Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 596/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
article: art. 7, art. 94, art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c-d, pkt 2 i 7, art. 5 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Kielce - Zachód w Kielcach na uchwałę Rady Miejskiej w Morawicy z dnia 25 czerwca 2020 r. nr XXIV/198/20 w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność § 4 ust. 1, § 5 ust. 2, § 7 ust.3, § 14 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 596/21

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 25 czerwca 2020 r., nr XXIV/198/20, Rada Miejska w Morawicy, powołując w podstawie prawnej art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust 1, art. 42 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, uchwaliła Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy Morawica.

W § 4 ust 1 regulaminu uchwalono, że właściciele nieruchomości służących do użytku publicznego są zobowiązani niezwłocznie po każdorazowym wystąpieniu zjawiska atmosferycznego do ich oczyszczania ze śniegu, lodu i błota, natomiast z innych zanieczyszczeń w miarę potrzeb.

W § 5 ust. 2 regulaminu stwierdzono, że naprawa pojazdów samochodowych na terenie nieruchomości poza warsztatami naprawczymi jest dozwolona, gdy zakres wykonywanej naprawy jest związany z bieżącą eksploatacją pojazdu i pod warunkiem, że nie powoduje zanieczyszczeń w postaci smarów, olejów i innych ropopochodnych środków oraz zanieczyszczenia otoczenia i zagrożeń dla środowiska.

W § 7 ust 3 regulaminu wskazano, że pojemniki i worki na odpady komunalne należy ustawiać na nieruchomości w miejscach i w sposób nie powodujący uciążliwości dla mieszkańców i osób trzecich.

W § 14 ust. 2 regulaminu zobowiązano właścicieli nieruchomości do utrzymywania zwierząt gospodarskich we właściwych warunkach sanitarnych i zoohigienicznych w sposób nieuciążliwy dla otoczenia i właścicieli nieruchomości sąsiednich, szczególnie w zakresie hałasu i odorów. Natomiast w § 14 ust. 3 pkt 2 regulaminu zobowiązano utrzymujących zwierzęta gospodarskie do niepowodowania uciążliwości tj. hałasu, odorów itp. wobec osób trzecich.

Prokurator Rejonowy Kielce – Zachód w Kielcach wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę nr XXIV/198/20 Rady Miejskiej w Morawicy z dnia 25 czerwca 2020 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy w Morawicy zaskarżając ją w części tj. w zakresie: § 4 ust 1, § 5 ust. 2, § 7 ust 3, § 14 ust. 2 i § 14 ust 3 pkt 2 regulaminu.

Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego - art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zamieszczenie w w/w zaskarżonych postanowieniach regulaminu przepisów regulujących sprawy w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w sposób wykraczający poza upoważnienie ustawowe rady gminy.

Wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części.

W uzasadnieniu skargi, odnośnie § 5 ust. 2 uchwały skarżący wskazał, że Rada Gminy nie posiada podstawy prawnej do ingerowania w prawo właściciela samochodu do władania rzeczą.

W § 4 ust. 1 uchwały rozszerzono ustawowe obowiązki oraz naruszono zasadę prawidłowej legislacji.

Nadto w § 7 ust. 3 regulaminu zawarto regulację w aspekcie obowiązku, a nie określenia zasad. Skarżący argumentował, że nałożenie obowiązków na właścicieli nieruchomości jest przedmiotem regulacji ustawowej w art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wprowadzenie aspektu podmiotowego zamiast ujęcia określenia zasad szczególnych stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, wkraczając w materię regulowaną ustawą.

Według składającego skargę także § 14 ust. 2 i ust. 3 pkt. 2 w zakresie, w którym nałożono w nim na właścicieli zwierząt gospodarskich obowiązek utrzymywania ich w sposób nie uciążliwy dla otoczenia i właścicieli nieruchomości sąsiednich, szczególnie w zakresie hałasu i odoru stanowią przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Artykuł 4 ust. 2 pkt. 7 tej ustawy wyznacza granice delegacji ustawowej określenia w regulaminie wymagań utrzymania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Nie została natomiast udzielona delegacja ustawowa do ujęcia w aspekcie ochrony praw osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Morawica wniósł o oddalenie skargi wywodząc, że zaskarżone postanowienia regulaminu nie są sprzeczne z przepisami prawa, a Rada Miejska działała w granicach ustawowego upoważnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 5 tej ustawy, kontrola ta

obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 53 § 3 Ppsa prokurator jest uprawniony do wniesienia skargi, przy czym w przypadku skargi na akty prawa miejscowego nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem. Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy jest aktem prawa miejscowego, o czym wprost stanowi art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm.), dalej jako "ustawa".

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Sąd stwierdził, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia w § 4 ust 1, § 5 ust. 2, § 7 ust 3, § 14 ust. 2 i § 14 ust 3 pkt 2 regulaminu kwestionowanych zapisów, co przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności uchwały w tym zakresie (art. 147 § 1 Ppsa).

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713), uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por.: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).

Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy mieć też na uwadze zasadę praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego, obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2), są aktami normatywnymi niższego rzędu, które powinny być zgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu.

Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, a ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie uzupełnienie przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów.

W rozpoznawanej sprawie delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 4 ust. 1 ustawy. Przepis ten upoważnia radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie:

a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,

b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do

odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży,

c) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

d) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków;

2a) utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust 1 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:

1) wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych;

3) zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1;

3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych;

3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi;

4) uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych;

5) realizację innych obowiązków określonych w regulaminie.

Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w jego treści jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, tak jak w art. 4 ust. 2 ustawy, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. II OSK 2012/12).

Przepis art. 4 ust. 2 ustawy nie daje więc radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, jak również nie pozwala na podejmowanie regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Uchwalając regulamin, rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich zagadnień enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie. Określając zakres owych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" (por. wyroki NSA: z dnia 9 września 2014 r. sygn. II OSK 654/14; z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. II OSK 2012/12).

Zdaniem Sądu wszystkie podniesione w skardze zarzuty są zasadne, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części.

W myśl art. 4 ust 2 pkt 1 lit c regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 4 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Mając na uwadze brzmienie § 4 ust 1 regulaminu, należy stwierdzić, że w sposób nieuprawniony zmodyfikowano przy jego formułowaniu regulacje ustawowe zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. Nałożono bowiem na właścicieli nieruchomości służących do użytku publicznego obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń, rozszerzając ustawowy obowiązek przez wskazanie, iż ma to nastąpić niezwłocznie po każdorazowym wystąpieniu zjawiska atmosferycznego, jak

również wprowadzając zbyt ocenne i niewymierne ustawowo pojęcie "w miarę potrzeb". Nadto pominięto zapis, że właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Ustanowiona przez Radę Miejską niezwłoczność działania nie mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, pominięto istotną treść art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, a użycie zwrotu "w miarę potrzeb" osłabiło ustawowy wydźwięk obowiązku powstającego z mocy ustawy. W konsekwencji, redakcja omawianego przepisu może adresata wprowadzać w błąd co do samej ustawowej normatywnej treści art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. Powyższe wady skutkują koniecznością stwierdzenia nieważności omawianego paragrafu.

W obrocie prawnym nie może się ostać również § 5 ust. 2 regulaminu w którym podano, że naprawa pojazdów samochodowych na terenie nieruchomości poza warsztatami naprawczymi jest dozwolona, gdy zakres wykonywanej naprawy jest związany z bieżącą eksploatacją pojazdu i pod warunkiem, że nie powoduje zanieczyszczeń w postaci smarów, olejów i innych ropopochodnych środków oraz zanieczyszczenia środowiska i zagrożeń dla środowiska.

Powyższe unormowanie wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy. Przepis ten zezwala bowiem radzie gminy na określenie wymagań, które muszą zostać spełnione w przypadku mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Wymagania te mogą dotyczyć wyłącznie utrzymania czystości i porządku. Przepis ten nie daje tym samym podstawy do ingerowania przez lokalnego prawodawcę w prawo posiadacza pojazdu samochodowego do władania rzeczą, tak jak to ma miejsce w rozpatrywanym przypadku, gdzie ograniczono to prawo do dokonywania poza warsztatami naprawczymi "napraw związanych z bieżącą eksploatacją pojazdu", które to pojęcie dodatkowo jest niedookreślone, a więc nie może mieć charakteru normatywnego. Lokalny prawodawca powinien mieć na uwadze, że treść nakazów czy zakazów obciążających właścicieli lub osoby, którym przysługuje inne prawo do rzeczy, powinna być logiczna, obiektywnie wykonalna, w zakresie niezbędnym do zapewnienia utrzymania porządku w gminie, przez to jak najmniej ingerująca w wykonywanie prawa rzeczowego, które podlega szczególnej ochronie prawnej w Kodeksie cywilnym.

Sąd w całości przychylił się również do stanowiska Prokuratora w zakresie zaskarżonego § 7 ust. 3 regulaminu. Zgodnie z jego treścią pojemniki i worki na odpady komunalne należy ustawiać na nieruchomości w miejscach i w sposób nie powodujący uciążliwości dla mieszkańców i osób trzecich.

Sąd zważył, że prawodawca lokalny nie był uprawniony do ingerencji w prawa podmiotowe właścicieli nieruchomości poprzez nakazanie im podejmowania określonych czynności, w szczególności polegających na rozmieszczaniu pojemników w określonym miejscu. Regulacja ta nie znajduje uzasadnienia w treści art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym regulamin określa warunki rozmieszczania pojemników i worków oraz utrzymywania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu średniej ilości odpadów i liczby osób korzystających z pojemników lub worków. Należy mieć na względzie, że w gestii właściciela leży zapewnienie miejsca na ustawienie pojemników na terenie własnej nieruchomości. Przy ustalaniu treści regulaminu należało mieć na uwadze, aby określanie warunków rozmieszczania pojemników nie stanowiło ingerencji w prawo własności nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2017 r. (II OSK 280/16 opubl. w CBOSA) wskazał, że z ustawowego uprawnienia do tworzenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących warunków rozmieszczania pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, mających walor norm kierunkowych i opisowych - nie wynika normatywna możliwość prawodawcy lokalnego do tworzenia dyrektywalnych nakazów dla właścicieli nieruchomości w postaci określonych prawem obowiązków działania.

Natomiast zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 7 października 2020r. sygn. akt II OSK 1610/18 wprowadzenie aspektu podmiotowego zamiast ujęcia określenia zasad szczególnych stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, wkraczając w materię regulowaną ustawą. Stanowi to istotne naruszenie prawa.

Również postanowienia zawarte w § 14 ust. 2 i ust. 3 pkt. 2 uchwały w zakresie, w którym nałożono na właścicieli zwierząt gospodarskich obowiązek utrzymywania ich w sposób nie uciążliwy dla otoczenia, właścicieli nieruchomości sąsiednich oraz osób trzecich, szczególnie w zakresie hałasu i odoru stanowią przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Artykuł 4 ust. 2 pkt. 7 ustawy wyznacza granice delegacji ustawowej określenia w regulaminie wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach.

Nie została natomiast radzie udzielona delegacja ustawowa do ujęcia wymagań w aspekcie ochrony praw osób trzecich. Odesłanie do ochrony właścicieli nieruchomości sąsiednich oraz osób trzecich nie stanowi określenia wymagań w zakresie utrzymania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Regulamin bezpodstawnie więc zastrzega warunek nieuciążliwości dla właścicieli sąsiedniej nieruchomości oraz osób trzecich.

Jedyny zakaz, jaki rada gminy może wprowadzić na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy, to zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Natomiast omawiana regulacja w istocie może być traktowana jako ograniczenie wykonywania prawa własności i zarazem jako wkroczenie w ustawową domenę prawa sąsiedzkiego, uregulowaną w art. 144 k.c. Zapisy regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy mają umożliwić utrzymanie ładu publicznego na terenie gminy, jednak nie mogą ingerować w wykonywanie prawa własności na nieruchomościach właścicieli zwierząt - co niewątpliwie mogłoby mieć miejsce w przypadku przedmiotowej regulacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt: IV SA/Po 1084/19, opubl. w CBOSA).

Regulacja dotycząca uciążliwości dla innych osób wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego zawartą w art. 144 k.c. Przepisy regulaminu nie mogą natomiast regulować stosunków sąsiedzkich. Mają tworzyć warunki do utrzymania ładu publicznego, ale nie mogą wkraczać w sferę zarezerwowaną dla regulacji prawa cywilnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 ust 1, § 5 ust. 2, § 7 ust 3, § 14 ust. 2 i § 14 ust 3 pkt 2 uchwały na podstawie art. 147 § 1 Ppsa.