Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 960/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającą R. S. umorzenia odsetek za zwłokę od zaległych składek.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS podał, że pismem z dnia 12 maja 2009 r. R. S. wystąpiła o umorzenie odsetek od zaległych składek ubezpieczeniowych uzasadniając swoją prośbę trudną sytuacją materialną i zdrowotną, która nie rokuje nadziei na spłatę całości zadłużenia. Wyjaśniła, że po zakończeniu spłaty kredytu hipotecznego, planuje ze środków uzyskanych ze sprzedaży części działki, dokonać spłaty zadłużenia, pożyczając ewentualnie brakującą kwotę w celu uregulowania należności głównej. Wskazała, że ze względów zdrowotnych jej zdolność prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskania dochodów jest bardzo ograniczona i z tego powodu nie jest w stanie spłacać należnych odsetek. Zadeklarowała dokonanie wpłaty w wysokości około 100.000 zł na należność główną.

W dniu 20 maja 2009 r. wnioskodawczyni złożyła do akt sprawy szereg dokumentów, w tym: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 r., umowę rachunku zawartą z "A" Bank, umowy kredytowe, ostateczne wezwanie do zapłaty, akt notarialny o poddaniu się egzekucji, obszerną dokumentację medyczną, na którą składają się karty informacyjne leczenia szpitalnego i wyniki badań (70 szt.).

Następnie organ emerytalno-rentowy przytoczył treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiących podstawę umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W dalszej kolejności przedstawił treść art. 28 ust. 3a wymienionej ustawy i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, na ubezpieczenia społeczne od ubezpieczonych, będących płatnikami na własne ubezpieczenie, tj. przepisów, które regulują umorzenie należności Zakładu w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności.

Prezentując ustalenia faktyczne Prezes ZUS podał, że wnioskodawczyni od 1991 r. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży używanych mebli. Na dzień złożenia wniosku o umorzenie posiadała wobec Zakładu zadłużenie z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 91.905,35 zł, zdrowotne w kwocie 17.512,43 zł, Fundusz Pracy i FGŚP w kwocie 8.494,08 zł oraz odsetek za zwłokę od tych należności.

Organ podał, że wnioskodawczyni zatrudniała pracowników i nie regulowała składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Wobec wnioskodawczyni jest prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne, zatem nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z powodu ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 ustawy).

Rozpatrując wniosek w kontekście przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy, w związku z § 3 rozporządzenia Zakład ocenił, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Zgodnie z danymi wynikającymi z kwestionariusza, wnioskodawczyni uzyskiwała z prowadzonej działalności dochód w wysokości 1.500 - 2.000 zł miesięcznie netto, natomiast według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za 2008 r. średni dochód miesięczny wyniósł około 12.079 zł brutto.

Mąż wnioskodawczyni był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i zarabiał miesięcznie 1.276 zł brutto. Na utrzymaniu strony i jej męża pozostawał 21-letni syn – student.

Zakład ocenił, że przedstawione przez stronę dokumenty, dotyczące stanu zdrowia, ocenił że sytuacja zdrowotna nie był wystarczającą okolicznością do uwzględnienia wniosku.

Według zestawienia wydatków złożonego do akt, wydatki na utrzymanie mieszkania obejmujące składki na ubezpieczenie wynoszą łącznie około 2.085 zł, natomiast wydatki na leki i wizyty lekarskie w przybliżeniu 734 zł miesięcznie. Organ podał, że strona nie przedłożyła faktur i rachunków potwierdzających wysokość kosztów leków i wizyt lekarskich. Organ ustalił, że wnioskodawczyni posiadała zobowiązania wobec dwóch kontrahentów, w wysokości około 100.000 zł.

Reasumując, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przedłożone dokumenty dotyczące sytuacji finansowej nie uzasadniały umorzenia odsetek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy. Wskazał, iż stosownie do art. 47 ustawy, na płatniku składek ciąży ustawowy obowiązek terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych dochodów, czy też pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności problemów. Obligatoryjność opłacania składek na ubezpieczenia społeczne dotyczy wszystkich płatników składek. Ryzyko związane z prowadzoną działalnością ponosi przedsiębiorca zarówno w trakcie jej prowadzenia jak i po zakończeniu.

Uznając przedstawioną powyżej decyzję za krzywdzącą, pismem z dnia 26 czerwca 2009 r. strona zwróciła się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że nie uchyla się od spłaty zadłużenia, jednak odsetki od zaległości przekraczają możliwości finansowe strony. Podniosła, też że kłopoty finansowe których jest ofiarą nie wynikają jej zaniedbania, lecz są konsekwencją nieuczciwości kontrahenta, który niemalże doprowadził do bankructwa przedsiębiorstwo wnioskodawczyni. Strona podniosła nadto, że w pierwszych pięciu miesiącach 2009 r. jej przedsiębiorstwo osiągnęło bardzo złe wyniki.

Wnioskodawczyni uzasadniła prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na swoje kłopoty ze zdrowiem, podając m.in. że zachorowała na toczeń, ma początki zaćmy oraz uszkodzony kręgosłup, co grozi paraliżem.

Końcowo strona podała że zapłaciła 82.205,35 zł na poczet należności na fundusz społeczny oraz 17.512,43 zł na poczet zaległych składek na fundusz zdrowia. Do wniosku załączyła potwierdzenia wpłat.

Prezes ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy, tj. z tytułu całkowitej ich nieściągalności i art. 28 ust. 3a ustawy w związku z § 3 rozporządzenia.

Organ zwrócił uwagę na bardzo dużą dysproporcję pomiędzy wysokością dochodów, wynikającą z oświadczenia strony wskazała, a dochodami wynikającymi z zeznania PIT-36 za rok 2008 r. Podał, że różnica ta wynosi blisko 10.000 zł miesięcznie.

Prezes ZUS podał, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W ocenie Zakładu uznano, iż przedstawione dokumenty dotyczące wysokości dochodów i wydatków nie dają podstaw do stwierdzenia, że podjęcie spłaty zobowiązań spowodowałoby pogorszenie się sytuacji materialnej wnioskodawczyni.

Ustosunkowując się do okoliczności przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS podkreślił, że źródłem obowiązku terminowego, comiesięcznego rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne jest art. 47 ustawy oraz że ZUS nie ma wpływu na wysokość odsetek za zwłokę.

Odpowiadając na argument, iż źródłem problemów finansowych wnioskodawczyni jest nieuczciwy kontrahent, wobec którego prowadzone jest postępowanie prokuratorskie za wyłudzenia, organ stwierdził, że strona może dochodzić odszkodowania na drodze postępowania cywilnego.

Prezes ZUS zaakcentował, że rozpatrując wniosek o umorzenie Zakład bierze pod uwagę nie tylko interes dłużnika, ale również funduszu ubezpieczeń społecznych. Z uwagi na szczególny zakres świadczonych usług i odpowiedzialność za środki wpływające do budżetu państwa Zakład zobowiązany jest do rozpatrywania tego typu spraw ze szczególną ostrożnością, bowiem przedmiotem podlegającym decyzji są należności publicznoprawne. A zatem mając na uwadze interes wnioskodawcy kieruje się również zabezpieczeniem interesu społecznego.

Organ wskazał, że twierdzeniu strony o złych wynikach ekonomicznych przedsiębiorstwa w 2009 r., spowodowanych kryzysem, przeczą dane wynikające z zeznania podatkowego PIT-36.

Odnosząc się natomiast do argumentów dotyczący stanu zdrowia strony, Prezes ZUS stwierdził, że tego rodzaju okoliczności nie są one przesłanką do umorzenia zobowiązań na podstawie obowiązujących przepisów, gdyż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. W ocenie Prezesa ZUS taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Pomimo złego stanu zdrowia, wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą.

W skardze na decyzję Prezesa ZUS strona zarzuciła naruszenie: art. 28 ust.3a ustawy, "...poprzez brak uznania, iż mimo braku całkowitej nieściągalności zachodzą przesłanki do umorzenia należności w postaci odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne"; § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędną ocenę, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną jest w stanie opłacić należności, mimo że pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny; art. 7 k.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie okoliczności sprawy i nieuwzględnienie ważnego interesu skarżącej.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o dokumenty zawarte w aktach sprawy, potwierdzających stan zdrowia skarżącej, tj. przewlekły stan chorobowy, uniemożliwiający normalne prowadzenie działalności gospodarczej oraz powodujący konieczność ponoszenia znaczących i stałych wydatków na leczenie, a także - na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a - o dokumenty, które zostaną złożone na rozprawie.

W ocenie skarżącej okoliczności, jakie wykazane zostały w postępowaniu administracyjnym pozwalały na dokonanie oceny, iż sytuacja faktyczna, w jakiej znajduje się skarżąca stanowi szczególną okoliczność, w której ważny interes jednostki uzasadnia odstąpienie od ochrony interesu społecznego polegającego na regulowaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Natomiast jeśli w ocenie organu materiał dowodowy nie był wystarczający, to na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na nie prowadzącym to postępowanie.

W ocenie skarżącej, stan jej zdrowia, jak również stan zdrowia jej męża, a przede wszystkim konsekwencje schorzeń, na jakie muszą się leczyć z pewnością mieszczą się w zakresie § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W ocenie strony wymieniony przepis wskazuje jedynie przykładowo okoliczności stanowiące postawę do umorzenia zaległości, a zatem ma on zastosowanie w wielu innych sytuacjach faktycznych. Podkreślono, że sytuacja życiowa skarżącej jest wyjątkowo zbieżna z przykładem wskazanym w pkt 3 cytowanego przepisu - przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Pojęcie "dochodu umożliwiającego opłacenie należności" winno być, zdaniem strony odniesione do pełnej kwoty ciążącego na skarżącej zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś bieżących miesięcznych opłat z tytułu należnych składek. Strona wywodzi, że przedmiotowy przepis dotyczy umarzania zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, zatem organ dokonując oceny możliwości zarobkowych strony przy uwzględnieniu stanu zdrowia jej i jej męża powinien był odnieść owe realne możliwości, bądź ich brak, do pełnej kwoty zadłużenia, jakie na skarżącej w dacie wydawania decyzji ciążyło, a także do należności, jakie na bieżąco w dalszym ciągu skarżąca ma obowiązek ponosić.

Autor skargi zarzucił, że Prezes ZUS bez sięgania do specjalistycznych środków dowodowych np. opinii biegłego lekarza z zakresu immunologii przyjął, iż skarżąca nie ponosi jakichkolwiek znaczących wydatków na leczenie a nadto, iż nie jest niemożliwe prowadzenie przez nią działalności zawodowej.

Podkreślił, że schorzenie, na jakie leczy się skarżąca to toczeń, który jest bardzo poważną przewlekłą chorobą o podłożu autoimmunologicznym, przebiegającą z zajęciem wielu tkanek i narządów, takich jak: skóra, stawy, nerki, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy. Następnie autor skargi opisał cechy charakterystyczne tej choroby, badania którym winna być poddana osoba cierpiąca na tę chorobę itd. Podniósł również że skarżąca cierpi na wielopoziomowe uszkodzenie kręgosłupa. Mimo ciężkiej choroby skarżąca zajmuje się mężem, który choruje na schizofrenię, co zostało wykazane dokumentami.

Zdaniem pełnomocnika strony nieuczciwość kontrahentów, przeciw którym skarżącej przysługują wierzytelności o zapłatę stanowi okoliczność, której skarżąca nie mogła skutecznie zapobiec.

Strona skarżąca podważyła stanowisko organu, iż nie została wykazana trudna sytuacja materialna skarżącej z uwagi na fakt wykazania w rozliczeniu PIT za 2008 roku dochodu na poziomie 10.000 zł. Zdaniem strony skarżącej pominięto konieczność ponoszenia przez skarżącą znaczących wydatków na leczenie, spłatę zobowiązań kredytowych, a także podejmowanie prób prowadzenia dalszej działalności gospodarczej m.in. poprzez zmianę branży związane z tym niezbędne wydatki.

Zdaniem autora skargi sytuacja życiowa strony mieści się w zakresie stosowania art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. 3 ust. 1 rozporządzenia, przewidzianych właśnie dla sytuacji szczególnie trudnych, w których zobowiązany nie ma możliwości pełnej aktywności i normalnego zarobkowania z uwagi na zaistnienie okoliczności losowych, niezależnych od niego i takich, którym de facto nie może przeciwdziałać. W wyroku z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2994/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż pojęcia użyte w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczę społeczne są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptom hierarchią wartości.

W końcowej części skargi, pełnomocnik strony odwołując się obszernie do poglądów orzecznictwa, wywodził, że w przypadku decyzji opartych na tzw. uznaniu administracyjnym organ administracji jest obowiązany ze szczególną starannością ustalić stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi prezentując stanowisko i argumenty analogiczne jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 29 stycznia 2010 r. podczas rozprawy pełnomocnik strony skarżącej dwukrotnie zgłaszał wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Po pierwsze wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy przeprowadzonej w Sądzie Okręgowym w Łodzi VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] wskazując, że w aktach znajduje się pełna dokumentacja dotycząca stanu majątkowego skarżącej. Kolejny wniosek dowodowy dotyczył natomiast złożonych na rozprawie raportów płatności, faktur VAT, druki rozliczeniowe ZUS-P DRA oraz deklaracje dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2005-2008. Sąd postanowił nie uwzględnić obu powyższych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie nastąpiło bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie k.p.a., ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "ustawa" i § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie".

Z treści przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a ustawy wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W rozpoznawanej sprawie jest oczywiste i zarazem niesporne między stronami, iż nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających umorzenie należności z powodu ich całkowitej nieściągalności. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, posiada określony majątek, z którego możliwe jest zaspokojenie wierzytelności Zakładu. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy przesłanek umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia.

Zgodnie z przywołanym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Analiza treści cytowanych powyżej przepisów prowadzi do kilku wniosków, których dostrzeżenie jest istotne m.in. dla rozpoznawanej sprawy. Po pierwsze umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych jako instytucja prawna, opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, na co wskazuje użyte w przepisie sformułowanie "Zakład może umorzyć...". To zaś oznacza, iż nawet w przypadku gdy spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w jednym z punktów § 3 rozporządzenia, nie obliguje to Zakładu do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja w tym zakresie jest pozostawiona uznaniu Zakładu. Organ rentowy może zatem odmówić umorzenia przedmiotowych należności mimo, iż np. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po drugie okoliczności wymienione w § 3 rozporządzenia, których wystąpienie może prowadzić do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności, jest niewątpliwie wyliczeniem przykładowym, nie wyczerpującym wszystkich stanów faktycznych, które mieszczą się w zakresie hipotezy, w której zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wynika to także nader wyraźnie z użytych w przepisie słów: "...w szczególności w przypadku...". W tym zakresie Sąd podziela argumentację przedstawioną w skardze. Logiczne i trafne są również wywody autora skargi, który wywodzi, iż pod pojęciem "tych należności" należy rozumieć należności zaległe – te których dotyczy wniosek, a nie bieżące składki.

Po trzecie wreszcie wykazanie, że zaistniały okoliczności uzasadniające zwolnienie zobowiązanego z obowiązku uiszczenia należności składkowych, obciąża zobowiązanego występującego z wnioskiem o umorzenie tych należności. Omawiany przepis przesądza o tym stanowiąc: "...jeżeli zobowiązany wykaże...". Tym samym ciężarem przedstawienia faktów istotnych w sprawach o umorzenie należności składkowych, został obarczony zobowiązany. W ocenie Sądu jest to zrozumiałe biorąc pod uwagę, iż wiedzę o stanie majątkowym i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, tj. o okolicznościach, które stanowią podstawę do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie należności, posiada sam zobowiązany. Nie zwalnia to Zakładu z obowiązku wyjaśnienia okoliczności sprawy (art. 7 k.p.a.), jednakże inicjatywa dowodowa należy do wnioskodawcy, zaś rolą Zakładu jest przede wszystkim weryfikowanie i ocena przedstawianych przez zobowiązanego okoliczności.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w szczególności, co do sytuacji finansowej skarżącej.

W uzasadnieniu decyzji przedstawione zostały w sposób prawidłowy i wystarczający przesłanki na podstawie, których odmówiono skarżącej umorzenia odsetek od zaległych składek. Zakład odniósł się do wszystkich podniesionych przez skarżącą faktów i argumentów, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji odmowa uwzględnienia wniosku strony, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Ocenie tej trudno zarzucić dowolność. Sąd podziela stanowisko Zakładu, iż sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadniała umorzenia odsetek od należności składkowych. W ocenie Sądu można wręcz stwierdzić, że kondycja majątkowa skarżącej dalece odbiega od przesłanek z § 3 rozporządzenia.

Skarżąca prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Świadczy o tym znajdujące się w aktach sprawy zeznanie o wysokości dochodu za rok 2008, z którego wynika, że średni miesięczny dochód wyniósł około 12.079 zł brutto.

Nawet jeśli przyjąć, że dochody skarżącej w 2009 r. zmalały i wynosiły, według oświadczenia zobowiązanej miedzy 1.500 - 2.000 zł miesięcznie netto, to trudno przyjąć, że zapłata należnych odsetek pociągnęłaby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny. Podkreślić należy, iż mąż skarżącej uzyskuje dochód w wysokości 1.276 zł brutto miesięcznie, zaś na utrzymaniu rodziców pozostaje 21-letni syn. Dochód obojga małżonków pozwala na pokrycie bieżących, miesięcznych wydatków, które według oświadczenia skarżącej wynoszą ponad 2.800 zł (karta 112 akt adm.). Nie sposób pominąć, że część z wyszczególnionych wydatków nie są wydatkami niezbędnymi, np. Internet – 150 zł bądź "TV" – 157 zł. Są to w ocenie Sądu wydatki ponadstandardowe. Skoro skarżąca znajduje środki finansowe na pokrycie tego rodzaju wydatków, to w ocenie Sądu winna również wygospodarować środki na spłatę należności wobec Zakładu. Umorzenie należności publicznoprawnych w powyższej sytuacji, byłoby sprzeczne z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej.

O dobrej sytuacji majątkowej skarżącej świadczy już treść wniosku o umorzenie odsetek, w którym oświadczyła, że zamierza spieniężyć część nieruchomości i wpłacić na poczet należnych odsetek kwotę 100 tyś. zł. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca załączyła dowody świadczące, iż uiściła tytułem zaległych składek zbliżoną kwotę.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zignorował okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącej. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ kwestionował fakt, iż skarżąca jest osobą chorą, ani że w związku z tym ponosi wydatki na leczenie. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, w sprawie nie zachodziła konieczność powołania biegłego lekarza z zakresu immunologii. Organ rentowy trafnie wskazał, że pomimo złego stanu zdrowia skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Podobnie choroba męża nie uniemożliwiła mu wykonywania pracy. W tej sytuacji za całkowicie nietrafny należy uznać zarzut skargi, iż sytuacja skarżącej jest zbieżna z hipotezą § 3 pkt 3 rozporządzenia. Przywołany przepis istotnie stanowi o przewlekłej chorobie jako przypadku uzasadniającym umorzenie należności składkowych, jednakże według przepisu choroba taka ma pozbawiać zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu jakkolwiek wiarygodnym jest twierdzenie, iż choroba skarżącej ogranicza możliwość prowadzenia działalności przez skarżąca, to nie pozbawia skarżącej możliwości jej prowadzenia. Sytuacja majątkowa i rodzinna, a także zdrowotna skarżącej nie uzasadniała umorzenia należności na podstawie § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia.

Reasumując, prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego, przeprowadzone zostały poprawnie, a organy podatkowe w sposób pełny i wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko w wydanych w sprawie decyzjach. Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowych dowodów, gdyż akta sprawy zawierają wszelkie dane o sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Sąd uznał, że w sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia dowodu z dokumentu w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co stanowi przesłankę przeprowadzenia dowodu w postępowaniu sądowym – art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Na wątpliwości tego rodzaju nie wskazywała także strona skarżąca. Podkreślić należy, iż sądy administracyjne orzekają co do zasady na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a własnych ustaleń dokonują wyjątkowo. Nawet wówczas postępowanie to ma charakter postępowania dowodowego uzupełniającego, zaś jego celem jest realizacja kontroli działania administracji publicznej, a w tym zakresie sprawdzenie, czy stan faktyczny został przez te organy ustalony prawidłowo (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 861/08 LEX nr 525675). W ocenie Sądu wnioski dowodowe pełnomocnika strony skarżącej, złożone na rozprawie wykraczały poza zakres uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i nie miały na celu wyjaśnienia żadnych istotnych wątpliwości. Z tych przyczyn Sąd postanowił o ich oddaleniu.

Z powyższych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.

t.n.