Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 901/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] listopada 2010 r. nr [...], która została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 8 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. J. W. (zwany dalej: skarżącym) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2007.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. [...] stycznia 2008 r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości 3.592,74 zł (JPO i UPO). Płatności zostały 12 lutego 2008 r. przekazane na rachunek bankowy skarżącego wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie tj. otrzymaniem informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w G. o zawartej przez skarżącego umowie dzierżawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowieniem z [...] marca 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją z [...] stycznia 2008 r. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym zeznań skarżącego, świadka J. S. i załączonego do sprawy materiału dowodowego ustalono, iż skarżący na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] listopada 1995 r. wydzierżawił J. S. gospodarstwo rolne o pow. 6,98 ha na okres 10 lat. Z załączonego do sprawy protokołu zeznań wynika, że w okresie od 1995 do 2008 r. grunty uprawiał dzierżawca, skarżący zaś składał wnioski o przyznanie dopłat, które po otrzymaniu przekazywał J. S. Ponadto z załączonej dokumentacji do sprawy wynika, że [...] grudnia 2008 r. umowa dzierżawy została rozwiązana, zaś nowym właścicielem gospodarstwa jest D. W.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] maja 2009 r. uchylił decyzję z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 oraz odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007. Skarżący od przedmiotowej decyzji wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. , który decyzją z [...] sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] października 2009 r. uchylił decyzję z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności na rok 2007, jednocześnie wymierzając sankcje w wysokości 3.592,74 zł podlegające potrąceniu z płatności, do których producent jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Od powyższej decyzji skarżący nie składał odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna.

Prezes ARiMR[...]października 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007. Po przeprowadzeniu postępowania Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2010 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2007 w wysokości 3.592,74 zł, w tym: 1.987,15 zł z tytułu JPO i 684,19 zł z tytułu UPO, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Skarżący pismem z 3 grudnia 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne zawarte w decyzji z [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98. poz. 634 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone skarżącemu nienależnie środki publiczne za 2007 r. z tytułu płatności JPO pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu płatności UPO ze Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Prezes ARiMR wyjaśnił, iż odpadła podstawa prawna wypłaty skarżącemu przedmiotowych dopłat, ponieważ decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. została uchylona, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] października 2009 r. o odmowie przyznania skarżącemu tych dopłat. Następnie wskazał, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.; zwanej dalej: ustawą o płatnościach), w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006. W rozpatrywanej sprawie, zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r., została ustalona skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 3.592,74 zł, a zatem przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006.

Prezes ARiMR ustosunkowując się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego wyjaśnienia sprawy Prezes ARiMR stwierdził, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, znał zasady dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W złożonym wniosku oświadczył m.in., że znane mi są skutki składania fałszywych oświadczeń oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zobowiązał się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich jak i o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, na dowód czego złożył pod wnioskiem czytelny podpis. Z akt sprawy wynika, że skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności działki rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni 6,64 ha, których nie był faktycznym użytkownikiem, bowiem [...] listopada 1995 r. wydzierżawił grunty, o których wyżej mowa J. S., o czym organ został poinformowany pismem z 27 stycznia 2009 r. przez KRUS w G. . Dalej Prezes ARiMR wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydając decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, opierał się na deklaracji strony zawartej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Na dzień wydania decyzji, o której wyżej mowa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. nie był w posiadaniu informacji o zawartej przez skarżącego umowie dzierżawy.

Prezes ARiMR uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący nieznajomości przepisów prawnych w zakresie zasad przyznawania płatności i przekonaniu skarżącego, że płatności należą się stronie jako właścicielowi gruntów, o czym skarżący nie został poinformowany przez organ. Ustosunkowując się do tego Prezes ARiMR wskazał, że wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada ogólna polegająca obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron przez organ, ma na celu chronić interesy strony w postępowaniu administracyjnym, lecz nie zwalnia strony od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Na organie administracyjnym nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych.

Prezes ARiMR podkreślił, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z [...] października 2009 r. Od przedmiotowej decyzji skarżący nie odwołał się, w związku z czym decyzja z [...] października 2009 r. stała się ostateczna. Uchylenie decyzją z [...] października 2009 r. w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 oraz odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 z naliczonymi sankcjami spowodowało, iż środki finansowe przekazane na rachunek bankowy skarżącemu 12 lutego 2008 r. w kwocie 3.592,74 zł zostały nienależnie pobrane. Prezes ARIMR wyjaśnił także, że bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za rok 2007 pozostaje, podnoszona okoliczność, że pieniądze uzyskane z płatności zostały wydatkowane na potrzeby uprawnionych gruntów przekazane dzierżawcy oraz to, że skarżący nie posiada tych środków i ich nie wydatkował, a uczyniła osoba, która była osoba uprawnioną (dzierżawca). Organ wskazał, że kwota przyznanych płatności bezpośrednich określona w decyzji z [...] stycznia 2008 r. została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 12 lutego 2008 r. Nie ma zatem znaczenia sposób rozdysponowania tychże środków przez skarżącego. Natomiast po stronie organu leży zweryfikowanie uprawnień do otrzymania płatności, a okoliczność, że uzyskane środki zostały przekazane osobie, która posiadała uprawnienie do ich otrzymania, nie ma znaczenia w sprawie. Prezes ARiMR podkreślił, że przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2007. Taka sytuacja ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy czym zaznaczyć, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Wobec powyższego zarzut skarżącego należy traktować jako wyjaśniony i niemieszczący się w zakresie rozpoznania przez Prezesa ARiMR w obecnym postępowaniu.

Dalej Prezes ARiMR wskazał, że na unijne podstawy prawne dotyczące konieczności doliczenia do zwracanej nienależnie pobranej kwoty płatności odsetek. Wyjaśnił przy tym, że przedmiotowej sprawie nie doszło do ich przedawnienia, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. Prezes ARiMR wyjaśnił także, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność - gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego 12 lutego 2008 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności w tej wysokości skarżący uzyskał na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. Natomiast w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działki ewidencyjne o nr [...] będące przedmiotem umowy dzierżawy na rzecz J. S., nie są faktycznie użytkowane przez skarżącego.

Reasumując Prezes ARiMR uznał, że jego decyzja z [...] listopada 2010 r. została wydana zgodnie z prawem.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie płatności bezpośrednich do grantów rolnych na rok 2007 i odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

W motywach skargi powtórzył zarzuty zawarte w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że decyzja z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 oparta jest na błędnym ustaleniu faktycznym, dokonanym przez organ dotyczącym ustalenia faktu, że skarżący jest posiadaczem gruntów rolnych, wobec czego została w konsekwencji uchylona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazał, że organ działając na podstawie przepisów k.p.a. zobowiązany był ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Skarżący podkreślił, że jako rolnik, nie ma takiej znajomości prawa, a biorąc pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada, że nieznajomość przepisów prawa szkodzi, powinien być uwolniony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych. Skarżący zarzucił nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia stanu faktycznego, wskazując, iż zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności, organy w toku postępowania winny podejmować wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko to, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżącego organ wydający powyższą decyzję naruszył prawo i zaufanie obywatela do organów administracji publicznej. Skarżący zaznaczył, że z uwagi na nieznajomość przepisów prawnych w zakresie dotyczącym zasad przyznawania płatności był w przekonaniu, że jest uprawnionym do płatności jako właściciel gruntu. Natomiast organ działając na podstawie art. 9 k.p.a. powinien o wszystkim, wszechstronnie skarżącego poinformować. Skarżący był bowiem przekonany, iż w momencie otrzymania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych pieniądze z tego tytułu jemu się należą, bowiem decyzję wydał właściwy organ, który powinien prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami prawa. Skarżący podkreślił także, że jego przypadek nie jest odosobniony w rejonie działania ARiMR w K. , gdyż jest więcej podobnych spraw, gdzie w związku z wprowadzeniem dopłat unijnych służby rolne i pracownicy Agencji, wskazywali, że taka forma prawna przyjmowania dopłat unijnych i ich przekazywania osobie faktycznie uprawiającej ziemię jest dopuszczalna, gdyż jak podkreślano dopłaty przynależą się na gospodarstwo rolne, muszą być przeznaczone na jego należytą uprawę i mają być pobierane przez jedną osobę, nieistotne przy tym było czy to był posiadacz samoistny czy zależny, byleby dwie osoby nie pobierały dopłat na ten sam grunt, gdyż wówczas jeden z nich będzie zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych dopłat.

Reasumując skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja pozbawiona byłaby wykonalności, bowiem skarżący nie posiada tych środków i ich nie wydatkował co jednak uczyniła osoba, która była osobą uprawnioną (dzierżawca) i nie możliwym byłoby zwrócenie tych płatności, bowiem doprowadziłoby to do sytuacji bezprawnej czyli - nie do zwrotu pobranych świadczeń - tylko do bezpodstawnej zapłaty. Skarżący był tylko formalnym odbiorcą przyznanych płatności a nie rzeczywistym, którym był dzierżawca gruntu.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Wobec powyższego zaznaczyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] listopada 2010 r., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007.

W związku z powyższym Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącego o tym postępowaniu pismem z 15 października 2010 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] lutego 2011 r. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 i odmówiono skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) wszczętego na podstawie wniosku z 8 maja 2007 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane decyzją z [...] stycznia 2008 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem, biorąc pod uwagę wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych (w niniejszej sprawie – ujawnienie umowy dzierżawy działek z [...] listopada 1995 r.) nie znanych organowi, który wydał decyzję. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2007 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. uchylająca decyzję o przyznaniu płatności na rok 2007 i odmowie przyznania tychże płatności, mogła być przedmiotem kontroli organu administracyjnego wyższego stopnia tj. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. , a następnie – po rozpoznaniu odwołania i ewentualnym wniesieniu skargi – kontroli sądowej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. . Skarżący nie złożył odwołania od powyższej decyzji, a więc sam pozbawił się możliwości skontrolowania jej zgodności z prawem, w związku z tym tamże poczynione ustalenia obowiązują.

W tym stanie rzeczy Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatności na rok 2007 i odmawiającej przyznania tychże płatności. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] października 2009 r. stała się decyzją ostateczną, a w konsekwencji skarżący nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów przeciwko powyższej decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania, bowiem argumenty te nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2007.

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środki te należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

Bezsporne w sprawie jest, że to właśnie na rachunek skarżącego zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2007 rok z tytułu JPO pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu UPO z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z [...] stycznia 2008 r. przyznano skarżącemu płatności z tytułu JPO i UPO za 2007 r. w łącznej wysokości 3.592,74 zł. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, powyższa decyzja – decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. – została uchylona, a skarżącemu odmówiono przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich JPO i UPO. Decyzja z [...] października 2009 r. stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że skarżący zgodził się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. Dodać należy, że skarżący został uprzedzony przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2009 r., że "w związku ze stwierdzeniem, iż decyzją nr [...] przyznano Panu nienależne środki finansowe w kwocie 3592,74 zł. Decyzja nr [...] została uchylona decyzją nr [...], natomiast akta sprawy zostaną przekazane do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. , celem wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z art. 29 ustawy o ARiMR".

W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie [...] listopada 2010 r., wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżący utracił prawo do uzyskania płatności na rok 2007, skoro decyzja z [...] stycznia 2007 r. przyznając jemu te płatności została ostateczną wyeliminowana z obrotu prawnego z jednoczesną odmową ich przyznania. Tak więc Prezes ARiMR słusznie przyjął, że uzyskana przez skarżącego płatność na rok 2005 uznana za nienależnie pobraną podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z art. 73 ust. 5 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, niezależnie od oceny, czy skarżący pozostawał w dobrej wierze, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. W przedmiotowej sprawie wypłata płatności do gruntów rolnych za rok 2007, nastąpiła 12 lutego 2008 r. natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 z sankcjami została doręczona skarżącemu 23 października 2009 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (...). W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego 12 lutego 2008 r. w wysokości 3592,74 zł nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności w tej wysokości skarżący uzyskał na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] stycznia 2008 r. Natomiast w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. – jak wynika z akt sprawy – nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działki ewidencyjne o nr [...] będące przedmiotem umowy dzierżawy na rzecz J. S., nie są faktycznie użytkowane przez skarżącego. ARiMR dopiero pismem z 27 stycznia 2009 r. pozyskał tą informację z KRUS OR w G. , która poinformowała, że skarżący – J. W. i B. W. w latach 2005-2008 nie użytkowali własnych gruntów, na podstawie załączonej do pisma kopii umowy dzierżawy z [...] listopada 1995 r., zgodnie z którą wydanie przedmiotu dzierżawy nastąpiło w dniu jej podpisania tj. [...] listopada 1995 r.

Sąd odnosząc się do zarzutu, że pozyskane przez skarżącego środki zostały spożytkowane przez uprawnionego posiadacza gruntów (dzierżawcę), stwierdza, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje sposób rozdysponowania przez skarżącego środków przyznanych tytułem płatności bezpośrednich na rok 2007. Bowiem istotne jest to, że to skarżący wystąpił z żądaniem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, w sytuacji w której nie był posiadaczem przedmiotowych gruntów rolnych. Poza tym okoliczność ta, jak również kwestia nieznajomości przez skarżącego zasad przyznawania dopłat bezpośrednich, powinna być podnoszona i badana w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. – co wyjaśniono wyżej – i nie może być przedmiotem kolejnych rozważań organów w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego stwierdza, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasada praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.