Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 635/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83, art. 83a
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...] w [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z [...].01.2020r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 z pózn. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 1 i art. 83a ust. 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 55, dalej u.o.p.), odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] w K. zezwolenia na wycięcie jednego świerku srebrnego o obwodzie pnia 52 cm, dwóch wierzb białych o obwodach pni: 182cm i 158 cm oraz jednej lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 127 cm z działki nr [...] (obręb [...] [...]), położonej w K. przy ulicy [...].

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że D. K. - Zarządca Nieruchomości - reprezentujący Wspólnotę Mieszkaniową ul. [...] w K., na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości w administrację, zawartej w dniu [...] listopada 2015 roku w K., wystąpił z wnioskiem z dnia [...].12.2019r. (data wpływu do Urzędu w dniu [...].01.2020r.) do Prezydenta Miasta K., o wydanie zezwolenia na usunięcie czterech drzew z działki ewidencyjnej o numerze [...] (obręb [...] [...]), położonej w K. przy ul. [...]. Okolicznościami powodującymi konieczność usunięcia ww. drzew - podanymi przez wnioskodawcę - są: zamiar utwardzenia przedmiotowego terenu w celu umożliwienia dostępu od strony wejścia do budynku (dojazd dla karetek, samochodów straży pożarnej), stan fitosanitarny wytypowanych do usunięcia drzew oraz przeorganizowanie przedmiotowego terenu.

Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.o.p. wnioskodawca złożył oświadczenie o powiadomieniu mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w K., w sposób zwyczajowo przyjęty, o planowanym wystąpieniu do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o usunięcie czterech drzew rosnących od strony klatek schodowych bloku mieszkalnego.

W dniu [...] stycznia 2020 roku przeprowadzono oględziny z udziałem przedstawicieli członków Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] oraz Zarządcy Nieruchomości administrującego przedmiotową nieruchomość. Podczas oględzin zweryfikowano gatunki drzew wyszczególnionych we wniosku. W obecności przedstawicieli wnioskodawcy, dokonano pomiarów obwodów pni ww. drzew na wysokości 130 cm.

Świerk srebrny jest żywym drzewem o prostym pniu bez widocznych ran i ubytków oraz luźnym pokroju korony w której nie stwierdzono posuszu. Drzewo pozbawione jest wierzchołka, który został ścięty.

Nieopodal świerku srebrnego rośnie wierzba biała, której obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm wynosi 182 cm. W dniu oględzin drzewo było żywe, na pniu widoczny jest ubytek powierzchniowy. Korona drzewa została drastycznie przycięta co spowodowało intensywny wzrost odrostów tzw. "dzików" i zaburzenie pokroju korony. Na powierzchni ziemi widoczne są korzenie, a niektóre z nich są uszkodzone mechanicznie oraz uszkadzane na skutek przemarzania lub nienasłoneczniania.

Lipa drobnolistna jest żywym drzewem o prostym pniu z widocznym ubytkiem wgłębnym na wysokości ca 1,6 m. Uszkodzenie w pniu powstało na skutek odcięcia gałęzi i nie zabezpieczenia świeżej rany, która stała się "otwartymi wrotami" dla różnych patogenów. Pokrój korony drzewa został zaburzony na skutek niewłaściwego przycięcia. Druga wierzba biała rośnie samotnie, w pewnym oddaleniu od pozostałych trzech drzew. W dniu oględzin drzewo to było żywe o prostym pniu z ubytkiem powstałym w miejscu po odciętej gałęzi. Korona wierzby białej została drastycznie przycięta co doprowadziło do usunięcia pąka wierzchołkowego. Po usunięciu pąka wierzchołkowego, pąki uśpione zaczynają rozrastać tworząc liczne odroślą tzw. "dziki". Na pniu drzewa widoczne są owocniki grzybów nie zaliczanych do gatunków chronionych.

Podczas oględzin stwierdzono, że wszystkie opisywane drzewa są prawidłowo zakotwione w gruncie. W trakcie oględzin strona poinformowała, że w pobliżu lipy drobnolistnej oraz wierzby białej rosnącej samotnie, znajduje się kanalizacja sanitarna.

Wnioskodawca zamierza usunąć cztery duże drzewa z fragmentu działki nr [...] (obręb [...] [...]) od strony klatek schodowych bloku mieszkalnego przy ul. [...], aby móc ją utwardzić w celu umożliwienia dojazdu samochodom straży pożarnej i karetkom pogotowia. Ponadto na utwardzonym fragmencie terenu powstanie także śmietnik. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w K. wystąpił do Wydziału Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta K. z wnioskiem o wykup części działki nr [...] (obręb [...] [...]) położonej w K. przy ul. [...], która graniczy z terenem na którym rosną wskazane do usunięcia drzewa. W przypadku nabycia od Miasta K. wspomnianej części działki nr [...], Wspólnota Mieszkaniowa planuje posadzić na niej drzewa. Zdaniem organu usunięcie przedmiotowych drzew w celu utwardzenia terenu, na którym rosną, pozwoli na powstanie miejsc postojowych dla samochodów osobowych, niemniej jednak jednocześnie pozbawi część działki nr [...] (obręb [...] [...]) - od strony klatek schodowych, całej zieleni wysokiej oraz znacznie pogorszy dotychczasowe warunki środowiskowe, tj. zwiększy: zanieczyszczenie powietrza spalinami i natężenie hałas oraz zmieni istniejące warunki mikroklimatyczne, w szczególności dla mieszkańców pobliskiego bloku mieszkalnego przy ulicy [...], którego okna większości mieszkań znajdują się od strony terenu, na którym rosną opisywane drzewa.

Zdaniem organu każde drzewo stanowi ogromny walor dla każdej nieruchomości, ponieważ zieleń ta wykazuje duże walory przyrodnicze, estetyczne oraz spełnia ważne funkcje w środowisku przyrodniczym, np. zmniejszenie ilości C02, produkowanie tlenu oraz zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza poprzez oczyszczanie z pyłu i kurzu. Zdaniem organu strona nie powinna dążyć do usunięcia opisywanych drzew. lecz powinna podjąć wszelkie działania, mające na celu poprawienie warunków ich dalszej wegetacji poprzez: przysypanie urodzajną ziemią odkrytych fragmentów korzeni wierzby białej aby nie narażać ich na dalsze uszkodzenia, regularnie nawozić grunt wokół drzew, a w dłuższych okresach bezdeszczowych podlewać, regularnie przycinać gałęzie obydwu wierzb białych na wysokości powyżej miejsc ich ogłowienia.

W rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, że przy planowanym utwardzeniu terenu na którym rosną opisywane wyżej drzewa należy zastosować takie rozwiązania, które pozwoliłyby je zachować.

Prowadzone postępowanie nie ujawniło żadnych istotnych powodów przemawiających za wycięciem świerka srebrnego, dwóch wierzb białych oraz lipy drobnolistnej. Organ orzekający uznał, iż z punktu widzenia szeroko rozumianego interesu społecznego oraz troski o ochronę wartości przyrodniczych, w tym zieleni (drzew i krzewów), wskazane jest zachowanie ww. drzew w celu utrzymania różnorodności gatunkowej zieleni w mieście. Zezwolenie na usunięcie drzew jest wyjątkiem od ogólnej zasady, mającej na celu ochronę przyrody i powinno być stosowane bardzo rozważnie, wyłącznie z dobrze uzasadnionych powodów, których w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. podnosząc, iż organ wydający decyzję nie uwzględnił wszystkich przesłanek i okoliczności jakimi Wspólnota kierowała się przy składaniu wniosku o umożliwienie wycinki drzew.

Wskazano, że skarżąca nie wnioskowała o zgodę na wycięcie drzew, aby zlokalizować przed budynkiem parking z dużym natężeniem ruchu pojazdów samochodowych, a w celu umożliwienia dojazdu pojazdów, w tym uprzywilejowanych takich jak Pogotowie Ratunkowe, Straż Pożarna czy samochodów osób niepełnosprawnych lub starszych wiekowo, mających problemy z poruszaniem się. Wielu mieszkańców budynku Wspólnoty jest w zaawansowanym wieku, dlatego też mając na uwadze w szczególności ich bezpieczeństwo oraz ułatwienie im codziennego funkcjonowania podjęto decyzję o utwardzeniu części terenu ze szczególnym uwzględnieniem kompleksowej organizacji zieleni, aby maksymalnie uatrakcyjnić tereny zewnętrzne. W chwili obecnej do budynku naszej Wspólnoty dojazd jest na tyle utrudniony, że w przypadku pożaru pojazdy miałyby ogromne trudności z prowadzeniem akcji ratowniczej, co w przypadku sąsiadującego budynku przy ul. [...] nie ma miejsca, gdyż posiada on zarówno dostęp do drogi publicznej, jak i znaczną ilość miejsc postojowych od strony wejścia do budynku. Wspólnota dysponuje niewielką powierzchnią utwardzoną, która w zasadzie pozwala na dojazd służb komunalnych do miejsca gromadzenia odpadów, które również ma w planach przeorganizować budując nową, zadaszoną wiatę śmietnikową. Zarówno zmiany w systemie zbiórki odpadów komunalnych na terenie K., jak i zwiększający się konsumpcjonizm mieszkańców, ma odzwierciedlenie w zwiększeniu ilości pojemników ustawionych na nieruchomości. Taki stan rzeczy powoduje, iż przestrzeń, ma być posadowiona nowa wiata musi być większa niż dotychczasowy punkt gromadzenia, a to wymaga usunięcia świerku oraz wierzby rosnących w bezpośrednim sąsiedztwie. Wspólnota posiada tereny zewnętrzne od strony balkonów budynku, których nie może zagospodarować utwardzając część przestrzeni, ponieważ nie ma do nich dojazdu, dlatego też chce na tej części działki posadzić drzewa i krzewy, które uatrakcyjnią teren i będą spełniać ważną rolę w ekosystemie filtrując zanieczyszczenia.

Zauważono, że nie wszystkie drzewa rosnące od strony klatek zostałyby usunięte. Teren miejski dzielący Wspólnoty [...] i [...], jest zadrzewiony trzema wysokimi drzewami (kilkudziesięcioletnie wierzby), które rosną w bliskiej odległości bloku [...]. Ilość okien w blokach sąsiadujących Wspólnot jest podobna, więc w ocenie skarżącej argument pogorszenia istniejących warunków, w szczególności dla mieszkańców [...], nie przemawia za wydaniem przez organ odmownej decyzji. Nie można tak samo traktować hałasu i spalin dobiegających z terenu parkingów umiejscowionych przy ulicach i ewentualnych niedogodności wynikających z utwardzenia części terenu Wspólnoty, gdyż jest to dyskryminowanie mieszkańców skarżącej Wspólnoty kosztem mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...], która nie jest nawet stroną w postępowaniu.

Podczas wizji lokalnej, jak również we wniosku zwracano uwagę, że w miejsce usuniętych drzew za zgodą i z pomocą branżowych specjalistów skarżąca jest gotowa nasadzić nowe, zdrowe i atrakcyjniej wyglądające rośliny. Skarżąca ma świadomość, iż początkowy czas ich wzrostu nie zrównoważy funkcji przyrodniczych starych okazów drzew, jednak jak sam organ wskazał, obecne rośliny są w złej kondycji i zasadzone w przypadkowych miejscach. Zła kondycja wnioskowanych do usunięcia dwóch wierzb, wynika między innymi z uszkodzeń jakich doznały podczas wichury kilka lat temu. Jedno drzewo zostało wyrwane z korzeniami, a dwie wnioskowane do usunięcia wierzby dotkliwie połamane. Złamane konary odsłoniły też zaawansowaną próchnicę drzew. Część uszkodzeń uznanych przez organ za niewłaściwą pielęgnację było zatem wynikiem działania wiatru, a nie człowieka. Zgodzono się, że drzewa stanowią duży walor estetyczny nieruchomości, dlatego skarżąca chce w zamian za zgodę na wycięcie niezbyt atrakcyjnie wyglądających drzew posadzić nowe, w zaplanowanych miejscach. Dodatkowo zauważono, że lipa oraz jedna z wierzb rosną w pobliży instalacji kanalizacyjnej, więc ich korzenie mogą z czasem uszkodzić rury i spowodować nie tylko drogą kosztowo inwestycję związaną z usunięciem awarii, ale również zanieczyszczenie ściekami gruntu.

Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. podjęła decyzję o utwardzeniu części terenu od strony klatek i wycięciu czterech drzew, kierując się przede wszystkim potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i ochroną życia mieszkańców. Zrealizowanie tej inwestycji i jednoczesne zachowanie drzew, z uwagi na ich przypadkowe umiejscowienie nie jest możliwe. Kierując się jednak szeroko rozumianym interesem społecznym i dbałością o środowisko, zobowiązujemy się do nasadzeń, które zrekompensują usunięte drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w odpowiedzi na odwołanie organ wskazał, iż z rysunku poglądowego wynika, iż planowane utwardzenie terenu o szerokości 15,5 m wzdłuż całego bloku mieszkalnego obejmować będzie teren porośnięty obecnie krzewami i drzewami wytypowanymi do usunięcia. Wielkość planowanego utwardzenia, pozwala przyjąć, że nie będzie on tylko umożliwiał dojazdu pojazdom mieszkańcom bloku ale również stanowił miejsca postojowe tych pojazdów i innych. Z informacji uzyskanych od mieszkańców sąsiedniego bloku oraz Administracji Os. "[...]" i "K." K. Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej wynika, iż brama przez którą wjeżdża się na teren Wspólnoty (stanowiąca własność [...]) jest zbyt mała, aby mogły przejeżdżać tędy duże pojazdy np. straży pożarnej czy śmieciarki, dlatego prowadzenie akcji ratunkowej w razie pożaru byłby poważnie utrudnione, nawet gdyby istniała tam droga o którą starają się mieszkańcy Wspólnoty. Jeśli chodzi o karetkę pogotowia to jest to niezgodne z obowiązującymi przepisami (choć oczywiście najwłaściwiej byłoby aby była możliwość najbliższego dojazdu). Autor projektu budowlanego omawianego zespołu budynków nie przewidział takiego bezpośredniego rozwiązania i od kilkudziesięciu lat omawiane budynki funkcjonują bez konieczności wycinki istniejących drzew. Organ uważa, iż skoro wiele mieszkańców Wspólnoty jest w zaawansowanym wieku, to wskazane było by tym bardziej stworzenie tzw. "stref relaksu" z drzewami i krzewami wśród których stały ławki i stoliki. Organ stoi na stanowisku, iż Wspólnota powinna znaleźć inne miejsce na ustawienie nowej wiaty śmietnikowej, bez konieczności usuwania drzew, a także że sama lokalizacja drzew przy instalacji kanalizacyjnej nie uzasadnia jej wycięcia. Powody usunięcia drzew muszą być realne, a nie hipotetyczne.

W ocenie Kolegium przedstawiane przez odwołującą w toku postępowania, powody, dla których miałyby zostać usunięte drzewa z terenu przedmiotowej nieruchomości, nie zasługiwały na akceptację. Odwołująca w swoim wniosku argumentowała, że drzewa winny być usunięte, z uwagi na planowane utwardzenie terenu i oraz z uwagi na to, iż drzewa zagrażają bezpieczeństwu.

Powyższe twierdzenia odwołującej, mające wykazywać zasadność wniosku, nie znalazły swego uzasadnienia w materiale dowodowym zebranym w sprawie, to jest w toku przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości oględzin. Z ustaleń faktycznych poczynionych w toku tych oględzin nie wynikało aby stan fitosanitarny drzew stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Organ wskazał, iż nie zawsze pogarszający się stan drzew musi powodować konieczność ich wycięcia. Drzewa należy bowiem poddawać zabiegom pielęgnacyjnym, co należy do obowiązku ich właściciela.

Kolegium przyjęło rozważania organu I instancji w całości i uznało je za własne. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie należy pozostawić drzewa w miejscach w których rosną. Kolegium podziela obawy Prezydenta, iż utwardzenie terenu o którym wspomina Wspólnota, ma służyć także stworzeniu miejsc parkingowych, a nie tylko dla wjazdu pojazdów uprzywilejowanych. Ponadto jak wskazał organ I instancji, z uwagi na wysokość bramy wjazdowej na teren Wspólnoty, nie jest możliwy przez nią przejazd takich pojazdów jak wozy strażackie czy śmieciarki. Cel planowanego utwardzenia terenu może wobec tego nie zostać osiągnięty. Kolegium podkreśliło, iż najwłaściwsze byłoby, aby karetki pogotowia podjeżdżały jak najbliżej klatek, jednakże jak słusznie zauważył organ I instancji w wielu innych miejscach w K. karetki te nie podjeżdżają pod klatki schodowe, a personel medyczny transportuje chorego na specjalnych noszach/wózkach. Kolegium wskazało, iż z uwagi na ilość osób w starszym wieku będących członkami wspólnoty (jak podaje odwołująca) zasadnym jest pozostawienie istniejącej zieleni i rozważenie przez Wspólnotę zwiększenie liczby zieleni na tym terenie. Natomiast sama lokalizacja drzew w pobliżu sieci kanalizacyjnej nie może być podstawą do ich usunięcia. W kwestii przebudowy wiaty śmietnikowej Wspólnota może dokonać takiej przebudowy bez konieczności wycięcia drzew.

Skargę na powyższa decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K..

W uzasadnieniu skargi ponownie podkreślono, że występując do organu administracji samorządowej z wnioskiem o wydanie zgody na usunięcie drzew kierowano się dobrem mieszkańców budynku Wspólnoty, w tym głównie potrzebą zapewnienia im bezpieczeństwa i ochrony ich życia. Zarówno organ wydający odmowną decyzję, jak i organ odwoławczy, wiązały swoje niekorzystne dla skarżącej decyzje z wykonaniem przez Wspólnotę utwardzenia części powierzchni nieruchomości i wybudowaniem nowej, dostosowanej do obowiązujących przepisów wiaty śmietnikowej z odpowiednim, bezpiecznym również dla osób starszych dojściem do niej.

Zwrócono uwagę, że zarówno organy I, jak i II instancji wskazały błędnie w wydanych dokumentach, że pojazdy takie jak wozy strażackie czy śmieciarki nie mają możliwości wjazdu przez bramę na niewielki plac, w związku z czym nowo utwardzony teren będzie pełnił rolę parkingu dla pojazdów osobowych mieszkańców. Takie stanowisko organów jest domniemaniem, a nie stanem faktycznym i nie powinno być argumentem w sprawie.

Wskazano, że pojazdy uprzywilejowane mają możliwość wjazdu przez bramę od strony ulicy [...], jednak wjazd ten jest znacznie utrudniony przez parkujące samochody. Pojazdy służb komunalnych regularnie wjeżdżają realizując odbiory odpadów komunalnych. Problematycznym jest jednak podjazd pojazdów Straży Pożarnej oraz Pogotowia Ratunkowego pod budynek, gdyż utwardzenie kończy się praktycznie na wysokości 2-ej klatki budynku. W świetle obecnej sytuacji epidemicznej w kraju jak najbardziej uzasadnione jest zorganizowanie dojazdu karetek jak najbliżej klatek schodowych, a nie transportowanie chorych do drogi publicznej. Co do dróg pożarowych - zgodnie z § 12 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 124 poz. 1030) droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, na całej jego długości. Organ I instancji zauważył, iż "autor projektu budowlanego omawianego zespołu budynków nie przewidział takiego bezpośredniego rozwiązania i od kilkudziesięciu lat omawiane budynki funkcjonują bez konieczności wycinki istniejących drzew". Zauważono, że sąsiadujące budynki usytuowane przy ul. [...] oraz ul. [...] mają dostęp do dróg (osiedlowej i gminnej). W momencie realizacji prac związanych z przeorganizowaniem terenu nieruchomości można dostosować projekt do aktualnych wymogów prawnych. Organ tej samej instancji w uzasadnieniu odmowy wydania zezwolenia na wycinkę wnioskowanych drzew stwierdził "iż skoro wielu mieszkańców Wspólnoty jest w zaawansowanym wieku to wskazane było by tym bardziej stworzenie tzw. stref relaksu z drzewami i krzewami", jak również wskazał, że Wspólnota powinna znaleźć inne miejsce na ustawienie nowej wiaty śmietnikowej. Stwierdzenia te w ocenie skarżącej przeczą rzeczywistości, gdyż nie ma możliwości zlokalizowania wiaty w innym miejscu naszej nieruchomości, ponieważ brak jest dojazdu dla specjalistycznego sprzętu, a nie jest możliwe wykonanie dojazdu bez usunięcia przypadkowo zasadzonych kiedyś drzew. Mieszkańcom Wspólnoty zależy, aby teren wokół budynku był atrakcyjny, dlatego też zobowiązano się do dokonania nowych nasadzeń pod okiem specjalistów branżowych. Niestety organy obu instancji nie odniosły się w uzasadnieniach do propozycji Wspólnoty związanej z dokonaniem nasadzeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325, ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeprowadzeniu w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 Kpa.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...].01.2020r., nr [...] odmawiającą Wspólnocie Mieszkaniowej ul. [...] w K. zezwolenia na wycięcie jednego świerku srebrnego o obwodzie pnia 52 cm, dwóch wierzb białych o obwodach pni: 182cm i 158 cm oraz jednej lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 127 cm z działki nr [...] (obręb [...] [...]), położonej w K. przy ulicy [...].

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 55 z późn. zm., dalej u.o.p.), a w szczególności art. 83 ust. 1, zgodnie z którym zasadą jest, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia.

Zgodnie z art. 83b ust. 1, pkt. 7 i 8, wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera miedzy innymi miejsce, przyczynę, termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu oraz rysunek, mapę (...) określające usytuowanie drzewa lub krzewu w odniesieniu do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub projektowanych na tej nieruchomości.

Zgodnie natomiast z art. 83c ust. 1,3,4, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 4 i 10 ustawy, nie nalicza się opłat za usunięcie: 4) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego; 10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Sąd wskazuje, że art. 83 ust. 1 u.o.p. nie wskazuje żadnych szczególnych przesłanek określających przypadki, które obligują organ do udzielenia pozwolenia na wycięcie drzew lub odmowy wydrwią takiego pozwolenia. Rozstrzygnięcie sprawy następuje w granicach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ jest zobowiązany rozważyć, które rozstrzygnięcie jest w danym wypadku celowe, a to następuje na podstawie wszechstronnie i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, po szczególnie wnikliwym i starannym rozważeniu interesów: społecznego i indywidualnego. Organ musiał rozważyć, czy interes właściciela nieruchomości, który domaga się udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa, uzasadnia rezygnację z ochrony przyrody i interesu społecznego, którym jest zachowanie zadrzewienia. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażane było w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jako przykład podać można wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia., 12 maja 2010 roku (II SA/Gd 196/10, CBOSA), w którym wskazano, iż wydanie zezwolenia na usunięcie drzew następuje w sytuacji, gdy organ uzna, iż cel ustawy o ochronie przyrody, jakim jest ochrona istniejących zadrzewień, nie sprzeciwia się takiemu zezwoleniu, dokona rozważenia interesu społecznego oraz interesu właściciela nieruchomości składającego wniosek, uznając prymat interesu tego ostatniego. W toku rozpoznawania wniosku o zezwolenie na usunięcie drzewa organ winien dokonać oceny wartości przyrodniczych wnioskowanego do wycięcia drzewa oraz oceny słusznego interesu wnioskodawcy, a w razie konieczności - rozważyć także okoliczności przemawiające za wyrażeniem lub odmową udzielenia zezwolenia, co mieści się w ramach orzekania w granicach uznania administracyjnego.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: pkt 1 posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; pkt. 2 właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, 933 i 1132), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W myśl art. 83 ust 2 u.o.p. zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową: 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Z 2019 r. poz. 737,1309 i 1469).

Ponadto zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy spółdzielnia mieszkaniowa informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty, członków spółdzielni, właścicieli budynków lub lokali niebędących członkami spółdzielni oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, a zarząd wspólnoty mieszkaniowej - członków wspólnoty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30-dniowy termin na zgłaszanie uwag. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 12 miesięcy od upływu termu na zgłaszanie uwag.

Artykuł 83a ust. 1 i 2 u.o.p stanowi zaś, że zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.

Sąd wskazuje, że interes społeczny i interes obywateli jest w niniejszej sprawie tożsamy z zasadami ochrony przyrody i podlega silnej ochronie konstytucyjnej. Zgodnie z art. 5 Konstytucji, określającym zasadę niepodległości państwa, Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Art. 74 Konstytucji w całości poświęcony jest bezpieczeństwu ekologicznemu i ochronie środowiska. Zgodnie z ust. 1, 2, 4: 1. Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. 2. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. 4. Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Art. 86 Konstytucji ustanawiający obowiązek dbałości o stan środowiska, stanowi, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa.

Przywołane wyżej wartości konstytucyjne rozwija między innymi właśnie ustawa o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 8 i 9 ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Zgodnie z ust. 2 pkt. 5 celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Artykuł 4 tej ustawy stanowi, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym.

Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, a także art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody, zasadą jest ochrona drzew i ich zachowanie, jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody, a ustawodawca pozwala od zasady tej odstąpić w ściśle określonych przypadkach.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że skarżąca wspólnota wniosła o wydanie zezwolenia na wycięcie: 1 świerku srebrnego o obwodzie pnia 52 cm, 2 wierzb białych o obwodach pni: 182 cm i 158 cm, 1 lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 127 cm.

Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2020 roku wynika, że

świerk srebrny jest żywym drzewem o prostym pniu bez widocznych ran i ubytków oraz luźnym pokroju korony w której nie stwierdzono posuszu. Drzewo pozbawione jest wierzchołka, który został ścięty. Nieopodal świerku srebrnego rośnie wierzba biała, której obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm wynosi 182 cm. W dniu oględzin drzewo było żywe, na pniu widoczny jest ubytek powierzchniowy. Korona drzewa została drastycznie przycięta co spowodowało intensywny wzrost odrostów tzw. "dzików" i zaburzenie pokroju korony. Na powierzchni ziemi widoczne są korzenie, a niektóre z nich są uszkodzone mechanicznie oraz uszkadzane na skutek przemarzania lub nienasłoneczniania. Lipa drobnolistna jest żywym drzewem o prostym pniu z widocznym ubytkiem wgłębnym na wysokości około 1,6 m. Uszkodzenie w pniu powstało na skutek odcięcia gałęzi i nie zabezpieczenia świeżej rany, która stała się "otwartymi wrotami" dla różnych patogenów. Pokrój korony drzewa został zaburzony na skutek niewłaściwego przycięcia. Druga wierzba biała rośnie samotnie, w pewnym oddaleniu od pozostałych trzech drzew. W dniu oględzin drzewo to było żywe o prostym pniu z ubytkiem powstałym w miejscu po odciętej gałęzi. Korona wierzby białej została drastycznie przycięta co doprowadziło do usunięcia pąka wierzchołkowego. Po usunięciu pąka wierzchołkowego, pąki uśpione zaczynają rozrastać tworząc liczne odroślą tzw. "dziki". Na pniu drzewa widoczne są owocniki grzybów nie zaliczanych do gatunków chronionych. Podczas oględzin stwierdzono, że wszystkie opisywane drzewa są prawidłowo zakotwione w gruncie. W trakcie oględzin strona poinformowała, że w pobliżu lipy drobnolistnej oraz wierzby białej rosnącej samotnie, znajduje się kanalizacja sanitarna.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wspólnota chce utwardzić przedmiotowy teren w celu umożliwienia dostępu od strony wejścia do budynku (dojazd dla karetek, samochodów straży pożarnej. Wskazano również na stan fitosanitarny oraz chęć przeorganizowania terenu.

Sąd wskazuje, że wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości powinien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody, z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa materialnego, a rozważania te w oczywisty sposób muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Sąd podkreśla, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew - co do zasady - zależy od uznania organu. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Przy czym musi mieć na uwadze, że decyzja uznaniowa wymaga szczególnie starannego wyjaśnienia przesłanek i przyczyn leżących u podstaw jej wydania w uzasadnieniu decyzji. Przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. W art. 83 ust. 4 pkt 6 u.o.p. wskazano, że wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew.

W ocenie Sądu organy w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10, art. 77 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny, bez szczegółowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji jest wadliwe i nie odnosi się właściwie do wszystkich istotnych kwestii w sposób wyczerpujący.

W ocenie Sądu organ w świetle okoliczności niniejszej sprawy podczas wizji w terenie powinien ocenić również kwestię dojazdu na teren wspólnoty. Organ powinien uwzględnić i ocenić możliwości wjazdu i wymiary wszystkich bram wjazdowych umożliwiających wjazd na teren wspólnoty. Wymiary te powinny zostać porównane z wymiarami wskazanych pojazdów uprzywilejowanych.

Z treści skargi wynika, że istnieje możliwość wjazdu pojazdów uprzywilejowanych przez bramę od ulicy [...]. Z akt sprawy nie wynika dlaczego organ przyjął, że jest to niemożliwe. Twierdzenie to organ wskazał na rzekomych podstawie informacji od sąsiadującej wspólnoty mieszkaniowej, ale bez żadnych danych, czy wymiarów. Dokumentacja taka nie znajduje się w każdym razie w aktach sprawy przedstawionych przez organ.

W oceni Sądu organ powinien również dokładnie rozważyć kwestię ewentualnej możliwości uszkodzenia sieci kanalizacyjnej przez korzenie drzew. Organ odwoławczy wskazał jedynie, że lokalizacja drzew w pobliżu sieci kanalizacyjnej nie może być podstawą do ich usunięcia. Sąd wskazuje, że organ powinien tę kwestię szczegółowo wyjaśnić i wskazać na jakiej głębokości znajdują się rury, urządzenia sieci kanalizacyjnej oraz ocenić jaka jest możliwość ich uszkodzenia przez korzenie konkretnych drzew.

Ponadto organ powinien odnieść się do kwestii zaproponowanych przez skarżącą zastępczych nasadzeń drzew. W tym miejscu Sąd zauważa, że proponowane nasadzenia uwarunkowane są od uprzedniego nabycia od Miasta K. części działki nr [...] (obręb [...] [...]), więc jest to zdarzenie przyszłe i niepewne.

Organ wskazał również, że w kwestii przebudowy wiaty śmietnikowej można dokonać takiej przebudowy bez konieczności wycięcia drzew. Nie wiadomo jednak co organ miał na myśli. W ocenie Sądu przy takim stwierdzeniu organ powinien wskazać konkretną możliwość ewentualnej przebudowy.

Sąd nie przesądzając co do rozstrzygnięcia wskazuje, że należy ocenić, czy dojazd karetki oraz straży pożarnej pod samą klatkę uzasadnia konieczności wycięcia przedmiotowych drzew. Należy przy tym mieć na uwadze, że w istocie utwardzenie terenu może prowadzić do tego, że będą tam parkować samochody osobowe. Można przyjąć, że przyjazdy karetek i straży pożarnej to zdarzenia bardzo istotne, jednak mają charakter incydentalny, a nie codzienny.

W ocenie Sądu należy ocenić, czy ewentualna zgoda na wycięcie drzew z uwagi na chęć stworzenia dojazdu dla pojazdów uprzywilejowanych powinna być powiązana z podjęciem przez wspólnotę uchwały określającej, że utwardzony teren zostanie wyznaczony wyłącznie dla pojazdów uprzywilejowanych z zakazem parkowania samochodów osobowych. Stanowisko takie wynika z faktu, że samochody osobowe zaparkowane na utwardzonej nawierzchni mogłyby również utrudniać przejazd pojazdów uprzywilejowanych, co niweczyłoby cel takiego utwardzenia, wskazany przez skarżącą, a właśnie ten cel w ocenie skarżącej uzasadnia wycięcie drzew. Kwestia ta powinna zostać rozważona przez organ po uprzednim wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy wskazanych przez Sąd.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wykładnię przedstawioną w niniejszym wyroku i oceni kwestię dojazdu na teren wspólnoty i ewentualnej możliwości uszkodzenia istniejących urządzeń kanalizacji, wskaże i wyjaśni propozycję budowy wiaty śmietnikowej bez usuwania drzew, oceni kwestię prawdopodobieństwa i możliwości dokonania ewentualnych nowych nasadzeń na działce nr [...] (obręb [...] [...]).

Z wyżej wymienionych powodów Sąd postanowił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 205 p.p.s.a.