Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2607/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej M. W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2607/12

UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] (dalej "zaskarżony postanowieniem") Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia M. W. (dalej "skarżącej") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej "Konserwatora") z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], l.dz. [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy, utrzymał postanowienie Konserwatora w mocy.

II. Zaskarżone postanowienie Ministra zapadło w następującym stanie faktycznym:

1. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent W. (dalej "Prezydent") wniósł o uzgodnienie przez Konserwatora projektu decyzji, ustalającej na wniosek skarżącej warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną, po wyburzeniu istniejącego na działce budynku - przy ulicy [...] nr [...] na działce nr [...], AM - [...], obręb S. w W. (dalej odpowiednio: "projekt decyzji", "planowana inwestycja", "istniejący budynek", "teren inwestycji").

2. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji.

3. Skarżąca wniosła do Ministra zażalenie na postanowienie Konserwatora.

III. Rozpatrzywszy zaskarżonym postanowieniem zażalenie skarżącej na postanowienie Konserwatora, Minister utrzymał postanowienie Konserwatora w mocy.

Uzasadniając zaskarżone obecnie rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

1. Zarówno istniejący budynek, jak i układ urbanistyczny osiedla S. w obrębie ulic: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] znajdują się w wykazie zabytków, o którym mowa w art.7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz.474), dalej "ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków". W związku z powyższą okolicznością projekt decyzji podlega uzgodnieniu przez organy konserwatorskie.

2. Z konserwatorskiego punktu widzenia niedopuszczalne jest pozytywne uzgodnienie przedłożonego projektu, przewidującego wyburzenie istniejącego budynku, pochodzącego z lat 30 XX wieku. Istniejący budynek mieszkalny jest przykładem typowej historycznej zabudowy osiedla S., zachował pierwotny kształt architektoniczny i stanowi cenny element zabytkowego układu urbanistycznego. Z uwagi na wartość historyczną i naukową został indywidualnie ujęty w wykazie zabytków nieruchomych, przeznaczonych do umieszczenia w gminnej ewidencji zabytków. Akceptacja zamierzenia budowlanego, polegającego m.in. na rozbiórce istniejącego budynku stałaby w sprzeczności z powinnością organu ochrony zabytków, którego zadaniem jest m.in. podejmowanie działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych, umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie oraz zapobieganie zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (art.4 ustawy o ochronie zabytków).

3. Ponadto, planowany nowy budynek mieszkalny o parametrach wskazanych w projekcie decyzji nie dostosuje się do charakterystycznych cech istniejącej historycznej zabudowy osiedla S. pod względem szerokości elewacji i będzie stanowić element dysharmonizujący.

Sporządzona przez Prezydenta analiza urbanistyczna oraz jej część tekstowa są ze sobą sprzeczne, jeśli chodzi o niektóre parametry zabudowy istniejącej w obszarze analizowanym (średnia szerokość elewacji frontowej, średnia wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki).

Z konserwatorskiego punktu widzenia parametry ustalone w projekcie decyzji nie zapewniają ochrony walorów zabytkowych terenu osiedla S., wprowadzając zbyt dużą szerokość elewacji frontowej.

4. Bezspornie na chronionym obszarze doszło do częściowych przekształceń zabudowy. Na niektórych nieruchomościach, w miejscu historycznych niewielkich budynków z lat 30 XX wieku powstały obiekty o zdecydowanie większych gabarytach, co ilustruje materiał fotograficzny przedłożony przez skarżącą. Podkreślenia wymaga jednakże, że do dnia 5 czerwca 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków, inwestowanie na obszarze, o którym mowa powyżej, nie wymagało uzgodnień konserwatorskich. Wskazane przez skarżącą niekorzystne przekształcenia układu urbanistycznego nie mogą stanowić przeszkody do podejmowania działań na rzecz zachowania tego obszaru w odpowiednim stanie. Zaznaczyć należy, że stopień jednorodności zabudowy i zagospodarowania terenu jest nadal duży, zachował się czytelny pierwotny charakter i forma architektoniczna obiektów.

5. W konsekwencji powyższych okoliczności uznać należy, że pozytywne uzgodnienie planowanej inwestycji jest, z racji planów rozebrania zabytkowego budynku i zastąpienia go budynkiem współczesnym, niedostosowanym szerokością elewacji frontowej do okolicznej zabudowy, niedopuszczalne.

IV. Skarżąca wniosła do Sądu skarg na postanowienie Ministra, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj. art.19 ust.1 a) w związku z art.3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków oraz art.7 i 8 ust.1 ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków,

- przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 77 par.1 i 80 k.p.a.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca podniosła w szczególności, co

następuje:

1. Wbrew twierdzeniom organów obu instancji zabudowa ulicy [...] nie posiada szczególnego charakteru, właściwego dla historycznego układu urbanistycznego. Nie stanowi bowiem niewielkiej skali budynków parterowych, pokrytych dachami dwuspadowymi. Szereg budynków znajdujących się na tej ulicy (o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...]) jest konstrukcjami wielopiętrowymi, o znacznych rozmiarach, które nie zostały zabudowane ani według tego samego projektu, ani przy budowie części z nich nie zachowano orientacji kalenicowej, właściwej, zdaniem organów ochrony, dla zabudowy ulicy [...]. Wiele zaś z istniejących na tej ulicy budynków (o nr [...], [...], [...], [...]) nie posiada dachów dwuspadowych. Trudno jest przyjąć, że ulica [...] posiada w chwili obecnej, a w szczególności otoczenie działki należącej do skarżącej, powtarzalny układ zabudowy, który mógłby doznać uszczerbku na skutek wybudowania nowego budynku mieszkalnego o parametrach określonych we wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Brak jest podstaw do uznania, że układ taki istniał na przełomie ostatnich osiemdziesięciu lat.

2. Planowany budynek będzie w swojej konstrukcji (dom plus garaż) zbliżony do ujętego w gminnej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego nr [...].

3. Istniejący na terenie inwestycji budynek, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, nie posiada cech zabytku, zdefiniowanego w art.3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków. Organy nie wykazały bowiem, aby budynek ten posiadał jakąkolwiek wartość historyczną, artystyczną czy naukową.

Organy oparły swoje twierdzenia o zabytkowym charakterze istniejącego budynku na fakcie umieszczenia go w gminnej ewidencji zabytków. Podkreślić w związku z powyższym należy, że dopiero z momentem otrzymania postanowienia organu pierwszej instancji skarżąca dowiedziała się o tym, że jej nieruchomość została wpisana do wykazu zabytków przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Wcześniej skarżąca nie wiedziała, że czynności takiej, mającej doniosłe znaczenie dokonano, w konsekwencji czego skarżąca została skutecznie pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. W drodze czynności materialno - technicznej doszło zatem do naruszenia prawa własności skarżącej, chronionego konstytucyjnie, poprzez daleko idące ograniczenie możliwości rozporządzania sporną nieruchomością.

W doktrynie podkreśla się niedopuszczalność przyjmowania, że sam upływ czasu stanowi przesłankę wystarczającą do uznania wszystkich naznaczonych nim obiektów za "oczywiste zabytki" w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zabytków.

Organy nie wykazały w oparciu o stosowne dowody, że istniejący budynek jest istotnie przykładem budownictwa osiedlowego z lat 30 XX wieku. Żadna dokumentacja w tym zakresie nie zachowała się.

W świetle art.7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków ochronie prawnej podlegają jedynie zabytki wpisane do rejestru zabytków. Istniejący budynek nie figuruje natomiast w przedmiotowym rejestrze.

4. Wiele z budynków położonych przy ulicy [...], wpisanych do gminnej ewidencji zabytków miasta W., nie posiada w istocie cech charakterystycznych dla domniemanego układu urbanistycznego dla tej ulicy. Ponadto kilka budynków, reprezentujących ten sam typ zabudowy, co istniejący budynek, nie figuruje indywidualnie w gminnej ewidencji zabytków.

5. Organ odwoławczy nie rozpoznał we własnym zakresie całokształtu sprawy, ograniczając się wyłącznie do kontroli postępowania organu pierwszej instancji oraz oparcia się na jego ustaleniach.

6. Istniejący budynek pozostaje w złym stanie technicznym, a z uwagi na niewielką powierzchnię, nie jest w stanie zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb mieszkaniowych skarżącej oraz jej rodziny. Wybudowanie przez skarżącą nowego budynku, dostosowanego architekturą do zabudowy okolicznej, nie będzie stanowiło naruszenia żadnych wartości chronionych prawnie.

V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 zpóźn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie Ministra zapadło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj.art.7, 15 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Przedmiotem zaskarżonego do Sądu postanowienia jest uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy przez organy ochrony zabytków.

Generalne przesłanki powstania obowiązku uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla nowej inwestycji wskazuje art.53 ust.4 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 czerwca 2010 r. w związku z art.60 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten stanowi, że decyzje w sprawach ustalenia warunków zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, z późn. zm.) oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

Z racji tego, że cytowane wyżej brzmienie art.53 ust.4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązujące w wyniku znowelizowania tej ustawy z dniem 5 czerwca 2010 r. na mocy art.4 ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków, nakłada obowiązek dokonania uzgodnień projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy z organami ochrony zabytków również w odniesieniu do obszarów i obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków, podkreślić należy, że nowelizacja ustawy o ochronie zabytków wprowadziła znaczące zmiany w odniesieniu do ewidencji zabytków.

Zgodnie z art.[...] ust.5 ustawy o ochronie zabytków w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Przepisem art.6 nowelizacji zobowiązano Generalnego Konserwatora Zabytków oraz wojewódzkich konserwatorów zabytków do założenia, w terminie 3 lat od dnia wejścia nowelizacji w życie (tj. do dnia 5 czerwca 2013 r.), odpowiednio krajowej i wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Przepisem art.7 nowelizacji zobowiązano wojewódzkich konserwatorów zabytków do przekazania, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 5 grudnia 2010 r.), wójtom (burmistrzom, prezydentom miast) i starostom wykazów zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b ustawy oraz wykazów zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Przepisem art.6 ust.2 nowelizacji zobowiązano wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) do założenia, w terminie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o którym mowa w art. 7, gminnej ewidencji zabytków.

Z kolei przepis art.8 ust.1 ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków, stanowi, że do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art.7 ustawy nowelizującej.

Odnosząc powyższe uregulowania prawne do niniejszej sprawy należy wskazać, że w dacie orzekania przez Ministra w niniejszej sprawie gminna ewidencja zabytków, właściwa ze względu na położenie terenu inwestycji, nie została założona. Przy piśmie z dnia 21 grudnia 2010 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. przedłożył Prezydentowi W. wykaz zabytkowych obiektów ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W wykazie, o którym mowa powyżej zamieszczono pod pozycją [...] S. - Obszar w obrębie ulic: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], , wraz z obszarem krajobrazu kulturowego rzeki [...] - w granicach określonych w studium. W wykazie tym zamieszczono również budynek mieszkalny przy ulicy [...] [...]. W świetle powyższych okoliczności ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji podlega uzgodnieniu z organami ochrony zabytków na podstawie art.8 ust.1 ustawy nowelizującej ustawę o ochronie zabytków.

VIII. Merytoryczna kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do następujących wniosków:

1. W piśmiennictwie dotyczącym przepisów o ochronie zabytków (Maksymilian Cherka (red.), Patrycja Antoniak "Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz", LEX 2010) podkreśla się zasadniczą zmianę statusu prawnego ewidencji zabytków, jaka została dokonana na mocy nowelizacji ustawy o ochronie zabytków. Komentatorzy zwracają w tym kontekście uwagę na następujące kwestie:

(-). Przed wejściem w życie nowelizacji wspomniana ewidencja (niezależnie od jej rodzaju) prowadzona była wyłącznie dla celów wewnętrznych. Pozwalała ona na analizę i inwentaryzację istniejącej substancji kulturowej. Sporządzenie karty ewidencyjnej danego obiektu mogło stanowić zatem zarówno wynik kwerendy poprzedzającej formalne wszczęcie procedury w przedmiocie wpisu tego obiektu do rejestru zabytków, jak i samodzielny efekt prac dokumentacyjnych, których jedynym celem było zachowanie pamięci o wspomnianym obiekcie na użytek przyszłych badań, przy braku podstaw do objęcia szczególną ochroną prawną jego materialnej substancji. W żadnym jednak wypadku ewidencja zabytków nie mogła stanowić dla organów konserwatorskich samodzielnej podstawy do zastosowania względem objętego nią obiektu działań o charakterze władczym (w tym: wydawania uzgodnień czy udzielania pozwoleń, o których mowa w art. 36 ustawy o ochronie zabytków). Umieszczenie w ewidencji nie było bowiem równoznaczne z poddaniem nadzorowi konserwatorskiemu. Nadzorowi temu podlegały wyłącznie obiekty objęte jedną z prawnych form ochrony konserwatorskiej, o których mowa w art. 7 komentowanej ustawy. Obiekt ujęty w ewidencji zabytków takiej ochronie podlegał zatem o tyle, o ile został jed nocześn ie uwzg lęd niony w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego - zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r. (IV SA/Wa 163/07, LEX nr 335145).

(-) Nowelizacja diametralnie zmienia status gminnej ewidencji zabytków (de facto ustawiając ją w hierarchii przed ewidencją wojewódzką).

(-) Obecnie gminna ewidencja zabytków stanowi jedną z równorzędnych podstaw do objęcia zamieszczonego w niej obiektu ochroną konserwatorską m.in. w decyzji o warunkach zabudowy (art. 1 pkt 4 nowelizacji).

(-) Obiekty ujęte obecnie w gminnej ewidencji zabytków (w tym - ujęte wyłącznie w niej) podlegać będą uzgodnieniom konserwatorskim na etapie postępowania o ustalenie warunków zabudowy (art. 4 nowelizacji).

(-) Obiekty ujęte w gminnej ewidencji zabytków (w tym - ujęte wyłącznie w niej) podlegać będą uzgodnieniom na etapie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę (art.3 nowelizacji).

(-) W znowelizowanym stanie prawnym gminna ewidencja zabytków zyskała w istocie status nienazwanej (tzn. niewymienionej w art. 7 ustawy o ochronie zabytków) prawnej formy ochrony zabytków.

2. W ocenie Ministra istnieją dwojakiego rodzaju przeszkody, uniemożliwiające pozytywne uzgodnienie projektu decyzji z punktu widzenia ochrony zabytków. Po pierwsze planowana inwestycja przewiduje, niedopuszczalne z punktu widzenia ochrony zabytków, rozebranie budynku zabytkowego. Po drugie, w miejsce rozebranego budynku zabytkowego miałby powstać nowy budynek, różniący się od chronionego układu urbanistycznego.

3. Skarżąca podniosła, że oceny, o których mowa powyżej, zostały sformułowane bez wyczerpującego zbadania w postępowaniu administracyjnym stanu faktycznego sprawy.

W ocenie skarżącej, rozpatrując zażalenie na postawienie organu I instancji, Minister nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności pod kątem tego, czy posadowiony na terenie inwestycji budynek, przewidziany do rozbiórki, istotnie spełnia kryteria do objęcia go ochroną konserwatorską.

Uzasadniając powyższy zarzut, skarżąca podniosła następujące kwestie:

(-) Istniejący budynek nie posiada cech zabytku, wskazanych w art.3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, albowiem nie stanowi świadectwa minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Posiadania tego rodzaju cech przez przedmiotowy budynek organy orzekające w niniejszej sprawie, zobowiązane do wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, nie wykazały. Stanowisko organów w powyższym zakresie należy w tej sytuacji uznać za dowolne i oparte wyłącznie na fakcie umieszczenia istniejącego budynku w gminnej ewidencji zabytków, w o której mowa w art. [...] ust. 4 oraz w art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków.

Zabytkiem może być nieruchomość, będąca dziełem człowieka lub związana z jego działalnością i stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ponadto z przepisu art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, można o contrario wywnioskować, że wartość zabytku powinna być potwierdzona w ustaleniach naukowych i że jego stan powinien być odpowiedni, by świadczyć o jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Przed wpisaniem budynku do rejestru zabytków Wojewódzki Konserwator Zabytków powinien zbadać, czy ma on istotną wartość kulturową, czy nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi i czy jest możliwość odrestaurowania go, przy czym koszty nie mogą być nadmiernie dotkliwe dla właściciela.

W doktrynie podkreśla się, że niedopuszczalne jest uznawanie, że sam upływ czasu stanowi przesłankę wystarczającą dla uznania wszystkich naznaczonych nim obiektów za "oczywiste zabytki" w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zabytków

i opiece nad zabytkami (por. M. Cherka (red.), P. Antoniak, F. M. Hlżanowski, K. A. Wąsowski, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Lex 2010, uwagi do art. 7).

Organy obu instancji nie wykazały, aby budynek ten został wybudowany w latach 30 XX wieku, i że od tego czasu pozostaje w niezmienionym kształcie. W Archiwum Budowlanym miasta W. nie zachowała się żadna dokumentacja projektowa, która mogłaby potwierdzić datę budowy, projektanta, wykonawcę czy pierwotny wygląd tego budynku, więc używanie wobec istniejącego budynku twierdzeń, że jest przykładem budownictwa osiedlowego z lat 30 XX wieku jest bezpodstawne.

(-) Domy o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], będące domami tego samego typu co budynek nr [...] (załączniki nr 5a i 9), nie zostały włączone do gminnej ewidencji zabytków. Działanie organów konserwatorskich należy w tej sytuacji uznać za dyskryminujące wobec właścicielki budynku nr [...], gdyż ograniczono jej uprawnienia do dysponowania własną nieruchomością w sytuacji, w której podobnych graniczeń nie zastosowano wobec właścicieli budynków (o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]), posiadających identyczne cechy, jak nieruchomość skarżącej. Powyższe narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

(-) Budynek mieszkalny nr [...] jest w złym stanie technicznym (duża wilgoć, grzyb na ścianach, popękane rury, niesprawne instalacje, brak jakiekolwiek izolacji skutkujący tym, że dom nadaje się do zamieszkania co najwyżej w okresie letnim). Racjonalnym rozwiązaniem jest w tej sytuacji rozbiórka istniejącego budynku mieszkalnego i wybudowanie w tym samym miejscu nowego, spełniającego szereg stawianych mu wymagań funkcjonalnych.

(-) Dopiero z momentem otrzymania postanowienia organu pierwszej instancji skarżąca dowiedziała się o tym, że jej nieruchomość została wpisana do wykazu zabytków przeznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Wcześniej nie wiedziała, że czynność taka została przeprowadzona i w ten sposób została w istocie w sposób skuteczny pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. W drodze czynności materialno - technicznej doszło zatem do naruszenia prawa własności skarżącej, chronionego konstytucyjnie, poprzez daleko idące ograniczenie możliwości rozporządzania sporną nieruchomością. Co ważne, do tego ograniczenia nie doszło w drodze decyzji administracyjnej, lecz poprzez arbitralne dokonanie czynności materialno - technicznej wpisanie jej nieruchomości do wykazu. W

konsekwencji skarżąca została skutecznie, bo poza ochroną przewidzianą przepisami k.p.a. pozbawiona swoich praw.

Skarżąca zakwestionowała ponadto istnienie przy ulicy [...] szczególnego charakteru zabudowy, właściwego dla historycznego układu urbanistycznego oraz wniosek organu, że parametry planowanego przez skarżącą budynku są niezgodne z parametrami okolicznej zabudowy.

Uzasadniając powyższy zarzut, skarżąca podniosła w szczególności, co następuje:

(-) Wbrew twierdzeniom organów obu instancji, zabudowa przy ul. [...] nie posiada szczególnego charakteru, właściwego dla historycznego układu urbanistycznego. Nie stanowi bowiem niewielkiej skali budynków parterowych, pokrytych dachami dwuspadowymi.

Szereg budynków znajdujących się na tej ulicy (o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...]) stanowi konstrukcje wielopiętrowe, o znacznych rozmiarach, które nie zostały zbudowane ani według tego samego projektu, ani przy budowie części z nich nie zachowano orientacji kalenicowej, właściwej, zdaniem organów ochrony, dla zabudowy ul. [...]. Wiele zaś z istniejących na tej ulicy budynków (o nr [...], [...], [...], [...]) nie posiada dachów dwuspadowych. W konsekwencji trudno jest przyjąć, że ul. [...] posiada w chwili obecnej, a w szczególności otoczenie działki należącej do skarżącej, jednorodny, powtarzalny układ zabudowy, który mógłby ponieść uszczerbek na skutek wybudowania nowego budynku mieszkalnego o parametrach określonych we wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Wręcz przeciwnie, brak jest podstaw by uznać, że taki układ w istocie istniał na przełomie ostatnich siedemdziesięciu lat. Co zostało zresztą przyznane przez same organy obu instancji, które stwierdziły w swoich rozstrzygnięciach, że zabudowa przy ul. [...] została częściowo zastąpiona przez współczesne obiekty o znacznie większych rozmiarach. Powyższe fakty znajdują odzwierciedlenie na zdjęciach i planach ui. [...]. Widać na nich wyraźnie, że zabudowania przy tej ulicy mają różne bryły, różną wysokość, kryte są różnymi rodzajami dachów, zorientowane są albo równolegle albo prostopadle do ulicy, a nawet linia zabudowy w niektórych przypadkach nie została zachowana. W szczególności zaś brak jednorodności zabudowy występuje w części ulicy o nr [...]-[...] i wyższych.

(-) Wybudowanie nowego budynku na posesji nr [...], którego zresztą projekt zakłada usytuowanie w bryle obecnego, a więc przewiduje zachowanie linii zabudowy jak i kierunku kalenicy domu planowanego do wyburzenia, nie może w żaden sposób wpłynąć na przyjęty przez organy ochrony w sposób dowolny układ architektoniczny. Zwłaszcza, że planowany budynek będzie w swojej konstrukcji (dom plus garaż) zbliżony dc ujętego w gminnej ewidencji zabytków budynku mieszkalnego nr [...], z tym, że planowany budynek, będzie w większym stopniu nawiązywał do stylu zabudowy, którą próbuje chronić organy obu instancji, poprzez bardziej powszechną dla okolicznej zabudowy bryłę budynku prostszy, typowy dwuspadowy dach, kryty dachówką z lukarną na połaci frontowej.

(-) Elewacja frontowa nowego budynku, wbrew twierdzeniom organów obu instancji o niedostosowaniu się do istniejącej zabudowy pod względem szerokości, będzie zbliżona lub węższa w porównaniu do elewacji wielu budynków znajdujących się na ulicy [...] (nr: [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...]), z których część została ujęta w gminnej ewidencji zabytków (nr: [...],[...], [...],[...]). Dodatkowo należy podkreślić, że zarówno usytuowanie nowego budynku pod kątem do ulicy i fakt, że planowany w nim garaż będzie cofnięty względem frontowej elewacji budynku, powadzi do optycznego skrócenia szerokości elewacji frontowej.

(-) Aktualnie istniejący budynek o nr [...], stanowi element bardziej dysharmonizujący okoliczną zabudowę niż projektowany nowy, bardziej estetyczny budynek, który będzie posiadał wszystkie cechy domniemanej historycznej zabudowy na ul. [...].

(-) Wiele z budynków przy ul. [...], wpisanych do gminnej ewidencji zabytków miasta W. (nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...],[...], [...], [...],[...],[...]) nie posiada w istocie cech, charakterystycznych dla domniemanego układu urbanistycznego dla tej ulicy (w skardze szczegółowo wymieniono odstępstwa).

(-) Przedstawiony do uzgodnienia projekt nowego budynku uwzględnia konieczność dostosowania nowego budynku do okolicznej zabudowy (zastosowanie dwuspadowego dachu krytego dachówką z lukarną a połaci frontowej, czy usytuowanie nowego budynku w obrysie starego budynku), ale przede wszystkim o jego cechy funkcjonalne. Budynek położony w W. przy ul. [...] nie przedstawia wartości architektonicznej, a jedynie wpisany jest w koncepcję urbanistyczną. Skarżąca chciałaby wybudować w miejscu tego budynku, nowy, który również będzie wpisany w tę koncepcję urbanistyczną.

4. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nie zanegował, że w przeszłości układ urbanistyczny, w obrębie którego znajduje się teren inwestycji, uległ częściowemu zniekształceniu poprzez realizację kilku inwestycji o charakterze odbiegającym od historycznie ukształtowanego, niemniej powyższe nie uzasadnia w ocenie organu zezwalania na dokonywanie dalszych zniekształceń. W świetle szczegółowych zarzutów skarżącej powyższe stanowisko uznać należy za niedostatecznie uszczegółowione. Organ nie wskazał również dokładnego przedmiotu ochrony w obszarze ujętym w wykazie, tj. elementów, które podlegają ochronie.

5. W pierwszej kolejności stwierdzić jednakże należy, że z racji daleko idących zastrzeżeń skarżącej Minister winien był w szczególności wyjaśnić, czy budynek istniejący obecnie na terenie inwestycji rzeczywiście ma walory zabytkowe, uzasadniające objęcie go ochroną konserwatorską. W tym kontekście organ powinien był w szczególności rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do podjęcia stosownych procedur na rzecz usunięcia budynku z wykazu zabytków.

6. W ocenie Sądu trafnie zarzuciła skarżąca, że jej zastrzeżenia podniesione w toku postępowania administracyjnego nie zostały rozpatrzone przez organ odwoławczy w sposób dostatecznie wyczerpujący. Powyższe należy zakwalifikować jako naruszenie wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżone postanowienie Ministra należało wyeliminować z obrotu prawnego.

W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Minister ponownie rozpatrzy zażalenie skarżącej od postanowienia Konserwatora, uwzględniając uwagi, o których mowa powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 par.1 pkt 1 lit.c, art. 152 i art.200 p.p.s.a.