Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 137/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 80, art. 81, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3, art. 6
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 216, art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, sprostowaną postanowieniem z dnia [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Umową notarialną Rep A nr 8117/66 z dnia 30.11.1966r. Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. (Dz. U. z 1961r. nr 18, poz. 94 ze zm.) część nieruchomości uregulowanej w KW[...], stanowiącej współwłasność: [...] części, oznaczonej na okazanych do aktu dowodach pomiarowych, jako działki nr: 4/1 o pow. 0,1715 ha, 4/2 o pow. 0,0492 ha, 4/3 o pow. 0,2851 ha i 4/4 o pow. 0,0281 ha (na planie zaewidencjonowanym pod nr 134/66 w dniu 8.10.1966r.), oraz jako działka nr 84/1 o pow. 0,0092 ha (na planie zaewidencjonowanym pod nr 70/66 w dniu 26.05.1966r.). Z treści powyższego aktu wynika, że działki nr: 4/1, 4/2 i 4/3 zostały zajęte odpłatnie pod budowę [...], natomiast działki nr 4/4 i nr 84/1 zostały przejęte bezpłatnie pod ulice, zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 9.11.1965r. nr 79/65.

Wnioskiem z dnia 5.11.2015r. [...] , będący spadkobiercami byłych współwłaścicieli ww. nieruchomości, wystąpili o zwrot szeregu wymienionych w nim działek, w tym m.in. nabytych ww. aktem notarialnym Rep A nr 8117/66 z dnia 30.11.1966r. działek: nr 4/1 o pow. 0,1715 ha i nr 4/2 o pow. 0,0492 ha, wykazanych na planie nr 134/66, stanowiących obecnie w ewidencji gruntów działki nr 41/1 o pow. 0,0567 ha, 413/1 o pow. 0,0940 ha, nr 414/1 o pow. 0,0028 ha i nr 505/8 o pow. 0,0492 ha (obr. 0024), które nie zostały wykorzystane pod budowę [...] w [...].

Zawiadomieniem z dnia 7.12.2015r. Prezydent Miasta poinformował strony o wszczęciu postępowania jedynie do nabytej ww. aktem notarialnym części działki nr 4/1, oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów nr 41/1 o pow. 0,0567 ha (obr. 0024). W pozostałej części, dotyczącej nieruchomości stanowiących obecnie własność Gminy [...], do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości wyznaczony został Starosta Włoszczowski.

W toku prowadzonego postępowania Prezydent Miasta [...] ustalił, że działka nr 41/1 stanowi własność Województwa i została oddana w użytkowanie na rzecz Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...] na podstawie umowy z dnia 21.01.2004r., aneksowanej w dniu 18.11.2015r. W dniu 18.12.2015r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, które wykazały, że działka nr 41/1 znajduje się na terenie, aktualnie niefunkcjonującego szpitala i stanowi część urządzonej infrastruktury szpitala. Na działce znajdują się stare drzewa posadzone przy ogrodzeniu, ogrodzenie z przęseł z siatki na fundamencie betonowym i słupkach oraz budynek parterowy na odpady medyczne wybudowany 8 lat temu. Chodniki wykonano z kostki betonowej. W części zach. działki znajduje się droga betonowa stanowiąca dojazd do budynku chlorowni i szamba. Na istniejącej skarpie usytuowany jest budynek do którego prowadzą schody z płyt betonowych. Od strony płd. przebiega betonowy mur oporowy równolegle do budynku kontenera w odległości około 3 m. Pozostały teren porośnięty jest trawą. Na działce zlokalizowane są dwie lampy oświetleniowe, przebiegają tędy urządzenia podziemne sieci infrastruktury technicznej: kanalizacja sanitarna i deszczowa, kolektor sanitarny, przewody elektroenergetyczne niskiego napięcia. W płd.-zach. części działki znajduje się brama i furtka metalowa. Organ uzyskał także z Archiwum Państwowego w [...] oraz z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...] szereg dokumentów, w tym decyzję Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia z dnia 9.11.1965r. nr 79/65, ustalającą lokalizację szczegółową [...] położonego w [...] przy ul. [...], róg ul. Spokojnej i stanowiący jej integralną część załącznik graficzny przedstawiający granice lokalizacji literami ABCDA kolorem czerwonym.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] odmówił [...], będącymi spadkobiercami byłych współwłaścicieli, zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. [...] obr. 0024, jako działka nr 41/1 o pow. 0,0567 ha, stanowiącej własność Województwa [...] w użytkowaniu Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...], stanowiącej część nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży Rep. A nr 8117/66 z dnia 30.11.1966r., w której oznaczona była jako działka nr 4/1 o pow. 0,1715 ha. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że wnioskowana część nieruchomości przejętej ww. aktem notarialnym została nabyta na wniosek właściciela, gdyż znajdowała się poza granicami lokalizacji terenu, przeznaczonego pod budowę [...] w [...] przy ul. [...], a tym samym nie była niezbędna pod realizację powyższego celu publicznego. Nieruchomość taka podlega zwrotowi tylko wówczas, gdy zwrotowi podlega nieruchomość, lub jej część, objęta celem wywłaszczenia. W podstawie prawnej powołano art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r. poz. 1774 ze zm.) zwanej dalej u.g.n.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 113 § 1 i 3 K.p.a., sprostował oczywiste omyłki pisarskie w uzasadnieniu powyższej decyzji. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia 19.01.2017r.

Odwołanie od ww. decyzji (uzupełnione pismem z dnia 8.12.2016r.) wnieśli ww. wnioskodawcy, zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie, że:

- do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot nieruchomości należy [...] – w sytuacji, gdy na podstawie umowy darowizny spadku zawartej w formie aktu notarialnego, cały swój udział w spadku po [...]

- działka nr 4/2 o pow. 0,0492 ha została bezpłatnie przekazana na rzecz Skarbu Państwa, podczas gdy z aktu notarialnego rep A nr 8117/66 wynika, że bez odszkodowania, z przeznaczeniem pod ulice, przekazane zostały działki: nr 4/4 o pow. 0,0281 ha i 84/1 o pow. 0,0092 ha;

- wykup działki nr 4/1 nastąpił na wniosek współwłaścicieli, pomimo braku odnalezienia dokumentów archiwalnych, które wskazywałyby na tę okoliczność oraz spisania aktu stosownie do art. 6 ww. ustawy z dnia 12.03.1958r.

Do aktu notarialnego, zdaniem stron, został złożony odpis decyzji lokalizacyjnej nr 79/65, ale bez załącznika graficznego, na którym literami ABCDA wskazany był obszar planowanej inwestycji. W tej sytuacji stawające do aktu strony zawierzyły oświadczeniu złożonemu przez przedstawiciela Skarbu Państwa, że działki nr 4/1, 4/2 i 4/3 mają być przeznaczone pod budowę [...]. W ocenie stron działająca w imieniu Skarbu Państwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] świadomie wprowadziła w błąd, co do faktycznego przeznaczenia części działek będących przedmiotem umowy tj. działki nr 4/1 i 4/2, nie tylko współwłaścicieli nieruchomości, ale i notariusza, który sporządził we wnioskowanym trybie umowę sprzedaży. Końcowo odwołujący się przytoczyli analizę opinii szacunkowej, sporządzonej na potrzeby ustalenia wartości nieruchomości przejmowanych w drodze wywłaszczenia pod budowę [...], która wskazuje, że "właścicielom przejmuje się część nieruchomości rolnych niezabudowanych, nieuzbrojonych, niezadrzewionych i niezagospodarowanych".

Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, podzielił w całości ustalenia faktyczne i podstawę prawną przytoczone przez organ I instancji. W tym zakresie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z treści aktu notarialnego z dnia 30.11.1966r. wynika, że działki nr 4/1, 4/2 i 4/3 zostały zajęte odpłatnie pod budowę [...], natomiast działki nr 4/4 i nr 84/1 przejęte zostały bezpłatnie zajęte pod ulice, zgodnie z decyzją z dnia 9 listopada 1965r. o lokalizacji szczegółowej. Rozstrzygnięcie to zatwierdzało granice terenu przeznaczonego pod budowę [...] w [...] przy ul. [...] róg ul. Spokojnej, oznaczonego na mapie stanowiącej załącznik graficzny ww. decyzji literami ABCDA. Wojewoda, przeprowadzając analizę załącznika graficznego do tego rozstrzygnięcia, wskazał że z nabytych przez Skarb Państwa umową notarialną z dnia 30.11.1966r. działek, w granicach obszaru oznaczonego lit. ABCDA, określającego teren przeznaczony pod szkołę, znajduje się jedynie działka nr 4/3 o pow. 0,2851 ha. Podobnie z rejestru pomiarowego znajdującego się na mapie, zaewidencjonowanej w dniu 8.10.1966r. za nr 134/66, przedstawiającej podział i rozliczenie nieruchomości z wyszczególnieniem części przeznaczonych do wywłaszczenia pod szkołę, przeznaczonych pod ulice oraz pozostających przy dotychczasowych właścicielach wynika, że tylko działka nr 4/3 o pow. 0,2851 ha była niezbędna na cel określony w decyzji lokalizacyjnej. Natomiast działka nr 4/1 o pow. 0,1751 ha, będąca przedmiotem roszczenia o zwrot, nie była przewidziana do wywłaszczenia, gdyż nawet w rejestrze pomiarowym wykazana jest w kolumnie "pozostaje w dotychczasowym władaniu". W konsekwencji organ I instancji, przeprowadzając ocenę zbędności nieruchomości, wziął pod uwagę nie tylko zapis w akcie notarialnym, ale również ustalenia decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 9.11.1965r. wraz z załącznikiem graficznym, który w sposób jednoznaczny pokazuje zasięg terenu niezbędnego pod tę inwestycję, poprzez określenie go lit. ABCDA, a także podział pierwotnej działki nr 4 na części o różnym docelowym przeznaczeniu.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że pomimo powołania w akcie notarialnym nabycia nieruchomości tylko art. 6 ww. ustawy z dnia 12.03.1958r., nieruchomość ta nie została nabyta w całości w trybie wywłaszczenia. Jak stwierdził organ I instancji, gdyby umowa ta nie została zawarta, to wywłaszczeniem byłaby "zagrożona" jedynie część nieruchomości oznaczona jako działka nr 4/3. Przyjęcie powyższych ustaleń potwierdza fakt, że z sąsiadujących od strony zach. nieruchomości przejęto w trybie wywłaszczenia decyzjami PWRN w [...] z dnia 28.03.1967r. – działkę nr 2/3 i z decyzją z dnia 5.12.1967r. – działkę nr 1/3, a więc wyłącznie te ich części, które zostały objęte ww. decyzją lokalizacyjną. Podobnie z nieruchomości od strony wsch., stanowiącej własność Skarbu Państwa, zostały przekazane pod ww. inwestycję wyłącznie działki znajdujące się w granicach lokalizacji ustalonej decyzją nr 79/65 tj. działki nr: 9/3; 7/3; 10/1 i 11/3, pokazane na planie nr 134/66. Tym samym organu I instancji za bezsporne uznał, że część nabytej ww. umową nieruchomości, oznaczona jako działka nr 4/1 o pow. 0,1715 ha, wskazana jako przedmiot roszczenia, od początku była zbędna na cel wywłaszczenia, którym była budowa szkoły, a skoro tak, to trudno uznać, że jej nabycie nastąpiło pod przymusem tj. w trybie wywłaszczenia, pomimo powołania w umowie notarialnej z dnia 30.11.1966r. wyłącznie art. 6 ustawy z 1958r. W związku z tym odstąpiono od badania przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 u.g.n. i przyjęto, że tę część nieruchomości byli współwłaściciele zbyli dobrowolnie. Organ I instancji badając archiwalne dokumenty z okresu wywłaszczenia nie odnalazł żadnej dokumentacji, bądź korespondencji, czy też notatek z prowadzonych rozmów z byłymi właścicielami, dotyczących uzgodnienia warunków i trybu ich nabycia przez Skarb Państwa. Jednakże przedstawione okoliczności wskazują, że część nieruchomości stanowiąca działkę nr 4/1, została nabyta w trybie przepisów, o których mówi art. 5 ustawy z dnia 12.03. 1958r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym wdacie nabycia na rzecz Skarbu Państwa wywłaszczeniem mogła być objęta cała nieruchomość lub jej część, natomiast w myśl ust. 3 tego artykułu "wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części, pozostała część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na dotychczasowe cele".

Wojewoda powołał się na art. 136 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym przepis ust. 3 (dotyczący przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 u.g.n. Przepis ten stanowi odpowiednik art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12.03.1958r. i przewiduje możliwość objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, gdy przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na cele dotychczasowe. Następuje to na wniosek właściciela, który tą pozostałą część zbywa również w drodze dobrowolnej umowy. Odpowiednie zastosowanie do takiej umowy trybu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być rozumiane tylko w ten sposób, że możliwe jest wówczas, gdy żądaniem zwrotu objęta jest również wywłaszczona nieruchomość lub choćby jej część. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawcy złożonym wnioskiem z dnia 5.11.2015r. nie zgłosili roszczenia o zwrot działki nr 4/3 o pow. 0,2851 ha, która zgodnie z decyzją lokalizacyjną została przeznaczona pod budowę [...] i cel ten został zrealizowany. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażono już pogląd, że tylko wówczas dopuszczalny jest zwrot nieruchomości nabytych mocą umowy notarialnej zawartej w trybie art. 6 ustawy z 1958r., gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cele wywłaszczenia. Ponadto orzecznictwo to wskazuje, że ta część nieruchomości, która została wywłaszczona na wniosek właściciela, nie podlega ocenie w kategoriach przepisu art. 136 i 137 u.g.n. W takiej bowiem sytuacji, kiedy organ wywłaszczył więcej, niż tego potrzebował, zbędność można oceniać tylko w stosunku do tego, czego potrzebował do realizacji celu, a nie w stosunku do tego, co zostało wywłaszczone na wniosek samego właściciela. Podzielono przy tym stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł art. 5 ust. 3 ustawy z 1958r. (mylnie opisany jako ust. 2 tego przepisu) stanowiący cyt.: "wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe". Natomiast fakt, że przepis ten nie został przywołany w umowie sprzedaży z dnia 30.11.1966r. nie oznacza automatycznie, że nie stanowił on podstawy nabycia pozostałej części nieruchomości, nie podlegającej wywłaszczeniu, lecz nabytej na żądanie właściciela. Przepis art. 6 ustawy z 1958r. mógł bowiem swym zakresem obejmować nie tylko sytuacje, w których doszło do zawarcia umowy nabycia nieruchomości podlegających, w razie braku porozumienia z właścicielem, decyzyjnemu wywłaszczeniu, lecz również dotyczące nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości w przypadkach określonych w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958r., bez potrzeby czynienia o tym wzmianki w akcie notarialnym, bowiem art. 6 ust. 1 takiego wymogu nie stawiał.

Odnosząc się do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (szczegółowo opisanego na str. 2 i 3 zakwestionowanej decyzji) organ odwoławczy uznał go za prawidłowo ustalony. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących błędnego ustalenia przez organ I instancji, że do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot nieruchomości należy [...], w sytuacji, gdy na podstawie umowy darowizny spadku zawartej w formie aktu notarialnego, cały swój udział w spadku po [...] podarowała [...] oraz błędnego ustalenia, że działka nr 4/2 o pow. 0,0492 ha została bezpłatnie przekazana na rzecz Skarbu Państwa (podczas gdy z aktu notarialnego Rep 8117/66 wynika, że bez odszkodowania, z przeznaczeniem pod ulice, przekazane zostały działki nr 4/4 o pow. 0,0281 ha i 84/1 o pow. 0,0092 ha) Wojewoda wskazał, że Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 113 § 1 i 3 K.p.a. sprostował z urzędu ww. oczywiste omyłki pisarskie, które pojawiły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Co się zaś tyczy zarzutu dokonania błędnych ustaleń, że wykup działki nr 4/1 nastąpił na wniosek współwłaścicieli, organ powołaną w tym zakresie argumentację uznał za niezasadną, powtarzając swoje stanowisko, że brak w akcie notarialnym z dnia 30.11.1966r. wzmianki o nabyciu części nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958r. sam w sobie nie może dowodzić, że cała nieruchomość tj. działki nr 4/1,4/2, 4/3 i 4/4 o łącznej pow. 0,5339 ha, została nabyta na podstawie art. 6 ust. 1 tej ustawy, pod przymusem, jako niezbędna na cele wywłaszczenia. Natomiast zarzut, że działająca w imieniu Skarbu Państwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] świadomie wprowadziła w błąd co do faktycznego przeznaczenia części działek będących przedmiotem umowy tj. działki nr 4/1 i 4/2 nie tylko wywłaszczanych współwłaścicieli nieruchomości ale i notariusza, jest bezpodstawny, a przede wszystkim nie może być przedmiotem badania oceny w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie zwrotu nieruchomości. Notariusz powołał w § 1 aktu jako okazane mu dowody pomiarowe m in. mapę zaewidencjonowaną pod nr 134/66, której treść była podkładem mapowym przedstawiającym zasięg lokalizacji terenu pod szkołę i z której treścią, w tym rejestrem pomiarowym, miał możliwość się zapoznać. Pozostałe zarzuty odwołania dotyczące przejęcia działki nr 4/2, obecnego zagospodarowania działki nr 41/1, bądź braku wskazania przez podmiot publiczny działający za Skarb Państwa faktycznego celu publicznego nabycia działki nr 4/2 uznano za bez znaczenia w sprawie.

Odnosząc się do treści przytoczonego w uzupełnieniu odwołania przepisu art. 8 pkt 8 ustawy z 1958r. organ wskazał, że przepis ten – w powołanym brzmieniu – przestał obowiązywać z dniem 5.04.1961r. Natomiast brzmienie tej regulacji od dnia 6.04.1961r. do dnia 31.12.1971r. było zupełnie inne od przytoczonego przez odwołujących się. Również jest bez znaczenia w niniejszej sprawie nie wskazanie przez podmiot publiczny działający za Skarb Państwa faktycznego celu nabycia działki nr 4/2 .

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosła [...], zarzucając decyzji Wojewody naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że złożony przy akcie notarialnym z dnia 30.11.1966r. odpis decyzji lokalizacyjnej nr 79/65 nie zawiera załącznika graficznego, na którym literami ABCDA wskazany był obszar planowanej inwestycji. Tym samym strony sprzedające, podobnie jak notariusz, mogły jedynie zawierzyć oświadczeniu złożonemu w tym akcie przez przedstawiciela Skarbu Państwa, że działki nr 4/1, 4/2 i 4/3 mają być przeznaczone pod budowę [...] i że nabycie tej nieruchomości odbywa się wyłącznie w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958r. Faktycznie, jak wynika z treści załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej nr 79/65 i treści rejestru pomiarowego zamieszczonego na mapie:

a) działka 4/1 (obecnie stanowią ją działki: 41/1, 413/1 i 414/1) nie była przewidziana na potrzeby związane z planowaną inwestycją,

b) działka nr 4/2 (obecnie stanowi ją działka 505/8) przewidziana była do wywłaszczenia pod projektowaną ulicę, graniczącą od północy z terenem przewidzianym pod budowę [...],

c) działka 4/3 znajdowała się w granicach lokalizacji budowy [...].

Natomiast organ I instancji nie odnalazł żadnej dokumentacji archiwalnej, która mogłaby wskazywać, że działka 4/1 została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek współwłaścicieli nieruchomości, w trybie art. 5 ustawy z 1958r. Już w dacie wywłaszczenia, co jednoznacznie wynika z treści mapy nr 134/66, część działki 4/1 (obecnie stanowiąca działkę 41/1) znajdowała się w granicach ogrodzonego terenu szpitala. W ocenie skarżącej bardziej prawdopodobne jest to, że przy okazji przejęcia gruntów pod budowę technikum postanowiono uzyskać tytuł prawny do części nieruchomości będącej w posiadaniu szpitala, na znacznie bardziej korzystnych warunkach od nabycia go w drodze zwykłej umowy kupna- sprzedaży, niż to, że nabycie działki 4/1 nastąpiło na wniosek współwłaścicieli. Zakładając bowiem – jak przypuszczają organy obu instancji – że działka 4/1 została wykupiona na wniosek wywłaszczonych współwłaścicieli, to z powodu, iż działka nr 4/2 nie została do dnia dzisiejszego w żadnej części wykorzystana pod cel wywłaszczenia, jakim miała być projektowana ulica, orzeczenie o zasadności wniosku o zwrocie części działki nr 4/1 oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów numerem działki 41/1 w obrębie 024 miasta [...], w świetle cyt. w decyzjach orzecznictwa, powinno poprzedzić prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące wniosku o zwrot działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr 4/2 (obecnie oznaczonej nr 505/8). W konsekwencji, zdaniem strony, organ I instancji, zamiast wydawać zaskarżoną decyzję, winien był - działając w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - zawiesić prowadzone postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot działki 4/2, rozpatrywanego w I instancji przez Starostę Włoszczowskiego. Jeżeli bowiem doszłoby do zwrotu niewykorzystanej w żadnej części na faktyczny cel wywłaszczenia (pod budowę ulicy) działki nr 4/2, to powstałaby podstawa prawna do zwrotu działki 4/1, znajdującej się poza granicami planowanych w 1965r. inwestycji, a więc i jej części obecnie oznaczonej jako działka 41/1 o pow. 0,0567 ha. W ocenie skarżącej, (powołującej się na załącznik graficzny do decyzji lokalizacyjnej i rejestr pomiarowy mapy nr 134/66), wskazanie w złożonym wniosku z dnia 24.11.1966r., innego niż faktyczne przeznaczenie niektórych z części nieruchomości mających być przedmiotem nabycia przez Skarb Państwa oraz złożenie niezgodnego z treścią dokumentów oświadczenia przez stawającego do aktu notarialnego jego przedstawiciela o celu, na jaki faktycznie mają zostać przejęte będące jego przedmiotem niektóre z działek, nie może skutkować ujemnymi konsekwencjami dla wnioskodawców wnoszących o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wynika to z faktu, że ich poprzednicy prawni zostali, niezgodnie z obowiązującymi w dacie sporządzenia umowy notarialnej przepisami prawa, pozbawieni bez odszkodowania własności do działki 4/4, która nie stanowiła części działki budowlanej, gdyż, jak jednoznacznie wskazuje to treść opinii szacunkowej, była ona nieruchomością rolną i została jako taka wyszacowana jej wartość. Ponadto, wbrew twierdzeniu Wojewody, treść przepisu art. 8 ust. 8 ustawy z 1958r. była identyczna także w obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zmienił się jedynie numer ustępu z 8 na 7.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 7 listopada 2016r.( sprostowaną postanowieniem z dnia 30 listopada 2016r.) orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz osób będących spadkobiercami byłych współwłaścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 41/1 o pow. 0,0567 ha, stanowiącej własność Województwa w użytkowaniu Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...], stanowiącej część nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży Rep. A. Nr 8117/66 z dnia 30.11.1966r. oznaczonej w niej jako działka nr 4/1.

Kontrolowane decyzje wydane zostały na skutek rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość ta stanowiła część nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży Rep. A. Nr 8117/66 z dnia 30.11.1966r. zawartą na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). W tym miejscu wymaga podkreślenia, iż wnioskiem o zwrot nieruchomości z dnia 5.11.2015r. nie została objęta działka nr 4/3, która zgodnie z decyzją lokalizacyjną przeznaczona została pod budowę [...].

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż wbrew zarzutom skargi, rozpoznając niniejszą sprawę, organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, procedował w zgodzie z przepisami K.p.a. oraz prawidłowo powołał i zastosował przepisy prawa materialnego. Rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania wyjaśniającego i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego. Ocena zebranych dowodów nie jest dowolna i odpowiada wymaganiom określonym w art. 80 K.p.a., jako że całościowo i wnikliwie rozważono wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Stosownie zaś do treści art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 K.p.a.). W sprawie niniejszej należy szczególnie podkreślić, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada warunkom wynikającym z treści art. 107 § 3 K.p.a. Przedstawia kluczowe dla sprawy okoliczności faktyczne, dowody i ich ocenę, powołuje właściwe przepisy prawa materialnego i orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy materii ustawowej.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie niniejszej organy prawidłowo ustaliły, że działka objęta wnioskiem o zwrot została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 5 ust 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia przesłanek zwrotu miało ustalenie czy doszło do wywłaszczenia i jaki był cel tego wywłaszczenia. Art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r. poz.2147) zwanej dalej u.g.n., rozszerza krąg nieruchomości wywłaszczonych na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z 1958r.

W badanej sprawie umowa notarialna z 30.11.1966r. została zawarta w trybie art. 6 tej ustawy i zgodnie z jej postanowieniami Skarb Państwa nabył w trybie tego przepisu część nieruchomości uregulowanej w KW [...] oznaczonej jako działki nr 4/1, 4/2, 4/3 4/4, na planie zaewidencjonowanym pod nr 134/66 w dniu 8.10.1966r. oraz jako działka nr 84/1 na planie zaewidencjonowanym pod nr 70/66 w dniu 26.05.1966r.

Decyzja o lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 9.11.1965 Nr 79/65 zatwierdzała granice terenu przeznaczonego pod budowę [...] na mapie stanowiącej załącznik graficzny tej decyzji literami ABCDA.

Lektura akt sprawy, a zwłaszcza załącznika graficznego ww. decyzji pozwala uznać za prawidłowe ustalenia i ocenę organu, zgodnie z którymi z nabytych umową notarialną z dnia 30.11.1966r. działek - w granicach ww. obszaru oznaczonego lit. ABCDA - określającego teren przeznaczony pod szkołę, znajduje się jedynie działka 4/3 o pow. 0,2851ha. Także z rejestru pomiarowego znajdującego się na mapie zaewidencjonowanej pod nr 134/66 przedstawiającej podział i rozliczenie nieruchomości z wyszczególnieniem części przeznaczonych do wywłaszczenia pod szkołę, przeznaczonych pod ulice oraz pozostających przy dotychczasowych właścicielach jednoznacznie wynika, że tylko działka nr 4/3 była niezbędna na cel określony w decyzji lokalizacyjnej. Natomiast działka 4/1 o pow. 0,1751 ha będąca przedmiotem roszczenia o zwrot nie była przewidziana do wywłaszczenia, gdyż w rejestrze pomiarowym widnieje w kolumnie "pozostaje w dotychczasowym władaniu" ( K- I- 120 ).

W tych okolicznościach, pomimo powołania w akcie notarialnym art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie można uznać, że nieruchomość ta w całości została nabyta w trybie wywłaszczenia. Co istotnie, na co trafnie wskazuje organ, gdyby umowa ta nie została zawarta, to wywłaszczeniem byłaby objęta jedynie część nieruchomości oznaczonej jako działka 4/3.

Lektura całości materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy pozwala stwierdzić, że część nieruchomości oznaczona jako działka nr 4/1 od początku była zbędna na cel wywłaszczenia, którym była budowa szkoły. Zatem trafnie organ wskazuje, iż trudno uznać by jej nabycie nastąpiło w trybie wywłaszczenia na podstawie art. 6 ustawy.

W ocenie Sądu, brak zachowanej dokumentacji z rozmów z byłymi właścicielami nie stanowi podstawy – w świetle tego co już wskazano na wstępie - do uznania, że cała nieruchomość tj. działki 4/1,4/2/,4,3 i 4/4 została nabyta na podstawie art. 6 ustawy z 1958r. pod przymusem jako niezbędna na cele wywłaszczenia. Notariusz powołał jako okazane mu dowody mapę zaewidencjonowaną pod nr 134/66, której treść była podkładem mapowym przedstawiającym zasięg lokalizacji terenu pod szkołę.

Wnikliwie przeprowadzone przez orzekające w sprawie organy postępowanie wyjaśniające nie dostarczyło, wbrew twierdzeniom skargi, dowodów przeciwnych.

Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy wskazały, że w sprawie zastosowanie miał art. 5 ust. 3 ustawy z 1958r.

W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że zwrot nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości możliwy jest jedynie wtedy, gdy zwrotowi podlega pozostała część nieruchomości wywłaszczonej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalono jednolicie, że stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n., wyłączone zostały do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 430/10, LEX nr 952036). Zwrot "dowłaszczonych" na wniosek właściciela nieruchomości jest możliwy, jeżeli zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanie się nieruchomość wywłaszczona na wniosek podmiotu publicznego ubiegającego się o wywłaszczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 639/13, LEX nr 1351200). Przyczyną, dla której nie może nastąpić samodzielny zwrot takiej nieruchomości, jest okoliczność, że nie była ona w chwili wywłaszczenia niezbędna na żaden cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – wywłaszczona została na wniosek właściciela (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1001/12, LEX nr 1325303). Część "dowłaszczona" dzieli więc niejako los nieruchomości przejętej na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której ją wywłaszczono w takim znaczeniu, że podlega ona zwrotowi tylko wówczas, jeżeli zwrotowi podlega także nieruchomość (lub jej część) objęta celem wywłaszczenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2030/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość zwrotu takiej nieruchomości wchodzi więc w rachubę tylko wówczas, gdy zwrotowi podlega nieruchomość, która została wywłaszczona lub odpowiednia część nieruchomości wywłaszczonej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 481/10, https//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zawieszenia postępowania stwierdzić należy, że jest on nieuzasadniony. Zauważyć bowiem należy, iż wniosek taki nie został złożony, a nadto kwestia zwrotu działki nr 4/2 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Jak już wskazano wyżej, jedynie zwrot działki nr 4/3 mógłby stanowić podstawę do zwrotu działki nr 41/1. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, aktualnie takie postępowanie nie toczy się.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

2

15