Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 548/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 16, art. 8 i art. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub z innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] numer [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz A. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 10 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505), art. 4 art. 27 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 2 i 5 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 182 ze zm.; dalej: Ustawą PROW 2014-2020), § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 364 ze zm.; dalej: Rozporządzenie ONW), art. 15, art. 18 ust. 3, art. 19 ust. 2, art. 19a Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 640/2014), art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 1307/2013), art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady i UE) ni 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/9, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549. ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 1306/2013), Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O.[...] z dnia [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] z [...] i odmowie przyznania A.B. płatności ONW oraz nałożeniu sankcji w wysokości 6 667,75 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

A. B. w dniu 31 maja 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2017, w którym wystąpiła o przyznanie płatności ONW. W złożonym wniosku ubiegała się o płatność ONW strefa nizinna I do działki ewid. nr 410 o pow. 37,25 ha położonej w woj. Z., powiecie s., gm. B.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w O. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania A. B. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 w wysokości 6.667,75 zł.

W dniu 27.02.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E. B. z dnia 20.12.2017 r. o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich m.in. A. B. oraz wskazujące okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków do działki ewidencyjnej nr 410 o pow. 37,25 ha.

Postanowieniem z 14.02.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...]z [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

W dniu 27.11.2019 r. do organy wpłynął protokół przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w P.A. B. w charakterze świadka w postępowaniu [...]

Dnia 03.08.2020 r. do strony postępowania zostało wysłane zawiadomienie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia wyjaśnień. Beneficjentka nie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów we wskazanym terminie.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr [...] z dnia [...] i odmowie przyznania A. B. płatności ONW oraz nałożeniu sankcji w wysokości 6 667,75 zł.

W dniu 17.11.2020 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

W dniu 21.12.2020 r. A. B. złożyła zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, polegającą na zmianie adresu miejsca zamieszkania z dotychczasowego: "T. 46 26-330 Ż." na: "ul. A 12/1 26-636 K." (nowy adres zamieszkania wskazany był dotychczas jako adres do korespondencji).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW z wniosku A. B.na 2017 rok, zakończone zostało prawomocną decyzją nr [...]z dnia [...]na podstawie przepisów Rozporządzenia ONW. Na mocy decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na 2017 organ I instancji przyznał płatność, do powierzchni deklarowanej 37,25 ha, w wysokości 6 667,75 zł.

W dniu 27 lutego 2018 r. do organu wpłynęło pismo E.B. z dnia 20 grudnia 2017 r. dotyczące wstrzymania płatności m.in. A. B. wnioskującej oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków, co skutkowało wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 14 lutego 2019 r. postanowienia o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną [...] z dnia [...] (oczywista omyłka organu, powinno być: [...] z dnia [...]). W postanowieniu tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż wznowienie postępowania następuje wskutek ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że wznowienie postępowania nastąpiło wobec ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, a nie jak twierdzi strona - na skutek nowych dowodów. Organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] nie miał wiedzy, że skarżąca nie użytkowała rolniczo zadeklarowanych działek rolnych w 2017 r., co nie uprawniało jej do przyznania wnioskowanych płatności do tej powierzchni. Fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji nr [...]. Organ uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero 27.02.2018r. (data wpływu dokumentów przesłanych przez E.B. do biura, zaś ww. decyzja kończąca postępowanie została wydana [...] W toku postępowania wznowieniowego organ pozyskał również z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania A. B. w charakterze świadka w sprawie o sygn. [...]. Z zeznań odwołującej złożonych w prokuraturze wynikały okoliczności które bez wątpliwości uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

Organ II instancji odnosząc się następnie do przepisów dotyczących instytucji wznowienia postępowania wyjaśnił, że wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że podstawowe warunki, jakie musi spełnić rolnik, aby otrzymać w danym roku płatności ONW reguluje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. powołując treść § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia ONW, art. 4 ust. 1 lit a, lit b, lit c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a także odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10.03.2020 r., (III SA/Łd 938/19) wyjaśnił, że z cytowanych przepisów wynika, że płatności ONW przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Przysługują rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów: jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Istotą płatności ONW jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób ponów, itp. Organ wskazał również, że niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów. Organ II instancji zauważył, że przepisy Rozporządzenia ONW nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia, wynikającym z art. 336 K.c. Posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć. Istotą płatności jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Oznacza to posiadanie rzeczywiste gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym. Dla uzyskania płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że A. B. nie spełnia warunków przyznania płatności, o których mowa w cyt. przepisach § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia ONW. Strona w 2017 r. nie prowadziła działalności rolniczej, nie posiadała gospodarstwa rolnego, nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działkach rolnych o powierzchni o łącznej powierzchni 40,72 ha. Na powierzchnię 40,72 ha składają się działki: A - 37,25 ha (położona na działce ewidencyjnej nr 410, w miejscowości L., gmina B., powiat s., województwo z.), C-1,00 ha (działka nr 224), D- 0,76 ha (działka nr 293), E - 1,71 ha (działka nr 296), położonych w miejscowości W., gmina I., powiat o., województwo ś., na których strona nie prowadziła działalności rolniczej w 2017 roku, co zostało ustalone w postępowaniu wznowieniowym i wynika wprost z protokołu przesłuchania A. B. w charakterze świadka, przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w P.w dniu 06.09.2019 r., w sprawie [...]

Organ odwoławczy wskazał, że do płatności ONW strona w 2017 roku strona zadeklarowała jedną z powyższych działek, działkę A o powierzchni 37,25 ha, położoną w miejscowości L., ponieważ zgodnie z wykazem obszarów ONW zawartym w załączniku do Rozporządzenia ONW w brzmieniu na dzień wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na 2017, nr [...] ([...]), spośród wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2017 rok, tylko ta działka położona była na obszarach ONW, zakwalifikowanych do strefy nizinnej I, z określoną w Rozporządzeniu stawką płatności 179 zł za 1 hektar. Zgodnie z treścią protokołu przesłuchania świadka w Prokuraturze w P.w dniu 06.09.2019 r., A. B. zeznała, że: ,,Pobierałam od 2012 roku, a może i wcześniej płatności z ARiMR w O. do nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 409, o powierzchni około 50 ha, położonej we wsi L., gmina B.. Ponadto pobierałam dopłaty do nieruchomości o pow. 3,48 ha położonej we wsi W. pow. O.. Od roku 2016 i w roku 2017 pobierałam dopłaty do nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 410 o pow. około, 37 ha, położonej we wsi L.. Nie jestem właścicielką nieruchomości we wsi L. - właścicielem jest mój brat Z. i jego była żona E. P.Ja jestem właścicielką nieruchomości położonej we wsi W.. Nie posiadam tam jednak żadnych zabudowań gospodarczych ani też maszyn rolniczych. Ja osobiście nie uprawiałam żadnej z tych nieruchomości. We wsi W. gospodaruje na lej nieruchomości miejscowy rolnik P. R., który w zamian za uprawę zabiera plony w postaci siana, jako że w całości są to łąki. Natomiast we wsi L. cały czas nieruchomości uprawiają małżonkowie K.. Pan K. ma własne gospodarstwo, natomiast jego żona A. prowadzi ponadto działalność gospodarczą polegającą na wynajmie maszyn. Ja z R. mam tylko ustną umowę, a z K.mam pisemne umowy na wykonanie prac. K.uprawiali tam w roku 2016 i 2017 grykę i soczewicę. Zapłatą za uprawę przedmiotowych nieruchomości były pochodzące z tej ziemi plony. Moje dochody z opisywanych wyżej nieruchomości to jest wysokość dopłat. W roku 2016 otrzymałam około 70 tysięcy dopłat, a w roku 2017 około 90 tysięcy złotych. Przedmiotowe lokaty posiadam na lokatach bankowych, są one pomniejszone o kwoty dzierżawy. które wypłaciłam bratu. Umowy dzierżawy z bratem nie zawierałam na piśmie. Czynsz dzierżawy wynosił 700 zł od hektara rocznie. Kwot tych nie zgłaszałam do Urzędu Skarbowego, jako ze nie podlegają one opodatkowaniu. W roku 2018 nie występowałam o dopłaty, jako że brat zdecydował o skomasowaniu tego gospodarstwa w tym sensie, że będzie jeden beneficjent w postaci spółki [...]. Brak ma gospodarstwo o łącznej powierzchni 500 ha. Nigdy w tej sprawie mnie nie przesłuchiwano. Jedynie ARiMR w O.. wezwał mnie do złożenia wyjaśnień. Złożyłam stosowne wyjaśnienia na piśmie w czerwcu lub lipcu tego roku. Ja nie wiem, w jaki sposób mój brat się rozliczał ze swoją żoną z dochodów otrzymywanych z czynszu dzierżawnego. Po odczytaniu chcę dodać, że gdy chodzi o koszty to ponosiłam również opłaty z tytułu certyfikatu do upraw ekologicznych, wynagrodzenia doradcy rolniczego oraz dojazdów do miejsca położenia nieruchomości. To wszystko co mam do zeznania."

Organ II instancji argumentował, że A. B. nie przedstawiła imiennych dowodów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, umowy zlecenia prac polowych, itp. Nie wykazała na czym polegało zarządzanie nieruchomościami. A. B. nie posiadała gospodarstwa, w tym zaplecza technicznego (parku maszynowego), który umożliwiałoby jej użytkowanie ww. działek. Nie była hodowcą zwierząt - nie posiadała zwierząt, które mógłby karmić pożytkami zebranymi z ww. działek. Nie prowadziła działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów, czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku z posiadanej nieruchomości. Zysk A. B., jak zeznała, polegał na pobraniu płatności. A. B. własnoręcznym podpisem potwierdził treść złożonych zeznań. Celem płatności jest dopłata do produkcji, osobną uprawnioną jest podmiot produkujący żywność. Jednocześnie strona zeznała, że małżonkowie K. uprawiają cały czas nieruchomości w miejscowości L., a zapłatą za uprawę przedmiotowych nieruchomości były pochodzące z tej ziemi plony. Zatem strona nie wykazała, że jako rolnik pobierała z nieruchomości pożytki, zwłaszcza, że zeznała, że zawarła z bratem umowę ustną dzierżawy obejmującą sporne grunty rolne w miejscowości L.. W przypadku działki położonej we wsi W.A. B. zeznała, że gospodaruje na tej nieruchomości miejscowy rolnik P. R., który w zamian za uprawę zabiera plony w postaci siana, jako że w całości są to łąki. Strona zeznała: "Ja osobiście nie uprawiałam żadnej z tych nieruchomości". Natomiast działania A. B. ograniczały się do zapłaty czynszu dzierżawnego, opłacenia doradcy rolnośrodowiskowego i wniesienia opłat z tytułu certyfikaty ekologicznego, jak wynika z jej zeznań. Organ II instancji dodał, że łączna kwota płatności: OB, ONW, EKO za 2017 r. wynosi 71.868,12 zł. Strona nie udokumentowała kosztów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej,

W ocenie organu odwoławczego, A. B. stworzyła pozory prowadzenia działalności rolniczej, faktycznie jej nie prowadząc. A. B. zamieszkiwała w dużym oddaleniu od działek zgłoszonych do płatności, tj. w miejscowości T. 46, 26-330 Ż., powiat o., województwo ł., tj. w odległości ponad 120 km od nieruchomości położonych w miejscowości W. i ponad 400 km od nieruchomości położonych w miejscowości L.

Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że A. B.w 2017 r. nie prowadziła działalności rolniczej, nie była rolnikiem, nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie była faktycznym użytkownikiem działek rolnych deklarowanych do płatności, a jedynie formalnie zgłaszała działki rolne do płatności. Nie spełniała zatem warunków przyznania płatności określonych w cyt. Przepisach § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia ONW. Organ nie dysponuje dowodem, który pozwoliłby przyjąć tezę przeciwną.

Organ II instancji odnosząc się kolejno do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, wyjaśnił, że przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich, w stosunku do regulacji wynikających z kpa. Ograniczył on bowiem obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Stosownie do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ odwoławczy wskazał, że strona wniosła o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego, z wyjaśnień A.B., ale w sytuacji, gdy organ dysponuje zeznaniami ww. osoby w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w P.w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt [...], wniosek ten uznał za niezasadny. Odwołująca się, pomimo możliwości, nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń oraz zgłoszonych w odwołaniu i w piśmie uzupełniającym zarzutów, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, po ponownej weryfikacji wniosku zmianie uległa przysługująca kwota płatności ONW strefa nizinna I. W decyzji nr [...] przyznano płatność w wysokości 6667,75 zł, ostatecznie w decyzji Nr [...] - nie przyznano płatności, zmniejszono zatem przysługującą płatność o kwotę 6667,75 zł względem decyzji pierwotnej, nakładając sankcje w wysokości 6667,75 zł.

Organ II instancji podkreślił, że łączna kwota płatności przyznana ostateczną decyzją Nr [...] w stosunku do łącznej kwoty płatności przyznanej poprzednią decyzją Nr [...] jest mniejsza o 6667,75 zł. Różnica między kwotą wypłaconą, a kwotą przyznaną decyzją ostateczną stanowi płatność nienależnie pobraną. Odzyskanie nienależnie pobranej płatności będzie stanowiło przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.

W zakresie płatności ONW strefa nizinna I organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności ONW złożonym 31.05.2017 r. strona zadeklarowała do strefy nizinnej I działkę rolną "A" o powierzchni 37,25 ha (położona na działce ewidencyjnej nr 410, w miejscowości L., gmina B., powiat s., województwo z.). Na przedmiotowej działce strona nie prowadziła działalności rolniczej w 2017 roku, co zostało ustalone w postępowaniu wznowieniowym. W związku z poczynionymi ustaleniami działka rolna została wykluczona z płatności. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi zatem 0,00 ha.

Organ odwoławczy powołując brzmienie art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, wskazał, że w niniejszej sprawie stwierdzono, że zmniejszenie wyliczone jako 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności, w związku z powyższym płatność zostaje odmówiona i wyznaczona zostaje kara administracyjna. Wyliczona kwota kary administracyjnej wynosi 6 667,75 zł (37.25 hax 179 zł = 6 667,75 zł). Tym samym w ocenie organu II instancji, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności ONW strefa nizinna I i nałożył sankcję w wysokości 6 667,75 zł. Różnica między kwotą wypłaconą a kwotą przyznaną decyzją ostateczną stanowi płatność nienależnie pobraną.

Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organ I instancji w sposób prawidłowy, zgodnie zobowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. B. zaskarżyła powyższą decyzję organu w całości, zarzucając jej:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania przez organ I instancji w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z dnia [...], przyznającej mi płatność;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w prawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z dnia [...]

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej stronie płatność z dnia [...]

- naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżąca nie była uprawniona do przyznanej jej decyzją z dnia [...] płatności, a także, że nie podejmowała działalności rolniczej na objętej wnioskiem z dnia 31 maja 2017 roku nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia [...];

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał - a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez p. E. B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z dnia [...]

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ;

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

- naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż strona nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem z dnia 31 maja 2017 roku w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach;

- naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu Rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

- naruszenie art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;

- naruszenie przepisu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (...) poprzez błędne przyjęcie, iż skarżącej nie przysługuje przymiot beneficjenta płatności ON W strefa nizinna I i II, podczas gdy objętym zaskarżoną decyzją okresie sprawowałem działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjnych i kierowniczych;

- naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, iż strona nie spełnia przesłanki posiadania użytków rolnych w myśl tej ustawy z uwagi na błędne przyjęcie, iż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

- naruszenie przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach i działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" (...) poprzez błędne przyjęcie, iż stronie nie przysługuje status rolnika posiadającego grunty rolne w myśl tego rozporządzenia, z uwagi na błędne przyjęcie, iż strona nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuję działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

- naruszenie przepisu art. 336 K.c. poprzez błędne przyjęcie, że strona nie wypełniła przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznym o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] oraz uchylenie decyzji organu I instancji, tj. decyzji nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...], a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 14 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i zarzuty skargi w całości, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na terminie rozprawy w dniu 21 października 2021 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę.

Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. oddalił wniosek dowodowy strony z 14 października 2021 r. Pełnomocnik skarżącej zgłosił zastrzeżenia do postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego, gdyż w jego ocenie ma on istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2021, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że decyzja nr [...] z [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], wydaną w trybie wznowieniowym w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (pkt 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Aby ocenić prawidłowość decyzji wydanej po wznowieniu postępowania administracyjnego, należy w pierwszej kolejności ocenić, czy w sprawie zaistniała wskazana przesłanka wznowienia postępowania. Brak takiej przesłanki pociąga bowiem za sobą odmowę wznowienia postępowania albo odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli doszło poprzednio już do wznowienia postępowania.

Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych – 1/ rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i 2/ wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 k.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...]była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznaniu skarżącej płatności ONW na rok 2017, od której nie zostało wniesione odwołanie.

Jak podnosi się w orzecznictwie, każda decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna – z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. W rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń, przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych (np. wyrok NSA w sprawie II GSK 2008/13 z dnia 16.12.2014 r. opublik. www.nsa.gov.pl ).

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a. Te dwa etapy można kolejno określić jako postępowanie w sprawie wznowienia i jako postępowanie wznowieniowe.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej /.../ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1/ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2/ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W rozpatrywanej sprawie w postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia 14 lutego 2019 r. jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ale bez przytoczenia treści przepisu i bez wskazania jakie konkretnie istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane mu, wyszły na jaw. Należy więc zauważyć, że z treści tego postanowienia strona nie miała możliwości ustalenia czego (jakich okoliczności) dotyczyć będzie postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym. Następnie zaś wydana została decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej przyznającej stronie skarżącej dopłaty. Takie działanie organu niewątpliwie stanowiło naruszenie art. 8 oraz art. 9 k.p.a.

Wskazać należy, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:

1/ ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;

2/ okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;

3/ okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;

4/ okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

Nie powinno budzić wątpliwości, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji jako nową, nieznaną Kierownikowi BP ARiMR w O., w dniu wydania decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazano okoliczność, że organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z [...] nie miał wiedzy, że skarżąca nie użytkowała rolniczo działki rolnej zadeklarowanej do płatności ONW w 2017 r., co nie uprawniało jej do otrzymania wnioskowanych płatności do zadeklarowanej powierzchni. Organ podniósł, iż fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności ONW, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został już po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji nr [...]. Organ zaznaczył, iż uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero 27.02.2018 r. (data wpływu dokumentów przesłanych przez E. B. do biura), zaś decyzja kończąca postępowanie została wydana [...]. W toku postępowania wznowieniowego organ pozyskał również z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania A. B.w dniu 06.09.2019 r. w charakterze świadka w sprawie o sygn. [...]. Z zeznań odwołującej złożonych w prokuraturze wynikały okoliczności które także uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

W ocenie Sądu konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że skoro wniosek o przyznanie płatności stronie skarżącej w roku 2017 poddano kontroli administracyjnej (taka informacja widnieje na 1 i 2 stronie ostatecznej decyzji z dnia [...]), to istotnym jest ustalenie, czy w dacie rozpoznania wniosku i wydania decyzji przyznającej płatność ONW organ dysponował danymi wynikającymi z pisma E. B., które sporządzone zostało 20 grudnia 2017 r.

Wskazać przy tym należy, że rolą organu jest wykazanie, że dokumenty przesłane przez E. B. nie były dostępne organowi na dzień wydania decyzji przyznającej płatności, bowiem tylko w tym przypadku objęte nimi dane dotyczące użytkowania działek są okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej. Od wyniku ustaleń w tym zakresie zależy bowiem dopuszczalność wznowienia postępowania, warunkowana, gdy chodzi o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wiedzą organu o dowodach lub okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, jednakże mu nieznanych.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR błędnie przyjęły datę, od kiedy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. dysponował dokumentem przesłanym przez E. B., a tym samym powziął wiedzę, która stanowiła podstawę do wznowienia w lutym 2019 r. postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia własnej decyzji z 2018 r. i odmowę przyznania płatności.

W badanej sprawie organ w ramach dokonywanych ustaleń faktycznych w sposób całkowicie bezrefleksyjny przyjął, że pismo E. B. z 20.12.2017 r., w którym jako współwłaścicielka działek ew. o nr 415, 410, oraz 409 znajdujących się w woj. Z., powiecie sz., gm. B. wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla ww. działek, wskazując, iż umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody i podnosząc jednocześnie okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków, wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w O. dopiero 27.02.2018 r., a zatem po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzji nr [...] z [...] W ocenie Sądu przyjęcie daty 27 lutego 2018 r. na potwierdzenie jednego z najistotniejszych do wznowienia faktów, tj. ujawnienia nowych dowodów świadczących o nienależnym pobraniu środków, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, pismo E. B. wpłynęło 3 stycznia 2018 r. do Kancelarii Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Sz. Zawiadomieniem z 8 stycznia 2018 roku, pismo to zgodnie z właściwością przekazano do Kierownika O. Biura Powiatowego ARiMR oraz Kierownika Koneckiego Biura Powiatowego ARiMR. Z widniejących na przedmiotowym dokumencie prezentat urzędu wynika, że pismo E. B. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w O. już [...] Tym samym, wbrew stanowisku organów, w dniu wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzji o przyznaniu E. B. płatności ONW na rok 2017, organ ten dysponował wskazanym dokumentem. Tym samym nie można uznać za nowe, a zatem nieznane organowi, dowodów, którymi organ dysponował, lecz z którymi się nie zapoznał albo które niewłaściwie ocenił (por. wyrok NSA z 09.04.2001r. sygn. V SA 1831/00). Na kopii pisma/wniosku E. B. z 20 grudnia 2017 r., skierowanego do ARiMR Z. Oddział Regionalny w S. znajduje się również potwierdzenie wpływu tego dokumentu do BP ARiMR w O. w dniu 27 lutego 2018 r., jednak skoro jest tam również prezentata z datą wpływu: 16 stycznia 2018 r., to należy przyjąć, iż już od tej wcześniejszej daty, BP ARiMR w O. posiadało wiedzę o treści przedmiotowego pisma E. B.

Warto w tym miejscu wskazać na wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I Ke 472/20 (dostępny na CBOSA), w którym zajęto stanowisko, że co do zasady, nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Jednakże inaczej traktować należy nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z materiałów (dowodów), którymi organ dysponuje. Taka bowiem sytuacja nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania - nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, wynikających z materiałów będących w jego dyspozycji, to należy przyjąć, że okoliczności z nich wynikające są organowi znane.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem wbrew art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., nie dokonały analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnie oceniły, że w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Końcowo odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych przez pełnomocnika strony skarżącej, Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2020 r., II FSK 1560/18, Lex numer 3064542).

W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w skardze, uznając, że dowody, o których przeprowadzenie wnosił pełnomocnik strony skarżącej, nie były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy albowiem nie pozostawały w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Dokument: "Wytyczna - zasady postępowania w zakresie weryfikacji, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki uzyskania płatności" nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem przyczyną odmowy przyznania A. B. płatności ONW na rok 2017, nie był fakt stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności lecz to, że w roku 2017 A. B. nie posiadała (użytkowała) działek zgłoszonych do płatności. Ponadto, nawet ewentualne pominięcie przez organ wytycznych zawartych w powołanym przez pełnomocnika strony dokumencie, nie może mieć znaczenia dla weryfikacji legalności zaskarżonej do sądu decyzji, gdyż ocena ta dokonywana jest na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a wytyczne opracowane przez Departament Płatności Bezpośrednich ARiMR takie charakteru nie posiadają. Także wykres przedstawiający wykorzystanie płatności bezpośrednich, stanowiący fragment publikacji R. Kisiela, K. Babuchowskiej i R. Marks-Bielskiej, pozostaje zdaniem Sądu bez związku z niniejszą sprawą i nie może stanowić podstawy do oceny legalności zaskarżonej do Sądu decyzji numer [...]

Z powyższych względów, wobec tego, że organ nie wykazał, aby w sprawie przyznania A. B. płatności na rok 2017 zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł składają się: kwota uiszczonego wpisu – 200 zł oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

a.l.