Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 813/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 35 par. 2, art. 141 par. 4, art. 175 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 77 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia del. WSA Renata Detka (spr.) Protokolant Bogusław Piszko po rozpoznaniu w dniu 6 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 2109/09 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek A. K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 813/10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 3 marca 2010r. w sprawie VI SA/Wa 2109/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną przez A. K. – Ł. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów; stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. K. – Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo

o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. K. – Ł. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] maja 2009 r. o odmowie wpisu skarżącej na listę adwokatów, utrzymał w mocy w/w uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2009 r.

Pismem z dnia 28 stycznia 2009 r. skarżąca złożyła w Okręgowej Radzie Adwokackiej w B. wniosek o wpis na listę adwokatów. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż w latach 2005 -2008 odbyła aplikację sądową, zdając w dniach 1, 3 i 16 września 2008 r. egzamin sędziowski z oceną dobrą. Ponadto podniosła, iż od dnia 1 września 2003 r. do dnia 26 października 2004 r., w ramach umowy zlecenia, pracowała w kancelarii Komornika Sądowego IV Rewiru przy Sądzie Rejonowym w B., wykonując czynności bezpośrednio związane z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. Wskazała, iż od dnia 1 września 2005 r. podjęła pracę w tymże rewirze na podstawie umowy o pracę, którą kontynuowała do dnia 3 października 2008 r. Następnie w okresie od dnia 6 października 2008 r. do dnia 6 stycznia 2009 r. pracowała na podstawie umowy o pracę w Kancelarii Radców Prawnych "R., B. i Partnerzy" Spółka Partnerska w B., wykonując czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radców prawnych. Skarżąca dodała jednocześnie, iż w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 maja 2005 r. odbywała praktykę studencką w Firmie Adwokackiej K., Ł., O., W. i W. w B. Do wniosku dołączyła dokumenty potwierdzające przebieg dotychczasowej praktyki prawniczej, a także opinie sędziów patronów z odbytej aplikacji sądowej, potwierdzenie zatrudnienia w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., a także inne opinie dotyczące przebiegu jej pracy.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Okręgowa Rada Adwokacka w B. uchwałą z dnia [...] maja 2009 r. odmówiła wpisu skarżącej na listę adwokatów przyjmując, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a) i b) ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286), albowiem nie posiada wymaganego 3-letniego stażu na stanowiskach określonych w tych przepisach.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez A. K. – Ł., Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymało

w mocy w/w uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w B. podzielając stanowisko w niej zawarte.

W dniu 28 sierpnia 2009 r. skarżąca wniosła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od w/w uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 68 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez odmowę wpisu na listę adwokatów w sytuacji, gdy zostały przez skarżącą spełnione wymogi zawarte w art. 65 pkt 1-3 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednocześnie strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 65

w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu przed nowelizacją, która weszła w życie w dniu 25 marca 2009 r. - poprzez oczywiście niewłaściwą ich wykładnię, interpretację i zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż zajmowanie przez okres 3 lat stanowiska aplikanta sądowego, praca w kancelarii komorniczej i kancelarii radcowskiej nie jest "odpowiednią praktyką" umożliwiającą wpisanie na listę adwokatów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw.

z art. 68 ust. 6a ustawy – Prawo o adwokaturze - utrzymał w mocy w/w uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości jednoznacznie stwierdził, iż Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej niezasadnie przyjęło w swojej uchwale, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. z 2006 r. Nr 75, poz. 529) dotyczący interpretacji pojęcia "odpowiednia praktyka" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2009 r., należy utożsamiać z okresem trzyletnim, który odpowiada z kolei okresowi trzech lat wskazanemu w znowelizowanym art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy – Prawo o adwokaturze. Zdaniem Ministra interpretacja taka nie znajduje wsparcia w brzmieniu odnośnych przepisów.

Ponadto Minister Sprawiedliwości podkreślił, iż przyjęcie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej poglądu, iż z uwagi na brak przepisów przejściowych dotyczących wpisu na listę adwokatów - do oceny sytuacji prawnej skarżącej należałoby zastosować wyłącznie uregulowania, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r. - jest niezasadny. Niemniej jednak, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, powyższe uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, które prawidłowo ustaliło, że skarżąca nie spełnia przesłanek

w zakresie wpisu na listę adwokatów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Przechodząc do omówienia kwestii spełnienia przez skarżącą w/w przesłanek na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r., Minister uznał, że zasadniczą rolę w ich interpretacji spełnia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, na gruncie wskazanego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, samorząd adwokacki zobowiązany był zbadać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, który to warunek stawia art. 65 pkt 1 cyt. ustawy. Minister wskazał, iż przesłankami oceny były dla osób ubiegających się o wpis, a zwolnionych z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej

i złożenia egzaminu adwokackiego m. in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem zawodu prawniczego. Minister stwierdził, iż kierując się powyższymi wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego, przed dokonaniem wpisu na listę adwokatów organ samorządu adwokackiego winien zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę legitymuje się stosownym stażem pracy i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Według Ministra omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego należało odczytywać jako przesądzenie, że niedopuszczalne, bo naruszające konstytucyjną zasadę sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu adwokata, jest wprowadzenie do tego zawodu osób, które wprawdzie zdały egzamin sędziowski, prokuratorski lub notarialny, ale nie wykonywały później realnie żadnego zawodu prawniczego. W wyniku dokonanej analizy przebiegu pracy i doświadczenia zawodowego skarżącej Minister uznał, że w ramach swojej pracy strona marginalnie zajmowała się obsługą prawną, albowiem pracując w Kancelarii Komorniczej przy Sądzie Rejonowym w B. wykonywała jedynie czynności, które dotyczyły wąskiego zakresu prawa. Minister Sprawiedliwości stwierdził ponadto w uzasadnieniu decyzji, iż Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyroku wyraźnie przesądził, że organy wpisowe, dokonując oceny praktyki zawodowej do wykonywania zawodu adwokata, powinny uwzględniać praktyczny kontakt kandydata z wykonywaniem zawodu prawniczego po dniu złożenia przez niego egzaminu prawniczego. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż mając na uwadze to stanowisko, dokonał analizy zatrudnienia skarżącej biorąc pod uwagę wyłącznie okres po zdanym egzaminie sędziowskim. W tej sytuacji Minister uznał, że krótki, zaledwie trzymiesięczny, okres zatrudnienia skarżącej w Kancelarii Radców Prawnych "R., B. i Partnerzy" Spółka Partnerska w B., obejmujący okres od dnia 6 października 2008 r. do dnia 6 stycznia 2009 r., nie może zostać uznany za odpowiednią praktykę, w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r.

Niezależnie od tego Minister uznał, że skarżąca nie spełnia również przesłanek wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r.

Uwzględniając skargę wniesioną przez A. K. – Ł., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję Minister Sprawiedliwości dopuścił się przede wszystkim - mającego wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Sąd podzielił przy tym stanowisko zarówno strony skarżącej, jak i samego Ministra Sprawiedliwości, iż do oceny prawnej wniosku A. K. – Ł. o wpis na listę adwokatów, złożonego w dniu 29 stycznia 2009 r., należało zastosować przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, a więc w brzmieniu sprzed 25 marca 2009 r.

W konsekwencji Sąd uznał, iż Minister Sprawiedliwości prawidłowo stwierdził

w zaskarżonej decyzji, iż wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r., dotyczącego interpretacji pojęcia "odpowiednia praktyka" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2009 r., nie należy utożsamiać z okresem trzyletnim, o którym mowa

w znowelizowanym art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy – Prawo o adwokaturze. W tej sytuacji, organy samorządu adwokackiego, oceniając wniosek skarżącej o wpis na listę adwokatów, winny brać pod uwagę przesłanki do uzyskania tego wpisu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo

o adwokaturze w brzmieniu sprzed wspomnianej wyżej nowelizacji.

Przytaczając treść art. 65 pkt 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo

o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym w dniu składania wniosku o wpis, Sąd I instancji podkreślił, że zasadniczą rolę w interpretacji przesłanek dotyczących wpisu na podstawie tych przepisów, należy powierzyć wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., wydanemu w sprawie sygn. akt K 6/06, w którym to orzeczeniu Trybunał stwierdził, iż art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd podkreślił, że uznaniowy charakter kontrolowanej decyzji, której przesłanką jest ocena czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie warunki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w tym, czy jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, nie zwalnia organu administracji publicznej od obowiązku kierowania się zasadą prawdy obiektywnej. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega zaś w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a także, czy podjęta decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji podzielił zarzut skarżącej, iż Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny spełniania przez nią przesłanek koniecznych do udzielenia wpisu na listę adwokatów, nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu spornej decyzji Ministra brak jest przede wszystkim jakiejkolwiek oceny czasu trwania aplikacji sądowej, zakresu przedmiotowego szkolenia oraz możliwości uzyskania w jej toku, w szczególności w okresie 3 - letniego zajmowania stanowiska aplikanta sądowego, praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Ponadto Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił jednoznacznie, dlaczego – w jego ocenie – praca skarżącej w kancelarii komorniczej nie daje "odpowiedniej praktyki" w zawodzie prawniczym, skoro sam jednocześnie wyraźnie stwierdził w decyzji, iż Prezydium NRA niezasadnie przyjęło, że pojęcie "odpowiednia praktyka" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze

w brzmieniu sprzed nowelizacji, należy utożsamiać z okresem trzyletnim, wskazanym w znowelizowanym przepisie art. 66 ust. l pkt 4 lit. b) cyt. ustawy.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że żaden przepis obowiązującego prawa nie stanowi, że umiejętności praktyczne, brane pod uwagę przy ocenie rękojmi, muszą być nabyte dopiero po zdanym egzaminie sędziowskim. Co więcej, należy zauważyć, iż również z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w przypadku osób, które zdały egzamin sędziowski i ubiegają się o wpis na listę radców prawnych lub adwokatów, warunek odbycia praktyki zawodowej nie musi nastąpić po zdaniu egzaminu sędziowskiego (tak m.in. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 819/09).

Tymczasem w aktach znajduje się całość dokumentacji z aplikacji sędziowskiej, w tym opinie sędziów-patronów, opinie dotychczasowych pracodawców skarżącej, a także opinia adw. J. W., czy też rekomendacje radców prawnych – E. R. i S. K. B., którzy w sposób bardzo pozytywny odnieśli się nie tylko do walorów osobowościowych i cech charakterologicznych skarżącej, ale przede wszystkim do jej dobrej znajomości prawa i umiejętności wykonywania czynności z zakresu obsługi prawnej. Niestety te okoliczności i dowody nie były przedmiotem jakichkolwiek rozważań organu.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że Minister Sprawiedliwości z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. nie rozważył należycie i wszechstronnie całokształtu zebranego materiału dowodowego ustalając, że skarżąca nie posiada odpowiedniego poziomu przygotowania do zawodu adwokata, a w wyniku tych wadliwości postępowania przedwcześnie, a zatem błędnie, ustalił brak spełniania przez stronę przesłanek do wpisu na listę adwokatów.

Sąd uznał, że organ, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie powinien ograniczać się tylko i wyłącznie do stwierdzenia faktu, że skarżąca nie spełnia przesłanek do wpisu na listę adwokatów, ponieważ w ramach swojego zatrudnienia w kancelarii komorniczej marginalnie zajmowała się obsługą prawną, lecz winien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącą dla wykazania podstaw do wpisu na listę adwokatów, a następnie nie tylko przedstawić dowody przeciwne do twierdzeń strony, ale również szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić, dlaczego podważają one stanowisko strony skarżącej. W ocenie Sądu, brak pełnego odniesienia się przez organ do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego i wysnutych z niego argumentów, istotnych dla oceny zastosowania norm prawa materialnego, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

Ponadto Sąd doszedł do przekonania, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości nie spełnia wymogów stawianych przez normę proceduralną zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie zawiera pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wpisu na listę adwokatów.

Sąd wskazał, iż w toku ponownego postępowania Minister Sprawiedliwości zobowiązany będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 20 lutego 2009r., kierując się stosownymi wytycznymi wskazanymi m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Minister winien przy tym ustosunkować się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącej, mających – w jej ocenie - świadczyć o występowaniu wszelkich przesłanek do dokonania wpisu na listę adwokatów.

Jako podstawę swojego orzeczenia Sąd wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości zarzucając:

1. na zasadzie art.174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo

o adwokaturze w brzmieniu określonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 poprzez niezasadne przyjęcie, że odpowiednia praktyka w zawodnie prawniczym nie musi zostać nabyta po zdanym egzaminie sędziowskim, prokuratorskim, radcowskim lub notarialnym, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż na gruncie wymienionego uregulowania praktyka zawodowa profilująca umiejętności zdobyte w trakcie aplikacji powinna zostać odbyta po złożeniu wskazanych egzaminów;

2. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw.

z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw.

z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez błędne przyjęcie w podstawie zaskarżonego wyroku, iż Minister Sprawiedliwości nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie wyjaśnił dlaczego praca skarżącej w kancelarii komorniczej nie daje "odpowiedniej praktyki" w zawodzie prawniczym, nie odniósł się do okresu praktyki skarżącej w Firmie Adwokackiej w B. oraz że uzasadnienie decyzji z dnia [...] października 2009 r., nie zawiera pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji

w przedmiocie wpisu na listę adwokatów, przez co naruszona została zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w sytuacji, gdy Minister Sprawiedliwości dokonał oceny całości praktyki zawodowej wymienionej

w oparciu o wszechstronne rozważenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania.

Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu

w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił obszernie argumentację przemawiającą – w jego ocenie – za słusznością zarzutów stawianych zaskarżonemu wyrokowi, nie kwestionując przy tym stanowiska Sądu, iż wniosek A. K. – Ł. o wpis na listę adwokatów powinien zostać oceniony w oparciu

o przesłanki określone w art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa

o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy — Prawo o notariacie.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie przyjął, że odpowiednia praktyka w zawodzie prawniczym nie musi zostać nabyta po zdanym egzaminie sędziowskim, prokuratorskim, radcowskim lub notarialnym oraz, że "żaden przepis obowiązującego prawa nie stanowi, że umiejętności praktyczne, brane pod uwagę przy ocenie rękojmi muszą być nabyte dopiero po zdanym egzaminie sędziowskim".

Stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie znajduje bowiem oparcia w brzmieniu pkt I ppkt 5 rozstrzygnięcia zawartego

w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt K 6/06, który wyraźnie wskazuje, iż Trybunał zakwestionował dopuszczenie do wykonywania zawodu adwokata nie tylko osób, które zdały jeden z wymienionych egzaminów i nie posiadają w ogóle praktyki w wykonywaniu zawodu prawniczego, lecz także osób, które taką praktykę odbyły jedynie przed złożeniem tych egzaminów. Niekonstytucyjny zakres normatywny przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze obejmuje brak konieczności wykazania się stażem i doświadczeniem zawodowym po zdanym egzaminie zawodowym przewidzianym w tym przepisie, co wynika wprost z dosłownego brzmienia treści rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 19 kwietnia 2006 r.

Autor skargi kasacyjnej zauważył, że podobne stanowisko zaprezentował NSA

w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 552/08 oraz w wyroku z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 227/08, a także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1459/08.

Przedstawione wyżej rozumienie rekonstruowanej normy prawnej uzasadnione jest również tym, że okres pracy przed egzaminem to nauka, a dopiero okresy zatrudnienia po zdanym egzaminie zawodowym mogą być uznawane jako zdobywanie doświadczenia zawodowego, o którym mowa w powołanym wyroku.

Wykonywanie praktyki zawodowej w zawodzie prawniczym po zdanym egzaminie sędziowskim, prokuratorskim, radcowskim lub notarialnym ma bowiem za zadanie sprofilować wiedzę teoretyczną stosowania prawa nabytą w toku wymienionych aplikacji na potrzeby należytego świadczenia pomocy prawnej

w zakresie, w jakim świadczy ją adwokat. Tego celu nie może zaś osiągnąć praktyka zawodowa wykonywana przed zdaniem wymienionych egzaminów.

Skarżący podkreślił, że dokonanie przez Sąd błędnej interpretacji prawa materialnego doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Minister Sprawiedliwości omówił bowiem praktykę zawodową pani A. K. – Ł. w okresie po zdanym egzaminie sędziowskim. Prawidłowa interpretacja art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze wykluczała możliwość przyjęcia za "odpowiednią praktykę" zatrudnienia wymienionej przed złożeniem wskazanego egzaminu, co czyniło zbędnym szersze omawianie tej kwestii.

Skoro po złożonym egzaminie sędziowskim pani A. K. – Ł. legitymowała się jedynie trzymiesięcznym okresem zatrudnienia w Kancelarii Radców Prawnych R., B. i Partnerzy Spółka Partnerska z siedzibą w B., to Minister Sprawiedliwości uznał, iż był to okres zbyt krótki, aby mógł stanowić "odpowiednią praktykę" dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdyż nie pozwalał on wymienionej odpowiednio sprofilować nabytych w czasie aplikacji sądowej umiejętności stosowania prawa, aby należycie świadczyć pomoc prawną w zawodzie adwokata.

Okres zatrudnienia A. K. – Ł. w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. również nie mógł zostać uznany za tego rodzaju praktykę. Działalność komornika sądowego ogranicza się do stosowania wąskiego zakresu prawa, tj. przepisów postępowania egzekucyjnego i nie jest ukierunkowana na świadczenie pomocy prawnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku nie znajduje również uzasadnienia w przepisach art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie wyjaśnił bowiem należycie podstawy rozstrzygnięcia w zakresie ustalonego przez niego stanu faktycznego stwierdzając, że sąd administracyjny nie czyni ustaleń w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. K. – Ł. wniosła o jej odrzucenie, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

A. K. – Ł. podniosła, że skarga kasacyjna sporządzona została przez sędziego Sądu Rejonowego w J. delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości, działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez organ. Przytaczając treść art. 175 § 2 oraz art. 35 p.p.s.a. podniosła, że sędzia delegowany nie jest uprawniony do podpisania skargi kasacyjnej w imieniu organu, gdyż łączy go nadal stosunek służbowy z właściwym sądem, a nie z Ministerstwem Sprawiedliwości.

Poza tym, A. K. – Ł. podzieliła wszystkie argumenty wskazane w motywach zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności ocenić należało zasadność złożonego przez A. K. – Ł. wniosku o odrzucenie skargi kasacyjnej, która – jej zdaniem– sporządzona została z naruszeniem przepisu art. 175 § 2 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, za wyjątkiem sytuacji, gdy skargę tę sporządza sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

Wymóg ustanowiony w powyższym przepisie, zwany tzw. "przymusem adwokackim", ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez osobę nie wymienioną w art. 175 jest wadliwością, która nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a., powodując odrzucenie skargi kasacyjnej bez jej merytorycznego rozpoznania (art. 178 p.p.s.a.).

Bezspornym jest, że skargę kasacyjną w niniejszej sprawie sporządził w imieniu Ministra Sprawiedliwości delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości sędzia Sądu Rejonowego w J. Wniosek o odrzucenie skargi kasacyjnej opiera się przy tym na twierdzeniu, że sędzia delegowany nie może reprezentować Ministra Sprawiedliwości jako pełnomocnik, gdyż nie jest pracownikiem Ministerstwa

w rozumieniu art. 35 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 35 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być pracownik tej jednostki lub jej organu nadrzędnego.

Ocena zasadności wniosku o odrzucenie skargi kasacyjnej sprowadza się w tej sytuacji do odpowiedzi na pytanie, czy sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości jest pracownikiem tego Ministerstwa w znaczeniu, o jakim mowa wyżej.

Stosownie do treści art. 77 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.2001.98.1070 ze zm.), Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia czynności administracyjnych

w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej. Pełnienie czynności administracyjnych w aparacie pomocniczym władzy wykonawczej wiąże się zaś nierozerwalnie z pracą sędziego delegowanego na stanowisku, które jest usytuowane w urzędniczej strukturze administracji i wchodzi w skład systemu administracji ze wszystkimi konsekwencjami tego faktu, a w szczególności

z podległością służbową i hierarchicznym podporządkowaniem. To właśnie taki charakter pracy sędziego delegowanego był głównym argumentem uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że łączenie przez sędziego funkcji orzeczniczych

z wykonywaniem czynności administracyjnych na podstawie delegowania do Ministerstwa Sprawiedliwości i jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Sprawiedliwości, jest niezgodne z zasadą podziału i równowagi władzy (wyrok TK

z dnia 15 stycznia 2009r., sygn. akt K 45/07).

Podkreślenia przy tym wymaga, że przez użyte w art. 35 § 2 p.p.s.a. słowo "pracownik" należy rozumieć taką osobę, którą z jednostką będącą stroną lub uczestnikiem postępowania sądowego łączy zależność lub podległość służbowa, niezbędna do reprezentowania interesów tej jednostki przed sądem administracyjnym. Ponieważ tego rodzaju zależność niewątpliwie istnieje na linii Minister Sprawiedliwości – sędzia delegowany do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do przyjęcia, że skarga kasacyjna sporządzona przez sędziego delegowanego w imieniu organu, jakim w sprawie jest Minister Sprawiedliwości, narusza "przymus adwokacki" ustanowiony w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a.

Tym samym wniosek o odrzucenie z tego powodu skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadny.

Przystępując do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślić na wstępie należy, iż zostały one oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Takie sformułowanie podstaw kasacyjnych wymaga rozpatrzenia w pierwszej kolejności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku jest bezsporny lub nie został skutecznie podważony poprzez wykazanie naruszenia przez Sąd przepisów postępowania.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Minister Sprawiedliwości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej. W myśl natomiast § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei powołany przez skarżącego przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. określa zakres działania sądów administracyjnych.

Wprawdzie przytoczone wyżej i zakwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy mają charakter ustrojowy i bezpośrednio nie podpadają pod żadną z dwóch podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., jednak z uwagi na fakt, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnionym jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być, jak uczynił to autor skargi kasacyjnej, powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Ustosunkowując się do ich zasadności podkreślić należy, że Sąd I instancji nie naruszył żadnego z przytoczonych przepisów, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie kognicji wyznaczonej sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony.

Co się tyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżący upatruje go w nienależytym wyjaśnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny podstawy rozstrzygnięcia w zakresie ustalonego stanu faktycznego

i zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenia, że "sąd administracyjny nie czyni ustaleń w sprawie".

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się

w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku i wskazał z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.

Podkreślić przy tym należy, że przyjęty w wyroku stan faktyczny, a konkretnie przebieg praktyki zawodowej A. K. – Ł., nie był kwestionowany w toku postępowania administracyjnego ani sądowego. Bezspornym jest także, że praktyka ta miała miejsce zarówno przed jak i po zdaniu egzaminu sędziowskiego. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się natomiast do oceny, czy i jakie znaczenie należy nadać praktyce zawodowej odbytej przez A. K. – Ł. przed zdaniem tego egzaminu. Stojąc na stanowisku, że przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan prawny nie uzasadniał ograniczenia badania przesłanek z art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze (rozumianych zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r.) jedynie do praktyki odbytej po zdanym egzaminie sędziowskim, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym – wbrew zarzutom, skargi kasacyjnej – słusznie zastosował art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. uchylając zaskarżoną przez A. K. – Ł. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009r., gdyż uchybienie wskazanym przepisom postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uchylenie zaskarżonej decyzji było zatem konsekwencją dokonanej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego, kwestionowanej w skardze kasacyjnej

w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu przed 25 marca 2009r., tj. przed dniem wejścia

w życie ustawy z 20 lutego 2009r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie. W ocenie skarżącego Sąd niezasadne przyjął, że odpowiednia praktyka w zawodnie prawniczym nie musi zostać nabyta po zdanym egzaminie sędziowskim, prokuratorskim, radcowskim lub notarialnym, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż na gruncie wymienionego uregulowania praktyka zawodowa profilująca umiejętności zdobyte w trakcie aplikacji powinna zostać odbyta po złożeniu wskazanych egzaminów.

Kwestią interpretacji powyższych przepisów zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 listopada 2009r., sygn. akt II GSK 819/09 (dotyczącym analogicznej regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 lipca 1982r.

o radcach prawnych) oraz z dnia 7 lipca 2010r., sygn. akt 496/10.

Stanowisko w tych wyrokach wyrażone Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Zgodnie z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Z kolei art. 66 ust.1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego (przewidzianego w art. 65 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze jako jedną z czterech przesłanek koniecznych do dokonania wpisu na listę adwokatów), nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny.

W sprawie nie było sporu co do tego, że interpretacji przepisu art. 66 ust.1 pkt 2 Prawa o adwokaturze należy dokonać zgodnie z wykładnią przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006r., sygn. K 6/06, w którym Trybunał uznał, że art. 66 ust.1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką

w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 2 i 17 ust.1 Konstytucji.

W powołanym wyroku stwierdzono, że mankamentem regulacji art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest brak "(...) ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia – przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów – innego niż adwokacki egzaminu prawniczego." TK uznał, że umożliwienie dostępu do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego,

w tym – profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem (...) stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu". Z powyższego wynika, że TK wiąże praktyczne doświadczenie prawnicze z przesłanką rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Niezależnie jednak od tego, czy kwestia odbycia odpowiedniej praktyki zawodowej będzie oceniana z punktu widzenia określonego w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze wymogu, jaki musi spełniać osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów, czy też w aspekcie stosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze niewątpliwym jest, że kandydat, który zdał inny niż adwokacki, egzamin prawniczy spełniać musi także warunek zdobycia doświadczenia zawodowego.

Jak już wspomniano wyżej, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego kiedy owa praktyka zawodowa w zawodzie prawniczym, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stanowiąca niewątpliwie jeden z elementów doświadczenia zawodowego, powinna być odbyta.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafne jest stanowisko Sądu

I instancji, że ocena istnienia przesłanek warunkujących wpis na listę adwokatów, powinna uwzględniać praktykę w zawodzie prawniczym nabytą zarówno przed rozpoczęciem aplikacji zakończonej egzaminem, w trakcie jej trwania, jak i po zakończeniu kształcenia aplikacyjnego. Wbrew wywodom Ministra Sprawiedliwości, Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku nie wskazał, że warunek odbycia praktyki zawodowej może być spełniony tylko wówczas, gdy praktyka ta ma miejsce po złożeniu, innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził jedynie, że umożliwienie dostępu do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego pozostaje w sprzeczności

z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Nie wypowiadał się natomiast w kwestii terminu odbycia praktyki zawodowej.

Dodatkowo wskazać należy, że art.1 pkt 5 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r.

o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, nadał nowe brzmienie art. 66 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 4 lit.b) tej ustawy, wymogu odbycia aplikacji adwokackiej

i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa

w art. 4a ust. 1, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.).

Powyższe unormowanie, wprowadzone w efekcie powoływanego wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r., potwierdza słuszność stanowiska, że w przypadku osób, które zdały egzamin sędziowski

i ubiegają się o wpis na listę adwokatów, odbycie praktyki zawodowej nie musi nastąpić po zdaniu egzaminu sędziowskiego.

Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji uznać należało za niezasadny.

Dlatego w stanie faktycznym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie uznał, że Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny spełniania przez A. K. – Ł. przesłanek koniecznych do udzielenia wpisu na listę adwokatów, nie dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego ograniczając się do analizy doświadczenia zawodowego zdobytego przez kandydatkę po zdaniu egzaminu sędziowskiego. Minister nie odniósł się w ogóle do praktyki zawodowej odbytej przez A. K. – Ł. przed zdaniem egzaminu sędziowskiego, co przyznaje sam autor skargi kasacyjnej podkreślając, że "prawidłowa interpretacja art. 65 pkt 1 w zw. z art. 66 ust.1 pkt 2 Prawa o adwokaturze wykluczała możliwość przyjęcia za odpowiednią praktykę zatrudnienia wymienionej przed złożeniem wskazanego egzaminu, co czyniło zbędnym szersze omawianie tej kwestii".

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Wniosek A. K. – Ł. o zasądzenie kosztów postępowania - znajdujący co do zasady oparcie w art. 204 pkt 2 p.p.s.a. - nie został uwzględniony, gdyż nie zostało wykazane, aby skarżąca poniosła jakiekolwiek koszty w związku

z wniesieniem skargi kasacyjnej.