Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1771/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 299
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.
article: art. 99 ust. 1, art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. H. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oddala skargę


UZASADNIENIE

J. H. złożył skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020r., utrzymujący w mocy rozkaz Personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

J. H. wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. zwrócił się do Komendanta [...] Policji z prośbą o zaliczenie do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez jego rodziców S. i J. H. Do przedmiotowego raportu załączył m.in.: postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] października 2019 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pracy w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zaświadczenie Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r. o prowadzeniu gospodarstwa rolnego przez S. i J. H., oświadczenie w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym z dnia [...] października 2019 r., zaświadczenie Burmistrza [...] z dnia [...] października 2019 r. o zameldowaniu, zeznania dwóch świadków, tj. B. W. i E. W., zaświadczenie Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w [..] o tym, że [...] J. H. w okresie od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2012 r. był uczniem wymienionego liceum ogólnokształcącego, a także własne oświadczenie z dnia [...] października 2019 r.

Organ w toku postępowania przesłuchał w charakterze świadka B.W. oraz E. W. (protokoły przesłuchania świadka z dnia [...] lutego 2020 r.).

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2020 r., na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54 poz. 310) oraz § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236, z poźn. zm.) odmówił przyznania [...]. J.H. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r.

J. H. złożył odwołanie od wskazanej decyzji, żądając zmiany zaskarżonego rozkazu personalnego i ustalenia mu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 81 i art, 107 § 3 k.p.a.,

- § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i w zw. z art. 6 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174).

W dalszej części uzasadnienia odwołania skarżący rozwinął powyższe zarzuty, a także zawarł szeroką polemikę z ustaleniami dokonanymi w prowadzonym przez Komendanta [...] Policji postępowaniu i zawartymi w treści kwestionowanej przez niego decyzji.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił również sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez uznanie, że nie pracował w charakterze domownika oraz, że jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie spełniała wymogów świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Swoją argumentację wsparł także stanowiskiem judykatury.

Komendant [...] Policji nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji w trybie art. 132 k.p.a. i przekazał sprawę, wraz z jej aktami i

Organ wskazał, iż istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W związku z faktem, iż policjant wniósł o ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego poprzez zaliczenie mu do wysługi lat okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r., to normatywnej treści pojęcia "domownik" należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174).

Organ stwierdził, iż brak jest dostatecznych dowodów świadczących o tym, że praca [...] J. H. w gospodarstwie rolnym miała charakter stały, a także by była ona niezbędna dla prowadzonego gospodarstwa rolnego jego rodziców. Istotne zastrzeżenia budzą bowiem zeznania wskazanych przez stronę świadków, którzy w sposób lakoniczny wskazują zarówno na rodzaj i ilość czynności wykonywanych w ramach pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Ich treść uniemożliwia ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości jakie w istocie czynności te miały charakter, a w szczególności czy mogą być uznane za pracę o charakterze stałym. Informacje zawarte w tych zeznaniach stanowią pewne przypuszczenie co do istotnych okoliczności sprawy, tj. że [...] J. H. pomagał w gospodarstwie rolnym rodziców. Nie stanowią natomiast dostatecznego wyjaśnienia istoty czynności, w których mógł uczestniczyć lub uczestniczył skarżący oraz nie określają ich charakteru, w szczególności nie determinują do bezsprzecznego stwierdzenia, iż były one przez skarżącego w ogóle wykonywane, a jeśli nawet przyjąć, iż skarżący je wykonywał, by były one bez wątpienia pracą o charakterze stałym.

Organ podkreślił, iż świadek B.W. wskazała, że widziała codziennie jak [...] J.H. pracował w gospodarstwie rolnym. Jednocześnie zeznała, że w okresie od 2005 r. do 2012 r. pracowała zawodowo na pełen etat jako sprzedawca w kwiaciarni w [...], w godzinach 8:00-16:00, a po pracy pracowała w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w godzinach 16:30-20:00. Do kwiaciarni świadek chodziła pieszo około 2 km, co zajmowało jej około 20 minut w jedną stronę. Miejsce zamieszkania świadka oddalone było od gospodarstwa rolnego Państwa H. o około 300- 400 metrow. Następnie świadek zeznała, że widziała, że [...] J. H. pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców około 4-5 godzin po szkole i przed szkołą około pół godziny, natomiast na wakacjach więcej godzin, tj. od rana do wieczora. Z kolei świadek E. W. zeznała, że również codziennie widywała swojego brata pracującego w gospodarstwie rolnym ich rodziców po 8 godzin po szkole, natomiast przed szkołą do dwóch godzin maksymalnie, a na wakacjach od rana do wieczora. Następnie świadek zeznała, że w tym okresie pracowała zawodowo na podstawie umowy o pracę w pizzerii w [...]. Praca ta miała charakter zmianowy, tj. w godzinach 10:00-16:00 albo 16:00-22:00. Ponadto świadek w tym okresie studiowała zaocznie. Zjazdy odbywały się w systemie sobotnio-niedzielnym, co dwa weekendy, a czasami częściej. Organ wskazał, iż zeznania wymienionych świadków są rozbieżne w aspekcie wymiaru czasu pracy jaki [...] J. H. miał poświęcać na pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Istotne znaczenie ma bowiem to, czy przed szkołą skarżący poświęcał tej pracy poł godziny, czy też było to cztery razy dłużej, tj. aż 2 godziny, a także po szkole, czy było to od 4 do 5 godzin czy też aż 8 godzin. Niezależnie od tego nie można przyjąć, by zeznania B. W.i E. W., w tym zakresie, były spójne, a tym samym wiarygodne. Skoro świadkowie w tym okresie zatrudnieni byli na podstawie umowy o pracę na pełny etat, a jeden z nich zatrudniony był w systemie zmianowym, to co najmniej wątpliwym jest by mogli obserwować [...] J. H. pracującego w gospodarstwie rolnym swoich rodziców codziennie przez wskazany przez nich czas. Dodać również należy, że świadek B. W., jak sama zaznaczyła po przybyciu z pracy pomagała swoim rodzicom w prowadzeniu ich własnego gospodarstwa rolnego, a zabudowania pomiędzy tymi gospodarstwami znajdowały się w odległości około 300-400 metrów, co również miało wpływ na możliwość obserwacji aktywności [...] J. H. w gospodarstwie rolnym jego rodziców. Tym samym ocena poszczególnych fragmentów zdarzeń wynika nie z obserwacji całości określonych faktów, ale z oceny charakteru fragmentów zdarzeń, które świadkowie łączą w całość, tj. które zaobserwowali podczas poszczególnych pobytów w tym gospodarstwie rolnym, albo w wyniku obserwacji tego gospodarstwa rolnego z zewnątrz. W ocenie organu przyjęcie jednostronne, że świadek prawidłowo ocenił zdarzenia, bez konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym, w tym w szczególności pochodzącym od strony, będącym materiałem wytworzonym w określonym czasie w przeszłości, a zatem nie na potrzeby uzyskania prawa do świadczenia, tj. wzrostu uposażenia, a także z materiałem wytworzonym przez stronę na potrzeby tego postępowania, świadczyłoby jednoznacznie o selektywnym traktowaniu materiału dowodowego, nakierowanego wyłącznie na dowiedzenie z góry przyjętej tezy. Zeznania świadków powinny być traktowane na równi z innymi dowodami, a przede wszystkim nie mogą być z nimi sprzeczne. Przedstawione zeznania świadków, jako podstawowy dowód, na podstawie którego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., można potwierdzić okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców są, zdaniem organu, zbyt lakoniczne i niewiarygodne, zwłaszcza wobec innych ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie. Skoro świadek twierdzi, że obserwował zdarzenia z zewnątrz, bądź wyłącznie jak przebywał na terenie gospodarstwa rolnego, a nie przebywał w nim stale (bo pracował zawodowo lub też kształcił się poza miejscem zamieszkania) i nie uczestniczył permanentnie w poszczególnych czynnościach, to niedopuszczalne jest przyjęcie, że pewne fragmenty rzeczywistości, które obserwował, stanowią determinantę do wnioskowania o całości zdarzeń.

Organ wskazał, iż skarżący w okresie, w którym wskazał, iż pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, objęty był obowiązkiem szkolnym. Obowiązek edukacyjny wykonywany przez skarżącego w określonych stałych porach dnia, stanowi argument wzmacniający twierdzenie o braku istotnego znaczenia czynności wykonywanych przez skarżącego w tym gospodarstwie. Strona we wnioskowanym okresie uczęszczała bowiem do liceum ogólnokształcącego w [...]. Zatem zakres zajęć szkolnych wypełniał znaczny czas (zajęcia szkolne najczęściej trwały od 6 do 9 godzin - pismo przewodnie z dnia [...] grudnia 2019 r.

k. 18 akt sprawy). Należy zatem wskazać na czas niezbędny do wykonania obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem czasu koniecznego na przygotowanie się do drogi do szkoły, przemieszczenia się do szkoły, jak również powrotu z niej, a także czasu koniecznego do wypoczynku (snu) i wykonania przez skarżącego podstawowych czynności życiowych (np. posiłek). Praca w gospodarstwie rolnym wiąże się bowiem z koniecznością zmiany odzieży na roboczą, jak również z czasem związanym z umyciem się po wykonanych obowiązkach. Czynności polegające w szczególności na zmianie z odzieży roboczej na odzież stosowną do wyjścia do szkoły, umycie się po wykonaniu obowiązków w gospodarstwie, przygotowanie do wyjścia do szkoły, w tym przedmiotów niezbędnych do szkoły, jak również sama podroż do i ze szkoły (a podroż piechotą do szkoły wynosiła do 20 minut w jedną stronę - jak wskazują świadkowie), wymagają do ich wykonania znacznej ilości czasu. Z kolei obecność w szkole, która stanowiła zasadniczą część dnia strony (od 6 do 9 godzin), która przy uwzględnieniu czasu niezbędnego do powrotu do miejsca, w którym zlokalizowane było gospodarstwo rolne powodowała, że strona obecna była w tym miejscu dopiero w godzinach popołudniowych (pomiędzy godziną 14:00 a 15:00 - jak wskazują świadkowie). Przy założeniu, że lekcje w szkole średniej rozpoczynały się od godziny 8:00 (bo zdaniem skarżącego trwały od 6 do 9 godzin, a w miejscu zamieszkania był w godzinach 14:00-15:00), to musiałby on przed lekcjami wstawać co najmniej przed godziną 6:00 (jeśli prace te wykonywałby przez 2 godziny), natomiast po szkole musiałby pracować do co najmniej godziny 23:00, jeśli wykonywałby je przez 8 godzin. Zatem czas niezbędny na naukę, zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i sen wynosiłby około 6 godzin. Organ podkreślił, iż przedstawione wyliczenia, co należy podkreślić, nie stanowią spekulacji w tym zakresie, ale wynikają z zeznań wskazanych przez skarżącego świadków, a także oświadczeń samej strony. Ponadto zgodnie z zaświadczeniem Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r. rodzice strony w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. posiadali gospodarstwo rolne o niewielkiej powierzchni, tj. 1,99 ha. W omawianym gospodarstwie w okresie objętym żądaniem zamieszkiwało 6 osób, rodzice policjanta, on sam, brat P., siostra E., a także brat W., który ze względu na wiek, nie miał realnej możliwości pomocy w gospodarstwie. W gospodarstwie zamieszkiwali również dziadkowie strony, ale także oni, ze względu na wiek, nie uczestniczyli w pracach w tym gospodarstwie.

Organ wskazał, iż świadkowie zeznali, że w omawianym okresie w gospodarstwie rolnym pracowały łącznie 4 osoby, przy czym rodzice dodatkowo pracowali zawodowo, a siostra strony studiowała w systemie zaocznym. Omawiane gospodarstwo rolne zmechanizowane było w stopniu podstawowym. Wykonywano pracę przy zwierzętach: koniu, krowach, kozach, drobiu i trzodzie chlewnej, sianiu zboża, ziemniakach, warzywach i truskawkach. Nie można uznać za nielogiczną czy oderwaną od doświadczenia życiowego ocenę, że w tak niewielkim gospodarstwie rolnym (1,99 ha), w którym czynności wykonywało 4 osoby, w tym dwoje dorosłych (przy czym ojciec i matka strony w czasie poza pracą zawodową wykonywaną w pełnym wymiarze czasu) i dwoje nastoletnich dzieci, produkcja rolna osiągnęła takie rozmiary, że [...] J. H. musiał w sposób stały, a nie dorywczy, wynikający z warunków wiejskich, pomagać rodzicom (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 468/17). Sam skarżący podkreślił również, że praca zawodowa rodziców stanowiła ich główne źródło utrzymania. Musieli ją podjąć ze względu na sytuację finansową rodziny. Zatem prowadzenie gospodarstwa rolnego nie było, a przynajmniej tak wynika z twierdzeń samej strony, ich głównym źródłem utrzymania. Jego prowadzenie stanowiło wyłącznie działalność uzupełniającą w stosunku do pracy zawodowej rodziców, tj. owoce gospodarstwa domowego uzupełniały, albo też jedynie poprawiały status materialny rodziny, ale go w istotny sposób nie mogły kształtować. Ponadto skoro rodzice policjanta byli w stanie łączyć pracę w tym gospodarstwie rolnym z zatrudnieniem poza rolnictwem to nieuprawnionym byłoby przyjęcie, iż do prawidłowego funkcjonowania tego gospodarstwa niezbędna była stała praca kilkunastoletniego wówczas [...] J. H., który uczęszczał we wnioskowanym okresie do szkoły ponadpodstawowej, a zatem jego głównym zajęciem w tym okresie było uczestniczenie w zajęciach szkolnych oraz przygotowywanie się do nich.

J. H. złożył skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2020r., utrzymujący w mocy rozkaz Personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

Zaskarżonej zarzucał:

1) art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 t. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez błędne przyjęcie, że skarżący jedynie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, podczas gdy faktycznie skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika i była to praca stała;

2) § 4 ust. 1 pkt 5 oraz § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną wykładnię pojęcia "domownik" skutkującą niewłaściwym zastosowaniem tego przepisu i odmową prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w gospodarstwie rolnym z uwagi na odmowę przyznania skarżącemu statusu domownika w rozumieniu ww. ustawy w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r.;

3) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: ."k.p.a.") i art. 8 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż organ I Instancji słusznie odmówił skarżącemu uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, wbrew stanowisku organów wynika, iż J.H. od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. był osobom bliską rolnikowi (rodzice skarżącego), ukończył 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym oraz stale pracował w gospodarstwie rolnym i nie był związany z rolnikiem stosunkiem pracy;

4) art. 7 k.p.a.. art. 77 § 1 k.p.a,. art. 78 § 1 i 2 k.p.a.. art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy z uwagi na brak dokonania wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i w konsekwencji dokonanie jego oceny w sposób przedwczesny, wybiorczy i dowolny, w szczególności przez:

a) pominięcie stanowiska skarżącego opisanego w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym skarżący szczegółowo opisuje zakres i rodzaj czynności wykonywanych w gospodarstwie rolnym rodziców;

b) pominięcie, że przy uznaniu za domownika i uznaniu tego okresu do stażu nie ma znaczenia ilość godzin pracy w gospodarstwie rolnym, ale fakt jej wykonywania;

c) pominięcie faktu, że obaj świadkowie potwierdzili ogólny fakt wykonywania pracy przez Skarżącego w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] kwietnia 2009r. do dnia [...] grudnia 2013 r., a sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego jest wymaganie od świadków permanentnego monitorowania pracy skarżącego w tymże gospodarstwie każdego dnia i przez określoną ilość godzin;

d) uznanie, że praca wykonywana przez Skarżącego miała charakter doraźny, drobny i incydentalny, podczas gdy praca Skarżącego miała charakter stały, co zostało wykazane przez stronę w postępowaniu dowodowym;

e) stwierdzenie, że zeznania świadków są zbyt lakoniczne i niewiarygodne, podczas świadkowie w sposób szczegółowy podali jakie prace w gospodarstwie rolnym rodziców wykonywał skarżący;

f) pominięcie faktu, że skarżący i świadkowie zeznawali na okoliczności faktyczne sprzed kilku lat, więc nie jest sprzecznym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego fakt, iż świadkowie nie są w stanie dokładnie wskazać ilości godzin pracy wykonywanej przez skarżącego w gospodarstwie rolnym natomiast z całym przekonaniem wskazują na okoliczność wykonywania tej pracy w tym okresie i w sposób stały;

g) pominięcie okoliczności, iż zeznania świadków wskazujące na okoliczność, iż rodzeństwo skarżącego w tamtym okresie pracowało i było pomocą dla rodziców nie dyskwalifikuje pracy skarżącego jako domownika, a wręcz odwrotnie, potwierdza tę okoliczność;

h) pominięcie okoliczności, iż zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego intensyfikacja prac w gospodarstwie rolnym w Polsce zawsze następuje w sezonie letnim, natomiast prace skarżącego nie miały charakteru wyłącznie sezonowego, skoro skarżący zajmował się także zwierzętami (które wymagają nadzoru i opieki również w innych porach roku);

i) pominięcie okoliczności, że nauka pobierana w szkole nie uniemożliwia wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym i uznania skarżącego za domownika, gdyż o świadczeniu stałej pracy w gospodarstwie rolnym nie może być mowy jedynie wówczas, gdy osoba bliska rolnikowi pobiera naukę w szkole/uczelni znajdującej się w znacznej odległości od miejsca zamieszkania skarżącego, co nie pozwala na codzienny powrót do domu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I Instancji, w sytuacji gdy decyzja ta, jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania powinna zostać uchylona, a sprawa powinna zostać przekazana organowi I Instancji do ponownego rozpoznania;

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnosił o uchylenie w całości Rozkazu Personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. oraz poprzedzającego go Rozkazu Personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2020 r.

Skarżący podnosił, iż organy I i II Instancji błędnie odmówiły uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, wbrew stanowisku organów wynika, iż od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. był osobą bliską (rodzice skarżącego), ukończył 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym oraz stale pracował w gospodarstwie rolnym i nie był związany z rolnikiem stosunkiem pracy. Wskazywał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek (tj. działalności rolnika), sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli wykonywania prac wskazanych mu przez rolnika, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Domownik nie musi pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik. Zatem wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą pracę jest wykonywanie w jej przebiegu np. wszystkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem sprzętu ułatwiającego te prace (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/06). Przed dokonaniem oceny, czy w konkretnym przypadku osoba bliska rolnika faktycznie wykonywała stałą pracę w gospodarstwie rolnym trzeba prawidłowo i w niezbędnym zakresie ustalić stan faktyczny sprawy. Organy powinny ustalić, jaki był charakter gospodarstwa rolnego rodziców Skarżącego, kierunek jego produkcji, stopień mechanizacji, ile osób faktycznie świadczyło w nim pomoc na rzecz rolnika i jaki był podział zadań w ramach tej grupy oraz jakie konkretnie czynności w gospodarstwie wykonywał wnioskodawca oraz czy wykonywana praca była istotna dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Skarżący zgadzał się z oceną zeznań świadków dokonaną przez organy. Z treści zeznań świadków wynika, iż przekazali oni swoją wiedzę, którą pamiętali na moment składania zeznań, a ich treść wskazuje, iż brak było wpływu osób trzecich na treść ich zeznań. Organy przede wszystkim błędnie przyjęły, iż świadkowie po kilku latach będą dokładnie pamiętali co robił wnioskodawca w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] grudnia 2013 r. Część pytań sformułowana została w sposób, który wskazuje na głębokie niezrozumienie specyfiki pracy w gospodarstwie rolnym, roli dzieci gospodarzy, które pełniły one w całości przedsięwzięcia gospodarczego jakim było każde gospodarstwo rolne. Zdaniem skarżącego, ocena zeznań świadków dokonana została przez organy z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W swoich zeznaniach świadkowie nie odtworzyli precyzyjnie i szczegółowo wszystkich czynności wykonywanych przez skarżącego w gospodarstwie rodziców w spornym okresie, a jedynie niektóre z nich, gdyż sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego jest wymaganie od świadków permanentnego monitorowania pracy skarżącego w tymże gospodarstwie każdego dnia i przez określoną ilość godzin.

Skarżący podkreślał, iż organ zdaje się nie dostrzegać pewnych faktów notoryjnych dla mieszkańców wsi, którzy prowadzili gospodarstwa rolne, takich jak niezbędność pracy dzieci w gospodarstwie, co wpływało na niezwracanie specjalnej uwagi na to, czyje dzieci, jaką pracę wykonywały w danym okresie. Świadkowie, bazując na swoim doświadczeniu życiowym, po prostu wiedzą, iż zasadniczo wszystkie dzieci pomagały swoim rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa i wykonywały te prace, które mogły wykonać przy uwzględnieniu ich wieku, umiejętności i potrzeb gospodarstwa. Stąd też nie zwracali szczególnej uwagi na to czyje dziecko, jakie prace w danym okresie wykonywało. Nie mogli tym samym w zgodzie z prawdą zeznać, jakie prace, kiedy i czy aby każdego dnia J. H. wykonywał w gospodarstwie rodziców, tyczy się to zwłaszcza świadka B. W. Pewne jest natomiast, że gdyby wnioskodawca stronił od pomocy rodzicom, to z całą pewności świadkowie odnotowaliby ten fakt dokładnie w swojej pamięci.

W ocenie skarżącego organy nie dostrzegły również, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się z wykonywaniem każdego dnia powtarzalnych czynności, co osłabia ich dostrzeganie i utrwalanie w pamięci. Świadkowie nie mogli również potwierdzić, że wnioskodawca każdego dnia w sposób stały pracował w gospodarstwie rolnym, bo musieli by każdego dnia mieć możliwość zaobserwowania go przy pracy w polu lub oborze, a takiej sposobności nie mieli, gdyż nie zajmowali się obserwowaniem skarżącego. Z tych zeznań wynika jednak ponad wszelką wątpliwość, iż wnioskodawca pracę w gospodarstwie rolnym rodziców wykonywał. Na bazie ustaleń faktycznych poczynionych z naruszeniem przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wyprowadzony został przez organy błędny wniosek, że praca ta wykonywana była okazjonalnie.

Skarżący przedstawił szczegółowy opis swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, która to relacja nie jest sprzeczna z zeznaniami świadków. Stąd też nie sposób przyjąć, aby organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ewentualne wątpliwości co do zeznań świadków powinny być rozwiane przez przeprowadzenie innych dowodów, bądź przez ponowne przesłuchania świadków w toku postępowania prowadzonego w sprawie w sposób uwzględniający zrozumienie specyfiki materii poddawanej rozstrzygnięciu.

Wskazywał, iż stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa przez domownika pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Ponadto stała praca wymaga pewnego nastawienia psychicznego polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Pojmowana w ten sposób cecha stałości świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo. Stałość pracy w gospodarstwie rolnym wiąże się również z przydzieleniem pewnych zadań. Takie zlecenie oparte jest na zaufaniu, a rolnik może w tym czasie zająć się innymi pracami, mając pewność, że domownik wykona powierzone prace; pomiędzy domownikiem a rolnikiem wytwarza się więź podobna do relacji powstałych w wyniku podjęcia zatrudnienia przez pracownika; bez pomocy domownika rolnik musiałby zatrudnić inną osobę dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Dotychczas przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdza, iż rodzice darzyli skarżącego zaufaniem, gdyż powierzali mu do wykonania ważne pracę, np. wyprowadzanie konia, kóz, bydła na pastwiska, co jest czynnością wymagającą doświadczenia w pracy ze zwierzętami, gdyż na osobie, która to czyni spoczywa odpowiedzialność za bezpieczeństwo zwierząt, których zachowania mają charakter instynktowny. Wymaga to od opiekuna dużej wiedzy w zakresie zachowań zwierząt, przewidywania i czujności, gdyż ewentualne spłoszenie się, czy ucieczka zwierzęcia może skończyć się poważnymi następstwami dla rolnika, takimi jak wyrządzenie szkody przez zwierzę lub zranieniem się samego zwierzęcia. Przejawem zaufania rodziców do skarżącego, było również powierzenie mu czynności związanych z karmieniem zwierząt. Podkreślić również należy, iż wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym nie wyklucza innych form aktywności domownika. Łączenie nauki w szkole z pracą w gospodarstwie rolnym co do zasady nie stanowi przeszkody zaliczenia do stażu pracowniczego okresu pracy wykonywanej w gospodarstwie, o ile zostanie wykazane, że stała praca rzeczywiście w gospodarstwie rolnym była wykonywana. Praca domownika nie może być oceniana taką samą miarą jak praca samego rolnika.

Skarżący podkreślał, iż dla oceny, czy praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały nie wystarczy jedynie ustalenie, że osoba bliska rolnikowi wykonywała pracę, czy mogła wykonywać jakiekolwiek czynności związane z produkcją rolną. W rachubę nie może bowiem wchodzić każda pomoc i w każdym rozmiarze. Praca skarżącego, wbrew twierdzeniom organów, nie miała charakteru doraźnego. Skarżący faktycznie wykonywał pracę stałą w gospodarstwie rolnym.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom Policji skutecznie zarzucić, że przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa.

W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący, a interpretacja powołanych przez organy przepisów materialnych jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1). Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (t.j. Dz. U. 2015 r. poz. 1236), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Organ prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

Organ, analizując zasadność wliczenia okresu pracy skarżącego od [...] kwietnia 2009 r. do [...] grudnia 2013 r., w gospodarstwie rolnym jego rodziców do pracowniczego stażu pracy, prawidłowo wskazał na przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299, z późn.) mającej zastosowanie do okresu od 1 stycznia 1991 r. do 4 czerwca 1992 r., domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Zbadania zatem wymagało, czy skarżący spełnia wszystkie wymogi określone w powołanych wyżej przepisach, pozwalające na uznanie go za domownika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., co uzasadniałoby przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym.

Na wynik sprawy mają wpływ okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia prawa materialnego, a więc odnoszące się do materialnych przesłanek zaliczenia okresu pracy do wysługi lat. Skoro kontrowersja dotyczy pojęcia domownika, to istotne są okoliczności wyczerpujące przesłanki określone w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że należy ustalić indywidualnie w każdej sprawie okoliczności związane z rodzajem działalności rolniczej prowadzonej w gospodarstwie, zakresem prac wykonywanych przez rolnika i jego rodzinę, a także prac wykonywanych przez osobę zainteresowaną, częstotliwością wykonywania tych prac. Konieczne jest również ustalenie innej aktywności zainteresowanego w tym okresie i wpływem tej aktywności na możliwość świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Niezbędnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie, co wynika z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3). Podstawowym zatem trybem uzyskania potwierdzenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zaświadczenie właściwego organu, wydane na podstawie art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1990 r.

Dopiero wyczerpanie procedury określonej we wskazanych wyżej przepisach pozwala na skorzystanie z określonej w art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy możliwości udowodnienia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest gospodarstwo rolne.

W przedmiotowej sprawie zatem, wobec braku zaświadczenia z urzędu gminy o treści wskazanej w art. 3 ust 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. należało się oprzeć m. in. na przedstawionych przez stronę, a następnie uzupełnionych w wyniku czynności organu, zeznaniach świadków, zestawiając ich treść z pozostałą dokumentacją będącą w dyspozycji organu.

Organ ustalił, iż przedstawione zeznania świadków, jako podstawowy dowód, na podstawie którego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., można potwierdzić okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców są, zbyt lakoniczne i niewiarygodne, zwłaszcza wobec innych ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie. Świadkowie zeznali, że w omawianym okresie w gospodarstwie rolnym pracowały łącznie 4 osoby, przy czym rodzice dodatkowo pracowali zawodowo, a siostra strony studiowała w systemie zaocznym. Omawiane gospodarstwo rolne zmechanizowane było w stopniu podstawowym. Wykonywano pracę przy zwierzętach: koniu, krowach, kozach, drobiu i trzodzie chlewnej, sianiu zboża, ziemniakach, warzywach i truskawkach. Organ wskazał, iż nie można uznać za nielogiczną czy oderwaną od doświadczenia życiowego ocenę, że w tak niewielkim gospodarstwie rolnym (1,99 ha), w którym czynności wykonywało 4 osoby, w tym dwoje dorosłych (przy czym ojciec i matka strony w czasie poza pracą zawodową wykonywaną w pełnym wymiarze czasu) i dwoje nastoletnich dzieci, produkcja rolna osiągnęła takie rozmiary, że [...] J. H. musiał w sposób stały, a nie dorywczy, wynikający z warunków wiejskich, pomagać rodzicom. Sam skarżący podkreślił również, że praca zawodowa rodziców stanowiła ich główne źródło utrzymania. Musieli ją podjąć ze względu na sytuację finansową rodziny. Zatem prowadzenie gospodarstwa rolnego nie było, a przynajmniej tak wynika z twierdzeń samej strony, ich głównym źródłem utrzymania. Jego prowadzenie stanowiło wyłącznie działalność uzupełniającą w stosunku do pracy zawodowej rodziców, tj. owoce gospodarstwa domowego uzupełniały, albo też jedynie poprawiały status materialny rodziny, ale go w istotny sposób nie mogły kształtować. Ponadto skoro rodzice policjanta byli w stanie łączyć pracę w tym gospodarstwie rolnym z zatrudnieniem poza rolnictwem to nieuprawnionym byłoby przyjęcie, iż do prawidłowego funkcjonowania tego gospodarstwa niezbędna była stała praca kilkunastoletniego wówczas [...] J. H., który uczęszczał we wnioskowanym okresie do szkoły ponadpodstawowej, a zatem jego głównym zajęciem w tym okresie było uczestniczenie w zajęciach szkolnych oraz przygotowywanie się do nich.

Trudno zarzucić organowi w tym zakresie dowolność czy nierzetelność w ocenie materiału dowodowego. Jeśli rodzice skarżącego wykonywali pracę zarobkową poza rolnictwem, to logicznym jest że działalność rolnicza traktowali jako uzupełnienie aktywności zarobkowej. Przemawia za przyjęciem tej tezy również niewielki areał gospodarstwa rolnego, co rzutuje na zakres pracy i obowiązków z nim związanych. Organ uwzględnił w swojej ocenie fakt tego, iż skarżący uczył się, przeanalizował też kwestie związane z czasem dotarcia do szkoły, czasem nauki, powroty oraz zwykłych czynności wynikających z potrzeb życiowych. Uwzględniając zeznania świadków, oraz kwestie związane z upływem czasu, co przekładało się na ich treść organ nie mógł przy tak przedstawionym przez skarżącego materiale dowodowym uznać, iż praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały. Oczywiście Sąd nie kwestionuje, tego że skarżący pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego lecz trzeba mieć tu na względzie pojęcie ustawowe, które determinuje kierunek działania organu. Podkreślić należy, że przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się jako pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne.

Ustawodawca jednoznacznie określił, że wliczaniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, podlegają wyłącznie okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, nie umożliwił natomiast wliczenia do wspomnianego stażu pracy okresów pomocy w gospodarstwie rolnym. Takiej doraźnej pomocy (w wykonywaniu typowych obowiązków domowych) nie należy utożsamiać z pracą w gospodarstwie rolnym czy też pracą w czasie ferii lub wakacji. Sformułowania "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują bowiem, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca polega zatem na systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik i tylko wtedy, gdy ma taką możliwość. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, ocena ewentualnej pracy w gospodarstwie rolnym musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy, przy czym oceny tego, jakie prace strona wykonywała w gospodarstwie rolnym oraz w jakim charakterze, należy dokonać także przy uwzględnieniu ilości osób je wykonujących oraz struktury i wielkości gospodarstwa. Ponadto organy w toku prowadzonego postępowania, biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego, zajmują stanowisko co do tego, czy ustalone okoliczności pozwalają na akceptacje twierdzeń strony o potrzebie i rzeczywistym wykonywaniu prac w gospodarstwie rolnym.

Organ prawidłowo wskazał, że praca policjanta w przedmiotowym gospodarstwie nie przekraczała pewnej intensywności wymaganej od małoletnich dzieci zamieszkujących wraz z rodzicami na wsi i prowadzących gospodarstwo rolne, ani że była niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania. W ocenie Sądu zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że skarżący pomagał rodzicom jako młodociany w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru pracy domownika. Treść zeznań świadków w przedmiotowej sprawie nie daje podstawy do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki stanowiące iż praca w gospodarstwie rolnym była głównym źródłem utrzymania rodziny w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin, ani też, że od [...] kwietnia 2009 r. do [...] grudnia 2013r. praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały, co jest warunkiem koniecznym przy określaniu statusu domownika według obowiązujących ówcześnie przepisów prawa.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organ orzekający zasadnie uznał w okolicznościach niniejszej sprawy, że materiał dowodowy nie potwierdził, że skarżący spełnił przesłanki do uznania go za domownika rolnika. Świadkowie zgodnie zeznali, że skarżący pomagał w prowadzeniu prac w gospodarstwie. Ponadto działalność gospodarstwa była znikoma, ograniczona do zaspokajania własnych potrzeb. Gospodarstwo było niewielkie, a na jego terenie zamieszkiwało 8 osób, z czego 4 osoby miały realną możliwość pracy i pomocy w gospodarstwie rolnym. Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające czyniąc zadość wymogom określonym w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Swe stanowisko w sprawie należycie uzasadnił, stosownie do przesłanek zawartych w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł, jak w sentencji.