Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 69/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S.A. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: "PWIS") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: "PPIS") Nr [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

W dniu [...] lipca 2017 r. S. B. (dalej w skrócie: "pracownik") dokonał do PPIS zgłoszenia podejrzenia u siebie choroby zawodowej o nazwie: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, i 3 kHz, wymienionej pod poz. 21, wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 - dalej w skrócie: "rozporządzenie").

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2018 r. znak: [...]stwierdził u pracownika zgłoszoną chorobę zawodową. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], PWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Następnie po rozpoznaniu skargi skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 70/19 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżący domagał się wyjaśnienia okoliczności związanych z materiałami stanowiącymi podstawę rozpoznania choroby zawodowej, w szczególności dotyczyło to audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r., który stał się jedną z podstaw rozpoznania choroby zawodowej u pracownika. Sąd uznał, że z uwagi na okoliczność, że był on jedynym dowodem na wynikającą z załącznika konieczność wystąpienia udokumentowanych objawów choroby upoważniających do rozpoznania choroby pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w wymaganym okresie 2 lat, należało umożliwić stronie wyjaśnienie przez lekarza zgłoszonych przez nią wątpliwości. Tymczasem PWIS nie tylko zaniechał wyjaśnienia powyższego, ale też pominął zupełnym milczeniem zgłoszony przez skarżącego wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, nie przedstawiając w uzasadnieniu decyzji żadnej oceny orzeczenia lekarskiego, która mogłaby podważać celowość zgłoszonego dowodu, także w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia. W ocenie Sądu nie wiadomo więc, czy orzeczenie lekarskie rzeczywiście oparte zostało na wiarygodnych wynikach kwestionowanego audiogramu. Sąd stwierdził również, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały żadnego znaczenia okoliczności czy pracownik korzystał ze środków ochrony, a jeśli nie, to z jakich powodów.

Sąd nakazał, aby w ponownym postępowaniu organy zwróciły się zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia o wyjaśnienie okoliczności związanych z kwestionowaną wiarygodnością audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. oraz odniosły się procesowo do zgłaszanych przez skarżącego wniosków i zarzutów.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] PPIS działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1040 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p."), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 2, § 8 ust. 1, ust. 3 ww. rozporządzenia – stwierdził u pracownika zgłaszaną chorobę zawodową.

W uzasadnieniu decyzji PPIS przedstawił przebieg zatrudnienia pracownika, wykonywane prace na poszczególnych stanowiskach pracy oraz ilość wypracowanych godzin nadliczbowych.

Dalej PPIS podał, że Instytut Medycyny Pracy w [...] (dalej w skrócie: "IMP") wydał opinię lekarską z dnia [...] lipca 2020 r., w której stwierdził, że w oparciu o analizę narażenia zawodowego oraz całość zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym wyniki aktualnie wykonanych badań, istnieją podstawy do rozpoznania u pracownika choroby zawodowej narządu słuchu. W ocenie biegłych, analiza dokumentacji badania wykonanego w dniu 22 czerwca 2015 r., tj. ponad rok po zaprzestaniu pracy zawodowej pozwala przyjąć, że pracownik spełniał kryterium ilościowe warunkujące rozpoznanie choroby zawodowej. Wynik tego badania jest spójny z innymi dostępnymi w dokumentacji audiogramami z tego okresu. Stwierdzane uszkodzenie słuchu zarówno w uchu prawym jak i lewym, posiada cechy uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu, o czym świadczy charakterystyczny przebieg krzywej w audiometrii tonalnej z zachowanym załamkiem dla 6 kHz i z uniesieniem dla 8 kHz.

PPIS na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał więc, że spełnione są warunki określone w art. 2351 k.p. Rozpoznana choroba wymieniona jest w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu i istnieją podstawy do przyjęcia z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia występującego w środowisku pracy.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, PWIS decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji PPWIS dokonał omówienia opinii IMP wskazując w szczególności, że średnia głębokość uszkodzenia słuchu dla celów orzeczniczych jest wyliczana na podstawie badań audiometrii tonalnej. Audiometria tonalna jest badaniem subiektywnym, wymagającym pełnej współpracy pacjenta, wykonywanym ze skokiem 5 dB. W celu obiektywizacji uzyskanych wyników, przy wydawaniu opinii orzeczniczych, IMP w [....] opiera się na trzykrotnie wykonanym badaniu audiometrii tonalnej w Instytucie. Biegli podkreślili, że obowiązujące przepisy dotyczące orzekania o chorobach zawodowych nie wskazują metodologii, w tym liczby wykonanych audiometrii. Ustawodawca w tym zakresie jedynie wskazał, że wielkość średniego uszkodzenia słuchu, powinna być wyliczona jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. Przytoczona zasada dobrej praktyki rekomendowana przez IMP polegająca na wykonaniu trzykrotnie audiometrii tonalnej ma zastosowanie w przypadku badania osób w okresie do 2 lat od zakończenia przez nich pracy w ekspozycji na hałas. Natomiast w sytuacji orzekania o zawodowym uszkodzeniu słuchu w okresie powyżej 2 lat, dowodami w sprawie są badania audiometryczne wykonane w innych jednostkach (niekoniecznie referencyjnych). W ocenie biegłych analiza dokumentacji badania wykonanego w dniu 22 czerwca 2015 r., a więc nieco ponad rok po zaprzestaniu pracy w narażeniu na hałas wskazuje, że pracownik spełnił kryterium ilościowe warunkujące rozpoznanie choroby zawodowej. Wynik tego badania jest spójny z innymi dostępnymi w dokumentacji audiogramami z tego okresu. Stwierdzane uszkodzenie słuchu zarówno w uchu prawym jak i lewym, posiada cechy uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Zdaniem biegłych zaistniały podstawy do rozpoznania choroby zawodowej i powiązania uszkodzenia słuchu z narażeniem na hałas w miejscu pracy. PWIS wskazał również, że z opinii wynika, iż uszkodzenie słuchu spowodowane przewlekłym narażeniem na hałas jest uszkodzeniem odbiorczym, zlokalizowanym na poziomie ślimaka i dotyczy głównie wysokich częstotliwości (powyżej 2kHz), co wystąpiło u pracownika. Biegli posiadali również wiedzę na temat przebiegu choroby pracownika i obecności chorób współistniejących. Ponadto zarówno biegłym z zakresu medycyny pracy jak i PPIS znane były okresy zatrudnienia wraz z przerwami wynikającymi chociażby z tytułu przebywania na zwolnieniach lekarskich czy urlopach wypoczynkowych, w tym o zwolnieniu lekarskim wskazanym przez skarżącego. PWIS zwrócił uwagę, że w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2018 r. przedstawiono możliwość przyjęcia dwóch dat ustania narażenia pracownika na hałas, w tym datę 1 czerwca 2014 r. uwzględniającą narażenie na hałas przez 1,5 miesiąca w roku 2014, tj. od 18 kwietnia 2014 r. do 1 czerwca 2014 r., w którym narażenie na hałas występowało.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o powołanie świadków na okoliczność opisu wykonywanych czynności na stanowisku montera oraz ilości zlecanych nadgodzin, PWIS stwierdził, że jest on zupełnie niezasadny w sytuacji, w której PPIS obliczył wymiar nadgodzin zgodny z dokumentami przedstawionymi przez pracodawcę. Ponadto kwestia nadgodzin, w sytuacji kiedy już praca w normalnym wymiarze czasu pracy w narażeniu na hałas spowodowała u pracownika ubytek słuchu, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

PWIS wyjaśnił, że pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Aby orzec istnienie choroby zawodowej organ administracji stwierdzić musi wystąpienie trzech przesłanek. Po pierwsze musi ustalić, że strona była w środowisku pracy narażona na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową. Po drugie musi stwierdzić, że powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony rozpatrywaną chorobę w sensie medycznym. Po trzecie musi ustalić związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a chorobą strony. Jedynie spełnienie wszystkich powyższych przesłanek pozwala organowi administracyjnemu na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy, brak którejkolwiek z przesłanek obliguje organ do wydania decyzji nie stwierdzającej choroby zawodowej. PWIS stwierdził, że powołani w sprawie biegli stwierdzili występowanie u pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 w wykazie chorób zawodowych nie tylko w sensie medycznym, ale również powiązali jej powstanie z pracą w narażeniu na hałas. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że pracownik pracował w narażeniu na hałas w różnym natężeniu. Ponadto w definicji choroby zawodowej z poz. 21 brak jest kryterium pracy w hałasie powyżej najwyższego dopuszczalnego natężenia, widnieje natomiast zapis "hałas". PWIS podkreślił, że organ administracji jest związany treścią opinii lekarskich i nie ma prawa jej oceniać pod względem merytorycznym. Ma za zadanie jedynie kontrolę jej treści pod względem formalnoprawnym, badając czy jest spójna, wyczerpująca, logiczna i nie zawierająca wewnętrznych sprzeczności. PWIS stwierdził, że wydane orzeczenia lekarskie oraz opinia są zgodne w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące. W związku z powyższym zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

1) art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się przez organy obu instancji do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do postępowania toczącego się po uchyleniu decyzji organów obu instancji, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a w konsekwencji wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS;

2) art. 136 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie mimo żądania skarżącego dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, a w konsekwencji wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS;

3) art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie wbrew wyrażonej w tym przepisie zasadzie przekonywania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, zwłaszcza w zakresie oceny opinii IMP, decyzja zawiera jedynie przytoczenie treści ww. opinii bez dokonania jej oceny w świetle zarzutów zgłaszanych przez skarżącego, w związku z czym skarżący nie jest w stanie zweryfikować słuszności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję;

4) art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania polegające na uwzględnieniu okoliczności przemawiających jedynie na korzyść pracownika, pomijając okoliczności istotne z punktu widzenia skarżącego, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że wyniki audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. są wiarygodne i mogą stanowić podstawę do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej, co doprowadziło organ do wydania błędnej decyzji, stwierdzającej chorobę zawodową;

5) art. 8 § 2 k.p.a. przez odstąpienie od utrwalonej praktyki orzeczniczej rekomendowanej przez ośrodek referencyjny jakim jest IMP polegającej na trzykrotnym wykonaniu badania audiometrii tonalnej (podczas hospitalizacji w odstępach jednodniowych) w przypadku badania osób w okresie do dwóch lat od zakończenia pracy w ekspozycji na hałas, co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia badań audiometrii tonalnej wykonanych w dniu 22 czerwca 2015 r., mimo, iż badanie to zostało przeprowadzone z naruszeniem dobrych praktyk rekomendowany przez IMP;

6) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez:

a) wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających, polegających na błędnym przyjęciu, że wyniki audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. są spójne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, podczas gdy dokładna analiza materiału dowodowego powinna prowadzić do odmiennych wniosków, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS;

b) niewszechstronne wyjaśnienie okoliczności przedmiotowej sprawy, nieprzeprowadzenie dowodów mających na celu wyjaśnienie sprawy, a zwłaszcza nierozstrzygnięcie kwestii wiarygodności i rzetelności badania audiometrycznego z dnia 22 czerwca 2015 r., oparcie decyzji jedynie na opinii IMP z dnia 20 lipca 2020 r., mimo iż przedmiotowa opinia nie wyjaśnia wątpliwości dotyczących wiarygodności audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r., co doprowadziło organ do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych i w konsekwencji wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS;

c) oparcie się jedynie na twierdzeniach pracownika, że wykonując prace na stanowisku montera gazociągów, przez 8 godzin dziennie był narażony na ponadnormatywny hałas, podczas gdy już z samego zakresu czynności pracownika wynika, że wykonywał on szereg innych czynności, które nie wiązały się z pracą w hałasie jak chociażby: przenoszenie i układanie podkładów, układanie rur na podkładach, podgrzewanie rur, pracownik pracował w narażeniu na hałas w zasadzie jedynie od kilku do kilkudziesięciu minut w ciągu dnia, a zatem narażenie na hałas nie było jak błędnie przyjął organ na poziomie od 78,5 do 89,7 dB, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania błędnej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję PPIS;

d) pominięcie okoliczności, że w dniu przeprowadzenia badania audiometrycznego pracownik miał ukończone 65 lat, a w związku z tym uszkodzenie słuchu mogło mieć inne podłoże etiologiczne niż praca w narażeniu na hałas, co doprowadziło do poczynienia przez organ błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że narażenie na hałas w środowisku pracy doprowadziło do uszkodzenia słuchu, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji;

e) błędną ocenę materiału dowodowego w zakresie ustalenia daty ustania narażenia pracownika na ryzyko zawodowe i przyjęcie, że ryzyko to ustało w dniu 1 czerwca 2014 r., podczas gdy z analizy dokumentacji przekazanej przez skarżącego wynika, że od 30 września 2013 r. do 30 marca 2014 r. pracownik przebywał na zwolnieniu chorobowym, w okresie od 1 do 17 kwietnia 2014 r. przebywał na urlopie, od 2 czerwca 2014 r. ponownie przebywał na zwolnieniu chorobowym, w związku z czym należało przyjąć, że ustanie w pracy w narażeniu zawodowym miało miejsce w dniu 29 września 2013 r., odmienne ustalenie przez organ tej daty doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do wydania błędnej decyzji;

7) art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób sprzeczny z dyspozycją przedmiotowego artykułu, a to bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których w tym zakresie się oparł, przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, uzasadnienie przedmiotowej decyzji sprowadza się w zasadzie do przepisania twierdzeń zawartych w opinii IMP, oraz wskazaniu, że organ oraz biegli na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonali ustaleń faktycznych, decyzja z uwagi na powyższe uchybienie nie poddaje się kontroli instancyjnej, nie da się bowiem ustalić toku rozumowania przyjętego przez organ wydający zaskarżoną decyzję.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że chociaż Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 70/19 wskazał dokładnie, jakie czynności winien podjąć organ ponownie rozpoznając sprawę, to PPIS ponownie rozpoznający sprawę ograniczył się jedynie do zasięgnięcia opinii IMP, w której brak jest jednoznacznej oceny rzetelności oraz prawidłowości audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. Opinia ta nie wyjaśnia nadal wszelkich wątpliwości skarżącego zwłaszcza w zakresie prawidłowości audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. Pomimo tego organy obu instancji poprzestały na przedmiotowej opinii i nie podjęły żadnych dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej spornej kwestii, nie odnosząc się również do zgłaszanych przez skarżącego wniosków i zarzutów.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. skarżący stwierdził, że PWIS oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie przez PPIS, nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji mimo wyraźnego obowiązku ustawowego w tym przedmiocie.

Następnie skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych na poparcie zarzutów naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a.

Zdaniem skarżącego wydając zaskarżoną decyzję PWIS naruszył również art. 8 § 2 k.p.a. przez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, albowiem odstąpiono od przyjętej praktyki orzeczniczej dotyczącej metodyki przeprowadzania badań audiometrii tonalnej. Skarżący wskazał, że przyjętą i ugruntowaną praktyką postępowania medycznego w tego typu sprawach jest przeprowadzenie badań audiometrii tonalnej w ośrodkach referencyjnych. Dla potwierdzenia prawidłowości wyników przeprowadzonych audiogramów zaleca się przeprowadzenie badań audiometrycznych 3- krotnie w odstępach jednodniowych. Co więcej eksperci z zakresu laryngologii podają, że dla uzyskania najbardziej miarodajnych wyników badań, powinno ono być przeprowadzone przez tę samą osobę. Natomiast w niniejszej sprawie odstąpiono od tej praktyki medycznej i orzeczniczej, poprzestając na wynikach jednego badania z dnia 22 czerwca 2015 r. i to pomimo tego, że jego wyniki nie przystają do wyników pozostałych przeprowadzonych badań.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów dotyczących zasad gromadzenia i oceny dowodów, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, że wyniki audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. są spójne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie świadczącym o wystąpieniu u pracownika choroby zawodowej, podczas gdy dokładna analiza materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków. Organ oparł się na twierdzeniach pracownika, że pogorszenie słuchu miało miejsce już w 2010/2011 roku, podczas gdy ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że pod opieką poradni laryngologicznej pozostaje on dopiero od 2014 r. Co więcej w trakcie pracy zawodowej oraz podczas przeprowadzonych badań okresowych nigdy nie zgłaszał jakichkolwiek problemów ze słuchem. Również fakt, że pracownik od 2018 r. nosi aparaty słuchowe, w ocenie skarżącego pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami, że do pogorszenia słuchu doszło jeszcze w czasie wykonywania pracy zawodowej. Prawidłowa analiza przeprowadzonych badań audiometrycznych wykonanych w okresie od 2014 do 2016 roku nie potwierdza, że uszkodzenia słuchu pracownika spełniają kryteria ilościowe tj. 45 db w uchu lepiej słyszącym. Jedynie w kwestionowanym przez skarżącego badaniu z dnia 22 czerwca 2015 r. spełnione są kryteria ilościowe tj. 45 db głębokości uszkodzenia słuchu w uchu lepiej słyszącym. Pozostałe badania nie dają takich wyników. Skarżący podkreślił, że badanie audiometryczne jest badaniem subiektywnym i obarczonym błędem pomiaru o ok. 5 dB przy założeniu pełnej współpracy badanego.

Skarżący podniósł, że opiniujący w przedmiotowej sprawie nie dokonali analizy etiologicznej odbiorczego ubytku słuchu, z jaką mamy do czynienia u pracownika. Pominięto również okoliczność, że podczas badania w 2015 r. pracownik miał ukończone 65 lat, zaś wskazane przez niego objawy, takie jak trudności w rozumieniu mowy zwłaszcza w hałasie, problem w odbieraniu wysokich tonów są typowe dla tzw. głuchoty starczej, która dotyczy osób powyżej 50- ego roku życia. Skarżący podkreślił, że podczas wykonywanych regularnie badań okresowych pracownik nie skarżył się na problemy ze słuchem oraz zawsze był dopuszczany do pracy na kolejne okresy.

Na koniec skarżący przytoczył orzeczenia sądów na poparcie zarzutu naruszenia przez PWIS przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę PWIS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 9 lutego 2021 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko.

Pracownik w piśmie z dnia 25 lutego 2021 r. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ).

Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Organy prawidłowo zebrały i rozważyły materiał dowodowy w sprawie, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia faktyczne. Również w warstwie materialnoprawnej kwestionowana skargą decyzja nie wykazuje uchybień. Podstawa prawna decyzji, tak w ujęciu walidacyjnym - prawidłowości zastosowania przepisów – jak i w ujęciu derywacyjnym – prawidłowości wykładni stosowanych przepisów, nie budzi zastrzeżeń.

Wstępnie należy przypomnieć, że kwestionowana skargą decyzja została wydana w reżimie art. 153 P.p.s.a., który nakazuje organom rozpoznającym ponownie sprawę uwzględniać ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku kasacyjnym Sądu.

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 70/19 tutejszy Sąd uchylił decyzje organów obu instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie.

Sąd wytknął, iż nienależycie ustalono okoliczności związane z materiałami stanowiącymi podstawę rozpoznania choroby zawodowej, w szczególności audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r., który stanowił zasadniczą podstawę dowodową rozpoznania choroby zawodowej u pracownika. Sąd przyjął, że w sytuacji, gdy przedmiotowe badanie stanowiło jedyny dowód wystąpienia udokumentowanych objawów choroby upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w wymaganym okresie 2 lat, należało umożliwić stronie wyjaśnienie przez lekarza zgłoszonych przez nią wątpliwości. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczną weryfikację, czy orzeczenie lekarskie rzeczywiście oparte zostało na wiarygodnych wynikach kwestionowanego audiogramu.

Sąd nakazał, aby w ponownym postępowaniu organy zwróciły się zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia o wyjaśnienie okoliczności związanych z kwestionowaną wiarygodnością audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. oraz odniosły się procesowo do zgłaszanych przez skarżącego wniosków i zarzutów.

Sprawa dotyczy stwierdzenia u pracownika – S. B. choroby zawodowej: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz – poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 11 Kodeksu pracy.

Sąd nie kwestionuje ustaleń organów, że pracownik pracował:

- w okresie od 21.10.1968 r. do 30.09.1983 r. jako ślusarz, ślusarz konstrukcji stalowych, monter konstrukcji stalowych, kontroler jakości w Przedsiębiorstwie - [...],z przerwą od 22.10.1969 r. do 01.11.1971 r. na służbę wojskową oraz od 23.05.1979 r. do 29.06.1980 r. urlop bezpłatny - praca wykonywana w narażeniu na hałas rzędu 80 - 103 dB;

- w okresie od 23.05.1979 r. do 29.06.1980 r. w Przedsiębiorstwie [...] na stanowisku robotnik budowlany - praca w ZSRR przy budowie rurociągów, roboty wodno – kanalizacyjne;

- w okresie od 04.10.1983 r. do 31.07.1991 r. w Rolniczej Spółdzielni "[...]", na stanowisku spawacz - praca w hałasie - brak wyników pomiarów środowiskowych;

- od 01.06.1991 r. do 01.05.1993 r. własna działalność gospodarcza - Zakład Produkcyjno - Handlowy [...];

- od 02.04.1997 r. do 21.12.2011 r. w [...] Sp z o.o. o [...] jako ślusarz i monter gazociągów. Po likwidacji tej spółki z dniem 22 grudnia 2011 r. następcą prawnym zostało [...] S.A. [...]. W zakładzie tym pracował do 28.02.2015 r. na stanowisku montera gazociągów i montera - praca w narażeniu na hałas rzędu 78,5 - 89,7 dB - pomiary wykonywane na różnych budowach.

Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia, że w środowisku pracy pracownika występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia – hałas. Nie ma przy tym znaczenia, podnoszona w skardze kwestia, jak długo w ciągu doby pracownik faktycznie pozostawał w ekspozycji na owe czynniki, gdyż wyłącznie niektóre z powierzonych mu prac wiązały się z narażeniem. Istotne jest wyłącznie to, że w środowisku pracy pracownika występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, które mogły stanowić przyczynę zdiagnozowanej choroby zawodowej. Na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą

w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Jeżeli określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej, przy czym warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy

w styczności z ekspozycją ponadnormatywną, przekraczającą dopuszczalne normy - wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. II OSK 1111/19, z dnia 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3175/19 i z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 517/18.

Zgodnie z pozycją nr 21 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zalicza się do nich: "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz". Udokumentowane objawy tej choroby muszą wystąpić, albo w okresie zatrudnienia w narażeniu na hałas, albo w ciągu 2 lat od ustania zatrudnienia.

Realizując wytyczne Sądu wyartykułowane w wyroku z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 70/19, PPIS w [...] zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy

w [...] o weryfikację rozpoznania u pracownika choroby zawodowej,

w szczególności pod kątek prawidłowości badania audiometrycznego, wykonanego

w Przychodni Specjalistycznej w [...] w dniu 22 czerwca 2015 roku.

W swojej opinii z dnia 20 lipca 2020 roku Instytut podał, że w oparciu

o przeprowadzone w toku sporządzania opinii badania ustalono, iż aktualnie wielkość średniego uszkodzenia słuchu u pracownika wynosi w uchu prawym 63,7 db, a w uchu lewym 58,3 db. Nominalnie wartości uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej zostały osiągnięte, jednakże z uwagi na upływ okresu 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, nie mogą one być miarodajne.

Instytut rzetelnie i drobiazgowo przeanalizował dokumentację pracownika. Podał, że w ramach badan profilaktycznych wykonano u niego badanie audiometryczne w dniu 29 grudnia 2009 roku. Stwierdzono ubytek w uchu prawym 30 db, a w uchu lewym 45 db. Zaobserwowano progresję ubytku słuchu i z tego względu pracownik pozostawał pod opieką Poradni Laryngologicznej od 2014 roku. Co istotne Instytut stwierdził, iż już badanie z 2009 roku wykazało obecność charakterystycznego dla uszkodzeń pohałasowych załamka dla wysokich częstotliwości. Analogiczne cechy kliniczne zostały wykazana na wynikach badań audiometrii tonalnej z lat 2014-2018 oraz z badań pracownika przeprowadzonych bezpośrednio przez Instytut w dniach 2-5 luty 2020 roku. Wyjaśniono, że dodatni objaw Metza w badaniu tympanometrycznym wykonanym przez Instytut, wskazuje na uszkodzenie ślimakowe. Uszkodzenie słuchu w obu uszach wykazuje potencjalne cechy uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu, o czym świadczy zachowany załamek dla 6 kHz z uniesieniem do 8 kHz. Konkludując Instytut wywiódł, że uszkodzenie słuchu spowodowane przewlekłym narażeniem na hałas jest uszkodzeniem odbiorczym, zlokalizowanym na poziomie ślimaka i dotyczy głównie wysokich częstotliwości (powyżej 2 kHz).

Przechodząc do analizy badania audiometrycznego z 22 czerwca 2015 roku Instytut podał, że w latach 2014-2015 pracownik miał przeprowadzone 4 badania:

- 3 lipca 2014r.: UP- 40 db, UL – 41,7 db;

- 22 września 2014r.: UP- 40 db, UL – 45 db;

- 16 marca 2015r.: UP- 43,3 db, UL – 55 db;

- 22 czerwca 2015.: UP- 46,6 db, UL – 51,7 db.

Pracownik miał również przeprowadzone badania po upływie 2 lat od zaprzestania pracy w narażeniu:

- 3 października 2016r.: UP- 43,3 db, UL – 55 db;

- 2 czerwca 2017.: UP- 50 db, UL – 53,3 db;

- 29 czerwca 2017.: UP- 51,6 db, UL – 55 db;

Badania przeprowadzone przez WOMP w styczniu 2018 roku wykazują dalszą progresję trwałego uszkodzenia słuchu.

Instytut zwrócił uwagę, iż stosuje praktykę trzykrotnego wykonania badań audiometrii tonalnej w przypadku diagnozowania pracownika, przed upływem 2 lat od zaprzestania pracy w narażeniu. Instytut zaznaczył, że przepisy prawa nie rozstrzygają o metodologii prowadzenia badań audiometrycznych, nakazują jedynie aby ubytek słuchu został obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Opiniujący podał, że niesporządzenie badań wedle przyjętej dobrej praktyki (trzykrotność badań) może budzić wątpliwości stron, ale jeżeli "inne dane dotyczące charakteru uszkodzenia słuchu i narażenia na hałas nie budzą wątpliwości (...) istniejące wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść pacjenta. (...) pracownik wykonujący prace w narażeniu na hałas nie powinien ponosić konsekwencji zaniechania wykonania audiometrii tonalnej w trakcie przeprowadzanych obowiązkowych badań profilaktycznych."

Z treści sporządzonej opinii wynika jednoznacznie, że uszkodzenie słuchu pracownika ma charakter odbiorczy, na poziomie ślimaka i zostało spowodowane działaniem hałasu. Wszystkie przeprowadzone u pracownika badania wykazują analogiczne cechy co do etiologii utraty słuchu oraz stały progres wady od 2009 roku. W tym kontekście badania audiometryczne z 22 czerwca 2015 roku prawidłowo zostały ocenione jako wiarygodne.

Zarówno Sąd, jak i orzekające w sprawie organy nie mają możliwości podważania opinii lekarskiej w zakresie wniosków czynionych w oparciu

o wiadomości specjalne. Sąd nie znajduje argumentów do kwestionowania sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy opinii z uwagi na deficytowość materiału dowodowego, czy oczywiste błędy logiczne, albowiem takich uchybień nie dostrzega. Opinia, tak w swych ustaleniach, jak i wnioskach jest kompletna, spójna i logiczna.

Sąd nie podziela zarzutów skargi co do niewystarczającego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego. W toku postępowania, a w szczególności

w opisanej wyżej opinii jasno i precyzyjnie podano argumenty przemawiające za zawodową etiologia uszkodzenia słuchu pracownika. Sąd nie widzi potrzeby odnoszenia się do każdej potencjalnej i pozazawodowej przyczyny uszkodzenia słuchu, jeżeli zostało ustalone, że pracownik pracował w narażeniu na hałas, udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie 2 lat od zaprzestania pracy w narażeniu, a stopień uszkodzenia słuchu przekracza normatywne wartości progowe. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2020 r., sygn. II OSK 2858/19 "Obalenie związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzoną chorobą zawodową nie może nastąpić na podstawie ogólnikowych stwierdzeń, że to nie jest wykluczone, że również zdarzenia poza wykonywaniem pracy mogły być przyczyną powstania choroby, wykluczając jej związek

z narażeniem zawodowym."

Podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące daty ustania narażenia na hałas pozostają bez prawnego znaczenia. Zakładając, jak chce tego skarżąca, że narażenie na hałas ustało w dniu 29 września 2013 roku, a nie w dniu 1 czerwca 2014 roku, to i tak udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły przed upływem 2 lat od tej daty – 22 czerwca 2015 roku; w kwestii kwalifikacji schorzenia, jako choroby zawodowej niczego ta dystynkcja nie zmienia.

W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdza, aby zaskarżona decyzja naruszała powołane w skardze przepisy procesowe regulujące tryb i zakres gromadzenia

i oceny materiału dobowego. Organ II instancji właściwie uzasadnił swoją decyzję, wyjaśniając charakter normatywny jej podstawy prawnej oraz jej implikacje

z poczynionymi ustaleniami. Organy prawidłowo zrealizowały również wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 70/19, czyniąc zadość art. 153 P.p.s.a.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.