Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2226/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 568 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podstawą opodatkowania jest obrót, który zmniejsza się o kwoty udokumentowanych prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów. Rabaty udzielone z tytułu i w okresie gwarancji lub rękojmi pomniejszają obrót, nawet gdy zostały przyznane po upływie roku od dnia wydania towaru lub świadczenia usług.

Przepis art. 568 par. 1 Kc przewiduje, że uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana. Bezsprzecznie zatem zgłoszenie reklamacji po upływie blisko 2 lat od wydania urządzeń nie może być uznane za zgłoszenie uprawnienia w terminie prekluzyjnym.

Wprawdzie zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższego terminu, ale pod warunkiem, że przed jego upływem kupujący zawiadomił sprzedawcą o wadzie.

TEZY

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podstawą opodatkowania jest obrót, który zmniejsza się o kwoty udokumentowanych prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów. Rabaty udzielone z tytułu i w okresie gwarancji lub rękojmi pomniejszają obrót, nawet gdy zostały przyznane po upływie roku od dnia wydania towaru lub świadczenia usług.

Przepis art. 568 par. 1 Kc przewiduje, że uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana. Bezsprzecznie zatem zgłoszenie reklamacji po upływie blisko 2 lat od wydania urządzeń nie może być uznane za zgłoszenie uprawnienia w terminie prekluzyjnym.

Wprawdzie zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższego terminu, ale pod warunkiem, że przed jego upływem kupujący zawiadomił sprzedawcą o wadzie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "U." Spółki z o.o. w T. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 6 października 2000 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2000 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 2000 r. Drugi Urząd Skarbowy w T. określił skarżącej "U." Spółce z o.o. w T. kwotę zwrotu różnicy podatku w wysokości 160.724 zł i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za luty 2000 r. Organ podatkowy zakwestionował obniżenie obrotu i podatku należnego o kwotę z faktury korygującej dotyczącej uznania reklamacji dotyczącej zbyt małej wydajności zestawu do rozlewu napojów gazowanych.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła, że pozbawiono ją uprawnienia do dokonania korekty podstawy opodatkowania w sytuacji, gdy dokonała prawnie dopuszczalnego i udokumentowanego obniżenia ceny, związanego z odpowiedzialnością z tytułu rękojmi za wady. Reklamacja została zgłoszona w trakcie trwania rękojmi i rezultatem jej było obniżenie ceny o kwotę o jaką kontrahent skarżącej obniżył cenę ostatecznemu odbiorcy linii.

Decyzją z dnia 6 października 2000 r. Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji albowiem z braku protokołu odbioru linii nie rozpoczął biegu termin gwarancji. Nie istniało również zobowiązanie skarżącej z tytułu rękojmi za wady, bowiem kupujący wbrew art. 563 Kc nie zawiadomił sprzedawcy o istnieniu wady pomimo, że od 3 listopada 1998 r. wiedział o wadzie związanej z niską wydajnością linii.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Skarżąca wskazała, że ustalenia Izby Skarbowej odnośnie utraty roszczeń kupującego z tytułu rękojmi za wady nie miały oparcia w prowadzonym postępowaniu dowodowym. Ponadto kwestionowanie uprawnień kupującego i podnoszenie przez organ podatkowy zarzutu utraty uprawnień z tytułu rękojmi za wady stanowi wkroczenie organu w sferę praw sprzedawcy, który jest jedynie uprawniony do zgłoszenia zarzutu. Instytucja przedawnienia roszczeń znajdująca w drodze analogii zastosowanie do terminów związanych z rękojmią za wady fizyczne wskazuje, że możliwość zrzeczenia się korzystania z zarzutu przedawnienia jest uprawnieniem osobistym dłużnika.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. wniosła o jej oddalenie. Zestaw do rozlewu napojów został sprzedany przez skarżącą Spółce z o.o. "KBMZ" w T. w dniu 30 marca 1998 r. Ponieważ finalny odbiorca - firma rosyjska - zgłaszał zastrzeżenia co do wydajności i wadliwości urządzeń, nie został podpisany protokół odbioru, co było warunkiem rozpoczęcia biegu gwarancji. Wystawiona faktura korygująca nie mogła być także uznana jako przyznająca rabat z tytułu rękojmi za wady fizyczne urządzeń bowiem kupujący roszczenia z powyższego tytułu utracił, na skutek niedochowania "aktów staranności" tj. zbadania rzeczy i powiadomienia sprzedawcy o wadzie niezwłocznie po jej wykryciu. Spółka "KBMZ" pierwsze pismo reklamacyjne od kontrahenta rosyjskiego otrzymała w dniu 31 sierpnia 1998 r., a ostatecznie o wadzie dowiedziała się w dniu 3 listopada 1998 r. jednak faktu tego nie zgłosiła stronie skarżącej, jedynym pismem dotyczącym reklamacji było pismo z 9 lutego 2000 r. Zarzut braku ustaleń dowodowych odnośnie zgłoszenia reklamacji był bezpodstawny skoro Prezes Spółki oświadczył wcześniej o przedłożeniu wszelkich dokumentów związanych z reklamacją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania jest obrót, który zmniejsza się o kwoty udokumentowanych prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów. Rabaty udzielone z tytułu i w okresie gwarancji lub rękojmi pomniejszają obrót, nawet gdy zostały przyznane po upływie roku od dnia wydania towaru lub świadczenia usług. Przepis art. 568 par. 1 Kc przewiduje, że uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana. Bezsprzecznie zatem zgłoszenie reklamacji po upływie blisko 2 lat od wydania urządzeń nie może być uznane za zgłoszenie uprawnienia w terminie prekluzyjnym. Wprawdzie zarzut z tytułu rękojmi może być podniesiony także po upływie powyższego terminu, ale pod warunkiem, że przed jego upływem kupujący zawiadomił sprzedawcę o wadzie. Zarzut jest formą obrony przed roszczeniami sprzedawcy a więc instytucją nie mającą w sprawie zastosowania. Decydujące znaczenie ma jednak językowa wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o VAT ograniczająca podatkowe skutki udzielonych rabatów, jedynie do tych, które zostały udzielone w okresie rękojmi. Tymczasem skarżąca Spółka udzieliła rabatu w 2000 r., tj. po upływie terminu z art. 568 par. 1 Kc. Wbrew stanowisku skargi przepisy art. 15 ust. 2 ustawy o VAT nie pozwalają na zaakceptowanie poglądu, że uznanie swojej odpowiedzialności przez sprzedawcę jest zawsze wiążące dla określania obrotu dla celów podatkowych. Omawiany przepis mówi bowiem o "okresie gwarancji lub rękojmi" a więc odnosi się do kategorii czasowej, obiektywnej, wynikającej z przepisu prawa, a nie z woli strony. Ponadto wbrew stanowisku skargi Sąd opowiada się za poglądem, iż terminy z art. 568 Kc mają charakter terminów zawitych /prekluzyjnych/ po upływie których uprawnienia wygasają, stąd niezasadne odwołanie się skargi do art. 117 par. 3 Kc /por. komentarz do Kodeksu cywilnego Księga Trzecia, Zobowiązania pod. red. G. Bieńka - Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1999 r. str. 68-69/.

Pomimo stosownych wezwań na etapie postępowania administracyjnego ani później strona skarżąca nie przedłożyła dowodu na zgłoszenie roszczeń z tytułu rękojmi i powiadomienie o ujawnieniu wady złożone sprzedawcy przez kupującego.

Uznać zatem należało, że w postępowaniu dowodowym nie miały miejsca wadliwości skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skutek taki bowiem może nastąpić zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym gdyby uchybienia organu mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. O istotnym wpływie można zaś mówić w sytuacji gdyby skarżącego pozbawiono możliwości swobodnej i pełnej obrony swych racji czy pominięto by zgłaszane przez niego wnioski dowodowe lub zebrany materiał dowodowy oceniono by dowolnie.

Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji w oparciu o art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.