Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 144/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, art. 149 par. 1, 1a i 2, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 pkt 13, art. 7, art. 13, art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 112a
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi O. H. (O. H.) na bezczynność i przewlekłość Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę Wielkopolskiego do rozpatrzenia wniosku O. H. z dnia 24 sierpnia 2021 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w terminie miesiąca od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej O. H. kwotę 100 zł (słownie: stu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 25 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) O. H. (dalej w transkrypcji: O. H.) - obywatelka U. , wystąpiła do Wojewody (dalej również: Wojewoda; organ) z wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2021 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten został zarejestrowany pod znakiem [...] (L.dz. [...]). Wniosek zawierał braki formalne, w tym nie został podpisany.

W piśmie z dnia 24 stycznia 2022 r. (data nadania pocztowego) O. H. (dalej również: wnioskodawczyni; skarżąca; strona) wniosła ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody w załatwieniu sprawy.

Wobec braku załatwienia sprawy O. H. wniosła skargę na bezczynność Wojewody "w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej z (...) wniosku z dnia 24.08.2021 r. dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Ponadto podniosła zarzut przewlekłości postępowania. Skarżąca domagała się: 1) zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od daty doręczenia akt; 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w trakcie postępowania, które miało miejsce z naruszeniem prawa; 3) przyznania jej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł; 4) skierowania sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym; 5) zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu strona wskazała na naruszenie przez organ terminów załatwienia sprawy i pozostawanie w zwłoce, gdyż sprawa nie została załatwiona, mimo upływu 10 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i oddalenie skargi w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu organ, wskazując na stan faktyczny sprawy, podniósł, że przedmiotowy wniosek zawiera braki formalne. Wobec tego w piśmie z dnia 16 lipca 2022 r. wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych. Wojewoda zaznaczył, że 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91), która wprowadziła istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw udzielenia zezwolenia m.in. na pobyt czasowy, dodając do ustawy o cudzoziemcach przepis art. 112a - także w odniesieniu do postępowań pozostających w toku oraz do terminów, które rozpoczęły swój bieg (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej). Wojewoda stwierdził, że do dnia złożenia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy. Wniosek został bowiem złożony za pośrednictwem Poczty Polskiej, a zatem po jego złożeniu wymagane jest osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim. Do dnia wniesienia skargi strona nie stawiła się w Urzędzie, a zatem termin do załatwienia sprawy nie biegnie.

Ponadto organ wskazał na kolejne zmiany odnoszące się do biegu terminów postępowań administracyjnych, dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, które zostały wprowadzone przez ustawę z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830). Podniósł, że dodano do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583, z późn. zm.) - dalej: u.p.o.U., przepisy art. 100c normujące m.in. zawieszenie biegu ww. terminów w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Z kolei odnosząc się do zarzutu bezczynności polegającej na braku wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, Wojewoda wyjaśnił, że liczba wniosków do niego składanych jest znacznie wyższa niż dostępne zasoby kadrowe, skierowane do ich rozpatrywania. Przy rozpatrywaniu wniosków obowiązuje kolejność wpływu do Urzędu. To z tych powodów, zdaniem organu, wcześniejsze wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych nie było możliwe. Nie występowały żadne przesłanki, które usprawiedliwiałyby traktowanie strony w sposób uprzywilejowany i uzasadniały wcześniejszą weryfikację, poza kolejnością. Jej sytuacja nie wyróżniała się spośród tysięcy cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia, a którzy złożyli wnioski wcześniej niż skarżąca. Wobec powyższego nie ma podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie była ona bowiem spowodowana celowym działaniem, lekceważeniem wnioskodawczyni, lecz okolicznościami sprawy oraz przedstawionymi okolicznościami obiektywnymi.

W zakresie żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej, Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wobec tego rozpatrywanie przedmiotowego żądania w tym zakresie nie ma podstaw prawnych. Z ostrożności Wojewoda dodał, że w skardze brak jest jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej we wskazanej kwocie. Skarżąca powołała się wyłącznie na niedogodności związane z brakiem wydania rozstrzygnięcia w jej sprawie, jednak ze względu na przepisy szczególne cudzoziemka przebywa w Polsce na podstawie ważnej wizy krajowej i może podjąć pracę u dowolnego pracodawcy, pod warunkiem zachowania wymogu terminowego zawiadomienia właściwego urzędu pracy przez pracodawcę.

W piśmie z dnia 5 września 2022 r. Wojewoda, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, poinformował, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone, oraz że na dzień 19 października 2022 r. ustalono termin osobistego stawienia się skarżącej w siedzibie organu w celu złożenia odcisków linii papilarnych oraz uzupełnienia pozostałych braków formalnych wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga co od zasady podlegała uwzględnieniu, gdyż zachodziły podstawy do przypisania Wojewodzie, na dzień wniesienia skargi, stanu zawinionej zwłoki, który nie ustał przed wyrokowaniem w niniejszej sprawie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a.

Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., służy ochronie strony postępowania przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub też zapobieżeniu nieuzasadnionemu przedłużaniu prowadzenia postępowania. Stosownie bowiem do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), a także stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd wyrokuje, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec, z urzędu albo na wniosek strony, o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia, w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.) - dalej: k.p.a., przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest samo wniesienie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 2655/13, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić przy tym należy, że ponaglenie, jak i samą skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła zwłoka organu, wnosi się w toku postępowania w sprawie (por.: postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPP 5/10, uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 i uchwala NSA z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 - orzeczenia dostępne jw.).

Skarga została wniesiona, w niniejszej sprawie, z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Skarżąca wystąpiła bowiem wcześniej z ponagleniem, z dnia 24 stycznia 2022 r., do organu wyższego stopnia względem Wojewody na bezczynność (niezałatwienie sprawy w terminie) dotyczącą wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Nie ma znaczenia, czy i jak ponaglenie to zostało rozstrzygnięte przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z całokształtu treści skargi wynika, że strona zarzuciła Wojewodzie przede wszystkim bezczynność w załatwieniu sprawy, a ubocznie również przewlekłe prowadzenie postępowania. W związku z tym ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym doszło do zarzucanej Wojewodzie bezczynności, należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu rodzajów skarg, tj. skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie przezeń postępowania.

W aktualnym stanie prawnym bezczynność występuje każdorazowo w momencie niewydania decyzji przed upływem terminu do jej wydania, zaś o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić w sytuacji, gdy organ nie przekroczył jeszcze terminu do wydania decyzji, ale postępowanie prowadzi w sposób przewlekły, podejmując czynności zbędne, albo nie podejmując żadnych czynności w sprawie. W tym kontekście Sąd wyjaśnia, że w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w orzecznictwie, że nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (patrz np. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny jw.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych, do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a. - względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. sprowadza się obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie, co potwierdza definicja legalna "bezczynności", wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: Kodeks) z dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z tą definicją, stan bezczynności zachodzi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2021, art. 3 Nb 80), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37 Nb 4). Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny jw.). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości", wprowadzona do Kodeksu z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przywołanych, kodeksowych definicji "bezczynności" oraz "przewlekłość" rozciąga się także na przepisy procedury sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na "przewlekłość", o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79 - dostępna jw.).

Zarazem Sąd zauważa, że jeżeli wyjściowo dojdzie do stanu zawinionej zwłoki, polegającej na przekroczeniu terminów ustawowych, tj. do niezałatwienia sprawy w terminie, to taki stan należy kwalifikować jako bezczynność, która z natury rzeczy obejmować będzie również nieskuteczne, przewlekłe działania (i zaniechania), w wyniku których doszło do niezałatwienia sprawy w terminie. Mając to na względzie, Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w związku z niezałatwieniem sprawy z wniosku skarżącej z dnia 24 sierpnia 2021 r.

Wobec stanowiska Wojewody przedstawionego w odpowiedzi na skargę, ocena zarzutu zaistnienia bezczynności organu i dopuszczalności skargi wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zagadnienia momentu (chwili) wszczęcia postępowania administracyjnego. Kwestia momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami była już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13 (dostępnej jw.). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości zgadza się z poglądami wyrażonymi w tym orzeczeniu i nie znajduje podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. w zakresie odstąpienia od stanowiska wyrażonego w tej uchwale.

Posiłkując się argumentacją zawartą w tymże dokumencie, należy podkreślić, że z art. 61 § 1, 3 i 3a k.p.a. wynika, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Zatem skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (wezwanie wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni, pouczenie go, że nieusunięcie tych braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, czy pozostawienie podania bez rozpoznania) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Warto też mieć na uwadze, że wniesienie podania dotkniętego brakami formalnymi powoduje wprawdzie zawieszenie mocy prawnej takiego podania do czasu jego konwalidacji (uzupełnienia braków), jednak poprzez konwalidację czynność prawna (tu: podanie) uzyskuje moc prawną od chwili dokonania czynności (ex tunc), a nie dopiero od momentu konwalidacji (ex nunc).

Pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania, a dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych i materialnoprawnych – w tym wymogów dotyczących podania (wniosku), określonych w art. 63 § 2 k.p.a., a także w art. 105 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 2 u.c.– wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że "niepełny" wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powyższe oznacza, że nawet jeśli podanie nie spełnia warunków formalnych określonych prawem, to i tak należy uznać, że postępowanie zostało wszczęte. Jeżeli w wyniku wszczęcia postępowania strona nie dochowa terminu do uzupełnienia braków formalnych, dopiero wówczas zachodzi podstawa do zakończenia postępowania w formie czynności materialno-technicznej, polegającej na pozostawieniu podania bez rozpoznania. Ponadto wykładnia systemowa skłania do wniosku, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w rozdziale dotyczącym wszczęcia postępowania (Dział II, Rozdział 1), może mieć zastosowanie, gdy postępowanie już się toczy. Dzięki temu strona może mieć pewność, że sprawie, w której wniesiono podanie, został nadany dalszy bieg, a sama sprawa zakończy się jej rozstrzygnięciem. Odwrotne rozumowanie doprowadziłoby do niedopuszczalnego stanu rzeczy, w którym w toku postępowania administracyjnego nie można byłoby wezwać strony do uzupełnienia braków formalnych, a to skazywałoby stronę postępowania na niekorzystne dla niej zakończenie sprawy administracyjnej (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt II SAB/Po 25/21 i 20 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 222/21, dostępne jw.).

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany artykuł normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej. W myśl ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że zgodnie z § 2 tego artykułu niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania, lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane, albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej [...], okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 października 2021 r.). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

W tym kontekście normatywnym należy zauważyć, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku (24 sierpnia 2021 r.) i przez następne trzy miesiące przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (ówcześnie: Dz.U. z 2020 r., poz. 35, z późn. zm.) - dalej: u.c. nie określały innych niż wyżej wymienione terminów załatwienia sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem w tym okresie, aż do 28 stycznia 2022 r., termin do załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy wynosił, co do zasady, jeden miesiąc, ewentualnie dwa miesiące w przypadkach szczególnie skomplikowanych. Kwestie te wyczerpująco omówił tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 6 lipca 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 93/22, do których to rozważań będzie nawiązywała dalsza część niniejszego uzasadnienia.

Wskazany stan prawny uległ zmianie dopiero z chwilą wejścia w życie, z dniem 29 stycznia 2022 r., ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 91) - dalej: zm.u.c., którą do ustawy o cudzoziemcach dodany został m.in. powołany przez organ w odpowiedzi na skargę przepis art. 112a wprowadzający szczegółowe terminy załatwiania o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach aktualnie stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1), biegnących od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wskazanych w ust. 2, generalnie związanych ze złożeniem kompletnego wniosku. Regulacja ta została opatrzona przepisami przejściowymi. Zgodnie z art. 7 ustawy zmieniającej, do postępowań wszczętych na podstawie zmienianej ustawy o cudzoziemcach i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13. Z art. 13 ust. 1 zm.u.c. wynika, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie zmienianej ustawy, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie m.in. przepis art. 112a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W ust. 2 przepis art. 13 przewiduje rozwiązanie szczególne, jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda m.in. wezwał cudzoziemca, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie m.in. zezwolenia na pobyt czasowy. Natomiast art. 13 ust. 3 zm.u.c. stanowi, że jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponieważ przywołana ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. (stosownie do art. 17 zm.u.c.), to biegnący od nowa, zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 3 zm.u.c., 60-dniowy termin, o którym mowa w dodanym art. 112a u.c., upływał z dniem 30 marca 2022 r.

Z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie kolejna regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych, dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) - dalej: zm.u.p.o.U., w której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583, z późn. zm.) przepisy art. 100c. W związku z dodaniem art. 100c u.p.o.U. nie przewidziano w tej ustawie zmieniającej żadnych przepisów przejściowych.

W świetle przywołanych wyżej regulacji prawnych (art. 12 i art. 35 k.p.a., art. 112a u.c. w zw. z art. 13 zm.u.c. oraz art. 100c u.p.o.U.) jest kwestia sporną, czy termin załatwienia sprawy należy liczyć od dnia złożenia wniosku (jak przyjmuje skarżąca), czy dopiero od dnia usunięcia braków formalnych wniosku (jak wywodzi organ w odpowiedzi na skargę), a także czy powyższe regulacje – w tym zwłaszcza przewidziane w art. 112a ust. 2 i 3 u.c. odroczenie biegu terminu załatwienia sprawy – "bezterminowo" zwalniają organ z obowiązku sprawnego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W okolicznościach kontrolowanej sprawy są to kwestie istotne ze względu na to, że wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu 25 sierpnia 2021 r., a Wojewoda wezwał stronę o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku dopiero w piśmie z dnia 26 lipca 2022 r. znak [...] Miało to zatem miejsce ponad 11 miesięcy po złożeniu wniosku i już po otrzymaniu skargi wniesionej do tutejszego Sądu, zaś termin osobistego stawiennictwa skarżącej w siedzibie organu wyznaczono na dzień przypadający niemal 3 miesiące później, bo na 19 października 2022 r.

W ocenie Sądu stanowisko Wojewody, który nie dopatrzył się w swoim postępowaniu bezczynności, gdyż – jak można domniemać – uważa, że nie wiązały go żadne terminy do wezwania skarżącej o uzupełnienie braków formalnych wniosku nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu Sąd zaznacza, że rozpatrując wniesioną skargę, przy ocenie jej dopuszczalności i zasadności uwzględnił stan prawny obowiązujący w momencie zakwestionowania skargą stanu bezczynności lub przewlekłości organu. Wobec tego zasadniczo nie należało brać pod uwagę zmian prawnych wprowadzonych w art. 1 pkt 13 zm.u.c., skoro weszła ona w życie po wniesieniu skargi. Z tych samych powodów nie mogły znaleźć zastosowania jeszcze późniejsze regulacje z art. 100c u.p.o.U. Konsekwentnie Sąd przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło żadne ze zdarzeń warunkujących początek biegu terminu, a wymienionych w art. 112a u.c. (ustawy w brzmieniu nadanym przywołaną nowelizacją). Wniosek o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody w dniu 25 sierpnia 2021 r., a więc pod rządami ustawy o cudzoziemcach sprzed nowelizacji, wprowadzającej szczegółowe terminy załatwiania wniosków o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, inicjując z tym właśnie dniem postępowanie administracyjne, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia. Wszystkie zdarzenia istotne w niniejszej sprawie, w kontekście bezczynności organu (złożenie wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy, ponaglenia, a także skargi), miały bowiem miejsce w stanie prawnym sprzed wejścia w życie przywołanej nowelizacji. Stąd też, według stanu prawnego obowiązującego na dzień wniesienia skargi, w pełni uprawnione było założenie, że w sprawach, których przedmiotem jest załatwienie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca, obowiązują terminy procesowe określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, gdyż to na ich podstawie należy oceniać sprawność i terminowość działania organu.

Trzeba jednakże podkreślić, że nawet wzięcie pod uwagę szczególnych terminów, wynikających z przywołanych znowelizowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach, nie zmieniłoby końcowego osądu sprawy. Końcowe wnioski w tym zakresie przedstawiają się następująco.

Po pierwsze, już powyższe zestawienie dat czynności procesowych pokazuje, że bezkrytyczne zaakceptowanie stanowiska organu oznaczałoby w istocie pozostawienie mu możliwości swobodnego decydowania o momencie wszczęcia postępowania w trybie wnioskowym oraz o początku biegu terminu załatwienia sprawy. Oto bowiem zwlekając – tak jak w kontrolowanej sprawie – z wezwaniem strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie z ustaleniem terminu osobistego stawiennictwa wnioskodawcy celem uzupełnienia tych braków, organ w istocie swobodnie "odraczałby" moment rozpoczęcia biegu terminu załatwienia sprawy (tu: o ponad 11 miesięcy). Nie sposób zaś przyjąć, że przepisy postępowania, zakreślając organowi administracji konkretne terminy załatwienia sprawy, zarazem pozostawiają mu swobodę decydowania o początku ich biegu. Skoro ustawodawca nakazuje organowi załatwić sprawę w ciągu miesiąca, a najdalej dwóch (art. 35 § 3 k.p.a.) – względnie w szczególnym terminie 60 dni (art. 112a ust. 1 u.c.) – to jest jasne, że tym bardziej w takich terminach organ powinien uskutecznić procedurę usuwania ewentualnych braków formalnych podania. Oznacza to, przy najbardziej korzystnej interpretacji dla Wojewody, że skoro wniosek w przedmiotowej sprawie wpłynął 25 sierpnia 2021 r., to organ powinien był, przy uwzględnieniu treści art. 35 k.p.a., umożliwić uzupełnienie jego braków formalnych najpóźniej do 25 września 2022 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie jest kwestią szczególnie skomplikowaną), a czego nie uczynił. Zakładając zaś (znów w wariancie interpretacyjnym najkorzystniejszym dla Wojewody), że wejście w życie art. 112a u.c. w zw. z art. 13 ust. 3 zm.u.c. sprawiło, iż od nowa należało także liczyć terminy dotyczące uzupełnienia braków formalnych wniosku, to w świetle art. 112a ust. 1 u.c. w zw. z art. 13 ust. 3 zm.u.c. organ powinien był umożliwić skarżącej uzupełnienie braków formalnych wniosku najpóźniej do 30 marca 2022 r. I tego jednak nie uczynił, w związku z czym, skoro nie załatwił sprawy, to również na gruncie tych przepisów popadł w bezczynność. W takim kontekście wejście w życie z dniem 15 kwietnia 2022 r. przepisów art. 100c u.p.o.U. pozostało bez wpływu na stwierdzenie faktu oraz ocenę skutków prawnych wcześniej zaistniałej bezczynności organu.

Po drugie, w ocenie Sądu odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ pierwszej instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy – a co za tym idzie, pośrednio, także o jego końcu – byłaby nie do pogodzenia z wysłowionym we wstępie do Konstytucji (preambule) nakazem zapewnienia działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności. Zarazem taka interpretacja w istocie godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (zob. art. 78 Konstytucji), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę, a co za tym idzie - także "odraczanie" momentu, kiedy możliwe stanie się poddanie sposobu działania tego organu kontroli instancyjnej. Tymczasem, jak trafnie zauważa się w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, rzetelność i sprawność działania instytucji publicznych, w szczególności zaś tych instytucji, które zostały stworzone w celu realizacji i ochrony praw gwarantowanych przez Konstytucję, należy do wartości mających rangę konstytucyjną. Przepisy, których treść nie sprzyja rzetelności lub sprawności działania instytucji mających służyć ochronie praw konstytucyjnych, stanowią zarazem naruszenie tych praw, a tym samym uzasadnione jest ich uznanie za niezgodne z Konstytucją (zob. np. wyrok TK z dnia 7 stycznia 2004 r. sygn. akt K 14/03, OTK-A 2004/1/1, pkt III.5.4. uzasadnienia; por. też M. Piechowiak, Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Aksjologiczne podstawy prawa, Warszawa 2020, ss. 97-99).

Po trzecie, stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę przez organ, który zdaje się utożsamiać moment usunięcia braków formalnych wniosku – oraz powiązany z nim normatywnie w art. 112a ust. 2 i 3 u.c. początek biegu terminu załatwienia sprawy – z momentem, kiedy dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizowania pobytu cudzoziemców, pozostaje w sprzeczności z art. 61 § 3 k.p.a., w myśl którego datą wszczęcia postępowania na wniosek strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Po czwarte, z przywołanych względów Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 208/20, dostępny jw.), zgodnie z którym istotna dla określenia początku stanu bezczynności (względnie przewlekłości) nie jest data skutecznego wszczęcia postępowania w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz "punkt czasowy, od którego rozpoczyna się okres, w którym organ zobowiązany jest do podjęcia stosownych czynności procesowych, wywołany działaniem podmiotu trzeciego (np. złożenie wniosku z brakami formalnymi).

Mając na uwadze treść przywołanych przepisów art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził ten podstawowy fakt, istotny dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi, że do dnia wydania niniejszego wyroku Wojewoda nie załatwił sprawy – gdyż na dzień wydania wyroku (13 września 2022 r.) ustalił dopiero termin osobistego stawienia się skarżącej w siedzibie organu celem złożenia odcisków linii papilarnych oraz uzupełnienia innych braków formalnych wniosku (zob. k. [...] akt sądowych). Analiza akt administracyjnych wskazuje na to, że do dnia wniesienia skargi Wojewoda nie podjął żadnych udokumentowanych czynności zmierzających do załatwienia wniosku. W ten sposób definitywnie popadł w stan zawinionej zwłoki (bezczynność) najpóźniej od 26 września 2021 r., tj. po upływie 2 miesięcy od daty wpłynięcia wniosku do organu.

W takim stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 24 sierpnia 2021 r. w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku i akt administracyjnych sprawy (pkt I sentencji wyroku), co w praktyce oznacza powinność załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie. Z kolei na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, tj. w rozpoznaniu tego wniosku (pkt II sentencji wyroku).

W ocenie Sądu takiemu rozstrzygnięciu w szczególności nie stoi na przeszkodzie wejście w życie z dniem 15 kwietnia 2022 r. przepisu art. 101c ust. 4 u.p.o.U., gdyż zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) nie znajduje on zastosowania do kontroli i oceny stanów bezczynności, które miały miejsce przed wejściem w życie ww. przepisu. Poza tym przepis art. 101c ust. 4 u.p.o.U., jako wprowadzający wyjątek od obowiązujących zasad ochrony sądowej stron postępowania administracyjnego przed bezczynnością lub przewlekłością organu administracji, musi być interpretowany ściśle (exceptiones non sunt extendendae). W związku z tym należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie organ do dnia wniesienia skargi ani nie "zaprzestał czynności" w kontrolowanym postępowaniu, ani nie "dokonywał ich z opóźnieniem" w rozumieniu omawianego przepisu, lecz ściśle rzecz ujmując - w ogóle nie podejmował żadnych czynności procesowych w tym postępowaniu, której to sytuacji przepis art. 101c ust. 4 u.p.o.U. expressis verbis nie dotyczy.

Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III sentencji wyroku).

Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje tylko taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, dostępny jw.). Rażącym naruszeniem prawa jest tego rodzaju wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności, lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Tego rodzaju sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy, lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Z kolei przekroczenie terminów załatwienia sprawy musi być znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym stanowić rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, w sposób oczywisty być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12 i postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, dostępne jw.). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy zatem uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Stwierdzając powyższe, Sąd miał przede wszystkim na względzie okoliczności podnoszone przez Wojewodę – dotyczące zwłaszcza dużej, a w ostatnim czasie (tj. w marcu i kwietniu 2022 r.) dodatkowo istotnie zwiększonej liczby wpływających wniosków cudzoziemców (zwłaszcza z Ukrainy). Nie mogą one wprawdzie usprawiedliwiać zaistniałej bezczynności organu, gdyż są to okoliczności leżące po stronie administracji publicznej, jednakże można – i w tym przypadku należy – brać je pod uwagę przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność naruszała prawo w stopniu rażącym, co też Sąd w niniejszej sprawie uczynił.

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że te same względy, jakie legły u podstaw oceny, że stwierdzona bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przemawiały za uznaniem, iż brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Skarżąca nie umotywowała w ogóle wysokości żądanej kwoty, jak i domniemanych szkód niematerialnych związanych ze stresem, jaki miała u niej wywołać bezczynność organu. Nie bez znaczenia dla takiej oceny okazała się również argumentacja organu z odpowiedzi na skargę, w której przekonująco wytknięto stornie brak merytorycznej argumentacji mającej przemawiać za przyznaniem wnioskowanej rekompensaty w żądanej wysokości. Ponadto zasadnie organ wskazał na szczególne rozwiązania prawne, które pomimo braku wydania rozstrzygnięcia w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy gwarantują skarżącej legalność pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i umożliwiają podjęcie zatrudnienia. W konsekwencji, w części dotyczącej żądania przyznania od organu sumy pieniężnej Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił (pkt IV sentencji wyroku).

Zarazem Sąd zaznacza, że nie uznał zasadności wniosku organu co do odrzucenie skargi w powyższym zakresie, motywowanego dyspozycją dodanego z dniem 15 kwietnia 2022 r. przepisu art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. W myśl tego przepisu, w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. organowi prowadzącemu postępowanie m.in. w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Pomijając już nawet wcześniej omówioną okoliczność, że istotne argumenty – bazujące zwłaszcza na konstytucyjnych zasadach niedziałania prawa wstecz oraz zapewniania rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych – przemawiają przeciwko uznaniu, iż cytowany przepis znajduje zastosowanie w odniesieniu do sankcjonowania stanów bezczynności, które wystąpiły przed tym okresem, należy zauważyć, że rygor w postaci odrzucenia skargi jest ściśle powiązany z konstrukcją niedopuszczalności wniesienia skargi (por. art. 58 § 1 p.p.s.a., zwłaszcza jego pkt 6). Niedopuszczalność (przedmiotowa) skargi wiąże się zaś raczej z nieistnieniem przedmiotu zaskarżenia, względnie z jego niepodleganiem kognicji sądu administracyjnego, a nie z tym, że – jak to ujął Wojewoda w odpowiedzi na skargę – rozpatrywanie żądania przyznania sumy pieniężnej nie ma podstaw prawnych. Zresztą w analizowanym przypadku taka podstawa prawna obiektywnie cały czas istnieje, gdyż stanowi ją obowiązujący art. 149 § 2 p.p.s.a. W jego świetle nowo dodany do ustawy szczególnej przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. powinien być postrzegany tylko jako czasowe wykluczenie, mocą decyzji ustawodawcy, możliwości uwzględniania przez sąd administracyjny wniosków skarżących o przyznanie sumy pieniężnej (tudzież zasądzania tych sum z urzędu), co też zdaniem Sądu powinno skutkować raczej oddaleniem skargi w określonym zakresie, aniżeli jej odrzuceniem.

Podsumowując, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy, jednakże zwłoka ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II i III sentencji wyroku). Z uwagi na niezałatwienie sprawy na dzień wyrokowania Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej w terminie miesięcznym od zwrotu akt sprawy (pkt I sentencji). W pozostałym zaś zakresie Sąd skargę oddalił (pkt IV sentencji).

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt V sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy, żądanie skargi oraz wysokość udokumentowanych przez stronę skarżącą kosztów niezbędnych dla obrony jej praw, tj. kwotę 100 zł uiszczonego wpisu od skargi.