Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3259/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 94 ust. 1, art. 96, art. 252, art. 253 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2401/14 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S.A. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz K. K. (dalej także: "uprawniony" lub "uczestnik postępowania") prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" nr [...].

Zgodnie z zastrzeżeniem niezależnym przedmiotem wzoru użytkowego chronionego spornym prawem ochronnym nr [...] jest:

System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych, zawierający ramę, na której zamocowana jest folia reklamowa posiadającą na obrzeżach tuneliki z osadzonym wewnątrz prętem mocującym, wyposażone w poprzeczne wycięcia, znamienny tym, że folia (1) posiada tunelik (2) na obrzeżu każdego boku, przy czym każdy z tunelików (2) posiada, co najmniej dwa poprzeczne wycięcia (3) odsłaniające osadzony w nich pręt (4), zaś rama nośna (5) zaopatrzona jest w zaczepy stałe (6) i zaczepy ruchome (7), usytuowane odpowiednio do położenia poprzecznych wycięć (3) wykonanych w folii (1), poprzez które pręt (4) osadzany jest na zaczepach (6 i 7).

B. S.A. z siedzibą w W. (obecnie działająca pod firmą A. S.A. z siedzibą w W. - dalej także: "skarżąca spółka", "strona skarżąca" lub "A. S.A.") działając na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1410 - dalej także: "p.w.p.") - złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" nr [...].

Skarżąca spółka zarzuciła spornej decyzji z dnia [...] września 2008 r. rażące naruszenie prawa, tj. art. 96 p.w.p. poprzez udzielenie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy w sytuacji, gdy część znamienna zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie ochronnym wzoru użytkowego jest tożsama z częścią przedznamienną zastrzeżenia ochronnego.

Strona skarżąca podniosła, że wszystkie cechy techniczne wskazane w części nieznamiennej zastrzeżenia powinny być traktowane jako przynależące do stanu techniki danego rozwiązania i niewyróżniające spośród rozwiązań wcześniej dostępnych. Dopiero te cechy rozwiązania, które zostały przedstawione w części znamiennej zastrzeżenia determinują jego faktyczny zakres ochrony i istotę wzoru.

Strona skarżąca zarzuciła, że cechy techniczne spornego rozwiązania opisane w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego pozostają zasadniczo zbieżne z cechami technicznymi scharakteryzowanymi w części znamiennej zastrzeżenia. Takie zaś ujęcie, zdaniem skarżącej spółki, jest niedopuszczalne w świetle przyjętych reguł formułowania zastrzeżeń ochronnych. W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że udzielenie prawa ochronnego na wzór użytkowy bez właściwego określenia zakresu przedmiotowego prawa ochronnego stanowi rażące naruszenie normy prawnej przewidzianej w przepisie art. 96 p.w.p.

W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Urząd Patentowy RP, działając na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. - decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] września 2008 r. o udzieleniu na rzecz K. K. prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych".

W uzasadnieniu wydanej decyzji Urząd Patentowy RP wskazał, że dokonał analizy zarówno argumentów strony skarżącej, jak również treści spornych zastrzeżeń oraz całości dokumentacji i stwierdził, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, jakoby część znamienna zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie ochronnym wzoru użytkowego była tożsama z częścią przedznamienną zastrzeżenia ochronnego.

W tej sytuacji, Urząd Patentowy RP stwierdził, że brak było podstaw do uznania, że jego decyzja z dnia [...] września 2008 r. rażąco narusza prawo.

Skarżąca spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżąca uznała, że skoro analogiczne rozwiązania były stosowane powszechnie już w dacie zgłoszenia spornego rozwiązania do ochrony, zachodzi uzasadniona podstawa do stwierdzenie nieważność decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2008 r. o udzieleniu prawa ochronnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., Urząd Patentowy RP, działając na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art.244 i art. 245 ust. 1 p.w.p. utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Urząd Patentowy RP zauważył, że strona skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bardzo dużo miejsca poświęciła na omówienie zarzutów dotyczących braku cechy nowości oraz braku cechy użyteczności spornego wzoru użytkowego, kwestionując ustalenia Urzędu Patentowego RP zawarte w tym zakresie w decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Organ stwierdził jednak, że w niniejszym postępowaniu, nie negując ustaleń zawartych we wspomnianej decyzji, w której pozytywnie została oceniona nowość i użyteczność spornego wzoru użytkowego, nie ustosunkuje się do zarzutów dotyczących nowości oraz użyteczności, albowiem - zgodnie z przepisem art. 94 ust. 2 p.w.p. - nowość i użyteczność wzoru użytkowego stanowią przesłanki warunkujące uzyskanie ochrony prawnej, a ewentualne ich kwestionowanie może być podniesione w sporze o unieważnienie prawa ochronnego (vide: art. 89 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p.), co w świetle przepisu art. 253 ust. 2 p.w.p. wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP w trybie postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że unieważnienia prawa ochronnego Urząd Patentowy RP dokonuje, zgodnie z art.255 pkt 1 p.w.p., w trybie postępowania spornego, przy czym wydane tam orzeczenie polega właśnie na stwierdzeniu nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Urząd Patentowy RP uznał, że niesłuszne są zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych poczynionych przy wydawaniu przez Urząd Patentowy RP decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. udzielającej prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy. Organ wskazał, że wydając wspomnianą decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., w dostateczny sposób wykazano brak podstaw do twierdzenia, jakoby część znamienna zastrzeżenia ochronnego była tożsama z częścią nieznamienną tego zastrzeżenia. Zdaniem organu, szczególnie trafna była analiza zastrzeżenia ochronnego, w ramach której uznano za cechę wyróżniającą to, że "folia posiada tunelik na obrzeżu każdego boku", zaznaczając, że ochronie nie podlega sam fakt wyposażenia folii w tuneliki, tylko folia posiadająca tuneliki na każdym z boków. W ocenie organu, dalsze analiza również potwierdziła poprawność redakcji zakresu żądanej ochrony, zawartego w przedmiotowym zastrzeżeniu ochronnym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wyrażonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy RP wskazał, iż nie podziela wywodów skarżącej spółki. W szczególności organ uznał, iż nie można twierdzić, że występuje tożsamość części nieznamiennej z częścią znamienną zastrzeżenia niezależnego, skoro przedstawiona tabela wykazuje różnice w treści zawartej w poszczególnych częściach zastrzeżenia, a we fragmencie poprzedzającym tabelę podano, że "występujące elementy w obydwu częściach są niemal jednakowe", a więc nie tożsame. Organ wskazał, że określenie użyte w części niezamiennej, iż folia posiada na obrzeżach tuneliki, jest określeniem ogólniejszym niż, że folia posiada tunelik na obrzeżu każdego boku. Zdaniem organu, mamy więc do czynienia z doprecyzowaniem cechy w części znamiennej, co jest charakterystyczną funkcją części znamiennej zastrzeżenia. Według organu, analogicznie należy uznać za cechę doprecyzowującą, a więc cechę wyróżniającą określenie, że "każdy z tunelików posiada co najmniej dwa wycięcia odsłaniające osadzony w nich pręt". Zdaniem organu, również wzbogacona w stosunku do części niezamiennej treść części znamiennej zastrzeżenia dotycząca ramy przeczy twierdzeniu strony skarżącej o tożsamości obydwu części zastrzeżenia ochronnego.

Mając na względzie podane wyżej ustalenia, Urząd Patentowy RP uznał, że jego decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. była zasadna. Organ stwierdził bowiem, iż treść niezależnego zastrzeżenia ochronnego, zawartego w opisie ochronnym wzoru użytkowego nr [...], spełnia podstawowe wymogi obowiązujących przepisów, a więc nie występuje w przedmiotowej sprawie wyraźne naruszenie prawa.

Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Zdaniem Sądu I instancji, wydając zaskarżone decyzje, Urząd Patentowy RP nie naruszył zarówno przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, w tym przede wszystkim art. 253 ust. 2 p.w.p., jak również przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Sądu, wydając obie sporne decyzje administracyjne odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2008 r. udzielającej prawo ochronne na wspomniany wyżej wzór użytkowy, organ nie dopuścił się przede wszystkim jakiejkolwiek obrazy przepisów art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zobowiązany był uwzględnić zarówno fundamentalną zasadę określoną w przepisie art. 253 ust. 2 p.w.p., jak również fakt, że przyjęta w Kodeksie postępowania administracyjnego konstrukcja nieważności decyzji administracyjnej wiąże się jedynie ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Sąd I instancji wskazał, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, zatem wymaga bezspornego ustalenia, że uchylana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności, musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, Sąd I instancji podniósł, że treść spornej decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, przy czym należy wyraźnie pamiętać o tym, iż naruszenie prawa musi mieć charakter niedwuznaczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył też, że skoro postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych jest wyjątkowym środkiem ich weryfikacji i stanowi odstępstwo od ustanowionej w przepisie art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. zasady stabilności decyzji ostatecznych, to przedmiotowe postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, albowiem nie zastępuje ono postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Takiej weryfikacji, m.in. co do prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, służy postępowanie odwoławcze, a nie tryb stwierdzenia nieważności.

Sąd I instancji zauważył, iż zarówno we wniosku z dnia 17 czerwca 2013 r., jak i w środku zaskarżenia wniesionym od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., strona skarżąca zarzuciła, że decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2008 r. o udzieleniu prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy pt. "System mocowania i napinania elastycznej folii, zwłaszcza w konstrukcjach reklamowych" nr [...] rażąco narusza przepis art. 96 p.w.p., albowiem organ udzielił wspomnianego prawa ochronnego, pomimo, iż część znamienna zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie ochronnym spornego wzoru użytkowego jest tożsama z częścią przedznamienną zastrzeżenia ochronnego. Skarżąca spółka A. S.A., uzasadniając zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 96 p.w.p., stwierdziła, że cechy techniczne spornego rozwiązania, opisane w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego, pozostają zasadniczo zbieżne z cechami technicznymi scharakteryzowanymi w części znamiennej zastrzeżenia. Takie zaś ujęcie, zdaniem strony skarżącej, jest niedopuszczalne w świetle przyjętych reguł formułowania zastrzeżeń ochronnych.

Z kolei, Urząd Patentowy RP, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego wzór przemysłowy - stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - zredagowany zakres żądanej ochrony jest poprawny, albowiem nie obejmuje ochroną znanych ze stanu techniki rozwiązań ([...]) i posiada użyteczność wynikającą z cech wskazanych jako nowe. Organ stwierdził, że wyposażenie folii w tuneliki na każdym z boków, odpowiednie usytuowanie zaczepów stałych i ruchomych na odsłoniętych prętach, pozwala na lepsze naciągnięcie folii nie tylko w poziomie (jak w rozwiązaniu [...]), ale również w pionie. W konsekwencji, organ uznał, że zarzut strony skarżącej, jakoby część znamienna zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie ochronnym spornego wzoru użytkowego była tożsama z częścią przedznamienną zastrzeżenia ochronnego - jest niezgodny ze stanem faktycznym i tym samym nieuzasadniony. W związku z tym organ uznał, że brak jest podstaw do postawienia zarzutu rażącego naruszenia przepisu art. 96 p.w.p.

Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z art. 96 p.w.p., zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy obejmuje nowe i użyteczne rozwiązanie techniczne osiągnięte dzięki zastosowaniu określonej formy przejawiającej się w kształcie, budowie lub zestawieniu przedmiotu. W świetle art. 96 p.w.p., zakres przedmiotowy prawa wyłącznego do wzoru użytkowego wyznaczają zastrzeżenia ochronne.

Odwołując się do poglądów doktryny, Sąd I instancji wskazał, że redakcja zastrzeżeń ochronnych powinna uwzględniać zasady przewidziane dla wynalazków. Jednakże, przyjmuje się, że zgłoszenie wzoru użytkowego może zawierać tylko jedno zastrzeżenie ochronne niezależne (vide: § 16 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych - Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119 ze zm.), dotyczące jednego przedmiotu wzoru, jednoznacznie określonego jako całość w stopniu umożliwiającym realizację zamierzonego celu. W zgłoszeniu można zamieścić również zastrzeżenia zależne (zob. § 16 ust. 3 rozporządzenia), doprecyzowujące cechy wymienione w zastrzeżeniu niezależnym lub określające różne postacie przedmiotu wzoru użytkowego albo jego części. Zastrzeżenia zależne mogą dotyczyć szczegółów budowy, które nie mają wpływu na ukształtowanie przedmiotu jako całości określonej zastrzeżeniem niezależnym (np. modyfikacje o charakterze uzupełniającym dotyczące dodatkowego wyposażenia przedmiotu lub cech udoskonalających).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy zatem uznać, iż wbrew stanowisku strony skarżącej, wszelkie zarzuty dotyczące niewłaściwej redakcji zastrzeżeń ochronnych, co w oczywisty sposób przekłada się zarazem na niewłaściwe ustalenie zakresu przedmiotowego prawa ochronnego udzielonego na dany wzór użytkowy, obejmującego nowe i użyteczne rozwiązanie techniczne osiągnięte dzięki zastosowaniu określonej formy przejawiającej się w kształcie, budowie, czy też zestawieniu przedmiotu, powinny być podnoszone przede wszystkim w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia wspomnianego prawa ochronnego (art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p.). Sąd I instancji uznał bowiem, iż w trybie nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., nieważności decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego, z uwagi na rzekome rażące naruszenie art. 96 p.w.p., mogą być formułowane tylko i wyłącznie takie zarzuty, które świadczą o oczywistej i jednoznacznej obrazie tego przepisu. Sąd I instancji stanął na stanowisku, iż stwierdzenie nieważności owej decyzji administracyjnej udzielającej prawa ochronnego na wzór użytkowy mogłoby wchodzić w grę wyłącznie w sytuacji, gdyby przykładowo w opisie ochronnym wzoru użytkowego brakowało w ogóle zastrzeżeń ochronnych, bądź też owe zastrzeżenia byłyby sformułowane w zupełnie innym, nieprzewidzianym przez ustawodawcę - miejscu. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wszelkie inne mniej lub bardziej istotne uchybienia dotyczące sposobu sformułowania zastrzeżeń ochronnych winny być podnoszone w postępowaniu dotyczącym unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy, a nie w administracyjnym trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył bowiem, że niezależnie od obostrzeń i zasad obowiązujących w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w sprawach zainicjowanych wnioskiem o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Urzędu Patentowego RP wydanej w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy stosuje się również ograniczenie, o którym mowa w przepisie art. 253 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Sąd I instancji odwołał się do poglądów literatury zgodnie, z którymi ratio legis tego wyłączenia opiera się na poglądzie, że przewidziana w Prawie własności przemysłowej instytucja unieważnienia prawa wyłącznego (patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, itd.), jakkolwiek tożsama w skutkach, nie może być utożsamiania z instytucją stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że strona skarżąca, poza zarzutem rażącego naruszenia przepisu art. 96 p.w.p., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyraźnie postawiła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organ za podstawę wydanego rozstrzygnięcia, który to błąd - zdaniem skarżącej spółki - wyrażał się w wadliwym przyjęciu przez Urząd Patentowy RP, iż sporny wzór użytkowy jest nowym rozwiązaniem, podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału wynika, zdaniem skarżącej, iż wzór ten nie posiada cechy nowości. Ponadto, strona skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organ za podstawę wydanej w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzji, który - według strony - polegał na niezasadnym przyjęciu przez organ, iż sporny wzór użytkowy posiada cechę użyteczności wynikającą z cech wskazanych jako nowe, podczas, gdy - jak uznała skarżąca spółka - z dokumentacji stanowiącej podstawę wydanej decyzji wynika, iż wzór ten nie posiada cechy użyteczności.

Sąd I instancji uznał, iż skarżąca spółka w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP udzielającej prawa ochronnego na wzór użytkowy zarzucała wyraźnie, iż rozwiązanie objęte przedmiotowym wzorem użytkowym nie wykazywało w dacie zgłoszenia zarówno cech nowości (z uwagi na powszechne - według skarżącej - stosowane spornego rozwiązania na świecie, jak i w Polsce), jak również cech użyteczności (albowiem rozwiązanie to nie spełniało wymagań ustawowych, gdyż - zdaniem skarżącej - różni się od innych rozwiązań technicznych wyłącznie cechami kształtu lub budowy, które nie mają znaczenia dla osiągnięcia użyteczności).

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż Urząd Patentowy RP zasadnie zauważył, że zgodnie z art. 94 ust. 2 p.w.p., nowość i użyteczność wzoru użytkowego stanowią przesłanki warunkujące uzyskanie ochrony prawnej, a ewentualne kwestionowanie ich może być podniesione w sporze o unieważnienie prawa ochronnego (art. 89 ust. l w związku z art.100 ust. 1 p.w.p.), co - w świetle art.253 ust. 2 p.w.p. - wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego w trybie postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Sąd I instancji stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy RP, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy - zasadnie stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia w tym trybie nieważności wskazanej powyżej decyzji z 2008 r. z uwagi na brak podstaw do przyjęcia rażącego naruszenia art. 96 p.w.p. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. S.A., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Na podstawie art.174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) naruszenie art. 96 p.w.p. poprzez uznanie, że treść części znamiennej zastrzeżenia niezależnego nie jest identyczna z treścią części nieznamiennej, podczas gdy, jak wynika z treści decyzji przyznającej prawo ochronne, zastrzeżenie niezależne, w części nieznamiennej przedstawia identyczną treść, jak jego część znamienna, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia przez tę decyzję prawa w stopniu rażącym;

b) naruszenie art. 96 p.w.p. oraz w zw. z art.94 § 1 p.w.p. oraz art.25 w zw. z art.100 § 1 w zw. z art.96 p.w.p. poprzez uznanie, że z treści zastrzeżenia niezależnego wynika, że przedmiotowy wzór użytkowy posiada cechę nowości oraz użyteczności i nie jest częścią stanu techniki w rozumieniu ustawy, podczas gdy jak wynika z treści decyzji przyznającej prawo ochronne, zastrzeżenie niezależne w części nieznamiennej przedstawia identyczną treść, jak jego część znamienna, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, iż przedmiotowy wzór użytkowy nie wyraża cech nowości i użyteczności w treści zastrzeżenia w rozumieniu ustawy, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia przez tę decyzję prawa w stopniu rażącym.

2. Na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art.145 § 1 pkt 2 i art.151 p.p.s.a. w zw.z art.156 § 1pkt 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP naruszyła przepisy prawa materialnego w sposób rażący, tj. naruszenie przez Urząd Patentowy RP art.96 p.w.p. poprzez błędne uznanie, że treść części znamiennej zastrzeżenia niezależnego nie jest tożsama z treścią części nieznamiennej, podczas, gdy jak wynika z treści decyzji przyznającej prawo ochronne, zastrzeżenie niezależne, w części nieznamiennej przedstawia tożsamą treść, jak jego część znamienna, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia przez tę decyzję prawa w stopniu rażącym.

Skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie od Urzędu Patentowego RP kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Przed odniesieniem się do przedstawionych zarzutów i podanej w skardze kasacyjnej argumentacji należy podkreślić, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, a ogranicza się jedynie do kwestii podanych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Sformułowanie zarzutów w ramach obu podstaw kasacyjnych, w pierwszej kolejności wymaga rozpoznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował stanowisko Urzędu Patentowego RP oddalające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy uznając, że wszelkie zarzuty skierowane przeciwko tej decyzji mogą być podniesione w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego.

Przepis art. 253 ust. 2 p.w.p. stanowi, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Norma ta nie wyłącza zatem całkowicie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji na gruncie p.w.p., ale odnosi się do takich zarzutów dotyczących wad decyzji czy postępowania, które pozostają w związku z wadami udzielonego prawa wyłącznego, które mogą być w danej sprawie podstawą wniosku o jego unieważnienie. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, instytucja unieważnienia prawa wyłącznego, w tym przypadku prawa ochronnego na wzór użytkowy, jakkolwiek tożsama w skutkach, nie może być utożsamiana z instytucją stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia prawa wyłącznego. Przepis ten odnosi się do zbiegu ustawowych przesłanek unieważnienia prawa ochronnego oraz stwierdzenia nieważności decyzji i przewiduje, że w sytuacji ich tożsamości nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 685/09; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 100 ust.1 p.w.p. do wzorów użytkowych i praw ochronnych na wzory użytkowe stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2, przepisy art. 25, 28, 29, 35-37, 39-52, 55-60, 62, 66-75, 76-90 i 92.

Przepis art. 89 ust.1 p.w.p. stanowi, że patent może zostać unieważniony w całości lub części na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że:

1) nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu;

2) wynalazek nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić;

3) patent został udzielony na wynalazek nieobjęty treścią zgłoszenia lub zgłoszenia pierwotnego.

Zgodnie z art. 94 ust.1 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci.

Zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego (art. 96 p.w.p.).

W niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na podstawie art. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. postawiła zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 96 p.w.p. przez udzielenie prawa ochronnego przy niewłaściwej redakcji zastrzeżeń ochronnych zawartych w opisie ochronnym wzoru użytkowego. Zdaniem skarżącej część znamienna zastrzeżenia ochronnego zawartego w opisie ochronnym wzoru użytkowego jest tożsama z częścią przedznamienną zastrzeżenia ochronnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodatkowo zarzuciła błędne przyjęcie, że przedmiotowy wzór użytkowy jest rozwiązaniem nowym oraz, że posiada cechę użyteczności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., nieważności decyzji wydanej w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego, z uwagi na rzekome rażące naruszenie art. 96 p.w.p., mogą być formułowane tylko takie zarzuty, które świadczą o oczywistej, jednoznacznej i rażącej obrazie tego przepisu. Przykładem takiej sytuacji mógłby być zupełny brak opisu ochronnego i zawartych w nim zastrzeżeń ochronnych, co przekładałoby się na brak możliwości ustalenia zakresu prawa ochronnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Sądu I instancji, że wszelkie inne mniej lub bardziej istotne zarzuty dotyczące uchybień w sposobie sformułowania zastrzeżeń ochronnych winny być podnoszone w postępowaniu dotyczącym unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy, a nie w administracyjnym trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Oczywistym jest też, że stosownie do dyspozycji art. 94 ust.1 p.w.p. nowość i użyteczność rozwiązania są przesłankami warunkującymi uzyskanie prawa ochronnego, zatem zarzut ich braku może być podniesiony w postępowaniu spornym o unieważnienie udzielonego prawa ochronnego, co w świetle art. 253 ust. 2 p.w.p. wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu tego prawa ochronnego.

Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego RP odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na przedmiotowy wzór użytkowy na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sformułowane przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa materialnego bazują na przyjęciu, że w sprawie doszło do naruszeń procesowych, na skutek których wskazane przepisy prawa materialnego nie zostały prawidłowo zastosowane. Istotą tych zarzutów jest więc twierdzenie, że do naruszeń przepisów postępowania doszło, a zatem przepisy prawa materialnego powinny były zostać przez Sąd I instancji zastosowane. Tak sformułowane zarzuty materialne w całości wynikają z zarzutu procesowego i są uzależnione od jego skuteczności. Jako, że zarzut procesowy okazał się chybiony, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego również pozbawione są usprawiedliwionych podstaw.

Podsumowując stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji kontrola działalności administracji publicznej była prawidłowa, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty ocenić należało jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.