Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2061/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 156 PAR. 1 PKT 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. K., B. I., B. K., D. K., G. S., K. K., K. K., L. K. i Z. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także "Sądu") decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] (dalej także "zaskarżoną decyzją") Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej także "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania R. K. , B. K. , D. K., L. K., K. K., K. K., Z.K., G. S., B. I., reprezentowanych przez radcę prawnego M. F. od decyzji Wojewody [...] (dalej także "Wojewody") z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], stwierdzającej, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 07.1984 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości położonej w [...] - [...] , obejmującą działki nr [...]o pow. 36.653 m2 i nr [...] o pow. 3.247 m2, z całej nieruchomości o pow. 76.000 m2, zapisanej w KW nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, orzekł w następujący sposób:

- uchylił decyzję Wojewody w całości,

- stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1984 r. nr [...] w części przyznającej odszkodowanie na rzecz S. K. oraz R. K.

- odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 07.1984 r. nr [...] w części przyznającej odszkodowanie na rzecz B. K. oraz E. K.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r., przedstawia się następująco:

1. Decyzją z dnia [...] marca 1984 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w [...] , obejmującej działki nr [...] . o pow. 36.653 m2 i nr [...] o pow. 3.247 m2, z całej nieruchomości o pow. 76.000 m2, zapisanej w KW nr [...] Państwowego Biura Notarialnego w [...] , stanowiącego własność p. E. K. oraz spadkobierców E. K.). Decyzja wywłaszczeniowa w pkt 2 zawieszała postępowanie w części dotyczącej przyznania odszkodowania do czasu zakończenia postępowania spadkowego przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie nabycia spadku po zmarłej E. K.

2. Postanowieniem z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] Cywilny orzekł, że spadek po zmarłej w dniu [...] lipca 1977 r. E. K. nabyli w 1/4 części E. K., S. K., B. K. i R. K., z tym, że udział we wchodzącym w skład spadku gospodarstwie rolnym dziedziczył z mocy ustawy E. K. i B. K. - każdy w 1/2.

3. Decyzją z dnia [...] lipca 1984 r. nr [...] (dalej "decyzją odszkodowawczą") Prezydent Miasta [...] orzekł o odszkodowaniu za przedmiotową nieruchomość w łącznej wysokości 4.049.600 zł. Odszkodowanie zostało przyznane: 1) E. K., 2) S. K. , 3) B. K. i 4) R. K.

4. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. R. K. , B. K., D. K., L. K., K. K., K. K., Z. K., G. S., B. I., reprezentowani przez r. pr. M. F. wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. decyzji odszkodowawczej.

5. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewoda stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .07.1984 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa.

6. Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił w całości decyzję Wojewody z dnia [...] 01.2015 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej.

7. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3361/15, tut. Sąd uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r.

III. Jak wskazano na wstępie, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa ponownie rozpatrzył odwołanie stron od decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2015 r., uchylając tę decyzję i reformując.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

1. W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3361/15, uchylającym poprzednią nadzorczą decyzję odwoławczą, tut. Sąd nakazał wyjaśnienie, komu w dacie wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...] , przysługiwał tytuł prawny do niej (E. K., czy też tej osobie łącznie ze spadkobiercami jego żony). Na zasadzie art.153 p.p.s.a. zalecenie to wiązało organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do powyższego:

Zgodnie z treścią wyciągu z KW nr [...] z dnia 3.10.1983 r. właścicielem działki nr [...] o pow. 4,14 ha był E. K.

Tymczasem jak wynika z treści aktu nadania z dnia [...] 05.1959 r. nr [...] gospodarstwo rolne o łącznej pow. 7,60 ha, w skład którego wchodziła - jak wynika z orzeczenia o wykonaniu ww. aktu nadania

- działka nr [...] o pow. 4,14 ha, nr [...] o pow. 1,79 ha oraz nr [...] o pow. 1,67 ha, zostało nadane na rzecz E. K. na podstawie art. 5 i art. 10 dekretu z dnia [...] 09.1951 r., o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr [...], poz. [...] ). Nadane przedmioty majątkowe w czasie trwania wspólności ustawowej - zgodnie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 21 ust. 1 ustawy Kodeks Rodzinny z dnia 27.06.1950 r. (Dz. U. 34 poz. 308) - są wspólnym majątkiem obojga małżonków. Zgodnie z treścią skróconego odpisu aktu małżeństwa E. i E. K. zawarli małżeństwo w dniu 28.05.1947 r.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego I CR 801/73 z dnia 27.11.1973 r. "nieruchomość nabyta w czasie trwania małżeństwa przez jednego z małżonków (...) wchodzi - jako stanowiąca dorobek - w skład majątku wspólnego małżonków". Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale I CO 9/62 z dnia 10.09.1962 r. oraz uchwale SN II CO 12/62 z dnia 30.11.1962 r.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że w dniu 7.07.1977 r. zmarła E. K. należy stwierdzić, że w dniu wywłaszczenia tj.12.03.1984 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność E. K. w 1/2 części oraz spadkobierców E. K. w 1/2 części.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] 05.1984 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłej w dniu [...].07.1977 r. E. K. na podstawie ustawy nabył E. K. , R. K., S. K. oraz B. K. - każdy w 1/4 części spadku z tym, że udział we wchodzącym w skład spadku gospodarstwie rolnym dziedziczył z mocy ustawy E. K. i B. K. - każdy w 1/2.

Konkludując należy stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej współwłasność E. K. w 3/4 części oraz B. K. w 1/4 części. E. K. połowę własności nieruchomości nabył w trakcie trwania małżeństwa, natomiast 1/4 udziału odziedziczył po zmarłej małżonce E. K. B. K., na podstawie postanowienia spadkowego z dnia [...] 05.1984 r., nabył udział w przedmiotowej nieruchomości w wysokości 1/4.

2. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest ocena zgodności kwestionowanej decyzji odszkodowawczej z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Stosownie do powyższego:

3. Decyzją z dnia [...] 03.1984 r, nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w [...] , obejmującej działki nr [...] o pow. 36.653 m2 i nr [...] o pow. 3.247 m2, z całej nieruchomości o pow. 76.000 m2, zapisanej w KW nr [...] Państwowego Biura Notarialnego w [...] stanowiącej własność E. K. i nieznanych spadkobierców E. K. W punkcie drugim organ wywłaszczeniowy zawiesił postępowanie w części dotyczącej odszkodowania do czasu zakończenia postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po E. K.

Zgodnie z treścią art.22 z dnia 12.03.1958 r. odszkodowanie ustalało się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, która winna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Zgodnie z treścią art.23 ust.2 z dnia 12.03.1958 r. organ mógł odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania. Z treści art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jednoznacznie wynika, iż w razie wydania decyzji o wywłaszczeniu i odroczeniu ustalenia odszkodowania, organ winien był wydać odrębne orzeczenie o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżących o nieprzeprowadzeniu osobnej rozprawy odszkodowawczej należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak jest zachowanych dokumentów świadczących o przeprowadzeniu osobnej rozprawy odszkodowawczej zgodnie z dyspozycją art. 23 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. Jednocześnie z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] 07.1984 r. [...] nie wynika, aby osobna rozprawa nad ustaleniem odszkodowania została przeprowadzona.

Przepis art. 23 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej jest przepisem o charakterze procesowym, zatem we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej powinna zostać wykazana okoliczność, że naruszenie tego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy. Taka okoliczność w niniejszej sprawie nie została wykazana. Wymaga podkreślenia fakt, iż przedmiotowej sprawie organ wywłaszczeniowy przeprowadził rozprawę odszkodowawczo - wywłaszczeniową w dniu 7.03.1984 r. Na rozprawie omówiono kwestie związane z samym wywłaszczeniem jak i odszkodowaniem. Obecny na rozprawie E. K. został zapoznany z wysokością odszkodowania i wyraził zgodę na wywłaszczenie przedmiotowych działek. A zatem brak przeprowadzenia osobnej rozprawy przed wydaniem orzeczenia o odszkodowaniu stanowi naruszenie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., niemniej naruszenie to w przedmiotowej sprawie nie ma charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.06.2013 r. sygn. akt I OSK 118/12).

4. W przedmiotowej sprawie biegły ustalił odszkodowanie należne za wywłaszczony grunt na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974 Nr 10, poz. 64), zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18.09.1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1982 r. Nr 23, poz. 205) oraz zgodnie z wymogami zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] 02.1983 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] oraz zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] dnia [...] 02.1983 r. "w sprawie podwyższenia stawek odszkodowań za grunty wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa".

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 8 pkt 3 jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie obliczane było najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej (art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b).

Zgodnie z treścią § 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18.09.1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1982 r. Nr 23, poz. 205) cenę nieruchomości ustala się według obowiązującej w dniu jej sprzedaży ceny żyta z uprawy kontraktacyjnej, pomnożonej przez określone w załączniku do zarządzenia stawki szacunkowe 1 hektara gruntów.

Zgodnie z załącznikiem do ww. zarządzenia stawkę szacunkową za 1 ha gruntu ornego w I klasie wielkomiejskiej określono na 145 kwintali żyta.

Zgodnie z treścią § 1 zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1983 r. stawki odszkodowań z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych na terenie miasta [...] , za obszar przekraczający wielkość działki normatywnej i przejęcia na własność Państwa nieruchomości dla osób utrzymujących się wyłącznie z rolnictwa, w wysokości czterokrotnych cen, jakie kształtują się przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych w strefie wielkomiejskiej w klasie pierwszej.

Biegły w opinii szacunkowej z dnia 9.11.1983 r. wyliczył cenę za 1 ha gruntu rolnego przyjmując 145 q po [...] zł, stosując współczynnik 4x przysługujący osobom utrzymującym się wyłącznie z rolnictwa. A zatem cena za 1 m2 gruntu wynosiła [...] zł/m2 (145q x [...] zł x4)/10000 = [...] zł)).

W związku z powyższym odszkodowanie za działkę nr [...] oraz nr [...] wyniosło [....] zł ((36.653 m2 x [...] zł/m2) + (3.247 m2 x [...] zł/m2) = [...] zł).

5. Zgodnie z przepisem art. 24 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania należało w orzeczeniu wskazać właściciela nieruchomości, lub osobę, która nie jest ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów lecz w toku postępowania zgłosi i udowodni swoje prawo własności do nieruchomości (art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.). Decyzją z dnia [...] 07.1984 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o odszkodowaniu za przedmiotową nieruchomość w łącznej wysokości [...] zł. Odszkodowanie przyznano E. K., S. K. , B. K. i R. K., każdemu w udziale 1/4 części tj. po [...] zł. Odszkodowanie zostało przyznane w kwocie [....] zł zamiast [...] zł, jednakże zważywszy na nieznaczną w stosunku do całego odszkodowania skalę błędu tj. zaniżenie odszkodowania o [...] zł, należy stwierdzić, że pomyłka biegłego przy wyliczaniu odszkodowania ma charakter oczywistego błędu rachunkowego i nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa.

Jak wskazano powyżej właścicielem przedmiotowej nieruchomości był E. K. w 3/4 częściach oraz B. K. w 1/4 części, zatem odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno zostać przyznane ww. właścicielom stosownie do ich udziałów w nieruchomości. E. K. posiadał udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 3/4, zatem powinien otrzymać odszkodowanie w wysokości [...]zł (0,75 x [...] zł = [...] zł). Tymczasem organ przyznał E. K. odszkodowanie tylko za udział wynoszący 1/4 części nieruchomości ([...] zł). Należy wskazać, że za udział 1/4 w nieruchomości organ przyznał odszkodowanie w prawidłowej wysokości. Wadliwe natomiast ustalono odszkodowanie za połowę nieruchomości, która stanowiła własność E. K., a nie S. K. i R. K. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 07.1984 r. w części przyznania odszkodowania na rzecz E. K. za 1/4 części nieruchomości, skoro odszkodowanie za tę część zostało przyznane w prawidłowej wysokości.

6. B. K. posiadał udział w przedmiotowej nieruchomości wynoszący 1/4, zatem powinien otrzymać odszkodowanie w wysokości [...] zł (0,25 x [...] zł = [...] zł). W zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 07.1984 r. B. K. otrzymał odszkodowanie w prawidłowej kwocie tj. [...] zł.

7. Przyznanie odszkodowania na rzecz S. K. i R. K., którzy nie byli właścicielami wywłaszczonej nieruchomości stanowi rażące naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 24 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r. Na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (tzw. negatywna przesłanka nieważności).

8. Z racji tego, iż kwestionowana decyzja odszkodowawcza odnosiła się wyłącznie do kwestii odszkodowania za grunt wywłaszczony, nie ma podstaw do przyjęcia, iż wywołała nieodwracalne skutki prawne.

IV. Pismem z dnia 10 lipca 2017 r.: 1) R. K., 2) B. K., 3) D. K., 4) L. K., 5) K. K., 6) K. K., 7) Z. K., 8) G. S., 9) B. I., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. "w części, tj. w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1984 r. nr [...] w części przyznającej odszkodowanie na rzecz S. K. i R. K. oraz w zakresie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej w części przyznającej odszkodowanie na rzecz B. K. oraz E. K.". Skarga formułuje w tym zakresie zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na skutek wyłącznie częściowego stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej (w zakresie dot. przyznania odszkodowania dwóm współwłaścicielom), pomimo tego, że sentencja decyzji odszkodowawczej (punkt 1) w zakresie przyznania odszkodowania stanowi jednolite rozstrzygnięcie rozstrzygające o odszkodowaniu dla wszystkich czterech współwłaścicieli, a więc możliwe jest jedynie stwierdzenie jej nieważności w zakresie całego punktu 1, gdyż w przeciwnym razie pozostanie w obrocie prawnym w dalszym ciągu decyzja odszkodowawcza w zakresie odszkodowania dla dwóch pozostałych współwłaścicieli, w sytuacji gdy jest ona i w tym zakresie wydana z rażącym naruszeniem prawa (kwoty odszkodowania przyznane współwłaścicielom nie są prawidłowe z uwagi na inne udziały w spadku);

2. art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej (po wcześniejszym odroczeniu ustalenia odszkodowania i zawieszeniu postępowania w zakresie odszkodowania, o czym organ już nie wspomniał w uzasadnieniu decyzji), nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy odszkodowanie zostało przyznane osobom do tego nie uprawnionym, jak również z uwagi na przyznanie jednemu z dwójki współwłaścicieli nieruchomości, nie 3/4 % całości odszkodowania, a jedynie 1/4 % odszkodowania;

3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na skutek niestwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej z dnia [...] lipca 1984 r. w całości mimo, iż odszkodowanie zostało przyznane bez przeprowadzenie bezwzględnie wymaganej rozprawy z udziałem biegłych, co miało bezpośredni wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania, gdyż organ odszkodowawczy wadliwie przyjął, iż wszystkie cztery osoby uprawnione utrzymują się wyłącznie z rolnictwa, a zatem są uprawnione do odszkodowania przy zastosowaniu stawki czterokrotnej, podczas gdy w rzeczywistości tylko dwie z czterech osób były uprawnione do wyższego odszkodowania;

4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 97 ust. 2 i 102 k.p.a. na skutek niestwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej w całości pomimo tego, że została ona wydana w sytuacji, gdy postępowanie odszkodowawcze było zawieszone i nie zostało wcześniej podjęte przez Prezydenta Miasta [...], a zatem brak było podstaw do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę odszkodowania za nieruchomość;

5. art. 107 § 3 kpa w związku z art. 153 p.p.s.a. na skutek nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] , a mającej istotne znaczenie w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości wydania decyzji [...] , kwestii wadliwego ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poprzez przyznanie 4 osobom odszkodowania w wysokości przewianej dla osób, dla których rolnictwo było wyłączonym źródłem utrzymania, podczas gdy 2 z 4 osób wskazanych jako uprawnione do odszkodowania w decyzji [...] , utrzymywało się z rolnictwa, a 2 osoby (S. K. oraz R. K.) osiągały przychody z innych źródeł;

6. art. 107 § 3 kpa na skutek nie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionej przez skarżących w odwołaniu od decyzji Wojewody Pomorskiego, a mającej istotne znaczenie w niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości wydania decyzji [...] , kwestii wydania decyzji [...] bez wcześniejszego podjęcia zawieszonego postępowania; 7. art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 kpa poprzez nie wskazanie w sentencji zaskarżonej decyzji podstawy prawnej stwierdzenia nieważności decyzji [...] , co uniemożliwia kontrolę zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący podnieśli w szczególności, co następuje:

1. Decyzja Ministra jest tylko częściowo prawidłowa, tj. w zakresie w jakim Minister uchylił decyzję Wojewody [...] i stwierdził nieważność decyzji odszkodowawczej w części przyznającej odszkodowanie na rzecz S. K. oraz R. K. Jednakże z uwagi na częściowo błędne uzasadnienie decyzji skarżący zmuszeni byli zaskarżyć i tę część decyzji Ministra.

2. Organ nadzorczy winien stwierdzić nieważność decyzji odszkodowawczej również w zakresie przyznania odszkodowania B. i E. K.

Częściowe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może dotyczyć wyłącznie jej samodzielnej części, tj. takiej bez której reszta rozstrzygnięcia może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie w sytuacji, w której kwestię przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość całościowo reguluje punkt 1 decyzji odszkodowawczej. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji odszkodowawczej w części przyznającej odszkodowanie dla B. K. oraz E. K. będzie równoznaczne z pozostawieniem w obrocie decyzji wadliwie regulującej kwestię w/w odszkodowania w odniesieniu do E. K. (Minister przyznał, iż współwłaściciel ten powinien był otrzymać 3/4 ogólnej kwoty odszkodowania, podczas gdy otrzymał wyłącznie 1/4 odszkodowania). Nie można uznać zatem, że jest to niewielka różnica, która mogłaby ewentualnie sanować decyzję odszkodowawczą w tym zakresie, czy też stanowić o wydaniu jej z naruszeniem prawa.

3. Organ wadliwie ustalił, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu jak również wbrew zasadom logiki, iż nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, dot. odszkodowania, nie miało rażącego charakteru, gdyż brak tej rozprawy w rzeczywistości miał istotny wpływ na wysokość przyznanego odszkodowania E. K.. W tym zakresie decyzja Ministra została wydana także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa i art. 153 p.p.s.a., gdyż organ nie zastosował się do wiążącej go oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3361/15. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraźnie wskazał, iż Minister ma wyjaśnić czy prawo własności przysługiwało wyłącznie E. K., a jeśli nie (jak to zostało ustalone przez Ministra, a wcześniej podnoszę przez skarżących) to organ powinien wyjaśnić jakie były źródła dochodów spadkobierców żony E. K.(E. K.). Tak samo na skutek nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej, nie wyjaśniono stanu prawnego nieruchomości na skutek spadkobrania po E. K., wskutek czego odszkodowanie zostało przyznane osobom do tego nie uprawnionym (czyli decyzja została skierowana do osób, nie będących stronami postępowania - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a).

Ponadto, jak sam przyznał Minister, biegły sporządzający szacunek gruntu nie ustrzegł się błędu w postaci pomniejszenia odszkodowania za dz. [...] o 250 zł, a zatem jest to kolejny przykład tego, iż brak rozprawy administracyjnej, miał wpływ na wysokość odszkodowania.

Dlatego należy podkreślić, iż przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w zakresie odszkodowania pozwoliłoby uniknąć tych wszystkich błędów i wydać prawidłową decyzję (zarówno co do wysokości odszkodowania jak i osób do niego uprawnionych). Nieprzeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej miało zatem istotny wpływ na prawidłowość wydanej decyzji.

4. Organ pominął w swoich rozważaniach zawartych w uzasadnieniu decyzji również istotną okoliczność dla oceny prawidłowości decyzji odszkodowawczej, a dot. wydania decyzji w okresie formalnego zawieszenia postępowania.

Na wcześniejszym etapie postępowania, tj. jeszcze przed zapadnięciem wyroku tut. Sądu z dnia 17 lutego 2016 r. Minister wskazywał, iż akta wywłaszczeniowe są niekompletne, gdyż nie zawierają postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania o odszkodowanie, z czym nie można się było zgodzić. Takie ustalenia Ministra były niczym nie poparte i całkowicie dowolne. To, iż w aktach nie ma takiego dokumentu, wskazuje na to, iż postanowienie takie nie zostało w ogóle wydane. Brak jest w aktach jakichkolwiek dokumentów wskazujących by zawieszone wcześniej postępowanie odwoławcze zostało podjęte. Co więcej z treści decyzji o odszkodowaniu z dnia [...] lipca 1984r. wynika, iż niezwłocznie po przedłożeniu przez spadkobierców E. K. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku została wydana decyzja o odszkodowaniu.

Pomimo tego że postępowanie odszkodowawcze zostało zawieszone na czas określony to jednak skutek w postaci podjęcia postępowania nie następował z mocy prawa, gdyż do podjęcia postępowania na gruncie art. 97 ust. 2 i 102 k.p.a. niezbędne było wydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Do czasu wydania postanowienia o podjęciu postępowania, postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość było zawieszone i zgodnie z art. 102 k.p.a. organ administracji był uprawniony wyłącznie do podejmowania czynności niezbędnych do zapobieżenia niebezpieczeństwom dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 07.01.2009r. III SA/Wr 530/08.) wydanie decyzji kończącej postępowanie w trakcie zawieszenia postępowania skutkuje wydaniem takiej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skoro zatem brak jest dowodów potwierdzających podjęcie zawieszonego postępowania, a z kolei są dowody wskazujące na wydanie decyzji o odszkodowaniu w trakcie formalnego zawieszenia postępowania to należy uznać tę okoliczność za udowodnioną. Tym samym należy wskazać, iż decyzja odszkodowawcza została wydana w trakcie formalnego zawieszenia postępowania, a zatem także z tego względu została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

5. Decyzja Ministra nie spełnia również wymogów k.p.a. w zakresie wskazania podstawy prawnej w sentencji decyzji, gdyż organ ograniczył się wyłącznie do wskazania art. 138 § 1 ust. 1 i 2 k.p.a., pomijając przy tym art. 156 § 1 pkt 2 i w ocenie skarżących także art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (o czym mowa powyżej z uwagi na skierowanie decyzji do osób nie będących stroną postępowania). Przy czym z uwagi na dalej idące skutki prawne wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (brak ograniczenia czasowego co do stw. nieważności decyzji) organ powinien stwierdzić nieważność decyzji odszkodowawczej w zakresie pkt 1 w całości (tak NSA w wyroku z 30.07.2008r. I OSK 1169/07).

V. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 sierpnia 2017 r. Minister wniósł o jej oddalanie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Pismem z dnia 20 września 2017 r. pełnomocnik skarżących, odnosząc się do stanowiska skargi, podtrzymał swoje stanowisko, że: (-) pozostawienie w obrocie prawnym decyzji odszkodowawczej w kształcie wynikającym z odwoławczego orzeczenia nadzorczego jest równoznaczne z pozostawieniem w obrocie prawnym orzeczenia zaniżającego udział w odszkodowaniu należny E. K., (-) wbrew ocenie Ministra orzeczenie odszkodowawcze nie było podzielne w stosunku do każdego z uprawnionych współwłaścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

VII. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Ministra prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na zasadach i w trybie uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a., w którym zaskarżoną obecnie decyzją orzekł Minister, było rozstrzygnięcie, czy decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 1984 r. nr [...], orzekająca o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości położonej w [...] , obejmującą działki nr [...] o powierzchni 36.653 m2 i nr [...] o powierzchni 3.247 m2, z całej nieruchomości o powierzchni 76.000 m2, zapisanej w KW nr [...] , jest obciążona którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, przewidzianych w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. i czy w związku z powyższym zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Właściwie do rozpatrzenia niniejszej sprawy organy nadzorcze obu instancji orzekły w ten sposób, że: (-) organ I instancji (tj. Wojewoda) stwierdził, iż kwestionowane orzeczenie odszkodowawcze wydano z naruszeniem prawa, (-) organ II instancji (tj. Minister) uchylił decyzję Wojewody i zreformował ją w ten sposób, iż: (-) stwierdził nieważność decyzji odszkodowawczej w części przyznającej odszkodowanie S. K. i R. K. oraz (-) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej w części przyznającej odszkodowanie B. K. oraz E. K. Kontrolując legalność decyzji Ministra w granicach zaskarżenia skargą, tj. w odniesieniu do tej części w/w decyzji, w której organ odwoławczy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej w części orzekającej o przyznaniu odszkodowania, Sąd w pełni przychyla się do stanowiska organu odwoławczego. Tym samym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

2. Stosowanie instrumentu prawnego w postaci stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uregulowanego w art.156 i nast. k.p.a. musi odbywać się ze świadomością istotnej wagi skutków prawnych, jakie instrument ten za sobą pociąga, władczo ingerując ex tunc - w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji - w ukształtowany nią stan prawny, w tym nierzadko ukształtowany od wielu lat. Należy mieć zatem na uwadze, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.16 § 1 k.p.a. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276).

Stanowczego podkreślenia wymaga, że przedmiotem weryfikacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie są jakiekolwiek uchybienia kontrolowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym, tj. wymienione w art.156 § 1 k.p.a. Tym samym uchybienie, nawet o istotnym znaczeniu, któremu nie można przypisać charakteru uchybienia kwalifikowanego, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie ma zatem na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter prawny nie jest tożsamy z charakterem innego rodzaju nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości danej decyzji administracyjnej pod kątem wystąpienia ściśle określonych wad prawnych.

W związku z charakterem zarzutów wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie miała konieczność rozstrzygnięcia, czy decyzja ta, w zakresie przyznania odszkodowania B. K. oraz E. K. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (kwalifikowana wada prawna, wymieniona w art.156 §1 pkt. 2 k.p.a.).

W odniesieniu do przewidzianej w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. wady prawnej w decyzji administracyjnej, polegającej na rażącym naruszeniu prawa (zarówno procesowego, jak i materialnego), podkreślenia wymaga utrwalone stanowiska orzecznictwa sądowego, dotyczące właściwej wykładni tego pojęcia. W myśl powyższego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008). "Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. II OSK 1280/11, publ. LEX).

3. Nietrafnie postuluje skarga konieczność stwierdzenia przez organ nadzorczy nieważności całego pkt 1 decyzji odszkodowawczej, w którym to punkcie orzeczono o przyznaniu odszkodowania na rzecz czterech wymienionych tam osób. W ocenie skarżących: (-) w/w punkt rozstrzygnięcia odszkodowawczego miał charakter integralny i niepodzielny, (-) wyeliminowanie w/w punktu z obrotu prawnego wyłącznie w części, odnoszącej się do dwóch osób, bezspornie nieuprawnionych do odszkodowania (tj. S. i R. K.) spośród czterech tam wymienionych, wprawdzie ustanawia w elementarnym zakresie stan zgodny z prawem (poprzez potwierdzenie, iż osobami wyłącznie uprawnionymi do odszkodowania są E. i B. K.), niemniej nie usuwa wadliwości rozstrzygnięcia co do ustalenia udziałów osób uprawnionych w łącznej kwocie odszkodowania (w dalszym ciągu bowiem E. K., uprawniony w rzeczywistości do uzyskania 3/4 kwoty odszkodowania, figuruje w treści tej decyzji jako uprawniony jedynie do 1/4 tej kwoty). Skarżący podnoszą zatem, iż wprawdzie orzeczenie nadzorcze usuwa wadliwość decyzji odszkodowawczej w wymiarze podmiotowym, doprowadzając do wskazania w tej decyzji właściwego kręgu beneficjentów odszkodowania, o tyle nie usuwa wadliwości w wymiarze przedmiotowym (w znaczeniu prawidłowego rozdzielenia kwoty odszkodowania pomiędzy uprawnionych).

O ile nie sposób zaprzeczyć temu, iż kontrolowana przez Sąd ingerencja nadzorcza nie doprowadziła do nadania sentencji decyzji odszkodowawczej treści ustalającej udział E. K. w prawidłowym zakresie, o tyle w oczywisty sposób, a to z racji wyłącznie kasacyjnego charakteru orzeczeń nadzorczych, skutku takiego nie mogła przynieść. Niespornym jest bowiem to, że przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej kontrolowaną przez organ nadzorczy decyzją, a jest nim wyłącznie kontrola legalności tej decyzji według kwalifikowanych kryteriów ustalonych w art.156 par.1 pkt 1 – 7 k.p.a., kończąca się – w razie obciążenia kontrolowanej decyzji kwalifikowanymi wadami prawnymi i przy jednoczesnym niezachodzeniu okoliczności z art.156 par.2 k.p.a. – stwierdzeniem nieważności decyzji, tj. jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Abstrahując od faktu, iż uwzględnienie żądania skarżących w postaci eliminacji całego punktu 1 decyzji odszkodowawczej doprowadziłoby do stanu, w którym decyzja odszkodowawcza nie regulowałaby żadnego elementu odszkodowania (tj. nie tylko udziałów w kwocie odszkodowania, ale i samych osób uprawnionych), stwierdzić należy, że nieakceptowane przez skarżących skutki rozstrzygnięcia nadzorczego (tj. pozostawienie w obrocie prawnym sentencji orzeczenia odszkodowawczego, zaniżającej kwotę odszkodowania należnego E. K.) w istocie nie oddziałuje negatywnie na sferę uprawnień E. K. Odnotować bowiem należy, że w sytuacji, w której w uzasadnieniu decyzji nadzorczej organ stwierdził w sposób nie pozostawiający wątpliwości, że w/w współwłaściciel wywłaszczonej nieruchomości był uprawniony do odszkodowania w udziale 3/4 jego ogólnej kwoty (a przyznano mu wyłącznie 1/4 tejże kwoty ogólnej), oczywistym jest, że decyzja nadzorcza w czytelny sposób potwierdza wyrządzenie przez decyzję odszkodowawczą szkody w majątku uprawnionego, równą co najmniej wartości różnicy pomiędzy kwotą należną a kwotą faktycznie uprawnionemu przyznaną (różnica ta wynosi 1/2 ogólnej kwoty odszkodowania, przyznanej decyzją). Powyższe otwiera pokrzywdzonej stronie (albo jej następcom prawnym) drogę do dochodzenia przed sądem powszechnym naprawienia tej szkody na zasadach określonych w art.4171 par.2 k.p.a., w myśl którego to przepisu (zd. pierwsze), jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

4. Nie można podzielić zapatrywania skargi, iż o nieważności decyzji odszkodowawczej przesądza sam fakt niepoprzedzenia jej wydania rozprawą administracyjną, jak tego formalnie wymagał art.23 ust.2 ustawy wywłaszczeniowej, stanowiący iż naczelnik powiatu może odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania. Trafnie w tym kontekście powołał się organ nadzorczy na orzecznictwo sądowe, opowiadające się przeciwko automatycznemu kwalifikowaniu naruszenia przez organ wywłaszczeniowy przepisów ustawy wywłaszczeniowej, zobowiązujących ten organ do przeprowadzenia rozprawy, z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnicze znaczenie przy ocenie kwestii legalności rozstrzygnięcia o odszkodowaniu ma bowiem wyjaśnienie, czy kwota przyznanego odszkodowania została ustalona w oparciu o opinię biegłych, formułującą wnioski zgodne z zasadami ustalania odszkodowań, przewidzianymi w rozdziale 2 ustawy (art.7 – 14) oraz przepisach zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982. W rozpatrywanej sprawie Minister prawidłowo ustalił, że: (-) wymagana przepisami opinia biegłego rzeczoznawcy została sporządzona, a ustalona w niej kwota odszkodowania wynika z zastosowania przepisów: art.8 ust.3 pkt 3 ustawy, par.2 zarządzenia z 1982 r., par.1 zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1983 r., (-) ustalona w ten sposób kwota odszkodowania wynosi [...] zł, (-) w/w kwota została nieznacznie zaniżona przez biegłego ([...] zł), (-) niewielki rozmiar w/w pomyłki biegłego w stosunku do całej kwoty odszkodowania stanowi przeszkodę do przyjęcia, iż przyznanie odszkodowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa (nie sposób bowiem przyjąć, że tego rodzaju uchybienie jest równoznaczne z brakiem adekwatności ustalonego odszkodowania). W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że zaniechanie przez organ wywłaszczeniowy przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem orzeczenia o odszkodowaniu, nie wpłynęło w żaden istotny sposób na prawidłowość orzeczenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że o ile w sprawie bezspornie doszło do naruszenia art.23 ust.2 ustawy wywłaszczeniowej, o tyle naruszenie to nie miało charakteru rażącego w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie podziela zatem rozumowania skargi, iż bezpośrednim skutkiem nieprzeprowadzenia przez organ wywłaszczeniowy rozprawy było rażąco sprzeczne z prawem przyznanie odszkodowania także osobom nieuprawnionym oraz wynikające stąd zaniżenie udziałów w odszkodowaniu, przysługujących osobom uprawnionym. Zdaniem Sądu w/w bezsporne uchybienia orzeczenia odszkodowawczego należy bowiem wiązać nie z zaniechaniem przez organ odwoławczy przeprowadzenia rozprawy (której przeprowadzenie miałoby służyć przede wszystkim ustaleniu łącznej kwoty należnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – kwota ta została tymczasem prawidłowo ustalona pomimo braku rozprawy) a z oczywiście wadliwym rozpatrzeniem przez organ odwoławczy materiału dowodowego sprawy, innego niż odnoszący się bezpośrednio do ustalenia kwoty odszkodowania (tj. orzeczenia spadkowego).

5. Uznać należy, że w zaskarżonej obecnie decyzji organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie kwestie podniesione w poprzednim wyroku tut. Sądu, wydanym w niniejszej sprawie. Organ wyjaśnił zatem wyczerpująco stan prawny przedmiotowej nieruchomości oraz wskazał, że w swojej opinii z dnia 9 listopada 1983 r. biegły zastosował współczynnik 4x, przysługujący osobom utrzymującym się wyłącznie z rolnictwa, tj. E. K. i B. K., nie kwestionując zasadności przyjętego przez biegłego mnożnika, zaś samo stwierdzenie nieważności orzeczenia odszkodowawczego w części odnoszącej się do osób do odszkodowania nieuprawnionych spowodowało, że zbadanie w stosunku do wyżej wymienionych kwestii osiągania przychodów z innych źródeł stało się bezprzedmiotowe.

6. Wbrew stanowisku skargi faktu wydania orzeczenia odszkodowawczego bez uprzedniego podjęcia zawieszonego postępowania w tym przedmiocie nie można uznać za naruszenie przepisów postępowania o charakterze rażącym. Zawieszenie postępowania odszkodowawczego nastąpiło do czasu zakończenia postępowania spadkowego po E. K. Jak wprost wynika z uzasadnienia decyzji odszkodowawczej współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości dostarczyli organowi, przed wydaniem w/w orzeczenia, niezbędne prawomocne postanowienie spadkowe, wydane przez sąd powszechny. W aktach sprawy odszkodowawczej nie zachował dokument potwierdzający formalne podjęcie zawieszonego postępowania, niemniej tego rodzaju braki w dokumentacji (po wielu latach od zakończenia postępowania administracyjnego) nie mogą być automatycznie oceniane jako dowód na jej brak w przeszłości. Niezależnie od powyższego aspektu, nawet zakładając formalną wadliwość działania organu odszkodowawczego w rozpatrywanym zakresie, to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przyjąć należy, że wadliwość taka nie nosiłaby charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem (z racji bezspornego ustania przeszkody procesowej, będącej powodem zawieszenia postępowania) nie wywołałaby skutku niemożliwego do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

7. Pomimo tego, iż część wstępna zaskarżonej decyzji odwoławczej, opisująca podstawę prawną jej wydania, nie powołuje art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), to jednakże jasno wynika z jej uzasadnienia (str. ostatnia). Stwierdzone uchybienie nie ma zatem istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.