Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 690/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 3, art. 8 ust. 11 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: par. 2 pkt 1, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 1715
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

SENTENCJA

Dnia 26 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego – po wznowieniu postępowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S., prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy Al. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu a.bł.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o przyznaniu G. K. świadczenia w formie zasiłku okresowego w wysokości 514,00 zł na okres od 1 kwietnia 2016r. do 31 lipca 2016 r. uznając, że strona spełnia warunki do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i przyznania wnioskowanego świadczenia, w tym spełnia kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

W październiku 2017r. do organu I instancji wpłynęło anonimowe zgłoszenie, że Państwo K. spieniężyli posiadany majątek w gminie O. Po uzyskaniu informacji jaka nadeszła z gminy, organ I instancji wszczął postępowanie wyjaśniające dotyczące uprawnień strony do zasiłków z pomocy społecznej w okresie 2015-2016 roku.

Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie w sprawie przyznanego zasiłku okresowego na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 31 lipca 2016r. w wysokości 514,00 zł miesięcznie. Organ ustalił bowiem, że nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) została zbyta przez G. i M. K. dnia 23 czerwca 2015r. za kwotę 119.000,00 zł. Kwotę 10.000,00 zł otrzymali w dniu sprzedaży, pozostałą kwotę w wysokości 109.000,00 zł w miesiącu lipcu 2015r. (akt notarialny REPERTORIUM A [...] z dnia 23 czerwca 2015r.).

Następnie Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 104 i 163 k.p.a. zmienił własną ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r w ten sposób, że w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu 2016 r. odmówił przyznania świadczenia. W pozostałej części decyzję pozostawił bez zmian. Decyzję tę uchyliło SKO w Ł. decyzją z dnia [...] lutego 2018r.wskazując, że po wznowieniu postępowania może zapaść wyłącznie rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 K.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta P. 1. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego w wysokości 514,00 zł w miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. 2. odmówił zasiłku okresowego przyznanego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. w wysokości 514,00 zł miesięcznie.

Organ ustalił, że G. i M.K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, są bierni zawodowo z powodu długotrwałej choroby, utrzymują się ze środków finansowych otrzymanych przez Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. Ponadto, w rodzinie występują problemy zdrowotne i zawodowe. Organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji finansowej rodziny i na tej podstawie ustalił, że dochód rodziny uzyskany ze sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi jest dochodem jednorazowym, który należy rozliczyć zgodnie z art.8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na względzie organ ustalił, iż dochód w okresie od kwietnia 2016r. do maja 2016r. wynosił 9.916,66 zł (119.000,00 zł : 12 miesięcy) i przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny o kwotę 8.888,66 zł (9.916,66 zł - 1.028,00 zł kryterium dwuosobowej rodziny) a w miesiącu czerwcu 2016r. wynosił 9.083,33 zł (109.000,00 zł : 12 miesięcy) i przekroczył kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny o kwotę 8.055,33 zł (9.083,33 zł - 1.028,00 zł kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny).

W odwołaniu od powyższej decyzji G.K. wyrażając niezadowolenie z zaskarżonej decyzji, opisał sytuację życiową, zdrowotną, bytową oraz finansową i wskazał, że pieniądze, które otrzymał ze sprzedaży domu wraz z działką przeznaczył na spłatę długów i remont mieszkań. Ponadto, w czasie kiedy miał pieniądze ze sprzedaży domu nie prosił o pomoc finansową. Wskazuje, że sytuacja jaką przedstawił w odwołaniu wystarczająco wyjaśnia prawo do korzystania z pomocy w tym czasie, przyczyny sprzedaży domu i na co był zmuszony przeznaczyć pieniądze.

Decyzją z dnia [...] r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., , uchyliło decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] w całości i orzekło w ten sposób, że a) odmówiło przyznania G.K. świadczenia w formie zasiłku okresowego w wysokości 514,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016r.; b) przyznało G. K. zasiłek okresowy od dnia 1 lipca 2016r. do 31 lipca 2016 r. Organ orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. art. 8, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1769 ze zm., dalej jako u.p.s.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058).

Organ podkreślił, że sprawa dotyczy przyznania G.K. zasiłku okresowego w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r., przyznanego na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. W tej sprawie Prezydent Miasta P. wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wobec ujawnienia nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych , które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi I instancji. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, iż podstawą do wznowienia postępowania był fakt, że strona nie poinformowała o zmianie sytuacji dochodowej. Z dokumentów sprawy wynika bowiem, że nieruchomość (działka budowlana z lasem oraz gruntami ornymi) została zbyta przez G. i M. K. dnia 23 czerwca 2015 r. za kwotę 119.000,00 zł. Kwotę 10.000,00 zł otrzymali w dniu sprzedaży, pozostałą kwotę w wysokości 109.000,00 zł w miesiącu lipcu 2015r. (akt notarialny REPERTORIUM [...] z dnia 23 czerwca 2015r.) i okoliczność ta miała wpływ na przyznane świadczenia. Organ dalej wyjaśnił, że podstawą do przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 u.p.s. Bezspornie zatem strona po przeliczeniu dochodu z tytułu sprzedaży nieruchomości (działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi) za kwotę 119.000,00 zł przekracza kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej należało kwotę uzyskaną z tytułu sprzedaży nieruchomości rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Dochód uzyskany w miesiącu czerwcu 2015r. w kwocie 10.000,00 zł i w miesiącu lipcu 2015r. w wysokości 109.000,00 zł należało rozliczyć na 12 kolejnych miesięcy tj. w przedmiotowej sprawie od 1 lipca 2015r. do 30 czerwca 2016r. Organ stwierdził, że konsekwencją powyższego jest brak prawa do świadczeń w formie zasiłku okresowego w okresie od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 30 czerwca 2016r. Natomiast prawo do tych świadczeń stronie przysługuje od 1 lipca 2016r. do 31 lipca 2016r. bowiem w tym okresie strona spełniała kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Podsumowując, Kolegium zgodziło się z organem I instancji, iż wnioskowane świadczenie nie przysługuje w okresie od 1 kwietnia 2016r. do 30 czerwca 2016r. natomiast przysługuje w okresie od 1 lipca 2016r. do 31 lipca 2016r., jednakże podkreśliło, że powyższe wynika jedynie z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, a nie z sentencji zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących sposobu wydatkowania środków ze sprzedaży nieruchomości Kolegium stwierdziło, iż do dochodu należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocy wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Katalog tych przychodów, których nie wlicza się do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej jest zamknięty. Uzyskany przez rodzinę G. K. dochód z tytułu sprzedaży działki budowlanej z lasem oraz gruntami ornymi nie może zostać pominięty przy obliczaniu dochodu stanowiącego podstawę do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem organu nie ma przy tym znaczenia w jaki sposób i na jaki cel osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej wydatkowała uzyskany dochód.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł G. K., powielając argumentację zawartą w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonych decyzji, to jest bada jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego. W myśl art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369, ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Rozpatrując skargę w granicach tak zakreślonej kognicji sąd uznał ją uzasadnioną, choć jej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Kontroli sądu zostało poddane postępowanie prowadzone po wznowieniu postępowania, dotyczącego potwierdzenia skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od dnia 27 kwietnia 2016 r. do 25 lipca 2016 r.

Skarżący, kwestionując zaliczenie do dochodu kwot uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości podnosi, że organ winien uwzględnić, na jakie cele dochody te zostały przeznaczone. Jednakże dochód skarżącego został obliczony po wznowieniu postepowania w sposób prawidłowy. Zgodnie z dyspozycją art. 8 ust.3 u.p.s. , który definiuje pojęcie dochodu na potrzeby ustawy o pomocy społecznej, podstawę obliczenia dochodu stanowi każdy przychód, niezależnie od tytułu i źródła jego uzyskania. źródła jego uzyskania. Co do zasady bierze się pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jednakże w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust.11 pkt 2 u.p.s.).

Unormowania u.p.s. w zakresie badania sytuacji dochodowej każą uwzględniać każda złotówkę dochodu,, otrzymaną przez wnioskującego o pomoc społeczną. Jednocześnie żaden z przepisów ustawy u o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości nieuwzględnienia dochodu z uwagi na sposób jego skonsumowania. Tak więc organ, po powzięciu informacji o otrzymaniu w czerwcu i lipcu 2015 roku dochodu ze sprzedaży nieruchomości, zobligowany był do ponownego ustalenia sytuacji dochodowej rodziny skarżącego zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 pkt 11 u.p.s. i zweryfikowania przyznanych świadczeń. Podjęte przez organy działania i ustalenia nie budzą zastrzeżeń sądu.

Niemniej, pomimo nietrafności zarzutów skargi sąd zobligowany jest do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, która dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, co sąd bierze pod uwagę z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. przyznającą świadczenie na okres 1 kwietnia 2016 r. – 31 lipca 2016 r. i odmówił przyznania świadczenia w tym okresie. Z kolei SKO uchylając decyzję I instancji w całości orzekło o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia na okres 1 kwietnia 2016 r. – 30 czerwca 2016 r. i przyznaniu świadczenia od dnia 1 lipca do 31 lipca 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło tym samym dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem stwierdzając istnienie podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, wydało nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy nie eliminując z obrotu prawnego uprzedniej decyzji.

Wobec wyeliminowania przez SKO z obrotu prawnego jedynie decyzji organu I instancji, doszło w niniejszej sprawie do sytuacji, w której odżyła decyzja przyznająca skarżącemu świadczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. Tym samym wydanie zaskarżonej do tut. Sądu decyzji SKO z dnia [...] r. spowodowało, że w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje rozstrzygające odmiennie kwestię uprawnienia skarżącego do świadczenia okresowego za okres 1 kwietnia 2016 – 31 lipca 2016 r. Obowiązuje bowiem decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] przyznająca skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 514 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. oraz zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja SKO z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości 514 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016r. oraz o przyznaniu tego świadczenia od dnia 1 lipca 2016r. do 31 lipca 2016 r.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji jest jednym z elementów najistotniejszych każdej decyzji administracyjnej. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracyjnego załatwiająca sprawę w tej formie. Zaskarżona decyzja nie uczyniła zadość temu wymogowi. Wprawdzie częścią składową decyzji jest także uzasadnienie faktyczne i prawne, które służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji, jednak brak pełnego rozstrzygnięcia nie może być sanowany poprzez treść uzasadnienia.

Reasumując, z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, doszło do ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, bez jej wyeliminowania nie jest możliwe wydanie kolejnego rozstrzygnięcia i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji (res iudicata).

Z uwagi na powyższe sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust.2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

O przyznaniu kosztów pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 2 pkt 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715).

dc