Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1773/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 8 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 267 poz 2660
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy  pojazdów nienormatywnych
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "W." [...] W. Spółki jawnej w M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 77/11 w sprawie ze skargi "W." [...] W. Spółki jawnej w M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "W." [...] W. Spółki jawnej w M. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 25 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 77/11, oddalił skargę "W." A. W. Spółki jawnej w M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, z następującym uzasadnieniem.

W dniu [...] marca 2010 r. w miejscowości D., na drodze powiatowej [...], inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki MAN o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował D. K., wykonując w imieniu Spółki "W." A. krajowy transport drogowy rzeczy w postaci ziemi (gliny). Pojazd skierowano na punkt kontroli w miejscowości L. – R., w celu dokonania ważenia. Pomiar wykonano przy użyciu wag nieautomatycznych, elektronicznych, znak producenta SAW 10C, nr fabryczny [...] oraz [...], stwierdzając przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 ton dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych - pierwszej o 3,63 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 18,13 t) oraz drugiej o 15,19 t (nacisk osi pojazdu wyniósł 26,69 t). Przewoźnik nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 26.520 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, 2 i 3, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; dalej: u.d.p.) oraz lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 15 lit. d) załącznika nr 2 do tej ustawy, a także art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej: p.r.d.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.).

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji, nałożył karę pieniężną w wysokości 23.640 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz umorzył postępowanie w zakresie naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, z tytułu którego nałożono karę pieniężną w wysokości 2.880 zł. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację przedstawioną przez organ I instancji odnośnie przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach. W odniesieniu do argumentu strony o braku unormowania dopuszczalnych nacisków na podwójną oś napędową wskazał, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, znajduje się definicja osi pojedynczej i osi wielokrotnej. Przepis § 4 ust. 1 stanowi, że osią wielokrotną jest zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w których odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m. Organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca uznał tę definicję za wystarczającą do określenia wszelkiego rodzajów osi, niezależnie czy są to osie napędowe, czy nienapędowe. Zwrócił przy tym uwagę, że w przypadku niemożliwości uznania osi kontrolowanego pojazdu za podwójne napędowe, należałoby je uznać za osie podwójne, gdyż oś podwójna jest jednocześnie osią wielokrotną. W tym przypadku organ I instancji byłby zobowiązany do nałożenia o wiele dotkliwszej kary pieniężnej określonej w lp. 6 pkt 4 załącznika do ustawy o drogach publicznych. W zakresie kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu organ odwoławczy uznał rację skarżącej, uchylając decyzję organu I instancji w tym zakresie oraz umarzając postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oddalając skargę stwierdził, że

w rozpoznawanej sprawie służby Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo ustaliły, że pojazd skarżącej, przewożący w momencie kontroli ziemię (glinę), przekraczał dopuszczalne parametry w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, przy czym rodzaj i wielkość przekroczeń utrwalone zostały w protokole kontroli z dnia [...] marca 2010 r. Pojazd został zważony dwukrotnie za pomocą nieautomatycznych, przenośnych wag do pomiarów statycznych, które w dniu dokonywania pomiaru posiadały ważne świadectwa legalizacji ponownej. Dokumenty dotyczące wag oraz protokół z pomiarów pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości L. – R. znajdują się w aktach sprawy.

Sąd I instancji podniósł, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia, podpisał się pod protokołem kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag. Według Sądu podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie, co jednak nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeżeli wątpliwości co do przeprowadzenia kontroli są uzasadnione i poparte dowodami stron. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Wysokość kar, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu została określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości, w zależności od okoliczności danej sprawy, w tym przypadku od rodzaju przewożonego towaru.

Za nietrafny Sąd I instancji uznał zarzut skarżącej, że skoro w przepisach brak jest definicji osi podwójnej napędowej to użycie w protokole takiego określenia podważa stwierdzone ustalenia i nie ma podstawy do nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Sąd podzielił opinię organu, iż definicja osi składowej jest szeroka, i można z niej wywieść definicję osi podwójnej, potrójnej, itd., niezależnie czy są to osie napędowe, czy nienapędowe. Wobec tego organ prawidłowo zakwalifikował osie kontrolowanego pojazdu jako dwie podwójne osie napędowe.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, tj zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy oparły się na prawidłowo zebranym w toku kontroli materiale oraz dokonały jego wszechstronnej oceny, zaś stanowisko wyrażone w decyzjach uzasadniły zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższego, Sąd I instancji zaskarżoną decyzję uznał za zgodną z prawem, bowiem z niepodważonego przez skarżącą stanu faktycznego wynika, że kontrolowany pojazd był nienormatywny, a łączne wyliczenie kary za każde przekroczenie było prawidłowe.

Odnośnie oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd, pomimo wniosku strony nie ma obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji skorzystał z fakultatywnej możliwości dopuszczenia dowodu z żądanego przez skarżącą dokumentu (Instrukcji obsługi wagi SAW 10A/C) i uznał jego przeprowadzenie za zbędne.

"W." A. W. Spółka jawna skargą kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych i art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędne zastosowanie polegające na wskazaniu ww. artykułów jako podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi z powodu niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż organy administracji naruszyły przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

-niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego

rozstrzygnięcia sprawy,

- niezamieszczenie w uzasadnieniu prawnym decyzji motywów swojego rozstrzygnięcia, dotyczącego procedury ważenia;

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej: p.u.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy administracji w sposób prawidłowy, podczas gdy z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, dotyczących ważenia pojazdu, wynika iż organy dokonały ważenia w sposób niezgodny z procedurą wskazaną w protokole kontroli, co mogło mieć wpływ na uzyskane wyniki pomiarów;

4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu I instancji w treści uzasadnienia wyroku do argumentów poruszonych w skardze, a dotyczących:

- niezastosowania przez organ administracji procedury ważenia wskazanej w

protokole kontroli, polegającej m.in. na tym, iż w czasie ważenia - wagi nie

znajdowały się pod wszystkim kołami pojazdu,

- błędnego ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężnej poprzez niewłaściwe

zastosowanie jako podstawy prawnej kary wskazanej w załączniku nr 2 do

ustawy o drogach publicznych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przepisy wskazane jako podstawa prawna decyzji organów, tj. art. 13g ust. 1 u.d.g. oraz art. 64 ust. 1 p.r.d., nie mogą stanowić podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w protokole kontroli z dnia [...] marca 2010 r. Wskazano na treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych, w myśl którego zezwolenie wydawane jest na przewóz towarów niepodzielnych. Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że w trakcie kontroli przewoziła towar sypki (podzielny), nie miała zatem prawnej możliwości uzyskania na przewóz zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 p.r.d. Z art. 13g ust. 1 u.d.p. wynika zaś, że kara pieniężna dotyczy przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, zatem dotyczy wyłącznie przejazdów, na które możliwe jest uzyskanie zezwolenia. Tym samym nie jest możliwe nałożenie przez organy administracji na podstawie wyżej powołanych artykułów kary pieniężnej, albowiem skarżąca mimo dołożenia wszelkiej staranności nie miała możliwości uzyskania zezwolenia na przewóz towarów podzielnych.

Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, organy nie wykazały czy i jakie naruszenia miały miejsce w momencie zatrzymania, ani nie wykluczyły, że ewentualne naruszenia mogły powstać dopiero na trasie od miejsca zatrzymania do miejsca kontroli, na skutek przemieszczenia się ładunku. Tym samym organy prowadziły postępowanie dowodowe w sposób dowolny, przekraczając tym samym ramy określone w art. 80 k.p.a. Ponadto organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji nie wskazały, w jaki sposób uzyskały pomiar, czym naruszyły art. 107 § 3 k.p.a.

Strona nie zakwestionowała miejsca ważenia czy legalizacji wag, ale niezastosowanie przez organ procedury ważenia, jasno wskazanej w protokole kontroli. Skoro podstawą nałożenia kary jest pomiar dokonany w momencie zatrzymania pojazdu do kontroli i zapisany w protokole kontroli, to jednocześnie – zdaniem skarżącej – pomiar winien być dokonany zgodnie z procedurą w protokole wskazaną oraz w miejscu zatrzymania. Fakt, iż kierowca nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia i podpisał protokół kontroli, nie oznacza iż zaakceptował ustalenia faktyczne. Strona podniosła, że kierowcy nie można traktować jako osoby kompetentnej do składania jakichkolwiek uwag czy zastrzeżeń, gdyż odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca, czyli skarżąca Spółka.

Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała również, że Sąd I instancji nie odniósł się do argumentów zaprezentowanych w skardze oraz na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania - której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu – a które w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły. Zakres kognicji Sądu rozpoznającego skargę kasacyjną wyznaczają zatem sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na podstawach, określonych w art. 174 p.p.s.a. i uzasadnione w treści środka odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał, że podstawy, na których oparto skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie, nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Jak wskazuje zarzut zawarty w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, w ocenie jej autora naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych i art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nastąpiło poprzez błędne zastosowanie - polegające na wskazaniu ww. artykułów jako podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej.

Tak sformułowana podstawa kasacyjna nie może być uznana za trafną. Niewłaściwe zastosowanie przepisu polega bowiem na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej pozwala jednak przyjąć, że zarzut wadliwego zastosowania wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego jest następstwem niewłaściwego ich rozumienia, a zatem błędnej wykładni. Z treści tego uzasadnienia wynika bowiem, że - według strony wnoszącej skargę kasacyjną - art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych może mieć zastosowanie w sytuacji, gdy uzyskanie zezwolenia na przejazd jest prawnie dopuszczalne. Tymczasem – według autora skargi kasacyjnej – zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych, zezwolenia wydawane są tylko na przewóz towarów niepodzielnych – a skarżący niespornie przewoził towar sypki (zatem podzielny).

W ocenie składu orzekającego, tak postawiony zarzut nie może być uznany za skuteczny z podanych niżej względów.

Art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych stanowi, że "Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej".

Przepis odsyła zatem wprost do przepisów o ruchu drogowym.

Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym "Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie powinno budzić wątpliwości, że według ostatniego z przytoczonych przepisów, zakaz ruchu pojazdów "nienormatywnych" jest zasadą. Odstępstwem od tej zasady jest natomiast możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach zezwoleniem tym określonych.

Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, które z przepisów powołanego aktu wykonawczego winny być wzięte pod uwagę przy interpretacji art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Niewątpliwie jednak, to § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2660) stanowi, iż zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego /.../ może być wydane pod warunkiem, że ładunek jest niepodzielny i nie może być przewieziony pojazdami, których masa, naciski osi, wymiary są dopuszczalne.

Brak w regulacjach aktu wykonawczego prawnej możliwości uzyskania zezwolenia - o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym - na przewóz ładunku podzielnego, nie znaczy jednak, że w takiej sytuacji ruch nienormatywnych pojazdów lub zespołu pojazdów jest dozwolony.

Przede wszystkim nie ulega kwestii, że przepisy rozporządzenia nie mogłyby zmieniać zasad ruchu pojazdów nienormatywnych – określonych ustawą. Ponadto nie budzi wątpliwości składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zgodnie z wolą prawodawcy nie znajduje uzasadnienia stosowanie odstępstw od zasady zakazu ruchu pojazdów nienormatywnych w sytuacji, gdy ładunek może być przewieziony pojazdami, których masa, naciski osi, wymiary są dopuszczalne, a zatem gdy ładunek jest podzielny.

Tym samym - wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej – przejazd pojazdem nienormatywnym w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do uzyskania zezwolenia na taki przejazd – oznacza przejazd bez zezwolenia w rozumieniu art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W konsekwencji, wymierzenie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu – na podstawie art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych – dopuszczalne jest także w sytuacji, gdy brak zezwolenia wynika z braku prawnych możliwości uzyskania takiego zezwolenia.

W tym stanie rzeczy oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego, a to art. 13 g ust. 1 ustawy o drogach publicznych i art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym - przez błędną ich wykładnię i wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym - nie znajduje usprawiedliwienia.

Zasadność zastosowania ww. przepisów w rozpoznawanej sprawie uzasadnia także ustalony stan faktyczny - przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.

Bezsprzecznie w myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pamiętać jednak należy, że celem powyższego jest dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Tym samym to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Chodzi więc o fakty mające obiektywnie znaczenie dla załatwienia sprawy nie zaś te, które według strony mogą mieć wpływ na jej wynik. W sprawach o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych ustalenia wymaga zatem czy miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Ustalenia takie zostały w sprawie poczynione. Brak zezwolenia jest niesporny zaś fakt, że pojazd, którym przewożono ładunek był nienormatywny wynika z protokołu kontroli znajdującego się w aktach administracyjnych.

Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1062/09 (oraz w powołanych w uzasadnieniu tego wyroku orzeczeniach), że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze. Protokół ten - podpisany przez osoby uczestniczące w czynności kontroli, tj. przez inspektorów i kierowcę - stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Wprawdzie nie ulega wątpliwości, że protokół kontroli może być podważony. W rozpoznawanej sprawie jednakże brak dowodu, który wykazywałby, że dane zawarte w protokole znajdującym się w materiale dowodowym, są nieprawdziwe.

Zarzuty, jakie były w stosunku do tego protokołu podnoszone, polegały na kwestionowaniu prawidłowości ważenia pojazdu – tak co do faktu ważenia poza miejscem zatrzymania pojazdu, jak i co do procedury ważenia. Powyższe okoliczności rozważyć należy w kontekście zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a., czyli zarzutu dotyczącego prawidłowości oceny protokołu kontroli, jako dowodu w sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak przesłanek prawnych, by przyjąć, że skuteczna kontrola pojazdu dopuszczalna jest tylko w miejscu, w którym możliwe jest jego zważenie. Oczywiste wydaje się, że ważenie pojazdu w miejscu jego zatrzymania mogłoby stanowić zagrożenie dla ruchu. Jeżeli zaś strona twierdzi, że stan faktyczny, co do tego czy pojazd jest pojazdem nienormatywnym mógł ulec zmianie od chwili zatrzymania do chwili jego zważenia – to okoliczności te winny być przez stronę wykazane lub choćby uprawdopodobnione, co w sprawie nie miało miejsca. Skład orzekający nie dostrzega też podstaw, by dopuszczony w poczet dowodów protokół kontroli uznać za niewiarygodny co do wyniku ważenia i pomiaru nacisków na osie - z uwagi na procedurę ważenia.

Istotnie, zgodnie z zasadami kontroli nacisków osi – opisanymi w protokole kontroli – na wagi do pomiarów statycznych, podkładane pod koła, najeżdża się jednocześnie. Nadto w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu /.../ będą podkładane wagi lub podkładki wyrównawcze. Z powyższego – wbrew stanowisku strony skarżącej - nie wynika jednak, że prawidłowe ważenie, celem kontroli nacisków na osie, wymaga jednoczesnego zastosowania czterech wag. Twierdzenie, że wobec zastosowania podczas ważenia dwóch wag uchybiono procedurze ważenia jest więc nieuzasadnione i nie podważa wyników opisanych w protokole.

Tym samym nie można Sądowi I instancji skutecznie zarzucić naruszenia art. 141 § 4, 151 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a.

Strona zmierzała do zakwestionowania prawidłowości wykonanego w sprawie ważenia, wnosząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym o dopuszczenie dowodu z instrukcji obsługi wagi. Wniosek ten nie został uwzględniony, a brak zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. wyklucza rozważania w tym zakresie.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwiają też pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. ma charakter przepisu ustrojowego, który wojewódzki sąd administracyjny mógłby naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem (vide np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 2/08). Taka sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie miała natomiast miejsca. Stwierdzić trzeba, że wadliwej wykładni czy też wadliwego zastosowania przez sąd przepisów prawa materialnego lub procesowego nie można utożsamiać z zarzutem zastosowania przy kontroli kryterium innego niż kryterium zgodności z prawem.

Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. jest jednym z przepisów wyznaczających zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Analogicznie do tego, co wyżej zostało już powiedziane, ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i, że nie zastosował środków określonych w ustawie. Wadliwe ich zastosowanie jest kwestią odrębną.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. /.../. Istotnie, w kwestii prawidłowości ustaleń, co do nacisków na osie, Sąd I instancji oparł się na treści protokołu. Podniósł wprawdzie, że protokół - mimo podpisania - nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdy zachodzą wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonej kontroli, ale ograniczył się do stwierdzenia, że taka sytuacja w sprawie nie zachodziła.

Jednakże należy mieć na względzie, że art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego. Stosownie więc do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

A zatem między uchybieniem procesowym, a zaskarżonym wyrokiem musi istnieć związek przyczynowy, wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 513/11). W rozpoznawanej sprawie powyższe nie zostało wykazane. Fakt zaś, że Sąd I instancji wprost nie odniósł się do zarzutów dotyczących procedury ważenia i zastosowanych liczb porządkowych załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych nie uniemożliwił stronie wdanie się w spór, ani też nie uniemożliwia kontroli kasacyjnej. Podkreślenia wymaga przy tym, że w podstawach skargi kasacyjnej nie wskazano na błędne zastosowanie powołanego załącznika do ustawy – poszczególne liczby porządkowe którego określają wysokość wymierzanych kar pieniężnych.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.