Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 875/96
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 1996-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Jeżeli pomiędzy stronami postępowania administracyjnego istnieje spór wywołany konsekwentnie podtrzymywanym wnioskiem banku jako strony skarżącej i wymagający merytorycznego rozstrzygnięcia, to niedopuszczalne jest umorzenie tego postępowania - jako bezprzedmiotowego - na podstawie art. 105 par. 1 Kpa.

TEZY

Jeżeli pomiędzy stronami postępowania administracyjnego istnieje spór wywołany konsekwentnie podtrzymywanym wnioskiem banku jako strony skarżącej i wymagający merytorycznego rozstrzygnięcia, to niedopuszczalne jest umorzenie tego postępowania - jako bezprzedmiotowego - na podstawie art. 105 par. 1 Kpa.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu 5 października 1990 r. została zawarta umowa najmu części budynku znajdującego się w K. pomiędzy Spółdzielnią Samopomoc Chłopska w likwidacji jako wynajmującym a Bankiem Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna Oddział w K. jako najemcą. Opłata skarbowa od powołanej powyżej umowy nie została uiszczona w ustawowym terminie. Decyzją z 16 stycznia 1992 r. Urząd Skarbowy w K. naliczył od tej umowy opłatę skarbową w wysokości 4.550,40 zł, zaznaczając w tej decyzji, że odsetki należne są od dnia 30 października 1990 r. do dnia zapłaty. Bank Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna Oddział w K. uiścił powyższą opłatę wraz z odsetkami w dniu 5 lutego 1992 r.

W dniu 13 marca 1996 r. Bank Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna Oddział w K. złożył wniosek o zwrot nienależnie uiszczonej kwoty odsetek w wysokości 5.864,99 zł, podnosząc, że opóźnienie w uiszczeniu opłaty skarbowej spowodowane zostało wadliwym wyjaśnieniem przez Izbę Skarbową w K., iż brak jest obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od umów najmu lokali zawieranych przez wynajmującą Spółdzielnię Samopomoc Chłopską. Na poparcie swoich twierdzeń Bank powołał się ponadto na uzasadnienie decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa K. z 1 sierpnia 1994 r. umarzającej odsetki od innej zawartej przez Spółdzielnię umowy najmu, w którym Kolegium uznało, że podatnik nie może ponosić ujemnych konsekwencji wprowadzenia go w błąd przez organy podatkowe.

Decyzją z 26 marca 1996 r. Urząd Skarbowy w K. powołując się na art. 105 Kpa umorzył postępowanie w sprawie zwrotu odsetek, uzasadniając, iż odsetki zapłacone zostały prawidłowo, w związku z czym nie wystąpiła zaległość podatkowa, która mogłaby skutkować umorzeniem w myśl art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W odwołaniu od tej decyzji Bank wniósł o jej uchylenie i orzeczenie zgodnie z jego wnioskiem bądź o uchylenie i zwrot sprawy do organu pierwszej instancji w celu ponownego jej rozpatrzenia, podnosząc, iż decyzja wydana została w przedmiocie nie objętym żądaniem, a mianowicie co do umorzenia odsetek w sytuacji, gdy wnioskodawca wnosił o zwrot nienależnie zapłaconych odsetek. Podniósł przy tym, iż podatnik, który uiścił należność na skutek nietrafnego wezwania organu podatkowego nie może być gorzej traktowany niż podatnicy, którzy nie zastosowali się do obowiązku uiszczenia odsetek.

Izba Skarbowa w K. powołując się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji podzieliła zarzut odwołującego się dotyczący niejasnej redakcji uzasadnienia organu pierwszej instancji i stwierdziła, że merytorycznie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było prawidłowe. Skoro bowiem wysokość wpłaty dokonanej przez Bank była zgodna z wysokością powstałego zobowiązania i związanych z nim odsetek, to nie wystąpiła nadpłata w rozumieniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Ze względu więc na brak przedmiotu żądania umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty jest - zdaniem organu drugiej instancji - uzasadnione treścią art. 105 Kpa.

W dniu 13 sierpnia 1996 r. Bank Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 7-9, art. 105 par. 1 i art. 107 par. 1 Kpa i wnosił o jej uchylenie. W uzasadnieniu Bank podniósł, że nie można uznać, iż postępowanie zainicjowane jego wnioskiem jest bezprzedmiotowe, a to ze względu na to, że nie cofnął wniosku, a kwota uiszczonych odsetek nie została zwrócona ani nie zostało wydane wcześniej żadne rozstrzygnięcie w przedmiocie jej zwrotu. Bank zarzucił, że zaskarżone decyzje nie zawierają wskazania podstaw faktycznych i prawnych w przedmiocie zasadności żądania wniosku co do zwrotu kwoty odsetek, a decyzja Urzędu Skarbowego jest ponadto niejasna i wewnętrznie sprzeczna.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, gdyż zaskarżona decyzja - jej zdaniem - nie narusza prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją ostateczną nie zostało poprzedzone gruntowym jej wyjaśnieniem, z naruszeniem art. 7 Kpa, art. 77 par. 1 Kpa oraz art. 105 par. 1 Kpa, co w konsekwencji mogło wywrzeć wpływ na wynik sprawy.

Izba Skarbowa w ramach kontroli instancyjnej trafnie stwierdziła wadliwość decyzji pierwszej instancji, jako mylącej kwestie nadpłaty z kwestią umorzenia zaległości podatkowych. Sprowadziła to jedynie do "niejasnej redakcji uzasadnienia decyzji budzącej wątpliwości co do rodzaju postępowania", natomiast nie dostrzegła wadliwości powyższej decyzji, jako umarzającej postępowanie w sytuacji, gdy Bank Gospodarki Żywnościowej domagał się zwrotu "nienależnie uiszczonej kwoty odsetek" w określonej kwocie. Umorzenie postępowania zostało uznane za uzasadnione i zgodne z przepisem art. 105 Kpa, dlatego, że w analizowanym przypadku nie nastąpiła nadpłata w rozumieniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Omawianą problematyką zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny dając w swoim orzecznictwie wyraz poglądom, że "nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kpa wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strony są zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej po dokładnym ustaleniu okoliczności faktycznych" /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 1987 r. IV SA 334/87 - GAP 1988 nr 4/, oraz, że "brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony" /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 1992 r. I SA 1289/91 - ONSA 1992 Nr 1 poz. 17/.

Podzielając w zupełności zasadność przedstawionych poglądów, a także mając na uwadze żądanie /wniosek/ strony skarżącej stwierdzić należy, że wymagało ono merytorycznego rozstrzygnięcia /uwzględniającego zgłoszone żądanie lub odmawiającego uwzględnienia tego żądania/ i nie dawało podstawy do umorzenia postępowania z przyczyn podniesionych przez Izbę Skarbową. Nie można bowiem podzielić trafności zapatrywania o bezprzedmiotowości postępowania w omawianym przypadku, skoro między stronami nadal istnieje spór merytoryczny, wywołany konsekwentnie podtrzymywanym wnioskiem strony skarżącej, który to spór wymaga prawidłowego załatwienia, co powinno znaleźć odbicie w decyzji odpowiadającej treści art. 107 par. 1 i 3 Kpa.

W tym stanie rzeczy, wobec wykazanej wadliwości oraz niezgodności z omówionymi wyżej przepisami zarówno decyzji pierwszej instancji, jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Izby Skarbowej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie te decyzje na podstawie przepisu art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekając o kosztach zgodnie z art. 55 ust. 1 powołanej ustawy.