Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 801/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 162, art. 175
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr SKO.4004.ŚW/289/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 31 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej po rozpatrzeniu odwołania M. M. – G. od decyzji Burmistrza Radzynia Podlaskiego z 9 lutego 2022 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną D. G., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 18 stycznia 2022 r. M. M.-G. (dalej: skarżąca lub strona) wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną szwagierką (siostrą męża) D. G.. Strona dołączyła orzeczenia o niepełnosprawności D. G. oraz zaświadczenie o ustanowieniu jej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej D. G..

Decyzją z 9 lutego 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że strona nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest ona bowiem szwagierką D. G. (żoną jej brata G. ), a tym samym nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem osoby pozostającej pod opieką, pomimo, że sprawuje nad nią stałą opiekę.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") i niezasadne uznanie, że opiekun prawny niepełnosprawnej nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną.

Strona podniosła, że dokonując wykładni przepisów u.ś.r., należy mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach i przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Wybranie natomiast przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Zdaniem strony powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie NSA.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej przywołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie podzielając przy tym stanowiska strony zawartego w odwołaniu.

Jak wskazało, w rozpatrywanej sprawie niekwestionowany jest stan niepełnosprawności D. G., która wymaga pomocy we wszystkich czynnościach; jest pampersowana, trzeba jej pomóc przy wstawaniu z łóżka, w ubieraniu, myciu, przygotować posiłek, podać leki od tarczycy. Ze względu na swoją niepełnosprawność D. G. nie kwalifikuje się do żadnej placówki wsparcia dziennego. Jest ona sierotą. Ojciec nie żyje od 20 lat, matka od 5 lat. Niepełnosprawna ma dwóch braci - I. G., który mieszka poza R. , pracuje zawodowo i nie jest w stanie się nią zajmować. Z drugim bratem, G. G. oraz jego żoną i dziećmi zamieszkuje wspólnie w domu wolnostojącym.

Strona jest szwagierką D. G. i zajmuje się nią od śmierci jej matki. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 7 czerwca 2021r. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej D. G..

Mimo powyższych okoliczności - zdaniem Kolegium - stronie nie można przyznać wnioskowanego świadczenie pielęgnacyjnego. Ustawodawca określając krąg podmiotowy osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zamieścił warunek pozostawania wnioskodawcy w kręgu alimentacyjnym wobec osoby wymagającej opieki. Obowiązek alimentacyjny powstaje natomiast z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków.

Wnioskodawczyni nie jest krewną w linii prostej osoby wymagającej opieki, nie jest także jej rodzeństwem. Osoby te łączy natomiast stosunek powinowactwa, określony w art. 618 § 1 k.r.o., zgodnie z którym z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkami, a krewnymi drugiego małżonka. Tym samym skarżąca nie spełnia warunku pokrewieństwa określonego w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. rodzinnych i nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad szwagierką.

Odnosząc się do argumentu, że skarżąca jest opiekunem prawnym niepełnosprawnej szwagierki Kolegium stwierdziło, że czym innym jest opiekun (prawny) w rozumieniu przepisów k.r.o, a czym innym opiekun faktyczny w rozumieniu przepisów u.ś.r. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym niepełnosprawnej szwagierki, ale pomiędzy nimi nie zachodzi stosunek przysposobienia określony w art. 121 k.r.o. Szwagierka skarżącej nie została przez nią przysposobiona, nie ma też możliwości złożenia stosownego wniosku o przysposobienie do sądu opiekuńczego, z uwagi na wiek podopiecznej - 49 lat. Tym samym w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Żadna z okoliczności wymaganych w art. 3 pkt 14 u.ś.r. w niniejszej sprawie nie zachodzi, a tym bardziej nie zachodzą okoliczności wskazanego przez skarżącą art. 3 pkt 16 tej ustawy, który to przepis definiuje pojęcie rodziny.

Za nietrafny organ uznał zarzut niezastosowania wykładni celowościowej oraz zasad wynikających z Konstytucji RP, których zastosowanie jest konieczne w świetle powołanych przez nią wyroków. Zdaniem Kolegium, brak obciążenia skarżącej obowiązkiem alimentacyjnym nie uzasadnia traktowania jej na równi z osobami, które sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną, będąc jednocześnie obciążonymi obowiązkiem alimentacyjnym w myśl art. 128 k.r.o. Nie ma podstaw do zastosowania wskazanych przez skarżącą reguł wykładni systemowej czy celowościowej, jeżeli z art. 17 ust. 1 w sposób niebudzący wątpliwości wynika, które podmioty mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne i że do tej grupy nie należą osoby powinowate. Zaproponowana przez skarżącą wykładnia – włącznie z prokonstytucyjną - prowadziłyby do nadania przepisowi art. 17 ust. 1 zupełnie innego znaczenia i zaprzeczyłyby obowiązującej treści tego przepisu.

Końcowo organ dodał, że niepełnosprawna D. G. ma rodzeństwo, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec siostry. Wyznaczenie strony na jej opiekuna prawnego nie zwalnia rodzeństwa z obowiązku alimentacyjnego względem siostry.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Jak wskazała, decyzja ta narusza art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że skarżącej jako opiekunowi prawnemu rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawną szwagierką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła stan sprawy i wskazała, że wybranie z kręgu osób jedynie niektórych i przyznanie wyłącznie im prawa do świadczenia, narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji RP), godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji RP).

Jej zdaniem, nie ulega wątpliwości, że osobiste starania o utrzymanie, stanowi realizację obowiązku alimentacji nie tylko dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 135 § 2 k.r.o.), lecz i osoby dorosłej, nieporadnej z uwagi na wiek bądź niepełnosprawność, w sprawach codziennych. Alimentacja nie może być postrzegana jedynie jako realizacja ustawowego obowiązku alimentacji.

Nadto podkreśliła, że opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej nie należy do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do osoby podopiecznej, jednakże jego zadaniem jest zastępowanie rodziców danej osoby i wykonywanie wszystkich zwykle należących do nich obowiązków. Niezależnie więc od tego, czy opieka dotyczy dziecka, czy osoby ubezwłasnowolnionej, opiekun prawny musi dbać o zapewnienie tej osobie środków do życia, dbać o jej mieszkanie, wyżywienie, opiekę lekarską, a w razie potrzeby również edukację. Opiekun prawny reprezentuje również tę osobę przy czynnościach prawnych i może w jej imieniu składać oświadczenia woli. W razie potrzeby powinien także występować o świadczenia z ubezpieczeń społecznych lub pomocy społecznej. Opiekun prawny przejmuje pełen obowiązek nad osobą ubezwłasnowolnioną również w zakresie de facto obowiązku alimentacyjnego. Trudno więc, biorąc pod uwagę funkcjonalną wykładnię przepisów u.ś.r., aby opiekuna prawnego ustanowionego sądownie dla osoby ubezwłasnowolnionej nie zaliczać do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny.

Skarżąca czując więc moralny obowiązek w stosunku do szwagierki przejęła nad nią opiekę, stała się jej opiekunem prawnym, gdyż jest jedyną osobą z rodziny, która mogła się nią zająć. Przejęła zatem de facto obowiązek alimentacyjny w stosunku do D. G., gdyż na mocy orzeczenia sądowego sprawuje nad nią opiekę co równoznaczne jest z przyjęciem na siebie obowiązku alimentacyjnego w zakresie osobistych starań dotyczących sprawowania opieki nad ubezwłasnowolnioną, niepełnosprawną podopieczną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "p.p.s.a.") Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że sąd administracyjny w swoim orzekaniu nie może uwzględniać zasad współżycia społecznego, ani też zasad słuszności, czy też celowości. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest skontrolowanie legalności zaskarżonego aktu administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem tych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu i wszystkie argumenty w nim przedstawione są trafne.

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającymi sprawę organami, a skarżącą jest zagadnienie, czy można było w świetle przepisów u.ś.r. przyznać jej świadczenie pielęgnacyjnego jako osobie niespokrewnionej z osobą niepełnosprawną, lecz będącą je opiekunem prawnym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad nią, gdy faktycznie tą opiekę sprawuje.

Mając na uwadze tak zakreśloną linię sporu, rację należało przyznać rozstrzygającym w sprawie organom.

Mianowicie, jednym z podstawowych wymogów skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne jest - stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W art. 17 ust. 1 pkt. 1 - 4 u.ś.r. prawodawca wymienił natomiast podmioty, którym przysługuje prawo do omawianego świadczenia. Są to:

1) matka albo ojciec,

2) opiekun faktyczny dziecka,

3) osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W art. 17 ust. 1a u.ś.r. prawodawca dopuścił również możliwość przyznania świadczenia osobom spoza kręgu najbliższych krewnych przewidując, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Analiza przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że przepisy te zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a ich cechą wspólną jest ciążący na nich obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego.

Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w k.r.o. i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają również kolejność zobowiązanych, stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Krąg osób zobowiązanych do alimentacji został zatem ściśle określony i tylko na osobach wymienionych w art. 128 k.r.o. spoczywa obowiązek dostarczania środków utrzymania, co oznacza również, że tylko od tych osób uprawniony do alimentacji ma prawo domagać się świadczenia na swoją rzecz. Świadczenie to może mieć charakter pieniężny bądź osobisty. Inaczej mówiąc osoba zobowiązana może wykonywać obowiązek alimentacyjny poprzez zapłatę określonej sumy, bądź poprzez wykonywanie na rzecz osoby zobowiązanej różnego rodzaju czynności, na przykład sprawowania opieki, czy pokrycia jej kosztów.

Rozwiązania przyjęte w u.ś.r. dotyczące osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego odnoszą się zatem do ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, o czym świadczy również ustalona w ustawie kolejność według której osoby te mogą się ubiegać o przyznanie świadczenia (art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a). Znajduje to swoje uzasadnienie w tym, że od osób spoza kręgu wymienionego w art. 128 k.r.o. osoba wymagająca pomocy nie może na drodze prawnej skutecznie domagać się świadczeń alimentacyjnych (w tym sprawowania opieki, czy pokrycia jej kosztów). Obowiązek wsparcia w takich wypadkach wynika z norm moralnych, a nie prawnych.

Z niezakwestionowanych ustaleń organów wynika, że skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na D. G., która jest szwagierką skarżącej. D. G. legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS uznającym ją za osobę całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej D. G..

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że skarżąca będąc szwagierką osoby niepełnosprawnej, nie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Obowiązek ten obciąża bowiem w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo podopiecznego, a nie powinowatych (ich małżonków), albowiem nie zostali oni wymienieni w art. 128 k.r.o. Powyższe stanowisko potwierdza uchwała NSA z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13. Zgodnie z jej treścią osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Pomimo, że powyższa uchwała dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2013 r. kiedy to przepisy nie przewidywały odpowiednika obecnego rozwiązania ujętego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r, to mając na uwadze powiązanie tego przepisu z kręgiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, w ocenie składu orzekającego stanowisko zajęte w tej uchwale znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

W konsekwencji uznać należy, że skarżąca jako osoba nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym nie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co w konsekwencji powoduje, że nie ma do niej zastosowania również art. 17 ust. 1a u.ś.r. Brzmienie tego przepisu odsyła bowiem wprost do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten określa zasady następstwa realizacji obowiązku alimentacyjnego wyłącznie w kręgu osób, na których obowiązek ten ciąży w związku z obowiązującymi przepisami.

Bez wątpienia wpływ na kształtowanie przywołanych rozwiązań prawnych miało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 jak i w wyrokach z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz z 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, których treść przywoływała również skarżąca, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą regulacji dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem, aby osoba wywiązująca się ze swojego obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek.

Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, uznać należy, że w świetle art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., brak obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o oświadczenie pielęgnacyjne na podstawie powołanych przepisów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania takiego świadczenia.

Nawiązując natomiast do argumentacji skarżącej podkreślenia wymaga, że nie można powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Niewątpliwie postawa skarżącej, która faktycznie opiekuje się niepełnosprawną szwagierką jest z moralnego punktu widzenia godna najwyższego uznania, jednak nie może być brana pod uwagę z prawnego punktu widzenia odnoszącego się do ustawowych przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazał NSA w przywołanej uchwale, niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń.

Stanowiska tego nie zmienia argumentacja skarżącej, iż świadczenie powinno jej zostać przyznane z uwagi na okoliczność, iż jest opiekunem prawnym osoby wymagającej opieki. Ustanowienie opieki prawnej nie stwarza bowiem stosunku pokrewieństwa pomiędzy opiekunem i jego podopiecznym. Opiekun prawny nie został bowiem przez ustawodawcę wymieniony w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w szczególności w jego pkt 3, a nie może być zaliczony do "innych osób" z pkt 4 tego przepisu, jeżeli - tak, jak w kontrolowanej sprawie - z mocy odnośnych (wyżej omówionych) przepisów k.r.o. nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny (por. wyrok WSA w Gliwicach z 17 kwietnia 2019 r., IV SA/Gl 67/19).

Sam fakt bycia opiekunem prawnym osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej nie jest samoistnym źródłem obowiązku alimentacyjnego względem tej osoby. W szczególności opiekun prawny nie ma obowiązku zapewnić podopiecznemu należytej egzystencji w oparciu o środki własne, jeżeli nie ciąży na nim ustawowy obowiązek alimentacyjny (por. P. Zakrzewski (w:) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. M. Frasa i M. Habdas, Warszawa 2021, uw. 8 do art. 155, do którego odpowiedniego stosowania odsyła art. 175 k.r.o.). Co więcej, na podstawie art. 162 w zw. z art. 175 k.r.o. opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie może ubiegać się o przyznanie przez sąd opiekuńczy stosownego wynagrodzenia za sprawowanie opieki (pokrywanego z dochodów lub majątku podopiecznego, a w ich braku, ze środków publicznych, na podstawie przepisów o pomocy społecznej).

Pogląd, że opiekun prawny nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną ubezwłasnowolnioną całkowicie, jeżeli nie ciąży na nim ustawowy obowiązek alimentacyjny względem tej osoby, jest powszechnie przyjmowany w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA: z 12 lutego 2015 r., III SA/Gd 947/14; z 17 kwietnia 2019 r., IV SA/Gl 67/19; z 3 marca 2021 r., II SA/Po 521/20; z 12 marca 2021 r., II SA/Gl 1106/20; z 29 czerwca 2021 r., II SA/Bd 93/21). Tym samym Sąd nie podziela - jako odosobnionego - stanowiska WSA w Szczecinie wyrażonego w wyroku z 10 marca 2022 r., II SA/Sz 1285/21, na którego treść powoływała się skarżąca.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji nie naruszyły przepisów u.ś.r. wskazanych w skardze. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w u.ś.r. do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.