Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 251/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 15g, art. 15zzb
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Teza: Art. 15g ust. 18 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie art. 15g tej ustawy, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, jeżeli dofinansowanie to dotyczyło innego okresu.

TEZY

Art. 15g ust. 18 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie art. 15g tej ustawy, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, jeżeli dofinansowanie to dotyczyło innego okresu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 618/21 w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. na akt Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżony akt; 3. zasądza od Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi na rzecz [A] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 618/21, oddalił skargę [A] Sp. z o.o. Sp. k. w Ł. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi z [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19. We wniosku wskazała, że środki mają zostać przyznane z tytułu obniżonego wymiaru czasu pracy dla 20 pracowników za okres 3 miesięcy.

W dniu [...] października 2020 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Łodzi poinformował spółkę o odmowie zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, wskazując, że skorzystała już ze wsparcia przewidzianego ustawą dot. COVID-19 poprzez zawarcie umowy na dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników objętych wnioskiem z Powiatowym Urzędem Pracy, co wyklucza możliwość przyznania świadczeń na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie.

Sąd zauważył, że przepisy ustawy o COVID-19 przewidują różne formy łagodzenia skutków wywołanych pandemią. Dofinansowanie z art. 15g i art. 15zzb ustawy COVID przewidziane jest na ochronę miejsc pracy, do których zaliczono m.in. dofinansowanie wynagrodzeń pracowników i należnych składek na ubezpieczenie społeczne.

Pojęcie pracownika na tle wymienionych przepisów jest identyczne i odnosi się do osoby fizycznej, która zgodnie z przepisami polskiego prawa pozostaje z pracodawcą w stosunku pracy oraz do osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę nakładczą lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) stosuje się przepisy dotyczące zlecania, albo która wykonuje pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz pracodawcy będącego rolniczą spółdzielnią produkcyjną lub inną spółdzielnią zajmującą się produkcją rolną, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowi ubezpieczeń: emerytalnemu i rentowemu, z wyjątkiem pomocy domowej zatrudnionej przez osobę fizyczną (art. 15g ust. 4 oraz art.15zzb ust. 1 i 2).

W ocenie Sądu, art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19 stanowi blokadę przyznania publicznych środków finansowych, w sytuacji gdy dany przedsiębiorca otrzymał już pomoc finansową do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat za łączny okres 3 miesięcy. Przepis ten uniemożliwia przedsiębiorcy otrzymanie pomocy publicznej kilka razy na podstawie tych samych przesłanek. Zdaniem Sądu, ma on również zastosowanie w przypadku, gdy przedsiębiorca otrzymał najpierw dofinansowanie na podstawie art. 15zzb, a później stara się o dofinansowanie na ochronę miejsc pracy na podstawie innego przepisu ustawy COVID, w tym tak jak w niniejszej sprawie na podstawie art. 15g.

W ocenie Sądu, sformowanie "takie same tytuły wypłat" oznacza wynagrodzenie oraz składki na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń na rzecz ochrony miejsc pracy w sensie generalnym, tj. przykładowo wynagrodzenie za listopad nie jest innym tytułem w rozumieniu art. 15g ust. 18 ustawy COVID niż wynagrodzenie za grudzień.

Między stronami rozbieżności budzi też pojęcie "3 miesięcy" na gruncie art. 15g ust. 16 w zw. z art. 15zzb ust. 5 ustawy COVID.

Zdaniem WSA prawidłowo organ stwierdził, że dofinansowanie w ramach ww. przepisów za tych samych pracowników i na podstawie takich samych tytułów jest możliwe maksymalnie za 3 miesiące, co należy wywieść wprost z art. 15g ust. 18 ustawy COVID. Nie ma więc znaczenia, że poprzednio otrzymane dofinansowanie dotyczyło innych 3 miesięcy niż dofinansowanie obecnie wnioskowane przez stronę. Przyznanie dofinansowania byłoby możliwe jedynie jako uzupełnienie do pełnych 3 miesięcy, gdyby otrzymane wcześniej dofinansowanie wynagrodzenia pracowników i składek na ubezpieczenie społeczne nie obejmowało okresu tych 3 miesięcy.

Sąd wskazał, że odpowiednikiem art. 15g ust. 18 ustawy COVID jest art. 15zzb ust. 12 ustawy COVID, który wprowadza zakaz otrzymania dofinansowania przez przedsiębiorcę, w sytuacji gdy te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych. Zdaniem WSA, "te same koszty" należy odnieść do przepisów ustaw o podatku dochodowym (tj. podatku od osób prawnych i osób fizycznych) w zakresie kosztów uzyskania przychodów (koszty działalności gospodarczej), do których zalicza się, m.in. wynagrodzenia pracowników i należne od nich składki. Na użycie tego sformułowania przez ustawodawcę miało z pewnością wpływ odwołanie się w art. 15zzb ust. 1 i ust. 5 ustawy COVID do pojęcia przedsiębiorcy, mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy i średniego przedsiębiorcy z ustawy Prawo przedsiębiorców, którym przyznawane jest dofinansowanie.

Sąd stwierdził, że warunkiem koniecznym do otrzymania pomocy z FGŚP jest nieuzyskanie pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat. Zdaniem WSA, nie ma przeszkód prawnych do łączenia różnych form pomocy w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej, określonej w ustawie COVID pod warunkiem, że przedsiębiorca nie otrzymuje z kilku źródeł wsparcia na ochronę miejsc pracy tych samych pracowników z takich samych tytułów, tj. wynagrodzenia, składki. Oznacza to, że w przypadku ubiegania się o dofinansowanie wynagrodzeń w Wojewódzkiego Urzędu Pracy zarówno na podstawie art. 15g i art. 15zzb, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, to świadczenia z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przysługują przedsiębiorcy tylko przez łączny okres 3 miesięcy. Jeżeli na podstawie art. 15zzb przedsiębiorca otrzymał dofinansowanie na 3 miesiące, to z pomocy w ramach art. 15g może skorzystać wyłącznie w przypadku, jeżeli wnioskował będzie o wsparcie na innych pracowników. W takiej sytuacji dofinansowanie na podstawie art. 15g przysługuje mu również na 3 miesiące.

Zatem forma wsparcia z art. 15g – dopłaty do wynagrodzeń pracowników dotychczas nieobjętych przestojem, ani obniżonym czasem pracy – winna być traktowana jako taki sam tytuł jak dopłaty z art. 15zzb. Świadczenia z art. 15g i 15zzb dotyczą bowiem tych samych tytułów, tj. dofinansowania na rzecz ochrony miejsc pracy. Faktyczne skorzystanie z dofinansowania na mocy art. 15zbb ustawy o COVID-19 wyklucza skorzystanie z pomocy przewidzianej w art. 15g.

Skoro w przedmiotowej sprawie skarżąca otrzymała już na podstawie art. 15 zzb ustawy o COVID-19 z Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2020 r. dofinansowanie na wynagrodzenie dla pracowników objętych wnioskiem z dnia 28 września 2020 r. o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, to nie może otrzymać ponownie pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19, odmawiając przyznania świadczeń określonych wnioskiem z dnia 28 września 2020 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej czynności organu polegającej na odmowie zwarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuchylenie czynności Dyrektora WUP z [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, pomimo dokonania czynności przez ten organ z naruszeniem przepisów prawa materialnego;

2) art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne dokonanie analizy sprawy i w efekcie pominięcie przez Sąd, iż organ naruszył zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli, jak i zasadę przekonywania oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez przyjęcie przez WSA, iż okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim to, iż skarżący otrzymał pomoc na ochronę miejsc pracy na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19 automatycznie wyklucza możliwość uzyskania pomocy na rzecz ochrony miejsc pracy na tych samych pracowników, ale za inny okres i na innej podstawie prawnej, w sytuacji gdy skarżący spełnił przesłanki przyznania dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy o COVID-19;

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 15g ustawy o COVID-19, w tym w szczególności art. 15g ust. 1 i 17-18 ww. ustawy w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 669, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie mógł uzyskać pomocy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące wrzesień-listopad 2020 r., bowiem otrzymał wcześniej pomoc na tych samych pracowników, ale za inne miesiące 2020 r. na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do oddalenia skargi z uwagi na spełnienie negatywnej przesłanki otrzymania wsparcia wynikającej z art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W okolicznościach sprawy należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony wyrok oraz zakwestionowany skargą do Sądu I instancji akt Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy.

Na uwzględnienie zasługiwał zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię.

W zarzucie tym skarżąca kasacyjnie spółka powołała się na naruszenie art. 15 g, w szczególności art. 15g ust. 1, ust. 17 i 18 ustawy COVID-19, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że spółka nie mogła uzyskać pomocy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące wrzesień-listopad 2020 r., gdyż otrzymała wcześniej pomoc na tych samych pracowników, ale za inne miesiące 2020 r. na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do oddalenia skargi z uwagi na spełnienie negatywnej przesłanki otrzymania wsparcia wynikającej z art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19.

Kluczowe znaczenie dla sprawy ma interpretacja przepisu art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19. Z przepisu tego wynika, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, mogą otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskały pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Dokonując literalnej wykładni powołanego przepisu można dojść do dwóch różnych rezultatów. Przekonuje do takiej konstatacji spór jaki zaistniał w tym przedmiocie pomiędzy stronami w tej sprawie. Organy i Sąd I instancji prezentują jeden sposób i rezultat wykładni literalnej, skarżąca zaś do WSA akt Dyrektora Urzędu Wojewódzkiego Urzędu Pracy Spółka drugi sposób i rezultat dokonanej wykładni.

Organ i Sąd I instancji twierdzą, że zwrot "takich samych tytułów wypłat" oznacza, że w przypadku, gdy np. podmiot ubiegający się o pomoc uzyskał już dofinansowanie na podstawie jednego z przepisów ustawy, w postaci dofinansowania wynagrodzenia za pracę i składek ZUS od tego wynagrodzenia dla konkretnych pracowników za okres trzech miesięcy, to już z tego tytułu, czyli wynagrodzenia za pracę tych samych pracowników, nie może uzyskać pomocy finansowej w postaci dofinansowania wynagrodzeń tych pracowników i składek ZUS od tego wynagrodzenia za inne okresy.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost bowiem stwierdza, że zwrot "takie same tytuły wypłat" oznacza wynagrodzenie oraz składki na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń na rzecz ochrony miejsc pracy w sensie generalnym, tj. przykładowo wynagrodzenie za listopad nie jest innym tytułem w rozumieniu art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19 niż wynagrodzenie za grudzień.

W końcowej części uzasadnienia WSA zwraca uwagę, że art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19 stanowi "o tych samych pracownikach" i tylko do tego miejsca rozumowanie Spółki jest prawidłowe. Dalej przepis ten posługuję się sformułowaniem "takich samych tytułach wypłat". Posłużenie się przez ustawodawcę terminem "takich samych", wskazuje, że chodzi o rodzaj tytułu, a nie o skonkretyzowany tytuł. O ile bowiem wynagrodzenie za pracę za miesiąc czerwiec nie jest tym samym tytułem co wynagrodzenie za miesiąc lipiec – oba będą takim samym, rozumianym rodzajowo, tytułem wypłaty.

Skarżąca kasacyjnie spółka twierdzi zaś, że treść przepisów ustawy o COVID-19 została tak skonstruowana, że nie można uznać, iż są jakiekolwiek przeszkody prawne do łączenia obu instrumentów, z tym jednakże zastrzeżeniem, że dofinansowanie wynagrodzeń z obydwu przepisów nie może dotyczyć tych samych pracowników w tym samym okresie. Zdaniem spółki w zaistniałych w sprawie okolicznościach nie można mówić o takich samych tytułach wypłat, bowiem wypłata wynagrodzenia i składek ZUS za każdy miesiąc jest osobnym tytułem wypłaty, co wynika chociażby z faktu, że należne pracownikowi wynagrodzenie przedawnia się za poszczególne miesiące, a nie zbiorczo z uwagi na inne daty wymagalności (por. wyrok SN z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt I PK 186/09, OSNP 2011/17-18/224). Podobnie sytuacja wygląda w zakresie składek ZUS, gdyż muszą być one odprowadzane za poszczególne miesiące i to z góry w ustalonych terminach.

W ocenie NSA podzielić należy wykładnię zaprezentowaną przez spółkę Przekonuje do tego wykładnia systemowa i celowościowa.

Zauważyć zatem wstępnie należy, iż z orzecznictwa NSA wynika, że w przypadku złożenia wniosku o pomoc finansową na podstawie art. 15g ustawy COVID-19, a następnie na podstawie art. 15zzb tej ustawy, pomoc w postaci dofinansowania wynagrodzenia za pracę oraz należności składkowych od tego wynagrodzenia – przysługuje do wynagrodzeń tych samych pracowników na podstawie tych dwóch wskazanych podstaw prawnych, zatem za dwa okresy trzymiesięczne.

W judykatach tych NSA stwierdza, iż uwzględniając chronologię wniosków składanych przez skarżącą oraz to, że przedmiotem sporu w tej sprawie jest świadczenie przyznawane na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID, kluczowe znaczenie w sprawie ma interpretacja art. 15zzb ust. 12 tego aktu prawnego. Jak już wskazano, zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych.

Dalej zauważa, że użyty w art. 15zzb ust. 12 ustawy o COVID zwrot "te same koszty" dotyczy kosztów wynagrodzeń pracowników w rozumieniu art. 15g ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o COVID oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne należnych za te same okresy rozliczeniowe oraz odnoszących się do tych samych pracowników. Z kosztami tożsamymi (tymi samymi) mamy bowiem do czynienia na gruncie art. 15zzb ust. 12 ustawy o COVID wyłączenie w przypadku, gdy odnoszą się one do tych samych pracowników i tego samego okresu rozliczeniowego. Takie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jest konsekwencją zastosowania w pierwszej kolejności wykładni językowej spornej regulacji.

W konsekwencji NSA uznał w tych orzeczeniach, że trafne jest stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym nie można zgodzić się z organem, że przyznanie dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy COVID na tych samych pracowników przez okres 3 miesięcy eliminuje możliwość przyznania świadczenia na innej podstawie, w tym w szczególności na podstawie przepisu art. 15zzb ustawy o COVID-19. Ponadto Sąd ten zasadnie zawraca uwagę, że żaden z przepisów ww. ustawy nie wskazuje, że omawiane przepisy (art. 15g i 15 zzb) wzajemnie się wykluczają, co oznaczałoby, że przyznanie świadczenia na podstawie jednego z nich eliminuje możliwość jego udzielenia na podstawie drugiego (por. wyroki NSA z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 21/22, LEX nr 3333626, sygn. akt I GSK 19/22, LEX nr 3335287).

W ocenie NSA rozpoznającego sprawę chronologia składanych wniosków nie może decydować o przyznaniu pomocy za jeden lub dwa okresy trzymiesięczne.

W sytuacji bowiem, jak opisana powyżej, gdy pierwszy wniosek został złożony na podstawie art. 15g ustawy o COVID-19, drugi zaś został złożony na podstawie art. 15zzb tej ustawy, pomoc przysługuje za dwa okresy trzymiesięczne. Natomiast w przypadku odwróconej kolejności, gdy pierwszy wniosek składany jest na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, drugi zaś na podstawie art. 15g tej ustawy, pomoc przysługiwałaby tylko za jeden okres trzymiesięczny, na podstawie wcześniej złożonego wniosku (art. 15 zzb ustawy o COVID-19).

Taka interpretacja byłaby niezgodna z art. 2 Konstytucji stanowiącym, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, czyli z zasadami demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie Trybunały Konstytucyjnego w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli (por. wyrok TK z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt K 8/98, OTK 2000/3/87 oraz P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 243).

Najczęściej stosowane w orzecznictwie TK są formuły sprawiedliwości dystrybutywnej. Sprawiedliwość dystrybutywna dotyczy zasad i trybu rozdziału dóbr, korzyści czy przywilejów (por. P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 245). Do tych kategorii można zaliczyć pomoc w postaci dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS. TK zauważa, że sprawiedliwość dystrybutywna pozostaje w ścisłym związku z zasadą równości: "Zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej jako adresatów danych norm prawnych. Wyrażona w ten sposób sprawiedliwość rozdzielcza oznacza, że równych traktować należy równo, podobnych należy traktować podobnie i nie wolno tworzyć takiego prawa, które różnicowałoby sytuacje prawną podmiotów, których sytuacja faktyczna jest taka sama (por. wyroki TK z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt K 8/97, OTK ZU nr 6 /1997, poz. 70, s. 502 i9 z 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244 oraz P. Tuleja, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Komentarz do art. 2 Konstytucji RP, Tom I, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., s. 246).

Wskazane przez TK reguły, wywiedzione z zasad konstytucyjnych: sprawiedliwości społecznej i równości znajdują zastosowanie podczas dokonywania wykładni przepisów prawa. Skoro art. 15 zzb ust. 12 ustawy o COVID-19 interpretuje się w taki sposób, iż przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych, a uprawnione jest uzyskanie dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS za dwa okresy trzymiesięczne, to także art. 15g ust. 18 ustawy o COVID w zakresie zwrotu "takich samych tytułów wypłat" należy interpretować w taki sposób, iż uprawnione jest dofinansowanie wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników za inny trzymiesięczny okres. Skonstatować wobec tego należy, że art. 15g ust. 18 ustawy o COVID nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie art. 15g tej ustawy, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników na podstawie art. 15zzb ustawy o COVID-19, jeżeli dofinasowanie to dotyczyło innego okresu.

Podkreślić w kontekście powyższego należy, że z żadnego przepisu ustawy o COVID-19 nie wynika, aby przyznanie pomocy na podstawie jednego przepisu tej ustawy eliminowało możliwość uzyskania dofinansowania na podstawie innej regulacji tego aktu, oczywiście w przypadku spełnienia wskazanych w przepisach warunków przyznawania takiej pomocy.

Podczas interpretacji przepisów ustawy COVID-19 nie można pomijać celu ustawy, jakim jest ochrona miejsc pracy i pomoc przedsiębiorcom w tym zakresie, w tym zachowanie zasady sprawiedliwości podziału środków publicznych w szczególnym okresie pandemicznym. Przedstawiona powyżej interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 uwzględniająca zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości w pełni, w ocenie NSA, realizuje wskazane cele.

Zasadnie też, zdaniem NSA, skarżąca kasacyjnie Spółka wskazuje w złożonym środku zaskarżenia, że potwierdzeniem prezentowanej przez nią wykładni przepisów ustawy jest doprecyzowanie art. 15g ustawy o COVID-19 polegające na wprowadzeniu do ustawy dodatkowego art. 15g ust. 18a, w myśl którego to przepisu, ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19. Jednoznacznie zatem ustawodawca w tym przepisie stwierdził, że przepisu ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy. Tym samym regulacja ta potwierdza, że ograniczenie wynikające z art. 15g ust. 18 dotyczy tego samego okresu, nie można go podwójnie dofinansowywać.

Końcowo NSA zauważa, że powołany przez pełnomocnika organu na rozprawie art. 15gh ust. 2 ustawy o COVID-19 nie może odnieść oczekiwanego skutku, w sytuacji złożenia przez stronę przedmiotowego wniosku w terminie zakreślonym przez art. 15gh ust. 1 tej ustawy i późniejszego kwestionowania przez spółkę negatywnego dla niej rozstrzygnięcia organu przez Sądem. Postępowanie sadowoadministracyjne nie może mieć bowiem charakteru iluzorycznego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zakwestionowany skargą kasacyjną wyrok oraz poprzedzający go akt Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.)