Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4278/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2003 roku nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art.84 ust. 10 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo górnicze i geologiczne /Dz.U. nr 27, poz. 96 ze zm./ ustalił opłatę eksploatacyjną dla "P." SA w L. za wydobywanie rudy miedzi ze złoża "[...]" w I kwartale 2002 roku w wysokości 2 883 060. 00 złotych, ustalając sposób wyliczenia metodą stanowiącą iloczyn wydobytej kopaliny pomnożony przez stawkę opłaty /1211370 t x 2,38 zł/t = 2 883 060.00 zł./.

W uzasadnieniu decyzji podał, iż w dniu [...] kwietnia 2002 roku "P." SA w L. dokonał obliczenia opłaty eksploatacyjnej za kwartał 2002 roku i wpłacił ją na właściwe konta uprawnionych podmiotów. Następnie, złożył o tym Ministrowi informację, która została zaakceptowana. W dniu [...] września 2002 roku, "P." SA w L. zwrócił się do Ministra Środowiska z wnioskiem o ustalenie wysokości opłaty za I kwartał 2002 roku, gdyż stwierdził, że omyłkowo wpłacił kwotę zawyżoną.

Organ koncesyjny wszczął postępowanie wyjaśniające w powyższej sprawie. W toku postępowania stwierdził, że zgodnie z dokumentacją geologiczną złoża oraz udzieloną koncesją, kopaliną wydobywaną przez "P." SA jest ruda miedzi. Zatem podstawą do naliczenia opłaty eksploatacyjnej powinna być ilość kopaliny /rudy miedzi/ bez zubażającej ją skały płonnej. Z uwagi na warunki geologiczno-górnicze występowania złoża, wydobycie kopaliny /rudy miedzi/ odbywa się często wraz z otaczającą ją skałą płonną. Podstawę do naliczenia opłaty eksploatacyjnej stanowi ubytek kopaliny w odniesieniu do jej ilości udokumentowanej w granicach złoża. Granice złoża wyznaczają granice bilansowości i tylko w tych granicach można mówić o ubytku kopaliny w wyniku jej wydobycia. Do naliczenia opłaty eksploatacyjnej nie można zatem przyjmować ilości wydobytego urobku gdyż zawiera on obok wydobytej kopaliny również utwory otaczające, głównie skałę płonną, które punktu widzenia technologii uznawane są jako utwory zubażające kopalinę. Okręgowy Urząd Górniczy w [...] potwierdził, że przedsiębiorca dokonał naliczenia opłaty z całości urobku, łącznie ze skałą płonną, a nie jak należało wyliczyć – bez skały płonnej.

W świetle takich ustaleń i zgodnie z art. 84 ust. 10 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, organ koncesyjny zobowiązany był wydać decyzję, w której określił wysokość należnej opłaty eksploatacyjnej zgodnie ze skorygowaną informacją przysłaną przez przedsiębiorcę albowiem zastosowana przez niego metodyka wyliczenia ilości rudy /kopaliny/ została potwierdzona stanowiskiem Komisji Zasobów Kopalin z dnia [...] kwietnia 2003 roku, organem doradczym Ministra Środowiska wyspecjalizowanego w sprawach dokumentacji geologicznych a także ekspertyzą specjalistów z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energii Polskiej Akademii Nauk w [...].

Dla ustalenia opłaty eksploatacyjnej przyjęto stawkę określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 roku w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1746/, która dla rudy miedzi wynosi 2,38 zł/t. Określona przez organ koncesyjny ilość wydobytej w I kwartale 2002 roku rudy miedzi ze złoża "[...]" wynosi 1 211 370 ton i jest zgodna z danymi zawartymi w skorygowanej informacji przysłanej przez przedsiębiorcę.

Zgodnie z art. 84 ust. 10 ustawy Prawo geologiczne i górnicze organ koncesyjny obowiązany jest wydać decyzję, w której określa wysokość należnej opłaty eksploatacyjnej zgodnie ze skorygowaną informacją przysłaną przez przedsiębiorcę. Decyzja umożliwi wierzycielowi określenie nadpłaty.

Uiszczenie przez "P." SA opłaty eksploatacyjnej jest obowiązkiem powstającym z mocy samego prawa. Ustawa wiąże powstanie zobowiązania z upływem 1 miesiąca po okresie rozliczeniowym. Decyzja organu koncesyjnego, określająca opłatę eksploatacyjną ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2003 roku w sprawie ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prokurator Okręgowy w [...] wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa a mianowicie art. 6 pkt 1 i art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. nr 27, poz. 96 z póz. zm./ polegające na nieprawidłowej wykładni tych przepisów, z których wynika wprost, że podstawą ustalenia opłaty eksploatacyjnej jest ilość kopaliny wydobytej, pomnożonej przez właściwą stawkę opłaty, podczas gdy organ koncesyjny, wbrew wymienionym przepisom, ustalił stawkę opłaty koncesyjnej dowolnie, wskutek bezpodstawnego przyjęcia, że ilość wydobytej kopaliny należy pomniejszyć o utwory zubażające kopalinę, w konsekwencji czego zaniżono należną opłatę.

W odpowiedzi na skargę minister Środowiska wnosił o jej skargi, przywołując argumenty decyzji i powołując się na zebrany materiał dowodowy, który w jego ocenie, potwierdza zasadność wydanej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 roku Gmina [...] i Gmina [...] zgłosiły wniosek o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia Gminu [...] i Gminy [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania z uwagi na brak interesu prawnego.

Prokurator Okręgowy w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2005 roku, nazwanym wnioskiem złożył kopie dokumentów w postaci raportów ze sprzedaży rudy miedzi ze złoża "[...]". Dołączył stanowisko Gminy [...]. Przedstawia ona informację o zysku przedsiębiorcy ze sprzedaży miedzi uzyskanej z wydobytej "skały płonnej", po poddaniu jej dalszej przeróbce. Sąd potraktował złożone dokumenty jako własne Prokuratora Okręgowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/.

Niniejsza sprawa należy do takiej kategorii spraw.

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnymi i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 6 pkt 1 i art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze, polegający na błędnej ich wykładni nie jest trafny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Minister Środowiska dokonał właściwej interpretacji przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną wydanej decyzji.

W pierwszej kolejności wymaga rozważenia przepis art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z jego treścią, przedsiębiorca wydobywający kopalinę ze złoża uiszcza opłatę eksploatacyjną za wydobytą kopalinę. Opłatę uiszcza się więc za wydobytą kopalinę. Jej wysokość ustala się jako iloczyn stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny i ilości kopaliny wydobytej w okresie rozliczeniowym. Stanowi o tym ust. 2 powyższego przepisu. Z punktu widzenia przepisu art. 84 ust. 1 i 2 ustawy ważna jest ilość wydobytej kopaliny. Należy zauważyć, że w tym brzmieniu przepis obowiązuje od 1 stycznia 2002 roku, a więc w okresie, którego dotyczy przedmiotowa opłata. Wzbudzający kontrowersje przepis art. 84 ustawy, w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2002 roku, został zmieniony przez art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku /Dz.U.01.110.1190/. W stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2002 roku przedsiębiorca wydobywający kopalinę oraz przedsiębiorca wydobywający surowiec mineralny z odpadów po robotach górniczych lub procesach wzbogacania kopalin uiszczał opłatę eksploatacyjną. Była ona wymierzana w zależności od ilości wydobytej kopaliny albo surowca mineralnego. Jeżeli wydobyta kopalina przed wprowadzeniem jej do obrotu rynkowego wymagała poddania przeróbce, opłata była wymierzana od ilości surowca uszlachetnionego lub wzbogaconego. W znowelizowanym prawie geologicznym i górniczym podtrzymana została zasada, ze opłatę eksploatacyjną uiszcza przedsiębiorca za wydobytą kopalinę. Usunięta została zasada uiszczania opłaty eksploatacyjnej od produktu wzbogaconego /przetworzonego/, w przypadku przeróbki kopaliny przed wprowadzeniem jej do obrotu. Zmieniony i uproszczony został sposób ustalania opłaty eksploatacyjnej. Jej wielkość została uniezależniona od zawartości metalu w rudzie. W chwili obecnej, przedsiębiorca ma po prostu uiścić opłatę od ilości wydobytej kopaliny.

Powstaje więc pytanie, co należy rozumieć pod pojęciem "kopalina", a więc czy stanowi ją wszystko to co wydobywa się ze złoża tj. łączna ilość wydobytego i przemieszanego "urobku", czy też tylko ilość skał i minerałów występujących w złożu, nadających się do bezpośredniego wykorzystania przemysłowego. Ustawa wprost nie udziela na nie odpowiedzi.

W art. 6 ust. 1 ustawa Prawo geodezyjne i górnicze określa pojęcie złoża kopaliny. Jest nim takie naturalne nagromadzenie minerałów i skał oraz innych substancji stałych, gazowych i ciekłych, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Art. 5 ust. 1 ustawy dzieli kopaliny na podstawowe i pospolite. Do kopalin podstawowych zalicza się rudy metali. Niewątpliwie ruda miedzi jest rudą metalu. Wobec tego, że art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy zalicza do kopalin podstawowych rudy metali, zatem w definicji art. 6 ust. 1 ustawy stanowiącego definicję "złoża" kopaliny powinny być rozpatrywane utwory metalonośne, które tworzą złoże. W przedmiotowej sprawie będzie to ruda miedzi jako ruda metalu.

Z uwagi na warunki geologiczno-górnicze występowania złoża a także sam proces technologiczny wydobycie kopaliny odbywa się często wraz z otaczająca ją skałą płonną. Opłatę uiszcza się od kopaliny a nie od procesu eksploatacji złoża, który obejmuje również wydobycie skały płonnej. Skała płonna nie jest rudą miedzi. Ze skały płonnej, w toku dalszego procesu technologicznego odzyskuje się miedź. Dokonuje się tego w wyniku przetworzenia skały. Opłatę zaś uiszcza się od wydobytej kopaliny, którą jest ruda miedzi, a nie od skały płonnej poddanej przeróbce.

Interpretacja skarżącego zmierza do objęcia opłatami eksploatacyjnymi wszystkiego, co wydobywa się ze złoża, podczas gdy ustawa nakazuje uiszczać opłaty za wydobytą kopalinę, którą stanowi ruda miedzi, a nie, towarzysząca jej wydobyciu, skała płonna. Niespornym w sprawie jest, że "P." SA posiada koncesję na wydobycie kopaliny – rudy miedzi. Skoro kopaliną jest ruda miedzi to ilość jej wydobycia jest jednym ze składników opłaty eksploatacyjnej.

Suma powyższych okoliczności dowodzi, iż organ koncesyjny, w sposób prawidłowy określił wysokość należnej opłaty eksploatacyjnej.

W świetle powyższych rozważań skargę z braku uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.