Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 274/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1 i 2, art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: par. 17
journal: Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
law: Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
article: art. 3 par. 2 pkt 6, art. 52 par. 3, art. 53 par. 2, art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 roku sprawy ze skargi A. P. na zarządzenie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

A.P. zaskarżył do sądu administracyjnego zarządzenie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, zarzucając zaskarżonemu aktowi naruszenie art. 22 ust. 4 i 5 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz.U. 2014r., poz. 1446 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.o.z." lub "ustawa", poprzez błędną wykładnię pojęcia zabytku i w konsekwencji ujęcie w gminnej ewidencji zabytków miasta Ł. nieruchomości, położonej w Ł. przy aleja A nr 4, która to nie ma cech zabytku, o których mowa w art. 3 ust. 1 u.o.z., a zatem nie powinna być ujęta w ewidencji, co skutkuje ograniczeniem praw skarżącego jako współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości (art. 140 w zw. z 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny – tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 380 ze zm., powoływanej dalej jako k.c.).

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na niezawiadomieniu współwłaściciela nieruchomości przy alei A nr 4 w Ł. o ujęciu jej w gminnej ewidencji zabytków.

W uzasadnieniu skargi A.P. wyjaśnił, że nabył umową sprzedaży z dnia 6 lutego 2013 roku, udziały w nieruchomości, położonej w Ł. przy aleja A nr 4, w wysokości 1/3 części, od spółki A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Dla przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy dla [...]-[...]. w Ł. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze: [...].

Skarżący podniósł, że jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, ma interes prawny w rozumieniu art. 101 ustawy z dni 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 446 ze zm.), w zaskarżeniu przedmiotowego aktu prawa miejscowego. Jednocześnie wskazał, że pismem z dnia 27 grudnia 2016r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.

Następnie skarżący przytoczył treść art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z. i stwierdził, że wpis do gminnej ewidencji zabytków powoduje powstanie ochrony konserwatorskiej, tzn. w określonych sprawach potrzebne są uzgodnienia konserwatorskie. Zdaniem skarżącego, w świetle art. 3 pkt 1 u.o.z. przedmiotowa nieruchomość budynkowa, poza wiekiem, nie posiada wartości historycznej, naukowej ani artystycznej, która uzasadniałaby jej zachowanie w interesie społecznym. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, że znajdowanie się nieruchomości na terenie dawnego folwarku rodziny H. oraz zamieszkiwanie jej w późniejszym okresie przez J.H., który pełnił ówcześnie funkcję Przewodniczącego Rady Miejskiej w Ł. przesądza samoistnie o dziedzictwie kulturowym i historycznym nieruchomości.

Skarżący podkreślił, że ustawa nie wprowadza legalnej definicji wartości historycznej, jednak nie budzi wątpliwości, że rzecz posiadająca wartość historyczną musi przejawiać się doniosłym charakterem i jej wpływem na losy danego środowiska. W ocenie skarżącego, wpis został dokonany bez należytego ustalenia, czy budynek położony przy aleja A nr 4 spełnia kryteria wynikające z art. 3 pkt 1 u.o.z. Organ nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń, nie dokonał analizy architektonicznej, nie zlecił opinii specjaliście z dziedziny historii sztuki, który mógłby ocenić walory architektoniczne i historyczne budynku. Organ gminy nie był tym samym w ogóle uprawniony do wpisania budynku do ewidencji zabytków. W związku z powyższym nie można się zgodzić z przedstawioną argumentacją organu, że jego wyłączne zainteresowanie zewnętrzną formą budynku, wyłącza konieczność przeprowadzenia odpowiedniej analizy i zbadania stanu technicznego budynku.

Skarżący dodał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż nie został on poinformowany o zamiarze wciągnięcia nieruchomości do ewidencji, a co za tym idzie - nie miał prawa do zajęcia stanowiska. Spowodowało to ograniczenie przysługującego mu prawa własności (art. 140 w zw. z 195 k.c.).

Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia, w części dotyczącej nieruchomości, położonej przy aleja A nr 4 w Ł., a ponadto o zasądzenie od Prezydenta Miasta Ł. na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Ł. wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." – z uwagi na uchybienie terminu 14 dniowego, o którym mowa w ww. przepisie. Organ podkreślił, że wpis do gminnej ewidencji zabytków następuje w trybie określonym w art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. , który nie przewiduje żadnej szczególnej formy wpisu do ewidencji, a zatem jest to czynność o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżący, wbrew twierdzeniu pełnomocnika, powziął wiedzę w dacie doręczenia pisma z dnia 18 sierpnia 2016r., równocześnie ww. informacja została opublikowana w BIP i na stronie internetowej, co umożliwiało zainteresowanym zapoznanie się i pozyskanie wiedzy w tym zakresie. Skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 27 grudnia 2016r., a więc cztery miesiące po uzyskaniu informacji o dokonanym wpisie do gminnej ewidencji zabytków, tym samym przekroczył znacznie 14 dniowy termin z art. 52 § 3 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego organ zaznaczył, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w art. 3 pkt 1 definiuje zabytek jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. O wartości zabytku przesądzają wartości historyczne i artystyczne. Zabytkiem jest obiekt, który dzięki posiadanym wartościom zasługuje na zachowanie. Kryterium oceny jest m.in. zachowanie przez zabytek w znacznej części substancji oryginalnej, pierwotnej kompozycji przestrzennej, z nieznacznymi przekształceniami oraz ze zharmonizowanymi ze sobą nawarstwieniami. Stan budynku winien być na tyle dobry, by nie istniała konieczność rekonstrukcji większych partii obiektu, bowiem podstawową wartością zabytku jest jego autentyczność, na którą składa się zarówno wyraz artystyczny, jak i jego materialna substancja.

W ocenie miejskich służb konserwatorskich, budynek willi usytuowany przy aleja A nr 4 spełnia powyższe kryteria, posiada bowiem wysoką wartość historyczną oraz artystyczną. Przedmiotowy budynek znajduje się na terenie dawnego folwarku rodziny H., którego grunty od lat dwudziestych XX wieku podlegały sukcesywnej sprzedaży, a następnie zostały przejęte przez miasto. Władze miasta w okresie międzywojennym inicjowały budowę kolonii mieszkaniowych na terenie całej Ł., w związku z występującym ówcześnie deficytem mieszkaniowym. Jednym z takich miejsc był właśnie J. i R. , gdzie proces tworzenia zabudowy mieszkalnej zapoczątkowała realizacja kolonii dla urzędników skarbowych i bankowych na obszarze okalającym ogrody majątku J.H. Indywidualne obiekty willowe wznoszone sukcesywnie w latach trzydziestych ubiegłego wieku stały się naturalną kontynuacją zabudowy jednorodzinnej, wzbogacając strukturę przestrzenną północnej części miasta, nadając jej willowo-ogrodowy charakter. Budowane w stylu modernizmu do chwili obecnej wyróżniają się formą architektoniczną, odzwierciedlając ówczesne tendencje w architekturze mieszkaniowej. Wzniesione według indywidualnych projektów charakteryzują się zgeometryzowaną formą, bardzo oszczędnym detalem architektonicznym przy czym każdy z nich posiada zróżnicowaną, indywidualną wartość artystyczną.

Organ wyjaśnił dalej, że nieruchomość przy aleja A, na której została wzniesiona z czasem istniejąca willa została zakupiona w 1929r. przez ówczesnego właściciela właśnie od Spółdzielczego Towarzystwa Budowy Domów dla Urzędników Skarbowych i Pracujących Umysłowo w Ł.. Wzniesiona w latach trzydziestych (istnieje na planie sytuacyjnym wykonanym w 1937r.) była również własnością J.H. Budynek jest interesującym przykładem zestawienia form architektonicznych, które wyróżniają ją spośród innych willi na terenie obecnego J., jest cennym elementem założenia arabistyczno-architektonicznego, a przez fakt zamieszkiwania w niej osób zasłużonych dla miasta (J.H. pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Miejskiej w Ł.), stanowi również dziedzictwo kulturowe.

Organ dodał, że ujęcie obiektów budowlanych z terenu J. w gminnej ewidencji zabytków jest m.in. efektem wniosku Społecznego Komitetu Ochrony J. (inicjatywa została poparta uchwałą nr [...] Rady Osiedla J. z dnia [...]), który dostrzegając unikatowe walory powyższego obszaru zwrócił się z prośbą do Miejskiego Konserwatora Zabytków o objęcie ochroną konserwatorską.

Organ wyjaśnił, że przedmiotem zainteresowania organu konserwatorskiego w przypadku obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków jest wyłącznie zewnętrzna forma budynku. Ocena staniu technicznego nie należy do kompetencji służb konserwatorskich.

Następnie Prezydent Miasta Ł. wskazał, że art. 22 u.o.z. nakłada między innymi na prezydentów miast obowiązek prowadzenia gminnej ewidencji zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu danej gminy. W gminnej ewidencji zabytków zgodnie z treścią cytowanej ustawy powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Jednocześnie ustawodawca nie określił kryteriów ani trybu kwalifikowania obiektów do gminnej ewidencji zabytków, a także trybu "wyznaczenia w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków", co miało miejsce w tym przypadku. Włączenie obiektu do gminnej ewidencji zabytków ma charakter uznaniowy i jest dokonywane w oparciu o wiedzę specjalistyczną pracowników odpowiedzialnych w gminie za ochronę zabytków. Wskazać należy, że przepisy prawa nie przewidują expressis verbis obowiązku informowania właścicieli i posiadaczy zabytków o ujęciu go w gminnej ewidencji zabytków. Jednakże uwzględniając postulat informowania obywateli o działaniach organu w tym zakresie, włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zostało podane do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w BIP oraz na stronie internetowej Urzędu Miasta Ł. w zakładce Miasto. Ponadto (wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego) każdy z właścicieli został poinformowany pismem o wydanym zarządzeniu Prezydenta Miasta w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków.

Organ wyjaśnił także, że w sprawie dokonania wpisu do gminnej ewidencji zabytków, jak również wykreślenia z niej, organ prowadzący ewidencję zabytków (wójt, burmistrz, prezydent miasta) nie jest w świetle ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zobowiązany do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ujęcia danego obiektu w ewidencji, a co za tym idzie nie wydaje w powyższej sprawie żadnej decyzji administracyjnej. Wprawdzie wpis do gminnej ewidencji zabytków nieruchomych stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej podlegającej kognicji sądu administracyjnego, to jednakże ma on charakter czysto techniczny. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Ww. ustawa nie przewiduje żadnej szczególnej formy rozstrzygnięcia, jaką powinien przybrać wpis do ewidencji, w szczególności nie jest w tym zakresie prowadzone postępowanie administracyjne (a zatem zarzut skarżącego naruszenia art. 8 k.p.a. jest bezzasadny).

Organ dodał także, że pozostali współwłaściciele nieruchomości przy aleja A nr 4 nie zakwestionowali objęcia gminną ewidencją zabytków istniejącej willi.

W związku z powyższym organ stwierdził, że nie nastąpiło naruszenie art. 3 i art. 22 ust. 4 i 5 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017r. pełnomocnik organu przedłożył pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 10 czerwca 2016r. stanowiące porozumienie co do umieszczenia w ewidencji zabytków m.in. spornego budynku.

Przy piśmie z dnia 14 czerwca 2017r. natomiast przedłożono kartę adresową zabytku nieruchomego, zlokalizowanego w Ł., przy aleja A nr 4 oraz pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11 kwietnia 2016r. skierowane do Społecznego Komitetu Ochrony J.

W piśmie z dnia 28 lipca 2017r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w zakresie zgodności z Konstytucją RP ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zakresie regulacji, dotyczącej gminnej ewidencji zabytków - tj. art. 19, art. 21 oraz art. 22 ust. 4 i 5 tej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że wpisanie nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, pomimo tak istotnych skutków w sferze uprawnień właściciela, nie następuje w drodze postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją. Prowadzić to może, w jego ocenie, do zbytniej swobody decyzyjnej organu, ograniczając nadto udział właściciela w prowadzonych przez organ czynnościach oraz możliwość kwestionowania przedmiotowego wpisu. Zdaniem strony skarżącej kwestionowana regulacja narusza konstytucyjne zasady ochrony prawa własności, proporcjonalności oraz sprawiedliwości społecznej. Na potwierdzenie powyższego stanowiska przedłożono pisma Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazujące na niekonstytucyjność kontestowanej regulacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zaskarżonym w części zarządzeniem Prezydent Miasta Ł. przyjął gminną ewidencję zabytków miasta Ł. Założenie ewidencji co do zasady wymaga aktu organu wykonawczego gminy, z którym jednoznacznie można będzie wiązać skutek w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014r., sygn. akt II OSK 2329/14 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takim aktem jest zarządzenie, które pozwala na ustalenie czy i kiedy doszło do utworzenia gminnej ewidencji zabytków. Zarządzenia są, obok decyzji administracyjnych, prawną formą podejmowania władczych rozstrzygnięć przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Założenie ewidencji stanowi zatem władcze oświadczenie woli właściwego organu, skierowane bezpośrednio na wywołanie określonego skutku prawnego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, działanie Prezydenta Miasta w formie prawnej zarządzenia, którego treścią jest określenie zabytków znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków, stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Oznacza to, że termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie określa regulacja, zawarta w art. 53 § 2 p.p.s.a, nie zaś art. 52 § 3 p.p.s.a. Winna ona być przy tym poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie stosowane wezwanie zostało przez skarżącego skierowane w dniu 2 stycznia 2017r., natomiast skarga wniesienia została w dniu 1 marca 2017r., co oznacza, że termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. został zachowany (w związku z odpowiedzią organu udzieloną w dniu 2 lutego 2017r.).

Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, wskazać należy, że stosownie do art. 22 ust. 4 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, jak też inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 22 ust. 5 powołanej ustawy). Przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie przewidują, by ujęcie zabytku przez prezydenta miasta w gminnej ewidencji zabytków stanowiło rozstrzygnięcie podejmowane przez organ gminy w formie decyzji administracyjnej. Konsekwencją tego zapatrywania jest odstąpienie od wymogu wydania rozstrzygnięcia w sprawie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w oparciu o zasady wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty przeto dotyczące naruszenia przepisu art. 8 k.p.a., który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, pozbawione są uzasadnienia. Tak określona procedura, wbrew zarzutom skargi, nie stanowi także o naruszeniu konstytucyjnie chronionych zasad ochrony własności, proporcjonalności czy sprawiedliwości społecznej. Okoliczność bowiem, że wpis do ewidencji zabytków nie poprzedza postępowanie administracyjne, regulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, nie oznacza dowolności i arbitralności organu. Nie jest bowiem tak, że wydanie przez prezydenta miasta zarządzenia, opartego na wyznaczeniu określonego obiektu do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, może nastąpić bez zbadania przesłanek uzasadniających przypisanie temu obiektowi wartości zabytkowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 2189/13, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, w części przypadków ustawodawca odstępuje od traktowania działań podejmowanych przez organ jako działań jurysdykcyjnych, które jako zorganizowany ciąg czynności proceduralnych wymagają dla zapewnienia ich poprawności szczegółowego unormowania. Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się w takiej sytuacji do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Łączenie normy dopełnienia z przepisami prawa materialnego nie zwalnia jednak od rozważenia, czy dokonana przez organ konkretyzacja praw lub obowiązków w danych okolicznościach jest zgodna z prawem. Wymaga ona odniesienia przepisu prawa materialnego do okoliczności faktycznych, relewantnych z punktu widzenia treści normy prawnej. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków organ gminy stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Niesporne bowiem pozostaje w sprawie, że tylko taki obiekt, który spełnia ustawową definicję zabytku (art. 3 pkt 1 ustawy) może zostać ujęty w ewidencji. Tego rodzaju akt kwalifikujący stwarza wymóg określenia przez organ podstaw sformułowania oceny o wartości zabytkowej obiektu, której poprawność stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego. Prawidłowość zastosowania normy prawa materialnego, uzależniona jest natomiast w bezpośredni sposób od stwierdzenia, że okoliczności faktyczne odpowiadały hipotezie tejże normy. Z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że działanie prezydenta miasta polega na "wyznaczeniu" zabytku nieruchomego do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Reguły rządzące dokonaniem tego rodzaju czynności kształtującej sytuację prawną właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, uwzględniając zasadę legalizmu, przewidują, by działanie organu w tym zakresie dokonane było w oparciu o analizę przyczyn uzasadniających taką decyzję, jak też jej udokumentowanie chociażby w uproszczonej formie. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016r., sygn. akt II OSK 713/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie analiza ta, wbrew zarzutom skargi, dokonana została w sposób rzetelny i mający umocowanie w dokumentach źródłowych, związanych z historią Ł.. Zarówno bowiem stanowisko, wyrażone przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (zatem organ wyspecjalizowany), jak i dostępna literatura przedmiotu (np. Centrum Informacji Turystycznej w Ł. "Osiedla w nurcie modernizmu", dostępne na stronie internetowej [...], A. G. "J. czyli najbardziej elegancka część robotniczej Ł.", Dziennik [...] z [...].) potwierdzają zabytkowe walory budynku, położonego w Ł. przy aleja A nr 4. Obiekt położony jest na terenie dawnego folwarku rodzinny H. i odzwierciedla ówczesne tendencje w architekturze (zgeometryzowana forma, prostota formy i oszczędny detal architektoniczny). Wzniesiony został w ramach tzw. Osiedla Skarbowców na J., dla którego charakterystyczne były m.in. układ parcelacyjny o charakterystycznym, regularnym rozplanowaniu, analogicznej wielkości i kształcie działek przeznaczonych pod budownictwo typu willowego, regularny układ zabudowy w obrębie poszczególnych działek i kolonii a także ujednolicony charakter zabudowy (wysokość, skala, usytuowanie). Okoliczność natomiast, że obecnie w sąsiedztwie lokalizowane są obiekty o innych parametrach i architekturze, pozostaje bez wpływu na ocenę zabytkowego charakteru budynku, położonego przy aleja A nr 4.

Jak wynika z definicji legalnej, określenie zabytek nieruchomy oznacza nieruchomość, jej część lub zespoły nieruchomości, stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy). Nie sposób nie zauważyć, że ustawodawca definiuje zabytek za pomocą nieostrych pojęć, jak "świadectwo epoki" "wartość historyczna", które wymagają oceny. Oceny tej dokonują służby konserwatorskie w porozumieniu z wojewódzkim konserwator zabytków. Są to organy wyspecjalizowane, posiadające szczególne uprawnienia w zakresie badania walorów historycznych obiektów podlegających różnym formom ochrony i opieki, przewidzianej w ustawie. Nie budzi również zastrzeżeń treść wpisu, odpowiadająca wymogom § 17 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. nr 113, poz. 661), zgodnie z którym w karcie adresowej winny się naleźć następujące rubryki: nazwa, czas powstania, miejscowość, adres, przynależność administracyjna, formy ochrony, fotografia.

W ocenie Sądu, za trafne uznać należy zatem stanowisko organu, że zabytki (w tym zwłaszcza architektoniczne) mają szczególną wartość historyczną i kulturową, zwłaszcza na terenie Ł., która jest miastem młodym. Jej intensywny i niespotykany w skali kraju rozwój na przełomie XIX i XX wieku był następstwem powstania tu przemysłu i związanego z tym rozwoju szeroko rozumianej infrastruktury i osadnictwa. Stąd też obiektu historię tę dokumentujące mają szczególne znaczenie dla zachowania tożsamości miasta. W świetle powyższego, nie budzi, zdaniem Sądu, wątpliwości, stanowisko organu co do przypisania walorów zabytku obiektowi położonemu w Ł., przy aleja A nr 4.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że na wpis do ewidencji zabytków nie muszą mieć wpływu dokonane w budynkach zmiany. W orzecznictwie podkreśla się, że nawet zniszczenie zabytku czy zły stan obiektu nie pozbawia go wartości historycznej a tym samym zabytkowej. Okoliczność, że skarżący nie był przez organ informowany o zamiarze dokonania wpisu do ewidencji zabytków, nie ma wpływu na ocenę jego zgodności z prawem. Nie świadczy także o naruszeniu jego uprawnień właścicielskich, bowiem, jak wyżej wskazano, ocena zgodności z prawem kontestowanego aktu, dokonywana jest przez sąd administracyjny z uwzględnieniem merytorycznych podstaw, uzasadniających wpis. Wszelkie zatem zarzuty, związane z zasadnością wpisu wraz z możliwości ich dowodzenia, w zgodzie z art. 106 § 3 p.p.s.a., mogły być przez skarżącego formułowane na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżony akt odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

IB