Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 30/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2016 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. (powoływany dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] września 2016 r., Nr [...] o nałożeniu na W. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe [...], kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] kwietnia 2016 r. w Oddziale Celnym w K. przeprowadzono kontrolę pojazdu, należącego do przewoźnika W. J. (dalej: "skarżący"). Pojazdem tym wykonywano przewóz towaru w postaci mrożonych brokułów z Polski do Rosji. W trakcie kontroli kierowca okazał, m.in. wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...], międzynarodowy list przewozowy oraz świadectwo ATP nr [...], wystawione w Niemczech. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli drogowej nr [...].

W czasie kontroli stwierdzono brak aktualnego świadectwa, wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 667), powoływaną dalej także jako "umowa ATP", w związku z czym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP.

Organ wyjaśnił, że umowa ATP została ratyfikowana przez Polskę [...] stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] września 2013 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw z 14 maja 2015 r. Umowa ATP określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z punktem 3 załącznika 1 dodatku 1, zawierającego postanowienia dotyczące kontroli zgodności z normami dla środków transportu, certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika. Generalną zasadą jest wzajemne uznawanie ważności świadectw zgodności przez strony umowy ATP. Jednak w przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji traktowany jest jako warunkowy i jest ważny przez okres trzech miesięcy.

Organ stwierdził, że naczepa, którą kontrolowano, została zarejestrowana w Polsce [...] kwietnia 2013 r. Certyfikat ATP powinien być zatem wydany przez właściwą władzę Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem kierowca okazał dokument ATP o wskazanym wyżej numerze, wystawiony przez niemiecką stację badawczą w dniu [...] marca 2013 r., ważny do marca 2019 r. Świadectwo to nie mogło być zatem uznane za ważne w związku z upływem trzymiesięcznego terminu wskazanego w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP.

Organ podkreślił, że z tego też powodu umieszczona na pojeździe tabliczka ATP zawierająca numer dopuszczenia w Niemczech nie mogła być uznana za odpowiednik wymaganego certyfikatu ATP. W konsekwencji organ stwierdził, że przewóz międzynarodowy wykonywany był niezgodnie z umową międzynarodową.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej. Wykaz naruszeń oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa złącznik nr 3 do ustawy. Z poz. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu podlega karze w wysokości 8000 zł.

W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 92c u.t.d. Przedsiębiorca odpowiada za działanie przedsiębiorstwa i jego obowiązkiem jest takie organizowanie swojej działalności, by możliwe było wyeliminowanie ryzyka naruszenia prawa. W szczególności przedsiębiorca powinien zapoznać się z obowiązującymi w zakresie przewozów międzynarodowych przepisami i wymogami zawartymi w umowie ATP.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – ust. 3 załącznika 1 dodatku 1 do umowy ATP oraz przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.";

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wskazane w tym przepisie dokumenty. W przypadku wykonywania przewozu drogowego rzeczy jednym z dokumentów jest świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP (pkt 3 lit. c).

Jest poza sporem, że w sprawie niniejszej zastosowanie miała umowa ATP. Skarżący wykonywał bowiem przewóz międzynarodowy towaru w postaci mrożonych brokułów z Polski do Rosji. Oba te kraje są stronami umowy ATP. Zgodnie z art. 3 ust. 1 umowy ATP, postanowienia artykułu 4, dotyczącego specjalnych środków transportu do wykonywania przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych, stosuje się do każdego przewozu szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych, wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek transportem kolejowym lub samochodowym lub obydwoma tymi rodzajami transportu, jeżeli miejsca załadowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek na kolejowy lub drogowy środek transportu i miejsca wyładowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek ze środka transportu znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium umawiającej się strony.

Do przewozu mrożonych artykułów żywnościowych, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, czyli środki transportu posiadające świadectwo ATP.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że podczas kontroli drogowej w dniu [...] kwietnia 2016 r. kierowca wykonujący na rzecz skarżącego międzynarodowy przewóz towaru w postaci mrożonych brokułów, okazał świadectwo ATP wystawione w dniu [...] marca 2013 r. przez niemiecki urząd certyfikujący. Nie okazał natomiast świadectwa wystawionego przez polską jednostkę upoważnioną do badań i wystawiania świadectw ATP.

Rozważenia wymaga zatem, czy okazane w czasie kontroli świadectwo wystawione przez niemiecką jednostkę upoważnioną do badań i wystawiania świadectw ATP może być uznane za świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP, jak stanowi art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d.

Sąd podziela stanowisko organu, że przedstawione przez skarżącego świadectwo ATP nie może być uznane za spełnienie wymogu posiadania i okazania w czasie kontroli ważnego świadectwa ATP.

Dla oceny, czy posiadane przez skarżącego świadectwo ATP może być uznane za zgodne z umową konieczne jest przeanalizowanie postanowień dodatku 1 do załącznika 1, który dotyczy kontroli zgodności z normami dla specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 umowy, służących do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych (izotermicznych, lodowni, chłodni lub ogrzewanych środków transportu).

Stosownie do postanowień ustępu 1 dodatku 1, kontrolę zgodności z normami przewidzianymi w załączniku należy przeprowadzać:

(a) przed oddaniem środka transportu do eksploatacji,

(b) okresowo, co najmniej raz na sześć lat,

(c) za każdym razem, gdy wymaga tego właściwa władza.

Co do zasady kontroli należy dokonywać na stacjach badań wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji, chyba że - jeśli chodzi o kontrolę wymienioną w wierszu (a) powyżej - była ona już dokonana na tym środku transportu lub na jego prototypie w stacji badań wyznaczonej lub upoważnionej przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu został wyprodukowany.

Zgodnie z postanowieniami ustępu 3 dodatku 1 certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika.

W przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby odnośne władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji, mogły wydać certyfikat ATP:

(a) we wszystkich przypadkach, raport z kontroli samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie - raport kontroli referencyjnego środka transportu,

(b) we wszystkich przypadkach - certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy,

(c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy jak w dokumencie opisowym, widniejące na raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z trzech języków oficjalnych).

Z przytoczonych postanowień umowy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że certyfikat czyli świadectwo ATP wydawane jest przez upoważnione władze kraju rejestracji środka transportu. W przypadku przeniesienia środka transportu do innego kraju, będącego również stroną umowy, konieczne jest wydanie przez władze tego kraju świadectwa ATP, nawet jeżeli uprzednio takie świadectwo zostało wydane w kraju, z którego środek transportu jest przenoszony. Świadectwo wydane w innym kraju traktowane jest jako warunkowe i ważne przez okres trzech miesięcy. Po upływie tego terminu świadectwo ATP wydane przez inny kraj nie będzie uznawane i posługiwanie się nim nie jest możliwe.

W rozpoznawanej sprawie świadectwo ATP wystawione zostało [...] marca 2013 r. przez jednostkę badającą w Hamburgu dla naczepy [...], należącej do firmy [...] z siedzibą w Austrii. Skarżący zarejestrował tę naczepę w Polsce [...] kwietnia 2013 r. W tej dacie nie była jeszcze ogłoszona w języku polskim wersja umowy ATP, zawierająca wskazane wyżej brzmienie pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1, przewidującego, że świadectwo wydane w innym kraju traktowane jest jako warunkowe i ważne przez okres trzech miesięcy. Polska przystąpiła wprawdzie do umowy w 1983 r. i jej tekst został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w 1984 r, jednak kolejne zmiany umowy nie były po 1984 r. publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Według informacji MSZ, nie dokonywano również urzędowego tłumaczenia zmian umowy na język polski.

Dopiero 14 maja 2015 r. opublikowany został tekst umowy (Dz. U. z 2015 r., poz. 667) oraz oświadczenie rządowe z 16 marca 2015 r. w sprawie mocy obowiązującej Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), przyjętej w Genewie dnia 1 września 1970 r.(Dz. U. z 2015 r., poz. 668). Z treści oświadczenia wynika, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dnia 8 stycznia 2015 r. ratyfikował Umowę ATP w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 września 2013 r.

Zważywszy, że brak ważnego świadectwa ATP stanowi naruszenie przepisów u.t.d., co w konsekwencji powoduje nałożenie kary, przyjąć należy, że najpóźniej z chwilą opublikowania umowy w języku polskim w Dzienniku Ustaw skarżący dowiedział się o obowiązku uzyskania świadectwa ATP wydanego przez jednostkę upoważnioną do przeprowadzania badań i wydawania certyfikatów w Polsce.

Opublikowanie umowy miało miejsce 14 maja 2015 r., natomiast kontrola przeprowadzona została [...] kwietnia 2016 r. W chwili kontroli upłynął już termin trzymiesięczny określony w punkcie 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że w dacie przeprowadzania kontroli skarżący nie mógł już posługiwać się świadectwem ATP wydanym w innym kraju. Okazanie przez kierowcę tego świadectwa nie mogło być uznane za spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d.

Skarżący nie może również powoływać się na wydłużenie terminu określonego w punkcie 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy do 6 miesięcy. Zmiana umowy w tym zakresie (niepublikowana w języku polskim) nastąpiła już po upływie terminu 3 miesięcznego, w którym skarżący mógł posługiwać się świadectwem wystawionym w innym kraju.

Zgodnie z pkt 3 akapit trzeci dodatku 1 załącznika 1 do umowy, certyfikat zgodności z normami lub jego poświadczona notarialnie kopia, powinien zawsze pozostawać przy danym środku transportu w celu przedstawienia go na każde żądanie odnośnych jednostek kontrolujących. Jednakże, jeśli tabliczka certyfikacyjna, powielona tak jak podano w dodatku 3 do niniejszego załącznika, przymocowana jest do urządzenia, tabliczka ATP uznana zostanie za odpowiednik certyfikatu ATP.

Nie ulega wątpliwości, że tabliczka ATP musi być zgodna z wydanym certyfikatem (świadectwem) ATP. Dla uznania tabliczki za odpowiednik certyfikatu, a w konsekwencji dla uznania jej za wystarczającą do wykazania, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne świadectwo ATP, konieczne jest jednak istnienie świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP. Tym wymaganym świadectwem jest świadectwo wydane przez właściwą władzę kraju, w którym środek transportu ma być zarejestrowany i przyjęty do ewidencji (punkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy), czyli w tym przypadku właściwą jednostkę w Polsce. Jak wyjaśniono wyżej, świadectwa takiego skarżący nie posiadał. Mimo przeniesienia środka transportu z innego kraju i upływu trzymiesięcznego terminu, w którym zgodnie z punktem 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 dopuszczalne jest posługiwanie się nadal świadectwem wydanym przez inny kraj, skarżący nie wystąpił o wydanie świadectwa ATP przez polską upoważnioną jednostkę. Tym samym nie może się powoływać na fakt posiadania tabliczki ATP. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, znajdująca się kontrolowanej naczepie tabliczka ATP posiada numer dopuszczenia odpowiadający numerowi niemieckiego świadectwa ATP i wskazuje datę jego ważności, wyraźnie zatem odnosi się do świadectwa, które nie mogło zostać przez organ uznane. Należy również zauważyć, że ważność pierwotnego certyfikatu ATP nie ma wpływu na obowiązek uzyskania certyfikatu wystawionego przez kraj rejestracji.

Brak świadectwa ATP nie pozwala na dokonanie oceny, czy środek transportu spełnia wymogi określone w umowie ATP. Nie mieści się w zakresie uprawnień podmiotów dokonujących kontroli ustalanie czy pojazd, który takiego świadectwa nie posiada, owe wymogi spełnia. Obowiązek posiadanie w pojeździe certyfikatu ATP lub jego notarialnie poświadczonej kopii oraz okazania go na każde żądanie jednostek kontrolujących wynika również z załącznika nr 1 do umowy ATP Dodatek 1 pkt 3.

Art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d., użyte w ustawie określenie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych w powołanym przepisie aktów prawnych oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego.

Wobec stwierdzenia wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z umową międzynarodową - umową ATP z uwagi na brak świadectwa ATP, organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł na podstawie Lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., przewidującego kary za naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Prawidłowe jest też stanowisko organu, że nie zachodziły podstawy do zastosowania wobec skarżącego art. 92c u.t.d. 1. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zachodzi w sprawie niniejszej. Skarżący nie powoływał zresztą jakichkolwiek okoliczności wskazujących na brak wpływu na powstanie naruszenia i nie twierdził, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.

Mając powyższe względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).