Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 850/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L Z na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz L Z kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2022 r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpoznaniu zażalenia Ł. Z. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: "PINB") Nr [...] z [...] listopada 2021 r. – uchylił to postanowienie w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin na realizację obowiązku, tj. do 30 czerwca 2022 r., a w pozostałym zakresie utrzymał ww. postanowienie w mocy.

Uzasadniając postanowienie organ wyjaśnił, że 16 września 2020 r. do PINB wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w M. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej, polegającej na budowie budynku gospodarczo-mieszkalnego, wagi samochodowej i 8 sztuk silosów zbożowych w oparciu o podrobione pozwolenie na budowę nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. Zawiadomieniem z 18 września 2020 r. organ powiatowy poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w ww. sprawie.

Pismem z 29 września 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Z. z zapytaniem, czy w zasobach archiwalnych wskazanego urzędu znajduje się dokumentacja (m. in. decyzja o pozwoleniu na budowę) związana z realizacją w/w budynku mieszkalno-usługowego, wagi samochodowej i 8 sztuk silosów zbożowych, uzyskując odpowiedź z 16 października, że w zasobach archiwalnych Starostwa odnaleziono jedynie projekt budowlany, jednak bez pieczątek Starosty Powiatowego i załącznika do decyzji.

W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB 27 kwietnia 2021 r. ustalono, że na działkach nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości S., gmina L. znajduje się budynek mieszkalno-gospodarczy (wymiary oraz układ pomieszczeń są zgodne z projektem budowlanym przekazanym przez Starostwo Powiatowe w Z.). Na parterze części mieszkalnej w/w budynku umiejscowiono pomieszczenia biurowe oraz pomieszczenia socjalne wraz częścią sanitarną przeznaczoną dla pracowników. Z kolei na piętrze znajdują się pomieszczenia mieszkalne. W ramach części gospodarczej w/w budynku wydzielono dwa pomieszczenia. W dniu kontroli część ta pełniła rolę zakładu remontującego używane silosy. Obecny podczas czynności kontrolnych pełnomocnik Ł. Z. oświadczył, że budynek jest użytkowany, jako mieszkalno-gospodarczy, zaś na obszarze zakładu zatrudnionych jest 9 osób. Na działce nr ewid. [...] znajduje się waga samochodowa o wymiarach 18m x 3m. Z kolei na działce nr [...] znajduje się 10 silosów zbożowych. Dla sześciu z nich w trakcie kontroli okazano pozwolenie na budowę nr [...] z dnia 19.06.2019 r. Cztery pozostałe posadowione są na płycie betonowej o wymiarach ok. 12,5 x 12,5 m. Każdy z nich ma średnicę 5,70 m i wysokość do górnej części walcowej 9,00 m oraz do dolnej krawędzi części walcowej 3,10 m.

Pismem z 15 października 2021 r. PINB zwrócił się do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. o udostępnienie zdjęć lotniczych wykonanych w latach 2000-2021 dla terenu działki o nr [...], [...], [...] i [...] w S., GUGiK przesłał zdjęcia lotnicze, które wpłynęły do organu powiatowego 2 listopada 2021 r.

PINB postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2021 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalno-usługowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz nałożył na inwestora Ł. Z. obowiązek sporządzenia i przedstawienia - w określonym terminie - zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy L. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania w/w nieruchomością na cele budowlane.

Zażalenie na w/w rozstrzygnięcie wniósł Ł. Z., reprezentowany przez T. Z..

[...]WINB pismem z [...] grudnia 2021 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Z. Wydziału Infrastruktury Referatu Budownictwa o udzielenie informacji na temat dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę ww. budynku nr [...] z [...] lutego 2012 r.. Starostwo odpowiedziało, że nie posiada takiej dokumentacji.

Kolejnym pismem z 16 grudnia 2022 r. [...] WINB zwrócił się do Sądu Rejonowego w M. II Wydział Karny z prośbą o przesłanie kopii wyroku sygn. akt [...] z [...] czerwca 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz wskazaniem, czy jest on prawomocny. Sąd Rejonowy w M. przesłał odpis ww. prawomocnego wyroku.

[...] WINB wyjaśnił kompetencje organu zażaleniowego zasady ujęte w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie organu II instancji zaskarżone postanowienie PINB należało uchylić w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, zaś w pozostałym zakresie utrzymać je w mocy, gdyż analiza materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wykazała, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, jak i prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, nie naruszając przy tym przepisów prawa.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Pr. bud. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Art. 29 - 31 tej ustawy - w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania - wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Pr. bud., zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zawiera wyliczenie enumeratywne. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. Budowa budynku mieszkalno-gospodarczego wraz z infrastrukturą towarzyszącą nie została zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego inwestor takim pozwoleniem się nie legitymuje.

Postępowanie zostało wszczęte wskutek pisma Prokuratury Rejonowej w M. zawierającego informację o nieprawidłowościach w związku z wydawanymi przez Starostwo Powiatowe w Ż. pozwoleniami na budowę. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że przedstawiciel organu architektoniczno- budowlanego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dopuścił do zakończenia postępowania i odnotowania w prowadzonych w wydziale rejestrach faktu wydania decyzji Starosty Powiatu Ż. o nr [...] z [...] kwietnia 2012 r., za co został skazany prawomocnym wyrokiem. W ocenie [...] WINB, doprowadzenie w drodze czynu zabronionego do odnotowania faktu wydania przez organ decyzji nie skutkuje faktem istnienia tej decyzji w obrocie prawnym, a co za tym idzie nie daje inwestorowi legalnej podstawy do prowadzenia robót budowlanych. Z akt sprawy wynika, że inwestor nie posiada swojego egzemplarza ww. decyzji, ponadto nie dysponuje zatwierdzonym (a więc odpowiednio opieczętowanym) projektem budowlanym. To na inwestorze spoczywa odpowiedzialność za prawidłowy przebieg procesu budowlanego, w tym przede wszystkim uzyskanie formalnych zgód na jego przeprowadzenie. Zatem zasadne było wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 Pr. bud.

Sentencja postanowienia Nr [...] odpowiada dyspozycji tego przepisu. W ust. 2 ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych. Wydanie takiego postanowienia PINB ma na celu umożliwienie inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowych robót budowlanych. Legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa, jeżeli inwestor wypełni powyższy obowiązek.

Dlatego też postanowienie organu powiatowego zostało podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłową interpretację przepisów prawa materialnego i procesowego, z tym, że [...] WINB uznał za zasadne zmienić to postanowienie w części dotyczącej terminu.

Argumenty przedstawione przez skarżącego w zażaleniu nie wnoszą, zdaniem [...] WINB, do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego numeru publikatora Ustawy prawo budowlane, [...] WINB zauważa, iż był on prawidłowy na dzień wszczęcia postępowania.

[...] WINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 k.p.a. strona ma prawo zapoznać się z treścią wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jak również ma prawo utrwalać na własny użytek wiadomości zawarte w aktach poprzez ich kopiowanie, notowanie lub wykonywanie odpisów. Zgodnie z art. 73 § 1a k.p.a. czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona postępowania administracyjnego ma prawo wglądu w akta sprawy, może jednak je realizować w ustawowo określonych granicach. Na organie administracji publicznej ciąży zaś ustawowy obowiązek przestrzegania i kontrolowania w tym zakresie procedury narzuconej przepisami obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego. Urzędy administracji publicznej nie mają obowiązku na żądanie wnioskodawcy sporządzać odpisów (kopii) dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i wysyłać ich za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub też elektronicznej. Ponadto w świetle obowiązujących przepisów wysłanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej musi następować poprzez prawidłowy kanał komunikacji pomiędzy organem a stroną postępowania, czyli poprzez e-PUAP. A zatem skuteczne jest wyłącznie doręczenie dokonane za pomocą poczty tradycyjnej lub platformy e-PUAP. Obowiązek taki nie wynika ani z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani z przepisów wykonawczych do tej ustawy.

Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 24 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucił:

"a) naruszenie przepisu prawa materialnego powołanego w postanowieniu nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...], a mianowicie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu opublikowanym w t. j. - Dz. U. z 2020 poz. 1333 z późn. zm., który to przepis pozostał podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia w skarżonym postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2022 r. nr [...] znak [...] - przez zastosowanie tego przepisu pomimo faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] wydanej dla Inwestora Pana Ł. Z. przez Starostę Powiatowego w Z., a to z powodu błędnego przyjęcia przez organy obu instancji, że wydanie tej decyzji o pozwoleniu na budowę w drodze czynu zabronionego, stwierdzonego prawomocnym wyrokiem, nie skutkuje faktem istnienia tej decyzji w obrocie prawnym, a co za tym idzie nie daje Inwestorowi legalnej podstawy do prowadzenia robót budowlanych i czyni zasadnym wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego.

Taka niewłaściwa ocena stanu prawnego i faktycznego sprawy nie uprawniała do zastosowania art. 48 ust. 2 i 3 w/przywołanej ustawy i doprowadziła do naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 147 i 150 § 1 i 2 k.p.a.

b) przepisów postępowania skutkującego wydaniem błędnego rozstrzygnięcia, a mianowicie:

1. art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej zarówno wszczęcia jak i prowadzenia postępowania oraz wydania postanowienia i poprzestanie na przywołaniu tekstu jednolitego Dz. U. z 2020 poz. 1333 z późn. zm, który zawiera zmianę przepisów Prawa budowlanego obowiązującą od 19 września 2020 r., co jest istotne także w aspekcie przepisu art. 61 § 4 k.p.a. przywołanego przez PINB w Z. w zawiadomieniu z dnia [...] września 2020 r. znak PINB [...] o wszczęciu postępowania "na wniosek Prokuratora Rejonowego w M.", przy czym Prokurator w piśmie z dnia 11 września 2020 r. znak. [...] r. doręczonym PINB dnia [...] września 2020 r. nie wskazał podstawy prawnej iżby występował, jako strona postępowania (korzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 182 k.p.a.)

2. art. 6 k.p.a. przez przyjęcie, że wiążące dla organów nadzoru budowlanego obu instancji jest wskazanie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego przez Prokuratora i jego ocena stanu faktycznego i prawnego oraz poprzestanie na tym wskazaniu z naruszeniem obowiązku działania na podstawie przepisów prawa, w szczególności Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo budowlane, a nadto obowiązku działania w granicach właściwości rzeczowej tych organów.

3. art. 7 k.p.a. przez naruszenia obowiązku przestrzegania praworządności i brak działania z urzędu w celu ustalenia czy decyzja nr [...] o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym.

4. art. 105 § 1 k.p.a. bądź art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez ich niezastosowanie i doprowadzenie do naruszenia art. 16 k.p.a., który ma zastosowanie do ostatecznej decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę".

Pełnomocnik wniósł o uchylenie obu postanowień organów i "umorzenie postępowania w sprawie, jako bezprzedmiotowego przed tymi organami": oraz o zasądzenie kosztów i przeprowadzenie rozprawy. Ponadto wniósł o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia "w całości bądź przynajmniej w zakresie wyznaczonego nowego terminu do dnia 30 czerwca 2022 r. na realizację obowiązku nałożonego postanowieniem nr [...] PINB w Z., gdyż jego wykonanie wywoła trudne do odwrócenia skutki oraz spowoduje wystąpienie relatywnie wysokiej szkody u skarżącego, który wykonując nałożony obowiązek poniesie znaczne koszty wykonania tego postanowienia, w którym bezpodstawnie zostało przyjęte, że Inwestor dopuścił się samowoli budowlanej, co oznacza nie tylko poniesienie kosztów przygotowania dokumentacji wymienionej w tymże postanowieniu, ale także wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uniknięcia rozbiórki istniejącej zabudowy na działkach wymienionych w pozwoleniu na budowę i wybudowanej zgodnie z tym pozwoleniem".

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, ani w uzupełnieniu z 9 listopada 2021 r. uzasadnienia zażalenia, w którym były wskazywane. Jedynym, który został uwzględniony, to działanie organu odwoławczego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. i wystąpienie z urzędu do Sądu Rejonowego w M. i włączenie do akt postępowania wyroku Sądu Rejonowego w M. II Wydział Karny sygn. akt [...] prawomocnego od 5 lipca 2018 r. Jednakże ten dowód, z naruszeniem art. 80 k.p.a., został błędnie oceniony, gdyż w skarżonym postanowieniu został przyjęty za podstawę ustalenia, że skoro decyzja nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. była wydana w drodze czynu zabronionego to nie skutkuje to faktem istnienia tej decyzji w obrocie pranym, a co za tym idzie nie daje inwestorowi legalnej podstawy do prowadzenia robót budowlanych.

Również Sąd Rejonowy w M. w ww. wyroku przyjął, że "fakt wydania decyzji Starosty Powiatu Z. o nr [...] z dnia [...].04.2012 r. dla Inwestora Ł. Z. został odnotowany w prowadzonych w wydziale rejestrach". To stwierdzenie Sądu przystaje do treści dokumentu sporządzonego przez funkcjonariusza Komendy Wojewódzkiej w R. z [...] czerwca 2015 r., który pokwitował dobrowolnie wydany przez inwestora dokument w postaci oryginału decyzji nr [...]. Zatem do tej, doręczonej stronie, decyzji ma zastosowanie art. 16 k.p.a.

Choćby w tym zakresie za zasadny powinien być uznany przez organ II instancji zarzut przedwczesnego działania z pominięciem przepisów k.p.a., prowadzący do pomijania właściwości organów określonej w art. 147 i 150 k.p.a. Tymczasem organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji przyjmując, że w związku z wyrokiem sygn. [...] decyzja nr [...] nie pozostaje w obrocie prawnym, czyli jakoby nie istnieje. Takie stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z poglądami doktryny dotyczącymi decyzji nieistniejącej, gdzie przyjmuje się, że decyzje nieistniejące to takie, które zostały wydane w nieistniejącym postępowaniu oraz takie, które co prawda wydane zostały w postępowaniu istniejącym, ale nie zawierają konstytutywnych cech decyzji, a także takie, które nie zostały doręczone czy ogłoszone stronie (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008, s. 305.) Do konstytutywnych elementów decyzji zaliczamy: oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie oraz podpis piastuna funkcji organu administracji publicznej lub osoby działającej w imieniu organu (wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1163/81 z glosą J. Borkowskiego OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169.) Skutki prawne decyzji mogą dopiero zaistnieć z chwilą wprowadzenia jej do obrotu prawnego w drodze jej doręczenia lub ogłoszenia stronie.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu brak jakichkolwiek dowód i podstaw do przyjęcia, iż decyzja nr [...] jest decyzją nieistniejącą i przyjmowania, iż roboty budowlane wykonane zgodnie z tą decyzją są samowolą budowalną. Temu przeczy również dowód z dokumentu w postaci zawiadomienia o zakończeniu budowy w zakresie objętym tą decyzją oraz treść protokołu oględzin przeprowadzonych 27 kwietnia 2021 r. przez PINB, gdzie w wyniku dokonanych pomiarów stwierdzono, że "wymiary (długość, szerokość wysokość) i układ pomieszczeń obiektu są zgodne ze wskazanymi w projekcie budowlanym przekazanym do tut. Inspektoratu przez Starostwo Powiatowe w Z.".

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające było błędne prawnie – acz z przyczyn wskazanych poniżej – zaś skarga była zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że PINB błędnie zastosował w tej sprawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., niezasadnie przyjmując, że Ł. Z. wybudował bez wymaganego pozwolenia na budowę budynek gospodarczo-mieszkalny, wagę samochodową i 8 sztuk silosów zbożowych – co jest niezbędne dla zastosowania ww. przepisu. Dlatego też organ II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy niezgodne z prawem postanowienie PINB.

Skarżący – co wprost wynika z akt sprawy – wybudował ww. obiekty w oparciu o niewyeliminowaną do dnia dzisiejszego z obrotu prawnego decyzję Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., zatwierdzającą projekt budowlany ww. inwestycji i udzielającą pozwolenia na budowę, wydaną przez Starostę Z.. Decyzja ta – znajdująca się w aktach organów – podpisana została przez działającą z upoważnienia Starosty dyrektor wydziału infrastruktury inż. J. M. K., a nie przez skazanego prawomocnym wyrokiem z 27 czerwca 2018 r. Sądu Rejonowego w M. II Wydział Karny w sprawie sygn. akt [...] urzędnika Starostwa L. S..

Fakt, że L. S. skazany został prawomocnym wyrokiem ww. Sądu nie oznacza bowiem, że sąd powszechny w jakikolwiek sposób wyeliminował z obrotu prawnego decyzję administracyjną o pozwoleniu na budowę; sądy powszechne nie mają takiej kognicji. Jak wynika natomiast ze znajdującego się w aktach wyroku sądu karnego, L. S. został uznany winnym niedopełnienia obowiązków służbowych, dopuszczając do zakończenia postępowania administracyjnego przez wydanie ww. decyzji Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. i odnotowując taki fakt "w prowadzonych w wydziale rejestrach" w sytuacji, gdy nie zgromadzono kompletnej dokumentacji niezbędnej dla wydania takiej decyzji.

Wbrew więc stwierdzeniom organów obu instancji, skarżący legitymuje się będącą w obrocie prawnym decyzją o pozwoleniu na budowę; natomiast sam fakt, że nie dysponuje jej oryginałem – co podkreślały organa – nie ma w sprawie znaczenia prawnego. Uszło przy tym uwadze organów, że – jak wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie – oryginał decyzji Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., zatwierdzającej projekt budowlany ww. inwestycji i udzielającej pozwolenia na budowę, wydanej przez Starostę Ż. skarżący wydał prowadzącemu postępowanie przygotowawcze funkcjonariuszowi Komendy Wojewódzkiej Policji w R., za pokwitowaniem "spis i opis rzeczy". Nota bene, zwrócić tez uwagę należy, że w aktach organów znajduje się kopia tejże decyzji, umożliwiająca jej pełną identyfikację zarówno pod względem zakresu udzielanego pozwolenia na budowę, jak i osoby wydającej decyzję.

Zgodnie zaś z wadliwie przyjętym przez PINB (co bezkrytycznie zaakceptował organ odwoławczy) za podstawę wydanego postanowienia art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy, ale wyłącznie w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i – w konsekwencji – dopiero wówczas może na inwestora nałożyć określone obowiązki.

Istnienie w obrocie ww. ważnej (niewyeliminowanej) decyzji o pozwoleniu na budowę sprawiało, że organ I instancji powinien był albo odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., albo już wszczęte – po ustaleniu istnienia w obrocie decyzji Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., zatwierdzającej projekt budowlany ww. inwestycji i udzielającej pozwolenia na budowę, wydanej przez Starostę Z. – umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jako przedmiotowo bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że wydanie decyzji w wyniku przestępstwa może być przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W porównaniu z konstrukcją przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie wprowadzono tu ograniczenia wpływu przestępstwa na treść decyzji, a oparto na związku przyczynowym pomiędzy przestępstwem a wydaniem decyzji. Ponadto przesłanka wznowienia postępowania wyliczona w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. ograniczona jest przedmiotowo wyłącznie do stanów faktycznych, w których wydana decyzja była wynikiem przestępstwa, w którym czyn karalny skierowany był wobec funkcjonariusza publicznego, lub funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja (por. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2510/14, CBOSA).

Przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. ograniczona jest przedmiotowo m.in. do takich stanów faktycznych, w których funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja.

Wyłącznie w trybie nadzwyczajnym opisanym powyżej może zostać zakwestionowana skutecznie wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie leży w kompetencjach organu nadzoru budowlanego (ani tym bardziej prokuratora) ani – jak uczynił to PINB i [...] WINB – uznawanie istniejącej w obrocie prawnym decyzji za "nieistniejącą", ani prowadzenie postępowania wznowieniowego w takiej sprawie. Organem właściwym jest bowiem organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność tego organu - o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia (art. 150 § 1 i § 2 k.p.a.).

Związany oceną prawną tut. Sądu (art. 153 p.p.s.a.) organ, ponownie rozpoznając sprawę rozważy jej przedmiotową bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. w aspekcie wyraźnej dyspozycji art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., uwzględniając fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., zatwierdzającej projekt budowlany ww. inwestycji i udzielającej pozwolenia na budowę, wydanej przez Starostę Z..

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.