Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 93/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 pkt. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 października 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.S. od nakazu płatniczego (decyzji) Wójta Gminy z dnia 2 czerwca 2009 r. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Podstawą wydanej decyzji był następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 2 czerwca 2009 r. Wójt Gminy ustalił J.S. łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 r. w kwocie 1.158,00 zł.

Organ podatkowy ustalił, że podatnik na terenie Gminy W. obręb geodezyjny Ż. posiada działkę nr "A", która sklasyfikowana jest jako drogi o powierzchni 0,5414 ha oraz rowy o powierzchni 0,2761 ha. Z planu zagospodarowania przestrzennego Ż. wynika, że działka nr "A" jest rezerwacją terenu na cele ulicy dojazdowej oraz na cele obiektów mostowych, jednak brak jest zapisu, że niniejsza działka gruntu wydzielona jest pod drogę publiczną.

Podstawą opodatkowania podatkiem rolnym stanowiła pow. gruntów w ha przeliczeniowych - 6,7391, natomiast podatkiem od nieruchomości grunty pozostałe o pow.5.414,00 m2.

Od powyższej decyzji J.S. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem podatnika organ podatkowy I instancji nie uwzględnił faktycznego stanu prawnego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów Gminy W. jako obręb Ż., działka Nr "A" o pow. 8.175 m2. zwłaszcza dotyczącego podmiotu jej własności.

W ocenie podatnika, w związku z tym, że nie jest właścicielem działki Nr "A", nie może być stroną postępowania w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za rok 2009 ustalonego spornym nakazem płatniczym.

W dniu 19 maja 2006 r. na wniosek podatnika Wójt Gminy postanowieniem znak: [...] r. stwierdził zgodność wstępnego projektu podziału nieruchomości, działki Nr "B" z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia 15 lutego 2002 r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego Nr 78, poz.1689 z dnia 22 listopada 2002 r. W uzasadnieniu w/w postanowienia Wójt Gminy wskazał, że dla działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości obowiązują ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego, między innymi, w stosunku do działki Nr "A" jako rezerwacja terenu na cele ulicy dojazdowej, oznaczonej na rysunku planu symbolem KD.05.D. Podatnik mając na uwadze zapis w Uchwale Rady Gminy z dnia 15 lutego 2002r., że obszar planu obsługiwany jest przez układ dróg ulic oznaczonych na rysunku planu jako KD stanowiący główny układ uliczny gminy stwierdza, że do tego układu między innymi zaliczona została droga oznaczona na rysunku planu symbolem KD.05.D. Powyższe oznacza, że działka Nr "A" jako teren przeznaczona została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod publiczną drogę gminną, w związku z tym zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Przepis powyższy, zdaniem strony stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. W związku z tym właścicielem działki Nr "A" stała się Gmina W. z dniem 12 czerwca 2006 r. tj. z dniem uzyskania klauzuli prawomocności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie wskazało, że stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz.2027) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art.194 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy nie ma uprawnień w trakcie postępowania podatkowego do samowolnej zmiany danych wynikających z dowodów (dokumentów) urzędowych i przyjmowania ich do ustaleń zobowiązań podatkowych.

W niniejszej sprawie z ewidencji Starostwa Powiatowego wynika, że sporna działka Nr "A" obręb ewidencyjny Ż. o pow.0,8175 ha oznaczona jako W -Rowy ( 2.761 m2) i dr - Drogi ( 5.4142) jest własnością J.S.

Według organu odwoławczego spór w zakresie przedstawionym w odwołaniu odnośnie działki Nr "A" nie może być przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatku, bowiem organy podatkowe nie są uprawnione do zmiany zapisów wynikających z dokumentów urzędowych. Podatnik kwestionujący prawidłowość tych danych powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ich ewidencję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wójtowi Gminy.

W uzasadnieniu skargi wskazał, analogicznie jak w odwołaniu, że nie jest właścicielem spornej działki, która jako droga gminna stała się własnością Gminy W. Podkreślił, że organ II instancji nie kwestionując powyższego twierdząc, że podstawą wymiaru podatku jest ewidencja gruntów i budynków pominął fakt, że jej zaktualizowanie, czyli uwidocznienie własności Gminy, należy do obowiązków Wójta Gminy. Wskazał na łamanie elementarnych zasad praworządności oraz na naruszenie dyspozycji art. 120 -122 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że zakres podmiotowy podatku od nieruchomości określony został w art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm.). Z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Z akt sprawy - dokumentu przesłanego przez Starostwo Powiatowe w L. wynika, że działka Nr "A" w obrębie Ż. jest własnością skarżącego, który kwestionując prawidłowość danych wynikających z ewidencji gruntów, winien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że spór pomiędzy stronami w istocie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na skarżącym ciąży obowiązek zapłacenia podatku w odniesieniu do działki nr "A" położonej w obrębie geodezyjnym Ż.

Wydając decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 organ podatkowy oparł się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

W myśl art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) ustawa reguluje m.in. sprawy dotyczące ewidencji gruntów i budynków, a więc zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów należy do zadań starosty (art. 7d pkt 1 cytowanej ustawy). Ewidencja obejmuje m.in. informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz wykazuje właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty (art. 20 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy).

Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne "podstawę do wymiaru podatków i świadczeń (...) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Oznacza to, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji czy informacji złożonej przez podatnika, są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 489/08). Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że ewidencja gruntów i budynków nie tworzy stanów prawnych, lecz je rejestruje ( tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Ka 303/08 ). Zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać na podstawie stosownych dokumentów, w tym ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 22 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów. Jeżeli dana osoba uważa, że zapisy w ewidencji gruntów są nieprawidłowe, to może złożyć wniosek o ich zmianę w zakresie danych objętych taką ewidencją. To podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem władanych przez niego nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą. Taki obowiązek nie spoczywa na organach podatkowych, które są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków (tak wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt III SA 2466/01).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący w 2009 r. figurował w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w L. jako właściciel nieruchomości na terenie gminy W., które podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym i podatkiem od nieruchomości. Z ewidencji tej wynika, że podatnik posiada sporną działkę nr "A" położoną w obrębie geodezyjnym Ż. Skoro strona twierdzi, że przedmiotowa działka nie jest jej własnością w świetle art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i kwestionuje prawidłowość danych wynikających z ewidencji gruntów winna wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ową ewidencję, co zresztą zasadnie skonstatował organ odwoławczy.

Dlatego też twierdzenie skarżącego, że obowiązek dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków ciążył na Wójcie Gminy nie znajduje uzasadnienia, skoro to podatnik był właścicielem przedmiotowego gruntu i należał do kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o aktualizację danych zawartych w ewidencji.

Należy przy tym zauważyć, że bez znaczenia dla oceny legalności decyzji pozostaje kwestia podmiotu odpowiedzialnego za zaniechanie aktualizacji ewidencji gruntów, zaś organ podatkowy, związany danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów, nie był zobowiązany do podejmowania, w postępowaniu podatkowym, działań na rzecz doprowadzenia do zgodności zapisów z ewidencji ze stanem faktycznym (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 660/08).

Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że organy obu instancji nie naruszyły zasad postępowania wyrażonych w art. 120-122 Ordynacji podatkowej. W szczególności, działając na podstawie przepisów prawa, właściwie wskazały materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia.

Przedmiotowa działka sklasyfikowana jest jako droga oznaczona symbolem "dr" o powierzchni 0,5414 ha oraz rowy oznaczone symbolem "W" o powierzchni 0,2761 ha.

Stosownie do § 68 ust. 3 pkt 7a rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. 2001., Nr 38, poz. 454 ) – grunty oznaczone symbolem "dr" – są to tereny komunikacyjne – drogi, które nie stanowią użytków rolnych, ani gruntów leśnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych, w związku z tym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, natomiast rowy stanowią użytki rolne, w związku z tym podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym.

Zakres podmiotowy podatku od nieruchomości został określony w art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), z ust. 1 pkt 1 tego artykułu wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są m.inn. osoby fizyczne. Z kolei art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( t.j.Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115) oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych.

Ze znajdującego się w aktach sprawy Planu Zagospodarowania Przestrzennego w miejscowości Ż. Gmina W. wynika, że działka nr "A" jest rezerwacją terenu na cele ulicy dojazdowej o szerokości w liniach rozgraniczających 15 m i skrzyżowania oraz na cele obiektów mostowych - co oznacza, że przedmiotowa działka nie jest gruntem wydzielonym pod drogę publiczną i dopóki nie zostanie w ewidencji gruntów i budynków ujawniony inny niż podatnik właściciel, dopóty to na nim będzie spoczywał obowiązek podatkowy.

Jeśli chodzi o pozostałe składniki spornej działki ( rowy), to w myśl art. 6 ust.1 pkt 1 i art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 o podatku rolnym ( Dz.U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm. ) obowiązek podatkowy ciąży m.inn. na ich właścicielu. Prawidłowo zatem organy podatkowe ustaliły prawnomaterialną odpowiedzialność podatnika w odniesieniu do tej części spornej działki.

Odnosząc się do twierdzeń podatnika zawartych w odwołaniu, że zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami, działka nr "A" przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna uznać należy, że rozumowanie strony w tym zakresie pozbawione jest uzasadnionych podstaw.

Warto w tym miejscu powołać się na stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w wyroku z dnia 26 czerwca 2008 r. III SA/Po 198/2008, wyraźnie podkreślił, że "w sytuacji, gdy podziału nieruchomości dokonuje się z urzędu (jak w omawianej sprawie) to nawet wtedy, gdy projekt podziału przewiduje wydzielenie działek pod drogę publiczną, nie przechodzi ona na własność Skarbu Państwa czy też jednostek samorządowych. W takiej sytuacji jednostki samorządowe lub Skarb Państwa mogą uzyskać własność tych działek w drodze czynności cywilnoprawnej lub wywłaszczenia ( teza 5 do art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Gerard Bieniek, Stanisława Kalus, Zenon Marmaj, Eugeniusz Mzyk. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 13 lipca 2000 roku (II SA/Gd 1024/99 ), który stwierdził, że działki wydzielone pod drogę publiczną w podziale prowadzonym z urzędu nie stają się z mocy prawa własnością jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa i jeżeli właściciel nieruchomości nie zgodzi się wyzbyć w drodze czynności prawnej (sprzedaży, zamiany itp.), konieczne będzie wywłaszczenie części tej nieruchomości.

Innymi słowy, do czasu prawomocnego wywłaszczenia działki to podatnik nadal pozostaje ich właścicielem i to na nim będzie spoczywał obowiązek podatkowy.

Reasumując, nie może budzić wątpliwości, że zasada oparcia wymiaru podatku na danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków obowiązuje zarówno wówczas, gdy jest ona niekorzystna dla podatnika jak i wówczas, gdy brak zmiany w ewidencji skutkuje dla niego niższym opodatkowaniem. Tak długo jak zmiany nie zostaną ujawnione w ewidencji, podstawę wymiaru podatków stanowić mogą tylko dane wynikające z ewidencji, według jej stanu z okresu objętego opodatkowaniem.

Ponieważ postępowanie podatkowe nie jest dotknięte wadliwościami w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.