Wyrok NSA, sygn. akt V SA 891/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 2 i 5
journal: Dz.U. 1991 nr 60 poz. 253
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym.
article: art. 30
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 325
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.
Teza: 1. Zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/ jest taki sam, jaki miał miejsce na podstawie art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/.

2. Decydujące znaczenie dla zwolnienia danego towaru od cła na podstawie art. 37 ust. 5 cyt. wyżej ustawy ma jego przeznaczenie, oceniane w związku z przedmiotem i sposobem funkcjonowania danej spółki.

TEZY

1. Zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/ jest taki sam, jaki miał miejsce na podstawie art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/.

2. Decydujące znaczenie dla zwolnienia danego towaru od cła na podstawie art. 37 ust. 5 cyt. wyżej ustawy ma jego przeznaczenie, oceniane w związku z przedmiotem i sposobem funkcjonowania danej spółki.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka z o.o. będąca stroną skarżącą wprowadziła na polski obszar celny pasy kauczukowe i kleje, służące do celów produkcyjnych Spółki - zgodnie z warunkami udzielonego Spółce zezwolenia Prezesa Agencji ds. Inwestycji Zagranicznych.

Dyrektor Urzędu Celnego dokonał odprawy celnej przedmiotowego towaru oraz wymiaru należności celnych.

Od decyzji tej skarżąca Spółka odwołała się, wnosząc o uchylenie ww. decyzji celnej i zwolnienie od cła przedmiotowego towaru na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/. Zdaniem skarżącej Spółki zakres zwolnienia od cła przewidziany art. 37 ust. 5 tej ustawy jest bez żadnej wątpliwości szerszy, niż określony w art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ i że sprowadzone przez spółkę towary wchodzą w zakres tego zwolnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano m.in., co następuje:

Art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym jest przepisem, który nie rozszerza określonego - w uchylonej ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych - zakresu zwolnień od cła.

A zatem zwolnieniu od cła podlegają nabyte przez spółkę ze środków własnych maszyny, urządzenia i wyposażenie oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej. Przez termin "inne środki" należy rozumieć rzeczy mające z ekonomicznego punktu widzenia charakter środków pracy, służących do przekształcania przedmiotów pracy w procesie działalności gospodarczej, które nie zużywają się w jednym cyklu produkcyjnym lub usługowym.

Zwolnieniem nie są objęte wyroby gotowe importowane w celu odprzedaży, jak również towary przeznaczone do sprzedaży, a deklarowane jako wkład niepieniężny. Nie podlegają również zwolnieniu od cła towary będące przedmiotami pracy, to znaczy ulegające przetworzeniu w procesie produkcyjnym lub usługowym, jak na przykład surowce, prefabrykaty, opakowania, półprodukty itp.

Mając na uwadze, że pasy kauczukowe i kleje - zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami - stanowią przedmioty pracy ulegające przetworzeniu w procesie produkcyjnym, orzeczono jak w sentencji. Na decyzję Prezesa GUC skarżąca Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma wykładnia art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym.

Dla ustalenia treści normy prawnej, która jest zawarta w art. 37 ust. 5 tej ustawy, niezbędne jest dokonanie jego interpretacji za pomocą różnych środków wykładni prawniczej.

Brzmienie przepisu - wbrew temu, co twierdzi skarżąca nie rozszerza zakresu zwolnień celnych oraz nie przesądza o tym, iż zwolnienie od cła dotyczy wszystkich towarów przeznaczonych na cele produkcyjne spółki.

Należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca w przypadkach, w których uchyla obowiązek zapłaty cła, posługuje się takimi określeniami, jak "zwalnia się od cła" czy tym podobnymi. jednoznacznymi określeniami. W art. 37 ust. 5 użyto sformułowania, iż spółki "korzystają ze zwolnień od cła". Należy więc zastanowić się, dlaczego tak się stało.

Pojęcie "korzystania" nie jest wprawdzie precyzyjne, przyjmuje się jednak na ogół, że oznacza ono odnoszenie /osiąganie/ korzyści, pożytku, zysku z czegoś, czy też użytkowanie, wyzyskiwanie, używanie czegoś /słownik Języka Polskiego M. Szymczak, Warszawa 1978 tom I, str. 1020/. Skłania to do wniosku, że to "coś", z czego się korzysta, musi istnieć w chwili, gdy korzystanie się rozpoczyna.

W konsekwencji za przekonujący należy uznać pogląd, iż mówiąc o "korzystaniu ze zwolnień od cła w art. 37 ust. 5 chciano odesłać do zwolnień, które już istniały w chwili wejścia tego przepisu w życie.

O "korzystaniu" z ulg i zwolnień mówi się zresztą także we wcześniejszych ustępach art. 37, które niewątpliwie przedłużają jedynie obowiązywanie dotychczasowych ulg.

Także wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym nie rozszerzył zakresu zwolnień celnych. Przepis ten zamieszczony został wśród przepisów przejściowych i końcowych ustawy. Podstawowe normy przejściowe zawarte przy tym zostały w art. 34-36 ustawy. Główną ich treścią jest traktowanie spółek działających na podstawie przepisów dotychczasowych jako spółek w rozumieniu nowej ustawy.

Wychodząc z założenia zrównania warunków działania podmiotów polskich i zagranicznych, nowa ustawa zawiera mniej przywilejów podatkowych i celnych dla spółek z udziałem zagranicznym.

Na tym tle art. 37 cyt. wyżej ustawy staje się zrozumiały, jako przepis, który zapewnia konieczną ochronę praw nabytych dawnych spółek, a w konsekwencji także zaufanie do prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że zakres zwolnień od cła na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym jest taki sam, jaki miął miejsce na podstawie art. 30 ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.

W dotychczasowym swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił już, że na tle art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych konieczne jest dokonanie rozróżnienia między przedmiotami przeznaczonymi do prowadzenia działalności gospodarczej i przedmiotami będącymi przedmiotem tej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie pogląd ten podziela. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć zwolnieniem od cła wszystkie przedmioty związane z działalnością gospodarczą spółki, posłużyłby się jednolitym pojęciem, określającym takie przedmioty. W omawianym przepisie wymienia się jednak najpierw maszyny, urządzenia i wyposażenie, by dopiero następnie użyć pojęcia "innych środków przeznaczonych do prowadzenia (...) działalności gospodarczej".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje to na zamiar zwrócenia uwagi, iż mają to być środki, które są "przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej" w podobnym sensie jak maszyny, urządzenia i wyposażenie.

Nie znaczy to, że wykładnia pojęcia towarów przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej powinna mieć charakter ścieśniający.

Mówiąc łącznie o maszynach, urządzeniach i wyposażeniu oraz innych środkach przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej ustawodawca miał najwidoczniej na myśli te wszystkie przedmioty, które są potrzebne, by przedsiębiorstwo było w ruchu, działając zgodnie z treścią zezwolenia.

Należy więc w związku z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji zauważyć, ze odwoływanie się do pojęcia "środków pracy" może tu mieć jedynie charakter pomocniczy. Ograniczoną przydatność ma także odwoływanie się przez Prezesa GUC do pojęcia środków zużywających się w jednym cyklu produkcyjnym itp. Gdyby ustawodawca chciał nawiązać do tego rodzaju pojęć, to po prostu by to uczynił. Skoro zaś tego nie zrobił, nie można obecnie dokonywać interpretacji, która odrywałaby się od wyraźnego brzmienia przepisu.

W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla zwolnienia danego towaru do cła, na podstawie przepisu art. 37 ust. 5 cyt. ustawy, jest jego przeznaczenie. W konsekwencji określony przedmiot w jednym przypadku będzie mógł być uznany za środek przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, a w innym nie.

Ustalenie przeznaczenia przedmiotu zależy wszakże od oceny okoliczności sprawy, w tym także od związku przedmiotu z zakresem działalności i sposobem funkcjonowania spółki.

Taką interpretację prawną art. 37 ust. 5 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 1992 r., III SA 584590/92. Skład Sądu w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Słusznie podkreśla się w zaskarżonej decyzji, że nie może być zwolniony od cła towar importowany przeznaczony do dalszego przetworzenia.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że takim towarem były importowane pasy kauczukowe i kleje przeznaczone do dalszego przetworzenia, wprowadzane następnie do obrotu w ramach prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.