Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1377/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 i 2, art. 90, art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Rektora Akademii Pedagogiki Specjalnej im. [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Akademii Pedagogiki Specjalnej im. [...] w [...] na rzecz skarżącej M. J. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rektor Akademii [...] im. [...] w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – dalej jako u.p.s.w.n. (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.), art. 104 K.p.a., § 17 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz trybu i kryteriów ich przyznawania dla studentów Akademii [...] im. [...] stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Akademii [...] im. [...] nr [...] z dnia [...] września 2019 r., Zarządzenia nr [...]Rektora Akademii [...] im. [...] z dnia [...] października 2020 r. w sprawie kryteriów oceny działalności naukowej, artystycznej i sportowej studenta uprawniających do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora oraz Zarządzenia Rektora Akademii [...] im. [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej, wysokości poszczególnych form pomocy, zapomóg oraz wysokości stypendium rektora, odmówił przyznania M. J. jednorazowej zapomogi w roku akademickim 2020-2021.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w myśl § 17 Regulaminu zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej. Zapomoga przyznawana jest na podstawie wypełnionego wniosku o zapomogę w USOSweb, przedłożonego wraz z dokumentami potwierdzającymi zdarzenie losowe.

Dalej organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2020 r. M. J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jednorazowej zapomogi z powodu urodzenia dziecka, a do wniosku dołączyła skan aktu urodzenia dziecka. Przyznanie jednorazowej zapomogi nie jest jednak możliwe, ponieważ z dniem [...] czerwca 2020 r. upłynął dla ww. termin 6 lat przysługiwania stypendiów.

Powołując treść art. 93 ust. 2 u.p.s.w.n. oraz opinię Ministerstwa Edukacji i Nauki, Rektor wyjaśnił, że wskazany w ww. przepisie 6-letni okres, w którym student może ubiegać się o świadczenia w ramach studiów, oznacza łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się.

W skardze na powyższą decyzję Rektor Akademii [...] im. [...] w [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.J., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w.n., poprzez jego błędną wykładnię polegającego na przyjęciu, że jednorazowa zapomoga nie może zostać przyznana z uwagi na upływ 6 lat od momentu podjęcia przez skarżącą studiów, podczas gdy sposób obliczania tego okresu, w którym student może pobierać świadczenie, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi zapomoga rzeczywiście przysługiwała, tj., gdy student znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej.

Wobec tak postawionych zarzutów wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie poprzez przyznanie jednorazowej zapomogi zgodnie z wnioskiem skarżącej z dnia [...] listopada 2020 r.;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na podstawie art. 200 P.p.s.a., w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

3. na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podkreślił, że we wniosku o zapomogę skarżąca przedstawiła stosowne uzasadnienie, przedłożyła też akt urodzenia dziecka, uzasadniający wzmożone wydatki, a w konsekwencji znalezienie się w trudnej sytuacji materialnej. Tymczasem odmawiając przyznania świadczenia Rektor uznał, że z dniem [...] czerwca 2020 r. rzekomo upłynął termin 6 lat przysługiwania świadczeń (w tym również jednorazowej zapomogi), tj. z uwagi na treść art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. W uzasadnieniu decyzji organ jednak w żaden sposób nie odniósł się do sytuacji życiowej M. J.

Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych oraz uzasadnienie do ustawy pełnomocnik skarżącej podkreślił, że z przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 i art. 94 u.p.s.w.n. wynika, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat, a nie w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów, jak wskazuje organ.

Odwołując się z kolei do wykładni językowej art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. wyjaśnił, że pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji w ww. ustawie, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Nie ma zatem racji organ, wskazując na to, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz, czy je pobiera.

Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika skarżącej, nie ulega wątpliwości, że przysługiwanie świadczenia w postaci zapomogi nie rozpoczyna się z momentem podjęcia studiów, lecz w momencie wystąpienia "przejściowo trudnej sytuacji materialnej" studenta – u skarżącej dopiero w roku akademickim 2020/2021, a konkretnie w dacie urodzenia dziecka, tj. [...] października 2020 r., stąd też od tej daty winno się liczyć 6-letni termin.

Wyjaśniając żądanie zobowiązania przez Sąd organu na podstawie art. 145a § 1 P.p.s.a. do załatwienia sprawy w określonym terminie poprzez przyznanie jednorazowej zapomogi pełnomocnik skarżącej podniósł, że w sprawie występuje przypadek, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, nie doszło natomiast do uchyleń w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, które wymagałyby usunięcia w toku dalszego postępowania przez organ.

Wskazując wartość przedmiotu sporu w wysokości 11.000 złotych, wysokość kosztów postępowania, obejmujących zarówno koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, jak też koszty zastępstwa procesowego, pełnomocnik skarżącej oszacował na 2.700 złotych, zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Pełnomocnik Rektor Akademii [...] im. [...] w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wniósł również o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym i o zasądzenie kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych.

Uzasadniając stanowisko organu pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca podjęła studia w Akademii [...] im. [...] w roku akademickim 2018/2019, uprzednio studiując na [...] Uniwersytecie [...], na którym rozpoczęła studia w roku akademickim 2011/2012 – a została skreślona z listy studentów dnia [...] grudnia 2017 r., przy czym trzy lata (od roku akademickiego 2014/2015 do roku akademickiego 2016/2017), przebywała na urlopie dziekańskim i urlopie zdrowotnym (co organowi wiadomo z urzędu m.in. w oparciu o wniosek M. J. z dnia [...] listopada 2020 r. o przyznanie stypendium rektora na rok 2020/2021 – sprawa zarejestrowana w WSA w Warszawie pod sygn. akt II SA/Wa 985/21).

Pełnomocnik organu podkreślił też, że dla ustalenia uprawnień do świadczeń przyznawanych przez Akademię uwzględnić należy uregulowania zawarte w § 5 ust. 1 pkt 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz trybu i kryteriów ich przyznawania dla studentów w Akademii [...] im. [...] przyjętego Zarządzeniem Rektora [...] nr [...] z dnia [...] września 2019 r., zgodnie z którym termin sześciu lat biegnie również wówczas gdy student przebywa na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach (posiada status studenta), a przerwany na skutek skreślenia z listy studentów powinien być kontynuowany, a nie liczony od nowa.

Pełnomocnik organu zaznaczył jednocześnie, że wydając decyzję, organ dokonał wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. zgodnej ze stanowiskiem Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2019 r. [...], w którym to stanowisku Ministerstwo stwierdza, że "Wskazany wyżej przepis stanowiący, że stypendia dla studentów (stypendium socjalne, stypendium rektora i stypendium dla osób niepełnosprawnych i zapomoga) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat, wejdzie w życie 1 października 2019 r. W opinii Ministerstwa omawiany artykuł określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym, dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa (okresy studiowania sumują się). Świadczenia nie będą zatem przysługiwały studentowi, który na studiach pierwszego stopnia studiuje łącznie ponad 6 lat."

Pełnomocnik organu wyjaśnił nadto, że przy podejmowaniu decyzji administracyjnej w sprawie organ brał także po uwagę fakt, że środki na cele stypendialne, w tym na świadczenia pomocy materialnej w formie zapomogi, stanowią część środków publicznych przekazywanych uczelniom na rzecz pomocy materialnej studentom, a stanowisko Ministerstwa w sprawie wykładni powołanego wyżej art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. jest stałe i nie ulega zmianie.

Pełnomocnik organu podniósł również, że w przypadku zastosowania wykładni opisanej i popieranej przez skarżącą w złożonej skardze dochodziłoby do uznania, że dla każdego rodzaju pomocy materialnej wymienionego w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n. należy osobno liczyć okres, w jakim świadczenie może być pobierane, ponieważ przesłanki do jego otrzymania mogą wystąpić niezależnie od siebie i w różnych momentach studiów (inne okresy wówczas obejmowałyby faktycznie okres, w jakim może zostać przyznane stypendium, a zupełnie inne np. zapomogę, która, poza okresami ograniczenia działalności uczelni, może zasadniczo być przyznana jedynie 2 razy w roku).

W ocenie pełnomocnika organu, trudno uznać, by 6-letni okres przysługiwania prawa do świadczenia należało liczyć dopiero od momentu wystąpienia przejściowo trudnej sytuacji życiowej u studenta. Prowadziłoby to do sytuacji, w której jeden stan faktyczny powodujący przejściową trudną sytuację życiową studenta rozpoczynałby bieg 6-letniego terminu, bez znaczenia dla ustania tej przejściowej trudnej sytuacji (skoro świadczenie powinno przysługiwać tylko w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki, w związku z którymi rzeczywiście może się o nie ubiegać), lub termin 6-letni wyczerpywałaby dopiero suma okresów w których student znajdował się w przejściowo trudnej sytuacji życiowej, lub suma miesięcy w których mógł uzyskać zapomogę z tego tytułu. Stałoby to w sprzeczności zarówno z intencją ustawodawcy, jak i wydłużałoby znacznie okres w jakim student mógłby się o zapomogę ubiegać, tym samym wykraczając daleko poza przeciętny przewidywany okres studiowania.

Pełnomocnik organu zwrócił również uwagę, że prezentowane w skardze orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych w wielu wypadku są wyrokami nieprawomocnymi i są obecnie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, dodatkowo odnoszą się zasadniczo do świadczeń stypendialnych, które mają inną specyfikę okresowości ich przyznawania oraz inne przesłanki ich przyznania niż przejściowa trudna sytuacja życiowa, której zaistnienie należy właśnie, w opinii organu, rozpatrywać na tle określonej perspektywy czasowej przewidywanego lub przynajmniej rzeczywistego okresu studiów.

Pełnomocnik organu zakwestionował nadto wartość przedmiotu sporu wskazaną przez pełnomocnika skarżącej w skardze, wyjaśniając, że kwota dochodzonej zapomogi wynosi 1000 złotych, a nie 11.000 złotych.

Wobec powyższego zakwestionowana została też wysokość kosztów zastępstwa procesowego, które w ocenie pełnomocnika organu, wynoszą 270 zł, a nie 2700 zł, jak podano w skardze.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącej sprostował wskazaną wartość przedmiotu sporu, określając ją na 1000 zł.

Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że w bieżącym roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał przynajmniej trzy wyroki w tożsamym przedmiocie, oddalające skargę kasacyjną organów uznawszy, że nie mają one usprawiedliwionych podstaw. W każdym z tych wyroków wskazano, że sposób obliczania 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendium, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało (analogiczne stanowisko w niniejszej sprawie przedstawia skarżąca).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.

Oceniając zaskarżoną decyzję Rektora Akademii [...] im. [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga M. J. zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).

W myśl art. 90 ww. ustawy zapomogę może otrzymać student, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do art. 92 ust. 2 u.p.s.w.n. zapomoga może być przyznana nie częściej niż 2 razy w roku akademickim.

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu zapomoga nie może zostać przyznana studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Skoro skarżąca posiadała status studenta przez okres ponad 6 lat, w którym mogła otrzymywać zapomogę, to jej uprawnienie do uzyskania zapomogi wygasło, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

W ocenie Sądu, z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ przyjął bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Zdaniem Sądu, prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych, wystarczającym jest tu podstawowy rodzaj wykładni - wykładnia językowa.

Stąd, wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in.zapomogi), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 u.p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 u.p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 u.p.s.w.n warunki uzyskania stypendium rektora, a art. 359 u.p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w u.p.s.w.n. nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do zapomogi lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.p.s.w.n., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do zapomogi z nadmiernie długim okresem studiowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w u.p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie. Analogiczny pogląd zaprezentowany został m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21 oraz z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21; publ. CBOSA).

Zauważyć jednocześnie należy, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji Rektora Akademii [...] im. [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. stanowił obok art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. przepis § 5 ust. 1 pkt 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz trybu i kryteriów ich przyznawania dla studentów Akademii [...] im. [...], zgodnie z którym świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres sześciu lat, przy czym do tego okresu wlicza się wszystkie lata studiów (w tym każdy rozpoczęty i nieukończony lub przerwany rok studiów – niezależnie od kierunku i uczelni), a nie lata (lub miesiące), w których stypendia były pobierane, powyższy termin 6 lat biegnie również wówczas, gdy student przebywa na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach (posiada status studenta).

Przepis ten nakazuje zatem sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie jak zostało to uregulowane w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. okresy przysługiwania świadczeń. Wskazuje to jednoznacznie na istnienie konfliktu pomiędzy obiema normami prawnymi, tj. pomiędzy prawem wewnętrznym uczelni (Regulaminem świadczeń), a prawem powszechnie obowiązującym jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy Regulaminu świadczeń nie wiążą Sądu, gdyż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zatem w sytuacji wniesienia skargi na decyzję dotyczącą odmowy przyznania zapomogi, której zasady przyznawania określa regulamin, sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym, a w szczególności Konstytucją i ustawami. Kontrola ta, potwierdzając m.in. niezgodność prawa wewnętrznego z przepisami ustawy we wskazanym zakresie, musiała skutkować eliminacją ww. decyzji z obrotu prawnego wobec naruszenia przez organ art. 6 K.p.a.

Reasumując należy stwierdzić, że organ badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącej wnioskowanej zapomogi, do sześcioletniego okresu o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. błędnie wliczył cały okres studiowania przez skarżącą, nie biorąc pod uwagę, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wskazanym wyżej, tj. czy otrzymywała zapomogę. W konsekwencji powyższego, przyjęcie przez organ stanowiska, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym, że odmowa przyznania skarżącej zapomogi z tej tylko przyczyny była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.

Akcentowana w odpowiedzi na skargę specyfika zapomogi jako świadczenia o charakterze jednorazowym, która zgodnie z art. 92 ust. 2 u.p.s.w.n. może być przyznana nie częściej niż dwa razy w roku akademickim, nie ma wpływu na prawidłowość powyższego stanowiska. Zapomogę można bowiem otrzymywać i pobierać przez pewien okres czasu, tj. nawet przez 6 lat po dwie w każdym roku. Zatem można ustalić, przez jaki okres student pobierał zapomogę (w wyżej podanym rozumieniu art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n.).

Przywoływane przez organ w decyzji oraz w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lutego 2019 r., w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., nie jest natomiast wiążące dla Sądu. Jak zaznaczył Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21S "stanowisko to nie zostało poparte pogłębioną argumentacją. Jest ponadto sprzeczne z celem uregulowań dotyczących pomocy materialnej studentom wyrażonym w uzasadnieniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa ma realizować cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, tj. jej regulacje mają pozwalać na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika została ustalona w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynność adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Odnośnie natomiast zawartego w skardze wniosku o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie poprzez przyznanie skarżącej jednorazowej zapomogi Sąd wyjaśnia, że przepis art. 145a § 1 P.p.s.a. nie ma zastosowania w sprawach, w których rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.