Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 922/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 141 par. 1, art. 141 par. 4, art. 184, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 2, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 759/09 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. ( sygn. akt II SA/Bk 759/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

W uzasadnieniu wyroku sąd podał, iż pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. M. K. wniósł o wymeldowanie jego byłej żony M. K. z lokalu nr [...], położonego w D. przy ul. J.P. Wniosek uzasadnił tym, że jego była żona nie mieszka pod tym adresem od 4 marca 2007r. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 23 października 2007r. w sprawie I C 1334/07 rozwiązano przez rozwód związek małżeński stron. Następnie na mocy ugody strony dokonały podziału majątku i m. in. ustaliły, iż nieruchomość położona w D. przy ul. J.P. [...] przypadnie na wyłączną własność M. K.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Burmistrz D. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego M. K. z wyżej wskazanego adresu. W wyniku zaskarżenia przez M. K. tej decyzji, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił ją z przyczyn formalnych.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu przed organem I instancji zapadły podobne ustalenia, co skutkowało wydaniem przez Burmistrza D. decyzji z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] o wymeldowaniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. i przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W ocenie skarżącej organ I instancji nienależycie rozważył i ocenił zebrany materiał dowodowy w sprawie, a w szczególności jej wyjaśnienia co do charakteru i trwałości opuszczenia lokalu położonego w D. przy ul. J. P. [...]. Ponadto organ I instancji oparł stan faktyczny sprawy wyłącznie na wyjaśnieniach jej byłego męża oraz zeznaniach świadków P. K. oraz J. K. i G. B. - członków rodziny byłego męża, skonfliktowanych z nią i tym samym stronniczych. M. K. podniosła, że musiała wyprowadzić się z przedmiotowego lokalu z uwagi na presję psychiczną jej byłego męża i jego rodziny. Nie jest więc prawdą, że zerwała więzi z miejscem stałego zameldowania, gdyż sama dobrowolnie nie zabrała swoich rzeczy osobistych (były mąż cześć wyrzucił na ulicę); poza tym za rok 2008, podobnie jak za lata wcześniejsze, opłacała podatek od nieruchomości i pod adresem zameldowania ma zarejestrowaną działalność gospodarczą.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zachodziły przesłanki do wymeldowania skarżącej, o jakich mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca od ponad dwóch lat nie mieszka w D. przy ul. J. P. [...]. Okoliczność tą potwierdził M. K. oraz przesłuchani w sprawie świadkowie. Ponadto skarżąca przyznała w toku postępowania, że opuściła przedmiotowy lokal - co prawda nie ze swej woli, ale opuściła i nie przebywa w nim od 2007r. Wbrew twierdzeniom skarżącej, za trafną i w pełni uzasadnioną Wojewoda uznał ocenę organu I instancji o dobrowolnym charakterze opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowana. Zdaniem Wojewody potwierdzają to zebrane w sprawie dowody, w szczególności zeznania świadków, tj. G. B., która podała, że skarżąca zanim wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu wielokrotnie to zapowiadała oraz J. K., który zeznał, że osobiście był przy tym, kiedy skarżąca przyjechała do przedmiotowego lokalu po swoje rzeczy. Nadto, ten fakt potwierdza także P. K. – córka stron. Wojewoda P. podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżąca trwale zrezygnowała ze stałego zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Bezspornym jest, że to z inicjatywy skarżącej rozwiązany został przez rozwód jej związek małżeński z M. K. i zgodnie z wolą skarżącej ( potwierdzoną ugodą sądową w sprawie o podział majątku) przedmiotowy lokal został przyznany na wyłączną własność M. K. Zatem również w przekonaniu skarżącej więzi łączące ją z M. K., mieszkającym z dziećmi w przedmiotowym lokalu, uległy trwałemu zerwaniu. Brak woli stałego zamieszkiwania w lokalu przy ul. J.P. [...] w D. potwierdza również złożony przez skarżącą wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, umotywowany tym, iż zawieszenie postępowania na okres jednego roku umożliwi jej załatwienie spraw związanych z dobrowolnym wymeldowaniem się. Wojewoda P. podkreślił, że celem ewidencji ludności jest rejestracja faktycznego miejsca pobytu osób, a skarżąca w przedmiotowym lokalu nie mieszka, ani nie przebywa, a więc bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącą kwestia prowadzonej działalności gospodarczej.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. K., zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. (art. 138 § 2, art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

M. K. uzasadnieniu skargi wskazała te same argumenty jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca nie podważyła wprost braku swego pobytu w miejscu zameldowania, lecz skoncentrowała się na błędnych ustaleniach organu co do woli opuszczenia przedmiotowego lokalu miejsca pobytu. Podkreśliła, że zameldowanie na adres w D. jest jej potrzebne, gdyż adres ten wskazała w ewidencji działalności gospodarczej jako miejsce zamieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. K. jako niezasadną. Sąd w uzasadnieniu przytoczył przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że opuszczenie to powinno mieć cechy trwałości i dobrowolności. Sąd podzielił ustalenia faktyczne organu II instancji, że M. K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania przy ul. J. P. [...] w D. od marca 2007 r., kiedy to wyprowadziła się zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie przez skarżącą mieszkania miało charakter dobrowolny i trwały. M. K. podał, iż była żona od marca 2007r. bywała w przedmiotowym lokalu tylko sporadycznie, a od lipca 2007r. nie pojawiała się wcale. Skarżąca zabrała też wszelkie swoje rzeczy osobiste i nie powróciła do miejsca zamieszkania, mimo próśb i nalegań ze strony rodziny, w tym dzieci. Natomiast zdaniem skarżącej, jej odejście z miejsca zamieszkania spowodowane było narastającym konfliktem z mężem. Nieruchomość w D. opuściła jednak wbrew swojej woli. Skarżąca potwierdziła jednak, że od marca 2007r. pojawiała się w domu sporadycznie, w pewnych odstępach czasu, w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Bezsporne były ustalenia organów, że M. K. nie posiada w przedmiotowym mieszkaniu swoich rzeczy, co potwierdziły zeznania świadków i skarżącej. Nadto jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Bielsku Podlaskim z dnia [...] października 2007r. w sprawie I C 1334/07 związek małżeński M. i J. K. został rozwiązany przez rozwód. W sprawie o podział majątku wspólnego toczącej się przed Sądem Rejonowym w Bielsku Podlaskim (sygn. I Ns 782/08) doszło do ugody sądowej z dnia 27 sierpnia 2008 r., gdzie m.in. nieruchomość położona w D. przy ul. J. P. [...] została przyznana na wyłączną własność M. K. Sąd podkreślił, iż - jak wynika z akt administracyjnych - po wyprowadzce z dotychczasowego miejsca zamieszkania M. K. do lipca 2007r. sporadycznie pojawiała się na tej nieruchomości, zaś później w ogóle nie była tam obecna. Skarżąca nie podejmowała próby powrotu do tego lokalu, a z zeznań świadków wynika, iż pomimo próśb członków rodziny nie chciała tam pozostać. W tej sytuacji Sąd uznał, że organy ustaliły stan faktyczny prawidłowo, a zeznania samego wnioskodawcy w korelacji z zeznaniami innych świadków potwierdzają fakt dobrowolnego opuszczenia przez skarżącą mieszkania położonego w D. przy ul. J. P. [...]. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, iż organy nie wzięły pod uwagę jej zeznań, a ocena materiału dowodowego była dowolna. Organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji odniosły się bowiem do zeznań skarżącej, nie dając wiary jej twierdzeniom. Zdaniem Sądu nie można zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucić też naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż organy prawidłowo wskazały podstawę prawną i dokonały właściwej subsumcji. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącej. Sąd, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por.: wyrok NSA z dnia 25.10.2005 r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000 r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, wyrok NSA z dnia 12.04.2001r. sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że skorzystanie przez stronę ze wskazanych środków prawnych nie oznacza wyłącznie formalnego wystąpienia przez stronę o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, ale oznacza uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały możliwość powrotu tej osoby do lokalu i uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej. I tak wskazuje się, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Nieskorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej.

Sąd podkreślił, że M. K. w ogóle nie podejmowała prób faktycznego powrotu do mieszkania. A zatem nawet przy założeniu, że skarżąca została wbrew własnej woli przymuszona do opuszczenia miejsca zamieszkania brak było podstaw do podjęcia innego rozstrzygnięcia niż wymeldowanie. Brak jest w aktach sprawy dowodów, które świadczą, że skarżąca, pomimo braku stałego pobytu na nieruchomości położonej w D. przy ul. J. P. [...], wykazywała wolę powrotu. Sytuacja ta jest równoznaczna z dobrowolnym opuszczeniem przez skarżącą miejsca stałego pobytu. Już nawet sam fakt zrzeczenia się przedmiotowej nieruchomości i przyznanie jej na wyłączną własność M. K. w sprawie o podział majątku świadczy o tym, że nie był intencją skarżącej powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Poza sporem pozostaje też, że opuszczenie przez skarżącą miejsca zamieszkania miało charakter trwały. Skoro skarżąca nie przebywa od kwietnia 2007r. pod adresem zameldowania na pobyt stały, to brak jest uzasadnienia do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. Centrum życiowe skarżącej nie było ulokowane na przedmiotowej nieruchomości. Od kilku lat, stosunki pomiędzy nią a byłym mężem i dziećmi nie układały się pomyślnie. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można opierać się wyłącznie na oświadczeniach skarżącej o chęci stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, które nie ma potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd przyznał też rację organom, iż kwestia prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla zasadności podjętych decyzji. Celem ewidencji ludności jest rejestracja faktycznego miejsca pobytu osób. Wymeldowanie z pobytu stałego nie stoi na przeszkodzie dalszego wykonywania działalności gospodarczej. Brak jest przepisów prawa, które zakazywałyby wymeldowania, z uwagi na prowadzenie w miejscu zamieszkania działalności gospodarczej. Na osobie prowadzącej taką działalność spoczywać zaś będą obowiązki uaktualnienia tej ewidencji i wskazanie nowego adresu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. K., reprezentowana przez adwokata M. U., zaskarżając wyrok w całości.

Skarżąca, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.- 1270), zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich okoliczności związanych z opuszczeniem przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowania w D. przy ul. J. P. [...] i woli jej powrotu oraz poczynienie w tej materii wewnętrznie sprzecznych ustaleń faktycznych, jak również niewskazanie w uzasadnieniu wyroku dowodów pozwalających na stwierdzenie, iż skarżąca po opuszczeniu dotychczasowego miejsca stałego zameldowania w D. skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu – co uniemożliwia dokonanie merytorycznej kontroli kasacyjnej poprawności rozumowania Sądu w tym zakresie;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt nieskorzystania przez skarżącą z przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania przemawia za zasadnością podjęcia decyzji o jej wymeldowaniu z pobytu stałego.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji - ustalając, iż sam fakt zrzeczenia się przez skarżącą przedmiotowej nieruchomości i przyznanie jej na wyłączną własność M. K. w sprawie o podział majątku dorobkowego świadczy o tym, iż intencją skarżącej nie był powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania - nie wziął pod uwagę faktu, iż zawarta ugoda w sprawie o podział majątku wspólnego nie zawiera zobowiązania M. K. do opuszczenia przedmiotowego budynku mieszkalnego i wydania go M. K. Pełnomocnik skarżącej zwrócił także uwagę na fakt, iż M. K. nie czynił żadnych kroków prawnych w celu uzyskania orzeczenia o eksmisji M. K.; nadto skarżąca nadal posiada komplet kluczy do drzwi wejściowych do wszystkich pomieszczeń znajdujących się na terenie posesji w D., pozostały tam również jej rzeczy osobiste. Dowodem zaś świadczącym o woli powrotu skarżącej do miejsca zameldowania jest to, ze skarżąca nie dokonała zmiany w ewidencji działalności gospodarczej w zakresie miejsca jej wykonywania.

Zarzucono, iż w uzasadnieniu wyroku nie wskazał okoliczności faktycznych i dowodów przemawiających za tym, że skarżąca przejawiła wolę (zamiar) stałego związania się z innym miejscem zamieszkania i urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Pełnomocnik skarżącej przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu administracyjnego na okoliczność, iż w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, zamiar stałego związania się z tym innym miejscem oraz urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Analiza elementów przedmiotowych i podmiotowych wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar faktycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. W niniejszej sprawie ani organy administracji obu instancji, ani też Sąd pierwszej instancji nie poczyniły ustaleń faktycznych co do zameldowania skarżącej M. K. w innym miejscu na pobyt czasowy. Ustalenie to ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia, gdyż (jak słusznie zauważył WSA w Opolu w wyroku z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107) posiadanie zameldowania na pobyt czasowy wyklucza możliwość kwestionowania zameldowania na pobyt stały. Skoro bowiem jeden z organów meldunkowych uznał, że zachodzą przesłanki, do zameldowania na pobyt czasowy - a tym samym stwierdził brak zamiaru opuszczenia miejsca pobytu stałego - to inny organ meldunkowy jest tym stanowiskiem związany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Po pierwsze, nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego błędną wykładnię.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu ( opuszczenia lokalu ).

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, iż wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Zasadnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zwrócił uwagę na aspekty dotyczące oceny dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w świetle podejmowanych przez stronę środków prawnych w celu powrotu do lokalu.

Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991r., SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r. ,V SA 3078/00, LEX nr 78937 , z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243).

Na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Zamiar powrotu do przedmiotowego domu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Z chwilą ponownego zamieszkania w przedmiotowym budynku powstanie możliwość powtórnego zameldowania się w nim. Jak bowiem stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. O woli powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może przesądzać samoistnie okoliczność, iż osoba, która nie przebywa od kilku lat pod adresem zameldowania, nie dokonała zmiany w ewidencji działalności gospodarczej w zakresie miejsca wykonywania tej działalności.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) przez jego błędną wykładnię.

Chybiony jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustosunkował się zarówno do okoliczności związanych z opuszczeniem przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowania w D. przy ul. J. P. [...] jak i woli jej powrotu do tego miejsca. Natomiast niewskazanie w uzasadnieniu wyroku miejsca, w którym skarżąca po opuszczeniu dotychczasowego miejsca stałego zameldowania w D., skoncentrowała swoje sprawy życiowe nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny zaskarżonej decyzji w świetle przepisów prawa materialnego po uprzednim skontrolowaniu prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Sąd trafnie uznał, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organy przeprowadziły wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe – zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy administracji obu instancji, a następnie Sąd pierwszej instancji dokonały wszechstronnej oceny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zasadnie uznał, iż organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały oceny materiału dowodowego, w tym zeznań skarżącej, nie przekraczając granic swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a. ).

Z uwagi na zarzuty skargi kasacyjnej celowym jest podkreślenie, iż przebywanie w innym lokalu ( w innej miejscowości) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989/2/72). Niemniej jednak - jak już wyżej wskazano - zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Powyższy wymóg dotyczy przede wszystkim miejsca zameldowania na pobyt stały. Wymagana prawem przesłanka zameldowania jest spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu.

W niniejszej sprawie Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić poczynienia wewnętrznie sprzecznych ustaleń faktycznych. Sąd w motywach uzasadnienia wyroku przywoła bowiem wyjaśnienia M. K., iż skarżąca nie powróciła do miejsca zamieszkania pomimo próśb i nalegań ze strony rodziny, w tym dzieci. Jednocześnie jednak Sąd przytoczył wyjaśnienia M. K. i dokonał oceny wyjaśnień M. K. i M. K. w aspekcie pozostałego materiału dowodowego spraw, w tym zeznań świadków (także córki stron ) oraz prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Bielsku Podlaskim z dnia [...] października 2007r. w sprawie I C 1334/07 i zawartej w sprawie o podział majątku wspólnego przed Sądem Rejonowym w Bielsku Podlaskim (sygn. I Ns 782/08) ugody z dnia [...] sierpnia 2008 r., na mocy której M. K. uzyskał na wyłączną własność nieruchomość położoną w D. przy ul. J. P. [...]. W wyniku oceny materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, iż opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego budynku mieszkalnego ma charakter dobrowolny i trwały. Sąd zasadnie też podkreślił, iż centrum życiowe skarżącej nie było ulokowane na przedmiotowej nieruchomości. Trafnie też Sąd pierwszej instancji przyjął, iż - mając na uwadze stosunki pomiędzy skarżącą a byłym mężem i dziećmi, brak podejmowania środków prawnych umożliwiających powrót do budynku mieszkalnego, treść ugody sądowej - w zakresie chęci powrotu do przedmiotowego budynku mieszkalnego nie można opierać się wyłącznie na oświadczeniach skarżącej.

Zgodnie z art. 141 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy w rozumieniu tego przepisu oznacza konieczność opisania przebiegu postępowania oraz przedstawienia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd, a ustalonego przez organy administracyjne.

Powyższy przepis, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 299/05). Artykuł 141 § 4 p.p.s.a., określający wymogi jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia, jest przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów (opis stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie). Wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 p.p.s.a. Brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i skoncentrowanie się na kwestiach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie stanowi uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 634/06, niepubl.). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy, konieczne dla oceny przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez stronę skarżącą nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym, określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.

W tej sytuacji Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.