Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 2950/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Madej Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.) Protokolant: Monika Adamus po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi W. S. (S.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. uznał za nieuzasadnione zarzuty W. S. dotyczące postępowania egzekucyjnego obejmującego należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc listopad 1999 r. w wysokości 74,70 zł.

Jako podstawę wydania postanowienia wskazano art. 123 k.p.a. oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.).

W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc listopad 1999 r. Wyjaśniono dalej, iż zawiadomieniem z dnia [...] 2003 r. dokonano zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciem renty doręczono W. S. w dniu [...] 2003 r.

Następnie organ wskazał, iż w dniu [...] 2003 r. W. S. skierował do Dyrektora ZUS w C. pismo – uznane jako zarzuty na prowadzone postępowanie, w którym wskazał m.in., iż zastosowanie egzekucji z renty inwalidzkiej spowoduje brak środków na lekarstwa.

Mając na uwadze treść powyższego pisma, Dyrektor ZUS w C. w pierwszej kolejności podniósł, iż art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera katalog numeratywnie wyliczonych podstaw do wniesienia zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniósł, iż powoływanie się przez dłużnika na trudną sytuację finansową uzasadnia rozpatrywanie przedmiotowego pisma jako zarzutu w kategorii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyjaśniono dalej, iż wszczęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne dotyczy należności Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych, określonych na podstawie złożonych przez W. S. miesięcznych deklaracji rozliczeniowych, na których posługiwał się osobistym (nie firmowym) numerem NIP [...].

Organ zwrócił uwagę, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z art. 8 pkt 10 i art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), zgodnie z którym składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacane z każdego tytułu objętego obowiązkiem ubezpieczenia. Zatem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego polegają również osoby pobierające emeryturę lub rentę także wówczas, gdy prowadzą działalność gospodarczą. Podkreślono, iż obowiązek składki na ubezpieczenie zdrowotne ciąży na osobie podlegającej ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez uprzedniego wezwania, miesięcznie w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Niedopełnienie tego obowiązku naraża płatnika na dolegliwości wiązane z koniecznością przymusowego dochodzenia roszczenia w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 28 ust. 1 tej ustawy).

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka, Dyrektor ZUS wskazał, iż zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W ocenie Dyrektora ZUS w niniejszej sprawie, nie istniała możliwość wyboru, gdyż organ egzekucyjny miał do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny (zajęcie renty) toteż uprawniony był do jego zastosowania.

W zażaleniu na to postępowanie W. S. zakwestionował istnienie egzekwowanego obowiązku i stwierdził, iż przymusowe ściągnięcie zaległości z jego renty inwalidzkiej spowoduje uregulowanie należności w "abstrakcyjnym" terminie. Ponadto wskazał na niewykorzystaną przez wierzyciela możliwość wyegzekwowania zaległości poprzez zajęcie posiadanych przez wierzytelności, a także w drodze egzekucji nieruchomości prowadzonej przez komornika sądowego przeciwko Spółce Cywilnej "A", której następcą prawnym jest Spółka "B". Podkreślił, iż majątku własnego nie posiada.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż W. S. niewątpliwie posiada zaległości w opłacaniu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, co potwierdził wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] r – stwierdzając, iż przedmiotowy obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] jest zasadny i wymagalny. Podkreślono więc, iż zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wypowiedź wierzyciela w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Organ odwoławczy wskazał dalej, iż z akt sprawy wynika, że zastosowanie przez organ egzekucyjny innych środków egzekucyjnych tj. egzekucji z rachunku bankowego jak i wierzytelności wskazanych przez dłużnika okazało się w większości nieskuteczne. Również próba odzyskania przez ZUS swoich należności poprzez egzekucję z kwot uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w C., stanowiącej własność Spółki "A" nie przyniosła oczekiwanych rezultatów z braku jej nabywców.

Tym samym, Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził, iż jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym jest na tym etapie – zajęcie świadczenia rentowego.

Postanowienie to W. S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc generalnie zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyraził też podejrzenie "dublowania" tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, iż skarżący nie kwestionuje konieczności uregulowania składek, które osobiście wykazywał w deklaracjach ZUS, posługując się własnym numerem NIP.

Dodatkowo na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 r. skarżący W. S. potwierdził, iż posiadał zaległości w płaceniu składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, jednakże nie potrafi zweryfikować ich wysokości i okresu ich występowania z uwagi na brak odpowiednich dokumentów.

Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić przede wszystkim należy, iż zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty skarżącego zostały rozpatrzone po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie w zakresie wymagalności egzekwowanego obowiązku. Wypowiedź wierzyciela stwierdzająca, iż obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym jest zasadny, wymagalny i nie uległ przedawnieniu – była więc dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Podstawowym zadaniem organów egzekucyjnych jest ściągnięcie od zobowiązanego dochodzonych zaległości. Skarżący wskazuje jednakże na zastosowanie przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcia świadczenia rentowego) w sytuacji istnienia możliwości zajęcia wierzytelności posiadanych w firmie "C" z siedzibą w W. i "D" w P. oraz sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] w C..

Wyjaśnić więc należy, iż art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego obrazy miały dopuścić się organy podatkowe, stanowi, iż organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści cyt. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru.

W rozpatrywanej sprawie jedynym źródłem wykonania obowiązku były wpływy z realizacji zajęcia świadczenia rentowego. Wskazywane bowiem przez skarżącego wierzytelności zostały już zajęte (podobnie jak rachunki bankowe) na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych przeciwko Spółce Cywilnej "A" (której wspólnikiem był m.in. W. S.) i obejmowały wyłącznie zaległości Spółki (k. 13 akt egzekucyjnych). Podobna sytuacja dotyczyła nieruchomości będącej własnością tej firmy, której zresztą nie udało się jeszcze sprzedać. Wobec tego realizacja opisywanych przez skarżącego środków egzekucyjnych pozostaje bez wpływu na wysokość i wymagalność zadłużenia zobowiązanego (W. S.), powstałego wskutek nieopłacania obowiązkowej składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Zasadnie więc w stosunku do skarżącego zastosowano zajęcie świadczenia rentowego, będącego, jak wynika z akt sprawy, jedynym środkiem egzekucyjnym, którego prowadzenie jest w niniejszej sprawie prawem dozwolone.

W tej sytuacji zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, naruszenia zasady celowości działania, zastosowania represji wobec dłużnika nie znajdują uzasadnienia. Podobnie, za nieuzasadnione należy uznać twierdzenia strony o "dublowania" tytułów wykonawczych, skoro brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów wskazujących na tego rodzaju nieprawidłowości.

W sumie zatem, uwzględniając wszystkie podniesione wyżej okoliczności, stanowisko organu egzekucyjnego drugiej instancji zajęte w rozpatrywanej sprawie uznać trzeba, zdaniem Sądu, za zgodne z obowiązującym prawem. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.