Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 274/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1-3, art. 92a
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca),, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek,, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 3, art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej jako "u.t.d.") i art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244 poz. 1454) – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu

[...] grudnia 2011 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego Drogowego przeprowadził kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 u.t.d., posiadanych przez R. R. M., kierowcę ciągnika siodłowego marki [...]

nr rej. [...], z naczepą-chłodnią marki [...] nr rej. [...], użytkowanych przez L. G. W trakcie kontroli kierujący okazał wypis z licencji nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., dokumenty rejestracyjne ciągnika oraz naczepy-chłodni o numerze VIN [...], kopię międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., certyfikat weterynaryjny nr [...], świadectwo pochodzenia

nr [...] oraz kserokopię świadectwa ATP nr [...] wystawionego w dniu [...] grudnia 2009 r. przez Centralny Ośrodek Chłodnictwa w Krakowie na naczepę- chłodnię. Zgodnie z zapisem w liście przewozowym przedsiębiorstwo Transport Ciężarowy L. G. wykonywało wskazanym środkiem transportu przewóz towaru w postaci mrożonego mięsa z indyka o masie 21.238 kg na trasie z W. na U. Na okoliczność kontroli sporządzono protokół Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., do którego kontrolowany kierowca nie wniósł zastrzeżeń.

Następnie Naczelnik Urzędu Celnego ustalił, że Centralny Ośrodek Chłodnictwa "COCH" w Krakowie nie wystawił świadectwa nr [...] zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu używanych do tych przewozów (ATP) dla naczepy-chłodni o numerze rej. [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przedsiębiorcę L. G. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł, określoną w pkt 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek odwołania wniesionego przez przedsiębiorcę, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Umowa ta określa zasady wykorzystywania specjalnych środków transportu, o których mowa w art. 1 tej umowy, do międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych określonych w załącznikach 2 i 3 do umowy oraz zasady kontroli zgodności tych środków transportu z normami określonymi w załączniku 1 do Umowy. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami Umowy jest świadectwo zgodności z normami, wydane zgodnie z pkt 4 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, to jest przez właściwą władzę na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 do tego załącznika.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że towar, którego przewóz drogowy wykonywał przedsiębiorca został wymieniony w załączniku 2 jako jeden z artykułów żywnościowych szybko psujących się, do przewozu których powinny być stosowane specjalne środki transportu wymienione w artykule 1 Umowy, podlegające kontroli zgodności z normami określonymi w załączniku 1 do umowy ATP, wymagające uzyskania świadectwa zgodności określonego przepisami tej umowy.

Organ przytoczył zarzut strony dotyczącego nieposiadania przez postanowienia Umowy mocy wiążącej, z uwagi na to, że pomimo jej opublikowania w Dzienniku Ustaw, nie obowiązuje ona na terytorium RP z przyczyn formalnych związanych z procedurą jej ratyfikacji. Zgodnie bowiem z ówcześnie obowiązującą Konstytucją PRL ratyfikacja i wypowiedzenie umowy międzynarodowej zastrzeżone było do wyłącznej kompetencji Rady Państwa, natomiast z dostępnej w Dzienniku Ustaw Umowy ATP wynika, że została ona przyjęta w drodze oświadczenia rządowego. Ustosunkowując się do tego zarzutu organ odwoławczy zauważył, iż oświadczeniem rządowym z dnia 24 września 1984 r. w sprawie przystąpienia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej do Umowy ATP sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r., opublikowanym w Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 245 i podpisanym przez Ministra Spraw Zagranicznych, podano do wiadomości, że został złożony Sekretarzowi Generalnemu ONZ dnia 5 maja 1983 r. dokument przystąpienia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej do powyższej umowy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oświadczenie opublikowane w Dzienniku Ustaw nie jest dokumentem przystąpienia do umowy, lecz jest dokumentem, który podaje do wiadomości, że dokument przystąpienia do umowy został złożony Sekretarzowi Generalnemu ONZ.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej mając na uwadze, że okazana przez kierowcę w dniu kontroli kserokopia świadectwa ATP Nr [...] okazała się dokumentem nieautentycznym, co zostało stwierdzone przez jednostkę naukową uprawnioną do wystawiania świadectw ATP, Naczelnik Urzędu Celnego zasadnie uznał, że przewóz drogowy wykonywany był bez świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nałożenia przez organ celny kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, w sytuacji gdy stan prawny obowiązujący w dacie kontroli przewidywał za to naruszenie karę pieniężną w wysokości 2.000 zł, organ odwoławczy poinformował, że z dniem 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustawy. Z przepisu art. 10 tej ustawy wynika, że w niniejszej sprawie (wszczętej i nie zakończonej decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 2012 r.), zastosowanie mają przepisy ustawy o transporcie drogowym zmienionej wskazaną ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustawy.

Organ powołując się na art. 92a ust. 1 u.t.d. (zmienionej ustawą z dnia 16 września 2011 r.) oraz pkt 3.3 załącznika do ustawy, a także okoliczność, że wykonując przewóz drogowy bez wymaganego świadectwa ATP przedsiębiorca dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych, doszedł do wniosku, że zasadnym było nałożenie kary w wysokości określonej w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Naczelnika Urzędu Celnego przepisów procedury administracyjnej dotyczącej czasu trwania postępowania, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że sprawa, w której Naczelnik Urzędu Celnego wydał zaskarżone rozstrzygnięcie została wszczęta w dniu [...] grudnia 2011 r. Rozpatrywana sprawa jak wynika z jej akt, wymagała przeprowadzenia dowodu na okoliczność autentyczności świadectwa ATP, którego kopię przedłożono w trakcie przeprowadzonej kontroli. Zdaniem organu nawet gdyby brać pod uwagę miesięczny termin jej załatwienia, to datą, do której organ celny I instancji byłby obowiązany ją załatwić byłby dzień [...] stycznia 2012 r., a więc już w czasie obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Ostatecznie Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c u.t.d., z którego wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa przez kierowcę jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. W ocenie organu przedsiębiorca zajmujący się przewozami towarów obowiązany jest bowiem znać i przestrzegać przepisy prawa regulujące tę dziedzinę działalności. Jeżeli zajmuje się przewozami towarów, do których mają zastosowanie przepisy umowy ATP, powinien zaznajomić się z przepisami prawa w zakresie przewozu takich towarów i tak zaplanować swoją działalność, aby kierowca mógł okazać odpowiednie dokumenty w trakcie kontroli.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący L. G. wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz uchylenie decyzji organu I instancji.

Skarżący podniósł następujące zarzuty:

– naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, to jest przepisów Załącznika 1 Dodatku 1 ust. 4 i 5 Umowy ATP, poprzez przyjęcie, że posiadają one moc wiążącą;

– naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł, w sytuacji, gdy w stanie prawnym obowiązującym w dacie kontroli zarzucany stronie czyn sankcjonowany był karą pieniężną w wysokości 2.000 zł.

W motywach skargi podniesiono, że przywołany przez organ przepis załącznika 1, Dodatku 1, ust. 4 i 5 umowy ATP, nie obowiązuje z tej przyczyny, że od daty publikacji tej Umowy w Dzienniku Ustaw (1984 r.), Umowa ta w Polsce nie była zmieniana i tym samym w wersji podanej do publicznej wiadomości we wskazanym publikatorze, przepisu tego brak.

Zdaniem skarżącego Umowa ATP, pomimo jej opublikowania w Dzienniku Ustaw, nie obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn formalnych związanych z procedurą jej ratyfikacji, w szczególności niedopełnienia wszystkich obowiązujących wówczas warunków formalnych. Brak ratyfikacji oznacza, że nie jest dopuszczalne wymaganie przedstawienia świadectwa ATP od polskiego przedsiębiorcy, a co za tym idzie – nałożenie kary za jego brak.

W dalszej kolejności skarżący zarzucił, że przepisy Umowy międzynarodowej ograniczają konstytucyjną wolność prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 20 Konstytucji. Przepis sankcjonowany nie może być skuteczny wobec braku obowiązywania przepisu sankcjonującego.

Ponadto rzekomy delikt został popełniony w dniu 13 grudnia 2011 r. Tego dnia obowiązywał Ip. 8.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tą normą za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów groziła kara w wysokości 2.000 zł. Po 1 stycznia 2012 r. uznano, że za ten sam czyn grozi kara w wysokości 8.000 zł i zastosowano ją wobec przedsiębiorcy. Prokonstytucyjna wykładnia art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, przemawia na korzyść stosowania przepisów względniejszych dla sprawcy. Analogiczne stanowisko zaprezentowano w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (91) z 13 lutego 1991 r. w sprawie sankcji administracyjnych, w której zalecono rządom państw członkowskich uwzględnienie w swoim prawie i praktyce stosowanie się do zasady, że w sytuacji, gdy obowiązywały reguły odpowiedzialności, nie można stosować wprowadzonej później sankcji surowszej. W ten sposób pojawia się pytanie o konstytucyjność art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) i jego zgodności zwłaszcza z art. 42 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Zdaniem skarżącego organy prowadziły postępowanie z uchybieniem terminów o których mowa w k.p.a., bowiem zakończenie sprawy i wydanie decyzji powinno nastąpić jeszcze przed dniem 1 stycznia 2012 r. w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie, w której nastąpiło zdarzenie uzasadniające nałożenie kary pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Przeprowadzona według wskazanych reguł kontrola zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2012 r. wskazuje, że kwestionowane decyzje administracyjne nie są dotknięte powołanymi wyżej naruszeniami, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej jako "u.t.d."), podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca winien mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu, oprócz innych dokumentów wymienionych w art. 87 u.t.d., także świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254). Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca (art. 87 ust. 3 u.t.d.).

Towar przewożony przez pojazd skarżącego jest wymieniony w załączniku nr 3 do powołanej umowy (drób). Okoliczność ta nie była i nie jest kwestionowana. Skarżący generalnie neguje natomiast zasadność nałożenia kary, wskazując na brak podstaw do zastosowania przepisów umowy z dnia 1 września 1970 r. o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), twierdząc, że umowa ta nie obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu argumenty skarżącego zmierzające do obalenia stanowiska organów orzekających odnośnie uznania umowy ATP za jedno ze źródeł polskiego porządku prawnego, należy uznać za bezzasadne.

Stosowanie do art. 9 ust. 1 i 2 umowy ATP, jej stronami mogły się stać państwa przez: jej podpisanie, ratyfikowanie po podpisaniu z zastrzeżeniem ratyfikacji lub przystąpienie do niej. Polska Rzeczpospolita Ludowa stała się stroną wskazanej umowy w drodze przystąpienia. Dokument w tym przedmiocie został złożony Sekretarzowi Generalnemu ONZ w dniu 5 maja 1983 r., a umowa zaczęła obowiązywać na terytorium PRL w dniu 15 maja 1984 r. Wynika to z treści oświadczenia rządowego z dnia 24 września 1984 r., którego umowa jest załącznikiem (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254). W oświadczeniu rządowym zgłoszono również zastrzeżenia do umowy. Takie działanie oznacza, że Polska wyraziła wolę związania się tym międzynarodowym aktem prawnym w trybie prostym, poprzez przystąpienie do niego bez zastrzeżenia ratyfikacji lub złożenia dokumentów ratyfikacyjnych. Podkreślić należy, że w chwili przystępowania Polski (wówczas jeszcze PRL) do umowy ATP, nie istniała norma konstytucyjna regulująca miejsce zobowiązań międzynarodowych w systemie prawa polskiego. Tymczasem przystąpienie było i jest samodzielną i niezależną od innych sposobów formą wyrażenia zgody państwa na związanie się traktatem, co oznacza, że stanowi podstawę takiego związania, które wynika z art. 15 Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439).

Trzeba w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że dopiero w art. 87 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. określono, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego ustanowione przez właściwe organy publiczne na obszarze ich działania, natomiast w art. 241 uregulowano pozycję umów zawartych przed jej wejściem w życie, ale wyłącznie ratyfikowanych. Przepisy te nie mają zatem zastosowania w sprawie niniejszej, która dotyczy aktu nieratyfikowanego, który do krajowego porządku prawnego wprowadzony został na zasadzie przystąpienia. Równocześnie jednak w Konstytucji wprowadzono generalną zasadę przestrzegania przez Polskę wiążącego ją prawa międzynarodowego (art. 9 Konstytucji).

Reasumując ten wątek rozważań podkreślić należy, że prawidłowe jest stanowisko organów sprowadzające się do wniosku, że źródłem prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej jest również umowa ATP, którą Polska związała się w trybie prostym przez przystąpienie i której nie wypowiedziała, co jednocześnie oznacza, że zarzut skargi w tym zakresie nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, które z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli po wszczęciu wobec skarżącego postępowania w dniu 13 grudnia 2011 r., zostały znowelizowane ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454).

Wymaga podkreślenia, iż skarżący w ogóle nie kwestionował ustaleń faktycznych organów odnośnie tego, że przedłożone przez kierowcę w dniu kontroli ([...] grudnia 2012 r.) na przejściu granicznym w D. świadectwo ATP nr [...] wystawione dla naczepy-chłodni o nr rej. [...] (VIN [...]) – było nieautentyczne. Ustalenie to jednoznacznie potwierdza bowiem pismo z dnia [...] grudnia 2011 r. z Centralnego Ośrodka Chłodnictwa "COCH" z Krakowie, w którym Urząd Celny został poinformowany, że Ośrodek ten nie wystawił świadectwa ATP nr [...] dla przedsiębiorcy – Transport Ciężarowy G.L. (k. 10 akt administracyjnych). W konsekwencji organy trafnie przyjęły, że skarżący w dniu kontroli nie posiadał ważnego świadectwa wystawionego przez właściwe polskie organy, a zatem została wypełniona dyspozycja przepisu art. 92a u.t.d. (zmienionej ustawa z dnia 16 września 2011 r.), zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Wysokość kary za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu określona została w załączniku Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, lp. 3.3. i wynosi od dnia 1 stycznia 2012 r. – 8.000 zł, a wcześniej wynosiła 2.000 zł.

Co do zasady zatem, skoro w chwili kontroli pojazd skarżącego nie był wyposażony w wymagane przepisami umowy ATP wystawionego przez właściwe polskie organy świadectwo ATP, to należało przyjąć, że skarżący podlega karze na zasadzie art. 92a ust. 1 u.t.d. Podkreślić też trzeba, że przywołane przepisy ustawy o transporcie drogowym i umowy ATP mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżący w skardze podniósł, że w dacie wszczęcia postępowania za powyżej opisane naruszenie przewidziana była kara pieniężna w wysokości 2.000 zł, zgodnie z brzmieniem załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym na dzień [...] grudnia 2011 r. Zauważyć jednak należy Dyrektor Izby Celnej orzekał już po wejściu w życie znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym, obejmującej nowe brzmienie tego załącznika, w którym kara pieniężna została podwyższona do 8.000 zł. Wejście w życie zmienionych przepisów nastąpiło zatem w trakcie postępowania. Organy nie miały jednak swobody w zakresie, które z przepisów winny stosować z uwagi na to, że ustawodawca uregulował zagadnienia intertemporalne związane z wejściem w życie omawianej regulacji.

Mianowicie zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 stycznia 2012 r., przepisy ustawy [o transporcie drogowym], w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie.

W świetle takiej regulacji trzeba wyjaśnić, że organy obu instancji (Naczelnik Urzędu Celnego, jak również Dyrektor Izby Celnej), zobligowane były uwzględnić zmianę stanu prawnego zaistniałą po wszczęciu postępowania. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...] grudnia 2011 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy przewidującej za omawiane naruszenie względniejszej kary pieniężnej, jednakże nie zostało ono zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji przepisów ustawy, to jest do dnia 1 stycznia 2012 r.

Sąd nie podziela zawartego w skardze zarzutu odnoszącego się do niekonstytucyjności art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. nowelizującej ustawę o transporcie drogowym. Brzmienie tego przepisu jest jasne i organy zastosowały go zgodnie z wykładnią gramatyczną. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, nakaz ochrony niewadliwie nabytych praw obywateli nie ma charakteru absolutnego i dopuszcza – w określonych sytuacjach – odstępstwa od tej reguły w praktyce ustawodawczej. Konieczne jest wówczas zachowanie warunku, aby zmiana prawa dotychczas obowiązującego, pociągająca za sobą skutki niekorzystne dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zgodnie z zasadami techniki prawodawczej, czyli z wprowadzeniem przepisów przejściowych lub vacatio legis (por. Trybunału Konstytucyjnego z 24 maja 1994 r., K 1/94, OTK 1994/1/10 oraz z dnia 2 marca 1993 r., K 9/92, OTK 1993/1/6). W tym zakresie przywołać należy § 30 ust. 1 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908), który stanowi, że w przepisach przejściowych rozstrzyga się w szczególności sposób zakończenia postępowań będących w toku (wszczętych w czasie obowiązywania dotychczasowych przepisów i niezakończonych ostatecznie do dnia ich uchylenia), skuteczność dokonanych czynności procesowych oraz organy właściwe do zakończenia postępowania i terminy przekazania im spraw, a zatem dopuszcza się regulację taką, jaka przyjęta została w art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r.

Powoływana przez skarżącego rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (91) z 13 lutego 1991 r. w sprawie sankcji administracyjnych, odnosi się do tzw. soft law, więc takich aktów prawnych, które nie będąc powszechnie obowiązującymi mogą mieć znaczenie przy dokonywaniu wykładni innych aktów prawnych. Stanowią one zbiór zasad, które należy uznać za istotne wskazówki, niewiążące jednak powszechnie. W ocenie zaś Sądu jednoznaczne brzmienie art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. przesądza, że nie wymaga on posiłkowania się przy wykładni zaleceniami z przywoływanej rekomendacji.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego sprawności (terminowości) działania organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie podnieść należy, że także w tym zakresie nie nastąpiły żadne uchybienia, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że w myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Z analizy czynności organu podejmowanych w trakcie postępowania administracyjnego wynika, że zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. poinformowano stronę o wszczęciu postępowania dotyczącego braku świadectwa ATP (k. 11 akt administracyjnych). Informacja od Centralnego Ośrodka Chłodnictwa "COCH" w Krakowie" wpłynęła do organu w dniu [...] grudnia 2011 r. (k. 10 akt administracyjnych). Co prawda organ dopiero postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wyznaczając termin 7-dniowy (k. 8 akt administracyjnych), jednakże nawet gdyby uczynił to niezwłocznie po uzyskaniu informacji z COCH w Krakowie, to z uwagi na występujące w tym okresie dni wolne od pracy, mało prawdopodobna wydaje się możliwość wydania decyzji pierwszoinstancyjnej przed dniem 1 stycznia 2012 r., a tym bardziej ostateczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy (Dyrektora Izby Celnej w B. ).

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.