Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 286/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235, 235
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] nr [...] orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1. 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem"), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, zwanej dalej w skrócie: "k.p."). W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. K. pracował w narażeniu na hałas, czyli w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże przedmiotowa choroba zawodowa nie została u niego rozpoznana przez upoważnione jednostki orzecznicze I i II stopnia (por. orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - w skrócie: "WOMP" z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - w skrócie: "IMP i ZŚ" z dnia [...] nr[...]). Dodatkowo, organ nie znalazł podstaw do kwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.

A. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż nie zgadza się z brakiem rozpoznania u niego choroby zawodowej oraz z orzeczeniami lekarskimi. Jego zdaniem samo porównanie wyników badań wykonanych w WOMP oraz IMP i ZŚ jednoznacznie potwierdza, że jego słuch się nadal pogarsza. Z tego powodu domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy i powtórzenia badań lekarskich, w oparciu o pełną dokumentację narażenia zawodowego, bowiem przed upływem 2 lat od zakończenia pracy zawodowej w kopalni, tj. w dniu 6 września 2016 r., nie został ponownie przebadany.

Decyzją z dnia [...] nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej w dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] Za podstawę rozstrzygnięcia, w przedmiocie podejrzenia u A. K. choroby zawodowej, organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ k.p., która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".". Organ uznał, że A. K. pracował w latach 1978-2014 w KWK "[...]" w R. jako górnik pod ziemią, nadgómik w oddziałach wydobywczych pod ziemią, sztygar zmianowy w oddziałach wydobywczych pod ziemią, sztygar oddziałowy w oddziałach wydobywczych pod ziemią, nadsztygar górniczy w dziale robót górniczych pod ziemią, nadsztygar górniczy ds. eksploatacji pod ziemią. Zdaniem organu, w całym okresie zatrudnienia pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy - hałas, zatem stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. Dodatkowo był badany w WOMP (orzeczenie lekarskie z dnia [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. oraz w IMP i ZŚ (orzeczenie lekarskie z dnia [...].). Przeprowadzona w WOMP diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną, audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną wykazała niedosłuch mieszany po stronie prawej i niedosłuch odbiorczy po stronie lewej. Średnie ubytki słuchu wynoszą: w UP - 63dB z rezerwą ślimakową 20dB; w UL - 35dB. Lekarze specjaliści WOMP orzekli, iż mieszany charakter niedosłuchu po stronie prawej oraz trwałe podwyższenie progu słuchu, niespełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych rozporządzenia nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie był badany w IMP i ZŚ, gdzie lekarze specjaliści, na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 01.02.2016 r. - 05.02.2016 r., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. Specjaliści IMP i ZŚ podczas obecnej hospitalizacji badaniem otoskopowym stwierdzili w uchu prawym błonę bębenkową zmleczałą i pogrubiałą, w lewym - matową. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała niedosłuch mieszany w uchu prawym i czuciowo-ruchowy po stronie o cechach lokalizacji ślimakowej w uchu lewym. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz wynosi w kolejnych badaniach: UP - 67dB, 61dB; UL - 38dB, 40dB. Przebieg krzywych progowych jest typowy dla niedosłuchu mieszanego w uchu prawym i niedosłuchu odbiorczego w uchu lewym. W audiometrii impedancyjnej uzyskano w uchu prawym tympanogram patologiczny typu B, odruchy strzemiączkowe nieobecne wynik badania wskazuje na obecność patologii w obrębie ucha środkowego. W uchu lewym uzyskano tympanogram w granicach normy, typu A, obecne odruchy strzemiączkowe wynik badanie nie wskazuje na obecność patologii w obrębie ucha. Próby lokalizacyjne: próba SISI w uchu lewym - bez cech lokalizacji ślimakowej; objaw Metza w uchu lewym potwierdzający ślimakową lokalizację; test zanikania odruchu z mięśnia strzemiączkowego w uchu lewym - w granicach normy. Poszerzono diagnostykę audiologiczną o badanie odpowiedzi elektrycznych ABR, badanie wykonano trzaskiem dla poziomu bodźca 80dB. W uchu prawym morfologia zapisu jest w granicach normy, latencje fal wydłużone, interlatencje fal w granicach normy, próg słuchu w oparciu o obecność fali V w zapisie wynosi 75bDHL. W uchu lewym morfologia zapisu jest w granicach normy, latencje i interlatencje fal w granicach normy, próg słuchu w oparciu o obecność fali V w zapisie wynosi 45bDHL. W opinii specjalistów IMP i ZŚ stwierdzony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu u ww. nie spełnia określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych zawodowego obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem ze względu na wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym (lewym) - poniżej 45 dB, ponadto stwierdzany w uchu prawym niedosłuch mieszany, czyli przewodzeniowo-odbiorczy nie ma cech klinicznych przewlekłego zawodowego urazu akustycznego i nie jest jednostką chorobową wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Brak jest zatem zdaniem lekarzy podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W postępowaniu organu I instancji zostało również wydane kolejne orzeczenie WOMP z dnia [...] w którym lekarze podtrzymali stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] A. K. poinformowany pismem z dnia 26.01.2017 r., w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska w sprawie, w dniu 03.02.2017 r. oświadczył do protokołu, iż podtrzymuje zarzuty odwołania, dołączając jednocześnie 4 egzemplarze audiogramów z dnia 14.09.2016 r. i z dnia 19.09.2016 r. oraz dodatkowo zwrócił się z prośbą o zajęcie stanowiska względem wyników tych badań.

Organ odwoławczy zwrócił się do IMP i ZŚ o zajęcie stanowiska w tej sprawie. W odpowiedzi orzecznicy IMP i ZŚ, jako placówki II stopnia pismem z dnia 10.02.2017 r., nr L. dz. [...] poinformowali, że po zapoznaniu się z załączonymi wynikami audiometrii tonalnej i audiometrii impedancyjnej, wykonanymi dnia 14.09.2016 r. i 19.09.2016 r. (Specjalistyczna Praktyka Lekarska lek. L. K. - specjalisty laryngologa w R.), a także po ponownej analizie dokumentacji medycznej będącej w ich posiadaniu, nie znajdują podstaw do weryfikacji wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] Jednocześnie odnosząc się do załączonych wyników badań audiologicznych wyjaśnili, że załączone badania audiologiczne zostały wykonane po ponad 7 miesiącach po wypisaniu A. K., który przebywał w Oddziale IMP i ZŚ w dniach 01-05.02.2016 r. Przebieg krzywych progowych oraz obecność rezerwy ślimakowej zarówno w audiometrii tonalnej z dnia 14.09.2016 r., jak i z dnia 19.09.2016 r. wskazują jednoznacznie na istnienie w uchu prawym niedosłuchu mieszanego, czyli przewodzeniowo-odbiorczego, a więc nietypowego dla skutków klinicznych działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Tego rodzaju niedosłuch nie jest wymieniony w wykazie chorób zawodowych. Lekarze podkreślili również, że wyniki audiometrii impedancyjnej z dnia 14 i 19.09.2016 r. potwierdzają mieszany charakter uszkodzenia słuchu ucha prawego (płaskie, patologiczne tympanogramy typu B, świadczące o patologii ucha środkowego prawego; brak odruchów strzemiączkowych). Powyższe ustalenia są zgodne z ustaleniami dokonanymi podczas hospitalizacji A. K. w Oddziale IMP i ZŚ, a szczegółowo opisanymi w orzeczeniu lekarskim tej jednostki. Średnie ubytki słuchu obliczone dla częstotliwości 1, 2 i 3kHz wynoszą kolejno w badaniach z 14 i 19.09.2016 r.: dla ucha prawego - 51dB; 51dB; dla ucha lewego - 70dB, 66dB (odnotowano większe ubytki w uchu prawym w porównaniu do wyników uzyskanych w trakcie diagnostyki prowadzonej w Instytucie). Obustronnie ubytki słuchu przekraczają więc w powyższych badaniach 45dB, jednak charakter niedosłuchu ucha prawego - mieszany (przewodzeniowo-odbiorczy) wyklucza możliwość rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Tego rodzaju niedosłuch nie ma cech klinicznych przewlekłego zawodowego urazu akustycznego. Lekarze IMP i ZŚ podkreślili, że orzecznictwo o chorobach zawodowych regulują stosowne przepisy prawne rozporządzenia, które jednoznacznie wskazuje jednostki uprawnione do wydawania orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych. Ich zdaniem, w każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badania specjalistyczne przeprowadzone w jednostce wydającej stosowne orzeczenie. Wszelkie dane dotyczące stanu zdrowia osoby badanej i dowody leczenia pozyskane poza systemem orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych nie mogą być podstawą do kwestionowania orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych. Przedłożone aktualnie przez A. K. wyniki badań audiologicznych nie mają wpływu na treść orzeczenia lekarskiego IMP i ZŚ z dnia [...] Podtrzymują zatem w całości stanowisko orzecznicze w nim wyrażone o braku podstaw do rozpoznania u A. K. choroby zawodowej narządu słuchu. A. K. ponownie poinformowany pismem z dnia 17.02.2017 r., w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska w sprawie - w dniu 22.02.2017 r. oświadczył do protokołu, że podczas zatrudnienia był narażony nie tylko na hałas ale również na przeciągi, pyły węgla, wilgotność i miało to wpływ na utratę i charakter słuchu, tak więc podtrzymuje zarzuty zawarte w odwołaniu.

Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty wyjaśnił, że w jego ocenie powołane opinie kompetentnych placówek diagnostycznych są spójne i merytorycznie uzasadnione. Nadto, zgodnie z ustaleniami upowszechnionego orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok WSA w Łodzi z dnia 27.07.2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1097/15), wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13.04.2016 r. sygn. akt IV SA/G1 941/15). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000, I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 01.10.2015 r.). Dodatkowo organ wyjaśnił, iż charakter niedosłuchu ucha prawego - mieszany (przewodzeniowo-odbiorczy) występujący u A. K. wyklucza możliwość rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, bowiem tego rodzaju niedosłuch nie ma cech klinicznych przewlekłego zawodowego urazu akustycznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K. nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji. Domagał się stwierdzenia choroby zawodowej wskazując, że był zatrudniony w warunkach szkodliwych w narażeniu na przeciągi, pył węglowy, wilgotność, temperaturę, które niewątpliwie miały wpływ na utratę słuchu przekraczającą 45 dB w uchu prawym, mimo jego charakteru mieszanego.

W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. A. K. ponownie akcentował, że ubytek słuchu w obu uszach przekracza 45 dB, co potwierdzają wykonane przez niego prywatnie badania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności, w kryteriach której sprawowana jest sądowa kontrola działalności administracji publicznej (por. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity: Dz. U. 2016 r. poz. 1066).

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że wyłącznie w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała przywołanych powyżej naruszeń prawa, uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 235¹ K. p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² K. p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie trzech elementów, a mianowicie czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u skarżącego wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (określane dalej, tak jak dotychczas jako "rozporządzenie"), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Stosownie do treści tego rozporządzenia na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. We wskazanym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika.

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy lekarz zgłaszający podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego wskazał na zawodowe uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem, dlatego postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia (k. 7 akt administracyjnych). Pozycja ta obejmuje chorobę - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Zatem nie każda choroba narządu słuchu może być uznana za chorobę zawodową nawet jeżeli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, ale tylko taka, która odpowiada opisowi choroby ujętej w poz. 21 wykazu. Jednocześnie wskazano, że "okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym" wynosi w przypadku tego schorzenia 2 lata.

W toku postępowania administracyjnego zgromadzono materiał dowodowy pozwalający zasadnie przyjąć, że skarżący w okresie całego zatrudnienia w latach 1978-2014 w KWK "[...]" w R. pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy - hałas, zatem stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu, a od 25 września 2014 r. przebywa na emeryturze.

Skarżący był badany w WOMP (orzeczenie lekarskie z dnia [...] i z dnia [...] oba o takim samym numerze[...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. oraz w IMP i ZŚ (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] oraz opinia uzupełniająca z dnia [...])Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną, audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną wykazała niedosłuch mieszany po stronie prawej i niedosłuch odbiorczy po stronie lewej. Średnie ubytki słuchu wynoszą: w UP - 63dB z rezerwą ślimakową 20dB; w UL - 35dB. Lekarze specjaliści WOMP orzekli, iż mieszany charakter niedosłuchu po stronie prawej oraz trwałe podwyższenie progu słuchu, niespełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych rozporządzenia nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie był badany w IMP i ZŚ, gdzie lekarze specjaliści, na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 01.02.2016 r. - 05.02.2016 r., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...], jak też opinii uzupełniającej z dnia [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych,

W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, że dla stwierdzenia opisanej powyżej choroby zawodowej niezbędne było jeszcze rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organ odwoławczy w oparciu o art. 80 k.p.a. dokonał oceny orzeczeń lekarskich mających walor opinii biegłego i słusznie nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. Uprawnione jednostki organizacyjne w postępowaniu orzeczniczym nie stwierdzając u skarżącego choroby zawodowej, wiarygodnie uzasadniły swoje stanowisko. Co więcej, zagrożenie zachorowania na chorobę zawodową na skutek szkodliwych warunków pracy nie musi oddziaływać jednakowo na wszystkich pracujących. Jak w każdej chorobie wiele czynników powoduje zachorowanie i to nie tylko tych, które oddziałują z zewnątrz, ale także takie, które związane są z danym człowiekiem, np. uwarunkowania genetyczne, podatność, brak odporności, wiek i inne choroby. Jak wynika z wyżej cytowanego przepisu art. 235² k.p. oraz opisu choroby zawodowej z pozycji 21 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia samo wystąpienie objawów niedosłuchu nie upoważnia jeszcze do stwierdzenia choroby zawodowej. Oczywiście fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, zgodnie z regułami zawartymi w rozporządzeniu przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne. Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty - obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 125).

Odmowa stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego wynikała właśnie z tego powodu, że nie rozpoznały jej jednostki orzecznicze w toku dwustopniowego postępowania diagnostycznego. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W związku z powyższym skarżący został poddany badaniu w obu jednostkach medycznych. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia).

Podkreślić należy, że obie jednostki diagnostyczno-orzecznicze były zgodne co do charakteru niedosłuchu ucha prawego, który ma cechy niedosłuchu o charakterze mieszanym, czyli przewodzeniowo-odbiorczy a nie ubytek odbiorczy słuchu typu ślimakowatego lub czuciowo-nerwowego, o jakich mowa w rozporządzeniu, co nie uzasadnia przyjęcia zawodowej etiologii występującego u skarżącego niedosłuchu. Powyższe wynika z jednoznacznej opinii uzupełniającej IMP i ZŚ z dnia [...] uwzględniającej przedłożone przez skarżącego wyniki badań, wykonanych w dniu 14 i 19 września 2016 r., a więc przed datą wydania zaskarżonej decyzji.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Trzeba zaznaczyć, że organ odwoławczy z tej możliwości skorzystał sam nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA).

Należy podzielić argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wskazującą, że rozpoznane u skarżącego schorzenie nie może być utożsamiane z pozycją zgłoszonej choroby zawodowej. Organ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną i nie jest uprawniony do odmiennej interpretacji wyników badań i rozpoznania uprawnionych jednostek. Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia przez upoważnioną placówkę diagnostyczną, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej.

Nie ma w tej sytuacji znaczenia okoliczność, że skarżący wykonywał pracę w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, co przyjęto w sprawie jako okoliczność bezsporną, skoro rozpoznanemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej pod poz. 21 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia i uprawnione do tego jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, o jakiej mowa wyżej.

W tym stanie rzeczy powoływanie się przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze na fakt schorzenia polegającego na niedosłuchu i jego związku z wykonywaną pracą nie mógł mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro schorzenie skarżącego nie było kwestionowane przez organy, ale jednak nie mieści się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia.

W świetle powyższego decyzje organów obu instancji uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z treścią wydanych w sprawie przez uprawnione placówki diagnostyczne orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.