Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3110/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 84, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 112 ust. 2, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. M., D. M. i G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 100/18 w sprawie ze skargi Ł. M., D. M. i G. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 100/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Ł. M., D. M. i G. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2016 r. skarżący Ł. M., D. M. i G. M. jako współwłaściciele nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...], wystąpili o ustalenie odszkodowania z tytułu pozbawienia praw do tejże nieruchomości poprzez zajęcie jej części dla budowy i funkcjonowania linii energetycznej na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...], wydanej w trybie art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Starosta Cieszyński wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania. Organ I instancji stwierdził, że co prawda na przedmiotowej nieruchomości usytuowana jest linia energetyczna, lecz wnioskodawcy nie są uprawnieni do odszkodowania za ograniczenie prawa do korzystania z niej z mocy art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami t.j. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.).

Badanie stanu prawnego nieruchomości wykazało bowiem, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1973 r. jako właściciel nieruchomości ujawniony był J. B., który już wówczas nie żył. Wnioskodawcy nie wykazali zaś, aby byli jego następcami prawnymi na zasadach sukcesji uniwersalnej. Są oni spadkobiercami J. M., który nabył część tej nieruchomości (obecnie działka nr [...], powstała z podziału m.in. działki nr [...]), na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] listopada 1989 r., a następnie umowy zniesienia współwłasności z dnia [...] listopada 2005 r., a więc na zasadzie sukcesji singularnej, co nie stwarza legitymacji do żądania ustalenia odszkodowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy zarzucili, że są spadkobiercami J. M., który nabył prawo do własności nieruchomości, oznaczonej ówcześnie jako pgr [...], na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1974 r. od ówczesnego właściciela – A. P. jako spadkobiercy Z. K., która była jej właścicielką na podstawie umowy darowizny, zawartej ze spadkobiercami po J. B.. Tymczasem wbrew treści wpisu do księgi wieczystej oraz ustaleń, zawartych w orzeczeniach sądów powszechnych na użytek ustalenia służebności przesyłu i odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, organ I instancji ustalił, że właścicielem nieruchomości w dacie wywłaszczenia był nieżyjący wówczas J. B., co skutkowało błędną odmową ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców.

Wojewoda Śląski w uzasadnieniu swej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, stwierdził, że pomimo błędnego uzasadnienia decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Podstawą do ustalenia prawa do odszkodowania jest bowiem pozbawienie praw do nieruchomości. Tymczasem na mocy decyzji z 1973 r. nastąpiło jedynie ograniczenie prawa własności poprzez zezwolenie na wejście w teren w celu budowy linii energetycznej, a nie utrata prawa własności.

Brak zatem podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze do sądu administracyjnego wnioskodawcy zarzucili naruszenie art.112 ust. 2, art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 ze zm.), a także art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Skarżący domagali się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Ponawiając dotychczasową argumentację, że ich poprzednik prawny nabył prawo własności nieruchomości na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r., skarżący zarzucili, że organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, że wywłaszczenie polega jedynie na pozbawieniu prawa, a nie jego ograniczeniu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dla poparcia stanowiska przywołano orzecznictwo sądowe. Ich poprzednik prawny został zaś ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel od dnia [...] września 1980 r. Postępowanie przed organami obydwu instancji prowadzone było z naruszeniem reguł procedury, a organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów, zawartych w odwołaniu. Brak też podstaw do ograniczenia kręgu uprawnionych jedynie do spadkobiercy uprawnionego.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 6 kwietnia 2018 r. oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że wprawdzie zasadnie skarżący zarzucili błędną wykładnię art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak to naruszenie prawa materialnego przez organ odwoławczy nie miało wpływu na wynik sprawy. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wywłaszczenie nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy, polega na pozbawieniu albo ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że ograniczenie prawa własności nastąpiło przed wejściem w życie tej ustawy. Stan i skutki ograniczenia utrzymują się bowiem i trwają nadal od daty ostateczności decyzji z 1973 r., wyżej powołanej. Mimo, że decyzja ta zapadła w trybie ustawy z 1958 r., rozpoznanie wniosku skarżących winno nastąpić na podstawie obecnej regulacji zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazano, że uprawnionym do otrzymania odszkodowania nie zawsze jest obecny właściciel nieruchomości, bądź jej współwłaściciele. Podmiotem uprawnionym jest bowiem wywłaszczany lub jego następca pod tytułem ogólnym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 793/17). Tymczasem prawidłowo ustalił organ I instancji, że skarżący nie są następcami prawnymi osób wywłaszczonych na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Ustalenia w tym zakresie znajdują poparcie w zgromadzonym materialne dowodowym. Decyzja z 1973 r. o zezwoleniu na wejście w teren ówczesnych parceli nr [...], [...] i [...], została skierowana do Z. K. Jednak zgodnie z późniejszą decyzją – aktem własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r., parcelę nr [...] nabyli w drodze nieformalnej umowy darowizny J. M. i Z. M. – z mocy prawa na podstawie art. 1 ust. 1, art. 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Nabycie prawa własności z mocy tej ustawy nastąpiło z dniem [...] listopada 1971 r. Późniejsza decyzja – akt własności ziemi stwierdza zatem skutek prawny (stan prawny nieruchomości) na dzień [...] listopada 1971 r. – niezależnie od daty wydania deklaratoryjnej decyzji, stwierdzającej nabycie własności z mocy prawa (tzw. uwłaszczenie).

Oznacza to, że wywłaszczanymi byli J. M. i Z. M. Taki też stan prawny nieruchomości wynika z zawiadomienia PBN w C. z dnia [...] września 1980 r. Jednakże skarżący nie są spadkobiercami J. i Z. małż. M. Są bowiem spadkobiercami J. M., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II Ns [...]. Poprzednik prawny skarżących nie nabył przedmiotowej nieruchomości (obecnie działka nr [...]) w drodze spadkobrania, czyli pod tytułem ogólnym.

Z akt sprawy wynika, że J. M. nabył udział wynoszący ½ powyższej nieruchomości na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] listopada 1989 r. Następnie na podstawie umowy zniesienia współwłasności (akt notarialny z dnia [...] listopada 2005 r.), J. M. nabył własność nieruchomości, obejmującej m.in. przedmiotowa działkę, na której przebiega linia wysokiego napięcia (vide: wypis z aktu notarialnego, znajdujący się w aktach administracyjnych).

Prawidłowo ustalił zatem organ I instancji, że poprzednik prawny skarżących nabył przedmiotową nieruchomość w drodze sukcesji syngularnej – umowy przekazania gospodarstwa rolnego i zniesienia współwłasności. Umowa przekazania gospodarstwa rolnego zawarta została pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133). Zgodnie z art. 55 tej ustawy następca przejmował gospodarstwo rolne z prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa. Umowa była specyficznym przeniesieniem własności gospodarstwa rolnego. Jednak przeniesienie własności w tym trybie nie miało charakteru sukcesji uniwersalnej, skoro umowa dotyczyła zindywidualizowanej nieruchomości, stanowiącej gospodarstwo rolne, a przejęcie praw i obowiązków dotyczyło jedynie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nabywcy gospodarstwa rolnego znany był stan nieruchomości (usytuowanie linii energetycznej).

W tym stanie rzeczy błędny pogląd organu odwoławczego nie miał wpływu na wynik sprawy. Prawidłowe są zaś ustalenia organu I instancji co do trybu nabycia własności przedmiotowej nieruchomości pod tytułem szczególnym, a nie – ogólnym. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji nie naruszyły też art. 5 ustawy o księgach wieczystych. Ochronie w tym trybie podlegają jedynie nabywcy nieruchomości pod tytułem odpłatnym. W niniejszej sprawie istotne było jedynie zbadanie, czy poprzednik prawny skarżących nabył nieruchomość pod tytułem ogólnym. Skoro jednak nabycie nieruchomości nastąpiło w wyniku umowy przekazania gospodarstwa rolnego, a następnie zniesienia współwłasności, trafnie organ I instancji uznał, że skarżący nie są legitymowani do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uprawnionym do odszkodowania jest wywłaszczony. Nie każde przeniesienie własności rodzi takie uprawnienie po stronie następców prawnych. Ustawodawca wprost przewidział jedynie przypadek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wymieniając spadkobiercę jako podmiot uprawniony (art. 136 i nast. ustawy). Roszczenia z tytułu obrotu prawnego nie uprawniają zatem do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przypadku wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca nie określił wprost podmiotu uprawnionego. Jednak odszkodowanie przysługuje na rzecz osoby wywłaszczonej (art. 128 ust. 1 ustawy). Zatem prawo do odszkodowania nie może być skutecznie przeniesione w drodze umowy przeniesienia własności. Tego rodzaju wykładnia nie narusza art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji. Przy odmiennym rozumowaniu w lepszej sytuacji byłby nabywca nieruchomości niż spadkobierca osoby wywłaszczonej. W niniejszej sprawie poprzednik prawny skarżących nie nabył nieruchomości odpłatnie, płacąc za obniżoną wartość nieruchomości, co oznaczało przeniesienie roszczeń o odszkodowanie, jak uważają skarżący.

Bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy są w konsekwencji pozostałe zarzuty co do naruszenia reguł procedury administracyjnej. Organy administracji nie podważyły bowiem legalności decyzji o ograniczeniu prawa własności, ani jej ostateczności. Błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie mogło uzasadniać uwzględnienia skargi, bowiem nie stanowi naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art 174 pkt. 1 p.p.s.a.), które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, iż decyzja Wojewody została wydana z rażącym naruszeniem art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. - Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn zm.) ("u.g.n.") - do naruszenia doszło ponieważ decyzja Wojewody nieprawidłowo uznawała, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wywłaszczenia;

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, iż decyzja Wojewody naruszała art. 128 ust. 1 u.g.n., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji Wojewody - do naruszenia doszło ponieważ decyzja Wojewody nieprawidłowo ustaliła osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania;

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, iż decyzja Wojewody naruszała art. 129 ust. 1 pkt 3 u.g.n., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji Wojewody - do naruszenia doszło ponieważ decyzja Wojewody odmawiała wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących;

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie Skargi pomimo, iż decyzja Wojewody naruszała art. 6, 7, 7a, 8, 11, 77 § 1 oraz . 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1257) ("k.p.a."), które miało istotny wpływ na wynik sprawy - do naruszenia doszło ponieważ Wojewoda wydając decyzję nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy, a także nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pominął w uzasadnieniu decyzji okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku w sposób nie odpowiadający ustawowemu wzorcowi, a mianowicie nie odniesienie się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze oraz pominięcie milczeniem części argumentacji skarżących i niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do podstawy kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia art. art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak wielokrotnie podnoszono już w orzecznictwie sądów administracyjnych, naruszenie tego przepisu może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Żaden z tych przypadków nie zachodzi w niniejszej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku zawiera zarówno określenie stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, jak i wskazanie oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sformułowane w sposób w pełni pozwalający na kontrolę instancyjną.

Sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. jako wadliwe oddalenie skargi pomimo, iż decyzja Wojewody została wydana z rażącym naruszeniem art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. - Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn zm.) ("u.g.n.") należy rozumieć w ten sposób, że zdaniem strony skarżącej przepis prawa materialnego art. 112 ust. 2 u.g.n. - definiujący wywłaszczenie jako pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości został naruszony w sposób rażący – zasługujący na zastosowanie przez sąd sankcji nieważności.

Istotnie, organ II instancji wyraził w zaskarżonej decyzji pogląd, który nie mógł być uznany za trafny, a mianowicie wskazał, że ograniczenie prawa własności nie może stanowić podstawy dla przyznania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Jest to pogląd mylny, gdyż pod pojęciem "pozbawienia prawa własności" w rozumieniu tego przepisu kryje się nie tylko całkowite pozbawienie prawa ale także jego pozbawienie częściowe – ograniczone czasowo lub tylko co do niektórych jego atrybutów. Jednakże to naruszenie nie mogło być uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy, skoro sąd I instancji dostrzegł je i przeanalizował niesporne w sprawie okoliczności sprawy w sposób pozwalający na ustalenie, że w istocie rozstrzygnięcie sprawy w postaci odmowy uwzględnienia wniosku o odszkodowanie było prawidłowe.

Stwierdzić należy bowiem, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała kwestia sposobu przejścia prawa własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] z jej właścicieli w dacie ograniczenia prawa własności - J. i Z. M. na rzecz dzisiejszych właścicieli – skarżących.

W oparciu o dowody zgromadzone w aktach administracyjnych ustalono w sposób niekwestionowany także przez skarżących, że nabyli oni własność nieruchomości w drodze spadkobrania po J. M., który prawo to nabył wskutek zniesienia współwłasności następującym po przekazaniu jemu i S. M. gospodarstwa rolnego przez J. i Z. M.

W rozpatrywanej sprawie mamy zatem do czynienia z sukcesją uniwersalną (całości praw i obowiązków) jedynie w odniesieniu do relacji pomiędzy skarżącymi oraz zmarłym J. M., zaś sukcesja pomiędzy wywłaszczonymi Z.i J. M. oraz J. i S. M. ma charakter sukcesji "syngularnej" związanej z przeniesieniem praw do konkretnego składnika majątku w postaci gospodarstwa rolnego w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] listopada 1989r.

Trafny jest pogląd prawny sądu I instancji co do tego, że podmiotami uprawnionymi do odszkodowania zna podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. są jedynie osoby wywłaszczone oraz ich sukcesorzy pod tytułem uniwersalnym, a nie syngularnym. Następstwo prawne pod tytułem "uniwersalnym" oznacza - w odniesieniu do osoby fizycznej - w polskim systemie prawnym wyłącznie dziedziczenie, zaś następstwo pod tytułem "syngularnym" oznacza następstwo w zakresie praw związanych z przeniesieniem praw do określonych składników majątkowych.

Poglądy powyższe utrwalone są w nauce prawa i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Cytowany zarówno w zaskarżonym wyroku, jak i w skardze kasacyjnej dla wsparcia stanowiska skarżących wyrok NSA z 10 listopada 2017r. sygn. akt I OSK 793/17 wskazuje, że "wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Nie jest to zatem roszczenie, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. Konkluzja ta jest uzasadniona charakterem zobowiązania odszkodowawczego. Ponieważ zaś prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości, nie może także być przedmiotem czynności prawnej, skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (tu: ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości czy też wierzytelności, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy - wywłaszczonego właściciela".

Dodać należy, że powołany w skardze kasacyjnej, dla poparcia jej tez, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 180/15 został uchylony wyrokiem NSA z dnia 23 sierpnia 2017r. sygn. akt I OSK 2781/15, w którym w pełni podtrzymano dotychczasowe stanowisko orzecznictwa w odniesieniu do kluczowej w niniejszej sprawie kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny zinterpretował przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. wskazując, że uprawnia on starostę do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw, które do niej przysługiwały. Jednakże skierowanie decyzji z dnia (...) do ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości spowodowało, że to jego prawo zostało ograniczone tą decyzją. Skutek tej decyzji w postaci ograniczenia prawa na czas założenia tej linii należy odnieść do podmiotu tego prawa ustalonego w czasie wydania tej decyzji. Współczesne regulacje dotyczące administracyjnoprawnego trybu ustalania odszkodowania za skutki decyzji powodującej ograniczenie prawa przysługującego do nieruchomości poprzez założenie na niej określonych urządzeń infrastruktury technicznej (np. art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n.) stosuje się właśnie wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości doznał takiego ograniczenia z decyzji wydanej wobec tego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1235/15)".

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje powyższe poglądy prawne i nie dostrzega żadnych powodów, by od nich odstąpić. Przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w drodze umowy nie daje podstaw, by przyjąć nabycie przez skarżących całości praw i obowiązków po Z. i J. M.

Brak następstwa prawnego skarżących na zasadzie sukcesji generalnej wobec osoby, do której skierowana została decyzja o ograniczeniu prawa własności wyklucza możliwość ustalenia odszkodowania w na podstawie współczesnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Wobec powyższego bezprzedmiotowym było odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, skoro zaskarżony wyrok w pełni odpowiadał prawu.

W tym stanie sporawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.