Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 76/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art.8, art.9
journal: Dz.U. 2021 poz 2373
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: art.149§1 pkt 3, §1a, art.200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. zobowiązuje Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] do rozpoznania wniosku Fundacji [...] z dnia [...] r. o udostępnienie informacji o środowisku w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na rzecz skarżącej Fundacji [...] kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2022 r. Fundacja [...] (dalej jako Fundacja, wnioskodawca lub skarżąca) zwróciła się, za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), do Nadleśniczego Nadleśnictwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo (dalej w skrócie Nadleśniczy, Nadleśnictwo, organ) o udzielenie odpowiedzi na pytania odnoszące się do wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, jakie odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu (PUL), czyli, inaczej mówiąc tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego PUL, a nie tworzenia nowego PUL oraz miały miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na pismo. Pytania miały następującą treść: "Wnioskujemy o przesłanie listy przypadków z okresu od 1 stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na pismo, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa. Dla każdego przypadku wnioskujemy o podanie:

a. kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa;

b. zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną;

c. rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacji, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób;

d. dokumentacji komunikacji ze stroną społeczną."

Następnie w dniu 24 lutego 2022 r. Fundacja ponownie przesłała ten sam wniosek podpisany jednak podpisem zaufanym. W dniu 3 marca 2022 r. strona zwróciła się o przesłanie odpowiedzi na złożony wniosek w formie elektronicznej na adres e-mail podany w piśmie. Dalej w e-mailu z dnia [...] marca 2022 r. Fundacja potwierdziła, iż wniosek z [...] lutego 2022 r. stanowi wniosek o dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2373, dalej: "u.u.i.ś.") i dodając, że informacja, którą objęty jest wniosek stanowi informację o środowisku w rozumieniu u.u.i.ś.

Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Nadleśnictwo poinformowało skarżącą o pozostawieniu wniosku z dnia [...] lutego 2022 r. bez rozpoznania, gdyż nie dotyczy on informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.u.i.ś.

W dniu 29 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Fundacji na bezczynność Nadleśniczego. W skardze zarzucono organowi naruszenie:

1. art. 74 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska poprzez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji,

2. art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś.,

3. art. 74 ust. 4 Konstytucji RP należy również wskazać na 8 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów,

4. art. 14 ust. 1 u.u.i.ś. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o zobowiązanie podmiotu zobowiązanego do załatwienia wniosku z dnia [...] lutego 2022 r. i stwierdzenie, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz Fundacji kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu nie pozostaje on w bezczynności wobec poinformowania Fundacji o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania. Według organu plan urządzenia lasu nie stanowi informacji o środowisku, o której mowa w art. 9 u.u.i.ś. i stąd informacje objęte wnioskiem skarżącej nie były związane z informacją o środowisku przyrodniczym. Organ dodał, iż plany urządzenia lasu zmieniają się wielokrotnie i dlatego choćby częściowo wniosek dotyczy informacji przetworzonej, choć to pojęcie nie występuje w odróżnieniu od ustawy o dostępie do informacji publicznej, na gruncie u.u.i.ś. Organ stwierdził przy tym, iż Fundacja próbuje za pomocą skargi dokonać nadużycia dostępu do informacji, wysyłając wnioski także do innych organów. Z ostrożności procesowej organ dodał, iż w razie stwierdzenia, że zaistniała bezczynność, należy uznać, iż nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić , iż skarga została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszej sprawie skarga Fundacja [...] na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo w zakresie rozpoznania jej wniosku z [...] lutego 2022 r., zgłoszonego w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, czyli wniosku o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Złożenie wniosku w tym trybie potwierdza sama treść tego wniosku, a także pism je uzupełniających, i nie było to przez organ kwestionowane.

Przepisy u.u.i.ś. regulują m.in. zasady i tryb postępowania w sprawie udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, który to tryb jest trybem szczególnym w stosunku do trybu ogólnego, przewidzianego przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, ze zm., dalej jako u.d.i.p.). Wskazać należy, że co do zasady realizacja konstytucyjnie przysługującego obywatelom prawa do uzyskiwania informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP), odbywa się na zasadach i trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jednakże, w przypadku odmiennego ukształtowania zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi w innych trybach, ustawodawca przyznał pierwszeństwo na rzecz tych innych trybów (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z tym przepisem - przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis ten oznacza, iż wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną, uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji, zaś stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3322/18, oraz uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13). Skoro u.u.i.ś. określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie (art. 1 pkt 1 lit. a u.u.i.ś.), przepisy u.d.i.p. w tym zakresie nie znajdują zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 462/15).

W myśl art. 20 ust. 2 u.u.i.ś. do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie stosuje się przepisy p.p.s.a. Oceniając dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie u.u.i.ś., która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej: "K.p.a.". Przepisy te stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie oraz do terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji i przekazania wniosku podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja (art. 14 ust. 2 i art. 19 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś.). Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji o środowisku i jego ochronie brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. Utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych także potwierdza, że skarga na bezczynność w postępowaniu toczącym się na podstawie u.u.i..ś., analogicznie jak w przypadku informacji publicznej, nie musi być poprzedzona środkiem zaskarżenia, tzn. nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 29 czerwca 2016 r., II OSK 1391/16, wyroki: WSA w Warszawie z 6 maja 2021 r., IV SAB/Wa 1335/20, WSA w Opolu z 23 lipca 2020 r., II SAB/Op 39/20, WSA w Kielcach z 3 października 2018 r., II SAB/Ke 55/18 ). Zatem skargę wniesioną w niniejszej sprawie uznać należało bez wątpienia za dopuszczalną i podlegającą rozpoznaniu.

W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, podobnie jak w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się skarżąca, był zobowiązany do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie oraz że żądana informacja miała charakter informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu przepisów u.u.i.ś., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, w świetle art. 8 ust. 1 u.u.i.ś., że Nadleśniczy Nadleśnictwa jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie. Zgodnie bowiem z tym przepisem obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie są władze publiczne. Przy czym w myśl art. 3 ust. 1 pkt 15a u.u.i.ś., ilekroć w ustawie jest mowa o władzach publicznych - rozumie się przez to: Sejm, Senat, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji, sądy, trybunały oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. a - b u.u.i.ś. pod pojęciem organu administracji rozumie się: ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego (lit. a), inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony (lit. b). Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 tego aktu Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 ustawy o lasach, stanowiący w ust. 1, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a). Przedstawione regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że Nadleśniczy Nadleśnictwa, któremu powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska, to podmiot wymieniony w art. 8 ust. 1 u.u.i.ś., zobowiązany zasadniczo do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie.

Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu został określony w art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5). Wobec tego, że wedle art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, w piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że prawo to ma zakres znacznie bardziej szerszy, aniżeli wynikać to by mogło z literalnej treści art. 9 ust. 1 ustawy (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 147/21 oraz wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona w art. 9 ust. 1 u.u.i.ś., chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 u.u.i.ś., stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.u.i.ś.).

Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej Fundacji dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony. Podkreślić przy tym trzeba, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 ustawy o lasach), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 ustawy o lasach). Każde więc działanie związane z realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną.

Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz na jego ochronę (por. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 259/21 i WSA w Opolu z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 45/22 i II SAB/Op 48/22 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 października 20222 r., sygn. akt II SAB/Lu 107/22). Część pytań sformułowanych przez Fundację we wniosku o udostępnienie informacji dotyczyła zgłoszonych do organu przez stronę społeczną postulatów, wniosków i uwag w sprawach związanych z prowadzoną gospodarką leśną oraz ewentualnych rezultatów tych działań, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu lub ochrony elementów środowiska. Inną rzeczą natomiast jest to, czy faktycznie takie postulaty, wnioski i uwagi były do organu kierowane i czy skutkowały podjęciem konkretnych środków lub wdrożeniem działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, czy też mających na celu ochronę tych elementów.

Mając powyższe na względzie zdaniem Sądu rację ma skarżąca dowodząc, że jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie u.u.i.ś. Pozostało zatem dokonanie oceny czy na gruncie przedmiotowej sprawy podmiot zobowiązany – Nadleśniczy Nadleśnictwa, dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] lutego 2022 r.

Ponieważ przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności, inaczej niż na gruncie K.p.a., zasadne jest posiłkowanie się wykładnią systemową i odwołanie się do definicji formułowanej w przepisach K.p.a., gdzie art. 37 § 1 pkt 1 stanowi, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Zatem jest to sytuacja, w której organ w prawnie ustalonym terminie, wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki: NSA z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17). Zatem istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma zatem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania.

Przekładając te uwagi na grunt niniejszej sprawy konieczne jest wskazanie na przepis art. 14 u.u.i.ś. stanowiący, że władze publiczne udostępniają informacje o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 K.p.a. stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku odmowy udostępnienia informacji, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5).

Na podstawie art. 14 ust. 1 u.u.i.ś. podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku i jego ochronie, udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialno-techniczną albo na podstawie art. 20 ust. 1 u.u.i.ś. wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Natomiast jeżeli podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji uzna, że informacja ta nie stanowi informacji o środowisku, winien - w drodze pisma - poinformować wnioskodawcę o zajętym stanowisku. Stanowisko Sądu w tym zakresie znajduje poparcie w literaturze przedmiotu, gdzie wskazuje się, że z uwagi na otwarty katalog danych stanowiących informację o środowisku, wynikający z art. 9 u.u.i.ś., to władze publiczne muszą przekonująco uzasadnić, dlaczego konkretnych danych nie uznają za taką informację, a uzasadnienie to winno dokonać się w piśmie, niestanowiącym decyzji o odmowie udostępnienia informacji (por. A. Haładyj, Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, Warszawa 2019, s. 21).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca Fundacja złożyła wniosek o udzielenie informacji w dniu [...] lutego 2022 r., a organ pismem z dnia [...] marca 2022 r. poinformował skarżącą, że jej wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie i w związku z tym pozostawił go bez rozpoznania. Jak wyżej wskazano, w ocenie Sądu, informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. W tej sytuacji niedopuszczalne było załatwienie wniosku skarżącej pismem. W konsekwencji organ winien w tej sprawie albo udostępnić wnioskowane informacje o środowisku i jego ochronie w formie czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 u.u.i.ś.) albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia w okolicznościach przewidzianych w art. 20 ust. 1 u.u.i.ś. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności, skoro informacja objęta wnioskiem stanowi informacje o środowisku i jego ochronie, a na moment wniesienia skargi sprawa nadal nie jest załatwiona w którejś ze wskazanych form. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji o środowisku ma bowiem miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmuje w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach u.u.i.ś. (w takiej sytuacji pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie stanowi żadnej z dopuszczalnych u.u.i.ś. form załatwienia tego wniosku).

Powyższe skutkowało orzeczeniem bezczynności organu i zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. obligowało Sąd do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej Fundacji z dnia [...] lutego 2022 r. - w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (pkt I sentencji wyroku).

Mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd był obowiązany do oceny czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czyli że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W opinii Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy działanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy, ale nie w sposób rażący czy nadzwyczajny. Na ocenę tę niewątpliwie wpływa okoliczność, że organ zareagował na wniosek pismem z dnia [...] marca 2022 r. oraz to, że w istocie podjęte przez organ działanie było wynikiem dokonania błędnej oceny wniosku i nieprawidłowej interpretacji na tle przepisów prawa.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku, stwierdzając bezczynność bez rażącego naruszenia prawa.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot poniesionych kosztów w postaci uiszczonej opłaty sądowej w wysokości 100 zł (pkt III sentencji wyroku).

Odnosząc się natomiast do wyrażonego przez organ w odpowiedzi na skargę stanowiska, zarzucającego Fundacji nadużycie prawa do informacji, wskazać należy, iż samo skierowanie identycznych wniosków do wielu podmiotów, w żaden sposób nie uzasadnia takiego stwierdzenia. Przy czym wyjaśnić należy, iż pojęcie nadużywania prawa do informacji nie jest objęte regulacja prawna, a w istocie pojęcie to wypracowało orzecznictwo sadów administracyjnych i to na gruncie u.d.i.p. Przy czym jako zasadę i regułę traktuje się jak najszersze zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do informacji, natomiast pojęcie nadużywania prawa odnoszone jest w orzecznictwie tylko dla szczególnych przypadków, wyjątkowych stanów faktycznych. W orzecznictwie wskazuje się, iż nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146–147; wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).

Zasadniczo w doktrynie prawniczej oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście: 1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 481/19). Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska i dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu nawet jeżeli uznać za dopuszczalne dokonywanie analizy z punktu widzenia potencjalnego nadużywania prawa do informacji, to w przedmiotowej sprawie brak przesłanek do stwierdzenia korzystania przez skarżącą z przysługującego jej prawa do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.