Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 252/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2006 r. sprawy ze skargi [...] Sp.Zo.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] sp. z o.o. w [...] kwotę 105,60 zł /sto pięć złotych sześćdziesiąt groszy/ tytułem poniesionych kosztów sądowych, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.), w zw. z art. 64 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. 1998, nr 98, poz. 602 ze zm. ) oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. nr 44, poz. 432 ) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ) Dyrektor Urzędu Celnego w [...] obciążył spółkę [...] sp. Z o. o. z siedzibą w [...], karą pieniężną w wysokości 1200 zł., za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. 1998, nr 98, poz. 602 ze zm. ), przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała . Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] r. o godz. 21.55 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Prezes Zarządu spółki [...] podnosząc, że protokół z kontroli pojazdu został sporządzony bez obecności osoby upoważnionej do reprezentowania strony. Kierowca pojazdu nie posiadał stosownego pełnomocnictwa. Odwołująca podważyła prawidłowość pomiarów z powodu braku możliwości ich zweryfikowania, poprzez odmowę ponownego ważenia pojazdu. W odwołaniu zarzucono też organowi błędne ustalenie osi naczepy oraz naruszenie przepisów kpa w części dotyczącej wymogów protokołu kontroli.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.), § 4 i 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. nr 44, poz. 432 ), art. 2, art. 3, art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. nr 41, poz. 365 ), Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu [...] r. na przejściu granicznym w [...], po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...] należącego do przedsiębiorstwa [...] sp. Z o. o. z [...] i stwierdzeniu przekroczenia na trzeciej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. nr 44, poz. 432 ). Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiarów dokonano na wadze dynamicznej typ RPT-114 posiadającej ważne świadectwo legalizacji do dnia 31 października 2003 r., nr 95/3146/01, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Natomiast pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego tzw. ruletki, także posiadającego świadectwo legalizacji ważne do dnia 31 grudnia 2003 r., nr 95/3544/2001 Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 13 ust.2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczona przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy ważenia pojazdu oraz system zabezpieczeń zabezpieczający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. Wskazano, że kierowca nie mógł być obserwatorem wszystkich czynności związanych z pomiarem, gdyż część z nich musiał wykonywać sam. Kierowca odmówił podpisania protokołu, ale skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia uwag. Jego uwagi nie dotyczyły kwestii techniki przejazdu przez pomost wagi i samego procesu ważenia, lecz odnosiły się do kontroli drogowej, na okoliczność której kierowca nie przedstawił żadnego dowodu. W uzasadnieniu podkreślono także, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od, dystansu jaki przebył pojazd od miejsca załadunku, od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór kary ma charakter obligatoryjny.

Skargę na powyższa decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] w imieniu [...] sp. Z o.o. wniosła Prezes Zarządu spółki K. S. zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 kpa w zw. z art. 78 § 1 i art. 80 kpa. Skarżąca wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ uniemożliwił stronie wzięcia czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Strona podkreśliła, że organ odmówił ponownego ważenia pojazdu w sytuacji gdy kierowca nie ma możliwości obserwacji wyników pomiaru, a pojazd był na drodze do granicy kontrolowany przez policję ( która nie stwierdziła nieprawidłowości ) Ponadto skarżąca podniosła, że organ błędnie zmierzył odległość osi od osi składowej w protokole [...]. Wskazał, na wyniki pomiarów rozstawu osi naczepy typu [...] nr rejestracyjny[...].

W protokole stanowiącym podstawę decyzji podano odległość między osiami:

Poz. 3 - 1,30m podczas gdy w protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2002 r. wskazano odległość - 1,31m

Poz. 4 - 1,32m podczas gdy w protokole kontroli przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2002 r. wskazano odległość - 1,31m

Wynikiem błędnego pomiaru odległości osi w protokole nr [...] było zaniżenie normy nacisku. Nacisk przy rozstawie osi powyżej 1,31m winien wynosić nie więcej niż 80 kN, a do wyliczenia kary ustalono nacisk normatywny w wysokości 72,5 kN. Gdyby nawet przyjąć, że nacisk z mierzony waga dynamiczną w dniu [...] r. był prawidłowy to nie powinna być ustalona kara, ponieważ nie przekroczył wielkości 80 kN.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadną.

Zgodnie z postanowieniami art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego .

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granica, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.

Przy pomiarze trzeciej osi napędowej podczas kontroli w dniu [...] r. stwierdzono przekroczenie norm określonych w § 4 i 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. nr 44, poz. 432 ), w związku z czym nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 1200zł

Skarżąca w skardze zakwestionowała wyniki pomiaru odległości trzeciej osi naczepy typu [...], w protokole nr [...] z dnia [...] r., w którym wskazano odległość w poz. 3 - 1,30m. Na dowód czego przedstawiła protokół nr [...] z kontroli pojazdu z dnia [...] r., gdzie w poz. 3 wskazano 1,31m. Zgodnie z art. 106 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podstawą orzekania w postępowaniu sądowo administracyjnym jest - co do zasady - materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy administracyjnej . Na podstawie art.106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z w/w protokołu, któremu to dokumentowi Sąd dał wiarę w całości, bowiem nie został on zakwestionowany przez strony i nie nasunęły się Sądowi wątpliwości co do jego autentyczności i wiarygodności.

Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych określa załącznik do ustawy. Z treści załącznika wynika jednoznacznie, że wysokość kar zależna jest rodzaju osi, rozstawu osi i wielkości przekroczenia nacisków na konkretną oś pojazdu. Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach do 80 KN, dla osi składowej, osi wielokrotnej przy rozstawie osi do 1,30m, przy przekroczeniu dopuszczalnych nacisków ponad 68 kN do 74,5 kN kara pieniężna wynosi 1200zł ( Lp.4 pkt3b załącznika ). Dla osi składowej osi wielokrotnej przy rozstawie osi powyżej 1,30m do 2m, przy przekroczeniu dopuszczalnego nacisku ponad 72,5 kN do 76 kN kara pieniężna wynosi 360 zł. (Lp.4 pkt4a załącznika )Na drogach gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach do 100 kN, dla osi składowej, osi wielokrotnej przy rozstawie osi ponad 1,30m, przy nacisku 72,58 kN kara nie jest przewidziana.( Lp.5 pkt5 załącznika ) Do powyższego zarzutu strony organ nie ustosunkował się. Tymczasem Sądowi z urzędu wiadomo, że także w innych protokołach kontroli w/w typu naczepy rozstaw 3 osi przekraczał 1.31m ( protokół kontroli nr [...] - sprawa sygn. akt IV SA/Po 253/04, protokół kontroli nr [...] - sprawa sygn. akt IV SA/Po 256/04).

Nie ustalenie faktycznego rozstawu trzeciej osi naczepy typu [...] uniemożliwia Sądowi ocenę czy faktycznie doszło do przekroczenia nacisku na trzecią oś, jeżeli tak, to czy i w jakiej kwocie winna być wymierzona kara pieniężna.

Powyższe uchybienie stanowiło zdaniem Sądu naruszenie prawa materialnego i naruszenie art.7, 77 § 1 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nałożono karę podlegającą wykonaniu.

Skarżąca podniosła także, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd stwierdza, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki, jednak brak ten nie stał się uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 lit. "c " ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wszelkie zarzuty strona bowiem mogła podnieść w odwołaniu. Nadto organy w niniejszej sprawie mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, pociągnęło by dotkliwe zakłócenie funkcjonowania organów celnych, co niewątpliwie groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako podmiot gospodarczy, profesjonalistą. Przedmiotem działalności gospodarczej spółki jest m.in. towarowy transport drogowy pojazdami uniwersalnymi i specjalistycznymi, zatem Spółka wiedziała, na podstawie powszechnie obowiązującego prawa, że przy przekraczaniu granicy państwa, samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych w art. art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.). Dlatego rzeczą organów Spółki było zadbanie, by w samochodzie ciężarowym przekraczającym granice Rzeczypospolitej Polskiej znajdowała się osoba posiadająca pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki w postępowaniu administracyjnym, co nie jest rzeczą kosztowną, bo pełnomocnikiem może być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych ( art. 33 § 1 i 2 kpa ). Zatem te zarzuty skarżącej okazały się bezzasadne.

Skarżąca wskazuje także, że kierowcę nie pouczono jak jeżdżąc na wagę, zatrzymywać się i zjeżdżać z wagi. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania, ponadto kierowca wniósł uwagi do protokołu jednak nie dotyczyły one kwestii techniki przejazdu przez pomost wagi. Zatem należy uznać, że znajdujące się przed wjazdem na wagę znaki zostały uznane przez kierowcę za wystarczającego do prawidłowego wjazdu na wagę.

W postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i co nie jest sprzeczne z prawem ( art. 75 § 1 kpa )

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zadaniem organu będzie zbadanie całego zgromadzonego w sprawie materiału, porównanie protokołów kontroli pojazdów członowych o 5-ciu osiach, ciągników z naczepą typu [...], dokonywanych w 2002 r., gdzie pomiarów dokonywano przy pomocy wagi dynamicznej typ RPT-114 i przymiaru wstęgowego stalowego tzw. ruletki. Ewentualne zwrócenie się do producenta bądź sprzedawcy w/w typu naczep, celem ustalenia faktycznej odległości na trzeciej osi, a co za tym idzie, celem ustalenia czy faktycznie doszło do przekroczenia nacisku na trzecią oś, jeżeli tak, to w jakiej kwocie winna być wymierzona kara pieniężna.

/-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska

MK