Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1414/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 listopada 2019 r., nr: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z [...] 2019 r., znak: [...],

odmawiającej przyznania I. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą – K. G.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

I. K. 20 maja 2019 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą K. G.

Wnioskodawczyni jest siostrą K. G., nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą nie zostało przyznane I. K. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ani zasiłku dla opiekuna.

K. G. jest panną (wydruk z pesel, wywiad pracownika socjalnego) i cierpi na dziecięce porażenie mózgowe. Wymaga stałej całodobowej opieki ze strony innych osób, jest osobą leżącą, siedzącą jedynie na wózku inwalidzkim przy pomocy zapiętych pasów, nie porusza się o własnych siłach. Wymaga pomocy we wszystkich czynnościach związanych z codziennym funkcjonowaniem. Wraz z rodzicami zamieszkuje na terenie Gminy O w R przy ulicy K w domu jednorodzinnym oraz z siostrą I. K. i jej z rodziną.

K. G. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 11 grudnia 2014 r., nr: [...], wydane na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. W orzeczeniu wskazano, że stopień niepełnosprawności datuje się od 5 lutego 1993 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od urodzenia.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że opiekę nad K. G. do 11 marca 2019 r. sprawowała jej matka F. G. Jednakże stan zdrowia F. G. uległ od tej daty znacznemu pogorszeniu i sama obecnie wymaga stałej opieki, jest osobą leżącą, posiada orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 28 maja 2019 r. Nr akt [...]). Natomiast ojciec K. G. – M. G. ma 76 lat, jest aktywny zawodowo oraz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym stanie sprawy Wójt Gminy O decyzją z [...] 2019 r., znak: [...], odmówił przyznania I. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą – K. G.

W uzasadnieniu organ I instancji powołał przepisy art. 17, art. 23 ust. 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z póżn.zm., dalej jako" "u.ś.r."). Wnioskodawczyni jest siostrą K. G.

i nie ulega wątpliwości, że ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów k.r.o. Jednakże w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach K. G.: F. G. i M. G. Matka nie jest już w stanie sprawować opieki nad córką i posiada orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Natomiast ojciec K. G. ma 76 lat jest aktywny zawodowo oraz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w ocenie organu l instancji powoduje, że może sprawować opiekę nad niepełnosprawna córką.

W odwołaniu I. K. podniosła, że sytuacja jej rodziny uległa drastycznej zmianie od 13 marca 2019 r. w związku z niepełnosprawnością dwóch jej członków: matki i siostry. Opisała zakres opieki i czynności, które należy wykonać w związku z niepełnosprawnością dwóch osób i dodał, że stan zdrowia M. G. także uległ pogorszeniu. Na dowód przedstawiła kartę pobytu M. G. w szpitalu i zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniu do dźwigania. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem w zaistniałej sytuacji rodzinnej jej powrót do pracy jest absolutnie niemożliwy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie podzieliło także argumentację wyrażoną w jego uzasadnieniu. Skoro ojciec K. G. jest osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności, przed jej siostrą, to odpowiednio do art. 132 k.r.o., jej obowiązek alimentacyjny jako zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Z kolei, jak wynika z art. 17 ust 1a u.ś.r., osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 art. 17 ustawy.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do któregokolwiek z członków rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki,

w zależności od tego kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej, powyższym przepisem, kategorii osób. O ile z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej może okazać się celowe przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymieniona w ustawie - kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności powstawania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, lecz przepis prawa. Także samo świadczenie pielęgnacyjne ma za zadanie wspierać rodzinę, a nie wyręczać ją w obowiązkach.

Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, że podejmowanie zatrudnienia przez osobę na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny nie jest przesłanką uniemożliwiającą sprawowanie opieki. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku obowiązek ten nie przybierze świadczenia pomocy w formie starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni.

Przedstawione w odwołaniu dokumenty, tj. karta informacyjna ze szpitala oraz zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do dźwigania obrazują stan zdrowia M. G. we wskazanym w nim czasie. Jednakże M. G. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W świetle powyższego, zdaniem SKO, zaskarżona decyzja jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne.

I. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuciła zaskarżonej decyzji;

1. naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 35, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie wydanie decyzji w ustawowym terminie, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i błędną ocenę materiału dowodowego oraz niezasadne uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia;

2. naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że jako siostra niepełnosprawnej K. G. skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości oraz uchylenie decyzji I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że posiada rodzinę, męża i dwóch synów w wieku 13 i 17 lat. Od powrotu matki ze szpitala tj. maja 2019 r. skarżąca całkowicie przejęła opiekę nad chorą siostrą, w związku z czym musiała podjąć decyzję o rezygnacji z pracy zawodowej (23 letni staż pracy). Siostra ma 42 lata, wymaga całodobowej opieki. Bardzo źle przyjęła chorobę matki, z którą była zżyta. Obawia się obecnie o zdrowie ojca.

Odnosząc się do podniesionej przez SKO aktywności zawodowej jej ojca skarżąca podała, że obecnie nie pracuje (był zatrudniony do września 2019 r.), przebywa na zasiłku chorobowym, ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Pozostaje w leczeniu ze względu na kręgosłup, nie może dźwigać, ani powrócić do pracy zawodowej. Zaświadczenie wydane przez lekarza w sierpniu 2019 r. nie oddaje jej zdaniem obecnego stanu zdrowia ojca, który cierpi dodatkowo na stany depresyjne. Świadomość, że pogarszający się stan jego zdrowia i myśl o śmierci, a tym samym pozostawienie żony i córki niezdolnych do samodzielnej egzystencji bez opieki i odpowiednich środków, nie wpływa korzystnie na jego zdrowie psychiczne. Ojciec dorabiał do emerytury, pracując na ¾ etatu jako stróż, co było konieczne w celu zapewnienia przyzwoitych warunków życia rodziny. Rodzice nigdy nie korzystali

z pomocy finansowej, dlatego nie zbierali rachunków. Oprócz opłat związanych

z utrzymaniem domu i innych podstawowych wydatków na żywność, środki czystości

i higieny są to także koszty wizyt dentystycznych (ok. 1000 zł), ponieważ każde leczenie zębów u siostry musi być wykonywane pod narkozą. Sugestia SKO o wynajęciu osoby trzeciej do opieki nad mamą i siostrą jest nierealna. Ponadto skarżąca podniosła, że jej matka pracowała prawie 30 lat zawodowo w warunkach szkodliwych (z tego ok. 10 lat na nocną zmianę), by na zamianę z ojcem opiekować się chorą córką. Dodała także, że nie wyobraża sobie by jej matką i siostrą zajmowały się osoby obce zamiast kochającej rodziny. Zarzut, że ojciec nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest również, w jej ocenie, chybiony. Już sam wiek ojca (76 lat) powoduje, że nie jest w stanie sam opiekować się nawet jedną, a co dopiero dwoma osobami niepełnosprawnymi. Ojciec od sierpnia 2019 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim (wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 21 sierpnia 2019 r., znak: [...]).

Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało z należytą starannością jej sprawy. Nie uwzględniło bowiem, że sytuacja, w której obecnie skarżąca się znalazła (dwie dorosłe niepełnosprawne osoby, wymagające stałej opieki całodobowej) nie należy do powszechnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Powołana regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018. 2220 dalej u.ś.r.)

Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Poza sporem jest, że K. G. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i posiada aktualnie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opiekę nad nią sprawowała matka F. do momentu, gdy wskutek choroby sama stała się osobą wymagającą stałej opieki, jako osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji, co potwierdza orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 28 maja 2019r. Jest też niekwestionowanym faktem, że opiekę nad niepełnosprawną K. przejęła jej siostra I. K.

Istota rozstrzygnięcia analizowanej sprawy leży w ocenie czy skarżącej można przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy obowiązek alimentacyjny rodzica – ojca M. G. wyprzedza jej obowiązek alimentacyjny, który dopiero w dalszej kolejności spoczywa na rodzeństwie.

Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2017.682). Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym ( art. 129 §1, 2 k.r.o.). Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami art.132 k.r.o.).

Powodem wydania decyzji odmownej jest fakt, że to na ojcu spoczywa obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, dlatego sprawująca faktyczną opiekę siostra nie może uzyskać uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy mieć na uwadze, że wykładnia w procesie stosowania prawa,

w odróżnieniu od analizy dogmatycznej dokonywana jest zawsze w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego i służy zakwalifikowaniu go jako podpadającego pod daną normę lub znajdującego się poza zakresem jej zastosowania. W rozpatrywanej sprawie złożoność stanu faktycznego nasuwa szereg wątpliwości dotyczących oceny uprawnień skarżącej do dochodzonego świadczenia. Wprawdzie ojciec niepełnosprawnej K. jako dysponujący orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności jest osobą, w świetle literalnego brzmienia art. 17 ust 1 , mogącą sprawować opiekę nad córką, jednakże wiek ( 76 lat) i charakter schorzeń powoduje, że faktycznie opieki tej sprawować nie jest w stanie. Nie sposób pominąć faktu, że w rodzinie znajduje się druga osoba wymagająca opieki F. G. posiadająca orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W tych okolicznościach uznanie , że to na M. G. jako ojcu niepełnosprawnej K. i mężu F. ciąży wyłączny w świetle prawa obowiązek alimentacyjny a także sprawowania opieki osobistej lub zapewnienia jej za pomocą osób trzecich byłoby konkluzją sprzeczną z podstawowymi zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym w stosunku do skarżącej należało przyjąć, że zaktualizował się wynikający z art.132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanej w dalszej kolejności co czyni ją osobą uprawnioną do wnioskowanego świadczenia, przy spełnieniu przez nią pozostałych przesłanek. Należy dostrzec, że choroba matki i spowodowany nią stan jej zdrowia stanowi istotna zmianę stosunków, zmniejszenie możliwości zarobkowych wcześniej dorabiającego jako stróż M. G. W rodzinie aktualnie znajdują się dwie osoby obciążone znaczną niepełnosprawnością i w stosunku do każdej z nich to M. G. jest w pierwszej kolejności obciążony obowiązkiem alimentacyjnym. Taka zmiana stosunków uzasadnia przyjęcie powstania obowiązku alimentacyjnego I. K., jako siostry, co otwiera jej drogę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Sąd nie podziela dokonanej przez organy orzekające literalnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. prowadzącej do uznania, że niedopuszczalne jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że ojciec niepełnosprawnej sam nie jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu.

Przychylić należy się do prezentowanego w judykaturze stanowiska, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. II FSK 381/12, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organy I i II instancji zastosowały literalnie przepis art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r., całkowicie pomijając cel świadczenia pielęgnacyjnego, Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Zdaniem Sądu z powyższym poglądem odnoszącym się także do potrzeby stosowania przy interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej należy się w pełni zgodzić. Wymaga jednak wyraźnego podkreślenia, że odkodowanie z powołanego przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę zasad przyznawania świadczeń. Taka wykładnia dokonana w konkretnej sprawie jest elementem stosowania prawa in concreto, nie może uogólniona .

Zdaniem Sądu organy pominęły w procesie wykładni treść art. 132 k.r.o., którego uwzględnienie jest konieczne przy dokonaniu systemowej wykładni ( a także funkcjonalnej) przepisu art. 17ust.1 pkt 4 u.ś.r., co stało się przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając nomę z art. 132 k.r.o. należało przyjąć, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny zobowiązanej w dalszej kolejności, co czyni ją osobą uprawnioną do dochodzonego świadczenia. Odmienna wykładnia omawianych przepisów, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni naruszałaby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a uwzględniająca zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Należy przypomnieć, że w wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (pub. OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że: "Choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Takie rozwiązanie było też korzystne dla państwa, które zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji)." Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trzeba podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały przewidziany w ustawie o pomocy społecznej z 1990 r. Podobne wnioski można wywieść z wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/2007, pub. OTK-A 2008/6/107 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/2007, pub. OTK-A 2008/6/109.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane przez organy obu instancji decyzje zostały oparte na błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nieuwzględniającej całokształtu stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – p.p.s.a.) uwzględnią ocenę prawną Sądu wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku.