Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 712/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 16, art. 19
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 52
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. P. (dalej: "Strona", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej "Organ odwoławczy") z [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. (dalej "Organ I instancji") z [...] lutego 2021 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Strona 10 kwietnia 2020 r. wystąpiła o przyznanie płatności związanej do bydła do 20 sztuk zwierząt i o przyznanie płatności związanej do krów do kolejnych 20 sztuk zwierząt. Strona nie deklarowała żadnych działek do przyznania płatności. Siedziba stada została zarejestrowana pod adresem: [...]. Dwie sztuki bydła zgłoszone do płatności zostały później wymienione.

W wyniku poczynionych przez Organ ustaleń, zwierzęta objęte wnioskiem zostały przemieszczone do siedziby stada należącej do Strony w okresie od 7 kwietnia 2020 r. do 10 maja 2020 r. (z zastrzeżeniem 2 sztuk, podlegających wymianie, które zostały przemieszczone 20 kwietnia). Zwierzęta były przemieszczane z siedziby należącej do L. S. na powyższy okres, po czym ponownie do tej siedziby wracały. Siedziba, z której i do której następowało przemieszczanie jest zarejestrowana na tej samej działce ewidencyjnej ([...]), na której jest zarejestrowana siedziba Strony. Różni się tylko wskazanym adresem u obu producentów. Wszystkie zwierzęta, objęte wnioskiem Strony, zostały zwrócone L. S. 10 maja 2020 r.

Podstawą do wydania decyzji Organu I instancji o odmowie przyznania wsparcia było zatem stwierdzenie w toku prowadzonego postępowania, że Strona dopuściła się stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do bydła

i płatności do krów. Uzasadniając przyjęte stanowisko Organ I instancji wskazał, że analiza poczynań Strony za lata 2018-2020 doprowadziła do ustalenia, że 10 maja 2018 r. Strona zarejestrowała siedzibę stada pod adresem [...] i co roku dokonuje krótkookresowego przemieszczenia do tej siedziby 40 sztuk zwierząt (po 20 sztuk krów i bydła w rozumieniu ustawy o płatnościach), które są później przemieszczane

z powrotem do stada źródłowego (tego samego przez wszystkie lata). Z uwagi na fakt, że obie siedziby stad, należące formalnie do odrębnych podmiotów, są zlokalizowane na tej samej działce ewidencyjnej, nie dochodzi do fizycznego przemieszczenia zwierząt z jednej lokalizacji do innej, a jedynie przemieszczenie w dokumentach

w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Tym samym, zdaniem Organu, w okresie przebywania u innego producenta, zwierzęta de facto nie zmieniały miejsca pobytu.

Strona wniosła odwołanie od decyzji Organu I instancji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Organ odwoławczy, decyzją z [...] lipca 2021 r., utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a."), art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz..EU.L.347 z 20 grudnia 2013 r.; dalej "rozporządzenie nr 1306/2013"), art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.; dalej "ustawa o płatnościach").

W uzasadnieniu swojej decyzji Organ odwoławczy wskazał, że obrót stadem był działaniem intencjonalnym, którego jedynym celem było spełnienie formalnych wymogów określonych przez prawodawcę w ustawie o płatnościach. Nastąpiło "hurtowe" przeniesienie maksymalnej liczny zwierząt podlegających wsparciu

w zakresie płatności związanych do krów i do bydła z gospodarstwa hodowlanego,

o pogłowiu zwierząt znacząco przewyższającym maksymalną liczbę zwierząt objętych wsparciem, do siedziby stada o lokalizacji pokrywającej się z siedzibą stada źródłowego, na okres niewiele odbiegający od ustawowego minimum (33 dni), od którego uzależnione jest przyznanie płatności.

Ewidentnym jest więc, że przemieszczenie zwierząt pomiędzy siedzibami stad Strony i L. S. miało na celu jedynie stworzenie sytuacji, w której będą spełnione formalne wymogi, umożliwiające ubieganie się o płatności związane do krów i bydła. Strona w 2020 r. nie prowadziła hodowli bydła ani w okresie poprzedzającym wspomniany wyżej 33-dniowy okres. Co więcej, analiza poczynań Strony za lata 2018 i 2019 wskazuje, że dokonywała ona także wcześniej analogicznych przemieszczeń, umożliwiających jej uzyskanie płatności tego rodzaju do maksymalnej wspieranej liczby zwierząt i przy minimalnym okresie ich "posiadania". Czynność taka nie ma jakiegokolwiek logicznego wytłumaczenia w zakresie szeroko rozumianej produkcji rolnej. Oczywistym jest, zdaniem Organu odwoławczego, że jej jedynym celem było wytworzenie sytuacji, w której spełnione byłyby formalne warunki do przyznania Stronie płatności tego rodzaju.

Strona wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:

a) obrazę art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie tej norm i przyjęcie iż skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści,

w sprzeczności z celami prawodawstwa wspólnotowego, gdy w rzeczywistości spełnione były wszystkie wymogi uzyskania wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej;

b) obrazę art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że skarżąca nie ma prawa do przyznania płatności

i nie spełnia wymogów przyznania takiej płatności;

c) rażącego naruszenia szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, takich jak:

- zasada praworządności określona art. 6 K.p.a. oraz art. 3 ust 2 pkt 1 ustawy o płatnościach;

- zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli wyrażoną art. 7 K.p.a.;

- zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony wyrażoną art. 7a K.p.a.;

- przepisu art. 80 i 77 K.p.a. poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegające na zastosowaniu przez organ w sposób nieuprawniony domniemań faktycznych bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i dowolną ocenę materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe uchybienia, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga to, że zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których Strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wojewódzki sąd administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (jeśli wszystkie Strony wyrażą na to zgodę), z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących.

Istotą i płaszczyzną sporu jest zasadność odmowy przyznania Stronie płatności związanych do zwierząt, tj. płatności do bydła oraz płatności do krów na rok 2020.

Argumentacja organów obu instancji zasadza się m. in. na stwierdzeniu, że nie doszło do przemieszczenia bydła i krów do siedziby stada, siedzibę którego zarejestrowała Skarżąca. Nadto Strona nie wykazała prowadzenia działalności związanej z hodowlą bydła i krów, wobec czego żadne ze zwierząt nie kwalifikuje się do płatności. Skarżąca podnosi zaś m. in., że czynność przemieszczenia części stada nie miała charakteru pozornego, spełnione zostały wszystkie warunki przyznania płatności, a w toku postępowania niezasadnie przerzucono ciężar dowodzenia z Organu na Stronę.

Rozstrzygając tak zarysowany spór należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 6 ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

Według art. 7 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz;

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

W myśl art. 16 ust. 1-4 ustawy płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt następujących gatunków: bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries) i koza domowa (Capra hircus). Płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1) płatności do bydła, jeżeli:

a) posiada samice lub samce tego gatunku:

- których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,

- przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki;

2) płatności do krów, jeżeli:

a) posiada samice tego gatunku:

- których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesiące,

- przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.

Płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a. Płatności związane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.

Wysokość płatności, zgodnie z art. 19 pkt 2 ustawy, ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę, po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/200 (Dz. Urz. L 347/608 z 20 grudnia 2013 r., dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013") - oraz zmniejszeń, wykluczeni lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Ponadto w rozporządzeniu z 12 marca 2015 r. przyjęto w §10, że do wniosku o płatność rolnik dołącza oświadczenie o numerze siedziby stada, w którym zwierzęta są przetrzymywane, jeżeli jest inny niż numer siedziby stada wnioskodawcy zgłoszonej do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zaś w §12 ust. 1 i 3 tego aktu przyjęto, że płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których:

1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;

2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 1).

Warunki, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a (...) ustawy uznaje się za spełnione, jeżeli potwierdza to wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 2).

Jednocześnie, jak stanowi art. 52 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1307/2013 - wsparcie związane z produkcją można przyznawać jedynie w zakresie, który jest niezbędny, aby zapewnić zachętę do utrzymania aktualnych poziomów produkcji w danych sektorach lub regionach. Wsparcie związane z produkcją ma formę płatności rocznej i jest przyznawane w granicach określonych limitów ilościowych oraz oparte na ustalonych obszarach i plonach lub na ustalonej liczbie zwierząt.

Z akt sprawy wynika, że 10 maja 2018 r. Strona zarejestrowała siedzibę stada pod adresem [...] i co roku dokonuje krótkookresowego przemieszczenia do tej siedziby 40 sztuk zwierząt (po 20 sztuk krów i bydła w rozumieniu ustawy o płatnościach), które są później przemieszczane z powrotem do stada źródłowego (tego samego przez wszystkie lata). Z uwagi na fakt, iż obie siedziby stad, należące formalnie do odrębnych podmiotów, są zlokalizowane na tej samej działce ewidencyjnej, nie dochodzi do fizycznego przemieszczenia zwierząt z jednej lokalizacji do innej, a jedynie przemieszczenie w dokumentach w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Tym samym, zdaniem Organu, w okresie przebywania u innego producenta, zwierzęta de facto nie zmieniały miejsca pobytu.

Organy wskazały także, że Strona nie będąca hodowcą bydła i niezamierzająca hodowli takiej prowadzić, wystąpiła o nadanie numeru w producenta rolnego i utworzyła siedzibę stada na działce, na której istniała już uprzednio siedziba stada rolnika, prowadzącego hodowlę bydła w znacznym rozmiarze (powyżej 100 szt.). Po utworzeniu siedziby, corocznie dokonywała pomiędzy tymi siedzibami stad wirtualnego (istniejącego tylko w dokumentach, nie wiążącego się z jakimikolwiek fizycznymi przemieszczeniami) transferu maksymalnej liczby zwierząt możliwej do objęcia płatnościami związanymi, na minimalny okres odpowiadający wynikającemu z przepisów ustawy o płatnościach.

Z okoliczności tych Organ wywiódł, że przemieszczenie zwierząt pomiędzy siedzibami stad Strony i L. S. miało na celu jedynie stworzenie sytuacji, w której będą spełnione formalne wymogi, umożliwiające ubieganie się o płatności związane do krów i bydła.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że płatności związane do zwierząt przyznawane są na wniosek producenta rolnego stanowiący część wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na dany rok, w tym przypadku rok 2020. Warunkiem zaś przyznania spornych płatności jest m. in. posiadanie przez producenta rolnego określonych zwierząt (w tym przypadku bydła i krów) przez okres min. 30 dni od dnia złożenia wniosku.

W ocenie Sądu, odmowa przyznania spornej płatności związanej do zwierząt w przedmiotowej sprawie była zasadna z uwagi na niewykazanie przez Skarżącą rzeczywistego posiadania zwierząt wskazanych we wniosku o płatność, ani przez okres co najmniej 30 dni, ani w ogóle, wobec czego nie został spełniony warunek wynikający z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy o płatnościach.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że instytucja posiadania stanowi termin prawa cywilnego. W treści art. 336 K.c. przyjęto, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przytoczonego przepisu wynika, że są dwa rodzaje posiadania: samoistne i zależne. Cechą posiadania samoistnego jest faktyczne władanie rzeczą jak właściciel, zaś do posiadania zależnego wystarczy sprawowanie władztwa nad rzeczą.

Przenosząc to na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu, należy wykluczyć oba rodzaje posiadania. Brak jest bowiem dowodów na faktyczne władanie zwierzętami przez Skarżącą, czy to jak właściciel, czy też jako faktycznie władający (np. użytkownik, zastawca, dzierżawca). Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ma bowiem podstaw do uznania, że Strona w rzeczywistości władała zwierzętami zadeklarowanymi we wniosku. Ani na etapie odwołania ani na etapie skargi Strona nie wskazała na okoliczności i dowody, które mogłyby podważyć słuszność stanowiska organów obydwu instancji. Stanowisko Skarżącej zawarte w odwołaniu oraz w skardze stanowi jedynie niczym nie popartą polemikę ze stanowiskiem organów obydwu instancji.

Jednocześnie Skarżąca wywodzi, że z treści art. 3 ustawy obszarowej wynika, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na Organie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu, jak wskazuje się w skardze, w postępowaniach, o przyznanie płatności, organ administracji publicznej:

- stoi na straży praworządności;

- jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

- udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Nadto, z treści ww. przepisu wynika, że Organ

nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Obowiązkiem organu jest także ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń stron, tak, żeby rolnik wiedział, z jakiego powodu odmawia się mu płatności.

Mając na uwadze ww. stanowisko Skarżącej, wyjaśnić należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 oraz art. 9 i art. 10 K.p.a.), w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi ww. Kodeksie wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w tych sprawach. W przeciwieństwie, bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zatem przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., dotyczące ustaleń faktycznych, na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach Organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez Stronę postępowania, bowiem to właśnie na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez Organ, z których to dowodów Organ ten wywodzi dopiero określone skutki prawne (por. wyrok NSA z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21). Ponadto, zgodnie z pełną treścią art. 3 ust. 4 ustawy o płatnościach, to Strony postępowania są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W tym przypadku więc, to na Skarżącej ciążył obowiązek udowodnienia, że faktycznie władała zwierzętami i w związku z tym wypełniła warunki wynikające z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy o płatnościach - skoro to ona miała być beneficjentem płatności, o którą wnioskowała.

Tym samym, wbrew zarzutom skargi, w sprawach z wniosków o przyznanie płatności obszarowych na Organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do ich otrzymania.

Ponadto, zgodnie z zawartą w art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem Organ opierając się na swojej wiedzy i doświadczeniu, dokonuje oceny zgromadzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie w wystarczający sposób zrealizowano powyższe reguły. Prawidłowo też powołano przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Trzeba też podkreślić, że to nie Organ, lecz Skarżąca odpowiada za merytoryczną treść wniosku (por. wyrok NSA z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 115/08). Podkreślenia wymaga też to, że podstawą uzyskania płatności jest prawidłowo wypełniony wniosek, przy czym jest rzeczą oczywistą, że jego treść powinna być zgodna z rzeczywistością, tj. wniosek powinien opierać się na prawdziwych danych. Tymczasem wniosek Skarżącej, choć od strony formalnej poprawny, zawierał jednak dane nieprawdziwe, co do warunku posiadania zwierząt kwalifikujących się do płatności. Obowiązkiem Organu I instancji była zatem weryfikacja wniosku, która wykluczyła możliwość przyznania płatności w części dotyczącej płatności związanych do zwierząt z uwagi na niespełnienie podstawowego warunku - posiadania zwierząt.

Zdaniem Sądu, przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko w tym zakresie znajduje oparcie w dokonanych ustaleniach i mieści się w granicach prawa materialnego, w szczególności zaś pozostaje w zgodzie z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy o płatnościach. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy obu instancji, że wnioskowane płatności do zwierząt Stronie nie przysługują, bowiem nie wykazała wymaganego posiadania określonej liczby zwierząt, a dokładniej, nie wykazała posiadania żadnych zwierząt kwalifikujących się do płatności.

Wymaga również zauważenia, że skoro Skarżąca nie posiadała zwierząt, to nie mogła przez 30 dni nimi dysponować, a więc korzystać z nich i przy ich pomocy realizować celów gospodarczych (rolnicze użytkowanie). Władztwo Strony nad bydłem i krowami miałoby wiązać się z realizacją przez nią celów gospodarczych, polegających na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą bydło i krowy. W świetle ustaleń organów trudno jednak przyjąć, że Strona faktycznie realizowała cele gospodarcze, skoro Strona w 2020 r. nie prowadziła hodowli bydła. A analiza poczynań Strony za lata 2018 i 2019, dokonana przez organy, wskazuje, że dokonywała ona już wcześniej analogicznych przemieszczeń, umożliwiających jej uzyskanie płatności tego rodzaju do maksymalnej wspieranej liczby zwierząt i przy minimalnym okresie ich "posiadania". Skoro Skarżąca w żaden sposób tych ustaleń organów nie zakwestionowała, zaaprobować należy stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że świadczy to o zorganizowanym i powtarzalnym procederze, nakierowanym na uzyskanie nienależnych płatności.

Nie było więc podstaw do uznania, że Strona spełniła warunek przyznania płatności wynikający ze wspomnianego już art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy obszarowej, a sprowadzający się do wymogu posiadania w okresie 30 dni określonej ilości bydła i krów.

Skarżąca wprawdzie przedstawiła dokumenty (sporządzone przez siebie na potrzeby złożenia wniosku), wskazujące na spełnienie omawianego wymogu, jednak przeprowadzone postępowanie wykazało, że pomimo ich formalnej poprawności treść tych dokumentów nie odpowiadała rzeczywistości. Dlatego organy miały podstawy do wywodzenia pozorności, z tym zastrzeżeniem, że należy odnosić ją do faktycznego braku posiadania zwierząt w wymaganym okresie. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących nie tylko na faktyczne posiadanie spornych zwierząt, co było zasadniczym warunkiem przyznania płatności, ale także nie wskazała prawnej przyczyny (causa), dla której sporne zwierzęta miałyby znajdować się w jej posiadaniu.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że celem przedmiotowych płatności, zgodnie z art. 52 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1307/2013 jest, m.in. stworzenie zachęty i rozwój tego rodzaju działalności, powiększenie stada oraz jego trwałość. Przyjmując, jak uczyniła to Skarżąca (choć w przedmiotowe sprawie tak nie było), że spełniła warunek posiadania bydła i krów w okresie 33 dni - byłby to bardzo krótki okres przebywania zwierząt w siedzibie stada i jego posiadania), a zatem trudno byłoby uznać, że założeniem Strony była realizacja celów, o których mowa ww. art. 52 ust. 5 i 6 tego rozporządzenia (tj. rozwoju i trwałości prowadzonej działalności oraz powiększenia stada).

Nie ulega też wątpliwości, że celem pomocy dla producentów rolnych nie jest wspieranie chwilowych posiadaczy, nieprowadzących hodowli, lecz de facto wypożyczających zwierzęta od sąsiadów i znajomych tylko po to, by spełnić formalne wymogi, przewidziane dla płatności tego rodzaju.

Podejmowanie kroków zmierzających do uzyskania takich płatności przez podmiot nieprowadzący hodowli bydła, stanowi działanie sprzeczne z celami systemu pomocy, o którym mowa. Stanowi to więc stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Analiza celów rozwoju obszarów wiejskich w oparciu o zapisy rozporządzenia nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. WE L nr 347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.) wskazuje na oczywistą niezgodność poczynań Strony także z celami, jakie założył prawodawca wspólnotowy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sytuacja, w której podmiot nie prowadzący de facto jakiejkolwiek działalności rolniczej, stwarzający jedynie cyklicznie sytuację, w której spełnione są formalne warunki do przyznania pomocy przeznaczonej dla małych i średnich hodowców bydła m.in. na poprawę ich konkurencyjności, tworzy w ten sposób sztuczne warunki do uzyskania wsparcia.

Powyższe oznacza, że w sprawie bez wątpienia zaistniała przesłanka obiektywna, stwierdzenie której konieczne jest dla uznania, że doszło do stworzenia sztucznych warunków do płatności. Nie ulega bowiem wątpliwości, że jakkolwiek Skarżąca spełniła formalne warunki do uzyskania wnioskowanego wsparcia, to cel uregulowań, wsparcie to wprowadzających nie został osiągnięty.

W sprawie zaistniała także przesłanka subiektywna. Strona, nie będąca hodowcą bydła i niezamierzająca hodowli takiej prowadzić, wystąpiła o nadanie numeru w producenta rolnego i utworzyła siedzibę stada na działce, na której istniała już uprzednio siedziba stada rolnika, prowadzącego hodowlę bydła w znacznym rozmiarze (powyżej 100 szt.). Czynność taka nie ma jakiegokolwiek logicznego wytłumaczenia w zakresie szeroko rozumianej produkcji rolnej. Oczywistym jest, że jej jedynym celem było wytworzenie sytuacji, w której spełnione byłyby formalne warunki do przyznania płatności tego rodzaju Skarżącej.

Zaistniałe okoliczności uzasadniają odwołanie się do regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa."

W sprawie nie doszło więc do naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 z podanych powyżej przyczyn

Sąd nie stwierdził też naruszenia wskazanych w skardze przepisów: art. 16 ust. 2, 3 ustawy o płatnościach, gdyż nie było podstaw do przyznania wnioskowanych płatności do zwierząt. Nie naruszono też art. 3 ust. 2 ww. ustawy, gdyż jak wyżej wykazano, to nie Organ lecz Skarżąca powinna udowodnić zasadność wniosku o płatność.

Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego bowiem ustaleń organów Strona w żaden sposób nie zakwestionowała, ograniczając się jedynie do polemiki z argumentacją zawartą w decyzjach organów obydwu instancji.

Z podlegającej kontroli Sądu decyzji wynika, że zasadnie Organ ustalił, że Skarżąca hodowli bydła i krów nie prowadziła i zwierząt tych wymienionych we wniosku o przyznanie płatności faktycznie nie posiadała, co uzasadniało odmowę przyznania płatności.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Wszystkie powołane powyżej orzeczenia dostępne są w bazie orzeczeń NSA na internetowej stronie: www.nsa.gov.pl.