Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2696/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i b) ppsa; art. 135 ppsa; art. 200 i 205 par. 1 ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Chaciński, sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego J. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej : "k.p.a.") w związku z art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm., dalej "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania J. J. (dalej : "Skarżący") od decyzji Wojewody [...] (dalej : "Wojewoda") z dnia [...] maja 2014 r. potwierdzającej prawo Skarżącego do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, Minister Skarbu Państwa (dalej : "Minister") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi wyłania się następujący przebieg postępowania :

Wnioskiem z 31 grudnia 2008 r. Skarżący zwrócił się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. i M. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Z. . dnia [...] października 2012 r., spadek po A. J. zmarłej w dniu [...] lutego 1988 r. nabyli synowie J. J., J. J. i S. J. oraz córka K. N. po ¼ części spadku.

Decyzją z [...] maja 2014 r. Wojewoda potwierdził prawo Skarżącego do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że przyznanie prawa do rekompensaty wyłączne jemu jest krzywdzące dla jego rodziny, to jest braci S. i J. oraz siostrzeńca M. N.. Skarżący podkreślił, że wniosek o prawo do rekompensaty złożył w imieniu rodziny do czego został upoważniony ustnie. Wskazał, że przywoływanie przez niego w pismach uzupełniających wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty wyrażenia, że składa dokumenty dotyczące "naszych rodziców" stanowiło informację dla organu pierwszej instancji, iż działa w imieniu całej rodziny.

Opisaną na wstępie decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wnioskiem Skarżący występował we własnym imieniu, do wniosku nie zostały dołączone pełnomocnictwa upoważniające Skarżącego do działania w imieniu innych osób. Również w kolejnych pismach Skarżący nie wskazywał, by działał również w imieniu innych osób. Organ powołał równie poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych z których wynika, że w ustawie brak jest przepisu z którego wynikałoby, że złożenie w ustawowym terminie wniosku przez jednego ze spadkobierców skutkuje względem pozostałych.

Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł do tutejszego sądu skargę podtrzymując stanowisko wyrażone w odwołaniu, to jest że składając wniosek działał w imieniu całej rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy administracyjne prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy uznając, że Skarżący J. J. złożył wniosek o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jedynie we własnym imieniu, a nie również w imieniu pozostałych spadkobierców.

Wymaga przypomnienia, ze zgodnie z art. 5 ust.1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Ustawodawca wprowadzając wskazany termin ograniczył pod względem czasowym realizację roszczeń. Jest to niewątpliwie termin materialnoprawny i zawity. W doktrynie prawa pojęcie terminu zawitego łączy się z terminami zakreślającymi czasowe granice wykonywania czynności określone ustawą, których upływ skutkuje wygaśnięciem prawa lub uprawnienia. Aby zatem wniosek o rekompensatę mógł odnieść skutek powinien być złożony najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. Dotyczy to wniosku złożonego przez właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Odnośnie natomiast do spadkobierców właściciela pozostawionego mienia wystarczy, aby w wyżej zakreślonym terminie złożył wniosek jeden ze spadkobierców. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że art.5 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy stanowi, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w przypadkach o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Ustawodawca w przepisie tym nie zawarł wymogu, aby wniosek w terminie określonym w ust.1 art.5 złożyli wszyscy spadkobiercy. Zatem należy wywieść, że złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców odnosi skutek wobec pozostałych spadkobierców. Zgodnie z brzmieniem art.3 ust. 2 ustawy W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Przepis ten także nie nakłada na wszystkich spadkobierców obowiązku złożenia wniosku w terminie zakreślonym w art.5 ust.1 ustawy ( por. wyroki NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. I OSK 585/11, 7 lutego 2014 r. I OSK 1730/12, z 16 lipca 2014 r. I OSK 2993/12, publ. www.nsa.gov.pl).

Sąd wskazuje w tym miejscu, że istotnie, początkowo kwestia czy złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców w trybie przepisów ustawy odnosi skutek również w stosunku do pozostałych spadkobierców budziła wątpliwości, czego dowodem jest orzecznictwo przywołane przez Ministra w zaskarżonej decyzji. Obecnie jednak wyrażony został pogląd, iż w sprawach zabużańskich zachodzi jedność materialnoprawna wniosku (vide: wyroki z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11, z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i I OSK 1494/11, z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 oraz z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12).

Podkreśla się jednocześnie, że w sprawach wywołanych wniesieniem wniosku o rekompensatę za mienie zabużańskie zachodzi ewidentna jedność stosunku materialnoprawnego a okoliczność ta przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego jego właściciela. W postępowaniu tym konieczne jest dokonanie szeregu ustaleń faktycznych, takich jak np. skład majątku pozostawionego, jego wartość, okoliczności w jakich doszło do pozostawienia mienia, miejsce zamieszkania (i to w określonym czasie) byłego właściciela majątku, ewentualna data jego zgonu i ustalenie spadkobierców. Nie sposób zatem twierdzić, że czynienie tego rodzaju ustaleń nie dotyczy tej samej sprawy pod względem materialnoprawnym, chociaż wnioskodawcami są osoby różne.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do następujących wniosków:

- J. J. wniosek o przyznanie prawa rekompensaty złożył pismem z 31 grudnia 2008 r. skierowanym do Wojewody, załączając do wniosku oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty,

- w dniu 23 listopada 2011 r. J. J. przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po swoim ojcu, M. J. a w dniu 10 grudnia 2012. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. J..

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że J. J. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie określonym w art.5 ust.1 omawianej ustawy.

Jak zaś wskazano powyżej, złożenie wniosku chociaż przez jednego z uprawnionych w terminie powoduje, że jego wniosek jest traktowany jak wniosek pozostałego współuprawnionego, okoliczność zaś jedności stosunku materialnoprawnego przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego jego właściciela. Wobec powyższego postępowanie w sprawie powinno toczyć się z udziałem wszystkich spadkobierców A. J..

W konsekwencji uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody naruszają przepisy prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadziłaby bowiem do wniosku, że postępowanie w sprawie winno się toczyć z udziałem wszystkich spadkobierców.

Końcowo sąd wskazuje, że w jego ocenie rozstrzygnięcie organów w zakresie przysługiwania prawa do rekompensaty Skarżącemu było prawidłowe. W konsekwencji rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią stanowisko sądu w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) w związku z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego przez niego wpisu sądowego w wysokości 200 złotych.