Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1051/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2a ust. 1, art 2a ust 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 64 poz 592
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi S.K. i D.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na nabycie prawa własności nieruchomości rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2018r. nr [...]Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania S. i D. małżonków K., reprezentowanych przez pełnomocnika, radcę prawnego J. N., od decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z [...]września 2017 r. znak: [...]- utrzymał ww. decyzję w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, powyższą decyzją z [...]września 2017 r. po rozpatrzeniu wniosku S. i D. małżonków K. (dalej także jako skarżący) z [...]maja 2017 r., nie wyraził zgody na nabycie przez R.S. prawa własności nieruchomości rolnej położonej w obrębie [...]miasto [...] ([...]), oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni 0,3003 ha, stanowiącej własność S. i D. małżonków K., dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...]prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Wnioskodawcy w treści wniosku wykazywali, iż powyższa nieruchomość nie ma charakteru rolnego, pomimo jego przeznaczenia w rejestrze gruntów na cele rolne, a nabywca nie daje rękojmi należytego prowadzenia działalności rolniczej. Argumentowali, iż sąsiedztwo nieruchomości o profilu przemysłowym, przemysłowe przeznaczenie nieruchomości w studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta [...] (brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), a także jej faktyczny stan agrotechniczny przesądzają o tym, aby uznać objętą wnioskiem nieruchomość za nieruchomość inną niż rolna, nie podlegającą pod rygor ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia [...]marca 2003 roku, w kształcie obowiązującym od dnia 30 kwietnia 2016 r. (Dz.U. 2016 poz.585). Wskazali jednocześnie, "iż na działce przeprowadzono częściową wycinkę drzew mającą na celu przygotowanie terenu pod ewentualne uprawy, aby zachęcić rolników do potencjalnych ofert (...)". Z uwagi na powyższe, przeprowadzono w dniu [...]lipca 2017r. oględziny nieruchomości, podczas której sporządzono protokół. Z jego treści wynika, iż nieruchomość ta stanowi uprzątnięty fragment gruntu i może być zagospodarowana rolniczo. W ocenie organu I instancji przedmiotowa nieruchomość posiada rolnicze przeznaczenie co wynika m.in. z wypisu z rejestru gruntów.

Ostatecznie Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w uzasadnieniu swojej decyzji z [...]września 2017r. wskazał, że zbywcy nie wykazali, iż nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez m.in. rolnika indywidualnego, a nabywca nie daje rękojmi należytego prowadzenia działalności rolniczej. Zdaniem organu I instancji nie zostały spełnione przesłanki warunkujące wydanie zgody na nabycie wskazanej we wniosku nieruchomości na rzecz nabywcy R. S..

Od tej decyzji odwołanie wnieśli S. i D. małżonkowie K., działający przez pełnomocnika radcę prawnego J. N., w którym wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji bądź uznanie, że nieruchomość objęta wnioskiem nie ma charakteru rolnego i umorzenie postępowania.

Rozpoznając odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podzielił podniesionych w nim zarzutów. Uznał za zasadne ustalenia organu I instancji w zakresie rolnego charakteru ww. działki gruntu. Powyższe, z kolei, jak wskazał organ, implikuje, przy zamiarze zbycia nieruchomości rolnej (bądź jej części), konieczność zastosowania regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2196, z późn. zm. – dalej: "u.k.u.r." ). Zawarte w niej przepisy wskazują, iż w sytuacji kiedy nabywcą takiej nieruchomości nie jest rolnik indywidualny, niezbędnym jest spełnienie łącznie trzech przesłanek wyrażonych w przepisie art. 2a ust. 4 pkt 1 u.k.u.r. Natomiast ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby część nieruchomości (przedmiotowy grunt) była w ogóle publicznie oferowana do sprzedaży. Jedynie w piśmie pełnomocnika zbywców (data wpływu do Filii Agencji Nieruchomości Rolnych w [...]dnia [...]sierpnia 2017r.) znajduje się stwierdzenie, że żadna oferta kupna nie została złożona. Nie ma natomiast dowodów na wcześniejsze ogłoszenie chęci sprzedaży tej części nieruchomości. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego, zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora Generalnego, nie można było przyjąć, by nie było podmiotów wymienionych w art. 2a ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.k.u.r., chętnych do nabycia tej części nieruchomości. Zatem, nie można było twierdzić, że został spełniony warunek braku możliwości nabycia części tej nieruchomości rolnej przez m.in. rolnika indywidualnego, o którym mowa w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit a u.k.u.r. Z kolei, jak podał organ odwoławczy, z oświadczenia R. S. (potencjalny nabywca) z dnia [...]maja 2017r. wynika, że nie jest on posiadaczem nieruchomości rolnych, a nadto w powyższym oświadczeniu nie zawarł także innych informacji pozwalających na ustalenie, czy daje on rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej. Jednocześnie, z treści wniosku małżonków K. z dnia [...]maja 2017r. skierowanego do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...]Filia w [...]wynika, że na części nabywanej nieruchomości R. S. nie będzie prowadzić działalności rolniczej. Powołane okoliczności jednoznacznie, w ocenie Ministra wskazują, iż nie zostały spełnione przesłanki do wydania zgody na nabycie wskazanej nieruchomości rolnej, tym samym zasadnym było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli małżonkowie K., reprezentowani przez ww. pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązkowi podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez nie wzięcie pod uwagę słusznego interesu obywateli;

- art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie będących sprzecznymi z prawem;

- art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych stron, mimo iż przedmiotem dowodu była okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy,

- art. 80 K.p.a. poprzez brak oceny okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

A nadto naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a) u.k.u.r. poprzez niewłaściwe twierdzenie, iż nie wykazano, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3 tejże ustawy;

- art. 2 pkt 1 ww. ustawy poprzez błędne ustalenie, że działka ma charakter rolny i nadaje się do wykorzystania rolniczego oraz ustalenie, że wniosek dotyczy nieruchomości rolnej.

Mając powyższe na uwadze, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i o umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Podstawę materialno-prawną rozpoznawanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2196, z późn. zm. – dalej: "u.k.u.r."). Przepis art. 2a ust. 1 u.k.u.r. ustanawia zasadę, że nabywcą nieruchomości rolnej może być tylko rolnik indywidualny, przy czym zgodnie z ust. 2 tego artykułu, powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 u.k.u.r. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie z art. 2a ust. 4 pkt 1 u.k.u.r. nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w art. 2a ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.k.u.r. oraz w innych przypadkach niż wymienione w art. 2a ust. 3 pkt 2-4 u.k.u.r., może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek zbywcy, jeżeli wykaże on, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 u.k.u.r. oraz nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej, a w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych.

Przechodząc do meritum Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom skarżących, iż część nieruchomości objęta wnioskiem jest gruntem rolnym nadającym się do prowadzenia działalności rolniczej. Nieruchomością rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 u.k.u.r. jest bowiem nieruchomość rolna w rozumieniu k.c., z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Ze znajdującego się zaś w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że w skład części nieruchomości wchodzą lasy oznaczone symbolem LsIII o powierzchni 0,0013 ha oraz grunty rolne oznaczone symbolem RIVa o powierzchni 0,2990 ha. W celu ustalenia charakteru części nieruchomości organ I instancji przeprowadził wizję lokalną, podczas której obecny był również pełnomocnik wnioskodawców. W trakcie wizji stwierdzono, że jest ona ugorowana, nieużytkowana rolniczo, porośnięta chwastami i w niewielkiej części jest zakrzaczona i zadrzewiona. Nie oznacza to jednak, jak słusznie wskazały organy obu instancji, że część nieruchomości, z uwagi na powyższy jej stan oraz stan zagospodarowania bezpośredniego sąsiedztwa, nie ma charakteru nieruchomości rolnej. Stosownie bowiem do art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub, po przeprowadzeniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Trzeba mieć na uwadze, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i pastwisk klasy III na cele nierolnicze nastąpić może tylko w procedurze sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zapisy Studium, na które powołują się skarżący, są wiążące organ planistyczny w sytuacji podejmowania uchwały w przedmiocie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie stanowią natomiast dowodu przemawiającego za nierolnym charakterem gruntu, jak wywodzą z powyższego zapisu skarżący, w sytuacji braku planu. Dopóki nie zostanie podjęty stosowny akt w przedmiocie uchwalenia planu, którego postanowienia jako jedyne mogą zmienić charakter gruntu, jak w sprawie niniejszej z rolnego na przemysłowo-usługowy, w myśl postanowień powołanego studium, dopóty grunt, nadal będzie stanowił grunt rolny (stosowne zapisy w rejestrze gruntów). Z akt sprawy wynika, że dla części nieruchomości nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym nie ma wątpliwości, że część nieruchomości wskazana we wniosku spełnia definicję nieruchomości rolnej i do jej nabycia stosuje się przepisy u.k.u.r., dlatego też zdaniem sądu nie naruszono art. 2 pkt 1 u.k.u.r. Wobec powyższego także postanowienia decyzji o warunkach zabudowy, które na marginesie wskazując, stanowią o początku cyklu inwestycyjnego, nie są, w omawianym zakresie, dla organu wiążące. Należy bowiem podnieść, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych, nie znajduje zastosowania przed organem rozstrzygającym o warunkach zabudowy, chyba że zmiana przeznaczenia ujęta była w poprzednim, nieobowiązującym aktualnie mpzp. Należy również podkreślić, że decyzji Prezydenta Miasta [...]z [...]stycznia 2018r. ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji obejmująca m.in. działki [...],[...],[...], na którą powołują się skarżący została złożona do akt sprawy już po wydaniu decyzji przez organ II instancji. Sąd zauważa, że nawet jeśli ww. decyzja byłaby znana organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji nie mogła by odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku.

Zatem, z uwagi na oczywisty rolny charakter przedmiotowej działki gruntu, należało zbadać zaistnienie przesłanek umożliwiających jej zbycie osobie innej niż rolnik. Ze zgromadzonego materiału dowodowego natomiast nie wynika aby po pierwsze, zbywcy (skarżący) dokonali stosownych ogłoszeń o zamiarze sprzedaży przedmiotowego gruntu, które pozostać by miały bez żadnego zainteresowania rolników, po drugie zaś aby nabywca dawał rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej, tym bardziej w świetle treści wniosku skarżących z dnia [...]maja 2017 roku, zawierającego ich oświadczenie, iż R. S. (nabywca) nie będzie prowadzić na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej. W ocenie Sądu zatem, nie zasługuje na uwzględnienie powyższy zarzut skarżących, iż organ odwoławczy bezzasadnie zarzucił niespełnienie warunku wynikającego z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. Niewątpliwie wskazany powyżej przepis nie określa w jaki sposób należy wykazać brak zainteresowania nabyciem oferowanej do sprzedaży nieruchomości, w szczególności że ma być to wyłącznie dowód w postaci pisemnego ogłoszenia sprzedaży, jednakże doświadczenie życiowe i logika wskazują jednoznacznie, iż aby coś wykazać należy to udowodnić, a powyższego skarżący w żadnej mierze nie uczynili. Na pewno nie jest wystarczającym poprzestanie na złożeniu jedynie oświadczenia o braku zainteresowania w nabyciu przedmiotowej nieruchomości. W powyższym kontekście nie zasługuje na wiarę stwierdzenie skarżących zawarte w skardze, iż właściciele nieruchomości podjęli się starań znalezienia chętnych do nabycia ww. nieruchomości poprzez oferowanie jej znajomym osobom. Gdyby nawet były to w istocie oferty ustne, jak wskazują skarżący, to wbrew ich stanowisku, nie byłoby trudności w wykazaniu ich wystąpienia, gdyby skarżący przynajmniej przedstawili organowi dane osób, którym nieruchomość była oferowana.

Reasumując, nie można postawić Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzutu naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego tj. art. 7, 75 § 1, 78 § 1 i 80 K.p.a., a zwłaszcza zarzutu dowolności w podjęciu rozstrzygnięcia opartego na nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W ocenie Sądu, Generalny Dyrektor zebrał materiał niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, a wnioski przez niego wyciągnięte z tego materiału nie naruszają zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Z kolei zaś organ odwoławczy w sposób wystarczający wskazał, jakie przesłanki nim kierowały przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, nie uchybiając żadnym zasadom postępowania administracyjnego.

Z tych wszystkich względów, działając na mocy art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, orzeczono jak w sentencji.