Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1683/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr) Sędziowie AWSA Mariusz Kotulski WSA Renata Detka del Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi J. i C. i H. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2001r, Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących J. i H. C. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Kr 1683/01

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] 2001 r , wydaną na podstawie art.37 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz.229/ w związku z art.103 ust.2 , art.61 ust. l pkt 2, art.83 ustawy z dnia 7.07.1994r Prawo budowlane / Dz.U. Nr 89 poz.414 z późn.zm./ oraz art.104 kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. , nakazał zarządcom nieruchomości J. i H. C. wykonanie rozbiórki 3 drewnianych komórek usytuowanych na nieruchomości przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu decyzji wskazał , że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] 2000r ustalono , że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się 3 komórki drewniane o poszyciu ścian zewnętrznych z desek , krytych papą, bez fundamentów. Komórki znajdują się w odległości około 60 cm od ogrodzenia między posesjami. Odległość komórek od drewnianego budynku mieszkalnego znajdującego się na tej samej nieruchomości wynosi od 0,70 do 2,35 m , natomiast od murowanego budynku gospodarczego krytego blachą na sąsiedniej nieruchomości - 15 m. Stan przedmiotowych komórek jest zły. Stwierdzono liczne oznaki korozji biologicznej elementów konstrukcyjnych i poszycia ścian. Organ ustalił , że władającą działką jest J. C. , która jest również płatnikiem podatku od w/w nieruchomości.

Organ I instancji stwierdził , że zgodnie z oświadczeniami J. i H. C. jedna komórka została wybudowana przed II wojną światową, a dwie na początku lat 50-tych. Lokalizacja komórek narusza przepisy art. 193 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli , stanowiącego , że odległość budynków nie ogniotrwałych, nie posiadających murów ogniochronnych od strony granicy działki sąsiada lub od innego budynku na tej samej działce, powinna wynosić co najmniej: od granicy działki sąsiada - 4 metry, od budynku - 8 metrów i od stodoły - 20 metrów.

Z uwagi na to oraz fakt, że władający nieruchomością nie przedstawili żadnych dokumentów dotyczących ich legalnego wybudowania uznano , że komórki zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia.

Usytuowanie komórek narusza również przepis § 271 ust. l pkt l i 3 rozporządzenia z dnia 14.12.1994r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie , gdyż ze względu na ochronę przeciwpożarową powinny one znajdować się w odległości 12 m od granicy działki i min. 24 m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na własnej działce.

Stan komórek powoduje zagrożenie dla ludzi i mienia , a ich lokalizacja uniemożliwia prawidłową zabudowę działek sąsiednich.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 37 ust. l pkt 2 prawa budowlanego z 1974r w związku z art. 103 ust.2 prawa budowlanego z 1994r.

Przepis art. 37 ust. l pkt 2 prawa budowlanego z 1974r. stanowi , że obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zdaniem organu niepodważalnym jest fakt , ze przedmiotowe komórki wybudowane zostały samowolnie pod rządami prawa budowlanego z 1928r z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie ich realizacji i powodują niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia z uwagi na zagrożenie pożarowe jak również zły stan techniczny.

Zarówno lokalizacja , jak i zły stan techniczny komórek czynią niemożliwym przeprowadzenie w nich jakichkolwiek zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie ich do stanu zgodnego z przepisami , gdyż wiązałoby się to z wykonaniem nowych budynków , a tym samym byłoby sprzeczne z postanowieniami przepisu art. 40 ustawy z dnia 24.10.1974r.

W odwołaniu J. i H. C. zarzucili , że organ błędnie przyjął, iż na wybudowanie komórek potrzebne było pozwolenie na budowę. Nieprawdziwe jest również twierdzenie , że komórki zagrażają bezpieczeństwu ludzi i otoczenia.

Odwołujący się podali, że pismem z dnia [...] 1998r ten sam organ stwierdził, że komórki nie kwalifikują się do rozbiórki.

Z dołączonej do odwołania kserokopii tego pisma wynika , że Urząd Rejonowy w S. poinformował Prezesa Zarządu Spółki "J" z o.o. , że "w świetle nowego prawa budowlanego obiekty te nie kwalifikują się do rozbiórki" oraz , że w dniu [...]1998r do Sądu rejonowego w S. został złożony wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości przy ul. [...] w S.

Decyzją z dnia [...] 2001 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa , Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano , powtarzając ustalenia dokonane przez organ I instancji , że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i wydał właściwą decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowych obiektów.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na po wyższą decyzję J. C. i H. C. zarzucili , że organ odwoławczy nie rozpatrzył argumentów podniesionych w ich odwołaniu.

Podnieśli , że w większości przypadków dotyczących starych budowli brak jest pozwoleń na ich budowę i z tego powodu nie są rozbierane stare miasta.

W odpowiedzi na skargę strona przecina wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/.

Niekwestionowanym był fakt budowy przedmiotowych obiektów przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974r Prawo budowlane.

Z treści przepisu art.103 ust.2 prawa budowlanego z 1994r wynika , że do obiektów , których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r stosuje się dotychczasowe przepisy o rozbiórce /legalizacji/ prawa budowlanego z 1974r ,

Sformułowanie użyte w art.103 ust.2 prawa budowlanego z 1994r nie oznacza jednak , że do takich obiektów stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze / do prawa budowlanego z 1974r/.

Stosownie art. 37 prawa budowlanego z 1974r obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W myśl art.40 prawa budowlanego z 1974r w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami , jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art.37 , wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w określonym terminie zmian lub przeróbek , niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego , terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Ten ostatni przepis umożliwiał zatem legalizację obiektu wybudowanego bez pozwolenia po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. l pkt l i 2 ustawy : sprzeczność z planem oraz niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W pierwszej kolejności pozostaje odpowiedzieć na pytanie , czy organy

obydwu instancji prawidłowo ustaliły , że przedmiotowe obiekty wybudowane

zostały samowolnie.

Stosownie do przepisu art. 188 , 189 i 190 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16.02.1928r za ogniotrwałe uważa się budynki, których ściany zewnętrzne, ściany nośne (kapitalne), filary nośne i pokrycie dachu są wykonane z materiałów niezapalnych, a mianowicie: ściany i filary z kamienia, betonu, cegły i tym podobnych materiałów, a pokrycie dachu - z dachówki, blachy, papy, szkła, kamienia, łupku, cementu itp. Wznoszenie budynków nie ogniotrwałych jest wzbronione, o ile przepisy miejscowe nie postanowią o dopuszczalności wznoszenia w poszczególnych dzielnicach osiedli budynków o ścianach z materiałów niezapalnych w szkielecie drewnianym (np. mur pruski) lub budynków drewnianych. Do czasu wydania przepisów miejscowych budynki, wspomniane w ust. (1), mogą być wznoszone w tych osiedlach bądź w tych dzielnicach osiedli, w których w myśl przepisów, obowiązujących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, wznoszenie takich budynków było dozwolone. Pokrywanie dachów materiałem nie ogniotrwałym jest wzbronione. Na okres lat 5 od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, o ile nie chodzi o miasta, wydzielone z powiatowych związków samorządowych, wojewoda na wniosek wydziału powiatowego, oparty na uchwale rady miejskiej bądź gminnej, może zwolnić od obowiązku pokrywania materiałem ogniotrwałym dachów budynków nie ogniotrwałych w tych dzielnicach osiedli, w których w myśl przepisów, obowiązujących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pokrywanie materiałem nie ogniotrwałym było dozwolone.

Organy administracji pominęły jednak przepis art. 191 omawianego rozporządzenia , stanowiący , że ograniczenia, ustanowione w art. 189 i 190, nie mają zastosowania do wolno stojących drobnych budynków, jak wychodki, altany, gołębniki itp., o ile przepisy miejscowe nie postanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 193 rozporządzenia z dnia 16.02.1928r odległość budynków nie ogniotrwałych, nie posiadających murów ogniochronnych od strony granicy działki sąsiada lub od innego budynku na tej samej działce, powinna wynosić co najmniej: od granicy działki sąsiada - 4 metry, od budynku - 8 metrów i od stodoły - 20 metrów.

Ustalenia dokonane przez organ wskazują , że usytuowanie przedmiotowych komórek przepis ten narusza.

Jednakże , zgodnie z przepisem art.333 pkt a) w zw. z art.334 pkt a) i art.335 ust.l pkt a), nie było konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę a jedynie dokonanie zgłoszenia na wykonanie robót polegających na wzniesieniu parterowych, nie położonych od strony ulicy altan, szop, składzików i rym podobnych budynków bez palenisk o powierzchni, nie przekraczającej 12 metrów kwadratowych i nie wyższych od 3 metrów, - z wyjątkiem podrzędnych budynków gospodarskich, wznoszonych w miejscowościach wiejskich, jak kurniki, budki i tym podobne.

Tak więc pogląd organu , że na wzniesienie przedmiotowych komórek wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę Jest błędny.

Dla ustalenia , czy komórki wzniesione zostały samowolnie , koniecznym zatem byłoby ustalenie , czy inwestorzy dokonali zgłoszenia zamiaru budowy przedmiotowych obiektów.

Dopiero w razie ustalenia , że zgłoszenie nie było dokonane , co dopiero upoważniałoby organ do stwierdzenia samowolnego wzniesienia obiektów , organ winien ewentualnie rozważyć , czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art.37 prawa budowlanego z 1974r .

Dla stwierdzenia , czy wybudowanie obiektów powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia , konieczne było przedstawienie treści rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Słusznie zatem organ wydający decyzję stwierdził , że usytuowanie przedmiotowych obiektów narusza przepisy tego rozporządzenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie również prawidłowe ustalenie stron postępowania. Jak wynika z cytowanego już pisma z dnia [...] 1998r , w 1998r został złożony wniosek o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie. W notatce służbowej z dnia [...] 2001 r. ustalono , że J. C. jest jedynie władającą nieruchomością. W żaden sposób nie można zaakceptować prowadzenia postępowania administracyjnego mającego za przedmiot rozbiórkę obiektu budowlanego z wyłączeniem któregokolwiek z właścicieli. W razie pominięcia właściciela naruszony zostałby bowiem rażąco art. 10 kpa.

Ponieważ postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało w sprawie "drewnianych komórek usytuowanych na nieruchomości położonej przy ul. [...] w S." , rzeczą organu będzie rozważenie , czy postępowanie to prowadzić w oparciu o przepis art. 37 prawa budowlanego z 1974r , czy też w oparciu o przepisy aktualnie obowiązującego prawa budowlanego dotyczące stanu technicznego obiektów budowlanych.

Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też , na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku .

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.