Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 962/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania F. C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia F. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 23 sierpnia 2003 roku F. C. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Prezydent Miasta [...] przekazał ów wniosek według właściwości Urzędowi Miejskiemu w G. do załatwienia. W toku postępowania organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę do jego rozpoznania stanowić będą przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Powołując się na przepisy tej ustawy Wojewoda [...] przeanalizował komu i po spełnieniu jakich kryteriów może być przyznana rekompensata za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] ustalił, że w aktach sprawy znajduje się odpis notarialny "[...]" z dnia [...] stycznia 1931 roku, Repertorium Nr [...], z którego wynika, że J. K. ze swojego majątku "[...] " sprzedał B. K. działkę gruntu nr [..] o powierzchni [...] m2 oraz W. K. działkę gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2. W ocenie organu z ww. aktu sprzedaży nie wynika, aby F. C. była właścicielką nieruchomości pozostawionej w miejscowości W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...], co oznacza, że ów dokument nie spełnia przesłanek, że F. C. pozostawiła własną nieruchomość w miejscowości W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...]. W ocenie organu również opis notarialny testamentu A. K. z dnia [....] lutego 1936 roku nie jest dokumentem, z którego wynika tytuł prawny do władania przedmiotową nieruchomością przez F. C., gdyż sam testament nie jest dokumentem wykazującym, że spadkodawcy w chwili śmierci przysługiwał tytuł prawny do rozporządzania danym prawem lub rzeczą. Oceniając kolejny dowód, to jest umowę kupna — sprzedaży z dnia [...] czerwca 1937 roku zawartą pomiędzy B. H. z domu K., a F. C. z domu K. i R. C., sporządzoną w obecności dwóch świadkach, Wojewoda [...] wyjaśnił, że na obszarze dawnych Kresów [...] przeniesienie własności nieruchomości wymagało, pod karą nieważności, formy notarialnej bądź też intromisji, polegającej na zgłoszeniu aktu nabycia w sądzie. Ww. umowa nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, ponadto do akt sprawy nie dostarczono dowodów potwierdzających, że umowa z dnia [...] czerwca 1937 roku została zgłoszona do sądu. Tym samym umowa ta nie potwierdza, że F. C. była właścicielką nieruchomości pozostawionej na Kresach Wschodnich. Zdaniem organu pierwszej instancji również oświadczenia świadków A. W. z dnia [...] stycznia 1991 roku i S. M. z dnia [...] stycznia 1991 roku, zgromadzone w aktach sprawy nie spełniają wymogów określonych ustawą z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty (art. 6 pkt 5 ustawy), bowiem nie zostały sporządzone pod rygorem odpowiedzialności karnej, dlatego też nie mogą stanowić dowodu, iż F. C. była właścicielką nieruchomości "zabużańskiej". Wojewoda [...] wyjaśnił, że w piśmie z dnia 1 października 2010 roku zwrócił się z zapytaniem do wnioskodawczyni, czy istnieje możliwość przesłuchania S. M. i A. W. albo, czy może ona wskazać inne osoby, które mogłyby złożyć stosowne oświadczenia, jednak F. C. nie ustosunkowała się do powyższego zapytania. Organ podkreślił również, że strona nie załączyła do akt sprawy jakichkolwiek dokumentów określających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, których właścicielką była jej matka A. C., a których po śmierci A. C. właścicielką w części stać miała się wnioskodawczyni, przy założeniu, że F. C. rzeczywiście była spadkobierczynią A. C. Wojewoda [...] wyjaśnił również, że skierował do strony wezwanie do usunięcia braków formalnych poprzez przedłożenie brakujących dowodów potwierdzających, że była ona właścicielką nieruchomości, jak również sugerował możliwość wystąpienia do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w L. z prośbą o pomoc w skompletowaniu dokumentów potwierdzających, że pozostawiła mienie nieruchome we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...], lub do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W. z prośbą o przeprowadzenie kwerendy, jak również innych dokumentów dotyczących repatriacji i osiedlenia się F. C. W dalszej kolejności Wojewoda [...] wyjaśnił, że wnioskodawczyni - reprezentowana przez adwokata, czyli profesjonalnego pełnomocnika nie dostarczyła żadnego dowodu potwierdzającego, że była właścicielką omawianej nieruchomości pozostawionej na Kresach Wschodnich. Nie przedstawiła pisemnie swojego stanowiska, ani w żaden inny sposób nie zwróciła się do Wojewody [...] celem załatwienia sprawy rekompensaty. Organ pierwszej instancji wyraził opinię, że w toku postępowania strona nie jest zwolniona od współudziału w realizacji obowiązku zebrania lub dostarczenia materiału dowodowego, a także podkreślił, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 roku wyraźnie wskazuje jakie dowody należy przedłożyć, aby ubiegać się o prawo do rekompensaty za pozostawione mienie. Tym samym strona decydując się na złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty musi się liczyć z tym, że organ będzie się od niej domagał przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek. Ponadto organ zauważył, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 roku. Wojewoda [...] wyjaśnił również, że pełnomocnik F. C. - adwokat R. N. w okresie sześciu miesięcy od dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku, nie poinformował Urzędu o wykonywanych czynnościach. Dopiero w dniu 27 maja 2011 roku do Wojewody [...] wpłynął jego wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie, który postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 roku został rozpoznany odmownie. Reasumując Wojewoda [...] uznał, że F. C. nie udowodniła, że była właścicielką nieruchomości pozostawionej we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...].

Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] odmówił potwierdzenia F. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo [...].

Od powyższej decyzji F. C. reprezentowana przez adwokata R. N. wniosła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji wskazał, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) uzależnia jej przyznanie od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w niej określonych. Nie spełnienie którejkolwiek z nich uniemożliwia przyznanie rekompensaty. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że jednym z warunków dla skutecznego ubiegania się o rekompensatę jest udokumentowanie przesłanek w oparciu o dowody, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości oraz dowodami potwierdzającymi rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy). Jednocześnie organ zauważył, że ustawodawca przewidział w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. sytuacje, w których może się zdarzyć, iż nie będzie dowodów z dokumentów takich jak np. urzędowy opis pozostawionego mienia, świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i zdecydował, że wówczas dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka - art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Minister Skarbu Państwa zauważył, że powodem odmowy przyznania prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami RP było uznanie przez organ pierwszej instancji, że F. C. nie udowodniła faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a załączonym do akt sprawy oświadczeniom świadków nie można przyznać mocy dowodowej. Dokonując ponownie oceny całości dokumentacji w sprawie, jak również analizując dokumenty przedstawione przez stronę w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Minister Skarbu Państwa uznał, że nie potwierdzają one faktu pozostawienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienia przez F. C. W szczególności organ odwoławczy ocenił, że faktu pozostawienia mienia nie potwierdzają odpis notarialny "[...] " z dnia [...] stycznia 1931 roku, Repertorium Nr [...], opis notarialny testamentu A. K. z dnia [...] lutego 1936 roku, jak również umowa kupna - sprzedaży z dnia [...] czerwca 1937 roku pomiędzy B. H. z domu K., a F. C. z domu K. i R. C. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa również dołączone przez stronę dowody w postaci zeznań świadków, to jest poświadczone notarialnie oświadczenie A. W. złożone w dniu [...] stycznia 1991 r., oraz poświadczone notarialnie oświadczenie S. M. złożone w dniu 11 stycznia 1991 r. nie spełniają wymogów obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż złożone są bez bez rygoru odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Minister Skarbu Państwa zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż przedłożone oświadczenia, w świetle powołanej normy prawnej nie mogą stanowić dowodu, który przesądzałby o własności nieruchomości położonej w miejscowości W. Dlatego też nie stanowią dowodu na okoliczność udowodnienia przesłanki koniecznej do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy uznał ponadto, że organ pierwszej instancji wypełnił ciążące na nim obowiązki, to jest wyjaśnił stronie przyczyny, z powodu których nie przyznał mocy dowodowej wymienionym powyżej oświadczeniom świadków oraz wniósł o uzupełnienie istniejących braków zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednak pomimo podjętej przez organ I instancji próby konwalidacji wskazanych oświadczeń świadków, strona w odwołaniu z dnia 27 lutego 2012 r. oświadczyła, iż z uwagi na śmierć tych świadków nie jest w stanie dostarczyć wiarygodnych oświadczeń. Minister Skarbu Państwa zauważył również, że wnioskodawczyni nigdy nie występowała do archiwów zagranicznych celem pozyskania zaświadczenia archiwalnego poświadczającego, że była właścicielką nieruchomości pozostawionej na dawnych Kresach Wschodnich, w ślad za tym wskazał, że warto wystąpić do Konsulatu Generalnego RP w Ł. z prośbą o pomoc w skompletowaniu dokumentów potwierdzających, że F. C. pozostawiła mienie nieruchome we wsi W. Ponadto wskazał, że w toku postępowania Wojewoda [...] zwrócił się do właściwych polskich instytucji archiwalnych o przeprowadzenie kwerendy, w celu odnalezienia dokumentów dotyczących pozostawionych nieruchomości. Podjęte działania nie przyniosły pożądanego rezultatu.

Reasumując Minister Skarbu Państwa uznał, że Wojewoda [...] słusznie i w zgodzie ze stanem faktycznym i prawnym odmówił potwierdzenia F. C. prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez nią poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..] lutego 2012 r., znak: [...] o odmowie potwierdzenia F. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., powiat R., dawne województwo [...].

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2012 r. F. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 8, 77 oraz 80 k.p.a w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na braku zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie,

2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 oraz 12 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji, nie wpłynęło na dezaktualizację wymaganej przepisami formy zeznań świadków,

3. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 107 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na braku wnikliwego i logicznego uzasadnienia decyzji organu II instancji, nie zamieszczeniu obowiązkowych elementów uzasadnienia wymaganych przepisami prawa, a w szczególności braku wskazania przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnym dowodom - brakuje bowiem takiego uzasadnienia, które w sposób wyczerpujący uzasadniałoby, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki uprawniającej ją do uzyskania rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...],

4. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak dogłębnego wyjaśnienia wnioskodawczyni zasadności przesłanek uznania, że nie przysługuje jej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...],

5. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż tylko i wyłącznie dowody spełniające warunki z art. 6 ust. 5 wskazanej wyżej ustawy mogą zastąpić dowody wymienione w art. 6 ust. 4 ustawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i doktrynę prawa administracyjnego skarżąca zauważyła, że stosownie do treści przepisu art. 7 k.p.a. rolą organu prowadzącego postępowanie - a nie strony - jest wszechstronne zebranie i rozpatrzenie całego niezbędnego materiału dowodowego, jak również analiza stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie, nawet gdy przepis szczególny przerzuca ciężar dowodu na stronę. Ponadto w myśl przepisu art. 8 k.p.a. organy administracji powinny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do Państwa oraz ich świadomość i kulturę prawną. Zdaniem skarżącej organ rozpoznający przedmiotową sprawę, nie wykazał wymaganej inicjatywy w gromadzeniu materiału dowodowego. Skarżąca zakwestionowała stanowisko Ministra Skarbu Państwa, jakoby wykazała się ona biernością w gromadzeniu dowodów. Zauważyła, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty złożyła już w 2003 r. (23 sierpnia 2003 r.) i wówczas przedłożyła szereg dokumentów, jak również przez cały okres postępowania starała się pozyskać dowody, które przyczyniłyby się do jego pozytywnego rozpatrzenia. W szczególności F. C. zaznaczyła, że podjęła wszelkie możliwe kroki mające na celu uzyskanie koniecznych dokumentów, wystąpiła do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Ł. oraz do wielu oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej. Jednak poszukiwania nie przyniosły rezultatu. Skarżąca podkreśliła, że sprawa o przyznanie prawa do rekompensaty toczy się już od ponad 20 lat. Z uwagi na zmianę przepisów, musiała ponownie złożyć wniosek o przyznanie rekompensaty. Zdaniem skarżącej, to zaniechania organów administracji publicznej doprowadziły do poważnych komplikacji dowodowych, i dlatego zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa nie mogą obciążać jej ujemnymi konsekwencjami i przerzucić na nią skutki swojego nieudolnego działania. F. C. podkreśliła również, że poprzednio obowiązujące przepisy nie przewidywały żadnych ograniczeń dowodowych. Jej zdaniem dołączone wówczas dokumenty w tamtym czasie powinny być uznane za wystarczające. Jednak w okresie od złożenia wniosku w 2003 r. do 2008 r. organ prowadzący postępowanie nie przejawiał żadnej inicjatywy dowodowej. Dopiero w 2008 r., roku zaczął wystosowywać pisma do różnych instytucji, które zajmują się prowadzeniem archiwów. F. C. podkreśliła, że jest w podeszłym wieku i nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji związanych z tym, że w wyniku przewlekłego postępowania utracono możliwość ponownego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Wskazała również, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie zawierają wszystkich wymaganych elementów uzasadnienia. Zauważyła, że organ nie wskazał, które z istotnych okoliczności uznał za udowodnione, a których nie, ani tego, co leżało u podstaw takiej oceny materiału dowodowego, skupiając się jedynie na pokrętnym uzasadnieniu tego, iż w jego ocenie skarżąca była właścicielką przedmiotowego majątku. Powyższe uchybienie uzasadnia zarzut naruszenia przepisu art. 11 k.p.a. Skarżąca uznała również, że wszystkie przedłożone przez nią dowody w niewątpliwy sposób potwierdzają fakt, iż była ona właścicielką nieruchomości, której dotyczył wniosek o rekompensatę. F. C. wskazała w szczególności, że treść przepisu art. 6 ust. 4 z dnia 8 lipca 2005 roku, w której posłużono się zwrotem "w szczególności", skłania do wniosku, iż oprócz dowodów wskazanych w tym przepisie, wskazane tam okoliczności można udowodnić także za pomocą innych środków dowodowych. Z kolei w art. 6 ust. 5 ustawy wskazano, iż w przypadku braku dowodów w postaci urzędowego opisu mienia albo orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, możliwe jest ich zastąpienie poprzez oświadczenia dwóch świadków, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. W przepisie nie wskazano jednak, iż jest to jedyny dopuszczalny "zastępczy" środek dowodowy. Dlatego nie można mówić by zostało w ten sposób wprowadzone jakiekolwiek ograniczenie dowodowe. W związku z tym jako dowód w sprawie należało dopuścić oświadczenia dwóch świadków złożone przed notariuszem w roku 1991 r., a zatem na długi okres przed tym, jak weszła w życie ustawa z dnia z dnia 8 lipca 2005 roku. Skarżąca uznała, że w niniejszej sprawie należałoby zrezygnować z podejścia formalistycznego, prezentowanego przez organy administracji publicznej, i przyjrzeć się uważnie celowi, jakiemu służy tzw. ustawa zabużańska. Zdaniem skarżącej interpretacja przyjęta przez organy administracji jest nie do pogodzenia z brzmieniem przepisów ustawy zabużańskiej oraz względami, którymi kierował się ustawodawca konstruując przesłanki potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skarżąca podkreśliła, że przedłożone przez nią oświadczenia świadków, które składane były jako dowody w roku 1991, a zatem w poprzednim stanie prawnym, nie różnią się od tej formy, na którą wskazuje ustawa zabużańska. Dlatego zdaniem skarżącej uznać trzeba, iż należy je dopuścić jako jeden z dowodów w sprawie i w ten sposób uzupełnić pozostały materiał dowodowy. Zdaniem skarżącej dopuszczenie omawianych oświadczeń świadków, nie będzie przesądzało jeszcze o dokonaniu konkretnych ustaleń faktycznych, gdyż oświadczenia te jak każdy dowód podlegały będą swobodnej ocenie organu. F. C. podkreśliła również, że nawet gdyby uznać, że jeden z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie jest niewystarczający dla potwierdzenia prawa własności pozostawionej nieruchomości, wszystkie dowody w sumie w jasny sposób wskazują na fakt, iż była ona właścicielką nieruchomości we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...]. Skarżąca podniosła, że gdyby nie rażące zaniedbania organów, możliwe byłoby wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę jeszcze przed zmianą przepisów w 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Organ powtórzył argumentację wyrażoną w wydanej przez siebie decyzji i podkreślił, że rozstrzygnięcie jest słuszne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [..] marca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiającą F. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Nią nieruchomości we wsi W., gmina K., powiat R., dawne województwo [...]. Podstawę prawno - materialną służącą rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy stanowi ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Warunkiem przyznania prawa do rekompensaty jest łączne spełnienie przesłanek wskazanych w tejże ustawie. W związku z tym prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane tylko wówczas , gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkałym w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944-1945 lub w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art.1 i 2 ustawy). Z treści art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust.1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przepis art. 6 stanowi, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art.1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Takimi dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być dokumenty wymienione w ust. 4 (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw), a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5 powołanego przepisu. Przywołany przepis w/w ustawy stanowi, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy w sposób nie budzący wątpliwości, że wniosek złożony został przez osobę uprawnioną z zachowaniem ustawowego terminu na jego złożenie. W tym miejscu należy podkreślić, że wniosek złożony został pod rządami wcześniejszych unormowań prawnych w dniu 23 sierpnia 2003 r. (ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego – Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz.39 z późn. zm.) Ustawa na podstawie, której wniosek skarżącej rozpoznawały organy weszła w życie w dniu 8 lipca 2005 r., a zgodnie z treścią jej przepisu art.27 sprawy wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

W niniejszej sprawie zarówno Minister Skarbu Państwa jak i Wojewoda [...] właściwie przyjęli, że F. C. nie udowodniła faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Słusznie bowiem organy zważyły, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają tytułu prawnego skarżącej do przedmiotowych nieruchomości. Konstatacja ta dotyczy zarówno odpisu aktu notarialnego "[...] " z dnia [...] stycznia 1931 r. Rep. Nr [...], z którego wynika sprzedaż opisanych w nim nieruchomości przez J. K. B. K. i W. K. Tytułu prawnego F. C. do przedmiotowych nieruchomości, nie potwierdza również opis notarialny testamentu A. K. z dnia [...] lutego 1936 r., trudno bowiem z jego treści wywieść, że na datę śmierci spadkodawczyni w skład spadku wchodziły przedmiotowe nieruchomości. (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 947/10). Nadto w aktach sprawy znajduje się umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] czerwca 1937 r. sporządzona przez sprzedającą B. H. i kupujących F. C. i R. C. w obecności dwóch świadków, co do której organ odwoławczy właściwie podniósł, że przeniesienie prawa własności nieruchomości wymagało pod rygorem (karą) jej nieważności formy notarialnej, bądź też intromisji czyli zgłoszeniu aktu nabycia w sądzie. Dowodów na dochowanie wymaganej prawem formy przeniesienia prawa własności brak, wobec czego brak dowodów na okoliczność pozostawienia prze skarżącą mienia na Kresach Wschodnich i tym samym wypełnienia przesłanki ustawowej - art. 6 ustawy. Ustawodawca przewidując możliwość wystąpienia braków w postaci dokumentów, o których mowa w przepisie art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 dopuścił możliwość wykazania okoliczności pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie oświadczeń dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Złożone do akt oświadczenia A. W. z dnia [...] stycznia 1991r. i S. M. z dnia [...] stycznia 1991 r. nie spełniają wymogów ustawowych. Oświadczenia dwóch świadków, poza okolicznością złożenia ich pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, dotyczą osób, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Stwierdzić zatem należy, że organy I i II instancji prawidłowo orzekły, że oświadczenia świadków nie spełniają wymogów ustawowych, gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. (art. 5 ustawy) Podkreślenia przy tym wymaga, że organ I instancji podjął wraz z wyjaśnieniem braku mocy dowodowej złożonych oświadczeń próbę ich konwalidacji (pismo z dnia 1 października 2010 r.). Skarżąca pomimo, że była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika dopiero w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] wskazała, że konwalidacja oświadczeń świadków nie jest możliwa z uwagi na ich śmierć.

Okoliczność pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie została udowodniona także w inny sposób dopuszczony w art. 6 ust. 4 ustawy (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw). Należy też zauważyć, że organy orzekające w sprawie również podejmowały działania w celu ustalenia tej powierzchni – ale bez rezultatu. Wojewoda Pomorski zwracał się do Archiwum Państwowego w S., w O. oraz do Archiwum Akt Nowych. Organy wzywały skarżącą do dostarczenia dowodów niezbędnych do korzystnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy, przy czym poszukiwania pojęte przez skarżącą nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Na marginesie należy podnieść, że pismem z dnia 1 października 2010 r., organ wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku w terminie 6 miesięcy o dokumenty świadczące o pozostawieniu mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 października 2010 r. Wyznaczony przez organ termin minął zatem w kwietniu 2011. Pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił materiału dowodowego, natomiast w dniu 27 maja 2011 r., wniósł o zawieszenie postępowania. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania uzasadniając to tym, że upłynął 6 – miesięczny termin na uzupełnienie wniosku i zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy Wojewoda zobowiązany jest do wydania rozstrzygnięcia na podstawie zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez F.C.

W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe, gdyż wniosek skarżącej nie spełnia wymogów art. 5 ust.1 w zw. z art. 6 ustawy, co powoduje odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty, brak bowiem dowodów potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości przez F. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast oświadczenia świadków , które powyższą okoliczność mogłyby potwierdzić nie spełniają ustawowych wymogów.

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie rzetelnie, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.