Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 837/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka , że nie podlega ona wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją Naczelnika Miasta K. z dnia [...] r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę ulicy A w K. działkę nr A o pow. [...] m2, stanowiącą własność W. T.. Następnie w związku z wnioskiem następców prawnych W. T. o zwrot części wywłaszczonej działki jako niewykorzystanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, Starosta K. zwrócił się do Burmistrza K. o dokonanie podziału nieruchomości celem wydzielenia części, podlegającej zwrotowi.

Rozpoznając wniosek o podział działki nr A, Burmistrz Gminy K. wystąpił do Starosty K. o zaakceptowanie innego projektu podziału, uwzględniającego istniejący stan zagospodarowania działki z jednoczesnym uwzględnieniem treści art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 34 ustawy o drogach publicznych oraz § 3 ust. 3 i § 8 rozp. MT i GM z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W odpowiedzi Starosta K. pismem z dnia [...] 2002 r. pozytywnie zaopiniował zaproponowany projekt podziału.

Wówczas Burmistrz K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził projekt podziału działki nr A, stanowiącej własność Gminy K., wydzielając działkę nr B o pow. [...] ha; przewidzianą do zwrotu oraz działkę nr C o pow. [...] ha. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepis art. 95 pkt 4 i art. 96 ust. 1 i 4 oraz art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz §§ 2 ust. 1,3,4,7 i 10 rozp. Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu ( Dz. U. Nr 25, poz. 130 ). W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż na części działki nr A urządzono drogę publiczną, zaś jej część stanowi zieleniec miejski. Wzdłuż chodnika wybudowano kanalizację deszczową Ø 400 i zbiorczy kolektor sanitarny Ø 200.

Nadto, organ wyjaśnił, iż przy opracowaniu przez uprawnionego geodetę projektu podziału działki uwzględniono warunki, wynikające z ustawy o drogach publicznych oraz z § 3 pkt 3 i § 8 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i usytuowanie. Organ orzekający stwierdził nadto, że biorąc pod uwagę definicję ulicy, zawartej w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, należało przyjąć, iż w pasie drogowym ul. A, znajduje się także sieć kanalizacyjna Ø 200, z zatem odległość granicy pasa drogowego od urządzeń tej ulicy powinna wynosić co najmniej 0,75 m.

W odwołaniu od tej decyzji S. T., Z. T. i H. T. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając iż działka objęta podziałem została wywłaszczona pod budowę ulicy. Zatem część działki, na której urządzono zieleniec miejski oraz wybudowano kanalizację, została wykorzystana niezgodnie z celem wywłaszczenia i powinna podlegać zwrotowi.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem Kolegium, z naruszeniem kompetencji Starosty, organ I instancji rozstrzygnął bowiem kwestię, jaka część nieruchomości podlega zwrotowi.

Jednakże uwzględniając skargę Gminy K. wyrokiem z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 141/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego. W motywach Sąd wskazał na legitymację Gminy K. do wniesienia skargi z racji przysługujących jej uprawnień właściciela działki nr A, podlegającej podziałowi. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organu II instancji, iż decyzja Burmistrza K. przesądzała o zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i wyjaśnił, iż o granicach działki podlegającej zwrotowi ma tym etapie postępowania decyduje organ, prowadzący to postępowanie, jako że postępowanie o podział nieruchomości polega jedynie na geodezyjnym wydzielaniu jej części.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją powtórnie orzekło o uchyleniu decyzji Burmistrza K. z dnia [...] r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał przepisy art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 i 4 i art. 97 ust. 1a i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 2 kpa. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż organ będący wnioskodawcą o podział, zaakceptował propozycję podziału, przedstawioną przez Burmistrza K., a opartą na postanowieniach art. 4 pkt 2 i art. 34 ustawy o drogach publicznych oraz § 3 pkt 3 i § 8 rozp. wykonawczego. Jednakże organ odwoławczy uznał, iż obowiązany jest do uwzględnienia zmiany stanu prawnego, gdy idzie o definicję ulicy, pasa drogowego i drogi dokonaną ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. ( Dz. U. Nr 200, poz. 1953 ), która weszła w życie w dniu 9 grudnia 2003 r. W aktualnym stanie prawnym, definicja ulicy nie zawiera już urządzeń technicznych nie związanych z ruchem pojazdów lub pieszych. Nadto, przepis § 8 ust. 4 rozp. z dnia 2 marca 1999 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy dróg położonych poza terenem zabudowy i nie przeznaczonym pod zabudowę. Stąd też w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie § 7 ust. 4 tego rozp. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, iż zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem uwzględnienia zmiany stanu prawnego.

W skardze do sądu administracyjnego Gmina K. zarzuciła, iż organ odwoławczy nie uwzględnił treści normy intertemporalnej z art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r., która nakazuje zastosowanie do niniejszej sprawy przepisów dotychczasowych oraz naruszył kompetencje Starosty K. jako organu właściwego do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, domagając się uchylenia decyzji Kolegium.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, wyjaśniając iż definicją "ulicy" posłużono się jedynie posiłkowo celem określenia granic nieruchomości, możliwej do wydzielenia z działki nr A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 kpa oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na tej podstawie skład orzekający uznał, iż przesądzono w motywach wyroku z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 141/03, fakt przysługiwania Gminie K. jako właścicielowi działki nr A legitymacji do wniesienia skargi, mimo że decyzję w I instancji wydał Burmistrz K. jako organ tej gminy. Aczkolwiek skarga w poprzedniej sprawie wniesiona została pod rządami uchylonej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązujący obecnie przepis art. 50 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, analogicznie, jak art. 33 ust. 2 ustawy o NSA, przyznaje legitymację czynną podmiotowi, mającemu w tym interes prawny, którym niewątpliwie jest właściciel nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania. Stąd też zachował aktualność pogląd Sądu, zawarty w wyroku z dnia 21 lutego 2005 r.

Zasadnie wskazała Gmina K., iż wbrew wiążącemu stanowisku, zawartemu w tym wyroku, organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, zakwestionował projekt podziału, zatwierdzony decyzją organu I instancji, a zaakceptowany przez Starostę K. jako wnioskodawcę w niniejszej sprawie.

Tymczasem jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku, postępowanie podziałowe jest elementem postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Skoro zgodnie z art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości orzeka właściwy w tym względzie starosta, to w związku z treścią art. 95 pkt 4 i art. 97 ust. 4 tej ustawy, o zakresie zwrotu, a w konsekwencji, o granicach działki podlegającej zwrotowi, decyduje nie organ dokonujący podziału nieruchomości, ale organ orzekający o zwrocie.

Wszak na etapie postępowania podziałowego nie rozstrzyga się materialnoprawnych przesłanek zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Stąd też zarzuty spadkobierców poprzedniego właściciela działki nr A co do wadliwości stanowiska Burmistrza K. określającego, jaka część tej działki podlegać winna zwrotowi, zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, są przedwczesne. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji o podziale, umożliwi rozstrzygnięcie wniosku o zwrot i wydana w tej sprawie decyzja Starosty K. przesądzi o zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Prawidłowość decyzji o zwrocie podlegać się będzie odrębnym środkom odwoławczym i kontroli sądowej w aspekcie spełnienia przesłanek z art. 137 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakwestionowanie decyzji o zwrocie prowadzić może oczywiście do potrzeby dokonania nowego podziału nieruchomości, ale na tym etapie postępowania nie ma żadnych podstaw prawnych do oceny przesłanek zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Stąd też chybiony jest pogląd organu odwoławczego, iż zmiana ustawowej definicji ulicy, pasa drogowego i drogi, dokonana ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. ( Dz. U. Nr 200, poz. 1953 ), ma znaczenie dla oceny wniosku Starosty o podział działki nr A. Nie ma też żadnych podstaw, aby w ramach postępowania podziałowego korygować przedstawiony projekt podziału.

Organy właściwe w tym postępowaniu władne są bowiem orzec jedynie o jego zatwierdzeniu, bądź o odmowie zatwierdzenia , badając sprawę pod kątem spełnienia wymogów formalno-prawnych dokumentacji, a nie – istnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zresztą, organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę zauważył, iż jedynie posiłkowo posłużono się definicją ulicy, zawartą w ustawie o drogach publicznych, bowiem postępowanie o podział nie jest prowadzone na podstawie tej ustawy, lecz przepisów art. 95 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Analogiczne stanowisko należy zająć w kwestii prawidłowości zastosowania przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie- jako przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.).

Skoro organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 kpa, jedynie w razie konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zaś przytoczona argumentacja co do obowiązku uwzględnienia zmiany stanu prawnego ustawy o drogach publicznych, jest błędna, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać.

W tej sytuacji decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu na podstawie art. 145

§ 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o jej niewykonalności oparto na przepisie art. 152 tej ustawy.

O kosztach postępowania sądowego nie rozstrzygnięto z braku wniosku strony skarżącej o ich zasądzenie ( art. 209 cyt. ustawy ).