Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 745/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. J., J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J. J. i J. J. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. i J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. orzekająca o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego.

W postępowaniu które doprowadziło do wydania ww. decyzji został ustalony następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2014 r. B. J. (zwany dalej: wnioskodawca, działając przez pełnomocnika K. M.) złożył do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (zwany dalej: PINB, organ I instancji) wniosek o kontrolę budowy "pomieszczenia" gospodarczego usytuowanego przy stodole na działce nr ewid. [...] położonej w S., gmina S. W wyniku oględzin przeprowadzonych ([...] maja 2014 r.) na działce J. i J. J. (zwani dalej: skarżący, inwestorzy) ustalono, że do istniejącego obiektu stodoły inwestorzy wykonali dobudowę o wymiarach 3,5 m x 10,0 m o konstrukcji murowanej z pokryciem z blachy falistej na konstrukcji stalowej oraz dachem jednospadowym. Ściana wschodnia oraz część ściany południowej wykonana jest z pustaków szklanych (luksferów).

Inwestorzy nie posiadają żadnych dokumentów związanych z budową. Według oświadczenia inwestorów złożonego w toku czynności taki stan został zastany przez nich, obiekt istniał w 1971 r. (gdy zawarli małżeństwo), sporny obiekt został wybudowany przez poprzednich właścicieli (rodziców-teściów). Wykonali ocieplenie budynku ok. 10 lat wcześniej. Posiadają wycenę wartości nieruchomości obejmującą ww. obiekt sporządzoną w lutym 1997 r. Z kolei wnioskodawca podał, że obiekt został wybudowany przez skarżących ok. 2000 r.

W dniu [...] czerwca 2014 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną

z udziałem stron. W czynności wziął udział wnioskodawca z pełnomocnikiem oraz pełnomocnik skarżących (syn R. J.). Wnioskodawca zeznał, że sporna dobudowa została wykonana po 2000 r., zaś pełnomocnik skarżących oświadczył, że obiekt jest wiatą, której rozbudowa nastąpiła w latach 1990-1991, na podstawie pozwolenia na budowę z 1989 r., zaś w latach późniejszych budynek remontowano.

Postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2014 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od doręczenia ww. postanowienia: decyzji o warunkach zabudowy lub wypis z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Następnie decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2015 r., PINB orzekł o nakazie rozbiórki spornego obiektu.

Na skutek złożonego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podstawę powyższego stanowiły stwierdzone uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego sprawy - co do przedmiotu wniosku o wszczęcie postępowania, przedmiotu postępowania, ustalenia daty dobudowy przedmiotu postępowania, braki w materiale dowodowym, ustaleniu przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem Nr [...] z [...] września

2015 r., PINB działając na podstawie z art. 48 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy samowolnej dobudowie budynku gospodarczego do istniejącego obiektu, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości S. oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów legalizujących samowolę budowlaną.

Wobec niewykonania obowiązków wynikających z ww. postanowienia, decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2015 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm., zwana dalej: "p.b.") oraz art. 104 k.p.a. orzekł o nakazie rozbiórki dobudowy budynku gospodarczego do istniejącego obiektu, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości S.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia PINB odnosząc się do wytycznych organu odwoławczego podał, że w załączniku nr 2 akt sprawy kolorem czerwonym został oznaczony sporny budynek gospodarczy o wymiarach 3,5 x 10,0 m dobudowany do istniejącej stodoły. Wyjaśnił również, że pozwolenie nr [...] z [...] września 1989 r. odnosiło się do adaptacji i rozbudowy zakładu mechanicznego i nie obejmowało istniejącej stodoły oraz dobudowanego do niej spornego budynku gospodarczego. Tak więc, złożone na rozprawie administracyjnej oświadczenie pełnomocnika skarżących jest niezgodne z prawdą. Za niezgodne z prawdą uznano także oświadczenie, że sporny budynek powstał w latach 1990-1991, bowiem z otrzymanego z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotniczego z 1992 r. wynika, że sporny budynek gospodarczy w 1992 r. nie istniał. Przedstawiona do akt sprawa wyceny nieruchomości z lutego 1997 r., w której jest opisana wiata magazynowa nie może dotyczyć spornego budynku gospodarczego. Sporny budynek ma powierzchnię zabudowy [...] m2, a opisana w wycenie wiata magazynowa ma powierzchnię [...] m2. Zatem także w 1997 r. sporny budynek nie istniał. Jako datę budowy dobudowanego budynku gospodarczego należy więc przyjąć według oświadczenia wnioskodawcy tj. po 2000 r.

Organ I instancji wskazał dalej, iż wobec nie przedłożenia w terminie dokumentów określonych postanowieniem z [...] września 2015 r. konieczne było orzeczenie o nakazie rozbiórki spornego budynku gospodarczego.

Po rozpoznaniu odwołania, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji,

w decyzji z dnia [...] marca 2016 r. WINB wskazał, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy do stwierdzenia, że samowolnie dobudowany budynek gospodarczy do istniejącego obiektu, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] powstał w warunkach samowoli budowlanej po 2000 r.

Uznał, że PINB zasadnie wdrożył procedurę legalizacyjną i postanowieniem Nr [...] z [...] września 2015 r., wstrzymał prowadzenie robót związanych z samowolną dobudową budynku gospodarczego do istniejącego obiektu oraz zobowiązał inwestorów do przedłożenia określonych dokumentów w terminie 60 dni od dnia otrzymania postanowienia. Niespełnienie przez inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym terminie obligowało organ I instancji do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego zgodnie z art. 48 ust. 4 p.b.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi na ww. decyzję, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 445/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w S. Nr [...], a także postanowienie organu powiatowego Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) i w konsekwencji prawa materialnego (art. 48 ust. 1 p.b.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Określając wytyczne dla organów co do dalszego przebiegu postępowania, Sąd wskazał, że obowiązkiem organów jest jednoznaczne ustalenie, z uwzględnieniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego - daty budowy, rozbudowy, czy też remontu obiektu (czy zrealizowane zostały wszystkie te procesy inwestycyjne lub tylko niektóre z nich). Dopiero takie szczegółowe ustalenie daty budowy, rozbudowy, remontu obiektu z uwzględnieniem zastosowanej technologii, czy materiałów, które przecież także pozwalają na określenie czasookresu ich realizacji, mogą być podstawą stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji oceny, że doszło do powstania samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r. lub po tej dacie. Powyższe dane wynikają także

z dokumentacji geodezyjnej działki (mapy) i ewidencji gruntów i budynków (która określa też powierzchnię budynków na działce). Na okoliczność ustalenia daty budowy organy mogą dopuścić dowód z zeznań świadków innych niż strony niniejszego postępowania np. sąsiadów. Mogą też posiłkować się czytelnymi zdjęciami lotniczymi. Przede wszystkim organy ustalą, po sporządzeniu szkicu, do którego budynku została dokonana dobudowa stanowiąca samowolę budowlaną.

Jednocześnie Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy wydając decyzję organ opiera się na załączniku graficznym, to treść zawarta w sentencji decyzji powinna odpowiadać treści załącznika. Oznacza to, że jeżeli samowola dotyczyła dobudowy do budynku stodoły, to powinno to znaleźć odzwierciedlenie w sentencji decyzji (zwłaszcza, że

z przedstawionego załącznika wynika, że na działce znajduje się kilka budynków, które nie zostały opisane w uzasadnieniu decyzji).

Organ odwoławczy podniósł, że wykonując powyższe wytyczne organ powiatowy przeprowadził w dniu [...].07.2017 r. oględziny na działce o nr ew. [...] położonej

w miejscowości S. gm. S., z których sporządzony został szkic sytuacyjny. Ze szkicu wynika, że pokrycie budynku składa się ze stalowych matryc po eternicie. Od strony zachodniej znajduje się ściana murowana, od strony wschodniej luksfery oraz okna, 3 od strony południowej częściowo luksfery, a częściowo ściana murowana.

W dniu [...].08.2017 r. PINB w S. wydał postanowienie Nr [...], którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na P.P. J. i J. J. obowiązek przedłożenia, w terminie 60 dni od dnia otrzymania w/w postanowienia właściwych dokumentów umożliwiających legalizację budowy, których ww. nie przedłożyli.

Ponadto organ odwoławczy wywiódł, że w jego ocenie inwestorzy pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r. dokonali szeregu robót budowlanych, które doprowadziły do powstania nowego budynku gospodarczego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Nie można w przekonaniu organu odwoławczego uznać, że roboty budowlane - które zdaniem skarżących - doprowadziły do powstania przedmiotowego budynku, wykonane zostały w oparciu o decyzję o pozwoleniu na rozbudowę z 1989 r. Nie może ostać się twierdzenie skarżących dotyczące zrealizowania przebudowy omawianego budynku na podstawie decyzji z dnia [...].09.1989 r. udzielającej pozwolenia na rozbudowę budynku warsztatowego. Projekt zagospodarowania terenu, jak i opis techniczny do projektu nie wskazywały, że inwestorzy mogli na podstawie w/w pozwolenia na budowę zrealizować przebudowę wiaty na budynek gospodarczy.

Reasumując WINB podniósł, że nie można uznać, że przedmiotowy obiekt stanowi pozostałość wiaty (przebudowanej do 1999r. z 91,0 m2 na 35,0 m2), skoro

w późniejszych latach, jak wynika ze zdjęć lotniczych, przy budynku stodoły od strony wschodniej istniał mniejszy obiekt. Ponadto pozwolenie na rozbudowę warsztatu

z 1989 r. nie obejmowało swym zakresem budowy/adaptacji wiaty, a zakres wykonanych samowolnie robót świadczy o budowie po dniu [...].01.1995 r. nowego obiektu budowlanego. Jednocześnie WINB wskazał, że w przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na stwierdzenie, że powstał nowy obiekt bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

Organy dokonały oceny materiału dowodowego w sposób logiczny, zgodny

z przepisami, zasadami wiedzy technicznej i doświadczenia życiowego i nie wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów. Ocena wiarygodności dowodów i ich mocy

(w tym dowodów przedstawionych przez skarżących) nastąpiła na podstawie wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego. Skarżący nie wykazali prawdziwości faktów, z których wywodzą określone skutki prawne, stąd organy nie uznały ich racji.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę na powyższą decyzję pismem z dnia [...] września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. J. i J. J. (dalej jako: "skarżący").

Kwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 61a kpa, w zw. z art. 61 ust 1 kpa i art. 28 kpa oraz art. 105 kpa - poprzez wszczęcie przez organ I instancji i prowadzenie przez organ lI instancji postępowania w niniejszej sprawie, a nie jego umorzenie, choć zgodnie z aktami sprawy w tym chociażby treścią uzasadnienie organu ll instancji (str. 1 uzasadnienia "/.../ o wszczęciu na wniosek P. K. M. postępowania administracyjnego w sprawie dobudowania budynku gospodarczego /.../") jednoznacznie wynika, że żądanie wszczęcia, jak i samo wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie zostało złożone przez osobę niebędącą stroną i na jej wniosek wszczęte, tj. przez K. M.;

2) art. 10 kpa, który miał wypływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, w tym poprzez nie poinformowanie Skarżących przed wydaniem decyzji o zebranym w sprawie materiale dowodowym, w tym przez organ Il instancji, w szczególności od Starostwa Powiatowego w S. i zdjęć zobrazowań lotniczych, oraz przez organ I instancji, w tym odnośnie szkicu sytuacyjnego a przez to uniemożliwienie nam wypowiedzenie się o całości zebranych w sprawie dowodach oraz możliwości zgłoszenia wniosków i dowodów przeciwnych, w tym dowodu z zeznania ze świadka Pana Z. M. Organ nie wiadomo z jakich przyczyn i na jakiej podstawie odstąpił od zasady z art. 10 kpa - brak odniesienia się również do tej kwestii przez organ w uzasadnieniu;

3) art. 153 kpa poprzez niezastosowanie się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 26.01.2017 r. (sygn. akt VIlI SA/Wa 455/16) co do dalszego postępowania przez organy w tej sprawie. Sąd zobligował organ do jednoznacznego ustalenia daty powstania i dobudowy budynku. Dokładne wyjaśnienie i określenia jego położenia budynku, sporządzenia zdjęć i szkicu,

a przede wszystkim uzupełnienia materiału dowodowego i szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżących;

4) zarzut niewykonalności decyzji, gdyż brak jest prawidłowego oznaczenia budynku, który ma podlegać rozbiórce - niezastosowanie się przez organ I i II instancji do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt VlII SA Wa 455/16) co do dalszego postępowania przez te organy, w tym wskazań Sądu by organ prawidłowo oznaczył ten budynek, w tym poprzez sporządzenie prawidłowego szkicu (który byłby załącznikiem do decyzji) oraz dokumentacji fotograficznej. Skarżący podobnie jak ww. wcześniejszym postępowaniu przez Sądem, podnoszą ponownie, że do stodoły są dobudowane budowle od frontu i od jej tyłu i nie można na podstawie tych decyzji jednoznacznie określić o jakie budynki w nich chodzi;

5) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie odwołania mimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego przepisów proceduralnych określonych treścią art. 7, art. 8 kpa, bowiem wydanie decyzji uwzględniającej tylko interes jednej strony postępowania

w całą pewnością narusza wymienione zasady oraz art. 77 i art. 78 kpa;

6) naruszenie art. 79 § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie znacznej części czynności dowodowych, a w szczególności prowadzenie rozprawy administracyjnej tendencyjnie z naruszeniem obowiązujących zasad Kpa, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie czynnego udziału w tej rozprawie i zadawania pytań świadkom;

7) naruszenie art. 7, 8, 12 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wymaganego postępowania wyjaśniającego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz pominięcie w treści uzasadnienia okoliczności mających istotny wpływ na decyzję, w szczególności zaś nie przyjęcie naszych oświadczeń i dokumentów co do faktycznej daty powstania obiektu;

8) naruszenie art. 48 ust. 1 w związku z art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie, iż ma on zastosowanie do niniejszej sprawy oraz niezastosowanie

w sprawie przepisów prawa budowlanego z daty budowy obiektu, to jest Prawa budowlanego z 1974 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyeksponowali, że przyjęcie za wiarygodną datę budowy obiektu według oświadczenia Pana B. J. i jego żony E. oraz córki K. jest nadużyciem opartym na niewiarygodnych faktach i dokumentach. Oświadczenia tych osób też są niespójne i niejednoznaczne i należy zaznaczyć osób, które cały czas kłamią mówią nieprawdę i ich szkalują bowiem jedni mówią, że jest to rok 2008, a inni że po 2000, na co organ II instancji nie zwrócił uwagi. W ich ocenie zaskarżona decyzja powyższa narusza art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o rozbiórce posadowionego budynku, z powodu nie przedłożenia określonych dokumentów do legalizacji w związku z rzekomym wybudowaniem nowego budynku po 2000 roku, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Niewłaściwa interpretacja przepisów prawa materialnego, na mocy których organy obu instancji wydały zaskarżona decyzję, powoduje również naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji precyzyjnego i wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co uniemożliwiło pełną i spójną wykładnię otrzymanych wyjaśnień, naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że skarżący wybudowali przedmiotowy budynek, podczas gdy dokonali jedynie jego wyremontowania i zabezpieczenia albowiem stwarzał on zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego oraz mienia.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że rozpatrywana sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/16 uchylił zaskarżoną decyzję [...]WINB z dnia [...] marca

2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w S. Nr [...], a także postanowienie organu powiatowego Nr [...]. Powyższy wyrok jest prawomocny.

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią

z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych

i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser,

M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).

Z powoływanego przepisu wynika bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12

i 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego procedujące w sprawie nie zastosowały się i nie wykonały czynności zaleconych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. Sądu

z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 445/16. Przedmiotem ocen prawnych

i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych ww. orzeczeniu był przede wszystkim obowiązek organów jednoznacznego ustalenia czy i kiedy dopuszczono się samowoli budowlanej. Jednoznaczne ustalenie daty powstania dobudowy (budynku) determinuje jaki stan prawny znajdzie zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie organy zgodnie z wytycznymi Sądu powinny oprócz już przeprowadzonych czynności dowodowych, przeprowadzić dowody z dokumentacji geodezyjnej działki (mapy) i ewidencji gruntów i budynków. Na okoliczność ustalenia daty budowy organy mogą dopuścić dowód z zeznań świadków innych niż strony postępowania, np. sąsiadów. Mogą też posiłkować się czytelnymi zdjęciami lotniczymi. Były to tzw. wytyczne ogólne zmierzające do prawidłowego ustalenia w sprawie stanu faktycznego. Niezależnie od tego Sąd "przede wszystkim zobowiązał organy do ustalenia, po sporządzeniu szkicu do którego budynku została dokonana dobudowa stanowiąca samowolę budowlaną". Powyższe miało doprowadzić do jednoznaczności w zakresie treści sentencji decyzji z załącznikiem graficznym obrazującym obiekt podlegający rozbiórce.

Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu

I instancji, doprowadziły do ustalenia, że jedyna czynność dowodowa wykonana

w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego to oględziny działki nr ew. [...] w miejscowości S. gm. S. połączone z wykonaniem szkicu sytuacyjnego. Poza tym organ I instancji nie dokonał żadnych innych czynności dowodowych. [...]WINB, w związku z odwołaniem skarżących od decyzji PINB w S., korzystając z uprawnień wynikających z art. 136 kpa, uzupełnił dowody w sprawie o wypisy z rejestru gruntów dla ww. nieruchomości oraz zwrócił się do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o przesłanie zdjęć lotniczych ww. nieruchomości z lat 1980 r., 1990 r., 1997 r., 2000 r. powyższej nieruchomości.

W kontekście powyższego należy stwierdzić, że organy nie wykonały wytycznych prawomocnego wyroku tut. Sądu z dn. 26 stycznia 2017 r., a te czynności (należy rozumieć oględzin) zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania. Stosownie bowiem do art. 67 § 1 kpa, organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W szczególności sporządza się protokół: oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej (art. 67 § 2 kpa.)

Ponadto zgodnie z art. 68 kpa protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. § 2. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole.

Tymczasem oględziny dokonane w dn. [...].07.2018 r., w trakcie których został sporządzony szkic sytuacyjny znajdujący się na k. 72 akt administracyjnych, zostały przeprowadzone bez zachowania tych zasad. Ponadto jako zasadne Sąd ocenił zarzuty skargi naruszenia art. 10 kpa poprzez brak zawiadomienia skarżących o zebraniu dowodów i umożliwienia im wypowiedzenia się oraz zgłoszenia żądań. Powyższe naruszenie w niniejszej sprawie jest kwalifikowane faktem podniesionym przez skarżących, że uniemożliwiono im zgłoszenie dowodu z zeznań świadka na okoliczność daty wykonania kwestionowanej dobudowy.

Jak to było podniesione wyżej, w wytycznych wyroku z dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd zobowiązywał organy do ewentualnego dopuszczenia dodatkowych dowodów osobowych, jeżeli zajdzie taka potrzeba , a jednocześnie wystąpią po temu możliwości.

Powyższe uchybienia powodują, że nie można uznać, że został prawidłowo ustalony

w sprawie stan faktyczny (tj. czy i kiedy dopuszczono się samowoli budowlanej).

W rozpoznawanej sprawie z uwagi na podnoszone zarzuty oraz zastosowane przepisy ustawy Prawo budowalne z 1994 r. kluczową okolicznością pozostaje ustalenie daty, w jakiej wybudowany został sporny budynek gospodarczy usytuowany przy stodole na działce nr [...], a więc czy istniał on przed dniem 1 stycznia 1995 r., czy też powstał później po tej dacie. Kwestia ta ma znaczenie ze względu na ustalenie reżimu prawnego w oparciu o który oceniać należy fakt wybudowania spornej nieruchomości bez pozwolenia na budowę.

Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 września 2017 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2492/16 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie, stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie

w materiale dowodowym, ale niekompletnym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego

i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić pozostaje, że organy nadzoru budowalnego obu instancji choć prawidłowo dostrzegły konieczność jednoznacznego stwierdzenia, kiedy powstał sporny budynek gospodarczy na działce nr. ewid. [...], czy istniał już przed [...] stycznia 1995 r., to nie zdołały dokonać w tym zakresie dostatecznych ustaleń pozwalających przyjąć, że procedura naprawcza winna być prowadzona w trybie art. 48 p.b. z 1994 r. Podnieść w tym miejscu należy, iż zgodnie

z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej jest wszechstronne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Obowiązek ten ma szczególne znaczenie w przypadku postępowań uruchamianych z urzędu

i rozstrzygnięć nakładających na stronę określony obowiązek. Organ jako gospodarz postępowania, wydanie władczego rozstrzygnięcia, poprzedzić winien przeprowadzeniem starannego postępowania wyjaśniającego, które uwzględnia także słuszny interes strony. Organ nie prowadzi bowiem postępowania przeciwko stronie, lecz dąży do wyjaśnienia sprawy w interesie strony, nie może zatem pomijać okoliczności korzystnych dla strony, lub rezygnować z wyjaśniania okoliczności mogących przemawiać na jej korzyść. Zawsze istotne braki co do ustaleń stanu faktycznego w sprawie, nie pozwalają w zasadzie na wydanie decyzji wolnej od wad. Organ nie może w takiej sytuacji dokonać w sposób prawidłowy subsumpcji stanu faktycznego z wybraną normą prawną, gdyż to stan faktyczny sprawy determinuje wybór i interpretację określonej normy prawnej.

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organy obu instancji nadal nie ustaliły w sposób przekonujący i jednoznaczny daty powstania spornego budynku gospodarczego. Przy ponownym prowadzeniu postępowania w tej sprawie organy nadzoru budowlanego winny podjąć próbę wyjaśnienia tej istotnej dla merytorycznego rozpoznania sprawy okoliczności poprzez skorzystanie ze środków dowodowych określonych i "zadanych" organom

w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 26 stycznia 2017 r., które powinny być bezwzględnie i poprawnie zgodnie z zasadami wynikającymi z kpa przeprowadzone.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art.153 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (punkt 2 wyroku).