Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 853/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 274 ust. 5, art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1, art. 293 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wymierzenia podwyższonej opłaty za magazynowanie odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 172 zł (sto siedemdziesiąt dwa złote), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Marszałek Województwa wymierzył D. K. opłatę podwyższoną za magazynowanie odpadów o kodach: 17 04 05, 16 01 19, 16 06 01, 16 01 03, 20 03 01, 16 01 22 bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za I półrocze 2011r. w kwocie 4 296,00 zł oraz zobowiązał go do wpłaty powyższej kwoty wraz z odsetkami w wysokości jak od zaległości podatkowych liczonymi od 1 sierpnia 2011r. na rachunek Urzędu Marszałkowskiego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 281 ust. 1, art. 288 ust. 1, art. 293 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.) dalej jako: p.o.ś., obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska za rok 2011 (M.P. z 2010 r., Nr 74, poz. 945), art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej jako: o.p. oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej: kpa.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pismem z dnia 28 września 2012 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska Delegatura (dalej jako: WIOŚ) poinformował, iż 30 maja oraz 6 i 13 września 2012 r. przeprowadzono kontrolę na terenie działek 293, 288, 271, 295, 304 i 303 obręb M., gm. M. należących do D. K. w związku z wykryciem nielegalnie prowadzonej działalności gospodarczej. Podczas kontroli stwierdzono magazynowanie od około 4 lat odpadów w postaci zużytych lub nienadających się do użytkowania 160 pojazdów wycofanych z eksploatacji, na działkach tych znajdowały się również elementy pochodzące z demontażu pojazdów (m.in. metalowe elementy, akumulatory, przewody elektryczne). W tej sytuacji zostało wszczęte postępowanie w celu wymierzenia opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania lub składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Wójt Gminy decyzją z "[...]" r. nakazał D. K. usunąć odpady i w dniu 14 marca 2013 r. został poinformowany o ich usunięciu oraz przekazano mu dokumenty potwierdzające ten fakt. Z kart przekazania odpadów wynika, że strona usunęła 1,065 Mg odpadu żelaza i stali (17 04 05), 0,42 Mg baterii i akumulatorów ołowiowych (16 06 01), 2,2 Mg zużytych opon (16 01 03), 0,2 Mg tworzyw sztucznych (16 01 19) oraz 0,9 Mg niesegregowanych odpadów komunalnych (20 03 01) i 0,8 Mg innych niewymienionych elementów (16 01 22). Po zwróceniu się do zobowiązanego o zweryfikowanie danych zawartych w zgromadzonej dokumentacji oraz o potwierdzenie okresu, w którym odpady były magazynowane, strona wyjaśniła, że w latach 2009 - 2012 na terenie działek 293, 288, 271, 295, 304 i 303 obr. M. nie były magazynowane odpady, zgromadzone przedmioty stanowiły majątek własny.

Organ stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.), demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być przeprowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Poza tym na terenie stacji demontażu następuje wstępne przetwarzanie odpadu w postaci zużytego pojazdu, którego efektem jest wytwarzanie nowych rodzajów odpadów i w związku z tym wymagana jest decyzja z zakresu gospodarki odpadami - pozwolenie na wytwarzanie odpadów wraz z elementami zezwolenia na odzysk odpadów, które określa miejsce magazynowania odpadów. Strona w okresie, w którym korzystała ze środowiska nie posiadała stosownego zezwolenia. Magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktowane jest jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska. Za składowanie odpadów bez uzyskania takiej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Ponieważ D.K. w okresie korzystania ze środowiska nie posiadał pozwolenia na magazynowanie odpadów, zasadne było wymierzenie mu w drodze decyzji opłaty podwyższonej. Strona nie przedłożyła wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, zatem organ zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. wymierzył opłatę na podstawie własnych ustaleń i wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Przy wymierzaniu opłaty Marszałek Województwa oparł się na ilościach odpadów wynikających z kart przekazania pojazdu. Za czas składowania odpadów przyjęto 4 lata na podstawie protokołu z kontroli WIOŚ, w którym strona oświadczyła, że działalność polegającą na skupowaniu pojazdów powypadkowych i niekompletnych, demontażu przedmiotów wyposażenia i części do ponownego użycia, usuwanie z pojazdów elementów i substancji niebezpiecznych, mechanice samochodowej oraz sprzedaży części do ponownego użycia prowadzi od około 4 lat.

Od tej decyzji D. K. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia i morzenia postępowania lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, że na terenie swojej nieruchomości w M. nigdy nie prowadził nielegalnej działalności. Sporadycznie dokonywał sprzedaży części samochodowych pozostałych po prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży samochodów, części i akcesoriów samochodowych oraz na naprawie samochodów. Na terenie swojej posesji przechowywał stanowiące towary handlowe - części samochodowe pozostałe po prowadzonej wcześniej przez okres 4 lat działalności (w okresie 1 września 2001 r. - 31 października 2004 r. oraz 1 września - 14 listopada 2005 r.). Na posesji znajdowały się również samochody, które przeznaczone były do naprawy. Nie dokonywał demontażu pojazdów, a tylko je naprawiał. Zarówno działki gruntu jak i pomieszczenia gospodarcze służyły również do przechowywania sprzętu niezbędnego do obsługi prowadzonego gospodarstwa rolnego. Duża ilość pojazdów, jaka znajdowała się na jego posesji, była następstwem choroby. Remonty pojazdów zawsze były jego pasją, a teraz stały się obsesją, co mogło być uciążliwe. Jednak panujący na jego posesji nieporządek został już usunięty. Podniósł, że przyjęcie przez organ bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, że oddane śmieci przetrzymywał przez 4 lata jest nieuzasadnione. Wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność, że na posesji w M. nie demontował samochodów. Nie zgodził się z organem, że na terenie swojej posesji magazynował odpady, nie zostało bowiem udowodnione, że jakikolwiek przedmiot znajdujący się na jego terenie jest faktycznie odpadem. Wszystkie przedmioty kupował jako sprawne i służyły mu one do celów prywatnych lub zawodowych. Jeżeli stwierdzał, że jakaś rzecz jest mu niepotrzebna, zbędna lub uległa naturalnemu zużyciu przekazywał je firmom recyklingowym i dopiero w tym momencie stawała się ona odpadem. W dalszej części uzasadnienia odwołania zawarte są szerokie rozważania dotyczące definicji "odpadu"

Decyzją z dnia "[...]".,Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania D. K. do wpłaty kwoty 4 296,00 zł wraz z odsetkami na wskazane konto w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, i umorzyło postępowanie w tym zakresie. W pozostałej części utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w jego ocenie wystąpiły przesłanki do wymierzenia skarżącemu opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów o kodach 17 04 05, 16 01 19, 16 06 01, 16 01 03, 20 03 01 oraz 16 01 22 bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za I półrocze 2011 r. Wbrew zarzutom odwołania w postępowaniu zebrano, rozpatrzono i oceniono w sposób wyczerpujący i prawidłowy materiał dowodowy. Wyjaśniono, że zasadniczy dowód w sprawie stanowił protokół z kontroli nieruchomości skarżącego przeprowadzonej przez WIOŚ w okresie od 30 maja 2012 r. do 13 września 2012 r., oparty na wynikach oględzin nieruchomości, które miały miejsce w dniu 30 maja 2012 r. Z dokumentacji przekazanej przez WIOŚ wynika, że na terenie działek należących do skarżącego znajdowało się 160 pojazdów w dużym stopniu zdemontowanych, skorodowanych i znacząco uszkodzonych. Na potwierdzenie tego faktu WIOŚ przekazał uzyskany z Izby Celnej Wydział Zwalczania Przestępczości Referat Grupy Mobilnej spis z natury pojazdów. Na wskazanej posesji stwierdzono również magazynowanie odpadów powstałych z demontażu pojazdów, tj. metalowych elementów, akumulatorów, przewodów elektrycznych oraz elementów z tworzyw sztucznych. Natomiast z dokumentacji uzyskanej z Urzędu Gminy wynika, że na nieruchomości należącej do skarżącego znajdowało się kilkadziesiąt sztuk części zdemontowanych samochodów, głównie części karoserii, wewnętrzne części kabiny oraz ponad 100 zużytych opon. Zdaniem Kolegium, brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wyjaśnień skarżącego zgłaszanych w toku postępowania przed organem I instancji oraz podniesionych w odwołaniu, gdyż poza twierdzeniem, że skarżący nie posiadał na swojej posesji odpadów, nie przedstawił on w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Ponadto w ustawie Prawo ochrony środowiska brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do odstąpienia od naliczenia opłat podwyższonych z uwagi np. na brak zawinienia strony z powodu choroby psychicznej.

Kolegium stwierdziło również, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący błędnego zdefiniowania przez organ I instancji pojęcia "odpady". Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 21) odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Zatem warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad (poza zaliczeniem go do odpowiedniej kategorii) jest ustalenie, iż posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Decydującym momentem, w którym dany przedmiot uznać należy za odpad jest ten, kiedy następuje zasadnicza zmiana sposobu jego użytkowania. Pozbyciem się będzie przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie przedmiot ten wykorzystywał w odmienny sposób. W niniejszej sprawie w momencie przekazania danej substancji czy przedmiotu określonemu podmiotowi z przeznaczeniem go na części przestał on spełniać swoją podstawową funkcję i stał się odpadem, co nie wyklucza możliwości wprowadzenia do obrotu części powstałych po jego zdemontowaniu. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ wskazał orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Kolegium wyjaśniło także, że w sprawie brak było podstaw prawnych do określenia w zaskarżonej decyzji terminu płatności opłaty z uwagi na fakt, iż termin płatności tej opłaty minął, stosownie do art. 47 § 3 o.p., z upływem ostatniego dnia, w którym, zgodnie z przepisami prawa materialnego, wpłata opłaty obliczonej przez stronę powinna nastąpić (art. 285 p.o.ś.). Termin ten jest materialnym terminem, którego uchybienie powoduje powstanie zaległości, zgodnie z art. 51 § 1 o.p. oraz obowiązek naliczania odsetek za zwłokę stosownie do art. 53 § 1 o.p. Stąd też zaskarżona decyzja w tej części została uchylona.

Na powyższą decyzję D. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. obrazę art. 6 k.p.a. poprzez:

- błędną subsumcję art. 288 ust. 1 i 2 w związku z art. 293 ust. 1 i 2 p.o.ś. w sprawie, w której normy te nie mają zastosowania;

- niewłaściwą wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy o odpadach poprzez uznanie, że przechowywane na posesji skarżącego towary handlowe oraz należące do majątku osobistego przedmioty są odpadami;

- nieuwzględnienie art. 289 ust. 1 p.o.ś. i niezgodne z przepisami określenie wysokości opłat za magazynowanie odpadów;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów;

2. naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 8 w związku z art. 80, art. 9 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów, naruszenie obowiązku informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, pominięcie wnioskowanych przez skarżącego dowodów;

3. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędy w gromadzeniu materiału dowodowego, a także błędną ocenę tego materiału;

4. obrazę art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i prawidłowego umotywowania decyzji;

5. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. wobec braku pełnego uzasadnienia faktycznego decyzji.

W uzasadnieniu skarżący ponownie wyjaśnił, że na terenie swojej nieruchomości w M. nigdy nie prowadził nielegalnej działalności. Sporadycznie dokonywał sprzedaży towarów (części samochodowych) pozostałych po prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży samochodów, części i akcesoriów samochodowych oraz na naprawie samochodów. Na terenie posesji przechowywał części samochodowe pozostałe po prowadzonej wcześniej przez okres

4 lat działalności (w okresie 1 września 2001 r. do 31 października 2004 r. oraz 1 września do 14 listopada 2005 r.). Na posesji znajdowały się również samochody, które przeznaczone były do naprawy. Nie dokonywał demontażu pojazdów, a tylko je naprawiał. Zarówno działki gruntu jak i pomieszczenia gospodarcze służyły również do przechowywania sprzętu niezbędnego do obsługi prowadzonego gospodarstwa rolnego. Duża ilość pojazdów jaka znajdowała się na jego posesji była następstwem choroby. Skarżący zaprzeczył, aby było to aż 160 pojazdów. Remonty pojazdów zawsze były jego pasją, a teraz stały się obsesją, co mogło być uciążliwe. Jednak panujący na jego posesji nieporządek został już usunięty.

Skarżący podniósł, że organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie, a jedynie oparł się na ustaleniach innych instytucji. Jednocześnie organ pominął wyjaśnienia skarżącego, z których wynikało, że skarżący nie magazynował na swojej nieruchomości odpadów, jak również nie posiadał odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. Skarżący kilkakrotnie wskazywał, że kontrola WIOŚ nie wykazała na jego posesji ani jednego odpadu, a jedynie znaczną ilość części samochodowych i samochodów. Przedmioty te były kupowane w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą lub na potrzeby własne. Wyjaśnił również, że dla celów działalności wynajmował wcześniej 400 m2 powierzchni magazynowej w E. Musiał jednak pilnie zakończyć działalność i w sposób chaotyczny zmuszony był natychmiast przewieźć na swoją posesję wszystkie rzeczy, które wykorzystywał w działalności. W 2012 r. jednak zdał wszystkie rzeczy, które uznał za zbędne w trakcie porządkowania nieruchomości. Zdaniem strony, przyjęcie przez organ bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, że oddane śmieci przetrzymywał przez okres 4 lat na swojej nieruchomości jest nieuzasadnione.

Nadto nie zgodził się również ze stanowiskiem organów w kwestii definiowania pojęcia "odpady". W jego ocenie, za odpad uważa się każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub jest do pozbycia zobowiązany. Przedmiot staje się odpadem, gdy spełnia jednocześnie przewidziane w tej ustawie wymagania. Nie zostało natomiast udowodnione, że jakikolwiek przedmiot znajdujący się na terenie posesji jest faktycznie odpadem. Wszystkie przedmioty skarżący kupował jako sprawne i służyły mu one do celów prywatnych lub zawodowych. Jeżeli stwierdzał, że jakaś rzecz jest mu zbędna lub uległa naturalnemu zużyciu przekazywał je firmom recyklingowym i dopiero w tym momencie stawała się ona odpadem. Powołał się na definicję odpadu zawartą w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/12/WE z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów (Dz.U.UE.L 2006.114.9 ze zm.) oraz Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L 2008.312.3 ze zm.), a także orzecznictwo ETS dotyczące interpretacji pojęcia "odpadów".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. skarżący podniósł, że tylko na jednej jego nieruchomości nr 295 zgromadzone były przedmioty w postaci części pojazdów i samych pojazdów. Pozostałe nieruchomości były objęte zwykłą działalnością rolniczą, a nieruchomość nr 288 to las. Skarżący podał, że Izba Celna w 2014 r. umorzyła prowadzone przeciwko niemu postępowanie w przedmiocie prowadzonej przez niego nielegalnej działalności gospodarczej. Co do kontroli przeprowadzonej w dniu 30 maja 2012 r. przez WIOŚ skarżący wyjaśnił, że pracownicy organu nie sporządzili dokumentu z tej czynności, a jedynie przeprowadzono rozmowę i zrobiono kilka zdjęć. Podczas tej rozmowy skarżący wyjaśnił, że zaistniały stan jest wynikiem prowadzonej wcześniej przez niego działalności gospodarczej w E. przez okres 4 lat, ale w sporządzonym protokole w dniu 6 września 2012 r. zapisano, że skarżący ostatnie 4 lata prowadził w M. działalność, gdy tymczasem skarżący nie złożył takiego oświadczenia. Przyznał natomiast, że po zakończeniu działalności gospodarczej nabywał samochody w celu ich naprawy i dalszej odsprzedaży. Skarżący stwierdził także, że organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie wyliczył podwyższoną opłatę, gdyż nie zostały przeprowadzone badania, nie sprawdzono kategorii, rodzaju, ani wagi odpadów. Poza tym organ I instancji zastosował definicję odpadów obowiązującą od 2012 r., a opłata podwyższona została ustalona za okres wcześniejszy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o wymierzeniu skarżącemu opłaty podwyższonej za magazynowanie na należącej do niego nieruchomości odpadów o określonych kodach, bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania za I półrocze 2011 r. oraz uchylono decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania skarżącego do wpłaty kwoty 4 296,00 zł wraz z odsetkami na wskazane konto w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 p.o.ś., opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów. Z przepisu art. 275 w związku z art. 3 pkt 20 p.o.ś. wynika, że do ponoszenia tych opłat są zobowiązane podmioty korzystające ze środowiska, czyli:

a) przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672, ze zm.) oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

b) jednostka organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osoba fizyczna niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Sytuację korzystania ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji reguluje art. 276 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Na podstawie art. 293 ust. 2 p.o.ś., magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska. Należy również zauważyć, że wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów (art. 274 ust. 5 p.o.ś.).

W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 30 maja oraz 6 i 13 września 2012 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska na terenie działek 293, 288, 271, 295, 304 i 303 obr. M. należących do skarżącego stwierdzono magazynowanie zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Na działkach tych znajdowały się również, poza uszkodzonymi pojazdami oraz ich wrakami także elementy pochodzące z pojazdów m.in. rury samochodowe, opony, felgi, chłodnice, silniki, lusterka boczne, metalowe elementy karoserii, akumulatory, drzwi wraz z szybami, maski, szyby, oświetlenie, zawieszenie kół jezdnych, lampy, przewody elektryczne, elementy gumowe i inne. Po przeprowadzeniu postępowania w celu wymierzenia opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania lub składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, w drodze decyzji wymierzono skarżącemu opłatę podwyższoną za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania. Organy obu instancji na podstawie protokołu z kontroli nieruchomości skarżącego przeprowadzonej przez WIOŚ w okresie od 30 maja 2012 r. do 13 września 2012 r. przyjęły, że odpady były składowane przez skarżącego od 4 lat.

W ocenie Sądu, podjęte w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie, w oparciu o niedokładnie wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Organy obu instancji wymierzając skarżącemu opłatę podwyższoną nie dokonały bowiem żadnych ustaleń w kwestii ilości odpadów, która znajdowała się w okresie objętym decyzją na nieruchomości strony. Jedynie w oparciu o zapisy z protokołu kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w 2012 r. organy przyjęły, że odpady wskazane w decyzji znajdowały się na nieruchomości od 4 lat. Skarżący w toku postępowania wyjaśniał, że na nieruchomości w M. nie prowadził nielegalnej działalności gospodarczej, jak również nie magazynował odpadów, a znajdujące się tam pojazdy i części samochodowe pozostały mu po prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży samochodów, części i akcesoriów samochodowych oraz na naprawie samochodów. Działalność ta była prowadzona w E. przez okres 4 lat, tj. w okresie 1 września 2001 r. - 31 października 2004 r. oraz 1 września - 14 listopada 2005 r., a po jej zakończeniu rzeczy te zostały przewiezione na posesję skarżącego w M. Tylko w oparciu o takie zapisy protokołu kontroli oraz informacje dotyczące wielkości odpadów, które w 2012 r. zostały przez skarżącego oddane, w wyniku wykonania decyzji Wójta Gminy nakazującej usunięcie odpadów, organy orzekające w tej sprawie przyjęty, że ta sama wielkość konkretnych kategorii odpadów pozostawała na jego posesji już w I półroczy 2011 r, chociaż takiemu stwierdzeniu przeczy chociażby załączony do akt sprawy dokument w postaci kserokopii postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 5 lipca 2012 r. (karta 44 - 48 akt administracyjnych) w przedmiocie dowodów rzeczowych tj. spisanych umów kupna - sprzedaży, z którego to dokumentu wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nabywał pojazdy także w latach 2011 i 2012 . Powyższe oznacza, że nie sposób jednoznacznie stwierdzić aby ilość odpadów usuniętych z nieruchomości w 2012 r. przez stronę była tożsama z ilością odpadów znajdujących się na nieruchomości w I półroczu 2011 r., zwłaszcza że część pojazdów została nabyta po tym okresie.

Organy nie wyjaśniły również, które ze znajdujących się na posesji skarżącego rzeczy należało uznać za odpady. Odpadem, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do tej ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Oznacza to, że obydwa te warunki muszą być spełnione łącznie, aby określony przedmiot lub substancja była odpadem w rozumieniu prawa polskiego i wspólnotowego. Zatem w procesie stosowania tego uregulowania należy najpierw ustalić czy określony przedmiot lub substancja należy do jednej z kategorii wskazanych w załączniku nr 1. W przypadku odpowiedzi twierdzącej konieczne jest ustalenie woli posiadacza, bądź ustalenie czy obowiązek pozbycia się tego przedmiotu nie wynika z obowiązującego prawa. O istocie odpadu w zasadzie rozstrzyga termin pozbywanie się, które może być działaniem faktycznym (pozbywa się), zamierzonym (pozbyć się zamierza) lub nakazanym (do którego pozbycia się jest obowiązany), przy czym w prawie wspólnotowym używa się pojęcia usunąć. W konsekwencji rozstrzygnięcie o tym, czy w konkretnym przypadku w odniesieniu do określonej sytuacji lub przedmiotu powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące odpadów, zależne jest od tego, czy w danym przypadku można zasadnie twierdzić, że posiadacz ten przedmiot lub substancję usuwa, zamierza usunąć lub jest obowiązany usunąć. Oznacza to, że regulacje krajowa i wspólnotowa dotyczące gospodarki odpadami, posługuje się pojęciem odpady w znaczeniu subiektywnym a nie obiektywnym. Zatem decydującym kryterium do zaliczenia przedmiotu lub substancji do odpadów jest intencja posiadacza (właściciela) pozbycia się tego przedmiotu lub substancji. Wyjątkiem od tego jest ustalenie przepisu prawa krajowego, który nakłada na niego taki obowiązek, czyli obowiązek pozbycia się tego przedmiotu lub substancji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1463/13, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku postępowania skarżący podnosił, że na jego nieruchomości znajdowały się nie tylko pojazdy, ale również części samochodowe pozostałe po prowadzonej działalności gospodarczej, części te były sporadycznie sprzedawane. Skoro na nieruchomości skarżącego znajdowały się części samochodowe, to tylko te części, które były zużyte lub nie nadawały się do użytkowania stanowiły odpad w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2013r., sygn. II GSK 332/12, dostępny w CBOSA).

Zaniechanie przez organ wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy stanowi naruszenie ogólnych przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a., jak i przepisu art. 77 § 1 k.p.a. oraz statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów art. 80 k.p.a. Zaznaczyć trzeba, że z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również przepis art. 80 k.p.a. nakazujący organowi dokonywanie oceny w przedmiocie udowodnienia danych okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

Nadto z treści art. 288 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. wynika, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu, zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 2 - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, przy czym stosownie do ust. 2 tego przepisu marszałek województwa dokonuje własnych ustaleń na podstawie: 1) pomiarów dokonanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; 2) innych danych technicznych lub technologicznych.

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny wyjaśnić, czy w I półroczu 2011 r. na nieruchomości skarżącego w M. magazynowane były odpady i jaka była faktyczna ilość tych odpadów, jak również czy przedmioty się tam znajdujące stanowiły odpady. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń możliwe będzie podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie

art. 152 ustawy ppsa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 ustawy ppsa, zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu.