Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4751/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S. B., G. R. działającej w imieniu własnym oraz małoletniego P. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. W dniu [...] maja 2010 r. Prezes ARiMR na mocy decyzji nr [...] ustalił W. R. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości [...] zł, w ramach PROW 2004-2006.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. (data wpływu) W.R. zwrócił się z prośbą o rozłożenie na raty spłaty należności ustalonej w ww. decyzji.

Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] orzekł o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej ustalając, iż Strona zobowiązana będzie do spłaty zadłużenia w [...] ratach, płatnych miesięcznie, każda w wysokości [...] zł od [...] r. do [...] r. (ostatnia rata w kwocie [...] zł).

W.R. podjął spłatę zadłużenia dokonując wpłat zgodnie z harmonogramem załączonym do ww. decyzji.

Jednakże, jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, W.R. zmarł w dniu [...] września 2013 r. Beneficjent nie zdążył zatem uregulować w całości zobowiązania wobec ARiMR, wynikającego z ww. decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Na dzień zgonu W.R., tj. [...] września 2013 r., zadłużenie z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW ustalonych decyzją nr [...] wynosiło łącznie [...] zł (w tym należność główna [...] zł oraz odsetki [...] zl).

2. W dniu [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzjami nr : [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców po zmarłym W.R., tj. G. R., S.R. oraz P. R. i zobowiązał strony do spłaty kwoty zadłużenia w łącznej wysokości [...] zł z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. G. R., występując w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Pani S. R. i przedstawiciel ustawowy P. R., złożyła wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności wraz z oświadczeniem o stanie majątkowym. Wniosek został uzupełniony w dniu[...] kwietnia 2015 r.

3. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR orzekł o odmowie umorzenia należności orzeczonej decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców po zmarłym W.R. z tytułu nienależnie pobranych płatności przez spadkodawcę ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Za podstawę rozstrzygnięcia uznano treść art. 104 § k.p.a., § 3 ust. 1 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 6, § 4 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 258, poz. 1747), art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549).

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Pani G. R. wniosła odwołanie od ww. decyzji, występując w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. R. i przedstawiciel ustawowy P. R.

Prezes ARiMR, przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. odwołanie wraz z aktami sprawy oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

4. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że problematykę umarzania na wniosek dłużnika należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (dalej rozporządzenie).

Przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 6 umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki do umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności, przy czym w stosunku do umorzenia należności, o którym mowa w § 4 ust. 1, umorzenie odsetek nie może przekroczyć kwoty stanowiącej równowartość 50 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem wymienionym w § 4 ust. 1.

Zgodnie z art. 54 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, z późn. zm.), w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony:

(i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

(ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Przepis § 3 ust. 1 pkt 5 cytowanego wyżej rozporządzenia daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnych w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Organ dostrzegł, że Strony ubiegają się o umorzenie należności ze względu na bardzo trudną sytuację materialną. G. R. otrzymuje rentę rolniczą w wysokości [...] zł brutto. Ponadto Strona otrzymywała rentę rodzinną rolniczą, do której uprawniony był syn P. R. (do dnia [...] czerwca 2015 r.) w wysokości [...] brutto natomiast, S. R. również pobiera rentę rodzinną rolniczą (do dnia [...] sierpnia 2016 r.) w wysokości [...] brutto.

Ponadto, G. R. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. poinformowała, że nie posiada gospodarstwa rolnego (mąż sprzedał przechodząc na rentę strukturalną). Wyjaśniła również, że nie posiada żadnego sprzętu rolniczego, ciągnika, samochodu, kombajnu i innych maszyn rolniczych. Strony nie prowadzą produkcji rolniczej.

Biorąc pod uwagę informacje na temat stanu majątkowego Stron trudno – zdaniem Ministra – uznać, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej i społecznej w jakiej znajdują się Zobowiązani, w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, a co za tym idzie nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Dodatkowo należy zauważyć, iż koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz.1619, z późn. zm.), świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach.

Zgodnie z art. 139 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748, z późn. zm.) ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Wskazać należy, że art. 140 ust. 1 pkt 3 stanowi, że potrącenia, o których mowa w art. 139, mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, w granicach innych egzekwowanych należności - do wysokości 25% świadczenia. Natomiast w oparciu o art. 141 ust. 1 pkt 1 lit. c, renty są wolne od egzekucji i potrąceń, z zastrzeżeniem ust. 2, w części odpowiadającej 50% kwoty najniższej renty - zależnie od rodzaju pobieranego przez rencistę świadczenia - przy potrąceniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5 wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi.

Stosownie do pkt 1a komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M. P. z 2014 r. poz. 165), kwota najniższej emerytury, renty rodzinnej i renty, dla osób całkowicie niezdolnych do pracy wynosi [...] zł miesięcznie.

Organ wskazał nadto, że przesłanki wymienione § 3 ust. 1 pkt 1-4, 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. nie zachodzą w niniejszej sprawie.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52, ze zm.). Z treści ww. regulacji wynika, iż umorzenie należności jest dokonywane z urzędu, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r.

Organ podkreślił, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r., o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., zostało uchylone z dniem 4 września 2014 r. na mocy art. 44 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28 sierpnia 2014, str. 18). Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 zawiera jednak tożsame regulacje odnoszące się do kursu.

Organ stwierdził, że kwota ustalona decyzja nr [...] przekracza równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014. Z przepisu art. 40 w zw. z art. 36 lit., g rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności. W niniejszej sprawie decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności została wydana w dniu [...] maja 2010 r., tak więc należy zastosować kurs wymiany walut opublikowany przez Europejski Bank Centralny na dzień [...] kwietnia 2010 r., który wyniósł [...] zł, zatem kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła [...] zł.

Zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej.

W przedmiotowej sprawie nie zostały zatem spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności określone w § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. oraz przesłanka z § 6 ww. rozporządzenia, warunkująca umorzenie odsetek.

Wobec powyższego, Prezes ARiMR – w ocenie Ministra – zasadnie odmówił decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] umorzenia należności orzeczonej decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców po zmarłym W. R. z tytułu nienależnie pobranych płatności przez spadkodawcę ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.

W odwołaniu Strona wskazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., ciężka sytuacja materialna Strony nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi |lub gospodarczymi prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika.

5. W skardze – postulującej wydanie orzeczenia umarzającego należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oraz odsetek – wskazano, że Skarżący nie czują się odpowiedzialni za długi W.R., zwłaszcza że zbył samowolnie przed śmiercią gospodarstwo rolne. Fakt ten udokumentowano między innymi wypisami sześciu aktów notarialnych.

W dalszej części wywodów wskazano dolegliwości zdrowotne, na które cierpią Skarżący ([...] – w kontekście stopnia niepełnosprawności). G. R. – in fine skargi – wskazała, że jej renta chorobowe wynosi [...] zł (ponieważ dokonane są potrącenia z racji długów), renta szpitalna córki to [...] zł oraz renta po zmarłym ojcu w wysokości [...] zł, a syna renta rodzinna wynosi [...] zł Skarżąca G. R. wskazała, że korzysta z pomocy GOPS-u.

6. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami decyzji Organów.

7. W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że w odniesieniu do Skarżących nie ma zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., bowiem spadkobiercy nie są odpowiedzialni z tytułu cudzych zobowiązań, lecz ciąży na nich obowiązek uregulowania należności. Tezę wsparto orzecznictwem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tego aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obowiązującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych - co do zasady - sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność ( a niekiedy bezczynność) tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych - w pierwszym rzędzie weryfikowana poprzez pryzmat podstawowych zasad postępowania administracyjnego - stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa ( vide P. Piszczek: Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa NSA, Episteme 2008, nr 79, s. 21-54).

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego - Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. ( dalej k.p.a.) lub w innych przepisach (np. w art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa- Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej o.p.). Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

Za usprawniające tok postępowania administracyjnego należy uznać rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 145 § 3 p.p.s.a. polegające na tym, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza to postępowanie.

IV. Kolejną - istotną zmianą - służącą usprawnieniu postępowania administracyjnego jest przyznanie sądom administracyjnym uprawnienia do merytorycznego orzekania (art. 145a p.p.s.a.), które stanowi odstępstwo od funkcjonującego równolegle modelu kasacyjnego. Celem zmian jest przyznanie sądowi - w zakresie objętym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.p.s.a. - uprawnienia zobowiązania organu w kwestii wydania decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu w określonym przez Sąd terminie. O ile okoliczności sprawy będą uzasadniały wydanie stosownego rozstrzygnięcia, Sąd nie tylko może uchylić zaskarżony akt administracyjny, ale wskazać - w wiążący sposób - tryb załatwienia sprawy, albo jej rozstrzygnięcie. Regulacja ta przyznaje więc Sądowi prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest jednak wyłączone, gdy przepisy pozostawiają to uznaniu organu.

V. Istotnym - z punktu widzenia zakresu przedmiotowego kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne I instancji - jest art. 134 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; wprowadzony został jednak wyjątek od tej zasady dotyczący skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Przeprowadzona zmiana wynika z brzmienia dodanego art. 57a p.p.s.a., który wprost stanowi o związaniu sądu administracyjnego granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną w tego rodzaju sprawach.

VI. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie – aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli podniesiono w skardze.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi lakonicznie w zaskarżonej decyzji wskazał, że ,,Przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 pkt 1-4 , 6 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. nie zachodzą w niniejszej sprawie." Szerszy wywód odnośnie zastosowania przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia poczynił dopiero w piśmie z dnia 13 stycznia 2017 r. wskazując , że "w światle prawa spadkobiercy nie są odpowiedzialni z tytułu cudzych zobowiązań, lecz ciąży na nich obowiązek uregulowania należności." Pogląd ten wsparto wyrokami Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2015 r., III AVa 540/15, Lex 1927417, a także WSA w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2016 r. , II SA/Bc 1227/15 i WSA w Olsztynie z dnia 26 maja 2015 r., I SA/Ol 231/15, Lex 1759415.

In fine wskazano, że "powyższe orzecznictwo kształtowało się na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, analogicznie jednak należałoby prowadzić postępowanie w przypadku wniosku o umorzenie , rozłożenie na raty lub odroczenie spłaty ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r."

Stanowisko zawarte w piśmie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2017 r. nie sanuje braku argumentacji stwierdzonej w zaskarżonej decyzji w obszarze zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Pamiętać bowiem należy, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja (i ona podlega sądowej kontroli) a nie kolejne pisma Organu kierowane do Sądu po jej wydaniu, w którym po raz pierwszy dokonuje się obszernej rzeczowej analizy sytuacji Skarżących w kontekście wskazanej normy prawnej (także z powołaniem na poglądy judykatury).

VII. W ocenie Sądu stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. jest wysoce dyskryminujące albowiem gdyby przyjąć, że nie ma do Skarżących zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z dnia 31 grudnia 2010 r., to konsekwentnie również nie miałyby zastosowania przepisy § 3 ust. 1 pkt 4-5 tego aktu normatywnego, a te zapisy są w realiach niniejszej sprawy szeroko omawiane i legły u podstaw wydania decyzji negatywnej. Jest oczywiste, że nie można popadać w sprzeczność wybiórczo stosując akt normatywny tam gdzie prima facie widać, iż nie przyniesie on Skarżącemu umorzenia należności ( § 3 ust. 1 pkt 4-5 cyt. rozporządzenia RM) i odmawiać - jednym zdaniem - gdzie taka realna możliwość istnieje (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).

VIII. Uwzględniając fakt, iż zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji był brak szerszego rozważenia przesłanki umorzenia należności w trybie § 3 ust. 1 pkt 2, co uniemożliwiło Sądowi kontrolę poglądu zawartego w niezwykle lakonicznym uzasadnieniu decyzji Ministra, przeto należało orzec zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w sentencji. Przy ponownym rozporządzeniu sprawy wątek stosowania § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia winien znaleźć uzasadnienie należyte odzwierciedlenie, co umożliwi Sądowi kontrolę przyjętego rozumowania.