Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1097/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz M. R. kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2013r. znak [...] Wójt Gminy B., po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013r., odmówił M.R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę S.R. W uzasadnieniu organ, wskazał ustawowe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej regulowanych przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn.zm.). Organ ustalił, że osoba wymagająca opieki S. R. ma [...] lat. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych. Wnioskodawczyni wraz z mężem posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha przeliczeniowych. Organ podkreślił, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy jest brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określone w art. 3 pkt 22 ustawy, nie obejmuje rolnika. Ponadto musi on przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. W ocenie organu, wnioskodawczyni nie zalicza się ani do grupy osób, które zrezygnowały z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem ani do osób, które nie podejmują z tego powodu aktywności zawodowej.

Organ wskazał nadto, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji M.R. podniosła, iż gospodarstwo rolne jest bardzo małe, nie pracuje w nim ponieważ cały czas opiekuje się niepełnosprawną córką.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał treść przepisów prawa oraz powtórzył argumentację tożsamą jak w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. W ocenie organu drugiej instancji z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która uprawniałaby organ pierwszej instancji do przyznania M. R. wnioskowanego świadczenia nie istnieje, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia.

Z dołączonego do wniosku z dnia [...] czerwca 2013r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2012r. wynika, że S. R. (córka strony) została zaliczona do osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność istnieje od urodzenia, istnieje konieczność stałej długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a orzeczenie wydano do dnia [...] października 2020r.

Organ uznał, że skoro skarżąca nie wykonywała pracy o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy lub nie miała możliwości jej wykonywania, to należy ją uznać za osobę niespełniającą warunku do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt bycia rolnikiem/domownikiem wyklucza osobę ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne z kręgu osób, które mogą je otrzymać. Praca w rodzinnym gospodarstwie rolnym nie została zrównana w ustawie o świadczeniach rodzinnych z innymi formami aktywności zawodowej. Przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

M. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzuciła wydanie w sprawie decyzji bez przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, bowiem cytowany przez organy przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wskazuje jednoznacznie w jakim okresie powinna następować rezygnacja z zatrudnienia i kiedy osoba wymagająca opieki winna posiadać orzeczenie o niepełnosprawności, o którym mowa w tym przepisie tj. czy na czas rezygnacji z pracy czy składania wniosku o świadczenie.

Organ prowadzący postępowanie, na skutek wniosku z dnia [...] czerwca 2013r., nie ustalał przebiegu pracy zawodowej. Skarżąca podniosła, że [...] lutego 2008r. podjęła zatrudnienie w Gabinecie Terapii Holistycznej w charakterze fryzjerki, zatrudnienie trwało zaledwie 9 m-cy bowiem strona złożyła rezygnację z pracy (na mocy art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy), w związku z chorobą dziecka. Skarżąca podała, że nie godziła pracy zawodowej z opieką nad córką S., w tym okresie dziecko kierowane było na konsultacje onkologiczne. U dziecka stwierdzono Albinizm oczny jest pod stała kontrolą okulisty. Wzrok dziecka ulega pogorszeniu. Skarżąca podniosła, że gospodarstwo rolne [...] ha przeliczeniowego otrzymali w 2009 r. w formie darowizny od teściów. Skarżąca zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia społecznego rolników na wniosek (nie jest objęta obligatoryjnym ubezpiecz społecznym rolników). Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie należnego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013r. skarżąca podniosłą, że zrezygnowała z zatrudnienia z powodu choroby dziecka. Otrzymywała uprzednio świadczenie pielęgnacyjne, które zostało odebrane od 1 lipca 2013r., a organ poinformował o konieczności złożenia nowego wniosku celem otrzymania świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądową kontrolą w niniejszej sprawie objęte jest postępowanie administracyjne zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie przyznania M.R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – córką S.R.. Takie rozstrzygnięcie wniosku skarżącego organy motywowały brakiem wystąpienia w sprawie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na fakt, ze skarżąca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Zaskarżone decyzja podlegają uchyleniu bowiem wydane zostały z naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z nieprawidłową wykładnią prawa materialnego – art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego opiekuńczego w rozpoznawanej sprawie stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn.zm.) zwanej dalej jako "u.ś.r.", który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b). Przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uregulowano w ust. 5 art. 17 ww. ustawy.

Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie to rezygnacja, zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania winna być zatem podyktowana zamiarem sprawowania opieki nad osobą związaną z rezygnującym węzłem obowiązku alimentacyjnego, której stan zdrowia bezwzględnie wymaga opieki. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej lub jej niepodejmującym po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1411/06).

W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną wiązała się z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Implikuje to konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o świadczenie bezpośredniego związku – tak funkcjonalnego, jak i czasowego – pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki.

Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że ustawodawca nakazuje bezwzględnie badać, czy występuje bezpośredni związek, w szczególności czasowy, pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością (wolą rezygnującego) sprawowania stałej opieki nad inną osobą.

W ocenie Sądu, organy nie dołożyły należytej staranności do wyjaśnienia czy skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu podjęcia opieki nad niepełnosprawną córką wcześniej niż weszła w posiadanie gospodarstwa rolnego. Nie zostało w jakikolwiek sposób wyjaśnione kwestii, czy rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia z dniem [...] grudnia 2008r. (por. świadectwo pracy z dnia [...] grudnia 2008r.) była podyktowana koniecznością i chęcią z jej strony podjęcia opieki nad niepełnosprawną córką, czy też podyktowane było inną przyczyną. Wszakże córka skarżącej S. R. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] została uznana za osobę niepełnosprawną łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (k. 6 akt administracyjnych). Istotny jest jednak fakt, iż niepełnosprawność dziecka została stwierdzona od urodzenia, a orzeczenie wydano do dnia [...] października 2020r.

Organy jednakże zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy ograniczając się do stwierdzenia późniejszych okoliczności, że w dacie ubiegania się o przedmiotowe świadczenie skarżąca posiada gospodarstwo rolne.

A przecież skarżąca w skardze podaje, że dziecko jest niepełnosprawne od urodzenia i stan zdrowia znacznie pogorszył się właśnie w 2008r. co skłoniło ją do rezygnacji z zatrudnienia, w celu sprawowania całkowitej opieki and niepełnosprawną córką. Skarżąca podaje i dowodzi, że zakończyła stosunek pracy z własnej inicjatywy, w tym właśnie celu, co potwierdza dołączone do skargi świadectwo pracy z dnia [...] grudnia 2008r. Dokument ten potwierdza, ze stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 "według oświadczenia złożonego przez pracownika". Podkreślić należy, że powyższy przepis ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1988r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.) określa jako jedną z form rozwiązania stosunku pracy – oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem). Jednocześnie z orzeczenia o niepełnosprawności S. R. wynika, że w tym czasie dziecko było już niepełnosprawne, a skarżąca podnosi fakt leczenia onkologicznego.

Z akt sprawy nie wynika również to, co podaje skarżąca, że dopiero po rozwiązaniu przez nią stosunku pracy – rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, stała się wraz z mężem współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości rolnej o pow. [...] ha.

Nadmienić jednocześnie przyjdzie, iż zgodnie z treścią umowy z dnia [...] kwietnia 2009 r. (akt notarialny sporządzony w Kancelarii Notarialnej w Ś. Repertorium [...] nr [...]) rodzice męża skarżącej, w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej z uwagi na uzyskanie przez zbywcę prawa do renty inwalidzkiej z KRUS, darowali gospodarstwo rolne synowi oraz jego żonie do ich majątku wspólnego.

Organy nie przeprowadziły w tym kierunku żadnego postępowania wyjaśniającego. Brak w aktach sprawy także dokumentów poświadczających fakt, iż skarżąca prowadzi owo gospodarstwo rolne, z samego faktu jego współposiadania i opłacania podatku rolnego tej okoliczności wywodzić w okolicznościach sprawy nie można. Z akt sprawy wynika, że powierzchnia przeliczeniowa użytków rolnych wynosi 0,5025 ha.

Nadto ustalając i opisując ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy organy pominęły również i tę istotną okoliczność, iż uprzednio ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...], Wójt Gminy B., także na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem S.R., na okres od [...].05.2012r. do [...].10.2020r. (kopia decyzji złożona ona na rozprawie k. 44 akt sądowych).

W ocenie Sądu, analiza wyżej przedstawionego ciągu wydarzeń nie pozwala podzielić jednoznacznego stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie, iż skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, w rozumieniu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprost przeciwnie. Analiza zdarzeń jakie miały miejsce w niniejszej sprawie uprawdopodabnia stanowisko skarżącej, jednak to nie zostało dostatecznie zweryfikowane przez organy rozpatrujące jej wniosek. Czasowy związek między zaprzestaniem aktywności zawodowej skarżącej oraz niepełnosprawnością jej dziecka wskazuje, iż rezygnacja z pracy mogła mieć związek ze stanem zdrowia S.R. oraz koniecznością sprawowania nad nią opieki. Organy bardzo pobieżnie ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, a nadto nie uwzględniły w nim okoliczności, które co najmniej organ pierwszej instancji znał z urzędu – tj. tego że ostateczną decyzja z dnia [...] czerwca 2010r. przyznał skarżącej w tych samych okolicznościach faktycznych świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sparowania pełnej opiekli nad córka do [...] października 2012r.

Nie może zatem budzić wątpliwości, iż organy w niniejszej sprawie uchybiły podstawowemu obowiązkowi jaki ciążył na nich z mocy art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skutkowało to naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., gdyż co zasadnie zarzuca skarżąca, nienależycie zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, przez co nie został prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny i prawny, zaś uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.

Lektura uzasadnienia decyzji organów pierwszej jak i drugiej instancji nie pozwala natomiast stwierdzić, iż by organy rozważały w zakresie spełnienia przesłanek ustawowych zdarzenia mające miejsce jeszcze przed objęciem w posiadanie gospodarstwa rolnego. Konieczne jest ustalenie czy rezygnacja z zatrudnienia, która w sprawie istotnie miała miejsce, miała bezpośredni związek i jej jedynym celem była chęć całkowitej opieki nad niepełnosprawną córką, czy tez przesłankę tej decyzji stanowiły również inne okoliczności. Ustalenia i rozważenia wymaga to w kontekście zbliżonego okresu przyjęcia darowizny gospodarstwa rolnego przez skarżącą i jej męża, kto prowadzi to gospodarstwo rolne i.t.d., Nadto w okolicznościach niniejszej sprawy, bez szczegółowej oceny i wyjaśnienia przesłanek takiego rozstrzygnięcia nie sposób ocenić czy organy rozważały w ogóle okoliczności niniejszej sprawy w kontekście nabytych przez M.R. praw do spornego świadczenia pielęgnacyjnego – ostateczną decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2012r.

Organy winny wyjaśnić to zagadnienie także w kontekście tego na jakiej podstawie faktycznej i prawnej, w ww. decyzji ten sam organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznał je do [...] października 2020r., a w decyzji z [...] lipca 2013r. uznał, że przesłanek do tego świadczenia, mimo bezsprzecznego sprawowania opieki nad córką, nie spełnia. Podobnie organ drugiej instancji, ten istotny w okolicznościach sprawy fakt zupełnie pominął. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Marginalnie wskazać przyjdzie, że uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na którą powołały się organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji została podjęta [...] grudnia 2012r., a wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby prowadzące gospodarstwo rolne było rozbieżne. W uchwale tej NSA wyraźnie podkreślił, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeśli nie wiąże się z nim wykonywanie określonej działalności rolniczej. Samo posiadanie gospodarstwa nie przynosi bowiem dochodu, zatem nie może być traktowane jako działalność zawodowa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na prowadzenie gospodarstwa rolnego mogą składać się różne czynności, nie zwalnia to jednak organów administracji publicznej od poczynienia w tym zakresie ustaleń i uzasadnienia stanowiska. Tym bardziej, że skarżąca w odwołaniu, jak i samej skardze podnosiła, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Skoro zatem organ twierdzi, że skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne, winien przedstawić w tym zakresie stosowne dowody. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wyklucza prowadzenie gospodarstwa rolnego, zatem podstawowym obowiązkiem organów w takiej sytuacji jest wyjaśnienie i wykazania, czy taka sytuacja w okolicznościach danej sprawy ma miejsce – czy wnioskodawca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśnia wszakże znaczenia słowa "rolnik". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy podlega jednak tylko ten rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny (art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).

Bezspornie, skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych. Nie podlega więc obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS. Organy nie ustalały, czy podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek.

Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do zastępowania organów administracji w rozpatrywaniu spraw administracyjnych, zatem wbrew oczekiwaniu skarżącej, nie może orzec w niniejszej sprawie merytorycznie. Nadto, z uwagi na stwierdzone uchybienia w ustaleniu stanu faktycznego, także dokonana przez organy subsumpcja przepisów prawa materialnego jako przedwczesna, nie może podlegać w aktualnym stanie sprawy właściwej ocenie co do jej zgodności z prawem materialnym. Aby ocenić/skontrolować decyzję organu, sąd musi dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej kontrola sądowoadministracyjna jest niemożliwa, a zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie rozważyły sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej w oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, chociaż z mocy art. 6 K.p.a. ciążył na nich taki obowiązek. Skutkowało to naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., gdyż nienależycie zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, przez co nie został prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny i prawny, zaś uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię art. 17 ust.1 oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie, że skarżąca jako właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych) jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, a tym samym nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi znajdować odzwierciedlenie w konkretnych ustaleniach faktycznych, których w tej sprawie organ nie poczynił, a do czego będzie zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stosując się do powyższych wskazań. Dodatkowo organ dokona oceny okoliczności sprawy, w tym bezspornego faktu uprzedniego przyznania ostateczną decyzją i pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, w którym Trybunał orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP w dniu 16 grudnia 2013r., zatem w dacie ponownego rozpatrywania sprawy przez organy z pewnością występować będą związane z tym skutki prawne (utrata mocy przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej).

Powyższe może mieć znaczenie w okolicznościach sprawy bowiem przepisy, intertemporalne, których niezgodność z ustawą zasadniczą stwierdził w ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny, dotyczyły mocy prawnej decyzji administracyjnych o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych wydanych przed nowelizacją a stanowiły, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zostały one wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pkt II sentencji wyroku orzeczono na mocy art. 152 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a, sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, zgodnie z jej wnioskiem.