Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1171/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102par. 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 130a ust. 5f
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 80, art. 7,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty G. z dnia [...] r. znak: [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., Starosta [...], na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", oraz § 3 pkt 1 lit. a i §4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 265), po rozpatrzeniu wniosku Z. S. (dalej jako: "skarżący) z dnia 15 lutego

2016 r., zmodyfikowanego ostatecznie wnioskiem z dnia 9 maja 2017 r., odmówił przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu

nr [...] z dnia 2 października 2003 r. wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w G., przedmiotowy samochód został odholowany w tym dniu na parking strzeżony prowadzony przez skarżącego. W dyspozycji usunięcia pojazdu jako przyczynę jego usunięcia wskazano nietrzeźwość kierowcy. Postanowieniem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy w G. orzekł o zabezpieczeniu majątkowym przyszłej kary grzywny poprzez zajęcie samochodu osobowego. Komornik sądowy w G., działając na podstawie tego postanowienia, dokonał zajęcia samochodu osobowego, oddając go pod dozór skarżącego, co wynika z protokołu zajęcia z dnia 19 listopada 2003 r. Sąd Rejonowy

w G. postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] uchylił zabezpieczenie majątkowe, zaś postanowieniem z dnia [...] r. przyznał skarżącemu należność tytułem zwrotu poniesionych kosztów za przechowywanie samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] w okresie od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 4 sierpnia 2009 r., w kwocie [...]zł. W dniu 21 lipca 2012 r. skarżący wystawił fakturę VAT nr [...] dla Komendy Wojewódzkiej Policji w S. na kwotę [...]zł za przechowywanie przedmiotowego pojazdu w dniu 7 października 2003 r. W piśmie z dnia 7 marca 2016 r. Komendant Powiatowy Policji w S. poinformował, że dokumentacja w sprawie samochodu nie była przesłana do urzędu skarbowego, ponieważ w momencie zatwierdzenia przez Prokuratora Rejonowego w G. zabezpieczenia majątkowego dysponentem pojazdu stała się Prokuratura Rejonowa w G. i na niej ciążyła odpowiedzialność dotycząca parkowania tego pojazdu. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wskazał, że Z. S. nie zawiadomił o fakcie nieodebrania przedmiotowego pojazdu przez osobę uprawnioną. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2017 r. sygn. akt

II [...] Sąd Okręgowy w S. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego

w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...], poprzez orzeczenie

o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu G. , wskutek czego organ wdrożył procedurę likwidacji wskazanego pojazdu. Komisja likwidacyjna w dniu 17 października 2017 r. zarządziła likwidację pojazdu, albowiem biegły skarbowy stwierdził, że pojazd nie posiada wartości użytkowej. W związku z tym pojazd został poddany demontażowi i wyrejestrowany.

Dalej organ przenalizował stawki opłat za przechowywanie pojazdów obowiązujące na parkingach strzeżonych, wynikające z rozliczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. ze skarżącym z tytułu przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz umowy łączącej stronę z Komendą Powiatową Policji w G. o świadczenie usług w zakresie przechowywania pojazdów zabezpieczonych przez jednostki organizacyjne Policji i przyjął, że w niniejszej sprawie miarodajną byłaby stawka [...] zł/dobę przechowywania pojazdu. Nadto stwierdził, że skarżący nie wypełnił obowiązku powiadomienia Urzędu Skarbowego w G. o fakcie nieodebrania pojazdu przez osobę uprawioną, a przedstawiając żądanie ograniczył się wyłącznie do wskazania wysokości stawek dobowych według których, jego zdaniem, powinno zostać skalkulowane wynagrodzenie, jako rosnące w kolejnych latach dozoru. Przy czym nie podjął nawet próby wykazania, że jego trudy, zakres obowiązków, odpowiedzialność, ryzyko, koszty itp. zmieniały się z upływem czasu.

Organ podkreślił, że sam podjął konkretne działania w celu odbioru pojazdów znajdujących się na parkingu skarżącego, jednakże w piśmie z dnia 22 lipca 2016 r. dozorca odmówił wydania pojazdów, dlatego też po dacie 22 lipca 2016 r. nie mogło przysługiwać mu wynagrodzenie za dozór. Natomiast argumentując odmowę przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie wskazał na okoliczność, że pojazd stanowił przedmiot zabezpieczenia majątkowego na potrzeby postępowania karnego,

a zatem skarżący powinien dochodzić zapłaty wynagrodzenia za okres postępowania karnego od organów tego właśnie postępowania.

Organ mając na uwadze treść przepisów Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów wywiódł,

iż na kwalifikację prawną zaistniałego stanu rzeczy nie mogą wpływać błędy

i zaniechania organów ścigania, sądu oraz organu egzekucyjnego popełnione od dnia zabezpieczenia przedmiotowego pojazdu. Uznania tego nie może zmienić okoliczność orzeczenia przepadku na rzecz Powiatu G. przedmiotowego pojazdu prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G., który to akt uregulował wyłącznie stan prawny pojazdu.

Organ zaznaczył, że w sprawie nie można pominąć faktu, że w ramach postępowania karnego pojazd został zajęty przez komornika sądowego, który oddał pojazd pod dozór skarżącego, zaś skarżący rolę dozorcy przyjął. Jednakże przedsiębiorca od 19 listopada 2003 r. kiedy stał się dozorcą pojazdu w rozumieniu przepisów kodeksu postepowania cywilnego nie podjął żadnej korespondencji

z organem, który ustanowił go dozorcą. Powyższe w ocenie organu I instancji dowodzi, iż do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego nie mają zastosowania procedury związane z usuwaniem pojazdów z drogi w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem organu, wynagrodzenie dozorcy stanowi składnik kosztów egzekucji komorniczej, zatem wobec braku dowodów pozwalających ustalić, że postępowanie zabezpieczające prowadzone przez komornika sądowego zostało formalnie zakończone, żądanie przyznania wynagrodzenia za dozór powinno być kierowane do komornika sądowego. Wnioskodawca nie wystąpił z takim żądaniem, a jego zaniechania nie mogą obciążać budżetu Powiatu G. .

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu zarzucając obrazę art. 7 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powołując się na treść art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazał, że istotne znaczenie ma tu wystawiona dyspozycja usunięcia pojazdu przez uprawniony podmiot. Podkreślił także, że nie można odpowiedzialności przerzucać na inne organy, których nie łączy z podmiotem prowadzącym parking strzeżony stosunek prawny. Poza tym zakwestionował przejęte przez organ kryteria do ustalenia wynagrodzenia jak i wskazaną przez organ dobową stawkę wynagrodzenia.

Po rozpoznaniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia 7 września 2018 r., w punkcie pierwszym uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, w punkcie drugim umorzyło postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od dnia 3 października 2003 r. do dnia 31 października 2014 r., a w punkcie trzecim: przyznało skarżącemu kwotę [...]zł brutto tytułem wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...] za okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 18 października 2017 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że wyrokiem z dnia

21 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1335/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny

w S. oddalił skargę Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od dnia 3 października 2003 r. do dnia 31 października 2014 r. Powyższe uprawomocniło ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] za okres od dnia 3 października 2003 r. do dnia 31 października 2014 r., skutkując prawomocnym związaniem postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] r. w zakresie w nim orzeczonym. Wnioskiem z dnia 15 lutego 2016 r. skarżący zwrócił się ponownie o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] za okres od dnia 3 października 2003 r. do dnia 15 lutego 2016 r., a zatem za okres objęty już prawomocnym rozstrzygnięciem. Tymczasem zaskarżonym postanowieniem, wydanym w następstwie rozpoznania powyższego wniosku, organ I instancji rozstrzygnął merytorycznie o zgłoszonym żądaniu odmawiając przyznania zwrotu kosztów za cały wnioskowany okres, co stanowi wyraz ignorancji istniejących w obrocie prawnym aktów podjętych wskutek rozpoznania już raz zgłoszonego żądania w tej samej sprawie. A zatem z uwagi na zaistnienie kwalifikowanej wady postępowania wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a. należało uchylić zaskarżone akty i umorzyć w tej części postępowanie wywołanego wnioskiem z dnia 15 lutego

2016 r.

Przechodząc do rozpoznania wniosku za okres wychodzący poza granice związania powagi rzeczy osądzonej (tj. za okres od 1 listopada 2014 r. do

18 października 2017 r.) organ przyjął, że skoro przedmiotowa sprawa dotyczy pojazdu, wobec którego Komenda Powiatowa Policji w G. wydała dyspozycję usunięcia z drogi, a pojazd został przyjęty na parking strzeżony, to zatem nawiązany został stosunek prawny powstały wskutek umieszczenia pojazdu w trybie administracyjnym na wyznaczonym przez starostę parkingu. W ocenie Kolegium, usunięcie pojazdu w dniu3 października 2003 r. mieściło się w warunkach przepisu art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż w jego efekcie doszło nie tylko do przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym, ale nadto do nieodebrania pojazdu przez właściciela, a zatem podstawy uzyskały przepisy dotyczące postępowania z pojazdem w razie upływu ustawowego terminu odebrania pojazdu, w szczególności art. 130a ust. 10 ustawy Prawo ruchu drogowym, nakazujący staroście wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Efektem tego wystąpienia jest prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. poprzez orzeczenie o przepadku pojazdu.

Dalej organ przywołując treść art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 836 Kodeksu cywilnego podniósł, że ustalenie spornego wynagrodzenia wymaga analizy stawek parkowania pojazdów, stosowanych w konkretnym okresie czasu przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone. Dokonując ustaleń w zakresie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów, w analogicznych sprawach uznawano za zasadne przyjęcie stawek opłat za przechowywanie pojazdów, wynikających z umów zawartych pomiędzy skarżącym Starostą G. , w okresie od w okresie od dnia 21 sierpnia 2011r. do dnia 31 grudnia 2013 r., a następnie w dalszym okresie przechowywania pojazdu stawek ustalonych na podstawie umów zawieranych przez Starostę G. z innymi przedsiębiorcami, którym powierzono wykonywanie zadań z zakresu przechowywania pojazdów usuniętych z dróg w warunkach przepisów art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei w celu ustalenia należnego stronie wynagrodzenia za okres poprzedzający dzień podpisania pierwszej umowy ze Starostą, tj. 21 sierpnia 2011 r. jako właściwą wskazywano kwotę, zbliżoną do kwoty wynikającej z umowy podpisanej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego obowiązującej do dnia 31 marca 2009 r. Do obliczenia kwoty tytułem wynagrodzenia za dozór pojazdów przyjmowano i przyjęto też konsekwentnie w rozpatrywanej sprawie następujące stawki za dzień przechowywania pojazdu: za okres od dnia 8 września 2007 r. do dnia 3 września 2010 r. - [...] zł, za okres od dnia 4 września 2010 r. do 20 sierpnia 2012 r. - [...] zł, za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. - [...] zł, za okres od dnia 1 lutego 2014 r. r. do dnia 31 grudnia 2016 r.

- [...] zł.

Organ wyjaśnił, że wobec faktu, iż w koniecznym do uwzględnienia okresie przechowywania pojazdu, skarżącego nie wiązała już umowa ze Starostą G. ustalenie spornego wynagrodzenia za okres po dniu 31 grudnia 2013 r. wymagało analizy stawek parkowania pojazdów stosowanych w konkretnym okresie czasu przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone. Uwzględniając powyższe kryterium, Kolegium uznało za uzasadnione przyjęcie, jako podstawy ustalenia wynagrodzenia za okres przechowywania przedmiotowego pojazdu od dnia 1 do 31 stycznia 2014 r. stawki w wysokości [...] zł, albowiem w tym okresie czasu była ona nadal obowiązującą w stosunkach tego rodzaju, co wywieść należy z datowania zamiany stawki na [...] zł powoływaną umową zawartą z G. I. od dnia 1 lutego 2014 r. Przyjmując tę konkretną stawkę, Kolegium miało na uwadze adekwatność tej usługi do usługi świadczonej przez skarżącego, ze względu na zakres terytorialny, porównywalny zakres obowiązków tych dwóch podmiotów wynikający z zawieranych umów, tego samego Zamawiającego.

Według Kolegium, brak jest podstaw prawnych, do dokonanej przez organ I instancji w niniejszym postępowaniu weryfikacji proponowanej ewentualnie stawki.

Taki sposób ustalenia wynagrodzenia nie wynika bowiem z załączonego do akt postępowania materiału porównawczego, w szczególności z zawieranych przez Starostę umów w zakresie przechowywania pojazdów, jak i z jakiegokolwiek innego dokumentu. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wywiódł, że dozorcy przysługuje wynagrodzenie ustalone według następujących reguł: w okresie poprzedzającym zawarcie umów ze Starostą G. , tj. w okresie do dnia

20 sierpnia 2011 r. dla ustalenia wynagrodzenia przyjmowano stawkę [...] zł obowiązującą w umowie wiążącej skarżącego z Urzędem Skarbowym, następnie

w okresie od dnia 21 sierpnia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu, w okresie od dnia 1 stycznia 2013 do dnia 31 stycznia 2014 r. - [...] zł, a w okresie od dnia 1 lutego 2014 r. - [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że zważywszy jednak na zakres merytorycznego rozstrzygnięcia, istotną pozostaje stawka [...] zł obowiązująca od dnia 1 lutego 2014 r. w stosunkach podmiotów świadczących usługę przechowywania pojazdów usuniętych z dróg w warunkach przepisu art. 130s ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym z organem wyznaczającym, w rozpatrywanej sprawie ze Starostą G. . Stąd wynagrodzenie za łącznie 1083 dni wynosi [...] zł.

Kolegium, nie podzieliło poglądu Starosty [...], w przedmiocie wyłączenia z należnego wynagrodzenia za dozór pojazdu, okresu następującego

w którym właściciel nie odebrał pojazdu, a skarżący nie wypełnił obowiązku zawiadomienia właściwych organów o nieodebraniu pojazdu przez właściciela, skoro wedle utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, w odniesieniu do przechowawcy pojazdów usuniętych z dróg w warunkach przepisów art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, takiemu dozorcy należy się wynagrodzenie za cały okres sprawowania dozoru. Obowiązek ten ma znaczenie dla podjęcia przez właściwy organ czynności związanych z przejęciem pojazdu nieodebranego przez właściciela, nie zmienia jednak faktu, iż do chwili uprawnionego zgłoszenia żądania wydania pojazdu z parkingu, jest on przechowywany zajmując miejsce na parkingu. Okoliczność ta nie jest elementem postępowania w sprawie o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu, albowiem nie mieści się w przesłankach art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wyłączenie z tego powodu możliwości realizacji uprawnienia do otrzymania wynagrodzenia stoi w rażącej do powołanego przepisu sprzeczności.

Organ przyjmując, że przechowywanie pojazdów na przedmiotowym parkingu nie wiązało się z jakimkolwiek zaniechaniem strony postępowania, która wręcz godziła się na zajmowanie parkingu przez tak długi okres przechowywania, bez jakiegokolwiek wynagrodzenia z tego tytułu, uznał za słuszne ustalenie spornego wynagrodzenia przy uwzględnieniu zróżnicowanych w tym okresie stawek opłaty. Z uwagi na to, że stawka wynagrodzenia w okresie do dnia 31 grudnia 2013 r. wynikała wprost z umowy ze skarżącym stwierdził, że właściwym było jej uwzględnianie w ustaleniu wynagrodzenia za okres objęty tą stawką. Nieuzasadnionym natomiast pozostawało dalsze jej przyjęcie dla ustalenia wysokości wynagrodzenia w okresie po utracie mocy obowiązującej umowy na przechowywanie pojazdów wiążącej stronę. Po tym dniu pojazd nie został bowiem przeniesiony na inny parking, nie została też uiszczona opłata za jego przechowywanie, a Starosta akceptował stan rzeczy, w którym pojazd pozostawał na parkingu bezumownie.

W opinii organu, niepodjęcie koniecznych ustawowych zadań powierzonych organom administracji publicznej, nie może skutkować nieuzasadnionym obciążeniem podmiotu prowadzącego parking strzeżony. Wprawdzie ze skarżącym zawarto umowę o przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg w trybie art. 130a ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych z konkretnym terminem obowiązywania, ale z chwilą upływu tego okresu umowa taka przestała wiązać strony, a zatem Starosta winien zagospodarować pojazdy przechowywane w tym dniu przez przedsiębiorcę na parkingu strzeżonym i wypłacić za ten okres stosowne wynagrodzenie. Wobec zatem faktu, iż po upływie okresu obowiązywania umowy pojazd nadal pozostawał na parkingu, jako nieodebrany przez właściciela, Kolegium przyjęło, że skarżącemu należy się wynagrodzenie za jego przechowywanie według obowiązujących w tym okresie stawek opłat w stosunkach tego rodzaju.

Prokurator Rejonowy w G. zaskarżył wyżej opisane postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie. W skardze kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się:

- w pominięciu, że pojazd marki [...] w dniu 19 listopada 2003 r. został oddany przez komornika sądowego pod dozór skarżącego (protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] r., sygn. akt [...]), w związku z czym skarżący był uprawiony do żądania ustalenia wynagrodzenia za dozór przez komornika sądowego na podstawie art. 858 § 1 i 2 k.p.c., a komornik sądowy powinien był wezwać właściciela pojazdu do jego odebrania w terminie 14-dniowym, pod rygorami przewidzianymi w przepisach o likwidacji nie podjętych depozytów zgodnie z §105 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 09 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników, co powoduje, że Powiat G. nie powinien ponosić kosztów dozoru we wskazanym przez Kolegium okresie;

- w ustaleniu wynagrodzenia dozorcy w okresie od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 18 października 2017 r. według stawki wynikającej z umów łączących Powiat G. z przedsiębiorcą G. I., które do stawki były stawkami dobowymi i rosnącymi w kolejnych latach, w sytuacji, gdy kalkulowanie wynagrodzenia na podstawie wskazanych stawek nie uwzględniało, że skarżący oczekiwał wyłącznie wynagrodzenia za dozór (brak żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru), jak również nie uwzględniało wszystkich okoliczności wykonywania dozoru, a w szczególności czasu dozoru, właściwości dozorowanego pojazdu oraz liczby jednocześnie dozorowanych pojazdów,

- w nieuwzględnieniu, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika,

iż w przypadku wieloletniego dozoru pojazdu G. I. kalkuluje wynagrodzenie za dozór pojazdu osobowego według stawki abonamentowej

w wysokości [...] zł za jeden miesiąc, podczas, gdy zastosowana przez Kolegium stawka generuje kwotę [...]zł za 1 miesiąc,

- w przyznaniu wynagrodzenia za dozór również za okres po dniu 22 lipca

2016 r., kiedy skarżący odmówił Staroście G. wydania pojazdów mimo, że Starosta [...] podjął rzeczywiste i konkretne działania w celu zabrania pojazdów z parkingu skarżącego;

2) przepisu postępowania, tj. art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, że w stosunkach podmiotów świadczących usługi przechowywania pojazdów obowiązywała stawka [...] zł za jeden dzień przechowywania, w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność, w szczególności stosownych umów, a Kolegium nie podjęło żadnych czynności w celu uzupełnienia dowodów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, jednak nie z przyczyn w niej wskazywanych.

Przypomnieć należy, że podstawę materialnoprawną kontrolowanego aktu stanowił art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdujący zastosowanie na mocy § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z treścią art. 102 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny (starosta) przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedną z osób wymienionych w art. 101 § 1. Przepis ten, nie określa jednak żadnych kryteriów i zasad ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące umowy przechowania. Stosownie do art. 836 k.c., jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia.

Z kolei wysokość wynagrodzenia przyjętego w stosunkach danego rodzaju oznacza, że wynagrodzenie za dozór pojazdów w trybie administracyjnym powinno zostać ustalone na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego, najczęściej przez innych przechowawców, na terenie i w miejscu, właściwym dla przechowawcy i dla rzeczy danego rodzaju, co wymaga uwzględnienia zarówno zakresu obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszących przechowaniu, jego warunków, wielkości składowanego przedmiotu i powierzchni niezbędnej do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości oraz czasu przechowywania. Udowodnienie tych kwestii należy do dozorcy, jednakże w przypadku ich nie wykazania przez jednostkę wykonującą dozór, właściwych ustaleń w tej mierze dokonuje organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W takiej sytuacji wiarygodność przyjętego wynagrodzenia uzależniona jest od właściwie przeprowadzonej analizy rynku w celu ustalenia poziomu stawek funkcjonujących w rozliczeniach z przechowawcami pojazdów w okresie sprawowanego dozoru, w tym odpowiedniego wyboru parkingów do porównania oraz od samej argumentacji przedstawionej przez organ.

W realiach badanej sprawy organ wyjaśnił w jaki sposób i na jakiej podstawie określił wysokość stawek wynagrodzenia za dozór, ale również przedstawił wywód,

z którego wynika za jaki okres wynagrodzenie za dozór skarżącemu przyznał i jakiego okresu i z jakich przyczyn nie uwzględnił.

Sąd podzielił, co do zasady, wyartykułowany w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia pogląd, że na ustalenie wynagrodzenia skarżącego w niniejszej sprawie nie mogła mieć wpływu okoliczność, iż pojazd uczyniono przedmiotem zabezpieczenia majątkowego, w tym znaczeniu, że po ustaniu zabezpieczenia wynagrodzenie za dozór się skarżącemu nie należało. Wyjaśnić bowiem należy, na co nie zwróciły uwagi organy orzekające w sprawie, że skarżącemu zostało przyznane przez Sąd Rejonowy w G., postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r., wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości [...] zł, za okres od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 4 sierpnia 2009 r. Po upadku zabezpieczenia pojazd był w dalszym ciągu przechowywany na parkingu strzeżonym skarżącego, co oznacza, że był on tam przechowywany na podstawie przepisów, w oparciu o które został na parkingu tym umieszczony, to jest przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ustanowienie zabezpieczenia majątkowego nie zmieniło bowiem podstawy umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym. Oznacza to, w ocenie sądu, że na czas zabezpieczenia pojazd był wyjęty spod stosowania regulacji zawartych w ustawie Prawo u ruchu drogowym w tym sensie, że nie mógł być wydany właścicielowi po uiszczeniu opłaty za przechowanie, bowiem wydanie mogło nastąpić dopiero po wypełnieniu obowiązków związanych z ustanowieniem zabezpieczenia – w tym przypadku wykonaniu zobowiązań finansowych wynikających z wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...].

Co prawda w dokumencie stanowiącym dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi nie określono jednoznacznie, czy podstawę działania Policji stanowił w tym przypadku art. 50a, czy art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jednak z załączonych do akt dokumentów dotyczących okoliczności umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym, w tym samej dyspozycji usunięcia pojazdu, gdzie wskazano, że przyczyną był "nietrzeźwy kierujący", wnioskować należy, że zastosowanie miał art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a) i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Regulacje prawne dotyczące problematyki przymusowego usuwania pojazdów

z dróg wskazują jednoznacznie, że jest to zadanie publiczne o charakterze administracyjnoprawnym. Stosownie do art. 130 a ust. 5 f usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Oznacza to, że w przypadku, gdy starosta bądź powiatowe jednostki organizacyjne nie dysponują odpowiednim sprzętem oraz parkingiem, na którym mogą zostać umieszczone usunięte pojazdy, powinien powierzyć wykonanie tego zadania – na podstawie art. 130 a ust. 5 f p.r.d. w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. 2015, poz. 1445 ze zm.), podmiotowi zewnętrznemu, przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia

29 stycznia 2004 r. o zamówieniach publicznych (Dz.U. 2013, poz. 907 ze zm.) jako,

że wykonanie zadania finansowane jest ze środków publicznych.

W dalszym ciągu jednak usuwanie i przechowanie pojazdów stanowi realizację zadania publicznego bez względu na podmiot, który faktycznie prowadzi parking strzeżony i wykonuje czynności związane z usuwaniem pojazdów. Jakkolwiek art. 130a ust. 10h p.r.d., wprowadzając regulację, zgodnie z którą koszty związane z usunięciem i przechowaniem pojazdu, które powstały od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do dnia zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, nie określił jednocześnie w jakim trybie i na jakich zasadach jednostki usuwające pojazdy i prowadzące parkingi strzeżone mogą dochodzić zwrotu kosztów to nie sposób przyjąć, że jednostka wykonująca zlecone zadania publiczne jest pozbawiona należnego jej wynagrodzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 lipca

2007 r. sygn. akt II SA/Sz 747/15 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie sądu fakt, że zadanie usuwania i przechowania pojazdów jest wykonywane także przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów nie pozbawia go charakteru zadania publicznego. W konsekwencji należy uznać, że jeżeli zadania z zakresu administracji publicznej są wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to łączy je z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymują one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10 jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów), może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449).

W świetle powyższego wywodu, nie ulega zatem – zdaniem sądu, wątpliwości, że uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż w badanej sprawie art. 102 § 2 u.p.e.a. ma zastosowanie, nie naruszyło tego przepisu w sposób wskazany w skardze.

Oznacza to, że organ odwoławczy, ustalając wynagrodzenie na rzecz dozorcy pojazdu, winien był zastosować wskazane wyżej reguły dotyczące ustalenia jego wysokości. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło, jakimi względami kierowało się przyjmując stawkę wynagrodzenia za okres od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 18 października 2017 r. W ocenie sądu, sposób przedstawienia przez organ zasad, jakimi się kierował ustalając wysokość wynagrodzenia należy uznać za prawidłowy.

Sąd nie podzielił w tym zakresie argumentacji skarżącego Prokuratora,

iż w badanej sprawie winna mieć zastosowanie stawka abonamentowa. Podkreślić bowiem należy, że ustalając wynagrodzenie organ winien dążyć do – jak już wyżej wskazano, ustalenia wynagrodzenia w danych stosunkach przyjętego. W stosunkach polegających na przechowaniu pojazdów usuniętych z drogi w trybie przepisów ustawy Prawo ruchu drogowym powszechne zastosowanie ma stawka dzienna, co wynika również z załączonych do akt postępowania umów, zawieranych między innymi z G. I., a zatem, zdaniem sądu, według takiej właśnie stawki powinno być liczone wynagrodzenie w niniejszej sprawie. Okoliczność ta ma istotne znaczenie zważywszy na fakt, iż organ odwoławczy będzie zobligowany do ponownego zbadania sprawy i ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdu z uwzględnieniem poniższych uwag odnoszących się do okresu, za który winno ono zostać ustalone.

Sąd nie uwzględnił bowiem stanowiska Kolegium, odnośnie wystąpienia

w niniejszej sprawie res iudicata, w odniesieniu do okresu od dnia 3 października

2003 r. do dnia 31 października 2014 r. z tego względu, że dozorcy odmówiono wszczęcia postępowania na wniosek obejmujący ten okres, a postanowienie w tym zakresie jest ostateczne, bowiem zostało zaskarżone z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że res iudicata oznacza stan, w którym doszło już do merytorycznego rozpoznania sprawy i zakończenia jej ostateczną decyzją, a wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy tego samego przedmiotu, co do którego ostatecznie organ już się wypowiedział, rozstrzygając sprawę co do istoty.

W badanej sprawie Z. S. zwracał się o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu wnioskiem z dnia 31 października 2014 r., który został rozpatrzony przez Starostę G. w ten sposób, że odmówił on wszczęcia postępowania w tej sprawie. Wnioskodawca złożył zażalenie na powyższe postanowienie z jednodniowym opóźnieniem, co stanowiło podstawę do wydania przez Kolegium postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a WSA w Szczecinie oddalił skargę na to rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwoławczego, stan ten skutkował powstaniem res iudicata w stosunku do okresu, którego dotyczył wniosek z dnia 31 października 2014 r., co skutecznie uniemożliwiło wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

W ocenie sądu pogląd ten należało uznać za nietrafny. Odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie była bowiem skutkiem uznania przez Starostę G. e nie jest on organem właściwym do rozpoznania wniosku

o przyznanie wynagrodzenia. Organ ten wywodził, że w sytuacji, gdy nie został orzeczony przez sąd przepadek pojazdu na rzecz powiatu, brak jest możliwości wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów dozoru, ponieważ nie ma pewności, czy został on usunięty z drogi w warunkach faktycznych i prawnych aktualnie uzasadniających orzeczenie przepadku na rzecz powiatu. Dodatkowo Starosta wskazywał, że orzeczenie przepadku stanowi podstawę do żądania wydania pojazdu

i tym samym umożliwia określenie granicznej daty, do którego należy się wynagrodzenie za dozór.

Lektura uzasadnienia postanowienia z dnia 21 stycznia 2015 r. nie budzi zatem wątpliwości co do tego, że organ nie rozpoznawał sprawy merytorycznie, a odmowa wszczęcia postępowania miała miejsce z przyczyn formalnych. Starosta przedstawił pogląd, który zresztą został zaakceptowany przez Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, i który podziela również sąd w składzie orzekającym, iż do momentu prawomocnego orzeczenia przez sąd o przepadku pojazdu na rzecz powiatu nie było możliwe ani jego fizyczne odebranie z parkingu strzeżonego, ani tym bardziej ustalenie wysokości kosztów dozoru przez Starostę.

Zdaniem sądu oznacza to, że na skutek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia,

a w konsekwencji nie nastąpił skutek powagi rzeczy osądzonej w stosunku do okresu, którego dotyczył wniosek z dnia 31 października 2014 r. Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wynagrodzenia za dozór nie dlatego, że uznał,

iż wnioskodawcy ono nie przysługuje, ale z tego względu, że uznał się tymczasowo za niewłaściwy do rozpoznania wniosku. W ocenie sądu oznacza to, że dozorcy nie zamknięto możliwości ubiegania się o przyznanie wynagrodzenia za ten okres i złożenia ponownego wniosku. Wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez Starostę stało się bowiem możliwe dopiero z chwilą prawomocnego orzeczenia przez sąd o przepadku pojazdu na rzecz powiatu i potwierdzenie tym samym legitymacji Starosty do wydania decyzji w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy umorzenie postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 3 października 2003 r. do 31 października 2014 r. należało uznać za wadliwe. Organ będzie zatem zobligowany do prawidłowego określenia okresu, za który należy przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu, z uwzględnieniem okresów, za które należność została pokryta przez inne organy (sąd i Policję) oraz wyjaśnieniem jakie stawki za jaki okres przechowania zastosował, jak również udokumentowaniem ich wysokości.

Końcowo wskazać należy, że zdaniem sądu zawarte w skardze rozważania, odnoszące się do przyznania wynagrodzenia za okres po dniu 22 lipca 2016 r. nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem do dnia orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu przez sąd, Starosta [...] nie był uprawniony do dysponowania pojazdem, ani nie posiadał legitymacji do wydatkowania środków tytułem pokrycia kosztów jego przechowania. Stąd podjęte przez niego próby ograniczenia kosztów

i wcześniejszego zakończenia okresu przechowania należy uznać za przedwczesne. Podobnie za chybione sąd uznał zarzuty skarżącego odnoszące się do tego,

że dokonana przez organ kalkulacja stawek nie uwzględniała wszystkich okoliczności wykonywania dozoru, w tym czasu przechowania, właściwości dozorowanego pojazdu, czy liczby jednocześnie dozorowanych pojazdów. Wyjaśnić bowiem należy,

że wynagrodzenie za dozór ustalane w oparciu o zawierane umowy, na które powołał się organ miało charakter ryczałtowy, a zatem w żadnym przypadku nie uwzględniało przytaczanych przez skarżącego Prokuratora okoliczności w tym znaczeniu, że nie indywidualizowało stawki w zależności od wskazywanych czynników. Brak jest zatem podstaw do tego, aby w realiach niniejszej sprawy określając wynagrodzenie dozorcy organ miał je w taki właśnie sposób ustalać.

W tym stanie rzeczy sąd, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów postępowania, na skutek wadliwej interpretacji art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t. ze zm.).