Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1582/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 2,3,3a i  art. 32
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 października 2021r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 423 ze zm. dalej-u.s.u.s.), w oparciu o §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365)-odmówił E. W. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 8.988,10 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 02/2017-06/2018 w łącznej kwocie 3.337,30 zł, w tym z tytułu:

-składek- 2.959,30 zł,

-odsetek liczonych na 24 czerwca 2019r. - 378,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 02/2017-06/2018 w łącznej kwocie 5.650,80 zł, w tym z tytułu:

-składek – 5.013,80 zł,

-odsetek liczonych na 24 czerwca 2019r. – 637,00 zł,

Uzasadniając decyzję organ podał, że wnioskodawca zwrócił się do ZUS Oddział w K. o umorzenie należności z tytułu składek, dołączył także wypełnione dokumenty i podtrzymał swój wniosek. Oświadczył, że przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie nie ma wpływu na wysyłanie korespondencji. Oddaje do wysłania wszystkie listy w terminie, lecz nie jest to zależne od wnioskodawcy kiedy administracja je wysyła. We wniosku z 17 lipca 2019r. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności w ramach pomocy "de minimis". Firma nie przynosiła dochodów, a wnioskodawca sam się zadłużył. Stwierdził, że "na chwilę obecną" przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Oświadczył, że nie jest w stanie oszacować wysokości zadłużenia, w skład którego wchodzą pożyczki, rachunki telefoniczne, zadłużenia za reklamy itp.

W piśmie z 5 września 2019r. wskazał, że zależy Mu na dogłębnej analizie wniosku oraz zebraniu przez Zakład wszystkich niezbędnych dokumentów dotyczących sytuacji, w celu rozpatrzenia wniosku pozytywnie, co pozwoli na prowadzenie w przyszłości legalnej, dobrze funkcjonującej działalności gospodarczej.

Pismem z 11 września 2019r. poinformował, że złożony wniosek o upadłość jest w trakcie rozpatrywania, na dzień sporządzania pisma i nie otrzymał żadnej odpowiedzi w tej kwestii. Nadmienił, że wniosek o upadłość konsumencką jest rozpatrywany przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy, sygn. akt: VIII GU 116/19.

Zakład posiadał informację, że Sąd Upadłościowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych, postanowieniem z dnia 27 lipca 2020r. zwrócił wniosek. Postanowienie jest prawomocne od 8 stycznia 2021r.

W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym" z dnia 17 lipca 2019r. " wnioskodawca wskazał, że po opuszczeniu Zakładu Karnego i rozpoczęciu nowej działalności gospodarczej, chce regulować należności w systemie ratalnym.

Dodał, że konkubina posiada orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga rehabilitacji. Sytuacja materialna znacznie się pogorszyła z chwilą osadzenia w Zakładzie Karnym, wnioskodawca ma na utrzymaniu dwoje małych dzieci.

Decyzją nr [...] z dnia 4 listopada 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. odmówił umorzenia należności. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, określona w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiąca przesłankę umorzenia należności. Nadto Zakład uznał, że nie wykazano przesłanek przemawiających za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o umorzenie, wynikających z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Zakładu - pismem z dnia 27 grudnia 2019r. (data wpływu do ZUS) wnioskodawca zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze do Sądu poinformował, że prowadzi działalność gospodarczą która nie przynosiła dochodów. Zarzucił, że ZUS nie zweryfikował dokładnie sytuacji, wnioskodawca nie dostarczył dokumentów o których mowa w decyzji (dotyczący sytuacji zdrowotnej i finansowej rodziny) z powodów niezależnych od wnioskodawcy. Poinformował, że nie posiada majątku więc nie było Go stać na opłacanie składek. Opisał, że dwukrotnie zwrócił się z wnioskiem do Urzędu Miasta o zawieszenie lub zamknięcie działalności gospodarczej lecz otrzymał informację, że musi stawić się osobiście do urzędu co w obecnej sytuacji jest niemożliwe. Po zakończeniu kary pozbawienia wolności nadal będzie chciał prowadzić działalność i opłacać składki.

Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020r. sygn. akt: l SA/Kr 95/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia 4 listopada 2019r. Uzasadniając wyrok WSA zobowiązał Zakład w szczególności do:

-wykazania w sposób jednoznaczny jakie organ widzi możliwości odzyskania należności jakie podjął w tym celu działania,

-przedstawienia ustaleń dotyczących ściągalności oraz prognozy efektywności egzekucji w przyszłości,

-precyzyjnego wskazania jakie dokumenty dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej członków rodziny ma złożyć wnioskodawca,

-ustalić okres prowadzenia działalności.

W związku z tym wyrokiem ZUS ponownie wszczął postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, o czym powiadomił wnioskodawcę pismem z dnia 14 kwietnia 2021r. Oddział ZUS wyznaczył termin 14 dni od otrzymania pisma na przedłożenie dokumentów oraz poinformował o możliwości skorzystania z prawa do czynnego udziału w postępowaniu.

Wykonując wyrok Sądu z dnia 8 lipca 2020r. sygn. akt: l SA/Kr 95/20, w zakresie odniesienia się do kwestii sytuacji finansowej i zdrowotnej członków rodziny wnioskodawcy, Zakład wysłał pismo z dnia 19 maja 2021r. w który poproszono o udzielenie odpowiedzi w terminie 7 dniu od otrzymania korespondencji na poniższe pytania:

-wykazania do kiedy wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności,

-przedłożenia dokumentacji medycznej dotyczącej sytuacji zdrowotnej konkubiny,

- udokumentowania dochodów rodziny.

Pismo zostało dostarczone do Zakładu Karnego w dniu 26 maja 2021r. Do rozpatrzenia niniejszego wniosku wykorzystano całość dokumentacji złożonej przez zobowiązanego od dnia 24 czerwca 2019r. - do chwili podejmowania decyzji: pismo z dnia 5 września 2019r., z dnia 11 września 2019r., oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej z dnia 17 lipca 2019r., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia 17 lipca 2019r., "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym" z dnia 17 lipca 2019r., pismo z dnia 22 października 2019r., skargę z dnia26 listopada 2019r., "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym" z dnia 19 kwietnia 2021r., oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z dnia 19 kwietnia 2021r., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia 19 kwietnia 2021r., pismo z dnia 16 września 2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał również własnych ustaleń na podstawie: informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów, informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, informacji z Centralnej Ewidencji o Działalności Gospodarczej, wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lipca 2020r. sygn. akt: l SA/Kr 95/20.

Pismem z dnia 9 września 2021r. poinformowano, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oraz pouczono o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, że w bazie CEIDG nadal figuruje wnioskodawca jako czynny przedsiębiorca. W toku postępowania poinformował, że dwukrotnie zwracał się z wnioskiem do Urzędu Miasta o zawieszenie lub zamknięcie działalności gospodarczej lecz otrzymał informację, że musi stawić się osobiście do urzędu co w obecnej sytuacji jest niemożliwe.

Uchylając decyzję Sąd wskazał, że wątpliwości budzi uznanie wnioskodawcy za aktywnego zawodowo skoro odbywa karę pozbawienia wolności. W związku z powyższym Zakład podjął czynności celem ustalenia prawidłowego okresu prowadzenia działalności. W toku postępowania wnioskodawca złożył pismo o przebywaniu w areszcie śledczym od 07/2018 i nie prowadzeniu od tego momentu działalności. Z uwagi na powyższe zostało uporządkowane konto wnioskodawcy w ZUS i deklaracje od 07/2018 zostały wyzerowane, należności uległy zmianie.

Z uwagi na powyższe ustalenia wnioskodawca został uznany za osobę nieprowadzącą działalności gospodarczej.

Wnioskodawca przebywa w Zakładzie Karnym w K., odbywając karę pozbawienia wolności, zatem nie ponosi żadnych kosztów utrzymania. Zakład karny zapewnia bezpłatne warunki bytowe, wyżywienie i opiekę zdrowotną-finansowane przez budżet Państwa.

Według oświadczenia w latach 2018-2020 wnioskodawca nie osiągał dochodów/ przychodów. W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym" z dnia 19 kwietnia 2021r. wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną A. S., która uzyskuje deklarowany dochód netto w wysokości 600 zł oraz córkami D. W. i J. W.. W złożonym oświadczeniu wykazał, że nie ponosi stałych miesięcznych wydatków.

Oprócz zadłużenia w ZUS wnioskodawca wykazał, że nie posiada innych zobowiązań pieniężnych. W oświadczeniu z dnia 17 lipca 2019r. wykazał zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 2017r. - 2018r. w kwocie 8.000,00 zł, z miesięczną ratą w wysokości 400,00 zł, w instytucjach za okres 2017r. - 2018r. w kwocie 10.000.00 zł, z miesięczną spłatą w wysokości 300,00 zł, u osób fizycznych za okres 2017r. - 2018r. w kwocie 5.000,00 zł, miesięcznie 150,00 zł oraz inne za okres 2017r. - 2018r. w kwocie 15.000,00 zł, z miesięczną ratą w wysokości 350,00 zł.

Według oświadczenia z dnia 19 kwietnia 2021r. wnioskodawca nie powołał się na własny stan zdrowia czy członków rodziny. Podał, że nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego, innych praw majątkowych oraz wierzytelności. Z ustaleń dokonanych w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych wynikało, że nie jest właścicielem nieruchomości. Według informacji pozyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów na Jego nazwisko jest zarejestrowany środek transportu: Ford Galaxy rok prod. 2005r. (współwłasność). Szacunkowa wartość pojazdu na podstawie danych z INFO-EXPERT został określona na 8.950,00 zł.

Organ po przeanalizowaniu posiadanych danych ustalił, że istnieje możliwość skutecznej egzekucji z ruchomości samochodu Ford Galaxy rok prod. 2005r. - zostaną skierowane dalsze tytuły wykonawcze w celu wszczęcia egzekucji z ruchomości. Należności figurujące na koncie wnioskodawcy są wymagalnie i nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony z uwagi na wdrożone postępowanie egzekucyjne od dni 20 maja 2019r.

Zgodnie z art. 24 ust. 5b. u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Przymusowe dochodzenie należności prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS. ZUS rozpatrzył wniosek w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust l pkt l ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020r. poz. 1228 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.-Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003r. -Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. W stosunku do wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, było prowadzone postępowanie upadłościowe jednak Sąd Upadłościowy postanowieniem z dnia 27 lipca 2020r. zwrócił wnioskodawcy wniosek

Przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b,4c nie zachodzą w stosunku do zadłużenia. Z przyczyn oczywistych nie miał również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Zobowiązanie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka z art. 28 ust.3 pkt 4a również nie zachodziła. Przy rozważaniu przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust 3 pkt 3, należy wskazać, że wykładnia literalna tego przepisu prowadzi do wniosku, że konieczne jest, obok zaprzestania prowadzenia działalności, także ustalenie, że równocześnie:

1) brak jest majątku, z którego można egzekwować należności;

2) brak jest małżonka;

3) brak jest następców prawnych;

4) brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Konieczność łącznego wystąpienia tych wszystkich okoliczności jest uzasadniona w szczególności z uwagi na to, że umorzenie należności oznacza definitywną rezygnację z należnych składek, co zastrzeżone jest tylko dla przypadków wyjątkowych, jako że stanowi odstępstwo od reguły płacenia składek oraz od wyrażonej w art. 2a ust. 2 pkt 2 u.s.u.s. zasady równego traktowania, przejawiającej się w szczególności w obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne.

Treść art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wymaga zatem, obok zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, także stwierdzenia, że równocześnie występuje brak majątku z którego można egzekwować należności, brak małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.

Konstrukcja omawianego przepisu wskazuje, że ustawodawca dopuszczając możliwość umorzenia należności publicznoprawnej ze wskazanej w nim przyczyny wprowadza obowiązek równoczesnego ustalenia, że wystąpiły dodatkowe okoliczności, wykluczające możliwość ściągnięcia należności, w tym poprzez rozszerzenie kręgu podmiotów, wobec których można dochodzić należności składkowych (następcy prawni, małżonek, osoby trzecie). Wskazują na to wyraźnie regulacje zawarte w art. 31 u.s.u.s., w którym ustawodawca odsyła do odpowiedniego stosowania m.in. przepisu art. 109§1 O.p. w zakresie art. 29 Ordynacji podatkowej, który wskazuje na odpowiedzialność majątkową małżonka (majątek wspólny podatnika i jego małżonka ).

Uchylając decyzję Sąd wskazał min., że organ powinien przy ponownym rozpoznaniu sprawy przedstawić ustalenia dotyczące ściągalności zadłużenia oraz prognozy co do efektywności egzekucji w przyszłości. Wnioskodawca przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie pracuje nieodpłatnie. Na nazwisko wnioskodawcy zarejestrowano pojazd marki Ford Galaxy rok prod. z 2005r. Jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w K., zastosowanym środkiem jest zajęcie rachunku bankowego. Obecnie egzekucja jest nieskuteczna, gdyż wnioskodawca nie posiada dochodów. Zaistniała sytuacja może ulec zmianie. Po wykonaniu kary pozbawienia wolności wnioskodawca zamierza ponownie prowadzić działalność gospodarczą i opłacać składki.

Zakład widzi możliwość wyegzekwowania należności z ruchomości. Po sprzedaży ww. pojazdu z uzyskanych środków pieniężnych będzie można pokryć chodź część zadłużenia. W ocenie ZUS aktualna nieskuteczność przymusowego dochodzenia należności ma charakter przejściowy. Umorzenie, z uwagi na wysokość zadłużenia, wiek i brak przeciwskazań do wykonywania pracy, byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym. Wierzyciel ma obowiązek badać na bieżąco, czy sytuacja materialna dłużnika uległa zmianie. W przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia wierzyciel, zgodnie z art. 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma nie tylko prawo, ale i obowiązek ponownego zastosowania środków egzekucyjnych.

Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Informacje o braku zatrudnienia, czy też o braku majątku nieruchomego nie pozwalają na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena, odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności długu należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6.

Przedstawione powyżej fakty dowodziły, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy u.s.u.s., stąd umorzenie należności na ich podstawie jest niemożliwe.

Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie tj. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny; pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Umorzenie należności jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, a także nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W ocenie Zakładu okoliczności w nim wymienione (pkt 1-3) nie zachodzą. Przesłanka wskazana w §3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia nie miała zastosowania.

W oświadczeniu z 2019r. wnioskodawca poinformował, że konkubina posiada orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga rehabilitacji. Pomimo wezwania, wnioskodawca nie załączył żadnej dokumentacji medycznej. Fakt niepełnosprawności

partnerki nie miał znaczenia, ponieważ wnioskodawca przebywa w zakładzie karnym i w związku z tym nie ma możliwości wykonywania opieki nad partnerką A. S.. Wnioskodawca nie powołał się na własny stan zdrowia czy członków rodziny. Nie przedstawił żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie dołączył do akt sprawy dokumentów, które świadczyłyby o stanie zdrowia.

Brak było podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny uniemożliwia bądź ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia.

ZUS rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby wnioskodawcę i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Wnioskodawca przebywa w Zakładzie Karnym. Zgodnie z oświadczeniem nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem. Zakład karny zapewnia bezpłatne warunki bytowe, wyżywienie i opiekę zdrowotną-finansowane przez budżet Państwa. Należy podkreślić, że pobyt w Zakładzie Karnym nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania.

ZUS dostrzegł możliwość wyegzekwowania długu w dalszej perspektywie czasowej, po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Wiek oraz brak przeszkód zdrowotnych będzie pozwalał na aktywność zawodową i uzyskiwanie środków na spłatę zobowiązań.

Nie było podstaw do stwierdzenia zagrożenia dla wnioskodawcy egzystencji skoro podstawowe potrzeby bytowe, takie jak żywność, odzież, środki czystości czy opieka lekarska są zaspokajane przez Państwo.

Analiza konta w ZUS wskazuje, że w trakcie prowadzenia działalności wnioskodawca dokonał tylko jednej wpłaty (175,92 zł wpłata z 21 marca 2017r.), ponadto w skardze podniósł, że działalność nigdy nie przyniosła dochodów, więc nie było stać na opłacenie składek. Powyższe argumenty dotyczące nieuzyskiwania dochodu z tytułu prowadzonej działalności nie mogły zostać uwzględnione.

Pobyt w zakładzie karnym nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania. Obecne trudności mają jedynie charakter przejściowy, a więc podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżący E. W. zarzucił wiele nieprawidłowości i niezgodności ze stanem faktycznym. Wskazał, że nie miał możliwości dostarczyć dokumentacji medycznej do ZUS jednakże partnerka skarżącego otrzymuje rentę i cała dokumentacja medyczna jest w ZUS. Samochód został zutylizowany.

Wskazując na powyższe, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym do dnia 2 lipca 2021r. przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Powyższe znajduje także oparcie w poglądzie zaprezentowanym w uchwale NSA z dnia 30 listopada 2020r., sygn. akt: II OPS 6/19.

Zarządzeniem Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie, skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wynikało z okoliczności, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby stanowić nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lipca 2020r., sygn. akt: I SA/Kr 95/20.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r., sygn. akt: I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r., sygn. akt: II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych- http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt: II GSK 240/06).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt: II FSK 1057/11).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 8 lipca 2020r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy.

W tak zakreślonej kognicji sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istotą zaleceń zawartych w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku było to, aby organ dokonał rzetelnej oceny, czy badana na dzień orzekania sytuacja materialna Skarżącego rokuje realne możliwości zaspokojenia przez Zakład zaległych należności z tytułu składek. Potencjalna możliwość dochodzenia przez Zakład ww. zaległości z jedynego stwierdzonego majątku Skarżącego, to jest z samochodu, nie została przez organ uprawdopodobniona. Nie było wystarczające samo powołanie się na stosunkowo młody wiek i dobry stan zdrowia Skarżącego. Organy miały też obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji Strony z wysokością zaległej należności.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy miał za zadanie przedstawić ustalenia dotyczące ściągalności zadłużenia oraz prognozy co do efektywności egzekucji w przyszłości.

Jako przedwczesne oceniono twierdzenie organu, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Nie było również logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym by Skarżący mógł dokonać jakiejkolwiek spłaty zaległości bez istotnego uszczuplenia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i małoletnich dzieci.

Organ nie dość wnikliwie zbadał kwestię ewentualnego wystąpienia przesłanek pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ nie wzywał też Skarżącego o dodatkowe, precyzyjnie wskazane dokumenty dotyczące sytuacji zdrowotnej jego konkubiny ani nie wyjaśnił mu, w jaki sposób powinien udowodnić podnoszone okoliczności. Poprzestał jedynie na ogólnie sformułowanych wezwaniach i stwierdzeniu, że Skarżący nie udokumentował stanu zdrowotnego konkubiny.

Rozpoznając sprawę ponownie organ-zdaniem Sądu-powinien mieć na uwadze, że w sytuacji spełnienia przez Skarżącego przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z §3 rozporządzenia MGPiPS, winien rozważyć możliwość przychylenia się do wniosku o umorzenie należności składkowych. Powinnością organu było wykazanie w sposób jednoznaczny, jakie widzi możliwości odzyskania należności i jakie podjął rzeczywiste działania w tym celu. Dopiero w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ może podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

Zalecenia te nie zostały zrealizowane. Szczególnie podkreślić należy to, że sytuacja Skarżącego, który przebywa w Zakładzie Karnym w Krakowie nie zwalniała w żadnej mierze organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, zważywszy na treść przepisów prawa, które mają zastosowanie, a których stosowanie powiązane jest ze skrupulatnym, dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Pełne odtworzenie stanu faktycznego sprawy jest więc niezbędne dla wydania decyzji administracyjnej.

Podstawowe znaczenie w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej umorzenia należności Skarżącego z tytułu składek ma zatem ocena prawidłowości ustaleń organu odnośnie zaistnienia albo niezaistnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w przepisach art. 28 ust. 2-3a u.s.u.s.

Podkreślić należy, że podstawę dla takich ustaleń może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy właśnie prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77§1 i art. 80 K.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W myśl przepisu art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77§1 i art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Unormowanie art. 80 K.p.a., nakazujące ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.), winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 K.p.a. jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ winien się również odnieść do wszelkich istotnych w sprawie okoliczności podnoszonych przez stronę.

Skarżący podkreślał, że przebywa w Zakładzie Karnym i ma do dyspozycji jedynie 6 minut rozmów przez telefon, nie może skorzystać z prawa zapoznania się z aktami a w skardze podkreślił, że partnerka pobiera rentę i Jej dokumentacja medyczna jest w ZUS, samochód został zutylizowany.

Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei powoduje uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013r., sygn. akt: II SA/Wa 1757/12, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013r., sygn. akt: II SA/Ke 56/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013r., sygn. akt: IV SA/Po 1039/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt: III SA/Wr 693/11).

Zasada przekonywania nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych dla strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego, jak i prawnego, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ przy wydaniu tej decyzji naruszył wskazane reguły postępowania, gdyż nie rozważył dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nie wykonały zaleceń Sądu wynikających z prawomocnego wyroku z dnia 8 lipca 2020r., sygn. akt: I SA/Kr 95/20.

Stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s., to jest brak wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, występującej w przypadkach ściśle określonych w ust. 3 tego artykułu, organ powinien szczególnie wnikliwie rozważyć wszystkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Na okoliczności te wskazuje przywołany wyżej przepis §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zauważyć należy, że składając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek Skarżący podniósł między innymi, iż od momentu przebywania w Zakładzie Karnym nie posiada przychodów. Organ zaniechał ustalenia do kiedy Skarżący będzie odbywał karę pozbawienia wolności. Jest to okoliczność istotna, bowiem w okresie odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach izolacyjnych, Skarżących nie ma żadnych możliwości zarobkowania i przez cały czas pozostaje bez przychodu/dochodu.

Po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, Skarżący powróci do społeczeństwa, jednakże nie można od Niego oczekiwać, że od razu zostanie zatrudniony (jako osoba karana) czy też natychmiast będzie prowadził własną działalność gospodarczą bowiem uprzednio musi dopełnić różnych formalności związanych z podjęciem działalności gospodarczej.

Z treści korespondencji pomiędzy komórkami wewnętrznymi ZUS wynika, że rozważano czy Skarżący zostanie wcześniej zwolniony za dobre sprawowanie. Rozważania te nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Wewnętrzna korespondencja w ramach organu administracji nie zastępuje procesu zebrania materiału dowodowego i jego oceny.

W sytuacji, gdy Skarżący nie ma żadnego majątku, poza samochodem, który mógł być już zutylizowany, który odbywa karę pozbawienia wolności, nie zarabia, jest pozbawiony realnej możliwości przedłożenia określonych dokumentów w tym dokumentów dotyczących jego sytuacji zdrowotnej ocen jego rzeczywistej sytuacji powinna być dokonana w sposób wnikliwy. Nie można pominąć i tego, że Skarżący działa sam bowiem nie ma pełnomocnika.

Nie było zatem podstaw do stwierdzenia, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna zobowiązanego umożliwiają mu spłatę należności, bez wywołania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaprezentowane w tym zakresie w decyzji stanowisko organu nie zostało przekonująco uzasadnione.

Jak wskazano powyżej, rozstrzygnięcie o wystąpieniu przesłanki ustawowej umorzenia należności z tytułu składek nie jest rozstrzygnięciem o charakterze uznaniowym. W tym zakresie organ administracji musi oprzeć wydaną decyzję na wnikliwej analizie ustalonego stanu faktycznego oraz ją należycie uzasadnić. Wydanie zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia wyżej omówionych zagadnień powoduje uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 77§1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w ramach uznania administracyjnego rzeczywiście może, a nie musi umorzyć należności, ale jedynie wtedy, gdy stwierdzi, że w sprawie wystąpiła przesłanka do dokonania takiego umorzenia. Dopiero w tym momencie pojawia się możliwość działania uznaniowego. Jednak do czasu ustalenia spełniania przesłanek do zastosowania umorzenia należności z tytułu składek działanie organu nie może cechować się dowolnością.

W zakresie wskazanej przesłanki organ powinien w szczególności porównać wysokość zadłużenia i ocenić, czy i jakie środki jest on w stanie przeznaczyć na spłatę bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny i w związku z tym rozważyć, czy uiszczenie należności jest realnie możliwe, czy też zachodzą podstawy do umorzenia składek, co może nastąpić w całości, jak i w części. Argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw przyjęcia wniosku o niespełnieniu tejże przesłanki w sytuacji Skarżącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wyeliminować wskazane uchybienia biorąc pod uwagę realne możliwości przedłożenia przez Skarżącego stosownych dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną, finansową i zdrowotną.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.