Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 24/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 60 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.
article: art. 151; art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61 § 1; art. 82; art. 85 § 1 i 2; art. 86 § 1; art. 87
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie NSA Jerzy Marcinowski,, WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 maja 2014r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję L. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby w Policji - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia 24 lutego 2011 r. Lubelski Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania K. B., uchylił rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 31 stycznia 2011 r. o zwolnieniu K. B. ze służby w Policji z dniem 25 lutego 2011 r. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji oraz w części dotyczącej uprawnień do nagrody rocznej za 2011 r., określił nowy termin zwolnienia ze służby w Policji na dzień rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji, to jest na dzień 24 lutego 2011 r. oraz, w oparciu o przepis art. 110 ust. 2 i 4 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), przyznał uprawnienia do nagrody rocznej za 2011 r. w wysokości 1/12 + 24/30 z 1/12 jednomiesięcznego uposażenia, a w pozostałym zakresie rozkaz personalny utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 25 stycznia 2011 r. skarżący złożył raport do Komendanta Powiatowego Policji w [...], w którym zwrócił się o zwolnienie ze służby w Policji z dniem 24 lutego 2011 r. Prośbę o zwolnienie uzasadnił gwałtownie pogarszającym się stanem zdrowia. W dniu 31 stycznia 2011 r. skarżący pisemnie zgłosił żądanie wycofania raportu z dnia 25 stycznia 2011 r., podnosząc, że raport sporządził od presją przełożonych, którzy poinformowali go, że w związku z zaniedbaniem służbowym zostanie przeciwko niemu wszczęte postępowanie dyscyplinarne, a w konsekwencji przeniesiony zostanie na niższe stanowisko. W tym samym dniu, to jest 31 stycznia 2011 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem 25 lutego 2011 r.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania uznał, że nie ma podstawy do zmiany decyzji organu pierwszej instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby. Organ wskazał, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego raport o zwolnienie ze służby należy rozpatrywać jako oświadczenie woli w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej jako "Kodeks cywilny"), w szczególności art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego. Z treści tych przepisów wynika, że oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła i może być skutecznie odwołane po tym jak doszło do wiadomości adresata - tylko za jego zgodą, czyli w tym przypadku za zgodą Komendanta Powiatowego Policji w [...].

Organ drugiej instancji – odnosząc się do treści raportu z dnia 31 stycznia 2011 r., zawierającego prośbę o wycofanie poprzedniego raportu - wyjaśnił, że oświadczenie woli skarżącego zawarte w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r. zostało przez organ pierwszej instancji prawidłowo potraktowane jako wyraźne żądanie zwolnienia policjanta ze służby. W ocenie organu zagadnienie odwołania raportu z dnia 25 stycznia 2011 r o zwolnienie ze służby, należy rozpatrywać pod kątem wad oświadczenia woli określonych w art. 82 Kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy ustalił, że oświadczenie woli skarżącego, zawarte w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r., nie zostało złożone w stanie wyłączającym świadome podejmowanie decyzji i wyrażenie woli.

Organ odwoławczy zauważył jednak, że w swoim raporcie skarżący zwrócił się z prośbą o zwolnienie ze służby w Policji z dniem 24 lutego 2011 r., natomiast określona w decyzji organu pierwszej instancji data zwolnienia skarżącego ze służby w Policji to dzień 25 lutego 2011 r. Organ drugiej instancji uchylił zatem rozkaz personalny Nr [...] w tej części i określił termin zwolnienia skarżącego na dzień 24 lutego 2011 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji poprzez nieuwzględnienie terminu wskazanego przez niego jako daty zwolnienia ze służby w Policji.

Ponadto w uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że jego raport z dnia 31 stycznia 2011 r. wycofujący prośbę o zwolnienie z Policji, został złożony przed wydaniem tego samego dnia rozkazu z zwolnieniu skarżącego z Policji, a więc wycofanie prośby o zwolnienie powinno być uwzględnione.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 173/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę K. B. na rozkaz personalny Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 24 lutego 2011 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji i uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 31 stycznia 2011 r. Zdaniem WSA w Lublinie, w świetle przepisów ustawy o Policji nie ma przeszkód do cofnięcia zgłoszenia wystąpienia ze służby, o ile stosunek służbowy nie został jeszcze rozwiązany jednostronnym władczym aktem organu. Cofnięcie zgłoszenia może nastąpić zatem do chwili wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z ustaleń orzekających w sprawie organów wynika wprawdzie, że skarżący cofnął zgłoszenie wystąpienia ze służby, lecz w toku postępowania administracyjnego organy nie wyjaśniły, czy wniosek skarżącego o wycofanie raportu o zwolnienie z dnia 25 stycznia 2011 r., złożony został przed wydaniem decyzji z dnia 31 stycznia 2011 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby. Organy nie dokonały jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie i nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego na tę okoliczność.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1999/11, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że w sprawie ma zastosowanie uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/11, zapadła w sprawie o podobnym stanie faktycznym do aktualnie rozpoznawanej, z której wynika, że do cofnięcia oświadczenia o zgłoszeniu wystąpienia ze służby należy stosować przepis art. 61 Kodeksu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pogląd sądu pierwszej instancji co do konieczności uzupełnienia przez organ postępowania dowodowego jest wadliwy, został on bowiem oparty na tezie o niezasadności stosowania do zgłoszenia wystąpienia ze służby przepisu art. 61 Kodeksu cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że nie tylko określony w art. 61 Kodeksu cywilnego reżim prawny ma zastosowanie do zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby i jego cofnięcia, ale także przepisy przewidujące możliwość uchylenia się przez funkcjonariusza od skutków złożonego organowi zgłoszenia, z powodu wad oświadczenia woli.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, powtórnie uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 9 lipca 2012 r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 24 lutego 2011 r., Nr 213 oraz rozkaz personalny z dnia 31 stycznia 2011 r. Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w [...]. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał na przepis art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm, dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), podnosząc, że we wspomnianym wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/11, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił między innymi, iż wykładni art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dokonać należy w świetle treści uchwały NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/11. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby w trybie art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 z późn. zm. – dalej jako "ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu") jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego. Z uchwały wynika, że przewidziane w Kodeksie cywilnym ograniczenia możliwości odwołania oświadczenia woli mają na celu ochronę interesów obu stron stosunku służbowego. Złożenie takiego oświadczenia wywołuje skutki prawne w sferze interesów obu stron stosunku służbowego. Zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby obliguje organ do rozwiązania stosunku służbowego w terminie przewidzianym w ustawie. Z drugiej zaś strony przepisy Kodeksu cywilnego przewidujące możliwość uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia woli zapewniają wystarczające gwarancje ochrony funkcjonariusza, którego oświadczenie o wystąpieniu ze służby dotknięte było wadami. Z przytoczonych rozważań wynika, że nie tylko określony w art. 61 Kodeksu cywilnego reżim prawny warunkujący złożenie skutecznego oświadczenia woli ma zastosowanie do zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby i jego cofnięcia, ale także przepisy przewidujące możliwość uchylenia się przez funkcjonariusza od skutków złożonego organowi zgłoszenia, z powodu wad oświadczenia woli.

Dalej Sąd wskazał, że problematykę wad oświadczenia woli regulują przepisy art. 82-88 Kodeksu cywilnego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Lubelski Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie w zaskarżonym rozkazie personalnym z dnia 24 lutego 2011 r. powoływał się na art. 60 i art. 61 Kodeksu cywilnego podkreślając, że treść raportu o zwolnienie należy rozpatrywać w kontekście złożenia przez stronę oświadczenia woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Organ podnosił również, że zagadnienie odwołania raportu o zwolnienie należy rozpatrywać pod kątem wad oświadczenia woli określonych w Kodeksie cywilnym. Organ wziął jednak pod uwagę tylko jedną wadę oświadczenia woli, a mianowicie tę, o której mowa w art. 82 Kodeksu cywilnego. Swojego stanowiska Komendant Wojewódzki bliżej nie uzasadnił ograniczając się do stwierdzenia, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w chwili złożenia przez skarżącego raportu o zwolnienie zachodziła jakakolwiek przesłanka wyłączająca świadome podejmowanie woli. Poza tym organ nie odniósł się do raportu skarżącego z dnia 25 stycznia 2011 r. i ewentualnej wady oświadczenia woli (w świetle art. 83 – 88 Kodeksu cywilnego) spowodowanej na przykład podstępem czy groźbą. Ponadto brak jest rozważań organu na temat uprawnienia skarżącego do uchylenia się, w związku ze złożeniem drugiego raportu z dnia 31 stycznia 2011 r., od skutków prawnych pierwszego raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. Wyraźnego stanowiska organu w tej materii nie może zastąpić - adresowane do skarżącego - pismo Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 lutego 2011 r., informujące, że Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które nie potwierdziło zasadności zarzutów podniesionych w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. Analiza akt sprawy nie daje odpowiedzi na pytanie, na czym polegało to postępowanie, kto składał wyjaśnienia, w jakim charakterze oraz jakie przeprowadzono inne dowody i dlaczego oświadczenie woli zawarte w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r. jest niewadliwe.

Dalej Sąd wskazał, że z treści późniejszego raportu (z dnia 31 stycznia 2011 r.) wynika wprost, że skarżący wystąpił z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby pod wpływem presji i sugestii Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w [...]. Skarżący podniósł, iż dopuścił się zaniedbania przy wykonywaniu swoich obowiązków służbowych i dlatego zagrożono mu nie tylko postępowaniem dyscyplinarnym, które zakończy się wydaniem orzeczenia skutkującego obniżeniem dodatku służbowego, ale również skierowaniem na komisję lekarską, a przypadku orzeczenia o niezdolności skarżącego do pełnienia służby na stanowisku zastępcy dyżurnego, przeniesieniem na niższe stanowisko. Lubelski Komendant Wojewódzki Policji nie wypowiedział się odnośnie zarzutów podniesionych w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r., jak również nie przedstawił materiału dokumentacyjnego (dowodowego) wykluczającego tezę o wadliwości oświadczenia woli uzewnętrznionej w pierwszym raporcie (z dnia 25 stycznia 2011 r.). W rezultacie, w ocenie Sądu, niewiele wiadomo - poza samą wypowiedzią skarżącego – o okolicznościach związanych ze sporządzeniem przez skarżącego kontrowersyjnego raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. W tym stanie rzeczy organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie tych przepisów, zdaniem Sądu pierwszej instancji, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien dołączyć do akt sprawy materiał dowodowy z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ocenić ten materiał i ewentualnie uzupełnić go we własnym zakresie w przypadku powstających wątpliwości odnoszących się do przyczyn wystąpienia przez skarżącego o zwolnienie ze służby.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2406/12, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem Sądu pierwszej instancji była ocena, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy K. B. uchylił się od skutków oświadczenia woli, wyrażonego w raporcie o zwolnienie ze służby w Policji, a w konsekwencji czy istniały podstawy do wydania skarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w tej formacji militarnej. Sąd rozpoznający skargę kasacyjną wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Sąd pierwszej instancji do analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem możliwości uchylenia się przez funkcjonariusza Policji od skutków oświadczenia woli z uwzględnieniem wad oświadczenia woli. Wskazany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2012 r. niewątpliwie wiązał Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 190 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dokonał w ramach ponownej oceny legalności zaskarżonej decyzji prawidłowej kontroli zgodności z prawem kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że organ nie ustalił właściwie stanu faktycznego, a w szczególności okoliczności uzasadniających uchylenie się od skutków oświadczenia woli złożonego przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kwestię konieczności ustalania w tym postępowaniu przez pryzmat przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wad oświadczenia woli, możliwości uchylenia się przez stronę od skutków raportu o zwolnienie, przesądził wskazany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1999/11, którym uchylono poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 173/11, zaś sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Tym samym w rozpoznawanej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdują także przepisy Kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli (art. 82- 88 Kodeksu cywilnego).

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie wskazał prawidłowo na takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby stwierdzenie, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przede wszystkim w motywach zaskarżonego wyroku podniesiono, iż organ w ramach badania wad oświadczeń woli wziął pod uwagę tylko jedną wadę oświadczenia woli, a mianowicie tę, o której mowa w art. 82 Kodeksu cywilnego, przy czym generalnie organ uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w chwili złożenia raportu o zwolnienie zachodziła jakakolwiek przesłanka wyłączającą świadome podejmowanie woli. Równocześnie Sąd pierwszej instancji uznał za wadę postępowania to, iż organ nie odniósł się do raportu skarżącego z dnia 25 stycznia 2011 r. i ewentualnej wady oświadczenia woli (art. 83-88 Kodeksu cywilnego) spowodowanej, jak zaznaczono, na przykład podstępem czy groźbą. Wskazano również na pismo Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 lutego 2011 r., informujące o przeprowadzeniu przez Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie postępowania wyjaśniającego, które nie potwierdziło zasadności zarzutów podniesionych w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. Zdaniem Sądu analiza akt nie pozwala na ustalenie, na czym generalnie polegało to postępowanie i dlaczego oświadczenie woli z dnia 25 stycznia 2011 r. jest niewadliwe. Jednakże Sąd przypomniał, że w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. strona wskazała na presję i sugestię jako powód wystąpienia z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby.

Przy takiej argumentacji nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji o naruszeniu w tej sprawie przez organ art. 7, 77 i 107 § 1 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że badanie zaistnienia ewentualnych wad oświadczenia woli w odniesieniu do raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. nakazane powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 173/11, należy przeprowadzić przede wszystkim na podstawie akt sprawy, którymi dysponuje Sąd i w oparciu o wskazane w nich przez stronę wady oświadczenia woli (w tej sprawie wynikające z raportu z dnia 31 stycznia 2011 r.). Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt, które zwykle stanowią wystarczający materiał dowodowy do oceny skuteczności złożonego oświadczenia woli przez funkcjonariusza.

W rozpoznawanej sprawie strona w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. podniosła, że oświadczenie z dnia 25 stycznia 2011 r. złożyła pod wpływem presji i sugestii swoich przełożonych, których wymieniła z imienia i nazwiska.

Skoro strona, jako funkcjonariusz Policji, wskazuje na takie przesłanki złożenia raportu z dnia 25 stycznia 2011 r., to ocena Sądu w zakresie wad oświadczenia woli musi koncentrować się na tak przywołanych przesłankach, której w tej sprawie jednak Sąd pierwszej instancji nie dokonał, nakazując organom Policji badać tę kwestię i do tego w pełnym zakresie wszystkich wad oświadczenia woli stypizowanych w art. 83-88 Kodeksu cywilnego, które nie zostały wskazane przez stronę, jak np. zgoda dla pozoru – art. 83, błąd co do treści czynności prawnej – art. 84, zniekształcenie oświadczenia woli - art. 85, błąd lub groźba – art. 88.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że jak powszechnie się przyjmuje sugestia to rodzaj bezpośredniego przekazu, przez który dana osoba wywiera wpływ na decyzję, przekonanie, myśli, opinie i zachowanie innej osoby nie odwołując się do racjonalnej argumentacji i nie stosując przemocy. Z kolei pojęcie presji jest oddziaływaniem innej osoby na kogoś mające go skłonić lub zmusić do czegoś (presja moralna, fizyczna.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy dokonały oceny tak określonych przez stronę wad oświadczenia woli w ramach art. 82 Kodeksu cywilnego, a więc możliwości złożenia raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji. Ponadto generalnie uznano, że w tej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż w chwili złożenia raportu zachodziła jakakolwiek przesłanka wyłączająca świadome podjęcie decyzji. Zatem w tym też zakresie należało ocenić, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy K. B. w tak ustalonym stanie sprawy uchylił się od skutków oświadczenia woli, wyrażonego w raporcie o zwolnienie ze służby w Policji, a w konsekwencji czy istniały podstawy do wydania skarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu K. B. ze służby w Policji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w aktach sprawy brak było materiałów związanych z wyjaśnianiem zarzutów K. B. wobec przełożonych zawartych w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. To było jednak postępowanie wyjaśniające, na co wskazuje pismo Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 17 lutego 2011 r., mające na celu wyjaśnienie czy wskazani tam funkcjonariusze nie popełnili przewinień służbowych wobec strony. W skardze kasacyjnej potwierdzono, że postępowanie to miało na celu bardziej ustalenie czy funkcjonariusze w osobach Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...] i Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w [...] nie popełnili przewinień dyscyplinarnych, co zasugerował K. B. w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. W postępowaniu tym, jak wskazano w motywach skargi kasacyjnej, nie badano raportu strony pod kątem wad jego oświadczenia woli. Niemniej jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli Sąd pierwszej instancji uznał, że informacja z pisma z dnia 17 lutego 2011 r. znajdująca się w aktach rozpoznawanej sprawy nie pozwalała na przeprowadzenie pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, to nie było przeszkód by zażądać akt tego postępowania i w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeżeli było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dokonując kontroli legalności zakwestionowanego rozstrzygnięcia w zakresie wad oświadczenia woli złożonego raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. należy wnikliwie zanalizować oba raporty strony, ten z dnia 25 jak i z dnia 31 stycznia 2011 r. oraz ocenić czy tak naprawdę strona domagała się zwolnienia ze służby, czy też skierowania na komisję lekarską celem orzeczenia zdolności do służby. A tym samym czy w tym zakresie mamy do czynienia z wadami oświadczenia woli, czy też dotyczy to kwestii prawidłowego zinterpretowania wniosku strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1991/11, a także w następnym wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2406/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wykładni art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dokonać należy w świetle treści uchwały NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/11. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby w trybie art. 60 ust. 3 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego.

Według art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że nie tylko określony w art. 61 Kodeksu cywilnego reżim prawny ma zastosowanie do zgłoszenia przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby i jego cofnięcia, ale także stosuje się przepisy przewidujące możliwość uchylenia się przez funkcjonariusza od skutków złożonego organowi zgłoszenia, z powodu wad oświadczenia woli.

Biorąc pod uwagę te wskazania należy na pierwszym miejscu wyjaśnić, że oświadczenie skarżącego zawarte w jego raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r., w którym zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w [...] o "wycofanie mojego raportu o zwolnienie mnie ze służby w Policji" nie może mieć skutku odwołania oświadczenia zawartego w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r., w którym zwrócił się do Komendanta o "wyrażenie zgody na odejście ze służby w Policji ... z dniem 24 lutego 2011 roku". Oświadczenie zawarte w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r. jest niewątpliwie pisemnym zgłoszeniem policjanta wystąpienia ze służby, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Ze zgłoszeniem tym Komendant Powiatowy Policji (ściślej: zastępujący go wówczas jego pierwszy zastępca) zapoznał się w dniu złożenia raportu, to jest 25 stycznia 2011 r. Świadczy o tym adnotacja zastępcy Komendanta na raporcie, według której polecił "wszcząć procedurę w kierunku zwolnienia ze służby asp. B.". W opisanej sytuacji złożone 6 dni później oświadczenie o wycofaniu zgłoszenia wystąpienia ze służby nie wywołało skutku odwołania oświadczenia, bowiem nie doszło do adresata jednocześnie z odwoływanym oświadczeniem lub wcześniej. Okoliczność, czy rozkaz z dnia 31 stycznia 2011 r. o zwolnieniu ze służby został wydany przed złożeniem przez skarżącego raportu z dnia 31 stycznia 2011 r. i przed zapoznaniem się przez Komendanta z tym raportem, czy później, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia skuteczności lub bezskuteczności odwołania zgłoszenia wystąpienia ze służby na podstawie art. 61 Kodeksu cywilnego. Organ pierwszej instancji był w każdej z tych sytuacji uprawniony do wydania rozkazu o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie jego zgłoszenia wystąpienia ze służby w Policji z dnia 25 stycznia 2011 r.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany oceną NSA, że dokonując kontroli legalności zakwestionowanego rozstrzygnięcia należy wnikliwie zanalizować raporty strony z dnia 25 i z dnia 31 stycznia 2011 r. oraz ocenić czy tak naprawdę strona domagała się zwolnienia ze służby, czy też skierowania na komisję lekarską celem orzeczenia zdolności do służby.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę analiza obydwu raportów nie daje podstawy do takiej interpretacji oświadczenia zawartego w raporcie z dnia 25 stycznia 2011 r., która pozwalałby na stwierdzenie, że w rzeczywistości skarżący nie złożył pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby, a jedynie wnosił o skierowanie na komisję lekarską w celu orzeczenia zdolności do służby. Treść zdania pierwszego raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. jest jednoznaczna, bowiem skarżący nie tylko zwraca się o wyrażenie zgody na odejście ze służby w Policji, ale także wskazuje datę tego odejścia z dniem 24 lutego 2011 r. W zdaniu drugim raportu skarżący jako przyczynę podjęcia decyzji o szybkim odejściu ze służby w Policji podał gwałtownie pogarszający się stan zdrowia. W związku z tym zwrócił się o skierowanie na komisję lekarską.

Nie wiadomo jak skarżący wyobrażał sobie cel badania przez komisję lekarską, skoro zgłosił wystąpienie ze służby i podał datę tego wystąpienia. Nie można jednak z okoliczności, że skarżący zwrócił się o skierowanie na komisję lekarską, wywodzić, że treść pierwszego zdania raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. jest inna niż bezwarunkowe zgłoszenie wystąpienia ze służby z określonym dniem. W szczególności, sam skarżący nie uzależniał swojego wystąpienia ze służby od wyników badania przez komisję lekarską. Przeciwnie, podał w swoim oświadczeniu dokładną datę wystąpienia ze służby, co samo w sobie uniezależniało zakończenie służby od innych czynników, w szczególności od wyników postępowania przed komisją lekarską.

Także treść raportu z dnia 31 stycznia 2011 r. nie pozwala na odmienną ocenę raportu z dnia 25 stycznia 2011 r. W raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. skarżący nie twierdził, że nie złożył w dniu 25 stycznia 2011 r. oświadczenia o wystąpieniu ze służby, nie twierdził, że w rzeczywistości chodziło mu w pierwszym rzędzie o badanie przez komisję lekarską i że od wyniku tego badania uzależniał swoje wystąpienie ze służby. Z pierwszego zdania raportu z dnia 31 stycznia 2011 r. wynika, że skarżący zwracał się z prośbą o wycofanie raportu o zwolnienie ze służby w Policji. W ten sposób skarżący potwierdził, że niewątpliwie w dniu 25 stycznia 2011 r. złożył oświadczenie o wystąpieniu ze służby. Sam skarżący nie nadawał swojemu oświadczeniu o wystąpieniu ze służby innego znaczenia, w szczególności nie wiązał skutków tego oświadczenia z wynikiem badania przez komisję lekarską.

Treść raportu z dnia 31 stycznia 2011 r. nakazuje ocenę sprawy w kontekście ewentualnej nieważności oświadczenia skarżącego o wystąpienia ze służby w Policji ewentualnie możliwości uchylenie się od skutków tego oświadczenia ze względu na wady oświadczenia woli.

W rozpoznawanej sprawie skarżący w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. podnosił, że oświadczenie z dnia 25 stycznia 2011 r. złożył pod wpływem presji i sugestii swoich przełożonych, których wymienił z imienia i nazwiska. Według treści raportu przełożeni poinformowali skarżącego, że w związku z zaniedbaniem służbowym zostanie wszczęte postępowanie dyscyplinarne, które zostanie zakończone wydaniem orzeczenia, którego skutkiem będzie obniżenie dodatku służbowego. Następnie skarżący (będący w okresie remisji choroby) miał być skierowany na badanie przez komisję lekarską, wskutek czego miała być orzeczona jego niezdolność do pełnienia służby na stanowisku zastępcy dyżurnego, a następnie skarżący miał być przeniesiony na niższe stanowisko referenta.

Według wiążącej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro strona jako funkcjonariusz Policji wskazuje na takie przesłanki złożenia raportu z dnia 25 stycznia 2011 r., to ocena Sądu w zakresie wad oświadczenia woli musi koncentrować się na tak przywołanych przesłankach.

Biorąc pod uwagę powyższą okoliczność, należy stwierdzić, że organ drugiej instancji prawidłowo ocenił, że brak jest podstawy do ustalenia, że oświadczenie skarżącego o wystąpieniu ze służby w Policji zostało złożone w warunkach, których dotyczy przepis art. 82 Kodeksu cywilnego. Według tego przepisu nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Okoliczności podane przez skarżącego nie dają podstawy do stwierdzenia, aby oświadczenie o wystąpieniu ze służby było złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 Kodeksu cywilnego). Nie może być również mowy o nieważności oświadczenia ze względu na pozorność (art. 82 Kodeksu cywilnego).

Pozostałe wady oświadczenia woli, gdyby występowały, wymagałyby dla uchylenia się od skutków oświadczenia, złożenia odpowiedniego oświadczenia na piśmie. Jako takie pismo mógłby być potraktowany raport z dnia 31 stycznia 2011 r.

Jednakże w badanej sprawie brak jest podstawy do oceny, że okoliczności wskazane w raporcie z dnia 31 stycznia 2011 r. dają skarżącemu podstawę do uchylenia się od skutków oświadczenia o wystąpieniu ze służby z powołaniem się na błąd co do treści oświadczenia (art. 85 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego), błąd wywołany podstępem drugiej strony (art. 86 § 1 Kodeksu cywilnego) albo złożenie oświadczenia pod wpływem bezprawnej groźby (art. 87 Kodeksu cywilnego).

Skarżący niewątpliwie nie mylił się co do treści swojego oświadczenia, wskazując, że chce odejść ze służby w Policji na świadczenie emerytalne z określonym dniem.

Nie można również uznać, aby skarżący działał pod wpływem błędu wywołanego podstępem drugiej strony. Błąd taki nie musi być wprawdzie istotny i nie musi dotyczyć treści czynności prawnej. Może dotyczyć także okoliczności wpływających na motywację składającego oświadczenie, który pod wpływem błędu ocenia stan rzeczy niezgodnie z rzeczywistością. Ponadto taki błąd musi być wywołany przez intencjonalne działanie drugiej strony, nastawionej na wywołanie określonego zachowania składającego oświadczenie.

W badanej sprawie, z jednej strony, brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że przełożeni skarżącego, podając informacje o możliwych skutkach postępowania dyscyplinarnego i badania przez komisję lekarską dążyli do złożenia przez skarżącego oświadczenia o wystąpieniu z Policji. Z drugiej strony nie sposób też twierdzić, że informacje podane przez przełożonych powodowały, że skarżący, który przecież niewątpliwie dopuścił się zaniedbania służbowego, oceniał stan rzeczy niezgodnie z rzeczywistością. Brak jest bowiem podstawy do stwierdzenia, że informacje o możliwych skutkach postępowania dyscyplinarnego i badania przez komisję lekarską były nieprawdziwe. Nawet jeżeli wynik postępowania dyscyplinarnego i badania przez komisję lekarską byłby w konkretnym przypadku inny niż opisany przez przełożonych skarżącego, to nie sposób twierdzić, że przedstawione przez przełożonych skarżącego ewentualne konsekwencje postępowania dyscyplinarnego i badania lekarskiego były nieprawdziwe.

Skarżący nie może również powoływać się na działanie pod wpływem groźby bezprawnej. Nie może być bowiem uznane za groźbę bezprawną przedstawienie przez przełożonych możliwych skutków postępowania dyscyplinarnego lub badania przez komisję lekarską.

Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.