Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 273/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3, 7 pzr. 2, 29, 33 pkt 1, 59 par. 1 pkt 1, 45 par. 1, 125 par. 1, 27 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 153, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA del. Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ Protokolant: Edyta Balcer-Szczęsna po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 509/08 w sprawie ze skargi A. S. i K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 509/08 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. i K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lutego 2008 r. o uznaniu zarzutów za bezzasadne.

Przedmiotowy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Postępowanie egzekucyjne dotyczy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lipca 2004r. nakazującej K. S. i A. S. wykonanie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie budynku ubikacji do stanu zgodnego z wymaganiami technicznymi tj. naprawienie pokrycia dachu oraz wykonanie szczelnego dołu kloacznego z betonu żwirowego lub cegły pełnej na zaprawie cementowej w terminie do 30 września 2004r; decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] września 2004r.

Wobec nie wykonania wskazanych robót w terminie organ l instancji, działając jako organ egzekucyjny upomnieniem z dnia [...] kwietnia 2007r. wezwał K. S. i A. S. do wykonania nałożonego obowiązku, a następnie postanowieniami z dnia [...] lipca 2007r. wystawił przeciwko nim tytuły wykonawcze nr [...] i [...] wszczynając postępowanie egzekucyjne.

W dniu 12 lipca 2007r. A. S. i K. S. wnieśli zarzuty w tym postępowaniu, a organy administracyjne obu instancji uznały je za bezzasadne (postanowienie PINB z dnia [...] lipca 2007r. oraz postanowienie WINB z dnia [...] stycznia 2008r.)

Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łukowie nałożył na A. S. i K. S. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania przedmiotowych robót w wysokości 1000 zł,

W zażaleniu z dnia 11 lutego 2008r. na to postanowienie A. S. i K. S. podnosili, że zastosowany środek jest zbyt uciążliwy, bowiem grzywna jest dla nich zbyt wysoka (1000 zł i 68 zł opłat). Wskazywali, że obaj pozostają na utrzymaniu matki, która pobiera niską rentę (A. S. jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, K. S. jest po wypadku i również nie osiąga żadnego dochodu). Podnosili ponadto, że prawidłowe wykonanie zimą wskazanych robót budowlanych tj. szczelnego dołu kloacznego jest niemożliwe ze względów technicznych. Podkreślili, że część nakazanych robót już wykonali (naprawili dach ubikacji), co organ powinien uwzględnić w sentencji postanowienia wymierzającego karę.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w tym zażaleniu dotyczących zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego postanowieniem z dnia 19 lutego 2008r., wydanym na podstawie art. 17, 18, 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1594) organ l instancji uznał je za bezzasadne.

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r., nie uwzględnił zażalenia A. S. i K. S. z dnia 24 lutego 2008r. na postanowienie organu l instancji i utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ l instancji nie przekroczył granic przysługującego mu uznania w zakresie wyboru środka przymusu w postępowaniu egzekucyjnym i wskazał, że bardziej dotkliwe byłoby dla skarżących orzeczenie wykonania zastępczego. Podniósł również, że wbrew zarzutom nałożony obowiązek nie jest niewykonalny, gdyż obecnie panujące warunki atmosferyczne są korzystne.

Skargę do sądu administracyjnego wnieśli A. S. i K. S., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucili, że nałożony obowiązek jest niewykonalny w tym sensie, że tytuł wykonawczy nie zawiera odrębnego pozwolenia budowlanego na wykonanie przez nich wskazanych czynności, a więc wykonanie obowiązku stanowiłoby samowolę budowlaną. Powołali się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Lu 164/08, który uwzględnił skargę A. S. (K. S. nie wniósł skargi) i uchylił postanowienie PINB w Łukowie z dnia 20 lipca 2007r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie WINB w Lublinie z dnia 14 stycznia 2008r. o uznaniu zarzutów skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne nie ustaliły i nie oceniły prawidłowo stanu faktycznego, w szczególności nie odniosły się do zarzutu częściowego wykonania nałożonego obowiązku mogącego stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 509/08 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. i K. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2008 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uznał, że jest ona uzasadniona.

Sąd wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określające przyczyny uzasadniające wniesienie zarzutu. Zarzuty skarżących zawarte w zażaleniu na postanowienie z dnia 5 lutego 2008r. o nałożeniu grzywny dotyczyły częściowego wykonania obowiązku (pkt 1 art. 33 ustawy), niewykonalności zobowiązania (pkt 5 art. 33) i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (pkt 8 art. 33). Zarzut częściowego wykonania obowiązku był zgłaszany już w toku postępowania egzekucyjnego i był rozpoznawany przez organy egzekucyjne oraz Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokami z dnia 24 czerwca 2008r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 164/08 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2008r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lipca 2007r. o uznaniu za bezzasadne zgłoszonych przez A. S. zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2007r., Nr [...] wystawionego w związku z niewykonaniem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lipca 2004r. Podstawą uchylenia postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzutów było niewyjaśnienie sprawy w zakresie częściowego wykonania nałożonego obowiązku. Sąd w tamtej sprawie nie podzielił poglądu organów egzekucyjnych o niedopuszczalności umorzenia postępowania egzekucyjnego w części. W sprawie niniejszej organ l instancji ponownie wyraził pogląd, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić dopiero po wykonaniu wszystkich robót określonych w decyzji, natomiast organ odwoławczy nie odniósł się do tej kwestii. Sąd wskazał, że wbrew stanowisku organów administracji, częściowe wykonanie nałożonego obowiązku stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy) (por. R. Hauser, Z. Leoński: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 161) i podał, że w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w tej kwestii w wyroku tut. Sądu z dnia 24 czerwca 2008r., w sprawie II SA/Lu 164/08. W ocenie Sądu niewyjaśnienie przez organy egzekucyjne czy i kiedy wykonany został częściowo obowiązek nałożony decyzją z dnia [...] lipca 2004r. stanowi naruszenie przepisów postępowania (art.7, 77 § 1, 80 kpa) oraz art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 ustawy. Dalej Sąd podał, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego dotyczy grzywny w wysokości 1000 zł nałożonej na skarżących w celu przymuszenia do wykonania obowiązku postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lutego 2008r., utrzymanym w mocy przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. Postanowienia obu instancji zostały uchylone wyrokami WSA w Lublinie z dnia 23 października 2008r. w sprawie II SA/Lu 508/08 z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż organy nie wyjaśniły sprawy w zakresie wymiaru grzywny i wyboru środka egzekucyjnego. Bezzasadność zgłoszonego w sprawie niniejszej zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organy uzasadniają przysługującą im swobodą w zakresie wyboru, orientacją w sytuacji majątkowej ludności zamieszkującej na obszarze ich działania oraz tym, że wykonanie zastępcze byłoby dla skarżących bardziej uciążliwe, jednakże uzasadnienie postanowienia nie zawiera żadnych konkretnych ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżących czy przewidywanych kosztów wykonania zastępczego nałożonego obowiązku, co pozwoliłoby na ocenę i porównanie uciążliwości środków egzekucyjnych. Sąd stwierdził, że nie jest natomiast zasadny podniesiony przez skarżących zarzut niewykonalności obowiązku.

Skargę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 509/08 złożył Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię tj. uznanie, że obowiązek o charakterze niepieniężnym może zostać wykonany w części, a w konsekwencji zastosowany środek egzekucyjny powinien zostać umorzony w części odpowiadającej wykonaniu częściowemu obowiązku oraz, że organ egzekucyjny powinien prowadzić postępowanie dowodowe w zakresie wykonanego częściowo obowiązku przez zobowiązanego;

2) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie treści art.33 pkt. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie,, że organ nie uzasadnił wysokości orzeczonej grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, który to obowiązek w rozumieniu art. 16 § 1 kpa podlega wykonaniu, gdyż decyzja administracyjna, którą go orzeczono jest ostateczna;

3) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie treści art. 59 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie że obowiązek o charakterze niepieniężnym orzekany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane może być częściowo wykonany, a w konsekwencji orzeczony środek przymusu winien być stosowany w sposób odpowiedni do częściowego wykonania obowiązku.

Skarżący wskazał, że Sąd I instancji niewłaściwie przyjął, że w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie naruszeń przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 kpa, rozpatrując sprawę przez pryzmat art. 18 w związku z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Formułowane zarzuty są ogólnikowe i trudno z nich wywieść przyszły sposób postępowania. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, u podstaw nieprawidłowego zastosowania przepisów ustawy procesowej i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji leży fakt, nierozgraniczenia w trakcie orzekania charakterów obowiązków jakie mogą być dochodzone w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawodawca w tej regulacji dopuszcza egzekucję obowiązków tak mających charakter pieniężny (tj. zobowiązania podatkowe, grzywny nakładane w drodze mandatu karnego itp.) oraz zobowiązania o charakterze niepieniężnym (np. rozbiórka budynku, wykonania remontu, wykonanie orzeczonych w decyzji czynności itp.). Ze względu na charakter nałożonego w przedmiotowej sprawie obowiązku nie jest zasadny zarzut nieuwzględnienia częściowego wykonania obowiązku. Zgodnie z treścią art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na który powołuje się Sąd w zaskarżonym wyroku, ustawodawca mówi o wykonaniu obowiązku, jako jednej z podstaw zarzutu egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że obowiązek nie został umorzony ani w całości ani w części, bowiem w obrocie prawnym pozostaje decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia [...] lipca 2004 r., która posiada walor decyzji ostatecznej. Zatem całość określonego obowiązku podlega wykonaniu, a obowiązek nie został zmodyfikowany lub decyzja w trybie nadzwyczajnym nie została zmieniona lub uchylona. Tytuł wykonawczy nie został uchylony, a decyzja administracyjna, na podstawie której wystawiono tytuł, pozostaje w obiegu prawnym.

Skarżący podkreślił, że trudno prowadzić postępowanie dowodowe w zakresie przyznanych przez stronę postępowania faktów, które to fakty nie budzą wątpliwości. W toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, organ tak pierwszej jak i drugiej instancji nie kwestionuje wykonania przez zobowiązanego części obowiązku. W tym zakresie Sąd w zaskarżonym wyroku zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ egzekucyjny kwestionuje niewykonanie obowiązku jako całości, co jest zgodne z faktami przytoczonymi przez samego zobowiązanego. Zatem nie jest zrozumiałe stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku, jak również samo rozstrzygnięcie.

Skarżący podniósł także, że nie jest trafny zarzut braku uzasadnienia przez organ wysokości grzywny i wyboru zastosowanego środka egzekucyjnego. Orzeczenie o wysokości grzywny dokonane zostało w oparciu o wiedzę o zamożności mieszkańców danej społeczności oraz rodzaj egzekwowanego obowiązku. Zastosowana grzywna w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł jest w ocenie organu środkiem mniej uciążliwym , gdyż nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego dodatkowych kosztów w postaci wynagrodzenia osoby trzeciej wykonującej zastępczo obowiązek za zobowiązanego. Organ I instancji zachował tryb określony w treści art. 121 § 2 w zw. z art. § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem podniesione w niej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 33 pkt 1, 33 pkt. 8 i 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", nie są trafne.

Przede wszystkim wskazać należy, że kwestia dopuszczalności zarzutów dotyczących częściowego wykonania przedmiotowego zobowiązania niepieniężnego przez A. S. była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt II SA/Lu 164/08.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1462/08 oddalił skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, uznając tym samym za prawidłowe stanowisko WSA zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

W wyroku z 30 września 2009r., oceniając dopuszczalność zarzutów A. S. dotyczących częściowego wykonania zobowiązania niepieniężnego w świetle przepisów u.p.e.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być nie tylko umorzenie w całości albo w części obowiązku, ale również wykonanie tego obowiązku w całości lub części (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Sąd wskazał, że zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne gdy egzekwowany obowiązek, niezależnie od tego czy jest to obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, został wykonany (art. 7 ust. 3 u.p.e.a.). W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone zarówno w całości jak i w części. Do umorzenia postępowania w części dochodzi wówczas, gdy egzekucja jest niedopuszczalna w odniesieniu do niektórych osób wskazanych jako zobowiązani lub gdy niedopuszczalne jest egzekwowanie niektórych obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym. Należy odróżnić przypadek w którym obowiązek został wykonany przed wszczęciem egzekucji i po jej wszczęciu. Jeżeli bowiem zobowiązany wykonał obowiązek po podjęciu pierwszej czynności egzekucyjnej, to nie stanowi to podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia. W obu przypadkach zobowiązany może skutecznie żądać odstąpienia od czynności egzekucyjnych, okazując dowód wykonania obowiązku (art. 45 § 1 u.p.e.a). W razie natomiast wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym po nałożeniu, ale przed uiszczeniem lub ściągnięciem grzywny w celu przymuszenia, grzywny te podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Dalej Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy zobowiązany podniósł zarzuty stanowiące podstawę do umorzenia postępowania i organ egzekucyjny uznaje ich zasadność, to umorzenie postępowania egzekucyjnego w części objętej tymi zarzutami jest obligatoryjne. Organ egzekucyjny, uznając zasadność zarzutów, zobowiązany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 października 1997 r., I SA/Wr 1291/96, LexPolonica nr 340428). Sąd uznał, że w tej sytuacji bez znaczenia są podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty wskazujące, że z akt sprawy wynika, że obowiązek nie został dotychczas umorzony ani w całości ani w części, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia 16 lipca 2004 r., która posiada walor decyzji ostatecznej, a tytuł wykonawczy nie został uchylony. Jeżeli bowiem tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bo dotyczy obowiązku już wykonanego, to organ egzekucyjny nie może przystąpić do egzekucji (art. 29 ust. 2 u.p.e.a.). Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być natomiast nie tylko umorzenie w całości albo w części obowiązku, ale również wykonanie tego obowiązku w całości lub części (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.).

Kierując się tymi motywami Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1462/08 oddalił skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Lu 164/08.

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna dotycząca dopuszczalności zarzutu częściowego wykonania zobowiązania niepieniężnego w niniejszym postępowaniu, dokonana w wyroku Sądu I instancji z dnia 24 czerwca 2008r., a następnie w pełni zaakceptowana w powołanym wyroku NSA z dnia 30 września 2009r., jest wiążąca zarówno dla Sądu jak i organów administracji orzekających w sprawie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem postępowania. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2 z aprobującą glosą B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101).

Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt zostało uznane za błędne. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.III.1999r., sygn. akt IV SA 527/97).

W związku z powyższym nie może być uwzględniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 31 pkt. 1 i art. 59 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Za niezasadny należy także uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie treści art. 33 pkt.8 u.p.e.a.

Zarzuty skarżących zawarte w zażaleniu na postanowienie z dnia 5 lutego 2008r. o nałożeniu grzywny, dotyczyły także zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. – pkt. 8 art. 33 u.p.e.a. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka dotyczy grzywny w wysokości 1000 zł nałożonej na skarżących w celu przymuszenia do wykonania obowiązku postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łukowie z dnia 5 lutego 2008r. , utrzymanym w mocy przez organ II instancji postanowieniem z dnia 9 czerwca 2008r.

Postanowienia obu instancji zostały uchylone wyrokami WSA w Lublinie z dnia 23 października 2008r. w sprawie II SA/Lu 508/08 z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły sprawy w zakresie wymiaru grzywny i wyboru środka egzekucyjnego. Wyroki te nie zostały zaskarżone.

Bezzasadność zgłoszonego w sprawie niniejszej zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organy uzasadniały jedynie przysługującą im swobodą w zakresie wyboru, orientacją w sytuacji majątkowej ludności zamieszkującej na obszarze ich działania oraz tym, że wykonanie zastępcze byłoby dla skarżących bardziej uciążliwe.

Za prawidłowe należy w tej sytuacji uznać stanowisko Sądu I instancji, że skoro uzasadnienie postanowienia o uznaniu tego zarzutu za bezzasadny nie zawiera żadnych konkretnych ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżących czy przewidywanych kosztów wykonania zastępczego nałożonego obowiązku, co pozwoliłoby na ocenę i porównanie uciążliwości środków egzekucyjnych - to brak było podstaw do oceny przez Sąd, czy odmowa uznania zasadności zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego została wyjaśniona przez organy egzekucyjne w sposób wyczerpujący.

Stanowisko to znajduje także uzasadnienie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 510/05 ( ONSAiWSA 2006/6/168), w którym Sąd stwierdził m.in., że przewidziana w art. 121 § 1-4 u.p.e.a. możliwość nałożenia przez organ egzekucyjny grzywny w celu przymuszenia należy do kategorii tzw. uznania administracyjnego, a to wymaga, aby organ egzekucyjny przytoczył w postanowieniu ustalenia faktyczne wraz z uzasadnieniem, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Powyższe należy także odnieść do uzasadnienia wyboru zastosowanego środka egzekucyjnego, mając na uwadze przewidzianą w przepisie art. 7 § 2 u.p.e.a. główną zasadę postępowania egzekucyjnego -zasadę celowości. Z zasady tej wynika obowiązek badania przez organ egzekucyjny, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do celu egzekucji, a zarazem, który jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego.

Skoro zatem zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

| |

| |

[pic]