Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 99/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 9, par. 27
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Dnia 14 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) . Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi B. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł po rozpoznaniu odwołania B R od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S nr[...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t.j. Dz.U. 2013 r., poz.267), art.30, art. 32 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173), § 2 ust. 1, §4 ust. 1, 2,3, §6, §11, §18, §38 ust 8,§ 50 ust 1,2, § 45,§ 49, § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361), § 2 ust. 1, §4 ust. 1, 2,3, § 8, § 9 § 27 ust. 1, § 35, § 50 ust. 1,2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2009 Nr 33 poz. 262 ze zm.), art. 32, art. 34,art.73 ust. 1, 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. (WE) z 02 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65-112, ze zm. ), art. 4 ust 1,2,4,art. 13, art. 15, art. 18, ust 3 ,5 akapit drugi, Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. Urz UE L.2011. Nr 25 str.8) art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 368, póz. 15 ze zm.) , § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U z 2007 nr 101 poz. 685 ze zm. ).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 maja 2013 r. B R złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) – deklarowana powierzchnia 65,13 ha, a wnioskowana kwota pomocy 100300,20 zł oraz wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) – deklarowana powierzchnia 6,98 ha, a wnioskowana kwota pomocy 1814,80 zł

Pismem z dnia 17 września 2013r. Kierownik Biura Powiatowego w S poinformował stronę o skutkach braku objęcia rolnika nadzorem przez jednostkę certyfikującą. Następnie, po powiadomieniu strony telefonicznie w dniu 29.07.2013 r., w gospodarstwie strony w dniu 30.07. 2013 r. przeprowadzone zostały czynności kontrolne. Raport z czynności kontrolnych został 8 sierpnia 2013 r. podpisany przez stronę i jej doręczony.

W dniu 23 stycznia 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości tj. tylko z tytułu realizacji wariantu 2.3 w wysokości 630,24 zł ( powierzchnia uwzględniona do płatności 5,06 ha). Gdy zaś chodzi o działki A,I,K,L,M,O,Ł deklarowane do wariantu 2.9 nałożona została sankcja 100% z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie strony zaskarżona decyzja zawierała następujące uchybienia:

brak dostatecznego uzasadnienia stanu faktycznego w decyzji w zakresie, w jakim stwierdzono w niej zaistnienie podstaw do zastosowania pomniejszeń płatności stanowiący naruszenie art.11 oraz 107 § 3 k.p.a.

naruszenie art. 7, 8, 9 k.p.a. mające wpływ na postępowanie strony, a w konsekwencji na wynik postępowania. Stwierdziła, że nie była obecna przy czynnościach kontrolnych osobiście, a po otrzymaniu i podpisaniu raportu oczekiwała na zalecenia pokontrolne wskazujące na niezbędne działania naprawcze. Nie została zaś poinformowana, że stwierdzone nieprawidłowości będą skutkowały odmową przyznania płatności. W czasie gdy odbywała się kontrola wiedziała o ubytkach w plantacji jabłoni spowodowanych suszą oraz uszkodzeniami spowodowanymi przez zwierzynę łowną. Straty te nie były jednak tak znaczne, aby powodowały brak wymaganej obsady. W sprawie strat kierowała pisma do Koła Łowickiego w C w maju i czerwcu 2013 r.

W dniu 14 lutego 2014 r. skarżąca dołączyła do akt sprawy dodatkowe wyjaśnienia oraz oświadczenie T W która pomaga w doglądaniu i prowadzeniu gospodarstwa z 12.02.2014 r., oraz dobowy raport opadów za okres 05-07.2013r.

W dniu 16 maja 2014 r. do [...] Oddziału Regionalnego wpłynęła też prośba skarżącej z dnia 09-05-2014r. o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu w jej gospodarstwie.

W dniu [...]r Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazując, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji organu I instancji jest niejasne i nieprecyzyjne.

Pismem z dnia 16-06-2014r. strona wystąpiła z ponowną prośbą o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu. Ponadto, zwróciła się z prośbą o udostępnienie na nośniku elektronicznym zdjęć zrobionych w trakcie kontroli realizowanej w dniach 30.07.- 08-08-2013r. W kolejnym piśmie z dnia 1.08. 2014 r. B R przedstawiła swoje uwagi do raportu i wnioskując po raz kolejny o przeprowadzenie kontroli oraz przesłuchanie w charakterze świadków pracowników jednostki certyfikującej A sp. z o.o. , którzy przeprowadzali kontrolę gospodarstwa w październiku 2013 r., oraz B K i T W.

W dniu[...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] w której ponownie przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 630,24 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w dniu [....] r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji o zasadności odmowy przyznania płatności w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne wariant : Uprawy sadownicze i jagodowe. Wskazał jednocześnie na wątpliwości w zakresie ustalonej płatności w ramach wariantu 2.3. tj. wykluczenie z płatności działki rolnej C ze względu na niestwierdzenie na niej deklarowanej uprawy i odstąpienie od sankcji wynikających z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 .

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o odmawiającą B R przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 r.

W odwołaniu B R wniosła o uchylenie decyzji, wskazując, że raport zawiera bardzo nieprecyzyjny opis stanu faktycznego. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzoną nieprawidłowością E7 ( nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów), bowiem w jej ocenie stwierdzona obsada spełniała wymagania programu rolnośrodowiskowego. W zakresie nieprawidłowości E2 ( materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań) podkreśliła, że wszystkie sadzonki spełniają wymagania wskazane w rozporządzeniu, a paszporty sadzonek przekazała do ARiMR. Skarżąca podkreśliła, że nałożenie sankcji z tytułu nieprawidłowości E4 ( brak koszenia lub wypasu, koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie) jest zbyt drastyczne, bowiem opóźnienie było tylko kilkudniowe, a wstrzymanie prac wymusiły opady deszczu . Skarżąca wyjaśniła, że nie brała udziału w kontroli, gdyż prowadzi gospodarstwo rolne ekologiczne w północno-zachodniej części Polski w odległości ponad 400 km od miejsca zamieszkania, a raport podpisała później, po zakończeniu kontroli w S to był jej jedyny kontakt z inspektorami przeprowadzającymi kontrolę. Podpisała protokół bez analizy i akceptacji jego treści. Wyjaśniła też, że na bieżąco o gospodarstwo dba T W , z którą zawarła ustną umowę, a dodatkowo jej pracę nadzoruje B K. Skarżąca kupuje materiał szkółkarski wyłącznie w specjalistycznych gospodarstwach, utrzymuje obsadę większą niż minimalna i na bieżąco wymienia uschnięte lub uszkodzone sadzonki.

Wskazaną na wstępie decyzją Nr [...] Dyrektor OR ARiMR w Ł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji . W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit, a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej l ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z pakietów wymienionych w tym przepisie. Organ wskazał, że z wniosku o przyznanie płatności z dnia 14-05-2013 r. wynika, że skarżąca zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia tj. Rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) oraz wariantu 2.3 -Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności).

Zgodnie z brzmieniem §4ust.2 tego rozporządzenia "Rolnik realizujący zobowiązanie rolno środowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. l, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; 3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu".

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 11 pkt 1 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. "płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do: działek rolnych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. l pkt 1-6 i 8 (...)", natomiast jej wysokość ustala się zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 i jest to iloczyn stawek płatności na hektar użytku rolnego i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń i wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, przy czym w myśl ust.3 tego przepisu "Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. "

Podsumowując powyższe organ zauważył, że w treści wniosku rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok i rodzaj realizowanego na danym gruncie pakietu oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej zaś w toku prowadzonego postępowania organ administracji ustala powierzchnię działek rolnych kwalifikującą się do objęcia płatnością oraz bada czy wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w powyżej. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, których celem, w myśl art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 jest skuteczne zweryfikowanie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest płatność. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w celu weryfikacji spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w gospodarstwie rolnym B R została przeprowadzona kontrola na miejscu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola na miejscu w dniu 8 sierpnia 2013r. została przeprowadzona przez inspektorów terenowych [...] oraz Zachodniopomorskiego Biura Kontroli na Miejscu w Ł. Dokonując oceny formalnej raportu z czynności kontrolnych organ zauważył, że kontrola dokonywana była przez osoby legitymujące się stosownymi upoważnieniami do realizacji kontroli z tytułu programu rolnośrodowiskowego i w zakresie kwalifikowalności powierzchni na obszarze działania Zachodniopomorskiego jak i [...] Biura Kontroli na Miejscu, a więc inspektorzy dysponowali odpowiednią wiedzą i doświadczeniem w zakresie przeprowadzania kontroli gruntów deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych. Z raportu wynika, że kontrola odbyła się z udziałem producenta, który został także poinformowany o zamiarze jej przeprowadzenia w dniu 29-07-2013r.

Poniższa tabela przedstawia ustalenia z przeprowadzonych czynności kontrolnych w zakresie działek zadeklarowanych do ramach pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) .

|Oznaczenie |Pow. Deklarowana [ha]|Pow. Stwierdzona w toku|Kody nieprawidłowości |

| | |kontroli na miejscu | |

|A |17,21 |17,21 |E2, E7.DR51, DR52 |

|I |3,40 |3,40 |E2 , E7 ,DR52 |

|K |11,48 |J 1,48 |E2,E7,DR52 |

|L |6,40 |6,24 |E2,E7,DR13+,DR52, DR53, |

|M |9,16 |9,43 |E2, E7, DR53 ,DR13, DR52 |

|O |14,73 |15,10 |Ę2 , E7, DR13- , |

|Ł |2,75 |2,35 |E2 , E7, DR13+ ,DR52, |

Zastosowane kody zgodnie z tabelą "Opis znaczenia kodów pokontrolnych" (str.18-19 raportu ) oznaczają:

E2 - Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań,

E7 - Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu 5% wymaganej obsady),

DR51- Stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności,

DR52- Stwierdzono powiększenie zasięgu pola gospodarowania,

DR53 - Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola gospodarowania,

DR13- Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej,

DR13+ Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

Organ wskazał, że w myśl § 50 ust. 1 rozporządzenia z 13 marca 2013 roku rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58. "

Przepis § 58 rozporządzenia z 13 marca 2013 roku odsyła do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.)

Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie z wniosku B R z dnia 6 maja 2013 r. o przyznanie płatności wynika, że strona zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. tj. rolnictwo ekologiczne w wariancie: uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawienia czyli z certyfikatem zgodności) - uprawa jabłoni domowej.

W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolno środowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej

przewidzianego w tytule 111 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. l, ze zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania

zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009r.).

Z treści załącznika nr 3 do rozporządzenia z 26.02.2009 r., część II ust. l pkt 2 lit. b Lp. 6 wynika, że rolnik realizujący wariant uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) zobowiązany jest do utrzymywania minimalnej obsady drew i krzewów, która w przypadku jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha.

Natomiast zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia z 26.02.2009 r. płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 i 8.

Ponadto w myśl § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia, w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne w wariancie dziewiątym płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Wymagania te zostały określone w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. Nr 29, póz. 189), zgodnie z którym dla drzewek owocowych: 1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej; 2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania; 3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, że z raportu z czynności kontrolnych wynika, iż w wyniku weryfikacji wymogów określonych dla producenta rolnego realizującego pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) stwierdzono w toku nieprawidłowość oznaczoną symbolem E2 tj. materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań oraz E7 tj. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu 5% wymaganej obsady).

W przypadku działki rolnej A stwierdzono 2203 szt. sadzonek przy czym liczba sadzonek spełniających wymogi ,o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia wynosiła 1413sz. [ 2203 szt - (270 sadzonki suche + 520 sadzonki niespełniające wymogów )=1413szt]. Biorąc zatem pod uwagę, że ustalona zgodnie z zapisem załącznika nr 3 część II ust. l pkt 2 lit. b Lp. 6 minimalna wymagana obsada drzew to 2151szt.,z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 17,21 ha wynosiła 2043 szt. [(l 7,21 ha x 125szt)-5%= 2151szt -5%= 2043szt.1, warunek utrzymania minimalnej obsady drzew nie został spełniony.

Działka I - liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 470 szt, przy czym 135szt -sadzonki suche oraz 150 szt sadzonki niespełniające wymogów, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi kontroli to 185szt 470 szt- [ 135szt + 150 szt ]=185 szt. natomiast wymagana obsada drzew to 425szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 3,4ha to 404szt [ (3,40ha x 125 szt.) -5%=404 szt. ]

Działka K - liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 1607szt, przy czym 410szt sadzonki suche oraz 550 szt sadzonki niespełniające wymogów zatem 1607szt - [ 410szt + 550szt ]=647szt, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi to 647szt natomiast wymagana obsada drzew to 1435szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki l l,48ha to 1363szt [ (l l,48ha x 125 szt.) -5%=1363 szt.]

Działka L - liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 830szt, przy czym 320szt- sadzonki suche oraz 3OOszt sadzonki niespełniające wymogów, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi to 210szt czyli 830szt - [ 300szt + 320szt ]=210szt. natomiast wymagana obsada drzew to 780szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 6,24ha to 741 szt. [ 6,24ha x 125 szt.) -5%=741 szt. ]

Działka Ł - liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 327szt, przy czym 150szt -sadzonki suche oraz 95szt sadzonki niespełniające wymogów, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi to 82szt czyli 327szt - [ 150szt + 95szt ]=82szt. natomiast wymagana obsada drzew to 294szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 2,35ha to 279szt [ 2,35ha x 125 szt.) -5%=279szt. ]

Działka M - liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 1302szt, przy czym 200szt- sadzonki suche oraz 516szt sadzonki niespełniające wymogów, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi to 586szt czyli 1302szt - [ 200szt + 516szt ]=586 szt natomiast wymagana obsada drzew to 1178szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 9,43ha to 1119szt [ 9,43ha x 125 szt.) -5%= 1120 szt. ]

Działka O- liczba stwierdzonych sadzonek w toku kontroli to 1940szt, przy czym 320szt- sadzonki suche oraz 747szt sadzonki niespełniające wymogów, czyli liczba sadzonek spełniających wymogi to 843 szt czyli 1910szt - [ 320szt + 747szt ]=843 szt. natomiast wymagana obsada drzew to 1888szt, z uwzględnieniem 5% tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działki 15,10ha to 1794 szt. [ 15,10ha x 125 szt.) -5%=1793szt. ]

Z raportu wynika też, że średnia wysokość sadzonek spełniających wymogi wynosiła 90 cm. Organ podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się liczna dokumentacja fotograficzna obrazująca stan sadzonek m.in. zdjęcia o numerach: 65,67,68,73,74,76 (działka A), 26,29,30,45-47 (działka I), 38,39,43,44 (działka K), 24,28,18-20 (działka L), 31,32,33 (działka M ),2,3,4 (działka O ),13,15-17 działka Ł.

Reasumując, zdaniem organu z raportu z kontroli na miejscu jednoznacznie wynika, że skarżąca nie wypełniła wymogu określonego w treści załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., część 11 ust. 1 pkt 2 lit. b Lp. 6 tj. nie utrzymywała minimalnej obsady drew i krzewów, która w przypadku jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha na wszystkich zadeklarowanych działkach w ramach pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

Organ wskazał, że niestosownie się do wymogów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009r. płatność rolnośrodowiskowa skutkuje nałożeniem sankcji wynikających z § 27 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

działek rolnych lub

zwierząt

stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Z treści załącznika nr 7 do w/w rozporządzenia wynika natomiast, że wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach Pakietu 2 Wariant 9, w przypadku stwierdzenia uchybienia polegającego na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew lub krzewów wynosi 100% płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowości. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo odmówił płatności w odniesieniu do wszystkich działek zadeklarowanych do pakietu: Rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności ).

Organ zauważył, że przedstawiona przez skarżącą w odwołaniu metoda wyliczenia obsady liczby drzewek/ha spełniających wymogi programu rolnośrodowiskowego nie mogła zostać uwzględniona ponieważ obrazuje sposób wyliczenia średniej liczby drzewek/ha czyli nie odpowiada treści cytowanych powyżej przepisów nakazujących ustalanie organowi liczby drzewek spełniających wymogi w odniesieniu do powierzchni każdej działki.

Gdy chodzi o działki zadeklarowane do pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) organ wyjaśnił, że zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361).

Zgodnie z brzmieniem § 12 ust. 3 tego rozporządzenia " W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. l pkt 3 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone położonych na obszarach Natura 2000 "

Powierzchnia działek B,C,D,E,F,G,H,J,N zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności w ramach tego wariantu wynosiła 6,98ha ( powierzchnia stwierdzona 7,1 ha). Z raportu z czynności kontrolnych wynika, iż w odniesieniu do działki rolnej C o pow. 1,92 ha zastosowano m. in. kod DR 6 oznaczający zgodnie z tabelą "Kody pokontrolne dotyczące działek rolnych" str.18 raportu, iż na przedmiotowej działce: "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności. " Według kontrolujących na przedmiotowej działce znajdowała się uprawa jabłoni domowej zamiast trwałego użytku zielonego, na dowód czego wykonano fotografię nr 58. Stwierdzone uchybienie wiąże się z wykluczeniem przedmiotowej działki z płatności.

Ustalenie powierzchni uprawnionej do płatności zostało dokonane na podstawie kompensacji zawyżeń i zaniżeń powierzchni wszystkich działek rolnych dotkniętych kodami DR13+ i DR13-. Organ odwołał się do treści art. 16 ust. 3 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, który stanowi iż "(...) Jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. "

W związku z czym, powierzchnia zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła 6,98 ha natomiast powierzchnia stwierdzona to 5,06 ha.

Różnica między powierzchnią zgłoszoną o powierzchnią stwierdzoną wynosiła 1,92ha, co stanowi 37,94% powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 1,92 ha x 100 %) / pow. stwierdzona 5,06ha = 37,94%)

Ponieważ procentowa różnica wynosiła 37,94% w przedstawionym stanie faktycznym przy ustalaniu podstawy obliczania płatności zastosowanie ma art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, który stanowi iż "W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem. "

Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji błędnie ustalił powierzchnię stwierdzoną ,a w konsekwencji wysokość procentowego zawyżenia, niemniej jednak nieprawidłowość ta nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, wysokość procentowego zawyżenia nadal przekracza 20% .

W związku z tym organ l instancji prawidłowo odmówił stronie przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w myśl art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Organ zauważył, iż w toku kontroli na miejscu stwierdzono także nieprawidłowości w zakresie przestrzegania innych norm oraz wymogów przy realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego

W przypadku działki J oraz N inspektorzy terenowi zastosowano kod nieprawidłowości E4 oznaczający "Brak koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie. "

W tym zakresie organ wskazał, że w myśl § 4 ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie z zapisem załącznika nr 3 część II ust. 2 pkt l na producencie rolnym spoczywa obowiązek koszenia do dnia 31 lipca lub wypasania w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe. Z treści protokołu wynika, iż w przypadku działki J data wykonania pokosu to 05-08-2013r., zbiór biomasy nastąpił w dniu 06-08-2013r. ( vide: str. 5 raportu ) natomiast w przypadku działki N data wykonania pokosu to 03-08-2013r. a z zbiór biomasy to 4-08-2013r. (vide: str. 6 raportu ).Brak wykoszenia do dnia 31 lipca lub wypasania potwierdza dokumentacja fotograficzna z dnia 1-08-2013r. wykonana w toku kontroli w zakresie kwalifkowalności powierzchni przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach od 30-07-2013r. oraz 08-08-2013r.(vide: zdjęcia nr 34-37,42 działki J oraz zdjęcia nr 7-9 działki N). Podkreślono też, że w odwołaniu strona przyznaje, że nie dokonała wykoszenia przedmiotowych działek do dnia 31 lipca.

Ponieważ wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. był wnioskiem kontynuacyjnym organ wskazał na treść § 49 ust. 2 rozporządzenia z 13.03. 2013 r. Stwierdzona nieprawidłowość skutkuje nałożeniem sankcji wynikających z § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r , których wysokość została określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia .

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 w przypadku stwierdzenia przez organ braku koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. Co więcej w toku kontroli stwierdzono także, iż producent rolny nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, w związku z czym zastosowany został kod nieprawidłowości 06.

Ponadto organ wskazał, że w myśl § 4 ust 2 rozporządzenia 2013 Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. l, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że zobowiązanie do realizacji programu w okresie 5-letnim nie stanowi o absolutnej niezmienności zakresu tego zobowiązania. Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął bowiem generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1 do 8 tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane. Z treści tego przepisu nie wynika możliwość zmiany (zmniejszenia ) powierzchni trwałych użytków zielonych.

Zgodnie z treścią § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013 ,Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt l, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. "

Norma zawarta w § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13.03.2013 r. sankcjonuje obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. l pkt 3 rozporządzenia z 2013 r, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Wskazany w § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13.03.2013 r. przepis § 4 ust. 2 pkt l stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych" odsyła do definicji zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Trwałe użytki zielone obejmują zatem grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie z płodozmianu. Z Planu działalności rolnośrodowiskowej, tabela D "Wyszczególnienie grup użytków gruntowych w gospodarstwie wraz podaniem ich powierzchni" wynika, iż powierzchnia trwałych użytków zielonych wynosiła 6,98 ha (vide: dokumentacja zdjęciowa wykonana w toku kontroli na miejscu, stanowiąca załącznik do raportu z kontroli na miejscu z dnia 08-08-2013r., płyta CD). Skarżąca ubiegając się po raz pierwszy o płatność rolnośrodowiskową w 2012 r. zobowiązała się iż powierzchnia ta nie ulegnie zmianie przez cały czas trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego .W toku kontroli na miejscu stwierdzono natomiast powierzchnię 5,18ha.

Zdaniem organu, w analizowanym stanie faktycznym jest bezspornym, że nastąpiło naruszenie wymogu określonego w załączniku nr 3 część II ust. 2 pkt l oraz zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie strony niemniej jednak należy podkreślić iż organ I instancji prawidłowo odstąpił od zastosowania pomniejszeń wynikających z § 38 ust. 6 rozporządzenia z 2013 w pierwszej kolejności stosując sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni. Ponieważ procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności o powierzchnię stwierdzoną wynosiła 37,94% powierzchni stwierdzonej organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskowanej płatności stosownie do treści art. 16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Ponieważ stronie nie przyznano wnioskowanej płatności brak było podstaw do dalszych pomniejszeń.

Powyższe ustalenia dokonane przez organ II instancji są zgodne z ustaleniami organu I instancji. Ponadto w zakresie rachunkowym decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie budziła zastrzeżeń organu odwoławczego.

Odnosząc się do treści odwołania wskazano, że organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych w treści wniosku o przyznanie płatności są zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzone są przez osoby , od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzęty, niezbędnej wiedzy oraz odpowiedniego wykształcenia. Wobec powyższego w opinii organu odwoławczego zasadnie organ I instancji dał wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu II instancji brak było podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu, tym bardziej ze względu na upływ czasu stan na gruncie mógł ulec znacznej zmianie.

W związku z powoływaniem się przez stronę na protokół z kontroli na miejscu przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą A sp. z o.o., z którego wynika, iż odwołująca spełniała wymagania dotyczące rolnictwa ekologicznego, co jej zdaniem miałoby potwierdzać prawidłowość gospodarowania na działkach rolnych objętych wnioskiem i uzasadniać przeprowadzenie ponownej kontroli .na miejscu przez ARiMR, organ wyjaśnił, że kontrole przeprowadzane przez jednostkę certyfikującą A sp. z o.o. odbiegają celami i sposobem realizacji od kontroli przeprowadzanych przez ARiMR. Kontrole jednostki certyfikującej przeprowadzane są na innej podstawie prawnej, tj.: rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, rozporządzenia Komisji (WE) 889/2008 oraz ustawy o rolnictwie ekologicznym, natomiast kontrole ARiMR na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007 - 2013 (Dz.U. 168.1181 ze zm.). Odmienny jest również zakres tych kontroli, co do zasady uniemożliwia szczegółowe i dokładne porównanie wyników obu kontroli. Jednostka certyfikująca wykonując działania kontrolne, nie weryfikuje prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniach rolnośrodowiskowych. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkich na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego, na co też wskazała jednostka certyfikująca A sp z o.o w piśmie z dnia 02-01-2014r, wyjaśniając stwierdzone różnice pomiędzy wynikami jej kontroli a kontroli wykonanej przez Biuro Kontroli na Miejscu[...] Oddziału Regionalnego.

W związku z argumentem dotyczącym uszkodzenia drzewek przez dziką zwierzynę ( dziki ) oraz wystąpieniem suszy na zadeklarowanych działkach w lipcu 2013r. organ odwoławczy wskazał, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia z 26.02.2009 r i w § 45 rozporządzenia z 13.03.2013 r. Zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednak żeby nie dochodziło do nadużywania tych możliwości wprowadzone zostały reguły formalne dotyczące powoływania się na te okoliczności.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W aktach sprawy brak stosownego oświadczenia. Dopiero w odwołaniu z dnia 10-02-2014 r. do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, strona oświadczyła, że część drzewek została uszkodzona przez dziką zwierzynę oraz suszę w miesiącu lipcu na dowód czego dołączyła protokół oględzin lub ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z dnia 26-06-2013r. sporządzony przez Koło Łowieckie [...]. Zatem w analizowanym stanie faktycznym strona nie złożyła stosownego oświadczenia wraz z dokumentacją w terminie 10 dni.

W ocenie organu odwoławczego w analizowanym stanie faktycznym brak także podstaw do odstąpienia od zastosowania sankcji wynikających z art.16 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 na podstawie art.73 ust 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009 w zw. z art. 7 Rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 zgodnie z którym: " (...)Zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. ('.../"Wskazany przepis dopuszcza bowiem wprowadzanie zmian we wniosku bez poniesienia konsekwencji w postaci sankcji, ale jednocześnie ustanawia warunek, zgodnie z którym zmiany te muszą zostać zgłoszone przed poinformowaniem rolnika przez organ administracji o nieprawidłowościach we wniosku lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W analizowanym stanie faktycznym brak jest dowodów potwierdzających okoliczność dokonania zmian we wniosku w stosunku do działek w odniesieniu do których stwierdzono nieprawidłowości. W związku z powyższym, art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009 nie mógł zostać zastosowany w rozpatrywanej sprawie. Zastosowania nie znajduje również ust. l tego przepisu, gdyż złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki postępowania administracyjnego. Strona nie wykazała również, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W ocenie organu odwoławczego nie budziło wątpliwości, że działania skarżącej były ukierunkowane na uzyskanie dopłat do całej powierzchni działki C pomimo iż nie było na niej zadeklarowanej uprawy o czym świadczy zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności dokumentacja fotograficzna wykonana w toku kontroli. W tym stanie rzeczy nie było przesłanek faktycznych do odstąpienia od zmniejszenia płatności na podstawie 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W skardze skierowanej do sądu B R zarzuciła naruszenie:

1. art. 6 oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. , art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, dokonanie błędnych oraz sprzecznych ze stanem faktycznym ustaleń, w szczególności poprzez:

uznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy rolnik złożył wniosek niezgodny ze stanem faktycznym, a zaistniałe nieprawidłowości wynikają z jego winy, co doprowadziło do nieuzasadnionego zastosowania sankcji wykluczenia płatności,

pominięcie w ocenie stanu faktycznego niedopuszczenia do przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu o którą wnosiła skarżąca, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na orzeczeniu, jedynie na podstawie nieprawidłowych wyników kontroli,

zaniechanie wykonania wniosków dowodowych wnioskowanych przez skarżącą w zakresie ponownej kontroli pomiarów, pomimo poważnych zastrzeżeń co do większości ustaleń protokołu z 8 sierpnia 2013 r.,

pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia uznania za prawidłowe wyników kontroli na miejscu z dnia 8 sierpnia 2013 r., a co za tym idzie odmowy przeprowadzenia ponownej kontroli.

2. art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sformułowanie decyzji, ponieważ organ nie przytoczył treści przepisów prawa materialnego w zakresie wykorzystania przez beneficjenta "materiału szkółkarskiego nie spełniającego określonych wymagań i nie wyjaśnił w jaki

sposób dokonał subsumpcji w niniejszym stanie faktycznym, przez co uniemożliwił Skarżącej odniesienie się do poczynionych ustaleń, co z kolei godzi w zawartą w art. 11 k.p.a. zasadę zaufania,

3. art. 30, art. 32 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.) poprzez naruszenie trybu przeprowadzania kontroli – niepouczenie o możliwości niepodpisania protokołu,

4. przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 :

- § 4 poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Rolnik narusza zasady realizacji pakietów i narusza obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych gdyż zgłoszone przez Skarżącą do dopłat w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone nie spełniają wymogów zarówno co do

powierzchni jak i rodzaju uprawy co w konsekwencji skutkowało zastosowaniem najbardziej dotkliwej sankcji w postaci odmowy płatności;

- § 6 poprzez przyjęcie, że rolnik zmieniał obszary gruntów, na których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe;

- § 38 ust. 8 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że rolnik nie zachował trwałych użytków zielonych, co stało się podstawą do nałożenia sankcji;

- § 50 ust. 1 i 2 poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że rolnik dokonał zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego;

5. § 9, § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że beneficjent nie spełnia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu, co doprowadziło do zmniejszenia wysokości płatności;

5. art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez nie uwzględnienie przez organ II instancji wprowadzenia w błąd Beneficjenta odnośnie treści protokołu pokontrolnego, zawiadomienia o planowanej kontroli 1 dzień przed jej wykonaniem, zawarcia w treści raportu sprzecznych informacji, co doprowadziło do uznania raportu za spójny i sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami;

6. art. 16 ust. 3 i 5 rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie na podstawie nieprawidłowo zweryfikowanego stanu faktycznego, co poskutkowało zastosowaniem najbardziej dotkliwych dla Beneficjenta sankcji pomimo niedopełnienia procedur kontrolnych i niewyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego.

Wniosła o przeprowadzenie dowodu z raportu z kontroli dokonanej przez instytucję certyfikującą, wskazując, że jego treść jest sprzeczna z treścią raportu z 8.08. 2013 r. i świadczy o niewyjaśnieniu rozbieżności. W uzasadnieniu skargi podniosła, że na podstawie treści raportu nie jest możliwe odtworzenie co było przedmiotem czynności kontrolnych i w jakim zakresie zostały przeprowadzone. Forma tabelaryczna raportu oraz odręczne niewyraźne notatki sprawiają, że raport nie spełnia wymagań staranności, czytelności i jasności. Raport nie wyjaśnia jakie dokładnie okoliczności faktyczne przemawiały za przypisaniem danej nieprawidłowości. Niejasny jest też sposób określenia ilości sadzonek, co powoduje obawy, że sadzonka określona jako sucha była liczona drugi raz jako niespełniająca wymogów. Raport zawiera też, w ocenie skarżącej szereg sprzeczności, a ponadto jest sprzeczny z oceną zawartą w raporcie pokontrolnym jednostki certyfikującej, w którym nie wskazano żadnych uchybień i nie zakwestionowano ilości i jakości sadzonek, a okres przeprowadzania kontroli był zbliżony. Skarżąca zakwestionowała też kompletność ustaleń dot. działki C, wskazała, że organ nie wskazał dlaczego uznał, że niektóre sadzonki uznane zostały za niespełniające wymagań. Podniosła, że organ niesłusznie przyjął, że niewykoszone pozostały całe działki , gdy proces wykaszania nie został ukończony z powodu deszczu na fragmentach 2 działek. Nie przeprowadzono też ponownej kontroli w gospodarstwie . Nie odniesiono się też do zeznań świadków. Dlatego też skarżąca uważa, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego. Podkreślała, że nie mogła być obecna podczas kontroli , a nie mogła zweryfikować treści raportu, gdyż był sporządzony w sposób niezrozumiały dla laika.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga B R jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) – dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w zakresie określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora OR ARiMR w Ł z dnia [...] r. utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S z dnia [...] r. o odmowie przyznania B R płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Oceniając wydane w sprawie decyzje Sąd uznał, że nie naruszają one przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ani przepisów prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, która opiera się na ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniach 30.07- 8.08 2013 r. przez inspektorów terenowych[...] oraz Zachodniopomorskiego Biura Kontroli na Miejscu. Sporządzony protokół z kontroli został podpisany bez uwag przez skarżącą w dniu 8.08.2013 r.

Podstawą odmowy przyznania płatności w zakresie działek A,I,K,L,M,O,Ł zadeklarowanych w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne - wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) było stwierdzenie nieprawidłowości polegającej na tym, że w dniu kontroli część sadzonek na poszczególnych działkach nie spełniała określonych wymagań (kod nieprawidłowości E2) oraz część sadzonek była sucha, co powodowało, że nie był spełniony warunek utrzymania na działkach minimalnej obsady drzew ( kod nieprawidłowości E7), który w przypadku jabłoni domowej wynosi 125szt/ha.

Gdy zaś chodzi o podstawę odmowy przyznania płatności do działek B,C,D,E,F,G,H,J,N zadeklarowanych do pakietu rolnictwo ekologiczne – wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), to było nią stwierdzenie, że zadeklarowana powierzchnia użytków zielonych wynosiła 6,98 ha, a stwierdzona 5,06 ha gdyż na działce rolnej C o pow. 1,92ha nie stwierdzono trwałych użytków zielonych lecz uprawę jabłoni. Dodatkowo na działkach J i N stwierdzono brak wykoszenia do dnia 31 lipca 2013 r.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy przyjęty przez organy za podstawę rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo, nie budzi wątpliwości w świetle zebranych dowodów i nie został skutecznie podważony przez skarżącą, a organy Agencji zastosowały właściwe przepisy prawne ustanowione na poziomie krajowym i unijnym, które określają zasady i warunki dotyczące składania i przyznawania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2013.

Przypomnieć należy, że zgodnie art. 10 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173) pomoc jest przyznawana

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

W rozpatrywanej sprawie, tak jak wskazał organ, zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy wydanego na podstawie art. 29 ust. 1pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do 14 marca 2014 r. tj. § 2ust. 1 , § 4 ust. 1 pkt 2 , ust 2 , § 11 pkt 1 . Składając 14 maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności skarżąca zobowiązała się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu wskazanego w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ( Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne). We wniosku wskazała położenie i powierzchnię działek rolnych , rodzaj realizowanego na danej działce pakietu oraz zobowiązała się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Należy zaznaczyć, że z uwagi na rozpoczęcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2012 r. w zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie zastosowanie mają § 2, § 9, § 27 i załącznik nr 3 i 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), które zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26.02.2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikom, którzy między innymi jeżeli realizują 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich warunków, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Z kolei według § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. obowiązującego w dacie składania wniosku o płatność, zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Weryfikacji wniosku, pod kątem prawidłowości zadeklarowanych gruntów oraz pod kątem zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności służą kontrole na miejscu i kontrole administracyjne. Takie podstawowe narzędzia określa art. 10 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego określa , jak już wskazano wyżej, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 [tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne] płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...),

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.".

Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a wymagania określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. nr 29 poz. 189 ze zm.). W myśl tego przepisu, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Jak wynika z załącznika Nr 3 określającego wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, minimalna obsada jabłoni domowej wynosi 125 szt/ha

Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W myśl § 27 ust. 2 ww. rozporządzenia, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

W tabeli stanowiącej ten załącznik dla wariantu 2.9 dla upraw sadowniczych i jagodowych "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.

Rozporządzenie z 2009 r. zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r. przez § 59 rozporządzenia z 2013 r., jednak wskazano wyżej, zgodnie z § 50 ust. 1 tego rozporządzenia: "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

W myśl ust. 3 tego paragrafu: "Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

Ponieważ przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącej kontrola wykazała, że na żadnej z działek zgłoszonej do płatności w ramach wariantu 2.9 nie została utrzymana minimalna obsada drzew , uprawnione było 100% zmniejszenie płatności, zgodnie z Załącznikiem 7 do rozporządzenia z 26.02.2009 r.

Podkreślić należy, że w celu sprawdzenia spełnienia wymogów przyznania płatności, zgodnie z art. 30 ustawy z 7 marca 2007r., agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, których celem jest skuteczne sprawdzanie zgodności z warunkami przyznawania pomocy. Przepisy ustawy realizują w tym zakresie obowiązek jaki nakłada na państwa członkowskie UE m.in. art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady( WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. UE. L.2011.25.8).

Zgodnie z art. 31 ustawy z 7 marca 2007 r. czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego (ust. 1). Osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do: 1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, których dotyczy pomocy lub pomoc techniczna; 2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytację w miejscu, sporządzenie z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczenia tych dokumentów; 4) sporządzenia dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 5) pobierania próbek do badań (ust. 4). Osoby wykonujące czynności kontrolne sporządzają z tych czynności raport (ust. 5). Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany (ust. 6) w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport (ust. 8). Powinien to uczynić w terminie 7 dni od dnia otrzymania raportu. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że stosowne pouczenie o możliwości: przekazania jednostce kontrolującej podpisanego raportu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, zgłoszenia na piśmie umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie , odmowy podpisania raportu i złożenia pisemnego wyjaśnienia odmowy znajdują się na końcu raportu , na stronie 17.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że kontrola na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi przepisami przez inspektorów terenowych[...] oraz Zachodniopomorskiego Biura Kontroli na Miejscu legitymujących się stosownymi upoważnieniami do realizacji kontroli, co wynika z treści raportu. Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport o nr [...] i [...], do którego załącznikiem jest szkic z pomiaru działek rolnych. Z raportu z kontroli na miejscu, które to dokumenty mają moc dokumentów urzędowych, wynika, że skarżąca została telefonicznie powiadomiona o kontroli, która rozpoczęła się 30.07.2013 r. i zakończyła w dniu 8.08 2013 r. oraz, że w dniu 8.08 2013 r skarżąca podpisała raport i otrzymała w tym samym dniu kopię raportu. Skarżąca, miała więc zapewnioną możliwość złożenia wyjaśnień oraz uwag do raportu, ale z możliwości tej w przewidzianym terminie nie skorzystała. Zastrzeżenia do raportu zgłosiła dopiero w odwołaniu od decyzji 11 lutego 2014 r. Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty, że raport był niestaranny i niejasny. Uważne zapoznanie się z treścią raportu pozwala na zrozumienie zawartych w nim ustaleń. W szczególności w odniesieniu do każdej z działek zgłoszonych do Pakietu 2, wariant 2.9 inspektorzy podawali liczbę stwierdzonych sadzonek, liczbę sadzonek niespełniających wymogów oraz sadzonek suchych i wymaganą liczbę sadzonek. Uwagi sporządzone są czytelnym pismem, są zrozumiałe i sformułowane jednoznacznie . Nie ma wątpliwości, że sformułowanie stwierdzono 2203 szt. sadzonek w tym 270 szt. sadzonek suchych oraz 520 szt. sadzonek niespełniających wymogów oznacza, że tylko 1413 szt. sadzonek jabłoni spełniało wymogi, gdy dla działki A wymagana liczba sadzonek wynosiła 2151szt., co także zostało zaznaczone. W taki sam sposób opisana została w protokole każda z działek.

Podkreślić należy, że celem kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia i zweryfikowanie w ten sposób deklaracji rolnika ubiegającego się o przyznanie określonej pomocy. Z preambuły do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 wynika, że ustanowiony przez państwo system kontroli ma przede wszystkim zapewnić skuteczne sprawdzanie zgodności z warunkami przyznawania pomocy (pkt 3, 6), a kontrole na miejscu można zapowiadać jeżeli nie narusza to art. 20 ust. 4 rozporządzenia i pod warunkiem, że nie zagraża to celowi kontroli ( art. 4 ust. 7 ). W pełni dopuszczalne było więc powiadomienie skarżącej telefonicznie jeden dzień przed rozpoczęciem kontroli , a nieuczestniczenie przez nią w czynnościach kontrolnych było jej wyborem i nie uzasadnia podważania ustaleń kontrolujących zawartych w protokole. Pomiary działek, ocena stanu sadzonek, czy prawidłowość i terminowość wykonania określonych prac zostały dokonane przez upoważnionych pracowników Agencji odpowiednio w tym zakresie przeszkolonych i kompetentnych i nie ma w zebranym materiale żadnych podstaw do kwestionowania ich ocen i ustaleń. Metoda pomiaru GPS jest metodą powszechnie przyjętą, spełniającą wymogi z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Podkreślenia wymaga fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ precyzyjnie wyjaśnił skąd wzięły się rozbieżności między areałem stwierdzonym a zadeklarowanym przez Producenta, choć w rozpoznawanej sprawie nie są to kwestie istotne dla rozstrzygnięcia.

Stwierdzić trzeba, że raporty zostały sporządzone w sposób przewidziany prawem, przez kompetentne osoby w granicach ich kompetencji w przewidzianym trybie. W protokole kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody przy wykorzystaniu, których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzenie powierzchni upraw oraz opis nieprawidłowości. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Jest on zatem spójny z dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie do poszczególnych działek z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania.

O wadze dowodu z protokołu kontroli wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt. II GSK 492/07(publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrócił on uwagę, że o znaczeniu tego protokołu świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, wyspecjalizowane, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi oraz bezstronne.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności przywołanych dokumentów z kontroli, które mają charakter dokumentów urzędowych, ocenionego w ramach oceny swobodnej organy poprawnie ustaliły nieprawidłowości w gospodarstwie rolnym skarżącej i przypisały im odpowiednie kody. Nie mogły skutecznie podważyć ustaleń zawartych w protokole zeznania zgłoszonych przez skarżącą świadków. Ocena świadka K, że stan sadu na wszystkich działkach poza 600 sadzonkami był bez zastrzeżeń, nie może podważyć oceny wykwalifikowanych inspektorów rolnych zawartej w raporcie, który należy traktować jak opinię biegłego. Ponadto wskazywany przez skarżącą fakt zniszczenia 600 drzewek przez zwierzęta leśne został podniesiony po raz pierwszy dopiero w odwołaniu z dnia 10 lutego 2014 r., a więc już po przeprowadzeniu kontroli, choć ze złożonych dokumentów wynika, że oszacowanie szkody i uznanie za uszkodzone 160 drzewek miało miejsce 26 czerwca 2013 r. Skarżąca nie dochowała zatem 10-dniowego terminu na poinformowanie organu o nadzwyczajnych okolicznościach ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających działanie siły wyższej stosownie do art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006. Również zeznania T W, która podała , że dogląda plantacji i wykonuje niezbędne prace oraz, że była obecna przy wymianie drzewek po wypłaceniu odszkodowania przez Koło łowieckie nie zawierały treści podważającej ustalenia inspektorów Agencji. Także jej wyjaśnienia, że trawa została usunięta na początku sierpnia, nie są sprzeczne z ustaleniami zawartymi w protokole. Zaniechanie odniesienia się do tych zeznań stanowi niewątpliwie uchybienie, ale nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Z raportu z czynności kontrolnych wynika jednoznacznie, że w wyniku weryfikacji wymogów określonych dla producenta rolnego realizującego pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe stwierdzono, że część drzewek nie spełnia określonych wymagań oraz nie została utrzymana minimalna obsada drzew i krzewów, co w przypadku jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha na każdej z zadeklarowanych działek. Dotyczy to działek A, I, K, L, Ł, M, O.. Skarżąca nie zgadzając się z tym stwierdzeniem podnosi, że sadziła wyłącznie sadzonki certyfikowane , na co przedstawiła paszporty na sadzonki jabłoni , rachunki oraz dokumenty dostawcy . W związku z tym podkreślić należy, co zaznaczył także organ, że ocenie podlegał stan drzewek w dacie kontroli , a nie jakość sadzonek z chwili ich sadzenia. Obowiązkiem rolnika jest bowiem utrzymanie minimalnej obsady drzew posiadającej wymagane cechy żywotności przez cały pięcioletni okres realizowania zobowiązania.

Odnosząc się do sposobu ustalenia ilości drzewek spełniających wymogi, Sąd uznał, że inspektorzy ARiMR w sposób właściwy dokonali kwalifikacji drzewek uwzględnionych do wyliczeń obsady, wśród których znalazły się wyłącznie sadzonki żywe, o wysokości nie mniejszej niż 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca okulizacji (uszlachetnienia). Wskazana część drzewek nie spełniała tych wymagań, wobec czego - zgodnie z § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r. i załącznikami nr 3 i 7 do tego rozporządzenia – zasadnie w zaskarżonej decyzji dokonano zmniejszenia wysokości płatności o 100% - co w istocie oznaczało odmowę przyznania płatności do zadeklarowanej przez skarżącą uprawy sadowniczej.

Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, wbrew stanowisku skarżącej nie wpływa wynik kontroli dokonanej przez jednostkę certyfikującą. W kwestii opinii jednostki certyfikującej dotyczącej tego czy na spornych działkach znajduje się wymagana obsada drzewek stwierdzić należy zdaniem Sądu, że dokumenty tego rodzaju nie są wiążące dla organów ARiMR w sprawach o przyznanie płatności rolnych, gdyż decydują w tym zakresie wyłącznie wyniki bezpośredniej kontroli rzeczywistego stanu prowadzonej produkcji rolnej wykonywanej przez uprawnionych kontrolerów w danym gospodarstwie ( na miejscu).

Przede wszystkim należy podkreślić , że kontrole pracowników jednostki certyfikującej miały miejsce w innych datach i inny był zakres. Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że jednostki certyfikujące co do zasady certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają żadnych odrębnych uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności, ani do określenia sposobu ustalania tej płatności. Nie mogą też weryfikować prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół kontroli nie może zatem stanowić dokumentu, na podstawie którego inny uprawniony organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR zgodnie z regulacjami ustawowymi (por. m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 215/13; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1790/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podkreślić należy, że w kwestii najistotniejszej w przedmiotowym postępowaniu tj. utrzymania minimalnej obsady drzew jednostka certyfikująca w swoim piśmie z dnia 2 stycznia 2014 r. wyjaśniając na zapytanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR rozbieżności dotyczące wyników kontroli stwierdziła, że " Według posiadanej dokumentacji poprzednia jednostka certyfikująca wykonała obligatoryjną kontrolę w dniu 22 sierpnia 2013 r. , w trakcie której nie stwierdzono niezgodności. Kontrola wykonana na rzecz naszej jednostki w dniu 1.10.2013 r. przez uprawnionego inspektora, potwierdziła powierzchnie zgłoszonych działek oraz inspektor stwierdził, że z łąk został zebrany pokos zielonki, obsada i wysokość sadzonej jest zgodna z obowiązującymi normami ale ponieważ został zakończony okres wegetacji, trudno ustalić, które sadzonki są uschnięte, jak podano w piśmie" Stwierdzono jednocześnie, że jednostki certyfikujące nie mają obowiązku liczenia drzew i krzewów w uprawach ekologicznych. Jednostka certyfikująca stwierdza na podstawie przeprowadzanych własnych kontroli, czy roślina uprawniana na danej działce spełnia wymogi Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. ( Dz. U. UE L 189/1 z 20.07.2007).

Na treść rozstrzygnięcia nie mogły także wpłynąć wyniki ponownej kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie, o co wnioskowała skarżąca, gdyż ponowna kontrola opisywałaby stan gospodarstwa w innej dacie, a skarżąca sama przyznawała, że dokonywała dosadzeń drzewek . Dlatego zarzut, dotyczący odmowy przeprowadzenia ponownej kontroli należy uznać za niezasadny.

W kwestii dotyczących ewentualnego braku winy w niespełnieniu wymagań produkcji rolnej w zakresie kontrolowanych działek należy stwierdzić, że przed dokonaniem kontroli na miejscu skarżąca nie informowała organu o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, bądź działaniu siły wyższej, które miałyby wpływ na realizację programu rolnośrodowiskowego. Na uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną jak również na suszę skarżąca wskazała dopiero w toku prowadzonego postępowania administracyjnego na etapie wnoszenia odwołania.

Zgodnie z art.47 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności podlegają zgłoszeniu przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba, są w stanie dokonać tej czynności.

Tym samym stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania, że uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną czy też susza należą do kategorii nadzwyczajnych okoliczności, bądź siły wyższej, to niemniej nie można stwierdzić, że skarżąca wypełniła ciążący na niej obowiązek powiadomienia o powyższym właściwego organu w terminie 10 dni roboczych, bowiem okoliczność tę podniosła dopiero w toku postępowania administracyjnego. Przepis art. 47 ust. 2 nie stanowi ponadto podstawy do przyznania płatności mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.

Z kolei w stosunku do działek zadeklarowanych do pakietu rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone stwierdzono powierzchnię do płatności 5,06 ha, gdy tymczasem skarżąca zadeklarowała we wniosku 6,98 ha. Na działce C o powierzchni 1,92 ha stwierdzono bowiem uprawę jabłoni, zamiast trwałego użytku zielonego, dlatego działka ta została wykluczona z płatności. W świetle zebranego materiału ( szkic pomiaru z zaznaczonym miejscem wykonania zdjęcia i załącznik graficzny do wniosku z zaznaczoną działką C, organ miał pełne podstawy do przyjęcia, że zdjęcie nr 58 przedstawia tę działkę, że nie ma na niej trwałego użytku zielonego lecz jest sad. W ocenie Sądu powyższe ustalenia organu nie budzą wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału.

Gdy chodzi o działki zadeklarowane do pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) i stwierdzoną nieprawidłowość – nie zachowanie na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych (kod nieprawidłowości 06) organ prawidłowo przyjął, że zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.361).

Zgodnie z brzmieniem § 12 ust. 3 tego rozporządzenia " W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. l pkt 3 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone położonych na obszarach Natura 2000 "

W myśl § 4 ust 2 rozporządzenia 2013 Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe: 1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Wyjaśnić należy, że stosownie do przepisów rozporządzenia istnieje możliwość zmiany zobowiązania, lecz zmiana ta musi być zgodna z enumeratywnie wymienionymi w punktach od 1 do 8 § 6 rozporządzenia i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Z treści tego przepisu nie wynika możliwość zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych. Należy podzielić stanowisko organów, że z treści art. 22 rozporządzenia nr 65/2011 wynika, że w pierwszej kolejności stosuje się sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni, a następnie pomniejszenia z tytułu nie wypełniania wymogów określonych pakietów i taka też sankcja wobec skarżącej została zastosowana, bowiem różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności a stwierdzoną wyniosła, jak prawidłowo wyliczył organ 37,94%.

Nie ma też podstaw do zakwestionowania ustalenia organów w zakresie stwierdzonej na działkach J I N nieprawidłowości E4, czyli braku koszenia lub wypasu lub koszenia lub wypasu w niewłaściwym terminie (Stosownie do treści § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. w przypadku stwierdzenia przez organ braku koszenia lub koszenia w niewłaściwym terminie stosuje się pomniejszenie w wysokości 100% płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość.). Skarżąca sama przyznaje tę okoliczność powołując się na warunki pogodowe – wystąpienie znacznych opadów pod koniec lipca (potwierdzają ten fakt także wyjaśnienia świadka i wykonane podczas kontroli zdjęcia działek) O wystąpieniu siły wyższej skarżąca nie poinformowała jednak organu. W tym zakresie organy prawidłowo odwołały się do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r. Zgodnie z załącznikiem nr 3 część II ust. 2 pkt 1 na producencie rolnym spoczywa obowiązek koszenia do dnia 31 lipca lub wypasania w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodniu po pokosie (...).W przypadku działki J pokos wykonano w dniu 5 sierpnia 2013 r., a w przypadku działki N w dniu 3 sierpnia 2013 r.

W ocenie Sądu organ odwoławczy przedstawił i przeanalizował każdą nieprawidłowość odnosząc ją do uprzednich deklaracji skarżącej we wniosku kontynuacyjnym i pierwotnym oraz do treści obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. Skrupulatnie i przejrzyście, zgodnie z zasadą przekonywania statuowaną w art. 11 k.p.a. wyjaśnił zasadność pozbawienia skarżącej płatności na rok 2013.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego wskazać należy przede wszystkim że w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich są one bezzasadne. Otóż postępowanie dotyczące przyznania płatności w tym wypadku rolnośrodowiskowej, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania i zwrotu tej pomocy finansowej organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom - na ich żądanie - niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom - znów na ich żądanie - czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. Akt I GSK 241/12 ( LEX nr 1337138): "W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności."

Wbrew podniesionym zarzutom skargi należy uznać, że ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy Agencji na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o dowód z protokołów z kontroli na miejscu oraz dodatkowe wyjaśnienia Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 20 sierpnia 2014 r., natomiast ocena zgromadzonego materiału nie przekracza reguł swobodnej oceny dowodów i uwzględnia całokształt okoliczności sprawy. Organy Agencji bowiem, powołując się na konkretne ustalenia i przepisy prawa, niewątpliwie i przekonująco wykazały, dlaczego wnioskowane płatności nie mogą być stronie przyznane. Wobec brzemienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu administracyjnego, w których ustanowiono zasadę prawny obiektywnej i zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu, nie są zasadne.

Podkreślić należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny, zaś skarżąca jest dobrowolnym uczestnikiem programu rolnośrodowiskowego. Składając corocznie wnioski o przyznanie płatności z tego tytułu skarżąca podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s. 4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznania płatności (pkt 3), że ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że przestrzega na obszarze całego gospodarstwa rolnego podstawowych wymagań dotyczących programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 (pkt 5 lit. b i d). Wnioskodawca podpisuje jednocześnie zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami i przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (pkt 1a i 3). Skarżąca znała zasady na jakich przyznawana jest płatność. Fakt nieuczestniczenia w kontroli, pomimo tego, że skarżąca została o niej powiadomiona nie jest okolicznością mogącą usprawiedliwiać stwierdzone nieprawidłowości i stanowić podstawę do podważania ustaleń z kontroli. Skarżąca podpisała protokół z kontroli nie wnosząc do nie uwag, a protokół zawierał pouczenie o możliwości wniesienia zastrzeżeń. Natomiast do później wniesionych zastrzeżeń organ ustosunkował się i zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego na Miejscu z prośbą o wyjaśnienia wobec podnoszonych przez skarżącą okoliczności. W tym zakresie w ocenie Sądu skarżąca nie została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowania jak również możliwości podniesienia dodatkowych argumentów.

Reasumując, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie naruszył zasad postępowania określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób dostateczny do rozstrzygnięcia, a do poszczególnych dowodów organ we właściwy sposób odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

k.p.