Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 231/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit. c,  art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi L. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 listopada 2016 r., skierowanym do Wójta Gminy G., Ł.A. (dalej: "skarżąca") domagała się przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: K., L., K. i T. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na rok szkolny 2017/2018, na K., L., K. i T., a także z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. i T.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wójt Gminy G. odmówił przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na Ki., L., K. i T. A. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na wymienione dzieci z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018, a także z dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. i T. W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny w 2015 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 1 104,15,- zł. (dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 29 054,27 zł. oraz niepodlegający opodatkowaniu, tj. diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych w kwocie 45 139,79 zł., łącznie miesięcznie dla 6 osób w rodzinie stanowi to kwotę 6 624,92 zł.), zatem przekroczył kryterium ustawowe wynoszące 674 zł., uprawniające do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Jej zdaniem diety nie powinny być wliczone do dochodu rodziny, gdyż są przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania męża zagranicą i w związku z tym nie stanowią dochodu, co więcej są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i też ze składek emerytalno-rentowych, a podstawą ich wypłaty jest art. 77⁵ kodeksu pracy. Odnosząc się do brzmienia art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 1518, dalej w skrócie: "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "u.ś.r.") wyjaśniła, że jej mąż nie podlega pod pracowników sfery budżetowej ani samorządowej, więc jego diety nie mogą być doliczone do dochodu rodziny.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy wyżej wymienioną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny na dziecko przysługuje jedynie wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,- zł. a w przypadku, gdy w skład rodziny wchodzi dziecko niepełnosprawne kwoty 764,- zł. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 i 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 3a u.ś.r., w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny. Pojęcie dochodu rodziny definiuje z kolei art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. Stosownie do wskazanego przepisu ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zastrzeżeniem art. 5 ust.4-4b u.ś.r. Zgodnie natomiast z zapisem art. 3 pkt 16 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), do członków rodziny nie zalicza się dziecka, pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Wskazany wyżej przepis określa osoby stanowiące rodzinę w rozumieniu przywołanej ustawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dochód ustala się na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego i oświadczenia złożonego co do wysokości opłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z akt sprawy, w tym z wydruku z systemu E-PODATKI wynika, iż Ł. i J.A. (wspólne rozliczenie) w 2015 r. osiągnęli dochód w wysokości 36 738,2-zł. (po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne) w wysokości 29.054,27-zł. (36 738,21 zł. - 0,00 zł. - 4 905,30 zł. - 2 778,64 zł.), który podzielony przez 12 miesięcy stanowił kwotę 2 421,19-zł. miesięcznie. Mąż skarżącej uzyskał w 2015 r. również dochód niepodlegający opodatkowaniu, tj. diety z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju - niepodlegające opodatkowaniu w firmie A w R., ul. [...] w wysokości 45 139,79-zł., który podzielony przez 12 miesięcy wynosił 3 761,65-zł. miesięcznie oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w 2015 r. z tytułu diet z podróży służbowych w wysokości 45 139,79-zł. (zgodnie z oświadczeniem z dnia 1.10.2016 r.), który po podzieleniu przez 12 miesięcy wynosił 3 761,65-zł. miesięcznie. Z oświadczenia tegoż wynika, że mąż skarżącej uzyskał ponadto kwotę 5 304,98-zł. z tytułu ulgi na dzieci, otrzymanej na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. PIT/UZ za 2014r., która podzielona przez 12 miesięcy stanowiła kwotę 442,08-zł. miesięcznie. Łącznie miesięczny dochód rodziny w 2015 r. wynosił 6 624,92-zł. (2.421,19-zł. + 3.761,65 zł. + 442,08-zł.), a podzielony przez 6 członków rodziny wynosił 1 104,15-zł. na osobę w rodzinie w roku 2015. W świetle powyższego miesięczny dochód rodziny wynosi łącznie 6 624,92-zł. a podzielony przez 6 członków rodziny wynosił 1 104,15-zł. na osobę w rodzinie w 2015 r., tym samym przekracza określone w art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r. kryterium dochodowe, wynoszącego dla rodziny 674,00-zł. Przepis art.3 pkt. 1 lit. c) u.ś.r. stanowi, że do dochodu rodziny wlicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) Zgodnie z art. 77⁵ § 1 kodeksu pracy, pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Biorąc pod uwagę przywołane przepisy nie budzi wątpliwości fakt, że wypłacana przez pracodawcę dieta z tytułu podróży służbowej jako należność związana ze stosunkiem pracy podlega wliczeniu do dochodu rodziny jako dochód nieopodatkowany ale tylko wówczas gdy postępowanie dowodowe wykaże, iż została wypłacona :

1. pracownikowi w związku z czasowym przebywaniem za granicą

2. w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy Kolegium podziela stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podstawą wypłaty diet są przepisy powszechnie obowiązującego prawa pracy, mające zastosowanie do umów o pracę.

Analiza akt sprawy wskazuje, że mąż skarżącej zawarł umowę z M.M., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą A w R. i na jej podstawie pozostaje w stosunku pracy, zatem wszelkie przysługujące J.A. należności wynikające ze stosunku pracy są związane ze stosunkiem pracy. Przepis art. 77 kodeksu pracy dający podstawę do wypłaty diet został zamieszczony w rozdziale III Kodeksu Pracy zatytułowanym "Wynagrodzenia za Pracę i inne świadczenia". Z przepisów art. 77⁵ § 2 kodeksu pracy w związku z § 2 pkt 1 i rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167) w jednoznaczny sposób wynika, że należności w postaci diet są należnościami ze stosunku pracy. Mąż skarżącej jest osobą fizyczną, posiada obywatelstwo polskie, miejsce zamieszkania na terenie RP oraz przebywał czasowo za granicą. Omawiana ustawa u.ś.r. nie definiuje pojęcia "przebywa czasowo zagranicą". W tej sytuacji Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, że brak jest podstaw do zawężenia znaczenia powołanego pojęcia i nadawania mu znaczenia określonego w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jako przebywanie w jednej miejscowości, pod wskazanym adresem, bo ustawa o świadczeniach rodzinnych wprowadza zwrot "przebywa czasowo zagranicą". Tym samym należy stwierdzić że mamy do czynienia z dwoma różnymi pojęciami - tu przebywanie odnosi się nie do pobytu w jednej miejscowości ale do pobytu zagranicą - i należy mu nadawać takie znaczenie jak w języku potocznym. W § 12 i 13 powołanego rozporządzenia jest mowa o "pobycie pracownika poza granicami kraju" a ten liczy się od chwili przekroczenia granicy w drodze za granicę do chwili ponownego przekroczenia granicy w drodze powrotnej do kraju. Z całości zebranej dokumentacji wynika, że w 2015 r. mąż skarżącej – J.A. przebywał poza granicami kraju i z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości 45 139,79-zł. Biorąc pod uwagę powyższe dla celów postępowania w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych wysokość otrzymanych diet z tytułu podróży służbowej zagranicą należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do świadczeń niezależnie od tego, że ich celem jest pokrycie wydatków związanych z podróżą. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) w związku z § 13 rozporządzenia z dnia 29.01.2013 r. - w przypadku otrzymania takich diet do dochodu rodziny nie wlicza się ich faktycznej wysokości (gdyż brak jest podstaw prawnych do badania ich wysokości), ale w wysokości ryczałtowej, określonej w załączniku do cytowanego rozporządzenia, w którym określono wysokość przysługujących diet. Dieta przysługuje w wysokości obowiązującej dla docelowego państwa podróży. Dietę oblicza się w następujący sposób:

1) za każdą dobę podróży przysługuje dieta w pełnej wysokości;

2) za niepełną dobę podróży:

a) do 8 godzin - przysługuje 1/3 diety,

b) ponad 8 do 12 godzin - przysługuje 1/2 diety,

c) ponad 12 godzin - przysługuje dieta w pełnej wysokości.

W oparciu o zaświadczenie zakładu pracy z dnia 18.10.2016 r. J.A. w 2015 r. przebywał w podróży służbowej i z tego tytułu wypłacono mu diety (w przeliczeniu na zł. w wysokości 45.139,79-zł.). Dochody osiągnięte poza granicami kraju w innej walucie przelicza się wg średniego kursu walut z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, w którym dochód został osiągnięty ogłaszanego przez NBP. Pracodawca J.A. przeliczył dochód uzyskany w obcej walucie i podał ogólną kwotę w polskiej walucie, bowiem przepis należy stosować analogicznie - bo stanowi jedyny możliwy sposób ustalenia dochodu rodziny. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2. pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nic wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w' kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Zgodnie z art. 5 ust 3 i 3a u.ś.r. w przypadku, gdy dochód rodziny wynoszący - 6 624,92-zł. przekracza kryterium dochodowe dla rodziny - 4 044,00-zl (674,-zł. x 6 osób = 4 044,00- zł.) o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Dochód rodziny skarżącej przekroczył kryterium dochodowe o kwotę 2 580,92-zł. Łączna kwota świadczeń rodzinnych w okresie: od listopada 2016 r. do października 2017 r. wynosi 709,33-zł., a składają się nań: 4 zasiłki rodzinne na K., L., K. i T. A. - 496,00-zł. (4 x 124,00-zł.) oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo po 100,-zł. na każde dziecko, tj. K., ., K. i T. A.m4 x (100 zł : 12/1=8,33), łącznie 33,33-zł. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. i T. A. 2x90,00-zł. = 180,00-zł. Wobec tego łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca w tym okresie wynosi 709,33-zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 1 104,15-zł., zatem dochód łączny rodziny wynosi 6 624,92-zł. (1 104,15-zł. x 6 osób) i przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę 2 580,92-zł. (6.624,92-zł. odjąć 4 044,00-zł.). Z powyższego wynika, że miesięczny dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe dla rodziny o kwotę 2 580,92-zł., tj. o kwotę wyższą niż. łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, która wynosi 709,33-zł., dlatego w sytuacji skarżącej nie znajduje zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, skutkujący przyjęciem, iż diety z tytułu podróży służbowej mężą podlegają wliczeniu do dochodu jej rodziny ustalanego do celów przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci. Powołując się na art. 77⁵ § 3-5 kodeksu pracy zaznaczyła, że są one przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania męża poza miejscem zamieszkania i miejscem pracy powyżej 8 godzin, w związku z tym nie stanowią dochodu. Nadal też są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i ze składek emerytalno-rentowych. Znowelizowana ustawa o czasie pracy kierowców dodała art. 26a zobowiązując pracodawcę do pokrywania wydatków związanych z podróżą służbową, jako kosztów (wydatków) kierowcy. Skoro zatem dochodem jej mąż nie podlega pod pracowników sfery budżetowej ani samorządowej, to jego diety nie mogą być doliczone do dochodu rodziny.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do jej uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem.

W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania świadczeń rodzinnych nastąpiła na skutek ustalenia przez organy obu instancji, że w rodzinie skarżącej przekroczone zostało kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), a przekroczenie to przewyższało kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, co nie pozwalało na zastosowanie art. 5 ust. 3 tej ustawy. Jednocześnie nie ma sporu co do faktów, ale sporna była kwestia, czy do dochodu rodziny należało wliczyć dochód męża skarżącej z tytułu diet wypłacanych mu w związku z wykonywaniem pracy zawodowej poza granicami Polski. Jak już wspomniano zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, dalej "u.ś.r." lub " ustawa o świadczeniach rodzinnych"). Stosownie zatem do treści art. 5 ust. 1 u.ś.r., prawo do przedmiotowych świadczeń przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 tej ustawy, czyli rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (wartość obowiązująca od 1 listopada 2015 r.). Zgodnie przy tym z brzmieniem art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r., pod pojęciem "dochodu rodziny" należy rozumieć sumę przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Są nim bowiem przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy), a także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Co więcej, w definicji dochodu mieszczą się także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c) u.ś.r., wśród których ustawodawca wymienił między innymi (tiret 10) należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżność co do tego, czy powyższe diety stanowią dochód, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności, czy są one dochodem wymienionym w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. Na tak postawione pytanie odpowiedzi negatywnej udzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (vide: Wyrok z dnia 10 marca 20011 r., sygn. akt II SA/Go 9/11, wyrok z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 147/11 i z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 394/14 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA"), który stwierdził, iż art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r. nie znajduje zastosowania w przypadku diet otrzymywanych przez kierowców transportu międzynarodowego. Wykonując bowiem polecenia służbowe pracodawcy kierowca taki przebywa za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania. To "przebywanie" za granicą ma przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn kierowcy transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą.

Odmienne stanowisko wyraził natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 319/10 (CBOSA), który uznał, że wspomniane diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Wskazał bowiem, że kwestię tę normuje art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców stanowiący, iż kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 77⁵ § 3-5 kodeksu pracy. Natomiast czasowe przebywanie poza granicami kraju odpowiada okresowi czasu liczonemu od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, co wynika z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. nr 236, poz. 1991).

Skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje za trafny drugi z zaprezentowanych wyżej poglądów, wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach także w późniejszych wyrokach np.: z dnia: 15 stycznia 2013 r. o sygn. akt IV SA/Gl 295/12 i 26 lutego 2014 r. o sygn. akt IV SA/Gl 379/13 oraz 25 marca 2015 r. o sygn. akt IV SA/Gl 394/14 (CBOSA). Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r. o sygn. akt I OSK 2410/15 oddalając skargę kasacyjną nie stwierdził uchybień i naruszenia prawa w tym wyroku (CBOSA).

W ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1155) dodano art. 21a wyraźnie regulujący tę kwestię, stanowiąc, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 77⁵ § 3-5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Przepis ten obowiązuje od 3 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. nr 43, poz. 246) i został wprowadzony właśnie w związku z wymienionymi różnicami interpretacyjnymi.

Należy zaakcentować, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych stanowi autonomiczną regulację prawną, a interpretacja użytych w niej pojęć powinna uwzględniać cele tego aktu, sformułowane w uzasadnieniu projektu wskazanej ustawy (druk sejmowy nr 1555 z 2003 r.), gdzie stwierdzono, że regulacja ta zmierza do budowy nowego, odrębnego systemu świadczeń rodzinnych. W ramach założeń zostało przy tym wskazane, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł.

Zdaniem składu orzekającego, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować równie szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, iż należności te nie stanowią wynagrodzenia w rozumieniu kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. Także w odniesieniu do określenia "przebywający czasowo za granicą" za bezpodstawne należy uznać jego zastosowanie wyłącznie do pojęcia pobytu czasowego za granicą w wymiarze większym niż podróż służbowa. Fakt przebywania kierowcy międzynarodowego za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego odpowiada w pełni zawartemu w art. 3 pkt 1 lit c) tiret 10 u.ś.r. Ustawodawca nie wskazał tam, iż przebywanie czasowe za granicą ma łączyć się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Kierowcę transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, należy uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Interpretacja powyższa odpowiada celom ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapobiegając marnotrawstwu środków budżetowych i wspierając dochodowo rodziny wyłącznie o wyselekcjonowanym statusie materialnym. Na marginesie można zaznaczyć, że jeżeli osoba jest zatrudniona u zagranicznego pracodawcy i osiąga z tego tytułu wynagrodzenie, to w jej przypadku nie można mówić o otrzymywaniu diet, z tytułu czasowego przebywania poza granicami kraju, gdyż w tym przypadku brak jest elementu delegowania do takiej pracy. Okoliczność taka wystąpi jedynie wówczas, gdy pracodawca zagraniczny będzie dysponował zakładem na terenie kraju i poza jego granicami, a dana osoba będąc zatrudniona w zakładzie zlokalizowanym na terenie kraju delegowana zostanie do wykonywania prac w zakładzie zlokalizowanym za granicą.

W art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 2032), w ogóle nie zostało użyte pojęcie "pobytu czasowego". Przepis ten wyraźnie stanowi o części przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1 (czyli mających miejsce zamieszkania na terytorium RP), przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą. Skoro zatem w tym przepisie jest mowa o "każdym dniu pobytu za granicą", to nie ulega wątpliwości, że nie jest to pojęcie tożsame z "pobytem czasowym", który według art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 657) oznacza "przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości (niż miejscowość pobytu stałego - art. 25 ust. 1) pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. W przypadku podróży służbowej kierowcy międzynarodowego trudno byłoby w ogóle mówić o "przebywaniu pod oznaczonym adresem", skoro istotą jego pracy jest przemieszczanie się. Ponadto, art. 25 ust. 4 cytowanej ustawy precyzuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o pobycie czasowym obywatela polskiego należy przez to rozumieć przebywanie poza miejscem pobytu stałego przez okres ponad 3 miesięcy.

Diety wypłacone mężowi skarżącej zaliczają się do tych należności, skoro bezspornie uzyskał je w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Do takich też sytuacji odnosi się art. 77⁵ Kodeksu pracy regulujący problem tego rodzaju należności oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z 2013r., poz. 167, które weszło w życie z dniem 1 marca 2013 r. w miejsce poprzednio obowiązujących dwóch rozporządzeń z dnia 19 grudnia 2002 r. - Dz. U. nr 236, poz. 1990 i 1991 z późn. zm., zwane dalej również rozporządzeniem w sprawie należności z tytułu podróży służbowej). Wśród wskazanych należności, rozporządzenie (w sposób analogiczny do poprzednio obowiązującej regulacji) wymienia m.in. diety w czasie podróży zagranicznej, przeznaczone na pokrycie kosztów wyżywienia i innych drobnych wydatków.

Podkreślenia wymaga, że w art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, chodzi o czas przebywania poza granicami kraju liczony od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, gdyż wynika to z powołanego rozporządzenia sprawie należności z tytułu podróży służbowej (§ 12 pkt 1). Według § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie należności z tytułu podróży służbowej, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie pełnych kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia, dieta w czasie podróży krajowej ma pokrywać jedynie zwiększone koszty wyżywienia w czasie podróży (regulacje te są takie same jak w poprzednio obowiązujących rozporządzeniach) i dieta krajowa wynosi 30 zł. za dobę podróży. Przekłada się to wyraźnie na wymiar finansowy obydwu rodzajów diet. Dieta krajowa ma niewielki udział w dochodzie pracownika. Natomiast diety zagraniczne mogą stanowić ważną pozycję tego dochodu i tak też jest w przedmiotowej sprawie, w której dochód męża skarżącej w 2015 r. podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wyniósł kwotę 29 054,27 zł., a dochód z tytułu diet zagranicznych kwotę znacznie wyższą, tj. 45 139,79 zł. Między grupami osób pobierających - różniące się co do zakresu - oba rodzaje diet, nie można się zatem dopatrzyć takich relewantnych cech, które wskazywałyby na konieczność jednakowego potraktowania na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w ramach której pojęcie dochodu ma wyznaczać rzeczywistą sytuację materialną osób ubiegających się o te świadczenia.

Mając powyższe na względzie stwierdzić przyjdzie, że ustalając dochód rodziny skarżącej, zasadnie zakwalifikowano jako składnik wypłacone należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet męża na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi w wysokości wynikającej z zaświadczenia pracodawcy. Informacja ta pozwala więc przyjąć, że pobrane z tytułu podróży służbowej należności odpowiadają w pełni dietom, o których mowa w art. 77⁵ kodeksu pracy oraz w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167). Nie budzi zatem wątpliwości, że sporna kwota diety stanowi dochód, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 10 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami. Należy bowiem raz jeszcze podkreślić, iż w świetle przepisów u.ś.r. nie budzi wątpliwości, że - co do zasady - przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby średnia miesięczna z sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r. uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 u.ś.r.

W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy ustosunkował się do argumentów podniesionych w treści odwołania, w tym zakresie przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie i przedstawił istotne okoliczności, a ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto, prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego, dlatego podjęte w sprawie rozstrzygnięcia uznać należało za prawidłowe. Z uwagi na to, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.