Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 8/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 22 § 2, art. 22 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 10
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 23 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Prezydenta Miasta Żory o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Żory a Wójtem Gminy Koźminek w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz L. H. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Żory jako organ właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz L. H.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Żory wnioskiem z dnia 3 stycznia 2011 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (określając go wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego) zaistniałego pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Koźminek w sprawie o ustalenie prawa L. H. do zasiłku pielęgnacyjnego.

Powyższy wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Wójt Gminy Koźminek, działając na podstawie art.65 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał Prezydentowi Miasta Żory wniosek L. H., przebywającego w Wojewódzkim Zakładzie Opieki Psychiatrycznej w S. (gmina K.) w sprawie przyznania mu między innymi zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że z zebranych w sprawie informacji wynika, iż L. H. ostatnio był zameldowany na pobyt stały w Z., ul. [...]. W dowodzie osobistym wydanym przez Prezydenta Miasta Żory brak jest obecnie wpisu o miejscu zameldowania. Oznacza to, zdaniem Wójta Gminy Koźminek, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. W takim przypadku, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w sprawie właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały.

Prezydent Miasta Żory nie podzielił powyższego stanowiska. Wskazał przy tym, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. Zatem w sprawie ma zastosowanie ustawa o świadczeniach rodzinnych oraz akty wykonawcze do tej ustawy, a nie przepisy ustawy o pomocy społecznej. W myśl postanowień § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105 poz. 881 ze zm.) postępowanie w sprawie o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych-na wniosek osoby, która nie ma miejsca zamieszkania- wszczyna organ gminy lub miasta właściwy ze względu na miejsce jej czasowego pobytu. W związku z powyższym Prezydent Miasta Żory wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy Koźminek z dnia [...] lipca 2010 r. Jednakże Kolegium postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. odmówiło wszczęcia postępowania nadzorczego, uznając, że organ nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku. Dlatego, zdaniem Prezydenta Miasta Żory, w sprawie niezbędne było złożenie wniosku o rozstrzygnięcie zaistniałego "sporu kompetencyjnego" przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Koźminku podał, że L. H. do dnia 31 lipca 2010 r. przebywał w Wojewódzkim Zakładzie Opieki Psychiatrycznej w S. Po zakończeniu leczenia w tej placówce okresie od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. wymieniony przebywał na terenie sąsiedniej gminy w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. Od 1 września 2010 r nie ma o nim żadnych informacji, co pozwala domniemywać, że przebywa w dotychczasowym miejscu zamieszkania u swej rodziny. L. H. nie ubiegał się o żadne zasiłki od organów gminy K. Swe wnioski adresował do Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Pracownik GOPS w K. udzielał mu jedynie pomocy w przygotowaniu stosownych wniosków (także dotyczących umieszczenia go w ŚDS w L.) i na jego wyraźną prośbę wnioski te przekazywał Prezydentowi Miasta Żory. L. H. nigdy nie zamieszkiwał na terenie gminy K. i nie rozważał takiej możliwości także po zakończeniu leczenia psychiatrycznego w WZOP w S. Po pobycie w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. zamierzał wrócić do rodziny zam. "w J.u- na terenie miasta Z.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Żory domagał się rozstrzygnięcia sporu w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jego wniosek dotyczył w istocie nie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 22 § 2 K.p.a., lecz sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt1 K.p.a. Zatem Prezydent Miasta Żory błędnie w swym wniosku domagał się rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, ale skoro wskazał właściwą podstawę prawną, wystąpienie to Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem a Wójtem Gminy Koźminek.

Kwestia właściwości miejscowej w takich sprawach oraz w sprawach uprawnień do innych świadczeń rodzinnych uregulowana jest w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz.992 ze zm.) oraz w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Stosownie do tych przepisów, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia (art. 23 ust. 2 ustawy). W przypadku osoby, która nie ma miejsca zamieszkania, właściwą miejscowo jest gmina czasowego pobytu osoby składającej wniosek (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Wobec takiego uregulowania zagadnienia właściwości organów w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy L. H., jako osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, posiada miejsce zamieszkania. Dopiero w przypadku stwierdzenia, iż nie posiada on miejsca zamieszkania konieczne byłoby ustalenie miejsca czasowego pobytu.

W pierwszym przypadku, skoro art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o miejscu zamieszkaniu, a przy tym omawiana ustawa nie zawiera definicji tego pojęcia, to o właściwości organu powinny niewątpliwie decydować wymogi określone w art. 25 k.c. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Z materiałów nadesłanych wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu wynika, że L. H. nie ma adresu, pod którym byłby zameldowany przed umieszczeniem w Wojewódzkim Zakładzie Opieki Psychiatrycznej w S. Jednakże brak adresu zameldowania nie oznacza jeszcze, że nie posiada on miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Oczywistym jest, że miejscem zamieszkania nie jest gmina K., skoro L. H. przebywał w S. wyłącznie w czasie leczenia szpitalnego i nigdy nie przejawiał woli, zamiaru stałego pobytu na terenie tej gminy. Natomiast brak jest podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania L. H. nie są Z. W tym mieście był bowiem zameldowany do dnia 13 sierpnia 2008 r. Mimo informacji o wymeldowaniu z Osiedla [...] w Z. nie ma jakichkolwiek danych świadczących o tym, że L. H. rzeczywiście opuścił to miasto. Należy mieć również na uwadze fakt, że wymieniony po zakończeniu leczenia szpitalnego deklarował powrót do tej miejscowości i do tamtejszego organu złożył wnioski o przyznanie mu świadczeń, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, co wskazuje, że centrum jego aktywności życiowej nadal koncentrowało się w mieście Z.

Wobec tego należy wyprowadzić wniosek, że miejscem, w którym L. H. przebywał z zamiarem stałego pobytu przed rozpoczęciem leczenia były Żory. Fakt, że został umieszczony w Wojewódzkim Zakładzie Opieki Psychiatrycznej w S. nie oznacza, że wymieniony stał się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania, we wskazanym znaczeniu. Zatem brak jest podstaw, aby właściwość organu ustalać na podstawie § 10 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia.

W tej sytuacji właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkowało wskazaniem, jako właściwego do rozpatrzenia sprawy, Prezydenta Miasta Żory.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekł jak w sentencji