Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 872/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 94 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 16 sierpnia 2013r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat J. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2013 r. znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14 czerwca 2013 r. znak: [...] orzekającą o wymeldowaniu A. B. z pobytu stałego, z lokalu położonego w K. przy ul. Ż. 37.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie wymeldowania A.B. z ww. lokalu toczyło się na wniosek jej wuja Z. A. Organ I instancji wydając opisaną na wstępie decyzję z dnia 14 czerwca 2013 r. stwierdził wystąpienie przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu A. B. wyjaśniła, że opuszczenie przez nią lokalu położonego w K. przy ul. Ż. 37 nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego oraz zadeklarowała zamiar zamieszkania w tym lokalu.

Wojewoda na podstawie wyjaśnień Z. A. złożonych na rozprawie administracyjnej w dniu 12.03.2013r., wyjaśnień A. B. złożonych w dniu 25.04.2013r., zeznań świadków A. G. – pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. i J. G. – zamieszkującego w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości, ustalił, że przedmiotowy lokal jest zdewastowany i wymaga remontu. A. B. mieszkała w nim 3 lata, pomoc finansową z MOPR na uregulowanie rachunków i remont mieszkania przeznaczała na inne cele. Wyprowadziła się dobrowolnie we wrześniu 2011 r. po śmierci swojego ojca B. A., jako powód podając brak opału na zimę. Zamieszkała wraz z dziećmi i mężem M. B. w wynajętym mieszkaniu w K. Opuszczając przedmiotowy lokal przy ul. Ż. 37 zabrała większość swoich rzeczy osobistych. Kiedy wróciła do niego po inne rzeczy, okazało się, że zostały wymienione zamki. Dotychczas nie posiada kluczy do mieszkania i nie ponosi żadnych kosztów jego utrzymania. Nie zgłaszała na Policję faktu wymiany zamków w mieszkaniu, ani nie występowała do sądu z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania.

Po opuszczeniu wynajmowanego mieszkania zamieszkała wraz z córką R. A. w Schronisku dla Kobiet w K., a mąż M. B. z synem D. B. w swoim rodzinnym domu. Pod opiekę męża skarżącej, z którym jest w separacji, trafiła także jej córka R.. Aktualnie dla córki skarżącej została ustanowiona rodzina zastępcza, którą jest siostra M. B. i jej mąż. Skarżąca obecnie zamieszkuje w Domu dla Matek z małoletnimi dziećmi i Kobiet w Ciąży w K., ponieważ w maju 2013r. urodziła bliźniaki. W przedmiotowym lokalu mieszka natomiast Z. A. i jego dzieci.

Organ odwoławczy podkreślił, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie pobytu osób. W przypadku A. B. miejscem tym, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie jest lokal położony w K. przy ul. Ż. 37. Utrzymywanie tam zameldowania strony stanowiłoby naruszenie obowiązujących przepisów. Wskazał, że jeśli skarżąca zamieszka na stałe w lokalu przy ul. Ż., to będzie miała nie tylko prawo ale i obowiązek się w nim zameldować.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie miała zamiaru trwałego opuszczenia lokalu położonego w K. przy ul. Ż. 37. Opuściła go jedynie ze względu na brak opału na zimę. Wyprowadzenie się miało zatem charakter tymczasowy z zamiarem powrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i żądań. Rozwinięciem tej zasady są przepisy dotyczące dowodów i rozprawy administracyjnej. Stosownie do art. 79 § 2 k.p.a. strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu ze świadków, może zadawać im pytania oraz składać wyjaśnienia. Z kolei na rozprawie administracyjnej strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na och poparcie. Mogą ponadto wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego (art. 94 § 1 k.p.a.).

Z akt sprawy wynika tymczasem, że w powyższym zakresie organ nie zapewnił A. B. czynnego udziału w postępowaniu. W rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 12.03.2013r. nie uczestniczyła i brak jest dowodu na to, że została prawidłowo zawiadomiona. Nie była również zawiadamiana o przesłuchaniach świadków.

Uchybienia powyższym przepisom prawa procesowego, w świetle okoliczności faktycznych tej sprawy, nie miały jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wystarczający materiał dowodowy umożliwiający prawidłowe ustalenie przez organ meldunkowy stanu faktycznego i wydanie rozstrzygnięcia wynika bowiem z wyjaśnień samej skarżącej przesłuchanej w charakterze strony w dniu 25.04.2013r.

Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucje zameldowania i wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ewidencji". Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejsce stałego pobytu danej osoby to z kolei miejsce, w którym realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty itp. (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. II OSK 1478/10).

Powyższa wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi jednak prowadzić do wniosku, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O opuszczeniu lokalu w tym właśnie rozumieniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że dany lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

W tym zakresie wskazać również należy, że organy administracji, wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania, powinny uwzględniać skutki wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji (sygn. akt K 20/01). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgoda właściciela lub jej brak na wymeldowanie danej osoby również nie ma znaczenia. Stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. II OSK 302/05).

W świetle powyższego opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego (czasowego). Przesłanka ta jest spełniona jeśli fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszy wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego urządzenia w nowym miejscu trwałego centrum życiowego.

Analiza akt niniejszej sprawy z punktu widzenia zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, w postaci dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania, dawała w ocenie Sądu podstawy do wymeldowania A. B. z pobytu stałego z lokalu położonego w K. przy ul. Ż. 37. Zebrany przez orzekające w niniejszej sprawie organy materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że opuszczenie lokalu nosi cechy trwałości.

W sprawie bezsporne jest, że A. B. od co najmniej od 2012 roku nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, wtedy bowiem, jak sama wyjaśniła wyprowadziła się do mieszkania w K.wynajmowanego wspólnie z mężem. Poza sporem jest również to, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny.

Z wyjaśnień skarżącej nie wynika, aby ktokolwiek zastosował w stosunku do niej lub jej dzieci przymus fizyczny lub psychiczny w celu doprowadzenia do opuszczenia lokalu. Przeciwnie - jako przyczynę wyprowadzenia się podała brak opału na zimę. Skarżąca tylko raz pojawiła się w przedmiotowym lokalu po rzeczy dzieci i wtedy zastała wymienione zamki. Nie podjęła jednak żadnych prób powrotu do lokalu, w szczególności w drodze powództwa o przywrócenie posiadania. Ponadto bezsporne jest, że skarżąca nie partycypuje w żadnych kosztach utrzymania lokalu. Aktualnie przebywa w Domu dla Matek z Dziećmi i Kobiet w Ciąży przy ul. S. 9 w K., ponieważ urodziła bliźniaki.

Zdaniem skarżącej na rzecz tezy o nietrwałym charakterze opuszczenia przez nią lokalu przy ul. Ż. 37 w K. jest fakt pozostawienia w nim rzeczy osobistych i mebli oraz deklaracja zamiaru powrotu. Całokształt zachowania skarżącej po opuszczeniu przedmiotowego lokalu wskazuje jednak, że lokal ten przestał być dla niej centrum koncentracji jej interesów życiowych. Pojawiła się w nim bowiem tylko raz, ale po to aby zabrać rzeczy dzieci. Nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Nie ma co prawda podstaw, aby przypuszczać, że opuszczając lokal nie miała zamiaru powrotu, jednakże to, że od co najmniej 2012 roku nie próbowała w nim ponownie zamieszkać, pozwala przyjąć, że urządziła swoje centrum życiowe w innym miejscu, najpierw w mieszkaniu w K. wynajmowanym wspólnie z mężem, a aktualnie w Domu dla Matek z Dziećmi i Kobiet w Ciąży. Skarżąca niewątpliwie jest w trudnej sytuacji życiowej, wymaga opieki ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, którą jak wynika z akt sprawy otrzymuje od instytucji publicznoprawnych. Nie zmienia to jednak oceny, że utrzymywanie jej zameldowania w lokalu przy ul.Ż. 37 w K. byłoby fikcją zaprzeczającą stanowi faktycznemu ustalonemu w tej sprawie.

Przez dobrowolność opuszczenia lokalu rozumie się nie tylko jego opuszczenie z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyroki NSA z 6 marca 2007 r. sygn. II OSK 401/06, z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. II OSK 389/07, z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. II OSK 302/05). Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli lub do niego nie wpuszczona (np. na skutek wymiany zamków), ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takim środkiem jest powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania (por. wyroki NSA z dnia 10 maja 2007 r. sygn. II OSK 722/06, z dnia 25 października 2005r. sygn. II OSK 127/05).

W świetle powyższego należy uznać, że aktualnie A. B. zerwała w sposób trwały więzi z przedmiotowym lokalem i w ogóle się nim nie interesuje. Nie podejmuje żadnych kroków prawnych na rzecz przywrócenia posiadania. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły zatem prawidłowo charakter opuszczenia lokalu przez skarżącą i w sposób uprawniony przyjęły, że długotrwała nieobecność w powiązaniu z brakiem zainteresowania lokalem nadaje temu opuszczeniu charakteru trwałości. Tym samym nie naruszyły art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Inną oczywiście kwestią jest prawo skarżącej do własności, czy też współwłasności tego lokalu mieszkalnego (nieruchomości), których to praw w żaden sposób nie może odebrać jej zaskarżona decyzja.

W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.