Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 152/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 grudnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w K. decyzją nr [...] z 6 kwietnia 2021 r. w sprawie: "sprawdzenia wykonania obowiązku, nałożonego decyzją nr [...] z dnia 08.10.2014 r., znak: [...], na właściciela działki nr [...] w B. , P. M. Z., sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy realizacji inwestycji prowadzonej na podstawie pozwolenia na budowę wójta Gminy W. W. nr [...] z dnia 20.02.1978 r. w terminie do 31.12.2014 r. oraz decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 29.04.2015 r., znak: [...], uchylającą zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekającą nowy termin sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (4 egzemplarze) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi do dnia 31.08.2015 r., w pozostałej części utrzymującą decyzję w mocy",

po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego mającego na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem,

nakazał M. Z. rozbiórkę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w msc. B. , gmina W. W., o pow. zabudowy 117,80 m2.

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej "P.b.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w związku z ww. decyzją PINB (z 8 października 2014 r.), w dniu 31 października 2018 r. inwestor działając przez pełnomocnika - G. K. - złożył do organu: "Inwentaryzację budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...] w B. , gm. W. W.".

Organ stwierdził, że przedłożona dokumentacja nie wypełnia definicji projektu budowlanego zamiennego. W treści i formie odbiega od wytycznych zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2018 r., poz.1935), dalej "rozporządzenie".

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał na obowiązek wezwania do uzupełnienia braków projektu zamiennego.

W związku z powyższym PINB postanowieniem nr [...] z 31 lipca 2020 r. znak: [...] zobowiązał inwestora do uzupełnienia braków występujących w dostarczonej dokumentacji (inwentaryzacji architektonicznej) dotyczącej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w m. B. , gm. W. W. w terminie do 31 grudnia 2020 r., poprzez dostosowanie przedłożonej dokumentacji do wymagań określonych w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 34 ust. 6 pkt 1 P.b.

W określonym terminie inwestor nie przedłożył poprawionej dokumentacji spełniającej wymagania projektu budowlanego zamiennego. Jednocześnie inwestor nie wystąpił również z wnioskiem o wydłużenie terminu na złożenie kompletnej dokumentacji.

Organ przywołał treść art. 51 ust. 4 i ust. 5 P.b., a powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że sam fakt przedłożenia przez inwestora projektu zamiennego nie legalizuje samowolnie wykonanych robót budowlanych i nie nakłada na organ obowiązku wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego. W przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 P.b.

Organ uzasadnił też zakreślony termin wykonania rozbiórki.

Końcowo wskazał, że nakazanie rozbiórki części obiektu - klatki schodowej od strony zachodniej (od strony działki nr [...] w msc. B. ) dobudowanej do przedmiotowego budynku mieszkalnego uniemożliwiłoby użytkowanie budynku z uwagi na brak innej komunikacji miedzy kondygnacjami. Przywrócenie budynku do stanu pierwotnego w rozpatrywanym przypadku nie ma zastosowania, gdyż przedmiotowy budynek mieszkalny od początku realizowany był niezgodnie z zatwierdzoną dokumentacja projektową (na etapie budowy powstała klatka schodowa i ganek, dokonano zmiany konstrukcji dachu). W związku z powyższym organ podjął decyzję o nakazaniu rozbiórki całości przedmiotowego budynku mieszkalnego.

M. Z., reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od powyższej decyzji z 6 kwietnia 2021 r.. Zarzucił naruszenie przepisów:

I. postępowania:

1. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., przez:

- pominięcie, że 31 sierpnia 2015 r. złożony został projekt zamienny,

- nieuzasadnione przyjęcie, że prace wykonane w 2005 i 2006 r. stanowiły roboty budowlane w celu dokończenia budynku w postaci ukończenia dachu, podczas gdy wykonane prace miały na celu nie dokończenie budowy, a wyłącznie zabezpieczenie obiektu, tj. wymianę ocieplenia na dachu, zatem nie stanowiły nowej budowy i nie wymagały pozwolenia na budowę, nadto ich zakres był konsultowany i zaakceptowany przez pracowników PINB;

- zaniechanie rozważenia i ustalenia kto faktycznie pozostawał inwestorem i poprzestanie na przyjęciu, że to właściciel winien być traktowany jak inwestor, podczas gdy inwestorem był poprzedni właściciel B. Ż.,

- niezasadne przyjęcie, że prace budowlane wykonywane na podstawie pozwolenia na budowę z 1978 r. nie zostały zakończone w 1979 r., gdy wykonano pełnogabarytowy budynek,

- pominięcie, że ostateczne pozwolenie na budowę z 1978 r. opisuje faktycznie stojący na działce budynek, a późniejsze wprowadzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może niweczyć skutków ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i skutkować nakazem rozbiórki,

- przyjęcie, że brak w aktach pozwolenia na użytkowanie stanowi o fakcie jego niewydania,

- nieuwzględnienie sytuacji rodzinnej i osobistej skarżącego, w tym że w przedmiotowym budynku zamieszkuje obecnie 8 osób, w tym 3 małych dzieci i 2 osoby starsze, które to osoby nie mają innych lokali mieszkalnych, a ich sytuacja majątkowa nie pozwala na zakup czy budowę nowego budynku,

2. art. 8 K.p.a., przez wprowadzanie skarżącego w błąd i przekazywanie przez osoby prowadzące postępowanie sprzecznych informacji,

II. prawa materialnego:

1. art. 103 i art. 51 ust. 3 P.b., przez brak zastosowania starego prawa budowlanego z 1974 r.,

2. art. 40 ustawy prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., przez niezastosowanie w kwestii odstąpienia od pozwolenia budowlanego,

3. § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, podczas gdy weszło ono w życie w 2002 r.

Skarżący przedstawił uzasadnienie ww. zarzutów podnosząc m.in., że MWINB poinformował go w piśmie z 27 listopada 2013 r., że akta postępowania wyjaśniającego znak [...] nie zostały odnalezione.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 3 grudnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał w mocy decyzję I instancji z 6 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne, którego przedmiotem uczynił weryfikację legalności inwestycji budowlanej polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...], stanowiącej własność M. Z.. Postępowanie zostało wszczęte w następstwie wniosku Z. S., będącego współwłaścicielem działki ewidencyjnej nr [...], sąsiadującej bezpośrednio ze wzmiankowaną powyżej nieruchomością zabudowaną sporną inwestycją.

W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że budynek posadowiony na działce nr [...] został zrealizowany przez inwestora - B. Ż. (ojca obecnego właściciela - skarżącego M. Z.) systemem gospodarczym, a roboty budowlane prowadzone były sukcesywnie w latach 1978-2006. Formalnoprawną podstawą realizacji inwestycji była decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...], wydana na rzecz B. Ż. 20 lutego 1978 r. przez Naczelnika Gminy W. W.. Jak wynikało z dalszych ustaleń PINB, rzeczony budynek został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od warunków i ustaleń zawartych we wzmiankowanym wyżej pozwoleniu na budowę. Rzeczone nieprawidłowości polegały na zmianie lokalizacji budynku na gruncie, a nadto obejmowały zmianę kubatury obiektu, a to wobec dobudowania zewnętrznej klatki schodowej oraz ganku. Do odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę zaliczono również modyfikację układu połaci dachowych budynku.

W tak dookreślonych okolicznościach sprawy PINB wdrożył postępowanie naprawcze, zmierzające do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej. W toku tej procedury organ I instancji wydawał decyzje w przedmiocie nałożenia obowiązku opracowania projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku, które podlegały kontroli w administracyjnym toku instancji przez MWINB. Ostatecznie organ I instancji decyzją nr [...] z 8 października 2014 r. znak: [...] nałożył na M. Z. obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku. Po rozpoznaniu odwołania Z. S. MWINB decyzją nr [...] z 29 kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zmodyfikował jedynie na korzyść inwestora termin wykonania nałożonego przez organ I instancji obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.

Po analizie przedłożonego przez właściciela budynku projektu budowlanego zamiennego organ I instancji stwierdził braki w opracowanej dokumentacji, co stanowiło podstawę do zobowiązania M. Z. do uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego. W oparciu o weryfikację przedłożonego przez zobowiązanego, uzupełnionego projektu budowlanego zamiennego, organ I instancji uznał, że dostarczona dokumentacja nie spełnia wymagań stawianych przez przepisy techniczno-budowlane. Z tej przyczyny PINB decyzją nr [...] z 31 marca 2016 r. znak: [...] nakazał M. Z. rozbiórkę spornego budynku mieszkalnego. Po rozpoznaniu odwołania zobowiązanego, MWINB decyzją nr [...] z 25 października 2016 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na bezpodstawne odstąpienie przez PINB od wezwania inwestora do skorygowania dokumentacji projektowej w celu doprowadzenia przyjętych rozwiązań do stanu zgodności z przepisami, w tym również z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji postanowieniem nr [...] z 16 lutego 2017 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego do uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego w zakresie wskazanym w ww. decyzji kasacyjnej MWINB nr [...]. Następnie, na wniosek właściciela obiektu termin dostarczenia poprawionej dokumentacji projektowej był przez organ I instancji kilkukrotnie prolongowany. Ostatecznie w dniu 31 października 2018 r. skarżący przedłożył jedynie inwentaryzację spornego budynku mieszkalnego, a kolejny wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie skorygowanej dokumentacji projektowej został odmownie załatwiony przez PINB.

Następnie organ I instancji decyzją nr [...] z 13 grudnia 2018 r. znak [...] na podstawie art. 51 ust. 4 P.b. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w B. .

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od ww. decyzji PINB, organ odwoławczy decyzją nr [...] z 1 października 2019 r. znak: [...] uchylił ww. decyzję nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie sprawdzenia obowiązku nałożonego decyzją nr [...] z 8 października 2014 r., organ I instancji postanowieniem nr [...] z 31 lipca 2020 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego "do uzupełnienia braków występujących w dostarczonej dokumentacji (inwentaryzacji architektonicznej) dotyczącej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w m. B. , gm. W. W., poprzez dostosowanie przedłożonej dokumentacji do wymagań określonych w rozporządzeniu, warunków decyzji PINB nr [...] z 8 października 2014 r., znak: [...], w terminie do dnia 31.12.2020 r."

Wobec nie wypełnienia przez skarżącego ww. obowiązku organ I instancji, po uprzednim zapewnieniu stronom ich gwarancji procesowych wynikających z art. 10 K.p.a., opisaną na wstępie decyzją z 6 kwietnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 3 P.b. nakazał skarżącemu rozbiórkę spornego budynku mieszkalnego.

MWINB po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdził, że przedmiotem sprawy administracyjnej przed organem I instancji została uczyniona budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w miejscowości B., gmina W. W.. Z dotychczasowych ustaleń organu nadzoru budowlanego wynikało, że roboty budowlane przy realizacji wzmiankowanego obiektu prowadzone były w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę tej inwestycji z 20 lutego 1978 r. znak: [...], wydanej przez Naczelnika Gminy W. W. na rzecz B. Ż..

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) - tj. przed dniem 19 września 2020 r., a zgodnie z art. 25 ww. ustawy zmieniającej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W związku z powyższym MWINB stwierdził, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy P.b. w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacja.

Przywołał treść art. 51 ust. 5 P.b. i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie PINB, wobec stwierdzenia istotnych odstępstw przy realizacji spornego budynku, wdrożył tzw. "postępowanie naprawcze", uregulowane w przepisach art. 50-51 P.b.

Organ II instancji opisał cechy postępowania naprawczego z uwzględnieniem jego charakterystycznej etapowości. Wskazał, że przedmiot zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. stanowi załatwienie sprawy co do jej istoty w rozumieniu art. 104 K.p.a. w odniesieniu do następnego etapu postępowania naprawczego. W zamiarze ustawodawcy wydanie orzeczenia w oparciu o art. 51 ust. 5 P.b. oznacza w zasadzie zakończenie całego postępowania "naprawczego".

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania poprzedzającego wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. jest wyłącznie sprawdzenie, czy nałożony wcześniej przez organ nadzoru budowlanego obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.) został wykonany. Tak określony przedmiot ww. decyzji organu I instancji, stanowiącej realizację kolejnego etapu procedury naprawczej, przesądza także o ograniczonym zakresie zagadnień podlegających obecnie weryfikacji przez organ odwoławczy. W związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu, MWINB wyjaśnił, że w związku ze ściśle określonym przedmiotem zaskarżenia, poza zakresem obecnej kontroli pozostawać więc muszą wszelkie kwestie związane z procedowaniem organów nadzoru budowlanego na wcześniejszych etapach procedury naprawczej. W tym poza zakresem rozpatrywania organu odwoławczego w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Nie mogą być zatem ponownie weryfikowane okoliczności rozstrzygnięte uprzednio w decyzji wydanej w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., a związane z oceną, czy doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego co do zakresu nałożonych w decyzji obowiązków i wyznaczonego przez organ terminu ich wykonania.

Organ II instancji przypomniał, że poprzedni etap procedury naprawczej został zwieńczony ostatecznym rozstrzygnięciem o obowiązku przedłożenia przez skarżącego projektu budowlanego zamiennego. Wydana w tym zakresie decyzja administracyjna korzysta z waloru ostateczności. Rozstrzygniecie to, z uwagi na obowiązującą zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.), wiąże także organ odwoławczy w niniejszej sprawie. Ewentualne wzruszenie takiej decyzji jest możliwe jedynie w trybie postępowań nadzwyczajnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności).

To zważywszy, w realiach niniejszej sprawy zastosowanie przewidzianej przez przepisy prawa procedury w odniesieniu do odstępstw od warunków określonych w pozwoleniu na budowę spornej inwestycji wymagało nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.

Zobowiązanie nałożone na skarżącego - właściciela spornego budynku - było efektem uprzedniego stwierdzenia, że w trakcie prowadzonej na przestrzeni prawie 30 lat budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w miejscowości B. w oparciu o pozwolenie na budowę, poprzednik prawny skarżącego (B. Ż.) dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, scharakteryzowanych w decyzji PINB nr [...] z 8 października 2014 r.

Działanie organu nadzoru budowlanego I instancji w tym zakresie stanowiło wypełnienie pierwszego etapu postępowania naprawczego, którego skuteczna realizacja przez podmiot zobowiązany w postaci wykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, miała dopiero umożliwić organowi wdrożenie kolejnego etapu procedury naprawczej, obejmującego wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i zezwalającej na wznowienie robót budowlanych (o ile nie zostały jeszcze zakończone lub zachodzi potrzeba wykonania dodatkowych robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami).

Zatem jako przedmiot zaskarżonej decyzji PINB organ odwoławczy wskazał ocenę, czy skarżący – jako zobowiązany właściciel budynku zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę - wykonał obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego.

Organ odwoławczy stwierdził, że art. 51 ust. 5 P.b. został przez organ I instancji zastosowany w sposób prawidłowy. Przedłożona bowiem przez skarżącego dokumentacja projektowa, będąca w istocie inwentaryzacją budynku mieszkalnego, nie spełnia warunku zgodności z przepisami w zakresie formy oraz niezbędnej treści, którym powinien odpowiadać projekt budowlany.

Pomimo zobowiązania skarżącego do dostosowania złożonej dokumentacji do wymagań określonych w rozporządzeniu postanowieniem PINB nr [...] z 31 lipca 2020 r., zobowiązany nie przedłożył wymaganych 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, jak i również nie wystąpił z wnioskiem o przedłużenie terminu na złożenie żądanej dokumentacji.

Organ odwoławczy zaaprobował również stanowisko organu I instancji, że nakazanie rozbiórki części obiektu - klatki schodowej od strony zachodniej (od strony działki nr [...]) dobudowanej do przedmiotowego budynku mieszkalnego, uniemożliwiłoby użytkowanie budynku z uwagi na brak innej komunikacji między kondygnacjami. Przywrócenie budynku do stanu pierwotnego w rozpatrywanym przypadku nie ma zastosowania, gdyż przedmiotowy budynek mieszkalny od początku realizowany był niezgodnie z zatwierdzoną dokumentacja projektową (na etapie budowy powstała klatka schodowa i ganek, dokonano zmiany konstrukcji dachu).

Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko, że nie jest możliwe zaniechanie dalszych robót (z uwagi na ich faktyczne zakończenie), doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego bądź dokonanie rozbiórki wyłącznie części obiektu (z technicznego punktu widzenia rozbiórka klatki schodowej od strony zachodniej wiązałaby się z pozostawieniem budynku bez ciągów komunikacyjnych łączących jego poszczególne kondygnacje).

Organ II instancji obszernie uzasadnił również przyjęcie skarżącego za adresata obowiązku.

Końcowo organ odwoławczy powtórzył, że poza jego kontrolą pozostaje zarówno prawidłowość ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., jak i nie jest możliwe odniesienie się do zarzutów odwołania dotyczących m.in. niezastosowania przez organ nadzoru budowlanego przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.).

Na marginesie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 103 § 2 P.b., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stosuje się wyłącznie w odniesieniu do obiektów budowlanych odpowiadających ściśle zakresowi normy art. 48 P.b. Skoro przepis art. 103 ust. 2 P.b. odwołuje się w sposób ścisły jedynie do normy art. 48 (rozbiórka samowoli budowlanej), to nie można obejmować hipotezą przepisu art. 103 ust. 2 innych przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. np. 50-51 P.b.

M. Z., reprezentowany przez adwokata, wniósł na ww. decyzję MWINB nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości, "zaskarżonemu postanowieniu" zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77, jak również art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwą, stronniczą i nieuwzględniającą zasad logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaniechanie dopuszczenia jako dowód przesłuchania poprzedniego właściciela nieruchomości B. Ż., a także nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie w treści uzasadnienia istotnych okoliczności i faktów, a które to naruszenie skutkowało dokonaniem niepełnych, nieścisłych ustaleń faktycznych przejawiającym się w:

- braku ustalenia, że prace budowlane wykonywane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Wójta Gminy W. W. z 20 lutego 1978 r. wykonane przez poprzedniego właściciela działki B. Ż. zostały zakończone na początku lat 80-tych albowiem wówczas wykonano pełnogabarytowy budynek oraz dach,

- ustaleniu, że nie zostało co do budynku, którego dotyczy postępowanie, wydane pozwolenie na użytkowanie oraz braku ustalenia, że budynek którego dotyczy postępowanie został już formalnie odebrany i przejęty do użytkowania bezpośrednio po zakończeniu budowy,

- braku ustalenia, że zmiany projektu budowlanego były uzgadnianie niezwłocznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę i rozpoczęciu budowy z organem właściwym oraz sąsiadami bezpośrednimi, wówczas matką Z. S., a były czynione z uwagi na uwarunkowania gospodarcze obu rodzin (zamieszkujących przy ul. [...] i [...]),

- braku ustalenia, że toczyło się w 2007 roku w sprawie [...] postępowanie w sprawie kontroli obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] w B. , będących wówczas własnością B. Ż.,

- braku ustalenia, że ww. postępowanie zakończyło się pozytywnie wobec przedstawienia przez B. Ż. m.in. dokumentów świadczących o przejęciu obiektu budowlanego, którego dotyczy postępowanie do użytkowania (w wezwaniu z 22 stycznia 2007 r. w ww. postępowaniu wezwano B. Ż. do przedłożenia m.in. dokumentu świadczącego o przejęciu obiektów do użytkowania i pouczono, że brak przedłożenia dokumentów spowoduje zastosowanie art. 91.1. prawa budowlanego, następnie na B. Ż. nigdy w związku z zaniechaniem przedstawienia dokumentów do kontroli nie nałożono grzywny ani żadnej innej kary, co stanowi o tym, że B. Ż., ówczesny właściciel - przedstawił w 2007 roku w PINB dokumenty świadczące o przejęciu obiektów do użytkowania, które do dokumenty zostały przez organ ZAGUBIONE (co wynika jasno z akt niniejszej sprawy), a aktualnie ofiarą zaniechań organu jest obecny właściciel nieruchomości a wraz z nim pozostałe 9 osób zamieszkujących dom rodzinny),

- braku ustalenia, że w budynku którego dotyczy postępowanie zamieszkują 4 rodziny, liczące łącznie 10 osób, tj. 8 osób dorosłych, w tym dwie osoby starsze (po 80 roku życia) i 2 dzieci, a nakaz rozbiórki budynku będzie się wiązał z brakiem dachu nad głową dla wszystkich zamieszkujących dom rodzin, oraz braku ustalenia, że żadna z osób zamieszkujących dom nie jest właścicielem żadnej nieruchomości;

II. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, pominięcie w czasie prowadzenia postępowania zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

III. art. 81a § 1 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony (skarżącego), w sytuacji gdy istniały przesłanki zastosowania tego przepisu, albowiem w sprawie pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a mimo tego organ nie zastosował prawidłowo przepisu i rozstrzygnął je na niekorzyść skarżącego;

IV. art 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w całości;

V. art. 51 ust 5. w zw. z art 51 ust 3 P.b. poprzez błędne nakazanie M. Z. rozbiórki budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w msc. B. , gmina W. W., w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny prowadzi do przekonania, że postępowanie legalizacyjne jest bezpodstawne a w konsekwencji nie może być wydany nakaz rozbiórki; a także poprzez zastosowanie go do inwestycji zakończonej przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.;

VI. art 103 P.b. poprzez brak zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w sytuacji, gdy inwestycja, której dotyczy postępowanie, została zakończona w jeszcze przed wejściem w życie "nowego" prawa budowlanego, przez poprzedniego właściciela działki B. Ż..

Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1) na podstawie art 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "P.p.s.a.", o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa - w całości, względnie z uwagi na okoliczność że postępowanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już poprzednio decyzją administracyjną, względnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2) na podstawie art 135 P.p.s.a. o rozważenie uchylenia orzeczeń poprzedzających zaskarżoną decyzję;

3) na podstawie art 145 § 3 P.p.s.a. o umorzenie postępowania administracyjnego w całości;

4) na podstawie art 200 w zw. z art 205 P.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono m.in., że do wydania decyzji doszło po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób niepełny, nieuwzględniający istotnych dla sprawy okoliczności, przy niskiej inicjatywie dowodowej organów, nierozważaniu przez organy zaniechań poczynionych przed laty przed te same organy w innym składzie osobowym.

Pierwotnym błędem organu jest brak ustalenia, że budowa obiektu będącego przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu została zakończona niedługo po wydaniu pozwolenia na budowę, a dom został odebrany i przejęty do użytkowania, a dokumenty na tę okoliczność zostały złożone w aktach sprawy [...], które to akta zostały przez organ zagubione, co wydarzyło się bez winy skarżącego ani inwestora i nie może mieć dla nich negatywnych, tak daleko idących skutków.

Na skutek naruszeń procesowych organ nie ustalił, że prace budowlane wykonywane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Wójta Gminy W. W. z 20 lutego 1978 r. przez poprzedniego właściciela działki B. Ż., zostały zakończone niezwłocznie po ich rozpoczęciu i prowadzeniu, albowiem wówczas wykonano pełnogabarytowy budynek oraz dach. Nieprawidłowo organ klasyfikuje prace wykonane w 2005 i 2006 roku, polegające na ociepleniu dachu, jako dalsze wykonywanie prac z pozwolenia na budowę.

Organ nieprawidłowo ocenił i wyciągnął nieprawidłowe wnioski m.in. z zalegających już w aktach sprawy dokumentów: pisma PINB z 27 listopada 2013 r., wezwania PINB do B. Ż. z 22 stycznia 2007 r. i zawiadomienia PINB do B. Ż. z 15 stycznia 2007 r. Jak wynika z załączonych dokumentów, w roku 2007 toczyło się postępowanie w sprawie kontroli obiektów budowlanych znajdujących się na działce [...] w B. , będących własnością B. Ż.. B. Ż. (inwestor, ojciec skarżącego, poprzedni właściciel nieruchomości), 29 stycznia 2007 r. otrzymał wezwanie z 22 stycznia 2007 r., w którym wezwano go do przedłożenia w siedzibie PINB dokumentów związanych z budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi wybudowanymi na działce nr [...] w B. wraz z dokumentami dotyczącymi użytkowania ww. obiektów budowlanych. Wezwano wówczas m.in. do złożenia dokumentów świadczących o przejęciu obiektów do użytkowania. Pouczono, że nie zgłoszenie się w wyznaczonym terminie z dokumentami zostanie potraktowane jako uchylanie się od obowiązku kontroli i zostanie zastosowany art 91 P.b., który mówi, że kto udaremnia określone ustawa czynności właściwych organów (...) podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Po tym wezwaniu B. Ż. wraz z synem (aktualnie skarżącym) stawił się w PINB i przedstawił stosowne dokumenty, wówczas został spisany protokół i powiedziano mu, że sprawa została pozytywnie zakończona. O pozytywnym jej zakończeniu świadczy chociażby fakt, że w stosunku do B. Ż. nigdy nie zastosowano grzywny, kary ograniczenia wolności ani pozbawienia wolności, które z pewnością byłyby zastosowane gdyby B. Ż. nie przedstawił dokumentów świadczących o przejęciu obiektów do użytkowania. Niestety akta sprawy z 2007 r. zostały przez organ zgubione, a aktualnie ofiarą tego stał się skarżący i pozostałe 9 osób mieszkających wraz z nim, w tym dwie osoby po 80 r. ż. i dwójka małych dzieci.

Na dowód powyższego pełnomocnik przedłożył pismo PINB z 27 listopada 2013 r., z którego wynika że akta ww. sprawy zostały przez PINB zagubione, zawiadomienie z 15 stycznia 2007 r., [...], wezwanie z 22 stycznia 2007 r., [...], pismo PINB z 27 listopada 2013 r., [...], oświadczenie B. Ż. - własnoręczne z 5 stycznia 2022 r., przesłuchanie skarżącego, przesłuchanie świadka J. Ż. (adres do wezwania jak skarżącego).

Skarżący z najdalej posuniętej ostrożności procesowej zarzucił alternatywnie naruszenie art. 81a K.p.a. Podniósł, że niedopuszczalne jest, żeby zaniechania po stronie organu prowadziły do tak daleko idących skutków, lak nałożenie na właściciela domu obowiązku jego rozbiórki - z tego właściwie względu, że organ zagubił przed laty dokumenty, które są dla niniejszej sprawy najistotniejsze. "W 2007 roku nie było jeszcze zwyczaju posiadania przy sobie smatrfona, którym można utrwalić treść protokołu który się podpisuje – B. Ż. nie uzyskał żadnego dokumentu po podpisaniu protokołu, zaufał organowi i uważał, że skoro urzędnik mówi, że sprawa jest zakończona, to jest zakończona, za co nie można go aktualnie winić". Następnie przez kilka lat nie toczyło się żadne postępowanie, aż do zainicjowania przez sąsiada - Z. S., kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie, którego kontynuacją jest niniejsza skarga.

Nadto organ pominął całkowicie okoliczność, że w budynku którego dotyczy postępowanie zamieszkują 4 rodziny, liczące łącznie 10 osób oraz że nakaz rozbiórki budynku będzie się wiązał z brakiem dachu nad głową dla wszystkich zamieszkujących dom rodzin. Żadna z powyższych osób nie posiada tytułu prawnego do innej nieruchomości. Prowadzenie postępowania miało miejsce z oczywistym naruszeniem art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, pominięcie w czasie prowadzenia postępowania zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Powyższe doprowadziło do naruszenia art. 51 ust 5. w zw. z art 51 ust. 3 P.b. poprzez błędne nakazanie skarżącemu rozbiórki budynku mieszkalnego w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny prowadzi do przekonania, że postępowanie legalizacyjne jest bezpodstawne a w konsekwencji nie może być wydany nakaz rozbiórki.

Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych w przedmiocie daty zakończenia budowy powinno prowadzić do stosowania ustawy prawo budowlane obowiązującej poprzednio - tj. ustawy z 1974 r., na co wskazuje art 103 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane.

W załączonym do skargi oświadczeniu z 5 stycznia 2022 r. B. Ż. i J. Ż. wskazali m.in., że około 1982-83 roku B. Ż. zgłosił do Urzędu Gminy, że wybudował dom mieszkalny i chciał się do niego wprowadzić. Na miejsce przyjechał urzędnik Gminy i wyraził zgodę. Wszystkie zmiany w projekcie były uzgodnione z ówczesnym architektem, a przybliżenie klatki do granicy działki było uzgodnione z ówczesna właścicielką A. S. – siostrą inwestora, matką Z. S.. Inwestor zawarł na powyższe okoliczności umowę na piśmie, którą dostarczył do organu w 2007 r. po donosie Z. S..

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i obszernie odnosząc się do zarzutów skargi.

W piśmie procesowym z 9 maja 2020 r. uczestnicy postępowania B. S. i Z. S. podnieśli, że zarzuty braku ustalenia, że prace budowlane wykonywane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Gminy W. W. z 20 lutego 1978 r. wykonane przez poprzedniego właściciela B. Ż. zostały zakończone na początku lat 80-tych, albowiem wówczas wykonano pełnogabarytowy budynek oraz dach - są nieprawdziwe. Organ I instancji w wydanej decyzji nr [...] z 8 października 2014r. przywołuje oświadczenia przekazane do protokołu poprzedniego właściciela B. Ż. oraz aktualnego właściciela M. Z., gdzie obaj informują organ o zakończeniu długoletniej budowy domu zakończonej w 2006 r. wykonaniem dachu. Na tę okoliczność przedstawiają między innymi faktury na zakup materiałów budowlanych z okresu budowy.

Zarzut braku ustalenia, że zmiany projektu budowlanego były uzgodnione niezwłocznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę między innymi z matką uczestnika niniejszego postępowania Z. S., jest kłamstwem. Śp. matka A. S. mieszkała wówczas w C. i kiedy zobaczyła, iż jej brat B. Ż. bez jej zgody dobudowuje do istniejącego domu dużych rozmiarów klatkę schodową była załamana. Długo nie mogła się z tym faktem pogodzić. W miejscu zamieszkania wiele razy podejmowała temat dobudowywanej klatki schodowej w obecności uczestników niniejszego postępowania B. i Z. S., powtarzając "jak on mi mógł to zrobić". Jako siostra B. Ż. nigdy nie zdecydowała się na zawiadomienie organów budowlanych w gminie. Miała do brata - B. Ż. ogromny żal. Nigdy nie było w żadnej formie zgody śp. A. S. na rozbudowę klatki schodowej.

Odnośnie postępowania z 2007 r. uczestnicy podnieśli, że wszczęcie tego postępowania poprzedziło zawiadomienie gminy W. W. złożone przez B. Ż. o wykonaniu niezgodnej ze sztuką budowlaną drogi dojazdowej oraz domu przez uczestnika niniejszego postępowania Z. S.. Sprawa dotyczyła, jak dziś wiadomo - czterech samowoli budowlanych na działce nr [...]. Dodatkowo podnieśli, że obecnie wszystko wskazuje, iż dobudowana klatka stoi częściowo na gruncie uczestnika B. i Z. S.. Zdjęcie lotnicze obszaru gminy W. W. pokazuje przebieg granicy, gdzie granica pomiędzy działkami [...] przebiega przez budynki należące do aktualnego właściciela M. Z.. Aktualnie w sprawie spornej granicy Urząd Gminy W. W., na wniosek uczestnika Z. S. prowadzi postępowanie o rozgraniczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 2 czerwca 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 20 kwietnia 2022 r.). Jednak nie od wszystkich stron postępowania uzyskano potwierdzenie posiadania ww. technicznych możliwości.

Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących i skarżonego organu oraz uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga jest bezzasadna.

Nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, czy też z uwagi na okoliczność, że postępowanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już poprzednio decyzją administracyjną.

Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego. Sąd aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ II instancji prawidłowo również zastosował i wyjaśnił obowiązujące przepisy międzyczasowe, a także ustalił krąg stron postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie oceny i kwalifikacji badanych robót budowlanych, czasu ich przeprowadzenia, zastosowania odpowiednich przepisów prawa, a w konsekwencji przesłanek rozstrzygnięcia kończącego procedurę naprawczą przez orzeczenie nakazu rozbiórki.

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one zastrzeżeń co do ich prawidłowości.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji MWINB stanowią przede wszystkim art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 3 P.b., zgodnie z którym w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne w przedmiocie weryfikacji legalności inwestycji budowlanej polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...], stanowiącej obecnie własność M. Z. (zawiadomienie z 15 maja 2012 r., k. 28 akt PINB znak: [...]). Postępowanie zostało wszczęte w następstwie wniosku Z. S. (następcy prawnego A. S. - siostry B. Ż.), będącego współwłaścicielem działki ewidencyjnej nr [...], sąsiadującej bezpośrednio ze wzmiankowaną powyżej nieruchomością zabudowaną sporną inwestycją.

W toku postępowania wyjaśniającego bezspornie ustalono, że budynek posadowiony na działce nr [...] został zrealizowany przez inwestora - B. Ż. (ojca obecnego właściciela - skarżącego M. Z.) systemem gospodarczym, a roboty budowlane rozpoczęto w 1978 r.

Formalnoprawną podstawą realizacji inwestycji była decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...]/13/78, wydana na rzecz B. Ż. 20 lutego 1978 r. przez Naczelnika Gminy W. W..

Z dalszych ustaleń PINB wynika niewątpliwie, że przedmiotowy budynek został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od warunków i ustaleń zawartych w ww. pozwoleniu na budowę z 1978 r. Rzeczone nieprawidłowości polegały na zmianie lokalizacji budynku na gruncie, a nadto obejmowały zmianę kubatury obiektu, a to wobec dobudowania zewnętrznej klatki schodowej oraz ganku. Do odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę zaliczono również modyfikację układu połaci dachowych budynku. Odstępstwa potwierdził sam inwestor, choć podniósł ich konsultowanie z architektem i bliżej nieokreślonymi urzędnikami Gminy.

Kwestia przedmiotowego budynku jest elementem szerszego sporu sąsiedzkiego pomiędzy właścicielami działek nr [...], w tym dotyczących m.in. usytuowanych w granicy działek budynków usługowo-handlowego i garażowego, co do których WSA w Krakowie orzekał w sprawach II SA/Kr 1074/19 i II SA/Kr 1182/20, a także samego przebiegu granicy.

Wracając do zagadnienia spornego budynku mieszkalnego należy wskazać, że w niniejszej sprawie PINB wdrożył postępowanie naprawcze zmierzające do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, zapewniając obecnemu właścicielowi możliwość legalizacji samowoli.

Na przestrzeni lat (od 2012 r.) w toku tej procedury organ I instancji wydawał decyzje w przedmiocie nałożenia obowiązku opracowania projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku, które podlegały kontroli w administracyjnym toku instancji przez MWINB.

Pierwsza decyzja PINB nr [...] nakładająca na skarżącego m.in. obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy realizacji inwestycji pn. "budynek mieszkalny na działce nr [...] w B. " w terminie do 31 października 2013 r., została wydana 16 lipca 2013 r.

Ww. decyzja PINB nr [...] została uchylona przez MWINB decyzją nr [...] z 3 lutego 2014 r. znak: [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, ze względu na braki w materiale dowodowym (brak ustalenia zakończenia budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] i brak ustalenia ciągłości wykonywania robót budowlanych na tej inwestycji).

Ostatecznie organ I instancji decyzją nr [...] z 8 października 2014 r. znak: [...] nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowego budynku (k. 213 akt PINB znak: [...]).

Po rozpoznaniu odwołania Z. S. MWINB ostateczną decyzją nr [...] z 29 kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję co do meritum w mocy, modyfikując jedynie na korzyść inwestora termin wykonania nałożonego przez organ I instancji obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (k. 253 akt PINB znak: [...]).

Przy piśmie z 29 października 2015 r. skarżący przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego, które PINB uznał za niespełniające wymogów rozporządzenia. W związku z powyższym postanowieniem nr [...] z 5 listopada 2015 r. PINB nałożył na skarżącego obowiązek usunięcia braków w przedłożonym projekcie poprzez przedłożenie m.in.:

- oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością,

- warunków przyłączy bądź umów dostaw mediów,

- wypisu i wyrysu z m.p.z.p. lub kopii decyzji WZ,

- projektu zagospodarowania działki uzupełnionego o opis inwestycji odnoszący się do m.p.z.p. (podstawowe parametry budynku, wskaźniki),

- warunków technicznych oraz sposobu odprowadzania wody deszczowej z dachu oraz powierzchni utwardzonych,

- poziomu posadowienia budynku,

- obszaru oddziaływania inwestycji,

- uzupełnienia projektu o branże: konstrukcyjną, instalacyjną, a także o charakterystykę energetyczną budynku.

W piśmie z 21 grudnia 2015 r. skarżący wskazał, że przedkłada uzupełnione egzemplarze projektu budowlanego zamiennego.

PINB uznając, że dostarczona dokumentacja nie spełnia wymagań stawianych przez przepisy techniczno-budowlane, decyzją nr [...] z 31 marca 2016 r. znak: [...] nakazał skarżącemu rozbiórkę spornego budynku mieszkalnego (k. 293 akt PINB znak: PINB - [...]).

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego MWINB decyzją nr [...] z 25 października 2016 r. znak: [...] (k. 311 akt PINB znak: [...]) uchylił ww. decyzję nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na bezpodstawne odstąpienie przez PINB od wezwania inwestora do skorygowania dokumentacji projektowej w celu doprowadzenia przyjętych rozwiązań do stanu zgodności z przepisami, w tym również z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (k. 300 akt PINB znak: [...]).

Rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji postanowieniem nr [...] z 16 lutego 2017 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego do uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego w zakresie wskazanym w decyzji kasacyjnej MWINB nr [...]. Następnie, na wniosek właściciela obiektu termin dostarczenia poprawionej dokumentacji projektowej był przez organ I instancji kilkukrotnie prolongowany. Skarżący 31 października 2018 r. przedłożył jedynie inwentaryzację spornego budynku mieszkalnego (k. 373 akt PINB znak: [...]), a kolejny wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie skorygowanej dokumentacji projektowej został załatwiony przez PINB odmownie.

Następnie organ I instancji decyzją nr [...] z 13 grudnia 2018 r. znak [...] na podstawie art. 51 ust. 4 P.b. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w B. (k. 391 akt PINB).

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od ww. decyzji PINB, organ odwoławczy decyzją nr [...] z 1 października 2019 r. znak: [...] uchylił ww. decyzję nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k. 29-32 akt WINB).

Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie sprawdzenia obowiązku nałożonego decyzją nr [...] z 8 października 2014 r., tj. sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości B., organ I instancji postanowieniem nr [...] z 31 lipca 2020 r. znak: [...] zobowiązał skarżącego "do uzupełnienia braków występujących w dostarczonej dokumentacji (inwentaryzacji architektonicznej) dotyczącej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w m. B. , gm. W. W., poprzez dostosowanie przedłożonej dokumentacji do wymagań określonych w rozporządzeniu, warunków decyzji PINB nr [...] z 8 października 2014 r., znak: [...], w terminie do dnia 31.12.2020 r." (k. 13 akt PINB znak: [...]).

Wobec nie wypełnienia przez skarżącego ww. obowiązku sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, organ I instancji, po uprzednim zapewnieniu stronom ich gwarancji procesowych wynikających z art. 10 K.p.a. (zawiadomienie z 26 stycznia 2021 r. znak: [...], k. 19 akt PINB), opisaną na wstępie decyzją z 6 kwietnia 2021 r. nr [...] znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 3 P.b. nakazał skarżącemu "rozbiórkę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w msc. B. , gmina W. W. o pow. zabudowy 117,80 m2" (k. 25 akt PINB znak: [...]).

Powyższe niesporne okoliczności jednoznacznie wynikają też ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego.

W konsekwencji należało uznać, że wobec wykonania spornych robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w decyzji pozwolenia na budowę z 20 lutego 1978 r. nr [...] wydanej na rzecz B. Ż. przez Naczelnika Gminy W. W., niewątpliwie zaistniał stan uzasadniający wdrożenie tzw. postępowania naprawczego, uregulowanego w art. 50-51 P.b.

Jak przy tym słusznie zauważył organ odwoławczy, postępowanie naprawcze (legalizacyjne) charakteryzuje się etapowością. W pierwszej kolejności, jeżeli sporne roboty budowlane nie zostały zakończone, organ nadzoru budowlanego postanowieniem na podstawie art. 50 P.b. wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych. Następnie, w terminie dwóch miesięcy od dnia wydania wzmiankowanego postanowienia, o którym mowa w art. 50 ustawy, wydaje na podst. art. 51 ust. 1 decyzję, którą nakłada określony obowiązek. W ostatniej fazie postępowania organ stwierdza, czy doszło do wykonania obowiązku określonego w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 P.b. W zależności od poczynionych ustaleń wydaje następnie jedną z alternatywnych decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 3-5 P.b.

Co istotne, przedstawiona wyżej sekwencja działań organu nadzoru budowlanego w oparciu o tryb postępowania naprawczego uregulowanego w art. 50-51 P.b. przewiduje ściśle określone etapy. Każde kolejne stadium jest uzależnione (uwarunkowane) od zakończenia i wyniku poprzedniego etapu. Przedstawiona procedura naprawcza może znaleźć zastosowanie także w odniesieniu do robót budowlanych już zakończonych.

Przedmiot zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. stanowi załatwienie co do istoty ostatniego etapu postępowania legalizacyjnego, a zatem i całej sprawy. Stanowi więc zakończenie całego postępowania naprawczego.

Należy przy tym podzielić stanowisko organu II instancji, że przedmiotem poddanej kontroli sądowej w niniejszej sprawie decyzji, wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 P.b., było co do zasady wyłącznie sprawdzenie, czy został wykonany nałożony wcześniej przez organ nadzoru budowlanego obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.).

Przy tak określonym przedmiocie decyzji obu instancji, stanowiących realizację kolejnego etapu procedury naprawczej, nie jest możliwa w niniejszej sprawie merytoryczna kontrola prawidłowości ostatecznej decyzji MWINB nr [...] z 29 kwietnia 2015 r., znak: [...], która jest podstawą żądania od skarżącego w zakreślonym terminie wykonania nałożonego obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (4 egzemplarze) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi.

Większość podnoszonych przez skarżącego kwestii mogła być skutecznie rozpatrzona na poprzednich etapach postępowania legalizacyjnego, np. w drodze zaskarżenia do WSA w Krakowie ww. decyzji MWINB nr [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.

Słusznie organ II instancji wskazał, że ww. decyzja, jako że cechuje się walorem ostateczności, korzysta z ochrony na zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.). Ewentualne wzruszenie takiej decyzji jest możliwe jedynie w trybie postępowań nadzwyczajnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności) (Gliniecki Andrzej [red.], Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016, analogicznie wyrok NSA z 22 listopada 2019 r., sygn. II OSK 39/18).

Zatem większość okoliczności podniesionych w skardze nie podlegała już badaniu na tym etapie postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję (m.in. kwestie związane z datą zakończenia budowy, brakiem przyjęcia obiektu do użytkowania, uzgodnień zmian projektu z sąsiadami i organami).

Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu, nie budzi wątpliwości, że w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie naprawcze strony postępowania mogą skutecznie podnosić wyłącznie argumenty dotyczące jedynie przedmiotu rozstrzygnięcia w zaskarżanej decyzji, nie można natomiast w odwołaniu tym podnosić zarzutów w stosunku do wcześniej wydanej decyzji zobowiązującej do przedłożenia stosownych dokumentów, od której również służyły środki zaskarżenia (skarga do sądu administracyjnego).

Granice rozpatrywanej sprawy wyznaczała zatem istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu wyłącznie skarżonym rozstrzygnięciem administracyjnoprawnym, zapadłym w trybie art. 51 ust. 5 P.b. pomimo, że decyzje naprawcze wydawane na podstawie art. 51 P.b. pozostają w tzw. ciągu działań prawnych. Oznacza to, że określona decyzja ostateczna, stanowi z kolei podstawę do wydania kolejnej decyzji. Ta pierwsza - podstawowa decyzja może zakreślać ramy rozstrzygnięcia decyzją następczą, nie może być jednak oceniana na kolejnym etapie postępowania naprawczego. Z tej przyczyny kontroli Sądu nie mogły podlegać decyzje wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. budowlanego tj. nakładające obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, co oznacza, że zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Decyzja wydana w niniejszej sprawie kończyła natomiast postępowanie naprawcze, bowiem skutkiem nieprzedłożenia w zakreślonym terminie projektu budowlanego zamiennego było wydanie nakazu rozbiórki obiektu (por. Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, 2 wyd.. Warszawa 2007r., s. 553, wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2017 r., sygn. VII SA/Wa 1513/16).

Warto przy tym wyjaśnić, że zobowiązanie nałożone na skarżącego -obecnego właściciela spornego budynku, było efektem uprzedniego stwierdzenia, że w trakcie prowadzonej na przestrzeni prawie 30 lat budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w miejscowości B., w oparciu o pozwolenie na budowę, poprzednik prawny skarżącego (B. Ż.) dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, scharakteryzowanych w decyzji PINB nr [...] z 8 października 2014 r.

Działanie organu nadzoru budowlanego I instancji w tym zakresie, korygowane kilkukrotnie przez kasacyjne rozstrzygnięcia MWINB, stanowiło ostatecznie wypełnienie pierwszego etapu postępowania naprawczego. Jego realizacja przez podmiot zobowiązany w postaci wykonania obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego mogła umożliwić organowi wdrożenie kolejnego etapu procedury naprawczej, obejmującego wydanie pozytywnej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i ewentualnie zezwalającej na wznowienie robót budowlanych (o ile zachodziłaby potrzeba wykonania dodatkowych robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami).

Sąd stwierdza, że prawidłowe i adekwatne do stanu faktycznego i prawnego sprawy jest stanowisko organu II instancji, które to stanowisko należy zaakceptować, co musiało skutkować oddaleniem bezzasadnej skargi.

Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia PINB jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że roboty budowlane zrealizowane przy budowie spornego obiektu przeprowadzone zostały w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w ww. decyzji o pozwoleniu na budowę tej inwestycji z 20 lutego 1978 r. znak: [...].

Jak wyżej wskazano, przedłożona przez skarżącego dokumentacja projektowa nie spełnia warunku zgodności z przepisami w zakresie formy oraz niezbędnej treści, którym powinien odpowiadać projekt budowlany.

Pomimo wieloletniego postępowania, w którym skarżący co najmniej od 2015r. (a wcześniej w 2014 i 2013r.) był jednoznacznie informowany o potrzebie przedłożenia projektu zamiennego w odpowiedniej, wymaganej przepisami formie, a ostatecznie zobowiązany do dostosowania złożonej dokumentacji do wymagań określonych w rozporządzeniu postanowieniem PINB nr [...] z 31 lipca 2020 r., jednak nie przedłożył wymaganych 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego.

Warto wskazać również, że organ wielokrotnie pozytywnie załatwiał prośby skarżącego o przedłużenie terminu na złożenie żądanej dokumentacji, z czego skarżący nie skorzystał, przedkładając jedynie dokumentację w sposób ewidentny nie spełniającą wymogów projektu budowlanego w procesie inwestycyjnym.

Co znamienne, tej głównej okoliczności braku zadośćuczynienia obowiązkowi przedłożenia uzupełnionego projektu zamiennego skarżący, ani reprezentujący go adwokat, nie kwestionują.

Odnosząc się do zarzuconego przez skarżącego błędnego adresowania obowiązku rozbiórki do aktualnego właściciela, a nie inwestora, Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego. Wbrew zarzutom skarżącego, w sprawie w ogóle nie było sporne, że inwestorem budowy był ojciec skarżącego – B. Ż..

Kolejność osób zobowiązanych do wykonania określonych czynności wskazana w art. 52 P.b., choć nie ma w ww. przepisie charakteru przypadkowego, wskazuje na kolejność, według której należy rozpatrywać adresata decyzji, o której mowa w art. 51 P.b. W judykaturze roztrząsającej kwestię wykładni art. 52 P.b. przyjmuje się powszechnie, że wprowadzone kryterium sprawstwa lub tytułu prawnego do obiektu budowlanego, którym posłużył się ustawodawca, ma charakter elastyczny, stąd przesądzenie, że określone obowiązki powinny obciążać właściciela obiektu budowlanego albo inwestora, niezależnie że te dwie kategorie najczęściej pozostają wspólne i przysługują tej samej osobie, uzależnione jest od okoliczności faktycznych danej sprawy (por. wyrok NSA z 25 listopada 2015 r., sygn. II OSK 741/14, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania, co zależy od konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1530/19).

Stosownie zatem do postanowień art. 52 P.b. realizatorem nakazu rozbiórki powinien być w sytuacjach typowych inwestor. Jednak skierowanie decyzji do inwestora uwarunkowane musi być posiadaniem przez ten podmiot takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nałożonego obowiązku. Mając zatem na uwadze, że właścicielem działki zabudowanej spornym obiektem pozostaje skarżący (syn inwestora i poprzedniego właściciela działki nr [...]), ma on uprawnienia do władania obiektem umożliwiające mu wykonanie nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego.

W związku powyższym słusznie organy nadzoru budowlanego uznały, że nakaz rozbiórki nałożyć należało na obecnego właściciela działki nr [...].

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w skardze i uwag podnoszonych w odwołaniu, Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu decyzji II instancji wskazane zostały wyczerpująco motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy oraz stanowiące odpowiedź na kwestie podnoszone w odwołaniu. W przeciwieństwie również do nieco lakonicznego uzasadnienia decyzji I instancji, organ odwoławczy przedstawił rzetelnie wszystkie istotne kwestie sprawy i przebieg postępowania.

W szczególności stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo, a zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia, nie budzą wątpliwości. Nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. MWINB rzeczowo uzasadnił, dlaczego podzielił argumentację rozstrzygnięcia organu I instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.

W szczególności Sąd nie stwierdził także naruszenia innych zarzucanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 75 § 1 czy art. 77 K.p.a., a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przedstawiona przez MWINB z pewnością nie jest niewłaściwa i stronnicza, uwzględnia za to zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Zarzut braku przesłuchania poprzedniego właściciela nieruchomości B. Ż. nie mógł przynieść zamierzonego skutku, bowiem w aktach zalegają liczne wypowiedzi zarówno skarżącego jak i inwestora, zamieszczone w protokołach szeregu oględzin przedmiotowej nieruchomości dokonanych przez kolejne lata postępowania oraz ich swobodnych oświadczeniach. Wypowiedzi te opisują klarownie stan faktyczny sprawy.

I tak przykładowo, w trakcie oględzin 30 maja 2012 r. na działce nr [...] B. Ż. oświadczył m.in., że "Dach na budynku został ukończony w roku 2005-2006, gdyż ze względu na brak środków finansowych ostatni strop piętra służył jako przekrycie i był pokryty papą na prowizorycznej konstrukcji z okien (...) Projektowany dach był dachem dwuspadowym z przesuniętą kalenicą, a został wykonany dwuspadowy symetryczny (...)".

Z kolei w trakcie oględzin 13 grudnia 2012 r. M. Z. oświadczył do protokołu m.in, że "... budowa budynku mieszkalnego trwała nieprzerwanie od 1978r. aż do zakończenia jej wykonaniem dachu dwuspadowego w roku 2006". W trakcie budowy doszło do "dobudowania klatki schodowej od strony zachodniej budynku, od strony działki nr [...]".

Z oświadczenia inwestora z 19 lutego 2013 r. wynika, że "rozciągnięcie budowy na długie lata był powód finansowy ale co 1 rok lub 2 coś robiłem. (...) Na potwierdzenie moich słów posiadam faktury na zakup materiałów budowlanych od 1993 r., czyli ponad 20 lat oraz ksero potwierdzające, że brałem pożyczkę w 2005 r".

Innymi słowy wyjaśnienia i oświadczenia skarżącego i inwestora jednoznacznie wskazują na ciągłość wykonywania robót budowlanych na tej inwestycji.

Powyższy jednoznacznie ustalony stan faktyczny znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści aktu notarialnego nr [...] (k. 191 akt PINB tom II), zgodnie z którym przedmiotem darowizny jest "dom niewykończony", a także przedłożone faktury za materiały budowlane z lat 1993-2005 i zdjęcia dokumentujące przebieg procesu budowy (tom I akt PINB).

W tym kontekście obecnie prezentowane przez skarżącego stanowisko, jakoby budowa domu została zakończona w 1979 r., nie może być uznane za wiarygodne. W związku z powyższym nie wchodzi w grę również stosowanie przepisów poprzednio obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., bowiem z akt wynika, że roboty budowlane rozpoczęte w 1978r., ostatecznie zakończono w 2006 r. przez dokończenie budowy dachu, a nie jedynie jego ocieplenie i zabezpieczenie obiektu.

Tryb naprawczy określony w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. może mieć również zastosowanie do inwestycji wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. (lub wcześniejszych), jeśli od warunków tego pozwolenia odstąpiono, a roboty kontynuowano (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 maja 2022 r., sygn. IV SA/Po 183/22 - LEX nr 3354353).

Z kolei twierdzenia pełnomocnika skarżącego, jakoby organy pominęły fakty, że:

- na początku lat 80-tych wykonano pełnogabarytowy budynek oraz dach,

- wobec przedmiotowego budynku wydane było pozwolenie na użytkowanie,

- zmiany projektu budowlanego były uzgadnianie niezwłocznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę i rozpoczęciu budowy z organem właściwym oraz sąsiadami bezpośrednimi, w tym matką Z. S., a były czynione z uwagi na uwarunkowania gospodarcze obu rodzin (zamieszkujących przy ul. [...] i [...]),

- w 2007 r. toczyło się w sprawie [...] postępowanie w sprawie kontroli obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] w B. , będących wówczas własnością B. Ż.,

- B. Ż. przedstawił w 2007 roku w PINB dokumenty świadczące o przejęciu obiektów do użytkowania, które do dokumenty zostały przez organ zagubione,

- postępowanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już poprzednio decyzją administracyjną,

pozostają po pierwsze gołosłowne i niepoparte żadnymi wiarygodnymi dowodami, a po drugie nie mogą przynieść efektu skutecznego zakwestionowania zaskarżonej decyzji.

Sam fakt, że akta postępowania toczonego w 2007 r. (postępowania kontrolno-wyjaśniającego, a nie jurysdykcyjnego) nie zostały w 2013 r. odnalezione, nie mogą skutkować domniemaniem legalności przedmiotowego budynku mieszkalnego.

Nie wpisuje się przy tym w typowe działanie właściciela budynku, by po przedłożeniu w PINB w 2007 r. dokumentacji dotyczącej odbioru budynku, skarżący nie miał żadnych kopii choćby części tej dokumentacji. Właściciel budynków, szczególnie zlokalizowanych przy granicy działki i w sytuacji dokonywania zmian w stosunku do projektu zaakceptowanego w decyzji o pozwoleniu na budowę, w swoim dobrze pojętym interesie winien legitymować się stosowną dokumentacją świadczącą o ich legalności, by nie ponosić negatywnych skutków przewidzianych przepisami prawa.

Końcowo odnosząc się do podnoszonych okoliczności, że w budynku, którego dotyczy postępowanie, zamieszkują 4 rodziny, liczące łącznie 10 osób, tj. 8 osób dorosłych, w tym dwie osoby starsze (po 80 roku życia) i 2 dzieci, a nakaz rozbiórki budynku będzie się wiązał z brakiem dachu nad głową dla wszystkich zamieszkujących dom rodzin, Sąd wskazuje, że niewątpliwie skutki orzeczenia rozbiórki domów mieszkalnych są radykalne i dotkliwe, zwłaszcza dla osób w nich zamieszkujących. Brak jest jednak w prawie administracyjnym podstaw do stosowania klauzul generalnych opartych na zasadzie słuszności czy stanie wyższej konieczności.

Decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. ma charakter związany, a organowi nie pozostawiono możliwości uwzględnienia ewentualnego braku zawinienia strony (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/GI 1647/19).

Co więcej, w niniejszej sprawie skarżący po pierwsze miał wiele lat na podjęcie właściwych działań, które mogły prowadzić do przedłożenia odpowiedniego projektu budowlanego zamiennego i w konsekwencji nieorzekania przez organ nakazu rozbiórki. Po drugie, obiektem nakazu rozbiórki jest budynek usytuowany przy granicy z działką sąsiednią, której właściciele od lat zarzucają skarżącemu i jego poprzednikowi prawnemu naruszenie ich prawa własności.

Powinnością organów na obecnym etapie postępowania naprawczego, z której wywiązały się należycie, było wyłącznie sprawdzenie, czy został przedłożony projekt budowlany zamienny i ocena przedłożonej dokumentacji. W okolicznościach niniejszej sprawy ponownego podkreślenia wymaga, że od decyzji nakładającej obowiązek przedłożenia projektu zamiennego minęło łącznie ponad 6 lat, zaś wydawane w tym okresie dwukrotnie przez organ I instancji (w związku z brakiem przedłożenia prawidłowej dokumentacji) decyzje były uchylane decyzjami MWINB, zaś sprawa przekazywana była do ponownego rozpatrzenia; organ I instancji wzywał również skarżącego do uzupełnienia braków występujących w dostarczonej dokumentacji. Pomimo tego skarżący nie wypełnił obowiązku sporządzenia i przedłożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego.

Brak również było w sprawie niniejszej podstaw do zastosowania art. 81a § 1 K.p.a., bowiem nie wystąpiły istotne wątpliwości co do stanu faktycznego, wobec jednoznacznego i rzetelnego ustalenia przez organy nadzoru budowlanego okoliczności dotyczących rzeczywistego charakteru i czasu prowadzenia robót budowlanych.

Rolą sądu administracyjnego była kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.