Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2969/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 90 d ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 3, 4 i 11
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 288/12 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn.akt II SA/Sz 288/12 oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego i przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego M. J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że Burmistrz P. decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. B., odmówił przyznania jej córce K. B. uczennicy Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., stypendium szkolnego.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.), art. 90b, art. 90d, art. 90f, art. 90m i art. 90n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej jako ustawa o systemie oświaty) oraz przepisy uchwały Nr XXVII/265/2005 Rady Miejskiej w Płotach z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Płoty (Dz. U. Woj. Zachodniopomorskiego z 2005 r. Nr 38, poz. 843).

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał, że z dołączonych do wniosku dokumentów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (z sierpnia 2011 r.), a mianowicie z zaświadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o wysokości otrzymanego zasiłku rodzinnego oraz dodatku mieszkaniowego, z zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w G. o wysokości otrzymanego zasiłku przez R. B. oraz jego oświadczenia o pracy dorywczej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wynikało że dochód w rodzinie wnioskodawczyni w miesiącu sierpniu 2011 r. wyniósł 909,33 zł. Tym samym, dochód w trzyosobowej rodzinie w przeliczeniu na osobę wyniósł 303,11 zł.

Organ podał dalej, że w dniu [...] listopada 2011 r. A. B. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w P. podanie o przyznanie pomocy. Do podania strona dołączyła akt notarialny sprzedaży mieszkania, które stanowiło własność małżonków B. oraz akt notarialny kupna innego mieszkania. Transakcje sprzedaży mieszkania oraz kupna nowego lokalu zostały zawarte w sierpniu 2011 r. a wiec miesiącu, który był brany pod uwagę jako dochód przy ustalaniu prawa do stypendium. Stosownie zatem do treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu za miesiąc sierpień należało uwzględnić 1/12 z kwoty sprzedaży mieszkania 109.000 zł, tj. 9.083,33 zł. W świetle powyższego organ stwierdził, że dochód w rodzinie A.B. wyniósł 9.992,66 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 3.330,88 zł.

A. B., nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniosła odwołanie podnosząc, że decyzja jest jej zdaniem "bezprawna, błędna, niesprawiedliwa i krzywdząca". Zaprzeczyła, że ze sprzedaży mieszkania jako rodzina mieli jakikolwiek dochód, bowiem koniecznym było kupienie innego mieszkania oraz że "... jedynym i to nawet niestałym (do 30.11.r. ) dochodem - a właściwie to źródłem utrzymania, są świadczenia".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 90d ust. 1, 7 i 8 ustawy o systemie oświaty oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm., dalej ustawa o pomocy społecznej) i § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu odwołania A. B. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawowe zasady pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów określone zostały w rozdziale 8a ustawy o systemie oświaty (Pomoc materialna dla uczniów art. 90b-90e). Zgodnie z art. 90 c ust. 2 pkt 1 tej ustawy, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, a w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje m.in. niepełnosprawność, bezrobocie, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe.

Zdaniem organu II instancji, sformułowanie "stypendium szkolne może otrzymać uczeń" należy interpretować jako wskazujące na przyznanie stypendium na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Kolegium jednakże podkreśliło, że zakres tego uznania jest ograniczony przez wymienione w ustawie i określone w zupełny sposób kryteria.

W oparciu o treść art. 90d Kolegium wyróżniło dwa kryteria, które spełnione muszą być łącznie, tj.:1) spełnienie kryterium niskich dochodów na osobę w gospodarstwie domowym (art. 90 d ust. 7 i 8), 2) występowanie trudnej sytuacji rodzinnej (art. 90d ust. 1). Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Stosownie natomiast do treści art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie (351 zł) — kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Kolegium podało, że z materiału dowodowego wynika, iż w aktach sprawy oprócz dochodów wskazujących na uzyskany dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, organ I instancji powziął informację w dniu [...] listopada 2011 r. o uzyskaniu dochodu z tytułu zbycia mieszkania w miesiącu sierpniu 2011 r. (Akt notarialny - Repertorium [...] numer [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. - Umowa sprzedaży i oświadczenie o ustanowieniu hipoteki) w kwocie 109.000 zł.

Organ odwoławczy podkreślił dalej, że ustawodawca w ww. przepisie art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty wskazał, iż miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), tj. 351zł. Stosownie do art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty, miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 (tj. pomocy o charakterze socjalnym i motywacyjnym). Dochód rodziny, obliczony według powyższych przepisów wyniósł zatem 9.083,33 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 3.330,88 zł.

Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawczyni.

Na powyższą decyzję A.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, uzupełnioną następnie pismem procesowym z dnia 27 lipca 2012 r. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: przepisu art. 90d ust. 7 i 8 ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty, poprzez błędne przyjęcie, iż otrzymane środki ze sprzedaży mieszkania w całości stanowią dochód rodziny oraz nieuwzględnienie w postępowaniu i w następstwie tego w decyzji - wydatków na zakup nowego mieszkania przy ustalaniu dochodu, o którym mowa w art. 90d ust. 7 ustawy, naruszenie art. 7, 77 i 80 Kp.a. poprzez niewyjaśnienie sytuacji rodziny, a w szczególności, czy pozyskane środki ze sprzedaży mieszkania w rzeczywistości wpłynęły na sytuację materialną rodziny.

Zdaniem skarżącej, określone w art. 90 d ust. 7 i 8 ustawy o systemie oświaty kryterium niskich dochodów na osobę w gospodarstwie domowym związane jest z występowaniem trudnej sytuacji rodzinnej, związanej z kolei z niepełnosprawnością dotyczącą ucznia. W istocie oprócz ustalenia ich spełniania, organ właściwy do przyznania stypendium, powinien ustalić istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy kryterium drugim (tzn. trudną sytuacją rodzinną), a kryterium pierwszym (trudną sytuacją materialną); innymi słowy, uprawniony powinien znajdować się w trudnej sytuacji materialnej właśnie z powodu trudnej sytuacji rodzinnej. Jeżeli co do tego zachodzą jakiekolwiek wątpliwości, organ administracji powinien, będąc do tego zobowiązany zgodnie z art. 7 K.p.a., przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające.

Odnosząc się do sposobu ustalenia przez organy orzekające dochodu jej rodziny skarżąca podkreśliła, że ani ustawa o systemie oświaty, ani ustawa o pomocy społecznej nie wiążą pojęcia dochodu z przychodem, ale zarazem nie definiują tego ostatniego. W ocenie A.B., w celu określenia czym jest dochód konieczne jest, ze względu na dyrektywy wykładni systemowej, sięgnięcie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl tych ostatnich przepisów, dochód jest równoznaczny z przychodem podlegającym podatkowaniu na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem określonych wyłączeń.

W stanie faktycznym sprawy, jej rodzina sprzedała mieszkanie i nabyła drugie, mniejsze i tańsze. Uzyskane środki niemalże w całości przeznaczone zostały na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a zakup nowego mieszkania był ściśle związany z sytuacją materialną rodziny, bowiem nowe mieszkanie jest mniejsze i tańsze w utrzymaniu. Stąd też, zdaniem skarżącej, nie mogą być brane jako dochód rodziny środki uzyskane z jego sprzedaży, gdyż zostały spożytkowane na zakup drugiego mieszkania oraz na koszty związane z zawarciem aktu notarialnego sprzedaży.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 8 września 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej – r.pr. M. J. poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie pełnomocnik oświadczyła, że ww. koszty nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę wyrokiem z dnia 6 września 2012 wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia doliczenia do dochodu rodziny skarżącej kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego rodziny i w konsekwencji organy orzekające w sprawie odmówiły przyznania córce skarżącej – uczennicy szkoły podstawowej stypendium szkolnego.

Sąd podał, że przepis art. 90 d ust. 1 ustawy o systemie oświaty określa w jakich sytuacjach uczeń może otrzymać stypendium szkolne. W ustępie 7, wskazuje jaka miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawnia do ubiegania się o stypendium szkolne – dochód ten nie może być większy niż kwota określona w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tj. 351 zł. Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na fakt, iż ustawa o systemie oświaty nie zawiera własnej definicji dochodu, to w tym zakresie ust. 8 wskazanego przepisu, odsyła wprost do stosowania art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Obliczając dochód, wlicza się zatem wszystkie przychody, za wyjątkiem wskazanych w ust. 4 art. 8 ustawy o pomocy społecznej, gdzie ustawodawca przewidział katalog świadczeń, które nie są wliczane do dochodu ustalanego zgodnie z ust. 3. Jest to katalog zamknięty i tylko wskazane tam świadczenia nie podlegają wliczaniu do dochodu rodziny.

Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W przedmiotowej sprawie organy administracji, obliczając dochód rodziny A. B. w związku z wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. o przyznanie stypendium szkolnego dla córki, prawidłowo ustaliły i uznały, że w miesiącu sierpniu 2011r. na dochód rodziny wnioskodawczyni składał się zasiłek rodzinny w wysokości 844 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 65,33 zł. Dodatkowo doliczyć należało dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania (w dniu [...] sierpnia 2011 r.) w kwocie 109.000 zł.

Zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, należało dochód ten podzielić na 12 miesięcy (począwszy od miesiąca sierpnia 2011 r.) i kwotę w wysokości 9.083,33 zł doliczyć do miesięcznego dochodu rodziny. Tym samym, dochód rodziny w miesiącu sierpniu 2011 r. stanowił kwotę 9.992,66 zł (844 zł + 65,33 zł + 9.83,33zł = 9.992,66 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 3.330,88 zł. Skoro więc kryterium dochodowe przekroczone zostało o kwotę 2.979,88 zł, to prawidłowo organy uznały, że A. B. nie spełnia warunków do przyznania jej córce stypendium szkolnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że ustawodawca w ustawie o systemie oświaty w zakresie nieuregulowanym, odsyła do przepisów ustawy o pomocy społecznej, a nie do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Definicja dochodu sprecyzowana w ustawie o pomocy społecznej, ma zastosowanie do spraw z zakresu pomocy społecznej i w tego rodzaju sprawach należy ją stosować. Zdaniem sądu, nie ma potrzeby odwoływania się do definicji dochodu określonej w innych przepisach prawa, skoro ustawodawca, dla określonej kategorii spraw, ustalił znaczenie tego pojęcia. Ustawa stanowi bowiem, iż dochodem jest suma miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Jednocześnie przepis art. 8 ust. 4 ustawy wyraźnie wskazuje, czego nie wlicza się do dochodu (m.in. zasiłku celowego, czy wartości świadczenia w naturze). Prawidłowo zatem organy przyjęły, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nie wlicza się kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania, pomimo tego, iż niemal w całości przeznaczona została na zakup nowego lokalu. Dla zasad wyliczania dochodu w świetle ustawy o pomocy społecznej nie ma bowiem znaczenia sposób wydatkowania uzyskanych środków.

Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. okazały się zatem chybione.

Ze względu na charakter sprawy, Sąd uznał za celowe zwrócenie uwagi, że jego kontrola obejmuje tylko i wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji, a nie jej słuszność, czy celowość. Niewątpliwie sytuacja materialna i życiowa rodziny skarżącej jest trudna, jednakże to kwestią ustawodawcy, a nie organów administracji, czy sądów jest ustalanie przesłanek, które warunkują nabycie prawa do świadczeń z szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego.

W skardze kasacyjnej reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika A. B. zaskarżyła powyższy wyrok w punkcie I zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 90 d ust 1 i 7 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 8 ust. 3, 4 i 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej - polegającą na mylnym przyjęciu, że do obliczenia dochodu uprawniającego do uzyskania świadczenia wlicza się uzyskane środki ze sprzedaży mieszkania, podczas gdy z tych środków rodzina skarżącej dokonała zakupu drugiego lokalu mieszkalnego i nie uzyskała dochodu oraz wniosła o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, gdyż udzielona pomoc prawna obejmuje wyłącznie ustanowienie radcy prawnego jako pełnomocnika z urzędu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwione.

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem Skarżącego, Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 90 d ust 1 i 7 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 8 ust. 3, 4 i 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, przez ich błędną wykładnię. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że do obliczenia dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium szkolnego wlicza się uzyskane środki ze sprzedaży mieszkania.

Przez pojęcie "błędna wykładnia" przepisów prawa materialnego należy rozumieć "nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego" (por. wyrok NSA z 20.07.2011 r., sygn. akt III FSK 335/10, niepubl., zob. też Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, C.H. Beck 2013, s. 635). Przy czym, podnoszący taki zarzut winien wyjaśnić, jak - jego zdaniem – wskazany przepis należy rozumieć i na czym polegał błąd sądu przy jego interpretacji (por. wyrok NSA z 20.07.2011 r., sygn. akt III FSK 335/10, niepubl. oraz Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. 2, C.H. Beck 2013, s. 635).

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej wyjaśniono, że skoro z kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania, rodzina skarżącej nabyła kolejne mieszkanie, aby zaspokoić swoje potrzeby bytowe, to nie uzyskała dochodu. Skarżąca nie zgadza się, by wszelkie przychody, "bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach (...), uznać za dochód". W dalszych wywodach skarżąca kasacyjnie nawiązała do regulacji prawa podatkowego.

Podchodząc liberalnie do sformułowania tej podstawy zaskarżenia wyroku Sądu I instancji, orzekający NSA stwierdza, że skarżąca kasacyjnie nie ma racji, przypisując Sądowi I instancji błędną wykładnię wymienionych przepisów.

Trafnie zauważył Sąd I instancji, iż istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia doliczenia do dochodu rodziny kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania. Zdaniem orzekającego NSA, przepisy prawidłowo zastosowane przez organy administracyjne dają jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania należało w niniejszej sprawie uwzględnić.

Zgodnie z art. 90 d ust. 1 w zw. z ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w jego rodzinie, przy czym miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniającą do ubiegania się o to świadczenia ustala się na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 - 13 ustawy o pomocy społecznej (z wyłączeniem świadczeń, o których mowa w art. 90 c ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie oświaty, nie podlegających wliczeniu do tak ustalanego dochodu). Rację ma zatem Sąd I instancji, wskazując, że w zakresie rozumienia pojęcia dochód w sprawach przyznawania stypendium szkolnego, nie znajduje zastosowania ustawa o podatku dochodowym.

Ustawa o pomocy społecznej w powołanych przepisach określa pojęcie dochodu oraz sposób jego ustalania dla celów pomocy społecznej. W art. 8 ust. 3 stanowi ona, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, z uwzględnieniem wskazanych wyłączeń.

W sprawach pomocy społecznej, stosownie do art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., dochód rodziny - a o taki w niniejszej sprawie chodzi - stanowi sumę miesięcznych dochodów ustalanych w sposób podany w art. 8 ust. 3. Chodzi tu zatem o kwoty pieniężne uzyskiwane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku lub w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zastrzeżenie to odnosi się do czasu uzyskania dochodu, a wyjątek inaczej normujący zasadę zawarty w art. 8 ust. 3 zawiera ust.11 art. 8. Dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, to zatem ogół wpływów pochodzących z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust.11 art.8 (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., I OSK 1461/08, CBOIS).

Ten ostatnio wymieniony przepis nakazuje, by w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Należy dodać, że ustawodawca ani nie uwzględnia przyczyn uzyskania jednorazowego dochodu, ani sposobu jego wydatkowania.

Uwzględniając zatem, że na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych i uwzględnieniem dochodu jednorazowego, o którym mowa w art. 8 ust. 11, rozliczonego w sposób w tym przepisie wskazanym, nie sposób uznać, że Sąd I instancji nieprawidłowo zinterpretował wskazane w petitum skargi kasacyjnej przepisy.

Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu Pełnomocnikowi Skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego