Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1885/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1885/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Ewa Michna, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008r., sprawy ze skargi W. T., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Dyrektor ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko W.T., na podstawie tytułów wykonawczych Nr P-1453/2006 - P -1461/ 2006, wystawionych przez ZUS. Inspektorat w T.. Zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2006 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika.

Pismem z dnia 18 lipca 2006 roku skarżąca wniosła do Dyrektora ZUS, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że wystawienie tytułów wykonawczych było całkowicie bezpodstawne, gdyż na dzień ich sporządzenia, kwoty należności głównych wynikających z tych tytułów zostały uiszczone. Nadto, w odniesieniu do odsetek objętych tymi tytułami, skarżąca zgłosiła zarzut przedawnienia, uznając, iż w momencie ich powstania obowiązywał 5-letni okres przedawnienia.

Organ egzekucyjny przekazał zarzuty skarżącej wierzycielowi - ZUS Inspektorat w T .który postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2006 roku Br [...] uznał za uzasadniony:

▪ zarzut wykonania obowiązku zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w stosunku do tytułów wykonawczych o Nr [...] oraz

▪ zarzutu przedawnienia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr {...},{...},{...}

▪ natomiast oddalił zarzuty odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr {...},{...},{...}{...}

▪

Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006 roku znak: [...] działając na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowił:

▪ uznać za uzasadniony zarzut wykonania obowiązku zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora ZUS, na podstawie tytułów wykonawczych o Nr [...] i umorzyć postępowanie egzekucyjne,

▪ uznać za uzasadniony zarzutu przedawnienia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr {...},{...},{...}

▪ i umorzyć postępowanie egzekucyjne,

▪ oddalić zarzut odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr {...},{...},{...}{...}

▪ W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż oparcie przez zobowiązanego zarzutu na podstawie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiąże w tym zakresie organ egzekucyjny stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zasadności zarzutów. Wierzyciel zaś – ZUS przekazał organowi egzekucyjnemu Dyrektorowi ZUS swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z 22 sierpnia 2006 roku.

W.T. złożyła, zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podniosła, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe, bo dochodzona należność dotyczy 1999 roku, a zatem już się przedawniła.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 października 2006 roku Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej, stwierdził, iż zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów i wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przedmiotowej sprawie podstawą wniesienia zarzutu był art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej. Ponieważ prowadzenie przez organ postępowania dowodowego został przez ustawodawcę ograniczony poprzez związanie wypowiedzą wierzyciela. Wierzyciel zaś tj. ZUS Oddział potwierdził, że egzekwowany obowiązek nie przedawnił się i jest nadal wymagalny. Zatem organ egzekucyjny – Dyrektor ZUS nie mógł tej okoliczności pominąć dlatego w wyczerpujący sposób uzasadniając swoje stanowisko, ustosunkowując się do wszystkich zarzutów strony, organ egzekucyjny, wydał orzeczenie końcowe, adekwatne do argumentów wierzyciela.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W.T. domagał się:

1. uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy II instancji,

2. uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania,

Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postanowienia drugiego z powyższych przepisów oznaczają, że sąd ocenia zgodność danego aktu z przepisami prawa niezależnie od treści zarzutów i wniosków podniesionych przez stronę skarżącą i jest obowiązany z urzędu podnieść wszelkie jego niezgodności z prawem jeżeli takowe istnieją.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnych także na podstawie art. 33 pkt.8 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Problem celowości wydawania postanowienia w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, był przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. W dniu 25 czerwca 2007 roku, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez skład orzekający Wydziału I Izby Finansowej NSA podjął uchwałę składu 7 sędziów w sprawie I FPS 4/06 w której stwierdził, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci- naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że jakkolwiek zastosowanie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny musi uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów, to skoro rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, należy zastosować wykładnię systemową i celowościową. Sąd podniósł, że u podstaw regulacji wymagającej uzyskania stanowiska wierzyciela leży potrzeba uzyskania wypowiedzi wierzyciela będącego dysponentem postępowania egzekucyjnego, toczącego się na jego wniosek i na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego, co do zarzutów zobowiązanego. Organ egzekucyjny, będąc zobowiązanym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest uprawniony do badania jego dopuszczalności, nie zaś badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Inna jest natomiast sytuacja, gdy egzekucja została wszczęta przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu egzekucyjnego. W ocenie NSA pogląd, że intencją ustawodawcy, także w takim przypadku, było uzyskanie stanowiska wierzyciela wydanego w formie postanowienia, przy jednoczesnym związaniu organu egzekucyjnego tym stanowiskiem i poddaniem każdego z tych stanowisk kontroli sądowej, wskazywałby na nieracjonalność ustawodawcy. Sąd podkreślił, że uwzględniając z jednej strony potrzebę sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej strony niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesów, zarzuty zobowiązanego mogą być rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny. Celem regulacji jest bowiem poddanie kontroli instancyjnej, a następnie sądowo administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, przy związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt.1-5 ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu polemiki ze stanowiskiem wierzyciela. Jakkolwiek uchwała w sprawie I FPS 4/06 została podjęta w konkretnej sprawie, to ma ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ustawy p.p.s.a. Istota mocy ogólnie wiążącej sprowadza się do tego, ze stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.

Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez W.T. w zakresie wykonania obowiązku zapłaty oraz przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. W sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału ZUS, procesowanie w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było bezprzedmiotowe, skoro ZUS, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną) był zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym. Tym bardziej nie można mówić o odrębności podmiotów: organu egzekucyjnego i wierzyciela, kiedy jak w niniejszej sprawie, Dyrektor Oddziału ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony w kierowanym przez tego Dyrektora - ZUS Oddział Inspektorat w T.

Dyrektor Oddziału ZUS, o zasadności zarzutów rozstrzygnął w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2006 roku, które zostało wydane po zajęciu przez wierzyciela - ZUS Inspektorat w T. stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2006 roku. W przedmiotowym uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia 25 sierpnia 2006r. odnosząc się do zarzutu wykonania obowiązku i przedawnienia Dyrektor Oddziału ZUS stwierdził, że stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Również Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 17 października 2006r. rozpatrując zarzut wykonania obowiązku, uznał za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego, ponieważ w przedmiotowej sprawie wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w T w wydanym postanowieniu, uznał za uzasadnione cześć zarzutów oraz potwierdził istnienie zobowiązania w pozostałym zakresie, podnosząc, iż stanowisko takie jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Tak więc w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów; egzekucyjnego i odwoławczego, które nie rozpoznały sprawy merytorycznie, a jedynie stosując art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - oparły się na stanowisku wierzyciela. Także postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela, zostały wydane w wyniku przeprowadzenia postępowania, które było bezprzedmiotowe, co stanowiło naruszenie przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu powołana powyżej uchwała NSA znajduje zastosowanie również w sprawach, gdzie organem egzekucyjnym i wierzycielem jest Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd orzekający w sprawie podziela w całości pogląd zawarty w powołanej uchwale NSA, że organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie zaś w postanowieniu sprawie stanowiska wierzyciela. Samo wystawienie tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie egzekwowanego obowiązku.

Należało rozważyć, czy wskazane wyżej stanowisko nie pozbawia zobowiązanego możliwości obrony praw, przez ograniczenie jego prawa do dwukrotnej kontroli instancyjnej, a następnie sądowo-administracyjnej, raz w przypadku stanowiska wierzyciela, a następnie postanowienia organu egzekucyjnego wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy. W ocenie Sądu, wyeliminowanie z postępowania egzekucyjnego etapu uzyskiwania stanowiska w zakresie złożonych zarzutów od wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym nie ogranicza uprawnień strony. W istocie bowiem przedmiotem postępowania, zarówno w przypadku stanowiska wierzyciela, jak i rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów przez organ egzekucyjny, jest wyjaśnienie wątpliwości co do treści egzekwowanego obowiązku. Jeżeli organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ten sam podmiot, nie ma podstaw do uzyskiwania stanowiska wierzyciela, gdyż w istocie jest to własne stanowisko organu w zakresie złożonych zarzutów. Należy także podnieść, że zgodnie z art. 34 §1 ustawy wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem merytoryczna kontrola obejmuje w zasadzie stanowisko wierzyciela. Takie same środki zaskarżenia jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługują zobowiązanemu w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wobec powyższego, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela będącego zarazem organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Prowadzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że w zakresie zarzutów występujących w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej). Wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. oraz art. 135 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.