Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 955/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pi1ch Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2003 r. nr [[...]], [[...]] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 20 grudnia 2001 r. nr [[...]]. 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. kwotę 4.549 (cztery tysiące pięćset czterdzieści dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3/ orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

II SA/Gd 955/03

UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia 20 grudnia 2001 r. na podstawie art. 110 ust. 1 b i 87 b ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (jedn. tekst . Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy — Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085), w związku z art. 1 pkt 16 e ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych między organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) oraz na podstawie § 10 pkt 1 i pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz. 1138), art. 104 i 107 k.p.a. nałożył na A. karę pieniężną w wysokości 227.439,62 zł. za usunięcie 57 sztuk drzew gatunku wiąz, klon pospolity w wieku od 8 do 19 lat bez wymaganego prawem zezwolenia, ustalając termin płatności kary określił na 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stanie się prawomocna.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że działka [[...]] położona w ob. ew. R., z której usunięto drzewa według ewidencji gruntów stanowi drogę. Nieruchomości ta należy do Starostwa Powiatowego, a zarządza tym gruntem A.

Zgodnie z zapisami ewidencyjnymi gruntów oraz zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 27 kwietnia 1990 roku Nr [[...]] /Dz. Urz.Woj.Gd. Nr 16 z 15 czerwca 1990 r. Poz. 118/ oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy z dnia 18 grudnia 1992 roku Nr [[...]] /DZ.Urz.Woj.Gd. Nr 6 z 19 marca 1993 r. Poz.35/ przedmiotowe nieruchomości przeznaczone są pod ciąg dróg wojewódzkich [[...]] i [[...]] K. – W. – O. V klasy technicznej pełniących w sieci drogowej funkcje lokalne.

W wyniku dokonanej w dniu 25 września 2001 r. wizji lokalnej na terenie działki [[...]] położonej w obrębie ewidencyjnym R. organ ustalił, że dokonano wycinki 52 sztuk drzew, których wiek przekroczył 5 lat.

Organ wskazał, iż usunięto następujące drzewa:

• 32 sztuk wiąza górskiego w wieku 8-10 lat,

• 20 sztuk klona pospolitego w wieku 8-10 lat.

Usunięcia dokonano w miesiącach lipiec i sierpień 2001 roku.

Po usuniętych drzewach pozostały pniaki, które pozwoliły na określenie ilości, gatunku i wieku drzew oraz pomierzenia obwodu w miejscu ścięcia. Wiek drzew określono na podstawie liczby słojów, gatunek drzew na podstawie kory, ubarwienia i usłojenia pniaków. Sposób określenia wieku drzew zaczerpnięto z książki "Tablice zasobności i przyrostu drzewostanów" B. Szymkiewicz (PWRiL, Warszawa 1961 r.).

Podczas wizji terenowej przedstawiciel A. poinformował, że wycinki dokonał A. Oświadczył również, że jego zdaniem usunięte drzewa mają charakter zarośli. Jednocześnie strona oświadczyła, że usunięcie drzew było następstwem zabiegów "utrzymaniowych", które miało miejsce około 3 lat wstecz. Dokonane usunięcie w okresie lipiec-sierpień nie dotyczyło drzew, a jedynie zarośli. Część pni jest pozostałością po wiatrołomach.

Organ administracji ustalił, że:

1. stosownie do art.48 Ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne zobowiązane są do uzyskania decyzji zezwalającej na usuwanie drzew i krzewów w wieku powyżej 5 lat bez względu na charakter drzewa.

3. Zgodnie z § 16 ust. 1 i § 17 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (dz.u. z 1986 r.. Nr 6, póz. 33) usuwanie drzew i krzewów z pasa drogowego odbywa się na podstawie planu wyrębu, który należy uzgodnić z wojewódzkim konserwatorem przyrody.

A. nie dopełnił żadnego z wyżej wymienionych obowiązków.

Organ zlecił dodatkowo wykonanie ekspertyzy biegłemu z listy ministra w zakresie ochrony przyrody – P. P. i postanowił przyjąć do obliczenia kary pomiary wykonane przez biegłego. Liczba pni pomierzonych podczas wizji terenowej w dniu 25 września 2001 roku jest inna niż podanych w ekspertyzie. Biegły stwierdził większą liczbę pni, których wiek przekraczał 5 lat. Jednak zaznaczono, że pomiar wieku może być obarczony błędem +/- 2 lata. W związku z tym faktem organ przyjął tylko te drzewa których wiek przekraczał 7 lat tj. 8 lat i powyżej.

Ponadto nastąpiły różnice w ilości pni danego gatunku- W tym przypadku uznano również za wiary godniejsze oszacowania biegłego. Organ przyjął również do obliczeń wyniki biegłego, gdyż kwota kary wyliczona w ten sposób była niższa niż wyliczona na podstawie pomiarów dokonanych przez urzędników gminy K. (różnica wyliczeń wynosiła 149.171,3 8 zł).

Odwołanie od tej decyzji wniósł A., wskazując, że jako zarządca drogi, stosownie do art. 20 pkt 11 i 16 ustawy o drogach publicznych wykonuje on również zadania z zakresu utrzymania i ochrony drogi. Zgodnie z twierdzeniami Nadleśnictwa K. i biegłego roślinność na poboczu i skarpie w obrębie pasa drogowego powstała z samosiewu. Usuwanie tej roślinności było czynnością przywracającą pierwotny stan pasa drogowego i pracą porządkową zmierzającą do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu.

Teren działki nr [[...]] nie był przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tzw. zieleń wysoką. Nieruchomość (działka nr [[...]]) przeznaczona jest pod ciąg drogowy. Funkcja drogi, bezpieczeństwo uczestników ruchu jest, zdaniem odwołującego się, wartością nadrzędną w stosunku do porastających chwastów i chaszczy.

Zarzucono naruszenie przepisów prawa, w szczególności rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1992 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 43 poz. 430), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. Nr 6, poz. 33 ze zm.).

Odwołujący się wskazywał, iż organ administracji naruszył także art. 10 § 1, art. 73, art. 77 § 1 i art. 79 k.p.a. uniemożliwiając czynny udział strony w postępowaniu.

Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 czerwca 2003 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 ustawy dn. 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy — prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085), art. 48, 86 i 110 ust. I b pkt 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) oraz §10 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, póz. 1138) z przywołaniem §16, 17 i 18 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach (Dz. U. Nr 48, poz. 239 ze zm.) utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jego podjęcia.

Kolegium wskazuje, że zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska dopuszczalność usunięcia drzew i krzewów z terenu nieruchomości uzależniona jest od uzyskania zezwolenia organu administracji publicznej. Zezwolenie takie nie jest wymagane jedynie w sytuacjach ściśle oznaczonych w art. 48 ust. 4, a mianowicie odnośnie do drzew i krzewów owocowych, sadzonych na plantacjach, których wiek nie przekracza lat 5 oraz takich których wiek nie przekracza lat 30 usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Nadto przepisów w tym zakresie nie stosowano do drzew i krzewów w lasach i na gruntach leśnych, objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody oraz usuwanych z wałów przeciwpowodziowych i międzywali. Żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie - a to oznacza obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa.

Art. 48 ustawy w sposób jednoznaczny określa warunki, w jakich może nastąpić usunięcie drzew, a więc za zezwoleniem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (ust. 2), jak również przypadki, w których wspomniane zezwolenie nie jest wymagane (ust. 4). Usunięcie drzewa rosnącego w pasie drogowym pozostającym w zarządzie A. nie mieści się w żadnym z przypadków wymienionych w tych uregulowaniach ustawy. Prowadzi to do wniosku, że zgodnie z dyspozycją ust. 2 tego artykułu wspomniane zezwolenie na usunięcie drzewa rosnącego w pasie drogowym pozostającym w zarządzie organów podległych Ministrowi Komunikacji jest niezbędne. Konsekwencją takiego rozwiązania jest też obowiązek ponoszenia opłat przewidzianych w art. 86 ust 2 ustawy i w rozporządzeniu do niego wykonawczym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwraca uwagę, że opłaty określone w ustawie stanowią ekonomiczne środki ochrony środowiska, służące zachowaniu jego wartości, a więc mają przeciwdziałać dokonywaniu w nim zmian. Racjonalne gospodarowanie zasobami przyrodniczymi polega między innymi na tym, że w razie dokonywania koniecznych zmian ponoszone są opłaty, które – za pośrednictwem funduszy ochrony środowiska - przeznaczone są na finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej. W istocie rzeczy więc celem opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian jest zrekompensowanie uszczerbku w środowisku przyrodniczym, powstałego na skutek działalności gospodarczej. Oznacza to, że ze względu na zasadę powszechności ponoszenia takich opłat tylko w ściśle określonych sytuacjach opłat tych się nie pobiera.

To, w jakich wypadkach nie pobiera się opłat za usunięcie drzew i krzewów, określa art. 86 d ustawy. Z przytoczonych przepisów wynika, że zasadą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew i krzewów przez jednostki organizacyjne, a przypadki, gdy nie pobiera się opłat, są enumeratywnie określone i stanowią wyjątek od zasady. Zgodnie z regułą wykładni przepisów, według której przepisy określające wyjątki od zasady należy interpretować ściśle, przepis art. 86 d ustawy nie może być interpretowany rozszerzające.

Opinia biegłego potwierdziła pochodzenie wyciętego zadrzewienia z samosiewu, określiła jego gatunek (klon zwyczajny i wiąz górski). Określono także wiek drzew — były tam 13 pniaków w wieku od 4 do 5 lat oraz od 6 lat w górę.

W sposób jednoznaczny wskazano na to, że wycięte zadrzewienie nie miało charakteru odrośli z pnia, ale z korzenia. Określono ich wiek na podstawie zliczenia słojów przyrostów rocznych na wysokości ścinki. Wyróżniono pniaki z odrośli od 4 do 5 lat i powyżej lat 6 do 12.

Niezasadny jest zatem zdaniem organu II instancji zarzut objęcia decyzją zadrzewień poniżej lat 5.

Stwierdzenie, że drzewa, krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu na drodze nie zwalnia zarządcy drogi z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usuniecie i objęcia planem wyrębu. Okoliczność ta daje jedynie podstawę i uzasadnia włączenie drzew (krzewów) do planu wyrębu i po jego uzgodnieniu, uzyskanie zezwolenia i dopiero wycięcie.

W tym kontekście, w ocenie Kolegium, oświadczenie Strony zawarte w protokole, iż nie występowano o zezwolenie ze względu na wiek samosiejek — odrostów nie przekraczał lat 3 nie znajduje potwierdzenia w faktach. Dotyczy to także oświadczenia, iż usunięto odrosty z pniaków. Zwraca przy tym uwagę, że naliczana kara obejmuje jedynie tylko i wyłącznie odrośle korzeniowe, pniak drzewa żywego i zdrowego dwu gatunków ( klon i wiąz) w wieku najniższym 8 lat.

A. wniósł skargę do Sądu ponawiając zarzuty odwołania oraz zarzucając naruszenie art. 48 ust. 4 pkt. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska przez przyjęcie , że skrócone pieńki były drzewami, naruszenie przez organ obowiązków , o których mowa w art.7; art. 10 § 1 i 3 , art. 73 § 1 , art. 77 § 1 , art.75 § 1 i art. 79 k.p.a. Podnoszono, że istocie zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego , czym złamano normę art. 107 §3 k.p.a. Zarzucono także naruszenie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli - użytkowników dróg do czego zobowiązuje między innymi art. 7 i 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56)

Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. (por. wyrok NSA z 21.12. 2000, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje jednak formalna teoria dowodowa, wg. której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę.

Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 2911.2000.sygn. akt V SA 948/00, LEX nr 50114).

Dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu.

W niniejszej sprawie organ nie wystarczająco wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary oświadczeniom i dokumentem składanym przez skarżącego, wskazującym, iż usunięto nie drzewa, a zarośla, oraz wskazujące na wiek tych roślin. Organ również nie odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego opinii biegłego. Skarżący wielokrotnie w swych pismach wskazywał, iż nie zgadza się z treścią opinii. Z uzasadnienia decyzji obydwu instancji nie wynika, na jakiej podstawie uznano, że wiek wskazany w opinii jest prawdziwy, mimo że wielokrotnie skarżący temu ustaleniu zaprzeczał.

Zgodnie z art. 89 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa.

Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

W piśmiennictwie podkreśla się, że rozprawa jest zjawiskiem dynamicznym, na którego kształtowanie się oddziaływają wszystkie naczelne zasady postępowania (J. Jodłowski, Postępowanie cywilne, 1996, s. 284), w szczególności zaś zasada jawności, bezpośredniości, kontradyktoryjności, prawdy materialnej, swobodnej oceny dowodów i koncentracji materiału dowodowego (por. E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 181, który jest zdania, że poprzez swoje właściwości rozprawa realizuje zasadę kontradyktoryjności, koncentracji dowodów, bezpośredniości, szybkości, prostoty, oszczędności, jedności i celowości wszystkich czynności składających się na proces administracyjny).

Organ administracji publicznej może prowadzić postępowanie wyjaśniające poza rozprawą, w każdym przypadku gdy nie istnieje żadna z przesłanek wymienionych w art. 89. W postępowaniu przeprowadzonym w trybie gabinetowym (kameralnym) organ administracji publicznej komunikuje się z reguły z jednym uczestnikiem postępowania (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 181 określa tę formę postępowania wyjaśniającego jako przesłuchanie) lub wyjaśnia stan faktyczny sprawy na podstawie dokumentów. W postępowaniu gabinetowym stosuje się przepisy kodeksu dotyczące postępowania dowodowego, z wyłączeniem przepisów o rozprawie.

W piśmiennictwie podkreśla się, że przepis art. 89 nie daje podstaw do rozróżnienia między obligatoryjnym a fakultatywnym przeprowadzeniem rozprawy, a zatem obowiązek przeprowadzenia rozprawy w przypadkach określonych w § 1 i 2 tego przepisu należy traktować tak samo (Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 229; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 399). Pogląd ten jest trafny, bowiem użycie w art. 89 § 1 wyrażenia modalnego "przeprowadzi rozprawę", podobnie jak wyrażenia zawartego w art. 89 § 2 "powinien przeprowadzić rozprawę" wskazuje na obowiązek (powinność) organu administracji publicznej przeprowadzenia rozprawy (por. E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 182, który na podstawie poprzednio obowiązującego przepisu art. 82 doszedł do wniosku, że użyte w § 1 tego przepisu określenie "może" oznacza w istocie obowiązek organu, który doszedł do przekonania, że przeprowadzenie rozprawy jest celowe według kryterium "przyspieszenia i uproszczenia").

Konkludując stwierdzić należy, że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych.

W sprawie niniejszej organ, mimo zaistnienia okoliczności, które wskazywałyby na konieczność, a przynajmniej celowość przeprowadzenia rozprawy organ takiego postępowania nie podjął.

Organ nie ustosunkował się także do zarzutów skarżącego dotyczących konieczności uprzątnięcia okolicy drogi publicznej, wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się jednak w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. (por. wyrok NSA z 9.04.2001r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635).

W dalszym toku postępowania organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, w szczególności rozważyć celowość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Celowość wyznaczenia rozprawy w rozważanym przypadku wiąże się przede wszystkim z faktem powołania przez organ biegłego i złożenia przez wymienionego opinii. Wnioski tej opinii zostały podzielone przez organ i stanowiły podstawę do określenie wynikającego z decyzji obowiązku zapłaty kary pieniężnej.

Zwrócić należy uwagę, ze skarżący zakwestionował ustalenia i wnioski jakie wyprowadził i zawarł w opinii biegły. Opinia biegłego, jako jeden z środków dowodowych stosowanych w postępowaniu administracyjnym, a jednocześnie składnik materiału dowodowego podlega takim samym regułom oceny, jak każdy inny dowód.

Strona może kwestionować wnioski wypływające z opinii, a także może zgłaszać zarzuty do tej opinii. Może domagać się np. jej uzupełnienia, a także wnosić o przeprowadzenie opinii innego biegłego.

Zarzuty, o których wyżej najpełniej można sformułować jedynie na wyznaczonej przez organ rozprawie administracyjnej, z udziałem biegłego, który złożył opinię, jak i pozostałych stron i uczestników postępowania. Na rozprawie biegły winien się też wypowiedzieć co do zarzutów – ich zasadności bądź bezzasadności.

W sytuacji, w której strona skarżąca nie zgadzała się z podstawowymi ustaleniami wynikającymi z opinii organ wnioski tej opinii mógł uznać za miarodajne i stanowiące podstawę ustaleń własnych dopiero w takim przypadku, gdy zgłaszane przez stronę zarzuty oceniłby jako bezzasadne również w świetle materiału dowodowego uzupełnionego na przeprowadzonej rozprawie administracyjnej.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy dowód z opinii biegłego, z przyczyn wyżej wskazanych, nie stwarzał jeszcze podstaw do przyjęcia zawartych w nim ustaleń. Nie można też pominąć rozbieżności istniejących w materiale dowodowym, a dotyczących ustaleń z wizji terenowej i wniosków opinii biegłego. Organ powinien te okoliczności rozważyć, nawet w sytuacji, w której uznał, że wyliczona, w oparciu o opinię kara, była dla skarżącego "korzystniejsza".

W uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Ze względu na to, iż wyrok sądu jest nieprawomocny, a zaskarżone decyzje dotknięte są wadami prawnymi, Sąd na podstawie art. 152 p.s.a. określił, iż nie mogą być one wykonywane.

Naruszenie przytoczonych w uzasadnianiu przepisów k.p.a. miało charakter istotny dla wyniku sprawy i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.