Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1061/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 56 ust. 1, art. 60 pkt 8 art. 64 ust. 1 pkt 1, 2a, 2b, ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), , Protokolant Referent- stażysta Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty zaległości finansowych za ewidencję robót geodezyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie I; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. Ś. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 40 lok 3A kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.. oraz art. 61 ust. 3 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.), zwanej dalej u.f.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. J. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] o odmowie rozłożenia na raty i umorzenia w całości zaległości finansowych za ewidencję robót geodezyjnych w latach 2011-2013 uchyliło zaskarżoną decyzję w części określonej jako pkt 1 rozstrzygnięcia (odmowa rozłożenia spłaty należności na raty) i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji. W pozostałym zakresie, czyli w części określonej jako pkt 2 rozstrzygnięcia (odmowa umorzenia należności w całości), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że decyzją z dnia [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy przekazanej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Starosta [...] odmówił Z. J. rozłożenia na raty (pkt 1 rozstrzygnięcia) i umorzenia w całości (pkt 2 rozstrzygnięcia) zaległości finansowych za ewidencję robót geodezyjnych w latach 2011-2013.

Organ I instancji opisał przebieg postępowania poprzedzającego jej wydanie, m.in. wskazał, że pismem z dnia 16 września 2016 r. ponownie (wcześniej pismem z dnia 18 września 2015 r.) wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie oraz przedłożenia dokumentów uzasadniających udzielenie żądanej ulgi, to jest potwierdzających jego trudną sytuację ekonomiczno-finansową, rodzinną, osobistą lub inne szczególne okoliczności, a także do zaproponowania ilości i wysokości rat. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył kopie: decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] o odmowie przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pierwszej strony decyzji tego organu z dnia [...] stwierdzającej, że nie podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 lipca 2014 r. jako pracownik u płatnika składek W. N., zawiadomienia z dnia 31 marca 2016 r. o wszczęciu egzekucji sądowej na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...], co do łącznej kwoty 10 207,45 zł i wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] m.in. zasądzającego od niego alimenty w kwocie po 750 zł miesięcznie. W piśmie z dnia 8 listopada 2016 r. skarżący nie wypowiedziała się co do ilości i wysokości rat, lecz wniósł o umorzenie zaległości finansowych. Organ I instancji wskazał, że ciążące na skarżącym należności dotyczące okresu od 14 października 2011 r. do 1 kwietnia 2013 r. wynoszą: należność główna – 1 552,70 zł, odsetki na dzień 31 grudnia 2016 r. – 781,58 zł. Następnie organ I instancji stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, jakoby sytuacja wnioskodawcy uniemożliwiała zapłatę zaległości finansowych. W oparciu o rejestr robót geodezyjnych zgłoszonych przez jednostki wykonawstwa geodezyjnego i zaewidencjonowanych w Powiatowym Ośrodku Geodezyjnym i Kartograficznym w [...] organ I instancji ustalił, że skarżący bierze czynny udział w działalności gospodarczej firm: [...] Usługi Geodezyjne i Kartograficzne K. S. oraz Inżynieria Budownictwa Biuro Opracowań Projektowych Nowych Technologii [...], podpisując jako geodeta uprawniony: 81 robót geodezyjnych w 2015 r. i 58 w 2016 r. Organ I instancji stwierdził brak podstaw do umorzenia zaległości obciążających skarżącego i rozłożenia ich na raty oraz uznał, że skarżący jest zdolny do pracy.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący poniósł, że przedłożył dokumenty potwierdzające jego trudną sytuację materialną i osobistą, które organ błędnie zinterpretował i w konsekwencji uznał za niewystarczające. Podkreślił, że jest "osobą chorą" i "będzie chory do końca życia, jak powiedzieli lekarze prowadzący". W 2012 r. był poddany leczeniu szpitalnemu i na tej podstawie otrzymał rentę chorobową, którą odebrano mu w marcu 2014 r., choć jego stan zdrowia nie uległ poprawie. Stan jego zdrowia stale się pogarsza. W styczniu 2017 r. znów był w szpitalu i zdiagnozowano u niego nowe schorzenia. W związku z tym musi podjąć leczenie, a nie stać go na zakup "leków ratujących życie". Wobec tych faktów i braku środków do życia nie może "składać deklaracji o rozłożeniu zadłużenia na raty".

Organ II instancji podniósł następnie, że zaskarżona decyzja Starosty [...] została wydana w stanie prawnym, który uległ następnie zasadniczym zmianom. Dotyczy to zarówno przepisów procedury administracyjnej (choć w tym przypadku regulacja przejściowa, to jest art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. poz. 935, nakazuje do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem stosować, co do zasady przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym), jak i przepisów prawa materialnego zawartych w u.f.p., które zostały znowelizowane w dniach: 1 i 3 marca, 28 kwietnia oraz 1 i 21 czerwca 2017 r. Organ II instancji za szczególnie istotną uznał zmianę, która weszła w życie w dniu 28 kwietnia 2017 r., obejmująca m.in. nowelizację art. 60, art. 61 i art. 64 u.f.p. oraz wskazał na związanie nową treścią tych przepisów. Organ II instancji podkreślił, że postępowanie zostało wszczęte w dniu 7 sierpnia 2015 r., w którym skarżący złożył do Starosty [...] wniosek o rozłożenie na raty "zaległości finansowych za roboty geodezyjne", przez co należy rozumieć ciążące na nim zobowiązania z tytułu opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – zasobu powiatowego, powstałe w latach 2011-2013 w ramach wykonywania przez niego działalności gospodarczej pod firmą Usługi Geodezyjno-Kartograficzne Z. J. Są one niewątpliwie środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, jako dochody pobierane przez jednostkę samorządu terytorialnego, to jest Powiat [...], związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa (art. 60 pkt 8 u.f.p. w związku z art. 6a ust. 3 i art. 41b ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne – tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1629, ze zm.), nie zaś – jak mylnie stwierdził organ I instancji, powołując się na art. 60 pkt 7 u.f.p. – dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, co jednak w ocenie organu II instancji nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 8 listopada 2016 r. skarżący zwrócił się do Starosty [...] z prośbą o "umorzenie zaległości finansowych", co organ ten potraktował jako modyfikację jego pierwotnego wniosku, polegającą na rozszerzeniu go o nowe żądanie umorzenia w całości należności. W ocenie organu II instancji, z odwołania skarżącego wynika, że na obecnym etapie postępowania jest on zainteresowany wyłącznie całkowitym umorzeniem należności, co oznacza: 1) rezygnację z wcześniejszego żądania rozłożenia spłaty należności na raty, 2) wykluczenie możliwości jedynie częściowego umorzenia należności. Powyższy wniosek miał bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia wydanego przez organ II instancji – w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji w części określonej jako pkt 1 jej rozstrzygnięcia i umorzenia w tej części postępowania organu I instancji.

Organ II instancji podniósł następnie, że skarżący jest nadal wpisany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, a z danych zawartych w tej ewidencji wynika, że rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w dniu 15 maja 2002 r. Zarówno jednak w dacie złożenia wniosku o udzielenie ulgi (7 sierpnia 2015 r.), wydania decyzji przez Starostę [...] ([...]), jak i wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym, status jego indywidualnej działalności gospodarczej był/jest określony jako "zawieszony". Stan taki trwa od 22 marca 2013 r. z przerwami odnoszącymi się do okresów: 19-20 marca 2015 r., 17-20 marca 2017 r., które ze względu na długość i moment wystąpienia tych przerw, nie świadczą o rzeczywistym wznawianiu wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego, lecz mają ścisły związek z treścią art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1829, ze zm.), zwanej dalej u.s.d.g., i wynikającym z tego przepisu wymogiem dotyczącym maksymalnego okresu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, który nie może przekraczać 24 miesięcy. W ocenie organu II instancji, niezależnie od tego, że należności będące przedmiotem postępowania powstały w następstwie wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej, należy przyjąć, iż od 22 marca 2013 r. nie prowadzi on takowej działalności, a tym samym ma w stosunku do niego zastosowanie art. 64 ust. 1, nie zaś art. 64 ust. 2 u.f.p. O ile ustalenie okoliczności warunkujących możliwość umorzenia należności z urzędu (art. 64 ust. 1 pkt 1 u.f.p. po nowelizacji) należy do obowiązków organu prowadzącego postępowanie, o tyle ciężar wykazania okoliczności stanowiących przesłanki umorzenia należności na wniosek zobowiązanego (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. po nowelizacji) spoczywa na stronie, gdyż to ona jest zainteresowana uzyskaniem ulgi w spłacie należności i tylko ona ma pełną wiedzę na temat okoliczności składających się na jej ogólną sytuację osobistą, zdrowotną, finansową, majątkową itp. W tym drugim przypadku obowiązki organu właściwego do załatwienia sprawy ograniczają się do umożliwienia stronie przedstawienia w toku postępowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia o istnieniu szczególnych okoliczności uzasadniających odstępstwo od zasady całkowitej spłaty obciążających ją należności o charakterze publicznoprawnym. W istocie sprowadzają się one do wezwania strony do uzupełnienia materiału dowodowego w razie stwierdzenia, że dowody dostarczone przez nią z własnej inicjatywy, w szczególności dokumenty załączone do wniosku, są niewystarczające do udzielenia żądanej ulgi. Jeżeli w odpowiedzi na wezwanie strona nie przedstawi wiarygodnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń czy zatai pewne istotne dla rozstrzygnięcia aspekty swojej sytuacji życiowej, wówczas zachodzą podstawy do wydania decyzji odmownej, gdyż ustalanie i wyjaśnianie tych okoliczności z urzędu nie jest rolą organu prowadzącego postępowanie. Organ I instancji należycie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków procesowych w zakresie postępowania dowodowego. Organ ten dwukrotnie, w pismach z dnia: 18 września 2015 r. i 16 września 2015 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia dowodów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi, to jest potwierdzających trudną sytuację ekonomiczno-finansową, osobistą, rodzinną lub inne szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jego żądania. W odpowiedzi na te wezwania przedstawił takie wyjaśnienia i dokumenty na poparcie swoich twierdzeń, jakie uznał za stosowne. Organ I instancji z urzędu sporządził i włączył do akt sprawy wyciągi z rejestru prac geodezyjnych zgłoszonych w 2015 i 2016 r. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, o czym został poinformowany w piśmie Starosty [...] z dnia 25 listopada 2016 r. (doręczonym w dniu 13 grudnia 2016 r.). W aktach sprawy brak jest jednak śladu, by do dnia wydania zaskarżonej decyzji w dniu [...] skorzystał z tego uprawnienia, pomimo że w piśmie z dnia 19 grudnia 2016 r. wniósł o przedłużenie do 4 stycznia 2017 r. wyznaczonego terminu do zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją i jej ewentualnego uzupełnienia. Zdaniem organu II instancji, skarżący dość ogólnikowo, wybiórczo i jednostronnie przedstawia obraz swojej sytuacji życiowej, w szczególności pomijając te jej aspekty i okoliczności, które mogłyby podważyć zasadność żądania umorzenia ciążących na nim należności. Przykładowo w celu uprawdopodobnienia twierdzeń o stale pogarszającym się stanie zdrowia, stanowiących punkt oparcia dla jego argumentacji, złożył jedynie kopie dwóch dokumentów. Z fragmentu karty informacyjnej z dnia 27 stycznia 2017 r. wynika, że skarżący przebywał w szpitalu w okresie od 24 stycznia 2017 r. do 27 stycznia 2017 r. (w dokumencie tym omyłkowo, jak należy sądzić, wskazano jako datę końcową pobytu 27 lipca 2017 r.). Z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] wynika, że wobec istnienia przeciwwskazań zdrowotnych, jest on niezdolny do wykonywania pracy jako geodeta. Materiał dowodowy dostarczony przez skarżącego na okoliczność jego szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej jest bardzo ubogi. Wątpliwa jest wiarygodność i moc dowodowa przedłożonej dokumentacji medycznej. Sam fakt jednorazowej hospitalizacji trwającej 4 dni, bez podania informacji o jej przyczynie, przebiegu leczenia czy rokowaniach, nie świadczy o tym, że "jest osobą chorą i będzie chory do końca życia", stan zdrowia "w związku z istniejącymi schorzeniami się pogarsza", podczas pobytu w szpitalu zdiagnozowano u niego "nowe choroby, o których nie wiedział", w związku z czym "musi podjąć leczenie, a nie stać go na zakup leków ratujących życie". Orzeczenie lekarskie z dnia 14 listopada 2016 r. zostało wydane w następstwie badań przeprowadzonych na życzenie skarżącego, co uzasadnia przypuszczenie, że chciał on w ten sposób uzyskać dowód na potrzeby niniejszego postępowania. Jego treść jest ogólnikowa i stoi w sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w toku postępowania I instancji. Jednym z nich jest załączona przez samego wnioskodawcę decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], którą odmówiono mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, powołując się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS o braku niezdolności do pracy. Drugim, nie mniej przekonującym dowodem negującym niezdolność strony do pracy, i to w charakterze geodety, są wzmiankowane wyżej wyciągi z rejestru prac geodezyjnych zgłoszonych do Starosty [...]. Jak wynika z tych zestawień, we wskazanym w nich okresie skarżący 81 razy w 2015 r. i 58 razy w 2016 r. wykonywał prace geodezyjne, w tym jako kierownik robót, na rzecz takich przedsiębiorców jak [...] Usługi Geodezyjne i Kartograficzne K. S. oraz Inżynieria Budownictwa Biuro Opracowań Projektowych Nowych Technologii [...]. Zdaniem organu II instancji, stwierdzony w toku postępowania fakt wielokrotnego świadczenia usług na rzecz wskazanych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ma także istotny wpływ na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że nie uzyskiwał on od swoich zleceniodawców wynagrodzenia adekwatnego do nakładu wykonanej pracy. Wykonywanie tych prac miało miejsce już w trakcie niniejszego postępowania i nie było przypadkiem odosobnionym, lecz w istocie miało charakter stałej działalności zarobkowej. Skarżący nie przedstawił całościowego obrazu swojej sytuacji finansowej czy szerzej – majątkowej. Nie wskazał stałych lub tymczasowych źródeł dochodu. Nie określił ponoszonych wydatków, jak też składników i wartości swojego mienia. Wykazał jedynie, że oprócz należności publicznoprawnych będących przedmiotem tego postępowania, ciąży na nim dług względem Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...], egzekwowany przez komornika sądowego na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], obejmujący należność główną w kwocie 6 174,39 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami procesu i innymi kosztami. Ponadto skarżący załączył kopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...] (bez klauzuli prawomocności), zasądzającego alimenty na rzecz żony w kwocie po 750 zł miesięcznie. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, że prowadził/prowadzi on szereg postępowań sądowych, zarówno przed sądami cywilnymi (przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w związku z wydanymi przez ten organ decyzjami odmownymi, przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] o uchylenie uchwały), jak i administracyjnymi (w sprawie dodatku mieszkaniowego – jego skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 509/15). Ciążące na skarżącym zobowiązania pieniężne są wynikiem jego własnych działań i zaniechań, za które tylko on sam ponosi odpowiedzialność. Co więcej, prowadząc do marca 2013 r. samodzielną działalność gospodarczą, a w 2015 i 2016 r. świadcząc usługi na rzecz innych przedsiębiorców, skarżący miał możliwość przeznaczenia dochodów uzyskanych z tego tytułu na regulowanie tych zobowiązań, tym bardziej gdy weźmie się pod uwagę, że kwota należności będącej przedmiotem postępowania, nie jest szczególnie wygórowana, a pomimo tego od daty złożenia wniosku o udzielenie ulgi nie dokonano na jej poczet żadnych wpłat. Zdaniem organu II instancji, za umorzeniem w całości należności publicznoprawnej nie przemawia interes zobowiązanego, który należałoby określić mianem ważnego. Brak jest również przesłanek do udzielenia tej ulgi stronie ze względu na interes publiczny. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. w jego obecnym brzmieniu, odpowiadające przesłankom wynikającym z art. 67a § 1 o.p. w związku z art. 67 u.f.p., które w poprzednim stanie prawnym podlegały ocenie Starosty [...]. Organ II instancji stwierdził jednocześnie, że nie wystąpiła w sprawie żadna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4 u.f.p., stanowiących przesłanki umorzenia należności w całości w oparciu o art. 64 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Nawet jeśliby przyjąć, że treść zmodyfikowanego żądania skarżącego obejmuje także częściowe umorzenie objętej nim należności, to i tak stan faktyczny ustalony w oparciu o zebrany w tej sprawie materiał dowodowy nie uzasadniałby konkluzji, że udzielenie wnioskodawcy wskazanej ulgi byłoby uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p.).

W skardze na powyższą decyzję Z. J. zarzucił, że jest ona niezgodna z prawem. Organ administracji jest w posiadaniu dokumentów, które uwiarygadniają jego beznadziejną sytuację życiową i materialną. W dniu 13 kwietnia 2017 r. przebywał w Szpitalu. Nie wykonano planowanego zabiegu koronografii z powodu wysokiego ciśnienia. W dniach 10 maja – 9 czerwca 2017 r. przebywał w Klinice Rehabilitacji Ortopedycznej i Pourazowej. 4 sierpnia 2017 r. w wyniku pogorszenia się stanu zdrowia złożył kolejny wniosek o przyznanie renty chorobowej. Wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy unieważnił uchwałę Spółdzielni Mieszkaniowej. Sprawa dodatku mieszkaniowego jest znów aktualna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i oświadczył, że skarżącemu chodziło zarówno o umorzenie zaległości finansowych, jak i o ewentualnie rozłożenie tej zaległości na raty. Nigdy nie cofał wniosku o rozłożenie zaległości finansowej na raty i jest to żądanie alternatywne, gdyby organ nie umorzył zadłużenia. Pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały one zapłacone ani w całości ani w części.

Skarżący oświadczył, że nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia za wykonywanie prac geodezyjnych w 2015 i w 2016 r. w firmie [...] i [...]. Postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] o przyznanie mu renty inwalidzkiej dotychczas się nie zakończyło. Wyrok sądu I instancji był dla niego niekorzystny i został zaskarżony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Uzasadniona jest skarga dotycząca punktu I zaskarżonej decyzji a mianowicie w zakresie w jakim organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w punkcie 1 i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

Jak wynika z zebranego materiału odwodowego w dniu 7 sierpnia 2015r. Z. J. złożył do Starosty [...] wniosek o rozłożenie na raty zaległości finansowych za roboty geodezyjne. W zakresie tego wniosku toczyło się postępowanie administracyjne. Następnie w piśmie z dnia 8 listopada 2016r. skarżący złożył prośbę o umorzenie zaległości finansowych. Mając na uwadze oba wnioski Z.J. Starosta [...] w decyzji z [...] odmówił zarówno rozłożenia na raty zaległości finansowych jak i ich umorzenia. Po wniesieniu odwołania w zaskarżonej decyzji organ II instancji uchylił decyzję Starosty [...] w punkcie 1 i umorzył w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji. Jako uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż Z.J. jest zainteresowany wyłącznie całkowitym umorzeniem należności a nie rozłożeniem jej na raty. Zdaniem organu II instancji świadczy o tym fragment odwołania w którym wnioskodawca oświadczył, że nie ma pieniędzy i nie mógł złożyć deklaracji o rozłożeniu zadłużenia na raty. W ocenie organu odwoławczego skarżący zrezygnował z żądania rozłożenia zadłużenia na raty. W związku z czym organ wydał rozstrzygnięcie, o którym mowa w art.138 § 1 pkt.2 K.p.a.

Stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie nie jest prawidłowe. Świadczy o tym oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone na rozprawie, iż Z.J. nigdy nie cofał wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty. W jego ocenie jest to żądanie alternatywne w sytuacji gdyby nie został uwzględniony wniosek o umorzenie zaległości.

Należy zaznaczyć, że w przypadku wszczęcia postępowania przez stronę to tylko strona określa przedmiot żądaniu. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. O tym jaka jest treść wniosku strony w postępowaniu administracyjnym decyduje sama strona a nie organ do którego skierowane było żądanie. W sytuacja gdy charakter pisma strony budzi wątpliwości organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W tym celu winien wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania i dopiero po wyjaśnieniu treści żądania przez stronę przystąpić do rozpatrzenia wniesionego podania (por. wyrok NSA z 26 lipca 2006r. w spr. II OSK 1004/05 i z 5 lipca 1999r. w spr. IV SA 1632/96, wyroki WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2007r. w spr. IV SA/Wa 300/07 i z 25 marca 2009r., w spr. V SA/Wa 2532/08).

W niniejszej sprawie mogły istnieć wątpliwości jakie jest faktyczne żądanie skarżącego. Najpierw bowiem Z.J. złożył wniosek o rozłożenie zaległości finansowej na raty (pismo z 7 sierpnia 2015r.) a w późniejszym czasie prosił o umorzenie zaległości (pismo z 8 listopada 2016r.). W związku z czym, obowiązkiem organu odwoławczego było wyjaśnienie tych wątpliwości a mianowicie wezwanie skarżącego do wyjaśnienia czy zgłasza dwa alternatywne żądania czy też cofa wniosek o rozłożenie zaległości finansowej na raty a wnosi o umorzenie tej zaległości. Organ odwoławczy jednak tego nie uczynił lecz sam dokonał interpretacji żądania strony uznając, że skarżący rezygnuje z żądania rozłożenia zaległości na raty. W rzeczywistości Z.J. nie cofnął tego wniosku. Błędne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż skarżący zrezygnował z tego żądania. Należy zaznaczyć, że o treści żądania decyduje strona a nie organ do którego zostało ono skierowane. Organ odwoławczy tymczasem sam zinterpretował treść żądania skarżącego nie wyjaśniając jaka jest rzeczywista wola strony i błędnie uznał, że skarżący zrezygnował z wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty. Naruszył tym przepisy art.6,7,8,9 105 § 1 i 138 §1 pkt.2 K.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie I.

Ponownie rozpoznając sprawę w tym zakresie organ winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018r. Należy dokonać wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

W pozostałym zakresie skarga nie jest zasadna.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016r. poz.1870 ze zm.), dalej u.f.p. Należy zaznaczyć, że ustawą z 10 lutego 2017r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2017r. poz.659) z dniem 28 kwietnia 2017r. zmieniono ustawę z 27 sierpnia 2009r. Zgodnie z treścią art.2 ust.1 pkt.3 ustawy z 10 lutego 2017r. do spraw dotyczących udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W związku z czym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 kwietnia 2017r.

Zgodnie z treścią art.60 pkt.8 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

W myśl art.56 ust.1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 55, mogą być z urzędu umarzane w całości, jeżeli:

1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł;

2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5) zachodzi interes publiczny.

Zgodnie z treścią art.64 ust.1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Przedmiotem żądania skarżącego było umorzenie zobowiązania z tytułu opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego powstałe w latach 2011-2013. Zobowiązania te są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym będące dochodami pobieranymi przez jednostkę samorządu terytorialnego (Powiat [...]) związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i nieodprowadzane na rachunek dochodów budżetu państwa (art.60 pkt.8 u.f.p.).

Z przepisu art.64 ust.1 u.f.p. wynika, że decyzja w sprawie umorzenia należności o których mowa w art.60 u.f.p. mogą być umarzane w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji ma swobodę w zakresie wyboru rozstrzygnięcia. Swoboda ta nie jest jednak nieograniczona i nie może ona oznaczać dowolności. Organ administracji jest bowiem zobowiązany w sposób wnikliwy rozważyć cały zebrany materiał dowodowy pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art.64 u.f.p. zaś uzasadnienie winno spełniać wymogi określone w art.107 § 3 K.p.a.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Z. J. ma 64 lata i od 2009r. jest w separacji z żoną. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Do dnia 31 marca 2014r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] ZUS Oddział [...] w [...] odmówił mu przyznania dalszego prawa do tego świadczenia. Od tej decyzji Z.J. odwołał się do Sądu Okręgowego w [...] lecz sprawa dotychczas się nie zakończyła (sygn. akt [...]). Skarżący posiada zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w wysokości 6174,39 zł i w tym zakresie prowadzona jest egzekucja komornicza. Wobec Z.J. orzeczone są także alimenty na rzecz żony w wysokości 750 zł miesięcznie. Do akt sprawy skarżący załączył także kartę informacyjną z leczenia szpitalnego w okresie od 24 stycznia 2017r., do 27 stycznia 2017r. (w karcie błędnie wpisano 27 lipca zamiast 27 stycznia 2017r.) oraz orzeczenie lekarskie z dnia [...] wystawione przez lekarza NZOZ Centrum Medyczne Szpitala [...] z którego wynika, że skarżący jest niezdolny do wykonywania pracy jako geodeta.

W niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił dokładnie całej swojej sytuacji finansowej. Wprawdzie to na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego lecz szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej osoby ubiegającej się o umorzenie zaległości finansowej posiada jedynie wnioskodawca. To właśnie strona winna szczegółowo wyjaśnić tę sytuację i wykazać, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające umorzenie jej zadłużenia.

W niniejszej sprawie Z.J. nie wyjaśnił dokładnie swojej sytuacji materialnej mimo, że był do tego wzywany przez organ administracji wezwaniem z dnia 18 września 2015r. (doręczonym w dniu 13 października 2015r.) i z dnia 16 września 2015r. (doręczonym w dniu 20 października 2016r.). Skarżący nie wyjaśnił w szczególności jakie dochody osiąga i z jakiego tytułu oraz jakie są jego miesięczne wydatki. Nie wiadomo zatem z czego się utrzymuje i jaka jest jego sytuacja finansowa. Organy administracji we własnym zakresie ustaliły, że skarżący zgłaszał do Starosty [...] prace geodezyjne. Prac takich było 81 w 2015r., i 58 w 2016r. Z.J. wykonywał prace geodezyjne w tym jako kierownik robót, na rzecz takich przedsiębiorców jak [...] usługi geodezyjne i kartograficzne K. S. oraz Inżynieria Budownictwa Biuro Opracowań Projektowych Nowych Technologii [...]. W postępowaniu administracyjnym skarżący nie odniósł się do kwestii wynagrodzenia z tytułu tych prac mimo, że organy administracji podnosiły to jako przyczyna odmowy uwzględnienia jego wniosku. Również w skardze Z.J. nie odniósł się do tej kwestii zaś na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018r. oświadczył, że nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za wykonanie tych prac geodezyjnych. Przede wszystkim należy podnieść, że skarżący winien tę okoliczność podnieść w postępowaniu administracyjnym a nie dopiero przed sądem a ponadto winien ją wykazać. Samo oświadczenie skarżącego w tym zakresie nie jest wystarczające. W ocenie sądu mało wiarygodne wydaje się stwierdzenie Z.J., że za wykonanie 139 prac geodezyjnych w ciągu ostatnich dwóch lat nie otrzymał jakiegokolwiek wynagrodzenia. Skarżący winien tą okoliczność wykazać ale tego nie uczynił.

W postępowaniu administracyjnym skarżący składał ogólnikowe i lakoniczne pisma procesowe, które nie wyjaśniają dokładnie jego sytuacji materialnej. Również składane przez niego dokumenty mają charakter wybiórczy i jednostronny. Dotyczą bowiem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika z tytułu zadłużenia czynszowego oraz wysokości alimentów na rzecz żony. W ocenie sądu skarżący przedstawiał tylko takie informacje, które były dla niego korzystne do uwzględnienia jego wniosku a pomijał te, które mogłyby być dla niego niekorzystne. Można zatem uznać, że Z.J. niejako "dozował" informacje ujawniając tylko takie, które wskazywałyby na konieczność uwzględnienia jego wniosku a ukrywając takie, które mogłyby świadczyć przeciwko pozytywnemu załatwieniu jego żądania.

Organy administracji słusznie uznały skarżącego za zdolnego do pracy. Z dniem 1 kwietnia 2014r. organ rentowy odmówił bowiem przyznania Z.J. prawa do renty inwalidzkiej zaś postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] w przedmiocie przyznania prawa do tego świadczenia się nie zakończyło. O niezdolności do pracy nie może tez świadczyć czterodniowy okres hospitalizacji w Klinice Endokrynologicznej (od 24 do 27 stycznia 2017r.) jak również treść zaświadczenia lekarskiego z [...]. Zaświadczenie to zostało wystawione przez lekarza na wniosek skarżącego i dotyczy jego stanu zdrowia w dniu jego wystawienia (tzn. [...]). Organy administracji trafnie zatem uznały Z.J. za zdolnego do pracy a znajduje to potwierdzenie w fakcie, że w 2015r. i 2016r. wykonał on 139 prac geodezyjnych.

W sytuacji gdy skarżący nie wyjaśnił dokładnie swojej sytuacji materialnej a w szczególności nie podał jakie osiąga dochody i z jakiego tytułu, czy i ewentualnie jakie pobrał wynagrodzenie za 139 prac geodezyjnych wykonanych w latach 2015-2016 (a jeżeli nie otrzymał wynagrodzenia to winien to wykazać), z czego się utrzymuje i jakie ma wydatki to nie można uznać, że spełniona została przesłanka całkowitego umorzenia zaległości finansowej w postaci "ważnego interesu zobowiązanego" (art.64 ust.1 pkt.2a u.f.p.) bądź częściowego umorzenia w postaci "względów społecznych lub gospodarczych" (art.64 ust.1 pkt.2b u.f.p.) Aby skorzystać z dobrodziejstwa całkowitego lub częściowego umorzenia zaległości finansowych konieczne jest dokładne wyjaśnienie przez stronę swojej sytuacji materialnej, majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej i mieszkaniowej. Dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu wymienionych sytuacji przez wnioskodawcę organ administracji może ocenić czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zadłużenia określone w art.64 ust.1 u.f.p. W niniejszej sprawie Z.J. nie wyjaśnił dokładnie swojej sytuacji finansowej zaś przedstawione przez niego informacje są ogólnikowe, wybiórcze, lakoniczne i jednostronne. Organy administracji słusznie zatem uznały, ze nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające całkowite lub częściowe umorzenie zadłużenia, o których mowa w art.64 ust.1 pkt.2 u.f.p.

Okolicznością niesporną jest fakt, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia zadłużenia z urzędu określone w art.56 ust.1 pkt.1-4 w związku z art.64 ust.1 pkt.1 u.f.p.

Organy administracji trafnie również przyjęły, że do skarżącego nie ma zastosowania przepis art.64 ust.2 u.f.p. W dniu 22 marca 2013r. Z.J. zawiesił bowiem działalność gospodarczą z przerwami w okresach 19-20 marca 2015r. i 17-20 marca 2017r. Z uwagi na to, że nie prowadzi on działalności gospodarczej nie ma do niego zastosowania przepis arty.64 ust.2 u.f.p.

Wspomnieć tylko należy, iż kwota zadłużenia z tytułu wykonania robót geodezyjnych nie jest wysoka. Wynosi ona 1552,70 zł – należność główna i 781,58 zł – odsetki (łącznie to 2334,28 zł). Zadłużenie powstało w okresie od 2011r. do 2013r. zaś po 2013r. skarżący nadal wykonywał różne prace geodezyjne. Miał zatem możliwość przeznaczenia części osiąganych dochodów na spłatę zadłużenia. Skarżący jednak tego nie uczynił.

Reasumując sąd uznał że niezasadna jest skarga w zakresie odmowy umorzenia zadłużenia finansowego. Z. J. nie wyjaśnił dokładnie swojej sytuacji finansowej. Nie ujawnił swoich dochodów i wydatków ani nie wyjaśnił z czego się utrzymuje. Organy administracji trafnie uznały, że brak było podstaw do uznania, iż spełnione zostały przesłanki do umorzenia zaległości finansowej. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę Z. J.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art.250 p.p.s.a.

R.T.