Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 757/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: 37 ust. 1 pkt 1, art. 3, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. Ś. i E. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 17 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia 29 czerwca 2009 r., nr [...]; 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 czerwca 2009 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 – tekst jednolity ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z póżn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), nakazał J. Ś. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) oraz obiektu nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję natrysku, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] i [...], położonych w K. B. II, gmina K.

Organ ustalił na podstawie oświadczenia J. Ś. z dnia 8 czerwca 2008 r., że wybudował on bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 1993-1994. na działce nr [...] i [...] w K. B. II gmina K. dwa obiekty budowlane nietrwale związane z gruntem, pełniące funkcję sanitariatów, tj. w.c. i natrysk. Wobec tego, że przedmiotowe obiekty zostały wybudowane przed 1 stycznia 1995 r., zastosowanie według organu ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na terenach na ten cel przeznaczonych, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym (art. 3). Budowę obiektów budowlanych można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 § 1. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Organ ustalił dalej, że w okresie wznoszenia przedmiotowych obiektów budowlanych obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy K., zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia 30 lipca 1993 r. i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...], poz. [...] z dnia [...] r. Dla obrębu geodezyjnego K. B. teren, na którym położone są działki strony wchodzi w skład terenu łąk, bez prawa zabudowy. Aktualnie dla terenu K. B. II brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Według organu I instancji w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przedmiotowe działki wchodzą w skład obszaru przewidzianego na uprawy rolne i łąki, na którym obowiązywały ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.) obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Opisany wyżej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy K. utracił moc. Brak planu zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania nie oznacza, że teren jest przeznaczony pod zabudowę. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 r. III ARN 11/85 (OSNC 1986/3/40) wyrażony został pogląd, iż terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudową, jest nie tylko teren przeznaczony w istniejącym pianie ogólnym lub szczegółowym na inne cele lub innego rodzaju zabudowę, ale także teren nie przeznaczony pod zabudową ze względu na brak takich planów. Przeciwne stanowisko oznaczałoby w istocie uprzywilejowanie osób dopuszczających się samowoli budowlanej i sprzyjałoby nielegalnemu budownictwu, również letniskowemu. Powyższe podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 879/04. Organ podkreślił, że samowola budowlana jest naruszeniem przez inwestora konkretnych przepisów Prawa budowlanego i jako taka winna być sankcjonowana w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem w imię praworządności, w interesie społecznym, który wymaga równego traktowania wszystkich obywateli. Tak więc osoba, która dopuściła się aktu samowoli budowlanej musi się liczyć z konsekwencjami wynikającymi z ustawy Prawo budowlane przewidzianymi dla sprawców samowoli budowlanej.

Od powyższej decyzji odwołał się J. Ś., argumentując między innymi, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 1993 r. dla terenu, na którym znajdują się przedmiotowe obiekty budowlane przewidywał, że grunty w pasie 60 m od drogi głównej biegnącej przez wieś K. B., przeznaczone zostaną pod zabudowę jednorodzinną i pensjonatową. Oznacza to, zdaniem odwołującego, że w jego sytuacji nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Ponadto, jego zdaniem, obiekty te – jako nietrwale związane z gruntem – nie mogą być rozpatrywane w kategorii obiektów budowlanych, lecz jako mienie ruchome. A skoro tak, to nie mają do nich zastosowania przepisy ustawy – Prawo budowlane.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 września 2009 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 80 ust.2 pkt 2, art. 83 ust.2 i art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 z póżn. zm.) i art.37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy ustalił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 19 marca 2009 r. nr [...] zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnej zabudowy działek nr [...] i [...] w K. B. Il. W dniu 18 maja 2009 r. przeprowadzadzona została wizja lokalna nieruchomości bez udziału strony. W trakcie oględzin ustalono, że na przedmiotowej działce inwestor J. Ś. bez wymaganego pozwolenia na budowę pobudował, jak ostatecznie ustalono, w latach 1993-1994 dwa obiekty nietrwale związane z gruntem, pełniące funkcję sanitariatów, tj. jeden obiekt, będący toaletą a drugi – natryskiem. Organ odwoławczy stwierdził, iż fakt budowy tych obiektów na przedmiotowej działce bez wymaganego pozwolenia na budowę naruszał przepisy art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przepisów art. 48 tego prawa nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do spraw takich stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli zawarte w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r.- Prawo budowlane.

Stosownie do przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, stanowiących podstawę prawną nakazu rozbiórki, obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych warunkiem zastosowania instytucji rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest równoczesna wystąpienie dwóch przesłanek: rozpoczęcie budowy lub wybudowanie obiektu bez wymaganego zezwolenia; naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt OSK 522/05, Lex nr 194370, wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 196/96, Lex nr 47287, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007r. sygn. akt II OSK 278/06 niepubl., wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 1094/06, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1496/06 i wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008r sygn. akt II OSK 1525/06). Według organu II instancji, skoro przedmiotowe obiekty powstały w 1993/1994 r., to ich budowa zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do kwestii zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym organ I instancji stwierdził, że powyższa zabudowa naruszała ustalenia, obowiązującego w okresie budowy, planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] z dnia 30 lipca 1993 r. Rady Gminy (Dz. Urz. Woj. [...]) dla obrębu geodezyjnego K. B. Zgodnie z ustaleniami tego planu teren działek odwołującego przeznaczony był pod uprawy rolne i łąki (oznaczony symbolem RZ i RP), a zatem nie był przeznaczony pod zabudowę. Obecnie na tym terenie nie obowiązujące plan zagospodarowania przestrzennego. W myśl z art. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obiekty budowlane mogły być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zatem samowolna budowa przedmiotowych obiektów na terenach nieprzeznaczonych na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wypełnia dyspozycję przepisu art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Wobec powyższego zaskarżona decyzja organu I instancji była prawnie uzasadniona.

Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane przez "obiekty budowlane" rozumie się stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle. Obiekt o drewnianej konstrukcji nietrwale związany z gruntem jest tymczasowym obiektem budowlanym i jako taki – wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Nadto organ wyjaśnił, iż chybiony jest argument, wskazujący że zaskarżona decyzja narusza konstytucyjne prawo własności. Własność nie jest bowiem prawem absolutnym i podlega wielu ograniczeniom ustawowym, w szczególności – wynikającym z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z ustawy – Prawo budowlane. Ponadto, odwołujący wadliwie wskazał przeznaczenie terenu swojej nieruchomości w planie miejscowym z 1993 r., co jednoznacznie wynika z pisma Urzędu Gminy K. z 23 czerwca 2009 r.

J. Ś. oraz E. Ś. wnieśli skargę (zatytułowaną "Zażalenie") na w/w na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucili naruszenie zasady nieretroakcji prawa, poprzez oparcie decyzji rozbiórkowej na nieobowiązującej już ustawie – Prawo budowlane z 1974 r. Ponadto skarżący podnieśli, że od 1993 r. występowali z wnioskami o wyrażenie zgody na przekształcenie gruntów z rolnych na budowlane. Jednak Urząd Gminy K. nie odpowiadał na te wnioski. Skarżący wyrazili też pogląd, że obiekty przez nich pobudowane nie stanowią "samowoli budowlanej" skoro od 1993 r. minęło 17 lat. Przez ten czas organ nie wszczynał postępowania rozbiórkowego, by uczynić to dopiero w 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie należało uwzględnić przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W ocenie Sądu zarzuty skargi w przeważającym zakresie są niezasadne, co i tak pozostaje bez wpływu na legalność skarżonej decyzji.

Na wstępie należy wskazać, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący faktu wybudowania spornych obiektów przed datą 1 stycznia 1995 r., bez pozwolenia na budowę, oraz ich charakteru, parametrów i opisu a także funkcji. Prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy nie budzi wątpliwości, jak również nie jest kwestionowana, a wręcz potwierdzona przez stronę skarżącą. W tak ustalonych okolicznościach sprawy prawidłowo również organy nadzoru budowlanego przyjęły, iż materialnoprawną podstawę stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), a to na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.). Zgodnie z normą tego ostatniego przepisu, mającego charakter przejściowy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.).

W niniejszej sprawie, co również pozostaje niesporne, data zakończenia budowy obiektów (1994 r.) przypada przed dniem 1 stycznia 1995 r., sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą. Prawidłowo zatem przyjętą przez organy podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i w pierwszej kolejności należało dokonać oceny przedstawionego stanu faktycznego pod kątem przesłanek wynikających z przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

W przytoczonym przepisie ustawodawca zawarł następujące przesłanki nakazu rozbiórki: naruszenie przepisów obowiązujących w okresie budowy i znajdowanie się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Wskazać należy, iż pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, według Sądu, ustala się według stanu prawnego z daty rozstrzygnięcia. Przywołać w tym miejscu należy pogląd Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 109/08 (nie publ.), który sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, w myśl którego art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych rozumianych jako budowa obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W szczególności, nowelizacją Prawa budowlanego z 1994 r., dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), wprowadzono możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej (obowiązującą także obecnie), która obejmuje zarówno obiekty budowlane będące w budowie, jak i takie, których budowę zakończono. Warunkami zaś legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Odwołując się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 (OTK-A nr 11 z 2007 r., poz. 160) wskazuje się, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji, a nie z chwili budowy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (por. także wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1318/06) oraz wyroki WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 417/08 i z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 62/09 - nie publ.), zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1648/08 (niepubl.). W tym ostatnim wyroku NSA stwierdził między innymi, że samowolny inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym tejże samowoli bądź to na podstawie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, bądź decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu zagospodarowania, że obiekt budowlany został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa. Organ nadzoru jest zaś zobowiązany umożliwić inwestorowi w razie potrzeby wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

Podzielając przedstawione wyżej poglądy Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który wraz z art. 40 tej ustawy dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części, wykłada się w ten sposób, że przy legalizacji (rozbiórce) ocenia się, czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. We wskazanym wyżej orzecznictwie NSA podkreśla się, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. miał na celu z jednej strony uporządkowanie ładu przestrzenno-budowlanego, z drugiej zaś stwarzał możliwość pozostawienia tych obiektów, które podlegały legalizacji, ograniczając możliwość orzekania nakazu rozbiórki tylko do obiektów, które zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym znajdowały się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Celem wskazanego przepisu było zatem eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Jeśli obowiązujące w dacie rozstrzygnięcia przepisy o planowaniu przestrzennym przewidują na danym terenie możliwość zabudowy takiego obiektu, jaki już się znajduje, to odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie zabudowy i orzekanie na tej podstawie o rozbiórce przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej. o planowaniu przestrzennym" dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał zatem, że błędnie organ odwoławczy wywodzi zakaz zabudowy na przedmiotowym terenie z treści nieobowiązującego w dacie decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego opisaną wyżej uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia 30 lipca 1993 r. W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) podlegać powinna ocenie okoliczność, czy teren jest w ogóle przeznaczony pod zabudowę, co w rozumieniu tej ustawy oznacza zarówno objęcie takich terenów miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak i określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy).

W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba to rozumieć w ten sposób, że brak w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego nieruchomość strony skarżącej (gdyż poprzednio obowiązujący tam plan utracił moc na podstawie wspomnianego wyżej art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), nie przesądza, iż działki nie są przeznaczone pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Przywoływany przez organ I instancji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 r., sygn. akt III ARN 11/85 (OSNCP 1986/3/40) w świetle powyższych rozważań oraz zmienionego stanu prawnego stracił na aktualności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie tym samym nie podziela przytoczonego przez organ I instancji poglądu wyrażonego wcześniej w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 879/04.

Podkreślić należy również, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie postawiony obiekt budowlany, dopuszcza art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06, wprowadzony nowelą z dnia 8 października 2008 r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1287). Z kolei przepis art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa wymagania, jakie należy spełnić, aby możliwe było wydanie dla zamierzonej inwestycji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Nadto z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw.

Pominięcie aktualnych przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 61 tej ustawy, odnoszących się do możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, musiałoby prowadzić do nieuzasadnionej dyskryminacji skarżących, w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP, w stosunku do sprawcy samowoli budowlanej podlegającemu regulacji przepisu art. 48 i art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a wynikającej tylko z daty samowoli (popełnionej przed datą 1 stycznia 1995 r.). Tym samym rozstrzygające sprawę organy naruszyły przepisy art. 7 i art.107 § 3 kpa, bowiem zasadnicze uchybienia polegają na braku ustaleń odnoszących się do możliwości zgodności samowoli budowlanej z aktualnie obowiązującymi przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie z przepisami uprzednio obowiązującymi. Skoro inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym samowolnie postawionego obiektu budowlanego przy pomocy decyzji o warunkach zabudowy, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy taką decyzją skarżący w niniejszej sprawie dysponują, bądź umożliwić im, udzielając odpowiedniego czasu, wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, potwierdzającej, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Nietrafne są natomiast podniesione uprzednio w odwołaniu oraz również w skardze - zarzuty, dotyczące naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz przez zastosowanie do omawianego stanu faktycznego przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Kwestia ta została wyjaśniona powyżej. Ponadto, wyjaśnić skarżącym należy, że ustawodawca nie przewidział dla samowoli budowlanej instytucji "przedawnienia". A zatem, organ mógł wszcząć postępowanie rozbiórkowe nawet po 20 latach od dnia wybudowania obiektu budowlanego i nie stanowi to o naruszeniu przez organy nadzoru budowlanego prawa, w szczególności – prawa własności. Wymaga podkreślenia, iż istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnego, nieuwzględniającego obowiązujących przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyłożenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja narusza wymieniony przepis przez to, iż ocenia samowolę budowlaną według stanu prawnego odnoszącego się do przepisów o planowaniu z chwili budowy, a nie orzekania. Z tych samych przyczyn wadliwa była decyzja organu I instancji, który ustalił treść planu z daty samowolnej budowy oraz stwierdził, na skutek wygaśnięcia planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia 30 lipca 1993 r., że brak jest obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego, w powiązaniu z istotnym opisanym wyżej naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., miało wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. był jedyną podstawą nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego w zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią przyjętą przez Sąd wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obejmującą obowiązek organu nadzoru budowlanego umożliwienia właścicielowi działki złożenia decyzji o warunkach zabudowy w toku niniejszego postępowania administracyjnego, bądź wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy (po ustaleniu, iż teren obejmujący działkę nie jest objęty postanowieniami miejscowego planu), która wskazywałaby na to, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zaznaczając uprawnienie tego organu do oceny na podstawie art. 80 kpa ewentualnej zwłoki w uzyskaniu takiej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako zasadną uwzględnił. Na mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji, ze skutkiem do chwili uprawomocnienia się wyroku.