Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1592/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. Z. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca skarżącemu nadpłaconą część wpisu w kwocie [...]zł (słownie: [...]).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażaleń M. P. i A. Z., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. z [...] stycznia 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości poł. w G. dz. [...], [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, SKO wskazało, że ww. postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. Prezydent Miasta G. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") orzekł w kwestii ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, obciążając nimi wszystkie strony postępowania.

Zażalenie złożyli zobowiązani, kwestionując ustalenia organu.

Utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta Miasta – przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] lipca 2020 r. – SKO wyjaśniło, że koszty rozgraniczenia obejmują szereg czynności. Przede wszystkim podstawową rolę odgrywa geodeta, który działając z upoważnienia organu przeprowadza czynności ustalenia przebiegu granic w postaci operatu rozgraniczeniowego. Do kosztów rozgraniczenia nieruchomości należy zaliczyć należne mu z tytułu ww. czynności wynagrodzenie, jak również koszty sporządzenia potrzebnych map, znaków granicznych oraz innych koniecznych dokumentów. Ponadto do kosztów należy zaliczyć wydatki przeznaczone na przeprowadzenie dowodów podczas postępowania rozgraniczeniowego, takie jak koszty doręczenia pism czy wydatki związane z oględzinami na miejscu przeprowadzonych czynności. W niniejszej sprawie poniesione koszty postępowania zostały przez organ ustalone i wykazane.

Dalej SKO podniosło, że poza dyskusją jest to, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają przede wszystkim wnioskodawcę. A zatem w niniejszej sprawie A. Z. jako inicjator postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości jest zobowiązany je ponieść, zaś podniesione w zażaleniu okoliczności nie mogą sprawić, że można odstąpić od ich nałożenia na zobowiązanego. Tym samym – zdaniem SKO – zażalenie nie jest uzasadnione.

W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo obciążył kosztami postępowania również poza wnioskodawcą pozostałe strony postępowania, wychodząc słusznie z założenia, że rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia i istniała podstawa do obciążenie kosztami postępowania również te osoby. Skoro więc, jak wynika z art. 152 k.c., postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących gruntów, toteż wszyscy oni są zobowiązani do partycypowania w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania.

Skargę na opisane postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. Z. (zwany też dalej "Skarżącym"), który zarzucił, że organ II instancji "nie rozpatrzył złożonego odwołania w zakresie przedstawionego uzasadnienia i ustalenia strony winnej do poniesienia kosztów zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego".

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że w swym zażaleniu [błędnie nazwanym "odwołaniem" – uw. Sądu] udokumentował i uzasadnił, iż błędy popełnione przez urzędników administracji publicznej, którzy nie wprowadzili na wszystkich mapach korekty granic, nie mogą obciążać właścicieli działek. Skarżący podkreślił, że ówcześni właściciele działek dokonali formalnych zmian wynikających z korekty linii rozgraniczenia przed uzyskaniem pozwoleń na budowę w roku 1980 i wybudowali domy zgodnie z wprowadzoną korektą. Geodeta sporządził wówczas mapę zasadniczą w skali 1:500, która określała prawidłową granicę i została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu [...] grudnia 1995 r. Ten sam geodeta wykonał w 2020 r. operat geodezyjny ustalenia granic na zlecenie Prezydenta Miasta G., który to organ, mimo wniosku Skarżącego, nie wyjaśnił roli ww. geodety we wcześniejszym niedopełnieniu obowiązków formalnych w zakresie dokonywanych zmian. Skarżący podniósł, że przy wykonywaniu nowego ogrodzenia pomiędzy działkami natrafiono obok nowego kamienia granicznego na stary kamień graniczny wkopany znacznie głębiej z butelką pod kamieniem. Dowodzi to, że rozgraniczenie działek nastąpiło w 1980 r. przed uzyskaniem pozwoleń na budowę domu, co zostało potwierdzone przez urzędnika UM w dniu [...] maja 1980 r. na piśmie Urzędu Miejskiego z [...] kwietnia 1980 r. (znak: [...]), a po tej dacie dokumentacja geodezyjna nie została uregulowana.

W świetle powyższego za zaistniały stan ponownego rozgraniczenia w dokumentacji geodezyjnej winni są urzędnicy administracji państwowej, czy samorządowej, a aktualni właściciele działek chcą uregulowania stanu prawnego. W związku z tym – zdaniem Skarżącego – koszty obecnego rozgraniczenia nie mogą obciążać aktualnych właścicieli działek, których poprzednicy już raz za zmianę granicy zapłacili.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (a do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie w sprawie kosztów postępowania, co wynika z art. 264 § 2 k.p.a.).

W sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – przedmiotem skargi jest właśnie postanowienie organu administracji, sprawa może być rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2020 r. ([...]) utrzymujące w mocy postanowienie z [...] stycznia 2020 r. ([...]), którym Prezydenta Miasta G. orzekł:

1. Ustalić koszt postępowania w sprawie o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomościami położonymi w G. obręb [...] G. oznaczonymi w ewidencji gruntów jako:

- działka nr [...] arkusz mapy [...], zapisana w księdze wieczystej pod oznaczeniem nr kw [...] jako własność A. Z.,

- działka nr [...] arkusz mapy [...], zapisana w księdze wieczystej pod oznaczeniem nr kw [...] jako współwłasność T. K. (w udziale wynoszącym [...] części) i M. P. (w udziale wynoszącym [...] części),

na kwotę w wysokości [...] zł brutto.

2. Zobowiązać strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania:

1) A. Z. – w kwocie [...]zł brutto, w tym VAT 23% w kwocie [...]zł,

2) T. K. – w kwocie [...]zł brutto, w tym VAT 23% w kwocie [...]zł,

3) M. P. – w kwocie [...]zł brutto, w tym VAT 23% w kwocie [...]zł.

Wskazane koszty – składające się w całości na koszt wynagrodzenia geodety – powstały w związku z przeprowadzonym na wniosek A. Z. postępowanie rozgraniczeniowym zakończonym wydaniem w dniu [...] stycznia 2020 r. przez Prezydenta Miasta decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (działek nr [...] i [...]).

W związku z tym należy wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, z późn. zm.; w skrócie "p.g.k.") oraz rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453; zwanego dalej "rozporządzeniem rozgraniczeniowym"). Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości (zob. art. 29 ust. 1 p.g.k.). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest, stosownie do art. 29 ust. 3 ab initio i art. 30 ust. 1 p.g.k., wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje, zgodnie z art. 31 ust. 1 p.g.k., geodeta upoważniony przez wymienione organy. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 p.g.k.). Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia rozgraniczeniowego. Jeżeli jest brak danych, o których mowa w art. 31 ust. 2 p.g.k., lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 p.g.k.). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 p.g.k.).

Z powołanych przepisów wynika zasada obligatoryjnego udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. W okolicznościach kontrolowanej sprawy wymaga szczególnego podkreślenia, że musi to być geodeta upoważniony przez właściwy organ (zob. art. 31 ust. 1 p.g.k.). Geodeta dokonujący ustalenia przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym nie może być zatem podmiotem działającym na "prywatne" zlecenie strony lub stron postępowania rozgraniczeniowego. Z tego względu w postępowaniu administracyjnym w zakresie rozgraniczenia nieruchomości strony nie mogą zawierać odrębnych umów, tudzież zlecać osobom trzecim czynności przypisanych organowi i upoważnionemu przezeń geodecie. W konsekwencji nawet w sytuacji, gdy strona dysponuje już i przedkłada organowi dokumentację rozgraniczeniową sporządzoną przez geodetę, to powyższe nie zwalnia organu z obowiązku ustanowienia geodety upoważnionego do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic w danym postępowaniu administracyjnym.

Wobec tego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ I instancji zasadnie – pomimo przedłożenia przez stronę dokumentacji geodezyjnej wykonanej uprzednio przez geodetę na zlecenie sądu powszechnego – powołał i upoważnił "własnego" geodetę do dokonania czynności, o których mowa wyżej.

Jest poza sporem, że koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są m.in. koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem dokonanym w trybie administracyjnym mieszczą się w pojęciu kosztów postępowania administracyjnego. Dlatego – skoro ani przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ani przepisy rozporządzenia rozgraniczeniowego nie normują sposobu ustalania i rozliczania kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego – to w tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX k.p.a. (art. 261–267). Koszty postępowania rozgraniczeniowego nie mają przy tym charakteru kosztów, o jakich mowa w art. 261 § 1 k.p.a. – które powinny być uiszczone przez stronę z góry, pod rygorem zwrotu wniosku na podstawie art. 261 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z [...].12.2000 r., II SA/Kr [...], ONSA 2002, nr [...], poz. 35). W myśl art. 263 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji (§ 1). Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które: (1) wynikły z winy strony, (2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Językowa wykładnia cytowanego art. 262 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. W jego świetle koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Przepis art. 262 § 1 k.p.a. wyklucza natomiast możliwość przyznania przez organ administracji zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami (zob. np. wyrok NSA z [...].12.2000 r., II SA/Gd [...], dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA").

Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.).

Wypada jeszcze zaznaczyć, że występujące wcześniej w orzecznictwie sądowym rozbieżności co do tego, czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może kosztami tymi obciążyć każdą ze stron postępowania, czy też koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść tylko wnioskodawca, zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS [...] (ONSAiWSA 2007, nr [...], poz. 26), w której uznano, że: "Organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". Uzasadniając takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, co znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k., które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Dlatego obciążające stronę na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. – stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie – co wynika stąd, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Pogląd wyrażony w wyżej przywołanej uchwale NSA jest jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to podziela również Sąd w niniejszym składzie.

Wobec tego w kontrolowanej sprawie organ I instancji zasadnie obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego nie tylko jego wnioskodawcę (właściciela działki nr [...]), ale również współwłaścicielki nieruchomości sąsiedniej (działki nr [...]).

Jako pozbawiony wpływu na wynik sprawy należy ocenić podniesiony przez Skarżącego zarzut – którego zasadności Sąd nie jest władny w tej sprawie oceniać ani badać – że obecne ("ponowne") postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było wyłącznie z uwagi na "błędy popełnione przez urzędników administracji publicznej, którzy nie wprowadzili na wszystkich mapach korekty granic". Albowiem w ramach kontroli postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego poza kognicją sądu administracyjnego pozostaje kwestia zasadności, celowości i prawidłowości prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym prawidłowości czynności geodety. W tym zakresie należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] lipca 2020 r., sygn. akt I OSK [...] (CBOSA), zgodnie z którym, pomimo iż z materialnoprawnego punktu widzenia orzeczenie o kosztach pozostaje w związku z rozstrzygnięciem rozgraniczeniowym, to jednak, uwzględniając aspekty procesowe, jest to odrębna sprawa administracyjna. W konsekwencji ocena sądu administracyjnego powinna koncentrować się wyłącznie na aktach administracyjnych wydanych w ramach postępowania dotyczącego kosztów, a ewentualne wady decyzji rozgraniczeniowej pozostają w takim przypadku bez wpływu na jego wynik. Nie ulega żadnej wątpliwości, że pomimo związku pomiędzy tymi postępowaniami, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania administracyjnego stanowi odrębną sprawę w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Kontrola Sądu winna zatem polegać na ocenie, czy przy wydawaniu postanowienia w sprawie kosztów postępowania doszło do naruszenia prawa. Żaden przepis Działu IX k.p.a. nie daje zaś podstaw do sformułowania tezy, że orzeczenie o kosztach postępowania administracyjnego uzależnione jest od tego, czy rozstrzygnięcie administracyjne, które legło u jego podstaw, wolne jest od wad prawnych.

Dlatego jedynie ubocznie wypada zauważyć, że jeżeli skarżący uważa, iż na skutek wadliwego działania organów administracji publicznej poniósł szkodę, to zgodnie z art. 417 i nast. k.c. ma możliwość dochodzenia odszkodowania z tego tytułu, z tym że w postępowaniu przed sądem powszechnym (cywilnym).

Przechodząc do kwestii wysokości ustalonych w kontrolowanej sprawie kosztów postepowania rozgraniczeniowego, należy stwierdzić, że skoro na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. strony zostają zobowiązane do ich poniesienia, to ustalenie tych kosztów musi nastąpić w szczególności z uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania, w tym: prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz budzenia zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).

W kontrolowanej sprawie zasady te, zdaniem Sądu, zostały naruszone, ponieważ nie udokumentowano w żaden sposób twierdzenia, że kwota wynagrodzenia geodety – w całości wyczerpująca ustalone koszty postępowania rozgraniczeniowego (w wysokości [...] zł brutto) – jest w okolicznościach tej sprawy kwotą uzasadnioną, nie zawyżoną, a w szczególności, że odpowiada ona wartości rynkowej wykonanej usługi geodezyjnej (przeciętnym cenom panującym na danym rynku lokalnym).

W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy jedynymi dokumentami obrazującymi ustalenie wysokości wynagrodzenia oraz wybór konkretnego geodety są faktura VAT nr [...] z [...] grudnia 2019 r. (k. 170) i pismo z [...] września 2019 r. (znak: [...]) zawierające zlecenie przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego (k. 120). W piśmie tym wprawdzie powołano się na umowę nr [...] z [...] lutego 2019 r., ale – po pierwsze – nie została ona dołączona do akt niniejszej sprawy, a po drugie – jest to umowa zawarta jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego.

W ocenie Sądu sam fakt przedłożenia organowi przez geodetę faktury opiewającej na określoną kwotę, nie zwalnia organu z obowiązku wyjaśnienia stronie, na którą nakłada on obowiązek pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, czym kwota ustalona w danych okolicznościach jest uzasadniona, tj. na jakiej podstawie i w jaki sposób została skalkulowana.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma żadnych dowodów wykazujących, że koszty w takiej, a nie innej wysokości były rzeczywiście uzasadnione. W szczególności akta nie pokazują, czy oferta geodety była ofertą najkorzystniejszą pod względem cenowym, czy może – co w tym przypadku wydaje się bardziej prawdopodobne – z danym geodetą organ I instancji ma podpisaną stałą umowę, a jeśli tak, to o jakiej treści. Również w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji nie przedstawił żadnych wywodów w tej mierze, ograniczając się wyłącznie do lapidarnego stwierdzenia, że: "Wynagrodzenie geodety upoważnionego przez Organ zgodnie z zawartą umową wyniosło [...] zł brutto".

Z kolei SKO poprzestało na jeszcze bardziej ogólnikowym stwierdzeniu, że: "W niniejszej sprawie poniesione koszty postępowania zostały przez organ ustalone i wykazane". Powyższe stwierdzenie, rozpatrywane także w kontekście pozostałych, w większości sztampowych wywodów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, pozwala wątpić w rzeczywisty charakter przeprowadzonej kontroli instancyjnej, nie spełniającej, zdaniem Sądu, w tym przypadku – przynajmniej w kwestii wysokości ustalonych kosztów – dyrektyw wynikających z art. 15 in principio k.p.a.

Generalnie, tego rodzaju lakoniczne stwierdzenia organów, jak te wyżej przytoczone, w kwestii wysokości kosztów, jakie ponieść mają strony postępowania rozgraniczeniowego, jawią się jako dalece niewystarczające i niespełniające nie tylko standardów dobrej administracji, ale także wprost naruszające przepisy: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 140 k.p.a.).

W tym miejscu wypada zauważyć, że w kwestii potrzeby właściwego przeprowadzenia i należytego sposobu udokumentowania procedury wyłonienia geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia wypowiadał się też, wywołany zarzutami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, który – po pierwsze – nie zakwestionował zapytania o cenę jako procedury możliwej do wyłonienia geodety upoważnionego w postępowaniu rozgraniczeniowym, a po drugie – sam kontrolował, czy akta sprawy umożliwiają weryfikację zasadności wyboru danej oferty, np. poprzez udokumentowanie w drodze notatki służbowej, ile zapytań o cenę wystosowano, ile ofert wpłynęło, czy była to jedyna oferta, jakie dane wynikały z "Informacji o cenach na roboty geodezyjne" opracowanej przez Stowarzyszenie Geodetów Polskich za dany rok (por. wyrok NSA z [...].12.2018 r., I OSK [...], CBOSA).

Z tych względów organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę po ew. uprawomocnieniu się niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.), uwzględni sformułowane wyżej wskazania i oceny prawne, a w szczególności uzupełni akta sprawy o materiały dokumentujące sposób wyłonienia geodety do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego w przedmiotowej sprawie i podstawy ustalenia przysługującego mu wynagrodzenia z tego tytułu, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby wykazania adekwatności wysokości tego wynagrodzenia (braku jego zawyżenia) w relacji do wykonanych czynności i stawek panujących na rynku usług tego rodzaju. Następnie, stosownie do wyniku poczynionych ustaleń, podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość należnego w tej sprawie wpisu stosunkowego ([...] zł), ustalonego na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.)

Zgodnie z art. 225 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie Skarżącemu nadpłaconej części wpisu w wysokości [...] zł (pkt 3 sentencji wyroku), stanowiącej różnicę między wpisem pobranym ([...] zł), a należnym ([...] zł).