Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1132/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Asesor WSA C. Koziński, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1132/04

Uzasadnienie

Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] określił P.B. wysokość zobowiązania w opłacie targowej za 30 dni maja 2004 r. w łącznej kwocie 540,00 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, § 4, art. 207 Ordynacji podatkowej, oraz art. 15 i art. 19 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach o opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) i na podstawie uchwały Rady Gminy R. Nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek opłaty targowej.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż podatnik w wyszczególnionych w decyzji dniach prowadził sprzedaż towarów na terenie C.H. A na stoisku handlowym B-2 o powierzchni 60 m. kw. Faktu prowadzenia sprzedaży podatnik nie kwestionował. Stosownie do art. 15 ust. 1 w/w ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dalej w skrócie upol, zobowiązany był do zapłacenia opłaty targowej, jednakże odmówił jej uiszczenia uprawnionym do poboru inkasentom.

W odwołaniu od tej decyzji zarzucono, iż jest ona nieważna, bowiem żadna z uchwał Rady Gminy R. w sprawie lokalizacji targowiska nie odnosi się do terenu, na którym położone jest C.T. A, gdzie skarżący prowadzi działalność.

Chociaż odwołanie podpisał P.B., jako podmiot odwołujący się oznaczona została Firma Handlowa B s.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w stanie prawnym obowiązującym w 2004 r., stosownie do art. 15 upol targowiskiem jest każde miejsce, w którym prowadzony jest handel. Obowiązek zapłaty opłaty targowej istnieje także, gdy handel jest prowadzony w budynkach będących targowiskami pod dachem lub halami używanymi do targów, aukcji i wystaw. Podatnik prowadził w maju 2004 r. sprzedaż na stoisku handlowym B-2 znajdującym się w hali C.H. A, a zatem prowadził handel na targowisku. W sprawie niniejszej kwota opłaty targowej została ustalona na podstawie raportów dziennych inkasenta zawierających informację o odmowie uiszczenia opłaty. Raporty potwierdzają fakt prowadzenia przez podatnika działalności handlowej w hali na stoisku B-2 w dniach 1-2 i 4-31 maja 2004 r. Ze zgromadzonych w toku postępowania materiałów nie wynika, aby odwołujący się był podatnikiem od nieruchomości w związku z wykonywaną na targowisku działalnością handlową, a zatem nie ma zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 16 upol.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, Kolegium zauważyło, iż organ I instancji nie powołał się w decyzji na jakąkolwiek uchwałę w sprawie lokalizacji targowiska w R. Nie budzi jednak wątpliwości, iż na nieruchomości będącej własnością A S.A. urządzone jest targowisko. Wynika to z uchwały Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R. Ponadto Kolegium stwierdziło, iż w dniu [...] Rada Gminy R. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R. ponownie określając lokalizację targowiska przy ul. A.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli P.B. i P.W. wskazując, iż działają pod nazwą - Firma Handlowa B s.c. Zarzucili organom błędne zakwalifikowanie obiektu, w którym prowadzili działalność handlową, jako targowiska. Stwierdzili, że C. H. A jest budynkiem, ale innego rodzaju niż targowisko pod dachem lub hala używana do targów, aukcji i wystaw. Wymienione Centrum Handlowe nie spełnia funkcji targowiska, ani hali używanej do organizacji wystaw, targów i aukcji. Sporny obiekt zarówno w sensie funkcjonalnym, jak i technicznym jest takim samym budynkiem, jak wielkopowierzchniowe centra handlowe położone w granicach Ł. Organizacja funkcjonowania handlu w A polega na długoterminowym wynajmie wydzielonej i zamkniętej powierzchni handlowej zarejestrowanym podmiotom gospodarczym i ma się nijak do zasad funkcjonowania targowiska. Rada Gminy R. nie przedstawiła argumentów, że przedmiotowy obiekt jest targowiskiem pod dachem, a nie budynkiem w rozumieniu art. 15 upol. Przywołana przez SKO uchwała Rady Gminy Nr [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska nie dotyczyła działek, na których znajduje się sporny obiekt, zaś powołanie się na uchwałę z dnia [...] w odniesieniu do opłaty za maj 2004 r. jest nieporozumieniem. W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i dodało, że zarzuty podnoszone w stosunku do uchwał Rady Gminy w R. nie są i nie mogą być przedmiotem tej sprawy. Uchwały te nie były podstawą prawną podjęcia decyzji przez organy administracji.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę P.W. stwierdzając w uzasadnieniu, iż skarga przez niego złożona jest niedopuszczalna. Nie był on adresatem decyzji Wójta Gminy R., nie składał odwołania od tej decyzji i nie był adresatem decyzji SKO. Z tych względów nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 ust. 1 upol w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca sprecyzował, co należy rozumieć pod pojęciem "targowiska". Są to wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, z zastrzeżeniem ust. 2a, zgodnie z którym opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw.

Z analizy powyższego przepisu wynikają następujące wnioski:

- podmiotem opodatkowania opłatą targową są nie tylko osoby fizyczne i prawne, ale i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Ustawodawca nie określił bliżej, jaki ma być stopień zorganizowania jednostki nieposiadającej osobowości prawnej. Posłużył się sformułowaniem, użytym także w art. 5 ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), które oznaczało, jak przyjmowano w orzecznictwie NSA, także spółki cywilne. Można przyjąć, iż na gruncie rozpatrywanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych także spółka cywilna, posiadająca przecież minimalny stopień zorganizowania się tworzących ją wspólników - kontrahentów umowy spółki cywilnej - jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty opłaty targowej, a nie oddzielnie wspólnicy,

- przedmiotem opodatkowania jest dokonywanie czynności sprzedaży, ale tylko wtedy, gdy odbywa się to na targowisku,

- w zasadzie targowiskiem jest każde miejsce, w którym odbywa się handel, zwłaszcza znajdujące się poza budynkami. Określając tak szeroko pojęcie targowiska ustawodawca nawiązał jedynie do faktycznego wykorzystywania (dla prowadzenia handlu) danego miejsca, co oznacza, iż dla podlegania opłacie targowej nie ma znaczenia, czy miejsce to jest na terenie określonym uchwałą organu samorządu terytorialnego, jako targowisko,

- opłacie targowej podlega wyjątkowo sprzedaż dokonywana w budynkach lub ich częściach, a mianowicie, gdy odbywa się w budynkach będących targowiskami pod dachem lub halami używanymi do targów aukcji i wystaw.

W związku z powyższym zasadnicze spory, tak jak w tej sprawie, mogą powstawać między handlującymi, a organami podatkowymi w sytuacji dokonywania czynności sprzedaży w budynkach i dotyczyć będą prawidłowego zaklasyfikowania budynku do jednej z wyżej wymienionych kategorii. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca nie zdefiniował użytych pojęć – "targowisko pod dachem" "oraz hala używana do targów, aukcji i wystaw".

Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w tej sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie w zakresie opłaty targowej można podjąć tylko wówczas, gdy organ wyczerpująco i dokładnie ustali stan faktyczny we wszystkich kwestiach, mających znaczenie dla treści decyzji. Niedostateczne zebranie materiału dowodowego prowadzi do niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i powoduje błędy w dokonanych ustaleniach faktycznych, co w konsekwencji prowadzi zwykle do wadliwego rozstrzygnięcia, a co najmniej rezultatem błędnych lub niepełnych ustaleń faktycznych jest brak pewności co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Z tego względu zasadnicze znaczenie w postępowaniu podatkowym ma realizacja zasady dochodzenia prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej i zasady zupełności postępowania dowodowego wyrażonej w art. 187 § 1 tej ustawy.

Poza sporem w tej sprawie jest to, że strona skarżąca w w/w dniach dokonywała sprzedaży w obiekcie nazwanym Centrum Handlowe A w R. oraz, że obiekt ten jest budynkiem. Sporne jest natomiast, czy budynek ten jest targowiskiem pod dachem lub halą używaną do targów, aukcji i wystaw. W decyzji organu I instancji tej kwestii nie rozważano wcale, co jest o tyle zrozumiałe, że skarżący przed wydaniem decyzji nie zajął żadnego stanowiska w sprawie, a więc nie zgłaszał wątpliwości w tym zakresie. W odwołaniu sprzeczność z prawem decyzji Wójta wywodzono z faktu wadliwości uchwały Rady Gminy R. w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R., a nie z faktu zaliczenia budynku, w którym znajduje się stoisko handlowe Spółki do innego rodzaju, niż budynki wymienione w art. 15 ust. 2a upol. W tym miejscu należy zauważyć, że uchwała, na której wadliwość zwracała uwagę strona skarżąca formalnie nie była podstawą wydania decyzji ani organu I, ani II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło lakonicznie, iż cyt. "P.B. prowadzi na terenie targowiska C.H. A sprzedaż towarów na stoisku handlowym nr B-2" i dalej "w świetle ustalonego stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, że P.B. prowadzi działalność na targowisku...".

Należy więc stwierdzić, iż stan faktyczny nie został w niniejszej sprawie dokładnie ustalony, a istniejące wątpliwości wyjaśnione. Organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem, na jakiej podstawie przyjął, iż przedmiotowa hala jest targowiskiem, nie wyjaśnił też, czy jest to targowisko pod dachem, czy też jest to hala używana do targów, aukcji i wystaw, a jedynie zaliczenie budynku do jednego z w/w rodzajów uprawniałoby do pobierania od podatnika opłaty targowej. Nie wskazał też, według jakich kryteriów należy kwalifikować budynki do wąskiej grupy wymienionej w art. 15 ust. 2a upol, a właściwe określenie kryteriów takiej kwalifikacji ma podstawowe znaczenie z uwagi na spór między stronami co do rodzaju budynku - C. H. A, oraz z uwagi na wspomniany brak w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych definicji pojęć użytych w tym przepisie, poza pojęciem samego "budynku" zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 1. Konsekwencją powyższych braków postępowania w sprawie określenia opłaty targowej jest wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie.

Pojęcia zawarte w art. 15 ust. 2a upol użyte zostały także w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych - KŚT (Dz.U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z tej samej daty w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - PKOB (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.). Oba akty prawne wydane zostały na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439 ze zm.).

Jak wynika z objaśnień wstępnych do pierwszego z wyżej wymienionych rozporządzeń, Klasyfikacja Środków Trwałych jest usystematyzowanym zbiorem obiektów majątku trwałego, służącym m.in. do celów ewidencyjnych, ustalaniu stawek odpisów amortyzacyjnych oraz badań statystycznych. Z uwag szczegółowych, zawartych w tym akcie, wynika zaś, że podział budynków na mieszkalne i niemieszkalne oparto na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, a o zaliczeniu budynku do właściwej podgrupy i rodzaju decyduje jego przeznaczenie oraz związana z tym konstrukcja i przeznaczenie, a nie sposób użytkowania, który w praktyce bywa czasem niezgodny z przeznaczeniem. O zmianie pierwotnego przeznaczenia na stałe, decyduje każdorazowo wykonanie odpowiednich robót budowlano adaptacyjnych.

Zgodnie z objaśnieniami wstępnymi do drugiego z wymienionych aktów Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych, rozumianych jako produkty finalne działalności budowlanej. PKOB służy m.in. do klasyfikowania obiektów budowlanych.

Według KŚT wśród różnych rodzajów budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, który to rodzaj obejmuje: centra handlowe, domy towarowe, samodzielne sklepy i butiki, hale używane do targów, aukcji i wystaw oraz targowiska pod dachem.

Według PKOB wśród różnych klas budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, która to klasa obejmuje takie, jak wyżej wymienione w zakresie rodzaju, a ponadto stacje paliw, stacje obsługi, apteki itp.

Biorąc pod uwagę, iż ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych pojęć użytych w art. 15 ust. 2a, ale jednocześnie używał ich we wcześniej obowiązujących rozporządzeniach służących klasyfikowaniu obiektów budowlanych należy przyjąć, iż w przepisie tym chodzi o rodzaje (klasy) obiektów budowlanych określonych w w/w klasyfikacjach. Należy zatem przyjąć, iż odpowiednie zaklasyfikowanie konkretnego budynku zależne jest od przeznaczenia oraz związanej z tym konstrukcji i wyposażenia. Dla ustalenia takich danych pomocne może być sięgnięcie do dokumentacji związanej z budową, w szczególności do pozwolenia na budowę, w którym określona jest nazwa, rodzaj i kategoria obiektu budowlanego.

Należy też zauważyć, iż istnieją uzasadnione wątpliwości, czy postępowanie podatkowe w zakresie opłaty targowej z tytułu dokonywania sprzedaży w hali C.T. A toczyło się wobec właściwego podmiotu. Adresatem obu decyzji był P.B., co było powodem odrzucenia skargi P.W. Jednakże w treści odwołania strona określiła się jako Firma Handlowa B s.c. Organ odwoławczy powinien zatem co najmniej powziąć wątpliwość, czy stroną postępowania powinien być P.B. i przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Na rozprawie P.B. wyjaśnił, iż działalność gospodarczą prowadzi od 1995 r. w ramach spółki cywilnej z P.W., jednak stosownej umowy nie okazał. Stroną niniejszego postępowania podatkowego powinien być podmiot dokonujący sprzedaży na stoisku B-2, a zatem zależy wyjaśnić, czy sprzedaży dokonywał P.B., czy też Firma Handlowa B s.c.

Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, jest przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), a na podstawie art. 200 i art. 152 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.