Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 9/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-01-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 658
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A. - obecnie: Syndyk Masy Upadłości Spółka A w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w części obejmującej punkt gier postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 – sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Spółka w B. – reprezentowana przez adwokata Michała Jackowskiego - złożyła do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...]. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] w sprawie cofnięcia zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] w części obejmującej punkt gier na automatach o niskich wygranych, wyszczególniony pod poz. 59 załącznika nr 1 zezwolenia. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku PPPr podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) stanowi kwota [...] zł, zaś ostatni rok obrotowy (według bilansu) przyniósł stratę w wysokości [...] zł. Wskazano, że stan rachunku bankowego Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (wniosek datowany na dzień 3 czerwca 2014r.) wyniósł [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, iż nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody od 2011r. zmalały drastycznie w stosunku do lat 2009 i 2010. Wskazała, iż obecnie eksploatuje około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. Podwyżka podatku od gier spowodowała, że wpływające środki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka podniosła, iż w dacie sporządzania wniosku o prawo pomocy posiadała na rachunku bankowym środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych, lecz przygotowuje się do uiszczenia należności, na które składają się podatek od gier, czynsz najmu za lokale oraz pozostałe wydatki. Łączna wysokość wydatków, do których poniesienia jest zobowiązana, wynosi około [...] zł miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Spółka wskazała również, iż jej środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2014r. Referendarz sądowy odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyjaśniono - wskazując na treść art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) - że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter uznaniowy, a także, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Podano, że pomimo problemów finansowych związanych ze zmniejszeniem w ostatnich latach przychodu, Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a z przedłożonego przez nią wniosku nie wynika, aby utraciła płynność finansową. Wskazano, że poniesienie straty w danym roku podatkowym nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, gdyż strata stanowi różnicę pomiędzy przychodem, a kosztami jego uzyskania i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania, lecz nie musi wcale świadczyć o złej kondycji materialnej firmy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, iż podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wskazano, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach (o czym świadczy wysokość wykazanej straty) i powinna zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością, które należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności w tym zakresie na Skarb Państwa. Podniesiono ponadto, że wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), na które powołuje się skarżąca, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Podobnie konieczność zapłaty podatku nie może powodować zwolnienia od kosztów sądowych, które również mają charakter publicznoprawny i nie powinny być traktowane jako podlegające zaspokojeniu w ostatniej kolejności.

Od postanowienia Referendarza sądowego skarżąca złożyła sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że Spółka posiada środki finansowe pozwalające ponieść koszty postępowania sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż wysokość kapitału zakładowego [...] jest jedynie wielkością informacyjną, a suma wartości bilansowej środków trwałych [...] nie oznacza, że Spółka dysponuje takim majątkiem. Na kwotę tę składają się przede wszystkim automaty do gier o niskich wygranych, których eksploatacja jest jedynym źródłem dochodu skarżącej. Podniesiono, że jedynym składnikiem majątku skarżącej są środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości [...] zł, które nie mogą być w całości przeznaczone na poniesienie kosztów sądowych z uwagi na inne zobowiązania w tym publicznoprawne. Podano ponadto, że Spółka złożyła wniosek o głoszenie upadłości.

Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2014r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 p.p.s.a. Żądane dokumenty nie zostały nadesłane.

Pismem z dnia 30 lipca 2014r. pełnomocnik spółki poinformował tutejszy Sąd o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy (postanowienie z dnia 24 lipca 2014r., sygn. akt VIII GU 32/14) upadłości Spółki obejmującej likwidację majątku dłużnika.

Postanowieniem z dnia 19 września 2014r. (sygn. akt II SA/Ol 739/14) tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w celu umożliwienia syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego. Postanowienie to doręczone zostało syndykowi na adres Spółki w dniu 30 września 2014r.

Dotychczas syndyk nie zajął żadnego stanowiska w sprawie.

Postanowieniem tut. Sądu z dnia 5 stycznia 2016r. orzeczono o podjęciu zawieszonego postępowania sądowego. Sprawie została nadana nowa sygnatura II SA/Ol 9/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 833/11). Przy czym to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Należy przy tym podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 p.p.s.a., ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie.

W związku z wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przede wszystkim należy podnieść, że Sąd uwzględnił w tej sprawie sytuację skarżącej Spółki wynikającą z przedłożonych dokumentów, gdyż to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś ustanowiony syndyk nie przedstawił swojego stanowiska, to sąd nie mógł uwzględnić sytuacji Spółki wynikającej z jej upadłości.

Wskazać także należy, że Spółka nie nadesłała żądanych przez Sąd dokumentów, a zatem Sąd dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącej Spółki wyłącznie na podstawie danych zawartych we wniosku.

Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą, m. in. w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a na dzień złożenia wniosku PPPr (3 czerwca 2014r.) posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości [...] zł. W formularzu Spółka wskazała także, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi [...] zł, ostatni rok obrotowy zamknięto stratą w wysokości [...] zł, a wartość środków trwałych wynosiła [...] zł.

W ocenie Sądu przesłanki finansowe i argumenty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w powołanym powyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że wskazywana przez skarżącą kwota [...] zł jaką dysponuje obecnie, zdecydowanie przewyższa kwotę wpisu od niniejszej skargi, wynoszącą [...] zł (§ 2 ust. 2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a nawet kwotę wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej, wynoszącą połowę wpisu od skargi (§ 3 powołanego rozporządzenia). Powyższego nie zmienia fakt, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych także w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem.

Uwzględniono także okoliczność, że Spółka posiada znaczny majątek w postaci środków trwałych o wartości [...] zł. Twierdzenia wnioskodawczyni, że spieniężenie posiadanego majątku jest obecnie trudne bądź niemożliwe nie oznacza automatycznie po stronie Sądu obowiązku przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni nie wykazała, że majątek ten jest obciążony prawami osób trzecich, a zatem pozostaje on do dyspozycji Spółki. Spółka nie przedłożyła także żądanych wyciągów bankowych, a zatem nie wiadomo jaka jest rzeczywista ilość środków finansowych pozostających do dyspozycji Spółki (zwłaszcza w sytuacji gdy we wniosku mowa jest o kwocie około [...] zł, a w sprzeciwie od postanowienia wskazywana jest kwota około [...] zł). Natomiast podnieść należy, że Spółka dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., FZ 463/04, publ. CBOiS). Ponadto fakt istnienia innych zobowiązań także nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, gdyż wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Ponadto są to zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, a w związku z tym nie można ich uznać za okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Także powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu podatku - jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych - jest nieskuteczne, gdyż zarówno podatki jak i koszty sądowe stanowią dochód budżetu państwa i przez to są równoważne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008r. II GZ 80/08, treść wyroku dostępna na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując Sąd uznał, że Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.