Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2058/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżący – P.B. wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPF.

Uzasadniając wniosek wskazał na następujące okoliczności: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie jako pracodawca –właściciel dobrze działającej firmy, niemożność funkcjonowania w systemie sprzed 16 lipca 2010 r., tj. przed wydaniem decyzji Starosty K. zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa znacznych kwot kredytowych i leasingowych przy braku dochodów, które uprzednio przynosiła stacja kontroli pojazdów.

Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną.

W związku małżeńskim obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Żona nie osiąga żadnych przychodów. Wnioskodawca wskazał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha. Podał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości 1.680 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że w budynkach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie prowadzi działalności, ponieważ Starosta K. wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję zakazującą prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów, która była jego głównym źródłem utrzymania. Z tego okresu pozostały mu do spłaty zobowiązania w wysokości ok. 900.000 zł. Zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków. Skarżący podał również, że mimo korzystnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którym uchylono ww. decyzję, nadal nie może uruchomić obiektu w takiej formie jak przed dniem 16 lipca 2010 r. Wskazał, że musi obsługiwać zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i umowy leasingowe.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył zeznania podatkowe za 2013 r. PIT-37 i PIT 36L, przedstawił wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów dotyczący 2014 r. oraz zestawienie miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego.

Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku skarżący uzyskał przychód ze stosunku pracy i innych źródeł w wysokości 17.625,91 zł (PIT-37), a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał roczny przychód w wysokości 132.633,35 zł oraz poniósł stratę w wysokości 215.488,21 zł (PIT-36L). Z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2014 rok wynika, że skarżący uzyskał w bieżącym roku następujące przychody: styczeń – 8.328,29 zł, luty – 10.191,14 zł, marzec – 11.963,01 zł, kwiecień – 8.081,35 zł, maj – 8.783,32 zł, czerwiec – 7.701,00, lipiec – 53.141,05 zł. i jednocześnie poniósł stratę w następujących wysokościach: styczeń – 43.398,75 zł, luty – 20.346,18 zł, marzec – 12.563,08 zł, kwiecień – 15.484,86 zł, maj – 13.388,25 zł czerwiec – 14.139,01 zł oraz uzyskał dochód za lipiec 30.606,31 zł..

Średnie miesięczne wydatki skarżący zadeklarował w następujący sposób: gaz, prąd – 460 zł, woda, kanalizacja – 60 zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania – 350 zł; telefon – 150 zł; ubezpieczenie na życie – 60 zł, ubezpieczenie mieszkania – 70 zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – 1.500 zł.

Ponadto z akt sprawy o sygn. III SA/Wa 1924/14 wynika, że Skarżący w ramach prowadzonej działalności rolniczej uprawia żyto (25 ha) oraz pszenicę (20 ha). Uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych w 2013 roku wyniósł 100.000 zł, przy czym koszty prowadzenia działalności rolniczej w 2013 roku były następujące: zasiew – 33.000 zł, zbiory – 29.000 zł, uprawa – 59.000 zł, środki ochrony roślin – 12.000 zł, ubezpieczenie – 5.000 zł, podatek rolny i podatek od nieruchomości – 4.000 zł. Natomiast w 2014 roku koszty prowadzenia działalności rolniczej poniesione do kwietnia 2014 roku były następujące: zasiew – 30.000 zł, uprawa – 20.000 zł, środki ochrony roślin – 15.000 zł, ubezpieczenie – 3.000 zł, podatki rolny i od nieruchomości 2.000 zł.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.

Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.

Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału

w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł.

W związku z powyższym, oceniając jego możliwości płatnicze odnieść je należy właśnie do tej kwoty.

W ocenie referendarza sądowego, kwota wpisu sądowego ciążącego na Skarżącym nie jest obciążeniem ponad możliwości finansowe jego rodziny. Tym samym, wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego żony.

Zauważyć bowiem należy, Skarżący uzyskuje dochody z następujących źródeł: działalność rolnicza na gruntach rolnych o pow. ponad 57 ha (przychód ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w 2013 roku wyniósł 100.000 zł), działalność gospodarcza w zakresie wynajmu nieruchomości (w 2013 roku przychody wyniosły 132.633,35 zł, a strata wyniosła 214.439,41 zł) umowa o pracę (przychód z umowy o pracę w 2013 roku wyniósł 12.788,84 zł), przychód z innych źródeł w 2013 roku wyniósł 4.837,07 zł.

Tym samym, średnie miesięczne przychody Skarżącego wielokrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w działalności rolniczej. Jednocześnie należało uznać, że ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 roku, sygn. akt II GZ 747/13).

W orzecznictwie uznaje się również, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów.

W tym miejscu zauważyć również należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.

Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców.

Oceniając wniosek Skarżącego pod kątem spełnienia przesłanki z powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a, referendarz sądowy uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie zwłaszcza, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł.

Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.