Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 714/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne~Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2-3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...]) decyzją z [...] lutego 2021r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. R., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, za okres łącznie od X 2012 r. do II 2019 r. w łącznej kwocie [...]zł. Jako podstawę prawną decyzji powołano:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, dalej: usus);

2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 usus oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie).

Organ wskazał, iż strona we wnioski z [...] grudnia 2020r. o umorzenie należności z tytułu składek podała, iż w wyniku zamknięcia restauracji i hoteli nie może świadczyć usług i w związku z tym nie ma przychodów na opłacenie należności wobec ZUS zgodnie z zawartą umową ratalną.

Na skutek wezwania Zakładu Z. R. przesłała oświadczenia dotyczące pomocy publicznej oraz dodatkowe dokumenty. Wskazała również, że pandemia wyrządziła nieodwracalne skutki w działalności związanej z branżą hotelarsko-gastronomiczną. Nadto, jej zdaniem, niewprowadzenie stanu klęski żywiołowej nie wyklucza odpowiedzialności Skarbu Państwa za straty i utracone korzyści, na co wskazuje art. 4171 § 1 Kodeksu cywilnego. Podała, że przez pandemię jej stan zdrowia psychicznego bardzo się pogorszył. Od [...] miesięcy przebywa w domu i nie może pracować. Jest pod stałą opieką psychologa i korzysta z poradni psychiatrycznej.

Zakład - powołując regulacje art. 24 usus - stwierdził, że w stosunku do zaległości strony podjęto czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia i w związku z tym należności nie uległy przedawnieniu. Od dnia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom, tj. [...].11.2016 r. do [...].11.2018 r. tj. dnia uprawomocnienia się decyzji wyrokiem Sądu. Od dnia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu niepłaconych składek, tj. [...].05.2019 r. do [...].09.2019r. tj. dnia uprawomocnienia się decyzji określającej wysokość zadłużenia. Ponadto strona [...].09.2019 r. podpisała umowę ratalną, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia w stosunku do wszystkich zaległości widniejących na jej koncie od dnia zawarcia umowy, o której mowa art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności lub ostatniej raty.

Następnie przedstawiono aktualną sytuację materialną, dochodową i rodzinną wnioskodawczyni. Nadal prowadzi ona działalność gospodarczą. Z tego tytułu w 2018 r. uzyskała dochód [...] zł, przy przychodzie w wysokości [...] zł i kosztach w wys. [...] zł, w 2019 r. poniosła stratę w wys. [...] zł, przy przychodzie w wys. [...] zł i kosztach w wys. [...] zł, a w 2020 r. poniosła stratę w wys. [...] zł, przy przychodzie w wys. [...] zł i kosztach w wys. [...] zł. Strona pobiera świadczenie emerytalne w wys. [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jej stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych wynoszą [...] zł, a koszty leczenia [...] zł. Na zaległości wobec Zakładu strona ma zawartą umowę ratalną z miesięczną ratą w wys. [...] zł (II 2021 r.). Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...] zł/m-c) oraz w bankach w kwocie [...]zł ([...]/m-c). Spłaca zobowiązania w formie układu ratalnego. Nie posiada wierzytelności. Jest zaś właścicielem domu o pow. [...], garażu, auta V. , rok prod. [...]. Posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie [...]zł oraz mienie ruchome o łącznej wartości [...] zł. Według Rejestru Ksiąg Wieczystych posiada: rolę pod zabudowanie w N. o pow. [...] ha (własność), działkę gruntu przeznaczoną na garaż w N. o pow. [...] ha (własność), działkę gruntu przeznaczoną na garaż w N. o pow. [...] ha (własność). Na nieruchomościach tych Zakład dokonał zabezpieczenia należności. Ponadto strona posiada udziały w spółkach jako wspólnik: [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł w [...] sp. z .o.o. i [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł w [...] sp. z .o.

Organ powołując przepis art. 28 ust. 3 usus wyjaśnił, że skarżąca nie spełniła przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, albowiem w stosunku do prowadzonej przez nią działalności nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego, zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, strona nadal prowadzi działalność gospodarczą posiadając status przedsiębiorcy, wobec należności z tytułu składek nie wszczęto postępowania egzekucyjnego ze względu na zawartą umowę ratalną, nie wyczerpano okresu dochodzenia należności i istnieje możliwość zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego w postacie zajęcia świadczenia emerytalnego, co finalnie oznacza, że nie może być stwierdzona całkowita nieściągalność. Ponadto w stosunku do strony nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Pomimo braku całkowitej nieściągalności składek organ wskazał, iż należało ocenić, czy ziściły się przesłanki do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus i wydanego na tej podstawie § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

ZUS przypomniał sytuację dochodową i majątkową strony uzupełniając wyjaśnienia o informację, że w [...] czerwca, [...] lipca i [...] listopada 2020 r. przyznano stronie świadczenie postojowe w kwocie po [...] zł (łącznie [...] zł). Zdaniem organu nie można uznać, że ponoszone przez stronę opłaty eksploatacyjne to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Strona nie wykazała, że posiada zaległości z tego tytułu. Zakład nie może zaś umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

Podkreślono, że na zaległości wobec Zakładu strona ma zawartą umowę ratalną z miesięczną ratą w wys. [...] zł (rata za II 2021 r.). Co do zaciągniętych kredytów organ wskazał, że instytucja umorzenia służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach i nie może być wykorzystywana do celów preferujących spłatę zaciągniętych kredytów kosztem realizowania zobowiązań publicznoprawnych. Pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów. Byłoby to sprzeczne z interesem społecznym. Strona nie wykazała zaś, że zaciągnięcie zobowiązań było konieczne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Zdaniem Zakładu strona nie udowodniła, by nie miała żadnych możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie wykazała, by w związku z trudną sytuacją zostały podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego, jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne. Nie dołączyła dokumentów wskazujących na trudności w terminowym wywiązywaniu się z bieżących opłat. Można więc domniemywać, że ich realizacja odbywa się płynnie, co nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru trudności. Ograniczonych możliwości płatniczych nie można uznać za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości.

Ponadto strona pobiera świadczenie emerytalne. Prowadzi też działalności gospodarczą, co stwarza możliwość dalszego uzyskiwania dochodu. Zauważono, iż aktualna sytuacja finansowa stwarza pewne ograniczenia, ale nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w dalszej perspektywie. Zdaniem ZUS trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. Każdy przedsiębiorca bierze bowiem na siebie ryzyko związane z prowadzeniem działalności i jej opłacalnością. Jeżeli mimo trudności decyduje się na dalsze jej prowadzenie, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publicznoprawnych, musi się liczyć z tym, że zadłużenia będą narastały i będą przymusowo dochodzone.

Zdaniem organu umorzenie należności wobec strony byłoby wsparciem socjalnym. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, lecz spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Umorzenie zaległości nie może zaś być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego.

Reasumując Zakład uznał, że sytuacja, w jakiej znajduje się strona nie jest przesłanką do umorzenia należnych zobowiązań w oparciu o przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Odnośnie problemów zdrowotnych strony ZUS wskazał, że nie neguje ich wystąpienia, zaznaczając, że ze zebranego materiału nie wynika, by choroba strony lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwiał całkowicie uzyskanie dochodu. Strona pobiera świadczenie emerytalne i prowadzi działalność gospodarczą.

Zgromadzony materiał nie wskazuje też, by strona poniosła jakiekolwiek straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek uniemożliwiałoby dalsze prowadzenie działalności. Co do stanu pandemii, stanu klęski żywiołowej i wskazywanych przez stronę konsekwencji z tym związanych dla osób świadczących usługi dla branży hotelarsko-gastronomicznej Zakład stwierdził, że na terenie kraju stanu klęski żywiołowej nie wprowadzono. Od [...] marca 2020r. do odwołania na obszarze kraju ogłoszono zaś stan epidemii. Nadzwyczajne okoliczności, jakimi są niewątpliwie skutki epidemii, nie stanowią samoistnej przesłanki do umorzenia należności w oparciu o zapisy § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Co do okoliczności, że obecnie strona z uwagi na pandemię nie uzyskuje dochodu z działalności gospodarczej organ wskazał, że okoliczność ta mogłaby stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. Zakład zobowiązany jest zaś uwzględnić aktualne możliwości płatnicze strony i powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Kontynuowanie przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej daje podstawę by przypuszczać, że ma ona nadzieję, że w przyszłości osiągnie z niej dochody. Ponadto zaległości na koncie strony sięgają X 2012 r., w związku z czym stan epidemii nie miał wpływu na ich powstanie. Poza tym strona w trakcie stanu epidemii, w ramach tzw. "tarcz antykryzysowych", otrzymała pomoc (zwolnienie z opłacania składek za m-ce 03-05/2020 r. oraz świadczenie postojowe).

Kończąc wskazano, że podejmując decyzję w sprawie umorzenia bierze się pod uwagę nie tylko ważny interes strony, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. Odmówiono uwzględnienia wniosku strony przedkładając interes społeczny jako nadrzędny. Strona nie udowodniła bowiem, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek, Zakład jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, zaś akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie z obowiązku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników, ale i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Wyjaśniono, przy tym, że strona spłacając zadłużenie w ramach układu ratalnego może, jeżeli jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu i kwota rat jest zbyt wysoka, skorzystać z możliwości wystąpienia do Zakładu o zmianę warunków udzielonej ulgi.

Z. R. nie skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i pismem z [...] marca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Zakładu. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca wyjaśniła, że 10 lat temu została wprowadzona w błąd, którego nikt z urzędników nie zauważył. Nigdy nie została wezwana ani upomniana że zalega ze składkami, podczas gdy ZUS wiedział, iż prowadzi działalność gospodarczą oraz jakie świadczenia pobiera. Mimo to od 2006 r. nie korygowano deklaracji i utwierdzano ją w przekonaniu, iż płaci odpowiednie kwoty składek. Zakład wystawiał nawet zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek. Skarżąca podała, iż ma żal, że żadna instytucja administracyjna, czy sądowa nie przesłuchała powołanych przez nią świadków - I. F. i J. P., którzy byli obecni przy wypełnianiu wniosku o ustalenie świadczeń. Jej zdaniem oparcie decyzji jedynie na jej zeznaniach, przy jednoczesnym zaniechaniu przesłuchania wskazanych osób stanowi istotną wadę postępowania. Skarżąca podniosła też, że zaproponowany jej układ ratalny, biorąc pod uwagę [...] jej wiek oraz [...] stan zdrowia, jest dla niej zbyt dużym obciążeniem. Prowadzona przez nią [...] pozwala na zaspokojenie tylko potrzeb żywieniowych i wydatków na leczenie, a z emerytury opłaca wydatki związane z domem i kredytami. Wyjaśniła, że nie jest w stanie już dłużej płacić rat, dlatego złożyła wniosek o umorzenie całości zadłużenia. Jest psychicznie i fizycznie bardzo zmęczona. Od wielu lat leczy się na [...], ma [...] w [...], a tak duży stres związany z zadłużeniem z dnia na dzień pogarsza jej sytuację zdrowotną.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2-3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266), dalej: usus. Zgodnie z art. 28 ust. 2 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do przepisu art. 28 ust. 3 usus całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b usus rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Przepis § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia określa zaś, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu Zakład szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak było podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na gruncie art. 28 ust. 2 i 3 usus, tj. sytuacji ich całkowitej nieściągalności. Organ przedstawił wyczerpujące motywy przyjęcia, że wobec skarżącej jako prowadzącej działalność gospodarczą nie zachodzi całkowita nieściągalność składek. Ustalono, że w stosunku do strony jako przedsiębiorcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Zadłużenie z tytułu składek jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Strona nadal prowadzi działalność gospodarczą posiadając status przedsiębiorcy. Wobec należności skarżącej z tytułu składek nie wszczęto również postępowania egzekucyjnego ze względu na zawartą przezeń umowę ratalną. Nie wyczerpano okresu dochodzenia należności i istnieje możliwość zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego w postacie zajęcia świadczenia emerytalnego, a Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził zaś braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Przechodząc do oceny, czy organ odmawiając skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ww. art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia wymaga wyjaśnienia, że decyzja organu w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ww. przesłanek. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 3a usus wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia terminu "może". Nawet zatem w przypadku wystąpienia powyższych okoliczności ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn. I GSK 2242/19, dostępny w bazie orzeczeń: [...]). W orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie powyższych przepisów przyjmuje się, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn obiektywnych czy niezależnych od dłużnika (por. wyrok NSA z 11 marca 2020 r., sygn. I GSK 178/18, dostępny j.w.). W postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie należności wobec Zakładu, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek odpowiedniego wykazania i udokumentowania okoliczności dotyczących jego sytuacji zdrowotnej, zawodowej i materialnej. Ewentualne zaniechania strony w tym zakresie mogą skutkować niemożliwością dokonania pełnej oceny jego sytuacji życiowej i majątkowej. Przy czym wskazanie przez prawodawcę, że to zobowiązany ma udowodnić przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia, nie zwalnia Zakładu z obowiązku działania w zakresie pełnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego, zgodnie z zasadami Kpa, nie wykluczając dokonywania dalszych wyjaśnień służących właściwej ocenie przesłanek ewentualnego umorzenia zobowiązań (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., sygn. I GSK 612/19, dostępny j.w.). Decyzja taka nie może być dowolna, gdyż ZUS ma obowiązek oceny każdego z zebranych dowodów i dania temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. umorzenie należności z tytułu składek jest zatem możliwe, o ile w toku postępowania administracyjnego zostanie wykazane, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna wnioskodawcy sprawiają, że nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2020 r., sygn. I GSK 552/20, dostępny j.w.).

W ocenie Sądu Zakład wydając zaskarżoną decyzję sprostał powyższym wymogom, co znalazło wyraz w ze wszech miar rzetelnie sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnoszącym się do zgromadzonego materiału dowodowego i aktualnej sytuacji ekonomicznej, rodzinnej i zdrowotnej strony.

Organ prawidłowo ustalił, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada stałe źródło dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie [...]zł netto oraz z tytułu działalności gospodarczej, z której, jak wynika z wyjaśnień skarżącej aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów, ale działalność ta jest nadal prowadzona. Organ trafnie uznał, że prowadzenie nadal przez stronę działalności stwarza możliwość dalszego uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Ponadto wskazał, że skarżąca w 2020 r. w okresie stanu epidemii uzyskała trzykrotnie świadczenie postojowe po [...] zł ( w VI, VII i XI 2020 r.), a nadto – jako płatnik składek – skorzystała z prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tyt. składek. W ten sposób organ odpowiedział na argumentację strony dotyczącą nieuzyskiwania przez nią dochodu z prowadzonej działalności w związku z dotkliwymi stratami w branży hotelarsko-gastronomicznej, którą obsługuje.

Ustalono, że skarżąca posiada dom o pow. [...], a także trzy nieruchomości gruntowe o pow. odpowiednio [...] ha (pod zabudowę), [...] ha (na garaż) oraz [...] ha (na garaż), położone w N. . Zaznaczono, że na nieruchomościach tych Zakład dokonał zabezpieczenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona wskazała, że posiada samochód osobowy V. , rok prod. 2007 r. Nadto jako wspólnik posiada udziały w dwóch spółkach: [...] udziałów o łącznej wartości [...] zł w [...] sp.z o.o. oraz [...] udziałów o tej samej wartości w [...] sp. z o.o. Koszty skarżącej związane z utrzymaniem mieszkania to [...] zł, a koszty związane z leczeniem - [...] zł miesięcznie. Organ podkreślił, że skarżąca nie wykazała, by posiadała zaległości w bieżących płatnościach, co pozwala domniemywać, że realizacja opłat następuje płynnie.

Wyjaśniono również, że strona spłaca zadłużenie wobec ZUS w ramach układu ratalnego (miesięczna rata na kwotę [...]zł wg stanu na II 2020 r.). W przypadku pogorszenia sytuacji materialnej może zaś wystąpić do Zakładu o zmianę warunków udzielonej ulgi.

ZUS podał też, że oprócz zadłużenia wobec organu, strona posiada zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie [...]zł za 2018 r., który spłaca w miesięcznych ratach po [...] zł oraz w bankach również w kwocie [...]zł (rata miesięczna [...] zł). Odnośnie tej okoliczności Zakład trafnie wyjaśnił, że instytucja umorzenia należności służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach i nie może być wykorzystywana do celów preferujących spłatę zaciągniętych kredytów kosztem zobowiązań publicznoprawnych. Byłoby to sprzeczne z interesem społecznym. Jednocześnie podkreślono, że strona nie wykazała, że powyższe zaciągnięcie powyższych zobowiązań było konieczne dla zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych.

Organ wskazał również, że z akt nie wynika, by skarżąca korzystała z pomocy społecznej, a także by zostały podjęte jakiekolwiek działania zmierzającej do uzyskania dodatkowego wsparcia finansowego instytucji socjalnych.

W tym stanie rzeczy uprawnionym była konstatacja organu, iż zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna strony ma charakter definitywny. Podkreślono, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne, nadal prowadzi działalność gospodarczą, co stwarza możliwość dalszego uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Istnieje więc perspektywa spłaty zadłużenia. Zakład wyjaśnił, że same trudności finansowe strony nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tyt. składek i nie mogą automatycznie stanowić podstawy do ich umorzenia.

Wobec powyższych wyjaśnień Sąd uznał, że organ prawidłowo, w granicach przysługującego mu uznania administracyjnego, stwierdził, że strona nie spełnia przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych).

Sąd uznał również, że ZUS wyczerpująco odniósł się też do sytuacji zdrowotnej skarżącej stwierdzając, że nie ma do czynienia z przewlekłą chorobą, która uniemożliwiałaby aktywność zawodową. Wyjaśniono, że pomimo niekwestionowanych problemów zdrowotnych skarżącej, nadal może ona pracować. Mając na względzie, że i w skardze Z. R. przywołała swą trudną sytuację zdrowotną (długoletnia depresja) i podeszły wiek, Sąd pragnie wyjaśnić, że do umorzenia należności z tytułu składek nie jest wystarczający stan przewlekłej choroby zobowiązanego, bowiem podstawą umorzenia nie jest sam fakt zaistnienia (trwania) choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem (następstwem) choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy należy uznać sytuację, w której opłacenie należności spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok WSA w Szczecinie z 11 marca 2021 r., sygn. I SA/Sz 24/21, dostępny j.w.). Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co zostało wyżej przedstawione.

W ocenie Sądu organ prawidłowo również uznał, że skarżąca nie jest w stanie opłacić należności z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Po pierwsze Zakład wskazał, że na terenie kraju nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, co jest bezsporne. Ponadto, jak organ wyjaśnił, niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej skarżącej nie można wiązać z wprowadzonym 20 marca 2020 r. stanem epidemii wywołanej wirusem COVID-19, albowiem okoliczności te nie doprowadziły do likwidacji przedsiębiorstwa strony i do utraty zdolności zarobkowania z tego tytułu. Ponadto wskazano, że zaległości skarżącej sięgają okresu od października 2012 r. i w związku z tym stan epidemii nie miał wpływu na ich powstanie. Skarżąca zaś w okresie stanu epidemii z tytułu posiadania statusu przedsiębiorcy uzyskała pomoc Państwa w postacie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiące III-V 2020 r. oraz świadczenie postojowe.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że Zakład wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się zarzucanego mu naruszenia przepisów postępowania (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 Kpa). Odpowiadając na powyższy zarzut Sąd wyjaśnia, że przedmiotem niniejszej sprawy nie była kwestia zasadności ustalenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wspomniane w decyzji okresy, lecz zagadnienie umorzenia tychże należności z tytułu składek. W związku z tym organ – ograniczony normami określonymi w art. 28 ust. 2-3a usus - nie był władny badać, czy zaległości te ustalono uprzednio prawidłowo. W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutu nieprzeprowadzanie przez Zakład postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia okoliczności powstania zaległości, których aktualnie umorzenia skarżąca się domagała.

W świetle powyższego, uznając, że zaskarża decyzja odpowiada prawu, Sąd - na podstawie art. 151 Ppsa - oddalił skargę.