Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1139/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15  ust. 1
journal: Dz.U. 1959 nr 14 poz 78
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 stycznia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołań H. i E. małżonków D. od decyzji Wojewody [...] dnia [...] kwietnia 2012 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Naczelnik Powiatu w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 1975 r. znak [...] przejął na własność Państwa gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, zapisane w Kw nr [...], położone we wsi M., stanowiące własność H. i E. małżonków D.

H. i E. małżonkowie D. wystąpili do S. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

W konsekwencji rozpoznania powstałego sporu kompetencyjnego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] kwietnia 1975 r. znak [...].

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wnieśli H. i E. małżonkowie D. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Wnieśli o zmianę decyzji i orzeczenie co do istoty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi i instancji do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku rozpoznania sprawy organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).

Przesłanki warunkujące zastosowanie wymienionych przepisów prawa zostały spełnione gdyż z analizowanych dokumentów archiwalnych wynika, że przed przejęciem niniejszego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa przeprowadzono czynności dowodowe. W aktach sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonych oględzin gospodarstwa rolnego w dniu 1 kwietnia 1975 r. Podczas kontroli stwierdzono, że mieszkanie było zamknięte, budynki gospodarcze (chlewnia, obora, stodoła) nie były zabezpieczone i nie znajdował się w nich żaden inwentarz żywy. Sąsiad K. W. oświadczył, że E. D. wyprowadził się do G., a bliższy adres nie był mu znany. Z protokołu tego wynika, że gospodarstwo składało się z [...]. W protokole wskazano, że na gruntach ornych dokonano zimowej orki, z czego obsiane zostało około 0,05 ha żytem zimowym. Z protokołu wynika również, że spotkany rolnik M. P. oświadczył, że E. D. pozwolił mu uprawiać 1,00 ha gruntów ornych i 3,00 ha łąki, ale rolnik ten nie dokonał żadnych zabiegów agrotechnicznych.

W konsekwencji komisja po dokonaniu oględzin na gruncie uznała, że omawiane gospodarstwo było opuszczone. W przywołanym protokole podano również, że na dzień 25 marca 1975 r. wezwano E. D. do Urzędu Miasta i Gminy w D., ale wezwany nie stawił się.

Minister wskazał także, że w toku prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji na wniosek pełnomocnika stron przesłuchano w charakterze stron [...] oraz w charakterze świadków [...].

Organ podkreślił z jednej strony, że zeznania świadków mają charakter ogólnikowy i nie wnoszą istotnych okoliczności do sprawy i nie podważają twierdzeń zawartych w badanej decyzji tj. nie są sprzeczne ze zgromadzonymi dokumentami archiwalnymi sprawy, z drugiej zaś podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie postępowanie nie zastępuje postępowania zwykłego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony.

W konkluzji Minister wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania dowodzi, że omawiane gospodarstwo było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu przepisów omawianej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. Ze zgromadzonych dokumentów wynika bowiem, że przed przejęciem w niniejszym gospodarstwie nikt nie zamieszkiwał, a grunty nie były uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu przez pełnomocnika stron zarzutu, że organ pierwszej instancji pozbawił pełnomocnika stron czynnego udziału "w każdym stadium postępowania", Minister stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny gdyż w aktach sprawy znajdują się pisma skierowane do stron, które miały być przesłuchane w charakterze świadków oraz do Urzędu Miejskiego w D. o przesłuchanie świadków, które pełnomocnik małżonków D. otrzymał do wiadomości. Ponadto przed wydaniem decyzji organ stopnia wojewódzkiego zawiadomił pełnomocnika skarżących o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego oraz zgłoszenia żądań, wyjaśnień i dowodów w sprawie.

Jako niezasadny uznał także zarzut, że działka nr [...] nie obejmuje nieruchomości objętej decyzją. Podkreślił, że z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] kwietnia 1975 r. orzekała o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, składającego się z działek nr [...].

Odnosząc się do zarzutu, że Naczelnik Powiatu w S. wydając decyzję pominął jako stronę postępowania H. D. Minister wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie stwierdzenia nieważności, zaś wskazane przez stronę uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania a zatem nie może być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Analizując podniesioną w odwołaniu kwestię zadłużenia gospodarstwa wobec [...] w S. organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 1978 r. Naczelnik Miasta i Gminy w D. ustalił wysokość nakładów inwestycyjnych poniesionych na remont budynku mieszkalnego w opuszczonym gospodarstwie rolnym z pobranej pożyczki bankowej na kwotę [...] zł. W wyniku wniesionego odwołania Naczelnik Miasta i Gminy w D. decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r. z uchylił zaskarżoną decyzję i ustalił wysokość nakładów inwestycyjnych poniesionych na remont budynków i urządzenia instalacji wodnej z pobranej pożyczki bankowej na kwotę [...] zł. Zauważył ponadto, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z 1961 r. umorzeniu podlegały pożyczki bankowe w części wykorzystanej na nakłady inwestycyjne dokonane w przejętym gospodarstwie rolnym. Skoro w przejętym gospodarstwie rolnym zostały poczynione nakłady w budynkach na określoną kwotę z kredytów inwestycyjnych, to zasadnie pożyczka bankowa została umorzona tylko w części wykorzystanej na nakłady inwestycyjnie. Z zacytowanego przepisu nie wynika, że umorzeniu podlegają zaciągnięte pożyczki bankowe w całości.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako nie zasługujący na uwzględnienie uznał ponadto zarzut, że decyzja Wojewody nie zawiera właściwego uzasadnienia. Wg organu zawiera ona wszystkie konieczne elementy które wynikają z art. 107 § 3 kpa, daje obraz ustalonego stanu faktycznego i zawiera odniesienie do podstawy prawnej. Podobnie za nietrafny uznał Minister zarzut, że organ stopnia wojewódzkiego nie ustalił wszystkich "istotnych okoliczności sprawy" Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy oraz podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wnieśli H. i E. małżonkowie D.

Domagali się zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie:

uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie, zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów sądowych według norm przepisanych zarzucili:

- naruszenie przepisu prawa procesowego art. 10 par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego( tekst jedn. Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez niezawiadomienie pełnomocnika o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań dotyczących przedmiotowego postępowania administracyjnego,

- nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności czy działający w imieniu Naczelnika Powiatu Kierownik Wydziału [...] był osobą uprawnioną do działania w imieniu organu prezydium powiatowej rady narodowej- organu uprawnionego do przyjęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa oraz czy zaciągnięte kredyty na gospodarstwo rolne zostały przez stronę skarżącą spłacone,

- uznanie dokumentów archiwalnych jako dowodów wiarygodnych z pominięciem istotnych faktów i dowodów zebranych w sprawie w toku postępowania - negujących wiarygodność dokumentów archiwalnych.

W obszernym uzasadnieniu wskazali między innymi, że organ drugiej instancji w toku postępowania w przedmiotowej sprawie zaniechał obowiązku zawiadomienia na zasadzie przepisu art. 10 par.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - pełnomocnika małżonków H. i E. D. - o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań dotyczących postępowania administracyjnego om stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] kwietnia 1975 r. w sprawie przyjęcia na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w miejscowości M.

Zdaniem skarżących, okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione.

Podkreślili ponadto, że w przedmiotowej sprawie brak jest w dokumentach archiwalnych dowodu potwierdzającego, że o przyjęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego własność małżonków H. i E. D., na własność Państwa orzekał właściwy do spraw rolnych organ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.

Zaznaczyli także, że prawdą jest, iż na drzwiach wymienionych w protokole budynków gospodarczych nie założono kłódek i w budynkach tych niebyło inwentarza żywego. To nie znaczy jednak, że gospodarstwo zostało opuszczone.

Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że organ orzekając w niniejszej sprawie oparł się tylko i wyłącznie na dowodach archiwalnych nie poddając ich szczegółowej analizie, tym bardziej że nie korespondowały one zebranym w toku postępowania materiałem dowodowym, w postaci przesłuchań świadków i innych - który to materiał dowodowy został przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy pominięty przez organ I jak i II instancji.

Wg skarżących, na uwagę zasługuje także fakt, że organ zaniechał wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie, czy faktycznie [...] ha stanowiły grunty orne a nie łąki. Gdyby organ zachował minimum staranności i szczegółowo przeanalizował cały materiał dowodowy znajdujący w aktach archiwalnych niewątpliwie nie dałby wiary zapisowi zawartemu w protokóle, że [...] ha stanowiły grunty orne, gdzie faktycznie grunty orne stanowiły i [...] h - obsiane na dzień kontroli żytem - a pozostały obszar stanowiły łąki i pastwiska, które to E. D. wykorzystywał wcześniej w związku z prowadzoną hodowlą byków.

Ostatecznie skarżący podkreślili, że oczywistą nieprawdą jest, wskazanie w protokole, że M. P. miałby rzekomo oświadczyć że E. D. pozwolił mu uprawiać[...]. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego złożenia takiego oświadczenia czy też potwierdzenia tego przez M. P. w toku postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie.

Podobnie oczywistą nieprawdą wg skarżących jest twierdzenie, że K. W. miał rzekomo złożyć oświadczenie, że E. D. wyprowadził się do G. a bliższy adres jest mu nieznany .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie.

Na wstępie wymaga omówienia specyfika unormowania, które stanowiło podstawę prawną wydania ocenianej przez Sąd decyzji administracyjnej.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Szczególną podstawę do zastosowania tak radykalnego rozstrzygnięcia, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji przewiduje przepis art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie skarżący wywodzą zgłoszone żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z faktu naruszenia prawa, które to naruszenie polegało na przejęciu ich gospodarstwa rolnego, mimo, że nie było ono opuszczone w rozumieniu właściwych przepisów .

Zaskarżonej decyzji zarzucają oprócz niestwierdzenia powyższego także to, iż organ II instancji

- zaniechał obowiązku zawiadomienia ich o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia odnośnie zgromadzonych dowodów, stosownie do treści art. 10 k.p.a.

- nie przedstawił dokumentów archiwalnych potwierdzających , że kwestionowaną przez nich decyzję wydał właściwy do spraw rolnych organ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S.,

- wydając zaskarżoną decyzję oparł się wyłącznie na dowodach archiwalnych pomijając sprzeczne z nimi zeznania stron i świadków złożone w toku niniejszego postępowania.

Wobec powyższego w pierwszej kolejności zauważyć należy, że problematyka rażącego naruszenia prawa była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz nauki prawa administracyjnego. Niewątpliwie nie stanowi rażącego naruszenia prawa błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., III SA 422-427/96, wyrok NSA z dnia 28 listopada 1997 r., III SA 1134/96, ONSA 1998, nr 3, poz. 101, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, OSP 2007 r. nr 9, poz. 100). Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w stosowaniu prawa. Dalej w orzecznictwie wyrażono pogląd, że o "rażącym" naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Jak zaznaczono w wyroku NSA z dnia 9 września 1998 r., II SA 1249/97, Lex nr 41819: "Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować".

Przesłanka ta może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, jak i procesowych, choć niektórzy teoretycy odnoszą ją jedynie do prawa materialnego (vide W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne, 1983, s. 253). Również wśród praktyków ma miejsce takie rozumienie przesłanki naruszenia prawa (vide B. Adamiak w glosie do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, OSP 2007, nr 9, poz. 100). Orzecznictwo jednakże wypracowało liberalniejsze stanowisko, wg którego rażące naruszenie prawa odnosić się może także do naruszenia wyraźnego i nie budzącego wątpliwości przepisu prawa procesowego, a w szczególności do zasady dwuinstancyjności. Podkreśla się jednak, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób oczywisty nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano je nieprawidłowo (tak wyrok NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, Lex nr 377245).

W sprawie niniejszej podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Powiatowego w S. działającego z upoważnienia Naczelnika Powiatu w S., stanowiły przepisy art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz rozporządzenia wykonawczego tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).

Stosownie do art. 2 ust. 1 gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Powołane zaś rozporządzenie stanowiło, że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

W ocenie Sądu z akt postępowania nieważnościowego nie wynika, aby powyższe przepisy zostały w sposób rażący naruszone.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ administracji przed wydaniem kontrolowanej decyzji zgromadził dowody pozwalające na ocenę , że spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie. W szczególności dowodem potwierdzającym fakt opuszczenia spornego gospodarstwa rolnego przez rodzinę D. jest protokół z przeprowadzonych czynności dowodowych w dniu 1 kwietnia 1975 r.

Z jego treści wprost wynika, że podczas kontroli stwierdzono, że mieszkanie znajdujące się na terenie gospodarstwa małżonków D. było zamknięte, budynki gospodarcze - chlewnia, obora i stodoła nie były zabezpieczone oraz, że nie było w nich żadnych zwierząt inwentarskich . Sąsiad K. W. oświadczył przy tym, że E. D. wyprowadził się do G. oraz nie zna jego adresu . Z protokółu tego wynika także, że gospodarstwo składało się z [...] ha gruntów, z czego[...]. Na gruntach ornych dokonano zimowej orki, z czego obsiane zostało około 0,05 ha żytem zimowym. Ponadto rolnik M. P. oświadczył, że E. D. pozwolił mu uprawiać[...], ale ten nie dokonał żadnych zabiegów agrotechnicznych.

W konsekwencji komisja po dokonaniu oględzin na gruncie i w zabudowaniach uznała, że omawiane gospodarstwo było opuszczone. W przywołanym protokole podano również, że na dzień 25 marca 1975 r. wezwano E. D. do Urzędu Miasta i Gminy w D., ale wezwany nie stawił się. Natomiast w decyzji Naczelnika Powiatu w S. czytamy dodatkowo, że na użytkach rolnych należących do teg gospodarstwa nie rozpoczęto żadnych prac polowych pod wiosenne uprawy roślin.

Powyższe oznacza, że Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Powiatowego w S. działając z upoważnienia Naczelnika Powiatu w S. przeprowadził postępowanie dowodowe, które miało na celu potwierdzenie okoliczności faktycznych, które stanowiły podstawę do wydania decyzji w oparciu o wskazany wyżej przepis prawa. Postępowanie to potwierdziło fakt opuszczenia przez rodzinę domu z zabudowaniami gospodarczymi oraz gospodarstwa. Dowodem tego były puste i niezabezpieczone budynki domu oraz zabudowań gospodarczych oraz niezagospodarowany areał rolny. Ustalenia te potwierdzili wówczas sąsiedzi [...].

Wskazana konkluzja wyklucza przyjęcie, organ wydając badaną decyzję rażąco naruszył prawo poprzez zaniechanie prawidłowego zbadania okoliczności faktycznych stanowiących podstawę prawną dokonanego następnie rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do zarzutu skargi, że ustalenie faktu opuszczenia gospodarstwa w oparciu o wskazany protokół pozostaje w sprzeczności z treścią zeznań złożonych w toku postępowania przez H. D. i E. D. oraz świadków [...]– z których wynika przeciwna okoliczność, że sporne gospodarstwo było uprawiane, uznać należy że jest on nietrafny.

Podkreślenia wymaga bowiem, że poza sporem jest, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego, jak również poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych poza tymi, które stanowiły podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia. Organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, które miały miejsce w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy wyłącznie na gruncie zgromadzonego w niej materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w k.p.a., a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.

W konsekwencji za nieuprawnione należy uznać działanie organu polegające na przesłuchaniu świadków i stron na okoliczności konstytutywne dla sprawy tj. ustalenie przy pomocy tego dowodu czy gospodarstwo w dacie wydania decyzji przejmującej było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez kogokolwiek czy też nie.

Uwzględnienie zatem wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Powiatowego w S. działającego z upoważnienia Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] kwietnia 1975r. byłoby możliwe gdyby z akt zgromadzonych w sprawie zakończonej wydaniem kontrolowanej decyzji wynikało, że wbrew zgromadzonym tam dowodom, organ w sposób oczywiście wadliwy przyjął fakt opuszczenia gospodarstwa mimo, że dysponował takimi informacjami, które wskazywałyby na odmienny stan faktyczny. Innymi słowy dysponował takimi środkami dowodowymi, z których wynikało, że gospodarstwo było uprawiane i poddawane stosownym zabiegom.

Organ w celu ustalenia tego faktu nie może przeprowadzać obecnie uzupełniającego postępowania dowodowego, jak uczynił to organ I instancji.

Nie można podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja jest wadliwa z tej przyczyny, że organ zaniechał obowiązku zawiadomienia skarżących o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia odnośnie zgromadzonych dowodów, stosownie do treści art. 10 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań . Wskazać jednak należy, że naruszenie tej zasady nie stanowi w każdym przypadku podstawy do uchylenia decyzji. Zdaniem Sądu zarzut ten może być skuteczny, jeżeli naruszenie przepisów postępowania zapewniających realizację czynnego udziału strony w postępowania, było naruszeniem istotnym, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się ponadto, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, czego w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazali.

Podkreślić też trzeba, że skarżący nie wykazali również aby między brakiem zawiadomienia przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów w postaci faktów znanych organowi z urzędu a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy oraz aby zostali pozbawieni możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia konkretnych wniosków dowodowych i wyjaśnień, jak również, aby uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie zostało również przedstawione, jakie dowody zostałyby zgłoszone i jakie okoliczności mogłyby zostać dzięki nim wyjaśnione w sposób odmienny od przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy.

Podobnie nie może odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku zarzut, że organ nie przedstawił im dokumentów archiwalnych potwierdzających, że kwestionowaną przez nich decyzję wydał właściwy do spraw rolnych organ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Omawiana decyzja wydana przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Powiatowego w S. działającego z upoważnienia Naczelnika Powiatu w S. znajduje się w aktach sprawy a jej treść i podpis podmiotu wydającego nie budzą wątpliwości.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.