Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2178/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 243 § 1, art. 246 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2008 r. po rozpoznaniu wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

I. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych – czyli od opłat i wydatków - (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.

II. Wnioskiem złożonym pismem z 7 kwietnia 2008 r. W. M. – dalej jako skarżący – wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, ze jest osobą obłożnie chorą i nie posiada środków umożliwiających mu prowadzenie sporu sądowego.

III. Pismem z 2 lipca 2008 r. poinformował o stałych wydatkach w wysokości [...] zł miesięcznie oraz o wydatkach na zakup lekarstw w wysokości ponad [...],- zł. Nadto przekazał wypełniony formularz PPF, odcinek emerytury małżonki, zaświadczenie z banku, zeznanie podatkowe PIT za 2007 r., zaświadczenie lekarskie, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu formularza PPF wskazał, że jego zadłużenie podatkowe powstało w wyniku "nadzwyczajnych wydatków spowodowanych długotrwała chorobą skarżącego i żony", która była przyczyną spadku aktywności zawodowej. Zdaniem skarżącego wszczęta egzekucja uniemożliwia prowadzenie dalszej działalności gospodarczej i pozbawiła zakład płynności finansowej. Skarżący poinformował, ze był zmuszony sprzedać część wyposażenia zakładu [...] i zredukować zatrudnienie z [...] do [...] osób. Z działalności gospodarczej uzyskuje jedynie stratę, natomiast utrzymuje się z emerytury żony o wysokości – brutto – [...] zł. Nadto nie posiada domu, ponieważ okazało się, że budynek wybudowany przez niego nie ma uregulowanego stanu prawnego. Z nadesłanego zeznania PIT-36 L za 2007 r. wynika przychód w wysokości [...] tys. i koszt uzyskania przychodu w wysokości [...],- zł. Z treści kart informacyjnych wynika konieczność stosowania długotrwałej terapii (skarżący cierpi na [...], [...] i czasowy [...] ciała oraz czasowe pogorszenie [...]), zakaz [...]. Z treści orzeczenia z 30 czerwca 2008 r. wynika, że zaliczono go do osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

IV. Referendarz sądowy, dokonując oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznał, iż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uprawnia do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nawet z uwzględnieniem regulacji z art. 45 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo to nie powinno być ograniczone aktualną sytuacją majątkową skarżącego.

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w Rozdziale 3, rozwija konstytucyjne zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), a także czyni zadość zobowiązaniom międzynarodowym Rzeczypospolitej Polskiej do zapewnienia równego dostępu do sądów i trybunałów (art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966 r.; zalecenie nr R (93)1 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich, co do efektywnego dostępu do prawa i wymiaru sprawiedliwości dla najuboższych z 8 stycznia 1993 r.). Zdaniem referendarza sądowego z treści art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika wola ustawodawcy, aby prawem do sądu objąć możliwie najszerszy zakres spraw, a z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika dyrektywa interpretacyjna zakazująca zawężającej wykładni prawa do sądu.

W szczególności dostęp jednostki do sądu jest jednym z ważniejszych wyznaczników demokratycznego państwa prawa. Opłaty sądowe mogą ograniczać to prawo, w sytuacji, kiedy uzależniają dostęp do Sądu od sytuacji materialnej konkretnej osoby. W szczególności, dla realizacji prawa do Sadu, ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy: interesem Państwa w pobieraniu opłat z tytułu rozpoznawanych spraw, a z drugiej strony interesem skarżącego w dochodzeniu swych roszczeń przed sądem. Żądanie – i egzekwowanie – wpisu sądowego w wysokości nieproporcjonalnej do możliwości zarobkowych skarżącego może być uznane za naruszenie prawa do Sądu z art. 45 Konstytucji RP i niewykonanie zobowiązań państwa wynikających z art. 6 § Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Ze względu na to, że w obowiązującej w Polsce Konstytucji, także w art. 45, nie obowiązuje zróżnicowanie traktowania spraw, ze względu na rodzaj sporu: cywilny, karny, czy administracyjny, uzasadnia to objęcie gwarancjami konstytucyjnymi także analizowanego sporu i nakłada obowiązek uwzględniania standardów treści Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

V. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie wskazał by utracił w zdolności zarobkowe i wciąż prawdopodobne jest uzyskiwanie przez niego dochodu, zwłaszcza, że uzyskuje przychód w wysokości [...] w skali roku – co wynika z nadesłanych zeznań podatkowych. Stwierdzenie to jest uniezależnione od uzyskiwania przez jego małżonkę, z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodu z emerytury. Na dysponowanie przez skarżącego środkami w wysokości większej, niż zadeklarowana wskazuje zestawienie wskazanych wydatków, które przekraczają kwotę środków utrzymania, którymi skarżący – jego zdaniem – dysponuje: opłaty za energię, gaz, telefon, podatek, wywóz nieczystości wynoszą [...],- zł, natomiast skarżący przeznacza ponad tą sumę – kwartalnie – kwotę [...],- zł na zakup lekarstw.

Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05), co było niemożliwe z przywołanych wyżej powodów. Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest oczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 8 grudnia 2004 r. sygn. GZ 123-124/04), co nie zachodzi w tym wypadku przyczyn podanych powyżej. Okoliczność ta nie zachodzi w sytuacji, kiedy strona, prowadząc działalność gospodarcza w zakresie profesjonalnych napraw lakierniczych i blacharskich samochodów [...] i [...] w większych rozmiarach, co wynika z informacji zawartych na witrynie internetowej, uzyskuje miesięcznie przychód znacznie przekraczający wysokość wymaganych kosztów sądowych.

Zestawienie wysokości środków, którymi może dysponować skarżący (kwota emerytury żony i kwota przychodu z prowadzenia warsztatu), wysokości wymaganych kosztów sądowych (500,- zł) oraz analiza treści oświadczenia strony, powoduje konieczność uznania jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych za nieuzasadniony.

VI. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. uznał, że sytuacja skarżącego kwalifikuje go do rozstrzygnięcia, jak w sentencji.