Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2539/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: -art 53 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości -art. 22 ust. 2, art. 21 , -art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M. W. i H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M. W. i H. W. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2013 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1971 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], a pochodzącej z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...].

Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.

Stanowiąca własność P. W. i H. W. nieruchomość o pow. [...], położona pomiędzy ul. [...] i ul. [...] w W., a pochodząca z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...], objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie z mocy art. 1 dekretu grunty tej nieruchomości stały się własnością Gminy [...], a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) własnością Skarbu Państwa. Na nieruchomości tej współwłaściciele prowadzili gospodarstwo rolne.

P. W. zmarł [...] czerwca 1954 r., a spadek po nim odziedziczyli: żona H. W. i dzieci – M. W., J. O., W. W. i M. K., co potwierdzało postanowienie Sądu Powiatowego dla [...] z [...] lutego 1972 r. [...] ,uzupełnione postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1979 r. [...].

W roku 1971 wszczęte zostało na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] przed Prezydium Rady Narodowej [...] postępowanie w celu ustalenia na rzecz byłych właścicieli odszkodowania za ww. nieruchomość w trybie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), dalej: "ustawa wywłaszczeniowa". W efekcie tego postępowania, decyzją z [...] grudnia 1971 r. Prezydium Rady Narodowej [...] orzekło o ustaleniu odszkodowania za część ww. nieruchomości o pow. [...] m2 w łącznej kwocie [...] złotych, które przyznało po połowie H. W. i nieustalonym spadkobiercom P. W. W ustalonej kwocie ujęto odszkodowanie za grunt oraz za składniki roślinne. Część przypadającą spadkobiercom zmarłego współwłaściciela podlegała złożeniu do depozytu sądowego, a jej wypłata miała nastąpić po przedstawieniu dokumentów potwierdzających następstwo prawne.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wskazywał, że z ogólnej powierzchni [...] ha [...] m2, (którą ustalono m.in. na podstawie mapy sytuacyjnej zaewidencjonowanej [...].09.1971 r. pod nr [...]) przed [...] kwietnia 1958 r. pod inwestycje przejęto od byłych właścicieli obszar o łącznej pow. [...] m2. W związku z czym za tą część nie przyznawano odszkodowania. Nie przyznawano także za obszar [...] m2, który wprawdzie przejęty został po roku 1958, ale jak ustalił wówczas organ - opierając się w tym względzie na oświadczeniu M. W. - inwestor miał już za tę część wypłacić uprawnionym odszkodowanie. W odniesieniu do obszaru gruntu, za który przyznano odszkodowaniu Prezydium podało, że [...] m2 przeznaczone zostało pod budownictwo mieszkaniowe, [...] m2 - pod [...] (teren przekazano w 1969 r.), a [...] m2-pod ulice (lokalizacja z [...] kwietnia 1959 r.). Pozostała natomiast część o pow. [...] m2 przeznaczona jest na cele użyteczności publicznej, a jej racjonalne wykorzystanie obecnie przez byłych właścicieli nie jest możliwe, gdyż są to skrawki gruntu oddalone od siebie, położone w osiedlu. Ustalając odszkodowanie za składniki roślinne opierać się miano na elaboracie rzeczoznawcy z [...] marca 1971 r., a w odniesieniu do gruntu przyjęto, zgodnie z art. 8 ustawy z 1958 r., stawkę [...] zł za m2 przewidzianą w zarządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 15 grudnia 1969 r. (w decyzji omyłkowo podano rok 1964) w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (Dz.U. Nr 53, poz. 424).

Pismem z 8 grudnia 2008 r. E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M. W. oraz H. W. – będący następcami prawnymi byłych właścicielki nieruchomości - wystąpiły o stwierdzenie nieważności ww. decyzji odszkodowawczej Prezydium Rady Narodowej [...], zarzucając jej rażące naruszenie prawa, a to ze względu na ustalenie odszkodowania na rzecz nieoznaczonych następców prawnych, ustalenie obszaru za który przyznawano odszkodowanie w oparciu o nieadekwatna mapę sytuacyjną, nieprzeprowadzenie rozprawy ,a także z tego względu, że opinie i elaboraty rzeczoznawców jakimi wówczas organ dysponował nie obejmowały całości gruntu.

W efekcie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury I Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1971 r. oceniając, że nie jest ona dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Zdaniem Ministra, orzekając o odszkodowaniu Prezydium Rady Narodowej prawidłowo ustaliło zarówno przedmiot postępowania jak i spełnienie przesłanek z art. 53 ustawy wywłaszczeniowej Za prawidłowe organ uznał także działanie organu uzależniającego wypłatę odszkodowania od przedłożenia postanowień spadkowych przez następców prawnych P. W. Wskazywał przy tym na aktywny udział w postępowaniu odszkodowawczym zarówno H. W. jak i niektórych z tych następców, a także powiadomienia wszystkich strony o postępowaniu i doręczenie im podjętego rozstrzygnięcia. Podnosił także, że kwota odszkodowania ustalona została na podstawie elaboratu biegłego.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem następcy prawni byłych właścicieli wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, powtarzając argumentację o braku przeprowadzenia rozprawy, czego wymagał art. 21 ustawy wywłaszczeniowej, jak też braku sporządzenia przez biegłych opinii dla całego obszaru, za który przyznano odszkodowanie. Podnosili również, że Minister dopuścił się błędów w ustaleniach faktycznych, w zakresie określenia aktualnego oznaczenia geodezyjnego działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości. Przemilczał także fakt nieustalenia w decyzji z 1971 r. obszaru nieruchomości, za które ustalano odszkodowanie, a to wobec faktu, iż przywoływana w niej mapa sytuacyjna dotyczy innego obszaru.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] czerwca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2013 r., podtrzymując podniesioną w nim w argumentację.

Odwołując się do treści art. 53 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, Minister wywodził, iż dla przyznania odszkodowania w tym trybie konieczne było łączne spełnienie następujących przesłanek: po pierwsze nieruchomość stanowić musiała gospodarstwo rolne, sadownicze lub warzywnicze, a po drugie poprzedni właściciele musieli zostać pozbawieni użytkowania gruntu po dniu wejścia w życie ustawy wywłaszczeniowej, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przesłanki te jego zdaniem zostały w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] spełnione. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy dokumenty, takie jak: protokół zeznania H. W. z [...] maja 1971 r., nakaz płatniczy z [...] grudnia 1969 r. czy protokoły inwentaryzacyjne z 1970 r. potwierdzają, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne. Spełniona została także druga z przesłanek, gdyż były właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania tą częścią nieruchomości, która jest przedmiotem kontrolowanej decyzji z [...] grudnia 1971 r. po [...] kwietnia 1958 r. W oceni Ministra prawidłowo Prezydium także ustaliło obszar nieruchomości, za który odszkodowanie przysługuje, a za który nie. Znajdująca się zaś w aktach mapa potwierdza, że przedmiotem decyzji była nieruchomość położona pomiędzy ul. [...] i [...]. Minister podnosił także, iż skarżący nie przedstawili dowodów na to by biegli, na których opinii opierał się organ, powołani zostali niezgodnie z przepisami ustawy wywłaszczeniowej. To zaś, że w aktach sprawy brak jest postanowienia o ich powołaniu nie można kwalifikować jako okoliczności wskazującej, że przy wydawaniu decyzji rażąco naruszono prawo. Tym bardziej, że postępowania zakończone tą decyzją toczyło się 40 lat temu.

Na powyższą decyzję E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W., M. W. oraz H. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

1.naruszenie prawa materialnego, to jest art. 21 ustawy wywłaszczeniowej, poprzez przyjęcie, że skarżona decyzja nie jest rażąco wadliwa, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jej wydanie nie było poprzedzone wykonaniem opinii biegłych, które by obejmowały cały grunt, za który przyznano odszkodowanie, jak również przeprowadzeniem obligatoryjnej rozprawy, zaś ustalenie kwoty odszkodowania nastąpiło na podstawie cen sztywnych określonych Zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 15 grudnia 1964 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych.

2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, to jest nie ustalenie w sposób jednoznaczny okoliczności i dowodów przeprowadzenia rozprawy oraz powołania biegłych w sprawie o odszkodowanie;

- sprzeczność istotnych ustaleń i przekroczenie zasad logicznego rozumowania prowadzących do uznania, że w sytuacji, gdy nie zachowały się żadne dokumenty świadczące o przeprowadzeniu rozprawy, okoliczności tej dowodzi zgromadzony w sprawie protokół przesłuchania (wyłącznie jednej ze dawnych współwłaścicielek) H. W., oraz brak kwestionowania elaboratu szacunkowego (nie sprecyzowano którego);

- przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a mianowicie, że:

a) rozprawa odszkodowawcza została przeprowadzona, mimo, iż w kolejno numerowanych aktach sprawy brak nie tylko protokołu rozprawy, ale także jakichkolwiek informacji wskazujących na jej przeprowadzenie;

b) powołano w sprawie biegłych zgodnie z treścią ustawy wywłaszczeniowej, którzy braliby udział w postępowaniu, podczas gdy, w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu wykazującego, że organ właściwy ustanowił w postępowaniu odszkodowawczym biegłych, którzy na potrzeby tego postępowania wykonaliby opinię ustalającą wysokość odszkodowania ostatecznie przyznanego, o czym wprost świadczy nie tylko brak ww. opinii, ale także brak zawiadomień skierowanych do biegłych w przedmiocie wyznaczenia terminu rozprawy administracyjnej;

c) strony postępowania nie kwestionowały odszkodowania ustalonego elaboratem szacunkowym (nie sprecyzowano którym) choć, wskazane dokumenty zawierały alternatywne kwoty, natomiast nie zawierały żadnych pouczeń w sprawie możliwości ich kwestionowania i jak wynika z protokołu przesłuchania H. W. nie były jej przedstawione do zapoznania, a ponadto - co wynika z uzasadnienia decyzji z [...] grudnia 1971 r. - ostatecznie nie stanowiły podstawy ustalenia i przyznania odszkodowania;

d) wysokość odszkodowania ustalono w sposób prawidłowy podczas, gdy opinie szacunkowe i elaboraty zgromadzone w sprawie, które organ błędnie utożsamia z opinią biegłego, wykonano jedynie w stosunku do ułamkowej części gruntu, za który przyznano odszkodowanie, a ponadto wysokość odszkodowania ustalono na podstawie Zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 15 grudnia 1964 r.

- zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegającego na niewyjaśnieniu:

a) w skład jakich obecnie działek ewidencyjnych wchodzi nieruchomość objęta decyzją odszkodowawczą z dnia [...] grudnia 1971 r., w sytuacji, gdy Minister Infrastruktury i Rozwoju działający, jako organ I instancji błędnie ustalił tę okoliczność wskazując, iż są to działki ew. [...],[...],[...] i [...], co zostało podniesione przez skarżących we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i całkowicie przemilczane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

b) który z elaboratów szacunkowych (wskazanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w liczbie pojedynczej, mimo iż w sprawie było ich kilka) stanowił w istocie opinię biegłego, jaki obszar obejmował i czy odpowiadał on powierzchni za którą przyznano odszkodowanie, w sytuacji, gdy we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wprost wskazano, że ww. dokumenty dotyczą tylko i wyłącznie działek o numerach [...] o pow. [...] m2, dz. [...] i [...] o pow. [...] m2, dz. [...] o pow. [...] m2 , a więc terenu, co najwyżej o powierzchni [...] m2, podczas gdy decyzja z [...] grudnia 1971 r. obejmowała teren [...]

c) na jakiej podstawie organ odszkodowawczy ustalił obszar, za który miało być przyznane odszkodowanie, w sytuacji, gdy plan [...] wskazany w treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r., dotyczył "[...], zaś mapa zaewidencjonowana w dniu [...] września 1971 r. nosiła co prawda nr [...], jednakże odmienny numer [...];

d) na jakiej podstawie biegli, którzy zdaniem organu zostali w sprawie powołani, ustalili obszar nieruchomości, jej przeznaczenie, a w konsekwencji wysokość przyznanego odszkodowania skoro mapa obszaru z zaznaczeniem granic - wskazana w uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej - zaewidencjonowana została faktycznie 5 miesięcy po dacie sporządzenia elaboratów.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, obszernie rozwinięte w uzasadnieniu skargi, wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty i podniesione na ich poparcie argumenty są trafne.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art.156 § 1 i n. k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1971 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu, w trybie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "ustawa wywłaszczeniowa", odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] ha, położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...].

Artykuł 53 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej stanowi, że przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy. Przepis ten ustanawia zatem następujące przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby doszło do ustalenia w jego trybie odszkodowania: nieruchomość musi być objęta działaniem ww. dekretu, w dacie jego wejścia w życie musi być na niej zorganizowane gospodarstwo rolne, byli jej właściciele (względnie ich następcy prawni) musza być pozbawieni możliwości użytkowania gruntu po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Z odesłania zawartego w tym przepisie wynika z kolei, że przy orzekaniu o odszkodowaniu zastosowanie znajduje m.in. art. 21 powołanej ustawy, wedle którego odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Rozprawę taką w myśl art. 22 ust. 2, także w sytuacji wydawania odrębnego orzeczenia o odszkodowaniu. Powołane przepisy jako dotyczące zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego są bezwzględnie obowiązujący i wynika z nich jednoznacznie, że odszkodowanie za odjęcie własności nieruchomości powinno zostać ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych przez właściwy organ (w liczbie przez niego ustalonej), a opinia ta winna być przedstawiona w trakcie rozprawy, co umożliwiłoby stronom ustosunkowanie się do zawartych w niej założeń. Ustawodawca nie przewidział, w tym zakresie żadnych wyjątków. Nieprzeprowadzenie zatem rozprawy, jak też niedysponowanie opiniami biegłych o wartości nieruchomości, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów (por. wyrok NSA z 12.03.2014 r. I OSK 1981/12 Lex nr 1458786, WSA w Warszawie z 11.03.2005 r. I SA/Wa 201/05 Lex nr189186).

Kluczowe zatem dla oceny legalności podjętej w ww. trybie decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] grudnia 1971 r., a w konsekwencji także oceny odmawiających stwierdzenia jej nieważności decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju, było ustalenie czy zostały spełnione materialnoprawne przesłanki przyznanie odszkodowania opisane w art. 53 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej w odniesieniu do nieruchomości, za która to odszkodowanie ostatecznie przyznano oraz czy dochowany został określony ustawą wywłaszczeniową tryb jego ustalania.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy niesporne pozostaje, że w dacie wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nieruchomość położona pomiędzy ulicami [...] i [...] w W., pochodząca z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...] stanowiła własność P. W. i H. W. oraz, że obejmowała ona wówczas obszar [...] m2. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że na gruntach tej nieruchomości zorganizowane było gospodarstwo rolne, a przed 5 kwietnia 1958 r. byli właściciele pozbawieni zostali możliwości użytkowania części tej nieruchomości o łącznej pow. [...]m2. W konsekwencji ewentualne odszkodowanie mogło być rozpatrywane w odniesieniu do obszaru o pow. [...] m2. Tymczasem, kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzją ustalono je w odniesieniu do gruntu o pow. [...] m2. Dokonując zaś kontroli legalności tej decyzji w postępowaniu nieważnościowym Minister Infrastruktury i Rozwoju ocenił, że obszar gruntu, za który przyznano odszkodowanie ustalony został wówczas prawidłowo.

Z ocena tą jednak nie sposób się zgodzić. Organ nadzoru bowiem zdaje się nie dostrzegać, iż w sposób nieuprawniony treścią normatywną art. 53 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, Prezydium Rady Narodowej pominęło przy ustalaniu odszkodowania obszar gruntu o pow. [...] m2, choć jak samo przyznawało, przejęty on został od byłych właścicieli po 1958 r. Uzasadnieniem dla takiego stanowiska było stwierdzenia przez organ odszkodowawczy, że za tę część wypłacił już wcześniej uprawnionym odszkodowanie "inwestor". Zważyć jednak należy, że wypłata na rzecz przeddekretowych właścicieli rekompensaty finansowej przez inwestora obejmującego we władanie grunt do tego momentu przez nich użytkowany, jest okolicznością irrelewantną z punktu widzenia przesłanek opisanych w art. 53 ust. 1 ww. ustawy. Istotą wszak odszkodowania unormowanego w tym przepisie jest zrekompensowanie byłym właścicielom (ich następcom prawnym) utraty prawa własności do gruntu, w związku z jego komunalizacją na podstawie art. 1 dekretu [...], a nie utratą jego posiadania, która to okoliczność stanowi tylko jedną z przesłanek uprawniających do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. W związku z tym sam fakt, wypłaty przez inwestora gratyfikacji pieniężnej za uniemożliwienie dalszego władania gruntem (w związku z objęciem go we władanie na potrzeby inwestycyjne), nie mógł stanowić podstawy do odmowy ustalenia za ten grunt przewidzianego ww. przepisem odszkodowania. Odmawiając zatem uwzględnienia ww. obszaru przy określaniu kwoty odszkodowania, mimo zaistnienia opisanych w art. 53 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej przesłanek, Prezydium Rady Narodowej naruszyło ten przepis, a naruszenie to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ocenić należy jako rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co powinno prowadzić do eliminacji z obrotu prawnego podjętej przez ten organ decyzji ze skutkiem ex tunc. Uszło także uwadze Ministra, że w odniesieniu do części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...]m2, ustalając odszkodowanie organ uczynił to w oderwaniu od przesłanek z art. 53 ustawy wywłaszczeniowej. Jedynym bowiem powodem podawanym przez Prezydium przyznania za tę część gruntu odszkodowania był wzgląd na brak możliwości racjonalnego dalszego wykorzystywania tej części nieruchomości przez jej byłych właścicieli, a nie utrata możliwości jej użytkowania po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Niezależnie od powyższego rację należy przyznać skarżącym, iż samo postępowanie odszkodowawcze przeprowadzone zostało z rażącym naruszeniem art. 21 ustawy z 1958 r, gdyż jak wynika z akt sprawy, przyznane ww. decyzją odszkodowanie w części odnoszącej się do gruntu ustalone zostało w rzeczywistości samodzielnie przez organ w oparciu o obowiązujące wówczas cenniki. Wskazuje na to wprost uzasadnienie decyzji z 1971 r., gdzie podniesiono, że wyliczono jej na podstawie art. 8 ustawy wywłaszczeniowej i przy zastosowaniu stawki wynikającej z zarządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Jedyne zaś opinie szacunkowe w odniesieniu do gruntu przedmiotowej nieruchomości jakimi organ wówczas dysponował obejmowały wyłącznie nieznaczną jego część (pow. [...] m2), a ustalona w nich wartość pozostaje bez związku z kwotą przyznanego odszkodowania. Powierzchnia ujęta w tych opiniach koresponduje przy tym z powierzchnią ujawnioną w znajdujących się w aktach archiwalnych protokołach inwentaryzacyjnych z [...] lutego 1971 r., co wobec braku jakiegokolwiek dokumentu wskazującego choćby w sposób pośredni na możliwość oszacowania przez biegłego także pozostałej części gruntu, czyni nieuprawnionym wnioskowanie o sporządzeniu w odniesieniu do tej części opinii, o których mowa w art. 21 ustawy i ich późniejszym zaginięciu. Brak w aktach sprawy także jakiegokolwiek dowodu wskazującego by przed wydaniem decyzji odszkodowawczej przeprowadzona została obligatoryjna rozprawa.

Skoro zatem organ odszkodowawczy przy rozstrzyganiu sprawy nie dysponował opiniami biegłych o wartości całej nieruchomości, za którą ustalał odszkodowanie, a przed podjęciem decyzji nie przeprowadził rozprawy, na której przedmiotem analizy byłyby takie opinii, to nawet jeśli orzeczona przez niego kwota mogła by być z punktu widzenia regulacji art. 8 ustawy wywłaszczeniowej uznana za prawidłową (wobec obowiązujących przy jego wyliczeniu określonych prawem sztywnych stawek), podjęte przez niego rozstrzygnięcie oceniać należy jako obarczone kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowi bowiem oczywiste naruszenie zasad jego ustalania ustanowionych w jasnym i nie wymagającym skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych uregulowaniu art. 21 ustawy wywłaszczeniowej.

Okoliczności tych, mimo że podnoszone były przez skarżących już we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe, a następnie powtórzone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nadzoru zdawał się nie dostrzegać i wręcz ignorować. Konsekwencją zaś takiego sposobu przeprowadzenie postępowania nadzorczego było niedokonanie wszechstronnej oceny zgormadzonych w sprawie dowodów i brak poczynienia niezbędnych dla weryfikacji legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1971 r. ustaleń w zakresie kluczowych dla tej weryfikacji elementów stanu faktycznego, a przez to wywiedzenie błędnych wniosków co do jej zgodności z prawem.

To zaś oznacza, że przeprowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowanie zostało zrealizowane z istotnym naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., a także naruszeniem – stanowiących wzorzec kontroli decyzji odszkodowawczej w postępowaniu nadzorczym - art. 53 ust. 1 i art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r., co nie tylko mogło, ale wręcz miało wpływ na wynik sprawy. Efektem bowiem tak przeprowadzonego postępowania było pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. To z kolei prowadzić musi do uchylenia podjętej przez niego decyzji z [...] czerwca 2014 r. i obarczonej tożsamymi wadami poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2014 r.

Sąd nie podzielił natomiast argumentów skarżących, iż ww. wady prawnej decyzji odszkodowawczej upatrywać należy w niezgodnym z prawem oznaczeniu w niej kręgu podmiotów uprawnionych do odszkodowania, a to wobec przyznania go w połowie "nieustalonym spadkobiercom P. W., stosownie do udziałów w spadku". Wprawdzie art. 23 ustawy wywłaszczeniowej nakazuje wskazanie w orzeczeniu jako osoby uprawnionej do odszkodowania właściciela nieruchomości, to w sytuacji, gdy w dacie orzekania o tym odszkodowaniu tenże właściciel nie żył i nie przeprowadzone zostało postepowanie spadkowe (a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie), dopuszczalne było wskazywanie ich w sposób ogólny - jako spadkobierców nieżyjącej już określonej osoby.

Z kolei kwestię przywołania przez Prezydium błędnego oznaczenia mapy sytuacyjnej obejmującej przedmiotowa nieruchomość (w decyzji numer pod którym została ona zaewidencjonowana oznaczono jako "[...]", zamiast "[...]") można było rozpatrywać li tylko w aspekcie oczywistej omyłki pisarskiej, a nie kwalifikowanej wady prawnej. Natomiast to czy mapa ta istniała w dacie sporządzania częściowych opinii szacunkowych, nie miała doniosłego znaczenia prawnego.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Wskazania co do dalszego postępowania w wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku i sprowadzają się one do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju sprawy legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1971 r. przez uwzględnieniu tejże oceny oraz uzasadnienia podjętej w tym przedmiocie decyzji zgodnie z dyrektywami ustanowionymi w art. 107 § 3 k.p.a.