Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1487/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 2 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...]w częściach zobowiązujących do zwrotu odsetek za opóźnienia.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. [...] Prezydent Miasta D. przyznał obecnie skarżącej J. R. (dalej strona, skarżąca) świadczenie wychowawcze na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na dziecko M. R. (dalej syna).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. uchylił w całości własną decyzję z [...] r. (wymienioną powyżej).

Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach ustalił, że w okresie tym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o czym poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D.

Wobec powyższego decyzją nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta D., działając na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie: Dz.U. z 2019 r., poz. 2407), uchylił od 1 października 2017 r. decyzję przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego z dnia [...] r. i przekazał wniosek i akta sprawy do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda Śląski (dalej organ pierwszej instancji) omówił stronie prawa do świadczenia wychowawczego (w postaci dodatku dyferencyjnego) na syna w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 8 lipca 2021 r. organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia czy świadczenie wychowawcze wypłacone w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. jest świadczeniem nienależenie pobranym oraz w sprawie zobowiązania do zwrotu nienależenie pobranego świadczenia, informując, iż zgodnie z art. 16 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda Śląski (dalej organ pierwszej instancji) uznał świadczenia wychowawcze wypłacone skarżącej w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. w łącznej wysokości 4.000zł za nienależnie pobrane oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu - w terminie 30 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, który wypłacił świadczenie podlegające zwrotowi.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że świadczenie wypłacone stronie w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. jest świadczeniem nienależenie pobranym, wskazanym w art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w odniesieniu do świadczenia wychowawczego pobranego przez skarżącą we wskazanym okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. zachodzą również przesłanki nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego określonego w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, gdyż zostało ono wypłacone w okresie, w którym skarżąca była uprawniona na terenie [...] do świadczeń rodzinnych na to samo dziecko. [...] instytucja właściwa przyznała skarżącej świadczenie rodzinne na syna M. w rozpatrywanym okresie w wysokości 140 Euro miesięcznie.

Wobec odmowy przyznania decyzją z dnia [...] r. skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego (w postaci dodatku dyferencyjnego) w wymienionym okresie, skarżąca pobrała nienależne świadczenie na syna we wskazanym okresie w łącznej wysokości 4000,00zł ( tj. świadczenie po 500 zł przez 8 miesięcy).

Dalej organ stwierdził, iż zgodnie z art. 25 ust. 9 omawianej ustawy kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi wraz z odsetkami za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyżej decyzji. Zarzuciła niesłuszne naliczenie odsetek za nienależnie pobrane świadczenie 500 plus w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r, ponieważ powodem tak długo ciągnącej się sprawy były błędy urzędników, przez których sprawa trwała od roku 2017 do dzisiejszego dnia. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie w całości odsetek za nienależnie pobrane świadczenia w wymienionym okresie.

W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania prowadzący do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami, podkreślając iż jest ona krzywdząca, gdyż sprawa trwała tak długo z powodu błędów urzędników. Wyjaśniła, że 1 sierpnia 2017 r. powróciła wraz z mężem z [...] do Polski i w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w D. przedstawiła dokumenty, które przywiozła w [...]. Została poinformowana, że przysługuje jej 500 plus na jedno dziecko, gdyż urzędnik nie zapoznał się dokładnie z dokumentami.

Po otrzymaniu z [...] pisma, że to to właśnie ten kraj jest krajem pierwszeństwa (w maju 2018 r.) zgłosiła by nie wypłacać jej świadczenia oraz chciała zwrócić kwotę 4000zł wypłaconą w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. Została jednak poinformowana, że nie może tego zrobić i trzeba czekać na decyzję Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. Dopiero wówczas Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D. będzie mógł przyjąć pieniądze. Podkreśliła, iż pomimo, że dokumenty dostarczyła do Ośrodka w D., te zostały wysłane do Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach i urzędnicy czekali, sprawdzając wszystko jeszcze raz w [...]. Wszystko to trwało bardzo długo, przez cały rok 2019 i 2020. Dopiero w kwietniu 2021 r. dostała pismo od Wojewody. Podkreśliła, że nie może ponosić winy za błędy i opieszale działania urzędników. W jej ocenie to oni winni płacić odsetki za opóźnienie.

Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej organ drugiej instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu do 30 czerwca 2019 r. i od 1 lipca 2019 r. , podkreślając, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i ust. 4, dopiero do świadczeń na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. mają zastosowanie przepisy w nowym brzmieniu.

Stąd Kolegium stwierdziło, że do świadczeń wychowawczych za okres od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. stosuje się art. 25 ust. 3 w dotychczasowym brzmieniu, zgodnie z którym od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5 naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.

Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki nienależenie pobranych świadczeń wychowawczych określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ odwoławczy podniósł, iż strona nie kwestionuje konieczności zwrotu przez nią nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych za wskazany okres w wysokości 4000zł, nie zgadza się jednak z tym, że ma zwrócić wymienioną kwotę wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie, gdyż jej zdaniem z powodu licznych błędów i zaniedbań urzędników sprawa trwała tak długo. Kolegium odwołało się w tym zakresie do art. 25 ust. 3 omawianej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2019 r. wskazało, że zgodnie z tym przepisem od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.

Jednocześnie organ ten wskazał, że zgodnie art. 25 ust. 10 tej ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Tym samym organ odwoławczy nie jest uprawniony w ramach niniejszego postępowania do zmiany decyzji poprzez umorzenie w całości lub w części odsetek za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez bezzasadne przyjęcie i uznanie za prawidłowe ustaleń organu pierwszej instancji, iż nie poinformowała organu, że jej mąż od 2006 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu na terenie [...], co miało stanowić świadome wprowadzenie organu w błąd, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, bezzasadne przyjęcie, iż poprzez niezaznaczenie, że członek rodziny przebywa w [...] wprowadziła świadomie w błąd organ, bezzasadne uznanie, że będąc pouczona o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o istotnych zmianach mających wpływ na wypłatę świadczenia powiadomiła Prezydenta Miasta D., który uznał się za niewłaściwy w sprawie, bezzasadne przyjęcie, iż przesłanka z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy wystąpiła wskutek jej winy, podczas gdy rezultat w postaci wypłacenia jej świadczenia na dziecko zarówno przez stronę [...] jak i polską jest skutkiem błędu pracowników organów obu krajów oraz bezzasadne uznanie, że bez znaczenia dla konieczności zwrotu należności głównej wraz z odsetkami jest to, że długość postępowania spowodowana została błędami i zaniedbaniami urzędników, podczas gdy okoliczność ta ma fundamentalne znaczenie dla wysokości odsetek za opóźnienie, a także bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie może być stosowany art. 25 ust. 3 ustawy w brzemieniu obowiązującym od 1 lipca 2019 r., gdy ustawodawca dokonując nowelizacji dopatrzył się konieczności uwzględnienia sytuacji, w której przyznanie świadczenia wychowawczego jest następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów na okoliczność wykazania licznych błędów, zaniedbań i opieszałości pracowników urzędów, stanowiących jedną przyczynę rozpatrzenia sprawy dopiero w roku 2021, co z kolei jest bezpośrednią przyczyną konieczności uiszczenia odsetek w tak wysokiej wysokości.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje twierdzenia i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części, w której organy obu instancji naliczyły odsetki ustawowe od nienależnie pobranych świadczeń i nałożyły na skarżącą obowiązek ich zwrotu łącznie z tymi świadczeniami. W pozostałym zakresie obydwa kontrolowane rozstrzygnięcia były prawidłowe i nie znaleziono podstaw do ich uchylenia.

Na wstępie zaznaczyć przyjdzie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Wątpliwości Sądu nie budzi ustalenie przez organy, że pobierane przez skarżącą świadczenie wychowawcze w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. było świadczeniem nienależnie pobranym, jako spełniające przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2) i wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (pkt3). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, co organy w sposób należyty wykazały.

Bezspornym bowiem pozostaje fakt, z którym zgadza się także sama skarżąca, iż w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. pobierała świadczenie nienależnie, a to z uwagi na ubezpieczenie męża w [...], i z tego tytułu kraj ten był krajem pierwszeństwa przyznania przedmiotowego świadczenia. Nie budzi również zastrzeżeń kwestia rozmiaru świadczeń nienależnie pobranych, który ustalił organ pierwszej instancji. Prawidłowo bowiem uznano, że kwoty uzyskane przez skarżącą po dniu 1 października 2017 r. do dnia 31 maja 2018 r. powinny być traktowane jako nienależne, a tym samym istnieje podstawa do żądania ich zwrotu. Czasowe ramy określające wymiar świadczeń podlegających zwrotowi zostały określone, z jednej strony w oparciu o treść decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z drugiej natomiast ze względu na fakt podjęcia zatrudnienia przez małżonka strony i podlegania ubezpieczeniu w [...] oraz związanego z tym faktem uprawnienia do świadczeń poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto organ określając wysokość nienależnie pobranego świadczenia uwzględnił kwoty przyznanego skarżącej dodatku dyferencyjnego. W tym względzie zarówno rozmiar nałożonego na stronę obowiązku jak i jego podstawy nie rodzą żadnych zastrzeżeń w świetle art. 25 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 16 ust. 6 omawianej ustawy.

O ile jednak ustalenie, iż rzeczywiście doszło do pobrania przez skarżącą nienależnego świadczenia nie budzi wątpliwości, o tyle spornym, z perspektywy zasad ustrojowych i procesowych, jest naliczenie odsetek ustawowych od nienależnie pobranych świadczeń i nałożenie na skarżącą obowiązku ich zwrotu.

W świetle konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji) oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji, przy uwzględnieniu treści art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie do utrzymania jest stanowisko organów dotyczące nałożenia na stronę obowiązku zwrotu odsetek od nienależnie pobranego świadczenia w sytuacji, gdy okres za jaki owe odsetki mają być ustalone znacząco przekracza okres pobierania samego świadczenia, które ma być zwrócone.

W przepisie art. 25 ust. 3 ustawy ustawodawca przewidział obowiązek zapłaty odsetek od świadczenia wychowawczego nienależnie pobranego, o którym mowa m.in. w art. 25 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy, a więc również w sytuacji, gdy małżonek beneficjenta znajdzie zatrudnienie poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z zastrzeżeniem, że nie chodzi o sytuację, w której przyznanie świadczenia było błędem organu. Dopełnieniem tej regulacji jest art. 25 ust. 9 tej ustawy, zgodnie z którym kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

Mając na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie organ realizujący zadania w zakresie świadczenia wychowawczego powziął informację dającą asumpt do wszczęcia postępowania administracyjnego w dniu w maju 2018 r. a postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zakończone zostało ostateczną decyzją w dniu [...] r. (a więc po przeszło trzech latach), trudno uznać, aby w tego rodzaju okolicznościach, co należy podkreślić niezawinionych przez stronę, sprawiedliwym byłoby obciążenie jej obowiązkiem zapłaty odsetek, których wysokość została wygenerowana przez przyczyny od niej niezależne.

Z treści przywołanej wyżej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) wynika nałożony na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania działania na podstawie prawa, a zatem w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym, zgodnie z normami: materialną, kompetencyjną, proceduralną i określającą formę działania. Zarazem owo działanie podejmowane na podstawie prawa musi mieścić się w jego granicach, a wobec tego sam legalizm (oparcie się na konkretnej normie prawnej) nie wystarczy do wypełnienia owej konstytucyjnej powinności. Działanie w granicach prawa oznacza bowiem sferę różnorodnych czynności dotyczących zarówno prowadzenia postępowania jak i wydawania aktów je kończących, przy uwzględnieniu szeregu czynników kształtujących treść tych aktów. Owymi czynnikami są zarówno prawidłowo ustalone i przeprowadzone metody wykładni przepisów, na których opiera się organ, jak i uwzględnianie treści innych rozstrzygnięć, pozostających w obrocie prawnym, których byt ma wpływ na finalny wynik toczącego się postępowania. W Kodeksie postępowania administracyjnego owa konstytucyjna zasada została podzielona pomiędzy dwa przepisy (art. 6 – legalność) i art. 7 ab initio (ochrona praworządności). Zarazem, oba przywołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zaliczają się do zasad ogólnych, co oznacza ich szczególny status i konieczność analizy norm prawa materialnego i procesowego przez ich pryzmat.

Do tego, dla oceny zaskarżonej decyzji, konieczne jest również odwołanie się do art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nakładającej na Państwo obowiązek uwzględnienia dobra rodziny w polityce społecznej i gospodarczej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z owej normy wynikają dwa, ciążące na władzach publicznych, a więc również na organach obowiązki. Po pierwsze konieczność uwzględniania dobra rodziny (dobra rozumianego w sposób szeroki, zarówno pod względem ekonomicznym, prawnym, psychologicznym itd.). Po drugie, konieczność udzielania szczególnej pomocy dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Z przytoczonych wyżej przepisów można więc, obok różnych innych powinności ciążących na organach, wywnioskować istnienie pewnej niepisanej, lecz oczywistej z punktu widzenia praworządności, zasady postępowania fair względem stron postępowania. Można ją traktować jako swoiste uzewnętrznienie zawartej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady zaufania obywatela do organu, sprowadzającej się do tego, że organ nie powinien wykorzystywać swojej pozycji do pogorszenia sytuacji strony, nawet wówczas, gdyby okazało się, że rezultaty takiego działania, patrząc na nie tylko od strony formalnej, są dopuszczalne.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że strona nienależnie pobierała świadczenie wychowawcze, a w konsekwencji nałożony na nią obowiązek jego zwrotu jest jak najbardziej zasadny i to zarówno ze względu na istniejące podstawy prawne (art. 25 ustawy) jak i z perspektywy art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w którym Państwo jest podmiotem zobligowanym do urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej. Owa sprawiedliwość społeczna, w tym konkretnym przypadku, przejawia się w obowiązku zwrotu tych środków publicznych, które zostały nienależnie pobrane. Natomiast odmiennie kształtuje się sytuacja w odniesieniu do ustawowo przewidzianego obowiązku zwrotu odsetek od tych świadczeń. Na gruncie tej konkretnej sprawy zastosowanie art. 25 ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a więc naliczenie odsetek od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, stałoby w opozycji do zasady praworządności. Biorąc bowiem pod uwagę czas trwania postępowania, które ciągnęło się przez ponad trzy lata i to nie z winy strony oraz chęć zwrotu świadczeń natychmiast po stwierdzeniu faktu ich nienależnego pobierania, trudno uznać, że domaganie się odsetek w takim przypadku czyniłoby zadość wymogowi sprawiedliwości społecznej. Strona winna bowiem zwrócić to co pobrała nienależnie wraz z odsetkami, ale idąc tokiem rozumowania organów w niniejszej sprawie, obok zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zobligowana zostałaby do spłaty dodatkowego obciążenia, którego rozmiar jest następstwem takiej, a nie innej organizacji pracy organów administracji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że wysokość odsetek stanowi wypadkową pomiędzy kwotą podlegającą zwrotowi a okresem, który upłynął od miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia aż do dnia spłaty. Co do zasady odsetki te, w tej konkretnej sprawie obejmować powinny okres od października 2017 r. do dnia spłaty przez stronę zobowiązania. Tyle tylko, że nieefektywne, błędne i opieszałe działanie organów spowodowało znaczące wydłużenie się postępowania, w następstwie czego odsetki również urosły znacząco. Organy nie dostosowały się bowiem do wymogu, jaki w kwestii terminu załatwienia sprawy kreuje art. 35 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a wobec tego trudno tym samym, aby to strona ponosiła konsekwencje takiego stanu rzeczy. Stąd też Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, uzasadniają w tym przypadku odstąpienie do zastosowania art. 25 ust. 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zakresie, w jakim przewidują one naliczenie i obowiązek zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w częściach orzekających o odsetkach za opóźnienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nastąpiło z uwagi na złożony w odpowiedzi na skargę wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony na posiedzeniu niejawnym przy braku żądania strony skarżącej przeprowadzenia rozprawy w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym zakresie.

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia nie ma potrzeby, aby organy ponownie prowadziły postępowanie w sprawie. W obrocie prawnym pozostaje bowiem ostateczna decyzja uznająca świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącej w okresie od 1 października 2017 r. do 31 maja 2018 r. w łącznej wysokości 4.000zł za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze i zobowiązująca do zwrotu tego świadczenia, z tym że bez ustawowych odsetek za opóźnienie. Jak wynika z pisma skarżącej zwrot nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń już nastąpił, łącznie z odsetkami za zwłokę, a zatem kwota należnych odsetek powinna podlegać zwrotowi.