Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 650/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2020 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. M. kwotę 480 złotych (słownie: czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz przyznał A.M. (dalej jako: "Skarżąca"), od dnia 15 maja 2014 r. na czas nieokreślony, zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad siostrą K.N. - posiadającą orzeczenie o zaliczeniu jej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, na stałe.

W dniu 31 marca 2020 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą. We wniosku Skarżąca wskazała, że nie podejmuje zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą. Skarżąca oświadczyła, że pobiera zasiłek dla opiekuna, ale rezygnuje z tego świadczenia w przypadku ustalenia spełnienia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziła, że jest jedyną osobą z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji na rzecz siostry, która taką opiekę może sprawować i faktycznie sprawuje.

W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że zarówno Skarżąca, jak i jej wymagająca opieki siostra zamieszkują pod jednym adresem. W dniu 8 kwietnia 2020 r. przeprowadzono ze Skarżącą telefoniczny wywiad środowiskowy, w którym wyjaśniła, że zamieszkuje z siostrą w tym samym budynku, jednakże zajmują odrębne mieszkania, zlokalizowane na parterze budynku oraz na piętrze. Skarżąca ma nieustanny wgląd w sytuację życiową siostry, udziela jej pomocy i sprawuje opiekę oraz kontrolę, gdy wymaga tego sytuacja (z uwagi na chorobę [...] siostry). Oprócz [...], siostra ma problemy z [...], cierpi też na [...]. Przeszła [...], leczy się [...]. Chorobę [...] u siostry zdiagnozowano po raz pierwszy w [...] r. (przy czym siostra ma znikomą świadomość choroby, neguje potrzebę zażywania leków - co sprawia, że to Skarżąca musi dopilnowywać ich zażywania). Ponadto Skarżąca ustala siostrze wizyty lekarskie i kontaktuje się z lekarzami, bowiem siostra nie przyswaja informacji otrzymywanych przez lekarzy. Wśród innych czynności opiekuńczych sprawowanych przez Skarżącą wskazano m. in. pomoc w utrzymywaniu higieny osobistej, załatwianie spraw urzędowych, pomoc w codziennych czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (zakupy, sprzątanie, przygotowywanie posiłków). Z uwagi na sprawowaną opiekę nad siostrą, Skarżąca nie pracuje zawodowo ani dorywczo, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy i nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia - z uwagi na specyfikę schorzenia siostry, wymagającej stałej pomocy i nadzoru.

Z wywiadu wynikało również, że żyje 76-letni ojciec siostry Skarżącej, który jest osobą

niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ojciec siostry Skarżącej zamieszkuje obecnie w G. Matka siostry Skarżącej nie żyje.

Decyzją z dnia [...] r. działająca z upoważnienia Burmistrza Inspektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako: "organ I instancji") odmówiła przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą. Jako powód odmowy wskazano, że niepełnosprawność siostry powstała po ukończeniu 25 roku życia oraz uznano, że są osoby w rodzinie spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki tj. ojciec siostry Skarżącej. Ponadto wskazano, że Skarżąca aktualnie pobiera zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad siostrą. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 20, art. 23 ust. 1-4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111) dalej jako: "u.ś.r.", rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2018 r., poz. 1497).

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania wnioskowanego świadczenia. Podniosła, że należy do kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem obciąża ją obowiązek alimentacyjny wobec siostry. Wskazała również, że zły stan zdrowia ojca siostry Skarżącej powoduje, że nie jest on w stanie opiekować się córką.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 oraz orzeczenia NSA wyjaśniło, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji w kwestii niespełnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Skarżąca wskazała (w trakcie przeprowadzanego telefonicznie wywiadu środowiskowego), że żyje ojciec osoby wymagającej opieki, który legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kolegium uznało, że w pierwszej kolejności zobowiązany jest rodzic względem swojego dziecka niż inne dzieci tego rodzica (rodzeństwo), jako krewni II stopnia w linii bocznej. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie

uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych

uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Kolegium wskazało, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osoby wymagającej opieki,

osoba dalsza (stosunkiem pokrewieństwa) uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji lub gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną - również w formach innych niż sprawowanie osobistej opieki (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Kolegium przyznało, że Skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem obciąża ją obowiązek alimentacyjny względem siostry. Tym samym, należy ona do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednak w kontekście art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. odmówiono Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że siostra Skarżącej posiada żyjącego ojca, który legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a więc innym niż wskazywany w przepisie art. 17 ust. 1 a pkt 2 u.ś.r. Zatem ojciec osoby wymagającej opieki ma możliwość sprawowania opieki nad swoją córką.

Kolegium przyznało, że siostra Skarżącej cierpi na poważne schorzenia, szczegółowo wskazywane w zebranym materiale dowodowym. Jest zatem osobą wymagającą całodobowej opieki. Opiekę taką faktycznie sprawuje Skarżąca, nie uzasadnia to jednak możliwości "przesunięcia" obowiązku sprawowania opieki nad siostrą z osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności (tj. jej ojca nie legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) na osobę zobowiązaną w dalszej kolejności - tj. Skarżącą. Osoba spokrewniona w pierwszym stopniu

(np. rodzic) jest zobowiązana do alimentacji (a co za tym idzie - do sprawowania opieki nad potrzebującym tego dzieckiem) w pierwszej kolejności. Dopiero w sytuacji, gdy nie może tego obowiązku wypełnić (w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca określił - przypadki: brak osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, ich niepełnoletność lub legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności) obowiązek ten przechodzi na osobę zobowiązaną w dalszej kolejności (np. siostrę). Ustawodawca regulując prawo do świadczenia

pielęgnacyjnego w ten sposób wykluczył dowolność w wyborze osoby sprawującej opiekę.

Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Ponadto złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci dokumentacji medycznej ojca siostry Skarżącej na okoliczność niemożności sprawowania przez niego opieki nad córką.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec siostry;

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu co spowodowało uznanie, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) dalej jako: "k.p.a." poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych sprawy, w szczególności niewyjaśnienie, czy ojciec siostry Skarżącej, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może sprawować opiekę nad córką.

W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżąca należy do kategorii osób, które mogą się ubiegać o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wskazano również, że doszło do błędnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podniesiono, że przy ustalaniu zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie organy powinny brać pod uwagę obiektywne, faktyczne i niezależne od woli tych osób możliwości sprawowania przez nie opieki, a nie formalny fakt posiadania orzeczenia o niepełnosprawności. Ponadto zdaniem Skarżącej, gdyby organ prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności sprawy, to jego wątpliwości nie powinien budzić fakt, że ojciec siostry Skarżącej nie sprawuje nad nią opieki. Ojciec posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale również jest osobą schorowaną, pozostaje pod opieką [...], oczekuje na operację i sam wymaga opieki osób trzecich. W tej sytuacji nie może sprawować opieki nad niepełnosprawną córką. W ocenie Skarżącej, skoro ojciec nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu wobec córki, to aktualny pozostaje obowiązek alimentacyjny Skarżącej wobec siostry i powinna ona otrzymać świadczenie pielęgnacyjne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a."

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie

art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez Skarżącą w skardze, jak również Kolegium w odpowiedzi na skargę zawarło wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę uznając, że w pierwszej kolejności to ojcu osoby wymagającej opieki przysługuje prawo ubiegania się o to świadczenie.

Krąg osób uprawnionych do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został określony przez ustawodawcę w przepisach u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r., świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istota problemu prawnego, którego rozstrzygnięcie jest konieczne w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle przepisów u.ś.r. brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności żyjącego, pełnoletniego, niepozbawionego praw rodzicielskich rodzica osoby wymagającej opieki, w każdym przypadku eliminuje z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwo faktycznie sprawujące opiekę.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. wyroki NSA: z 5 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1062/14; z 13 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1286/14; z 12 maja 2017 r., sygn. I OSK 328/16 oraz z 21 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 829/17 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA).

W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm.) dalej jako: "k.r.o.". Natomiast

art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 2831/19: "W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP)".

W świetle powyższych rozważań uznać należało za w pełni usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, wykluczającą siostrę osoby wymagającej opieki z kręgu osób do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku gdy ojciec niepełnosprawnej nie może wprawdzie sprawować opieki z powodu złego stanu zdrowia, lecz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Należy podkreślić, że formalistyczna wykładnia omawianych przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby (Skarżącej) mogącej faktycznie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. wskazany wyżej wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 2831/19).

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku Skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą zależy od jednoznacznego ustalenia, czy ojciec osoby wymagającej opieki jest zdolny do jej sprawowania. Dlatego konieczne jest stwierdzenie, czy stan zdrowia ojca umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką.

W rozpoznawanej sprawie 76-letni ojciec siostry Skarżącej jest osobą

niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Dodatkowo w skardze wyjaśniono, że jest on osobą schorowaną, pozostaje pod opieką [...], oczekuje na operację i sam wymaga opieki osób trzecich. Nadto z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...]r. dotyczącego J.N., którym zaliczono go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w zakresie wskazań (pkt 6) zapisano, że wymaga on korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Z wyjaśnień Skarżącej wynika, że jej siostra jest osobą schorowaną, potrzebuje pomocy m.in. w utrzymywaniu higieny osobistej, załatwianiu spraw urzędowych, w codziennych czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (zakupy, sprzątanie, przygotowywanie posiłków). To Skarżąca musi dopilnowywać zażywania leków przez siostrę, ponadto ustala ona siostrze wizyty lekarskie i kontaktuje się z lekarzami, bowiem siostra nie przyswaja informacji otrzymywanych przez lekarzy. Okoliczności te zostały potwierdzone podczas telefonicznego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego. Tymczasem z decyzji organów obu instancji nie wynika, czy ojciec osoby wymagającej opieki, przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia, jest w stanie taką opiekę sprawować. Brak ustaleń w tym zakresie należy uznać jako naruszenie przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Oceny takiej powinny były dokonać rozpatrujące sprawę organy administracji, opierając się na wywiadzie środowiskowym znajdującym się w aktach administracyjnych i ewentualnie innych zgromadzonych dowodach. Oceny tej jednak organy nie dokonały.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu wyroku wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i przeprowadzą niezbędne czynności w celu ustalenia, czy stan zdrowia ojca umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania dla Skarżącej orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804, ze zm).