowiącym stanowisko organu I instancji w sprawie odwołania, organ I instancji nie zaprzeczył braku numeracji stron. Okoliczność ta, wskazywana jako naruszenie art. 66a K.p.a. w zw. z art. 73 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. także nie została przez skarżącą uzasadniona jako mająca wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu I instancji organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia oraz wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Od przedmiotowego wyroku Grupa złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając naruszenie:

1) art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U.UE L z dnia 15 czerwca 2011 r.) przez bezpodstawne zastosowanie powołanej regulacji i wydanie wyroku, w którym Sąd oddalił skargę strony skarżącej na utrzymanie w mocy decyzji o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej do dnia (...) r. na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01-01-2014 do 30-06-2014, złożonego w dniu (...) r. (data stempla pocztowego: (...) r.) przez Grupę (...), w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy nie było podstaw do zawieszenia płatności.

2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 5 K.p.k. stosowanych w zw. z treścią art. 140 K.p.a. przez wydanie wyroku oddalającego skargę strony skarżącej na decyzję organu administracji II Instancji, który zaniechał wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również wyczerpującego rozpoznania materiału dowodowego i oparł się w swojej decyzji na dokumentach otrzymanych z prokuratury tj. postanowieniu wydanym przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w Lublinie (sygn. akt. ...) z dnia (...) r. o wszczęciu śledztwa w sprawie mającego miejsce w dniu (...) r. w (...) usiłowania wyłudzenia dotacji finansowej przez zarząd Grupy (...) z siedzibą w miejscowości (...) za pomocą wprowadzenia w błąd co do okoliczności wykonania inwestycji budowlanej przez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Oddział w Elizówce wniosku o przyznanie pomocy finansowej i poświadczających nieprawdę dokumentów w celu uzyskania wsparcia finansowego od instytucji publicznej dysponującej środkami publicznymi w postaci mienia znacznej wartości w kwocie 509 989,53 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnięto z uwagi na weryfikację wniosku i załączonych dokumentów przez pracowników ARiMR, to jest o przestępstwo z art. 13 § 1 K.k. w zw. z art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 294 § 1 K.k. i w zb. z art. 297 § 1 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k., w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana "w sprawie" tj. w fazie "in rem" postępowania które charakteryzuje się tym, że nie toczy się "przeciwko określonej osobie".

Należy wskazać, że we w/w sprawie karnej w fazie postępowania przygotowawczego do tej pory nie zostały przedstawione reprezentantom skarżącej spółki jakiekolwiek zarzuty wobec czego wydanie zaskarżonej decyzji jest co najmniej przedwczesne i stanowi naruszenie nie tylko przepisów prawa, ale również podstawowej zasady postępowania karnego wyrażonej w art. 5 K.p.k., zgodnie z którą nawet Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem w niniejszej sprawie zaś nikomu nawet nie przedstawiono zarzutów.

3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z regulacjami art. 66a K.p.a. w zw. z 73 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. przez wydanie wyroku oddalającego skargę strony skarżącej na decyzję organu administracji II instancji, który utrzymał w mocy decyzję organu administracji I instancji, który nie udostępnił stronie wglądu do całości akt sprawy pomimo dwukrotnego wnioskowania strony skarżącej w tym przedmiocie, akta wprawdzie zostały w końcu stronie przedstawione do wglądu jednak strony były nieponumerowane i za każdym razem w aktach sprawy znajdowały się inne nowe dokumenty nieznane stronie skarżącej (strona skarżąca jest w posiadaniu dokumentacji fotograficznej potwierdzającej powyższe - w przypadku kwestionowania tej okoliczności strona skarżąca przedstawi płytę ze zdjęciami które potwierdzają brak numeracji stron akt sprawy w związku z czym strona skarżąca nie mogła zapoznać się z całością akt sprawy przed wydaniem decyzji oraz ustosunkować się do materiału dowodowego co stanowi również naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez nie wezwanie do zapoznania się z całym zgromadzonym materiałem a przez to wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i złożenia wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na odpowiedź organu na skargę kasacyjną, strona wniosła pismo zawierające polemikę z argumentacją organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie natomiast do treści art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w § 2 tego artykułu, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 3) skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Powyższe zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały bowiem prawidłowo skonstruowane. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa materialnego lub przepis postępowania miał doznać naruszenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej nie pozwala na "poprawianie" zarzutów postawionych przez stronę. W przypadku artykułu, który składa się z dwu lub więcej jednostek redakcyjnych (ustępów, punktów, paragrafów) wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazano konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu, itd. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że zarówno art. 66a K.p.a. jak i art. 73 K.p.a. składają się odpowiednio z 5 i 3 paragrafów. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga natomiast prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd i uzasadnienia ich naruszenia, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono w skardze kasacyjnej. Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246).

Z uwagi na to, że zarzuty podniesione w pkt 1) i 2) skargi kasacyjnej są ze sobą powiązane skład orzekający uznał za stosowne rozpoznać je łącznie.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do stanowiska Sądu I instancji, który - analizując zaskarżoną decyzje pod względem jej zgodności z prawem, nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem WSA stanowisko strony skarżącej jakoby zaskarżona decyzja była przedwczesna, ponieważ nikomu nie przedstawiono zarzutów, jest bezpodstawne. Sąd I instancji stwierdził, że "...Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania oszustwa. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wszczęcie śledztwa w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie "in rem" nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest bowiem wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę "in personam", czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż postępowanie o pomoc finansową może być zawieszone w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można np. dopiero po przedstawieniu podejrzanemu zarzutów czy wniesieniu aktu oskarżenia.".

Kwestionując wyżej wskazane stanowisko spółka podniosła, że "...zastosowanie art. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) - mogłoby mieć ewentualnie miejsce dopiero w sytuacji wszczęcia postępowania karnego przeciwko konkretnej osobie lub podmiotowi. Taka tylko i wyłącznie sytuacja mogłaby usprawiedliwić obawy organu, że być może doszło do próby jakiegoś nadużycia przez osoby lub podmioty, którym prokurator postawił zarzuty i wszczął przeciwko nim postępowanie karne.".

Stanowiska spółki Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011

państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Powoływany przepis rozporządzenia 543/2011 jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Przepis ten obowiązuje bezpośrednio i nie jest tutaj wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego ani inne dodatkowe działanie legislacyjne. Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście niespornych okoliczności faktycznych, a mianowicie sytuacji gdy Prokuratura Rejonowa w Lublinie postanowieniem z dnia (...) r. wszczęła śledztwa w sprawie mającego miejsce w dniu (...) w (...) usiłowania wyłudzenia dotacji finansowej przez zarząd Grupy (...) z siedzibą w miejscowości (...) za pomocą wprowadzenia w błąd co do okoliczności wykonania inwestycji budowlanej poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Oddział w Elizówce wniosku o przyznanie pomocy finansowej i poświadczających nieprawdę dokumentów w celu uzyskania wsparcia finansowego od instytucji publicznej dysponującej środkami publicznymi w postaci mienia znacznej wartości w kwocie 509 989,53 zł tj. o czyn z art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 294 § 1 K.k. i art. 297 § 1 K.k.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretacji przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 należy dokonywać w kontekście celu jego ustanowienia. Celem tym jest zaś - co słusznie wyartykułował Sąd I instancji - zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Dokonując oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości NSA, że podejrzenie popełnienia oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Zatem jako prawidłową uznać trzeba ocenę Sądu I instancji, że kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa była podstawą do zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Podkreślić należy, że zawieszenie płatności nie jest tożsame z odmową wypłaty środków z funduszu unijnego, lecz odroczeniem niejako w czasie tej wypłaty, tak aby nie narażać funduszu na straty, które przykładowo z uwagi na sytuację uprawionego lub ustanie jego bytu nie będą mogły być odwrócone. Płatność z funduszu unijnego z tytułu utworzenia grupy producentów rolnych, jej działalnością oraz kosztami zrealizowanych inwestycji służy przecież pokryciu kosztów związanych z tymi celami. W konsekwencji nie oznacza to udzielenia pomocy w każdym przypadku poniesienia kosztów powołania do życia grupy producentów niezależnie od tego, czy koszty te są uzasadnione, zgodne z prawem. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy pomoc z funduszy unijnych jest zasadna w danym przypadku, czy służy ona realizacji celów unijnych.

Prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko Grupy jakoby zaskarżona decyzja była przedwczesna, ponieważ w stosunku do żadnej z osób związana ze spółki nie wydano postanowienia o przedstawieniu jakichkolwiek zarzutów, uznać należy na bezpodstawne. Skoro jednoznaczna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje, że zawieszenie płatności może być dokonane w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można dopiero po wniesieniu do sądu aktu oskarżenia, czy wręcz po prawomocnym skazaniu. Zasadności stanowiska spółki nie uzasadnia także zasada domniemania niewinności wynikająca z art. 5 § 1 K.p.k., albowiem zawieszenie płatności w oparciu o przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 nie jest uzależnione od wykazania winy podmiotowi ubiegającemu się o pomoc, a jedynie ustalenie, że istnieje w stosunku do tego podmiotu podejrzenie popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Ponadto w przypadku stwierdzenia popełnienia oszustwa przez podmiot ubiegający się o pomoc zastosowania miałby przepis art. 115 ust. 1 rozporządzenia 543/2011, w myśl którego - jeżeli stwierdzono, że organizacja producentów, zrzeszenie organizacji producentów lub grupa producentów popełniła oszustwo w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, państwa członkowskie, bez uszczerbku dla wszelkich innych sankcji i kar stosowanych na mocy prawodawstwa unijnego i krajowego: a) wycofują uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów; b) wyłączają odnośne działania lub operacje ze wsparcia w ramach programu operacyjnego lub planu uznawania i odzyskują wszelką pomoc, którą już wypłacono na te operacje; oraz c) wyłączają organizację producentów, zrzeszenie organizacji producentów lub grupę producentów ze wsparcia w ramach odnośnego programu operacyjnego lub planu uznawania w kolejnym roku.

Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 należy interpretować w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem. Dlatego też zarzuty podniesione w pkt 1) i 2) skargi kasacyjnej nie są zasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U z 2020 r, poz. 1842), orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).