Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 513/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83f ust. 1 pkt 3b, art. 85 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 4 pkt 11
journal: Dz.U. 2021 poz 1326
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tj
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 139
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant St. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 marca 2022 r. nr KO.462.5.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ładzice z dnia 14 grudnia 2021 r. wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.627.526,00 zł za usunięcie bez zezwolenia 438 drzew rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki [...], obręb [...], gm. [...].

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowiący podstawę jej wydania, daje postawę do oceny zasadności wymierzenia T.P. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 1.627.526,00 zł za usunięcie z nieruchomości ozn. nr ewid. dz. [...] położonej w obrębcie [...], gmina [...] 438 drzew.

Kolegium wyjaśniło, że T.P. poinformował, iż usunięcie drzew i krzewów - samosiejek na działce nr [...], oznaczonej jako rolna, a aktualnie stanowiącej nieużytek rolny, jest w celu doporowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia grunta nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. I taki jest cel prowadzonych prac na działce nr [...], obręb [...] gmina [...] (pisma wniesione do organu I instancji w dniu 28 maja 2020 r. i w dniu 1 czerwca 2020 r.). Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że skarżący podtrzymuje swoje stanowisko przez całe postępowanie. Przywołując art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.), zwanej u.o.p., uważa, że w jego przypadku był zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, a sprawa powinna zostać umorzona.

Zdaniem Kolegium, zgromadzone w sprawie akta świadczą o zupełnie innym celu, dla którego dokonano wycinki drzew z przedmiotowej działki. W ocenie organu II instancji, skarżący zupełnie bagatelizuje fakt, że wnioskiem z dnia 9 listopada 2018 r., złożonym w Urzędzie Gminy w Ładzicach w dniu 3 grudnia 2018 r., wystąpił wspólnie z J.K. i J.K.1. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w rejonie miejscowości W. dz. nr [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], na powierzchni całkowitej 11,07 ha. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się wydaniem w dniu 26 listopada 2020 r. przez Wójta Gminy Ładzice decyzji znak: GPI.6220.10.2018.2020 o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Podjęte rozstrzygnięcie podyktowane było m.in. faktem, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi postanowieniem znak: WOOŚ.4221.39.2020.PTa z dnia 29 czerwca 2020 r., odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Kolegium zaznaczyło, iż T.P. po otrzymaniu zawiadomienia o zgromadzeniu przez organ I instancji materiału dowodowego dającego podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej za wycięcie drzew bez zezwolenia oraz poinformowaniu o posiadaniu przez organ informacji o toczącym się postępowaniu w sprawie wniosku z dnia 9 listopada 2018 r. o wydanie decyzji środowiskowej na wydobywanie kruszywa naturalnego z przedmiotowej działki, wnioskiem z dnia 28 maja 2020 r. oraz z dnia 31 lipca 2020 r. wystąpił o wycofanie ww. wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". Pomimo wycofania wniosku przez niego postępowanie toczyło się nadal, gdyż pozostali wnioskodawcy złożyli zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a. sprzeciw względem wniosku T.P. o umorzenie postępowania. Zgromadzone w aktach przedmiotowej sprawy dokumenty potwierdzają, że cel wycinki był zupełnie inny niż deklaruje skarżący, a mianowicie celem wycięcia drzew na ww. działce było przygotowanie terenu pod planowaną inwestycję gospodarczą (wydobycie kruszywa).

Poza tym organ odwoławczy podkreślił, że w świetle informacji ujawnionej przez organ I instancji w piśmie z dnia 19 stycznia 2022 r. przekazującym odwołanie z aktami sprawy do Kolegium, należy przyjąć, iż faktycznym celem wycięcia drzew nie było przywrócenie gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Organ I instancji wskazał, że w dniu 22 listopada 2021 r. wpłynęło pismo datowane na 18 listopada 2021 r. od Kopalni Kruszywa [...] Sp. z o.o., reprezentowanej przez R.K., w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża [...]" przewidzianego do realizacji na działce nr [...] obręb [...] wraz z dokumentacją w postaci raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ I instancji wskazał, iż z uwagi na braki we wniosku inwestor został wezwany do ich uzupełnienia, a zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz przesłanie materiałów do organów opiniujących nastąpi z chwilą usunięcia braków wniosku przez inwestora. Zwrócono też uwagę, że inwestor przedłożył do pisma zamiast karty informacyjnej przedsięwzięcia raport odziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Opracowanie tego dokumentu wiąże się z określonymi nakładami finansowymi (około kilkudziesięciu tysięcy złotych), a więc nie stanowi jedynie działań rozpoznawczych takich jak na przykład uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, lecz świadczy o konkretnym zamiarze podjęcia na tym terenie działalności gospodarczej. Wobec powyższego nie ma też wątpliwości, że przyszły inwestor działa za przyzwoleniem właściciela działki T.P.

Co więcej dokonanie wycięcia drzew z tak dużego obszaru było bardzo kosztownym przedsięwzięciem niewspółmiernym do korzyści, które miałby osiągnąć prowadząc działalność rolniczą. Wszystkie ww. argumenty świadczą, że jego działanie było zamierzone i ukierunkowane do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z eksploatacją kruszywa naturalnego.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, iż faktycznym celem, powodem, dla którego T.P. usunął drzewa z przedmiotowej działki, było przygotowanie terenu pod planowaną działalność gospodarczą, a nie jak deklaruje w celu doprowadzenia grunta do kultury rolnej. Tym samym w sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p.

Kolegium wyjaśniło również, że skarżący dysponuje decyzją wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Łódzkiego przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Ochrony Środowiska z dnia 12 października 2018 r. znak: RŚV.7427.2.21.2018.AW zatwierdzającą dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii C1 położonego w miejscowości W., gmina [...], powiat [...], województwo [...], na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], na powierzchni 11,07 ha.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonych akt wynika, iż na części terenu działki nr [...] objętej niniejszym postępowaniem dokonano wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia (protokół z oględzin z dnia 27 maja 2020 r. w aktach sprawy i z dnia 1 czerwca 2020 r.). W czynnościach uczestniczyli upoważnieni pracownicy Urzędu Gminy w Ładzicach. Kwestia podpisania protokołu wyłącznie przez ówczesnego Kierownika Referatu Gospodarki Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Inwestycji w Urzędzie Gminy Ładzice została wyjaśniona w postępowaniu uzupełniającym. Wobec oświadczeń złożonych w dniu 20 stycznia 2021 r. przez pozostałe osoby uczestniczące w oględzinach (poza K.C., która przestała być pracownikiem organu) Kolegium przyjęło za wiarygodne protokoły z oględzin działki nr [...], sporządzone w dniu 27 maja 2020 r. i w dniu 1 czerwca 2020 r.

W odniesieniu do powyższego Kolegium dodało, że podczas oględzin ustalono obwody dla 751 drzew, z czego dla 438 drzew stwierdzono konieczność naliczenia opłaty za usunięcie drzew bez zezwolenia. Na podstawie ustaleń ww. protokołów organ I instancji ustalił ilość drzew wymagających wniesienia opłaty za ich usunięcie, rodzaj drzew, obwody kłód drzew i na tej podstawie ustalił wysokość opłaty za wycięcie drzew oraz wysokość nałożonej kary za wycięcie drzew. Szczegółową informację w tym zakresie przedstawił w formie tabelarycznej w załączniku nr 1 do zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego analiza załącznika nr 1 do decyzji organu I instancji, budzi pewne wątpliwości, w zakresie wysokości ustalonej kary za niektóre drzewa (drzewa które w tabeli nie zostały oznaczone szarym zakreśleniem). W przypadku tych drzew wysokość kary za ich wycięcie jest równa wysokości opłaty za wycięcie drzewa. Z akt sprawy nie wynika natomiast, ażeby wśród drzew wykazanych w ww. załączniku nr 1 do decyzji, znajdowały się drzewa, które byłyby zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, gdyby wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o ich usunięcie.

Kolegium stwierdziło zatem, iż wbrew prawidłowo wskazanej, w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, metodzie ustalenia wysokości kary za wycięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, organ ustalając poszczególne kary za wycięcie drzew, w niektórych przypadkach zaniżył ich wysokość, naliczając tę karę w wysokości opłaty za wycięcie drzewa. Prawdopodobnie – jak oceniło Kolegium - organ I instancji wadliwie przyjął, iż w sprawie zastosowanie ma art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p., w którym wskazano obwody drzew, dla których takiej opłaty się nie nalicza, nie zwracając uwagi na dalsze brzmienie tego przepisu stanowiące, iż "- w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu".

Jednakże Kolegium mając na uwadze zasadę z art. 139 k.p.a., zakazującą wydania orzeczenia w postępowaniu odwoławczym na niekorzyść skarżącego (poza przypadkami gdy decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny), nie mogło dokonać ponownego/nowego naliczenia kary za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, gdyż doprowadziłoby to do znacznego zwiększenia wysokości kary. Takie też stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, iż nie podziela stanowiska skarżącego o naruszeniu przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił bowiem na podjęcie zaskarżonej decyzji, a organ I instancji dokonał wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego. Wskazać również należy, iż kwestie podnoszone przez skarżącego w poprzednich odwołaniach były wyjaśniane we wcześniejszych decyzjach Kolegium.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że kwestia podnoszona przez skarżącego, pozbawienia go możliwości skutecznego uczestniczenia w wizji w terenie, podczas dokonywania czynności przez pracowników Urzędu Gminy Ładzice, była już wyjaśniana skarżącemu w decyzji Kolegium z dnia 31 grudnia 2020 r. Kolegium wskazało wówczas, iż podstawą oględzin dokonanych w dniach 27 maja i 1 czerwca 2020 r. było imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli w oparciu o przepis art. 83f ust. 20 u.o.p., który stanowi, że organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów rozdziału 4 (ochrony terenów zieleni i zadrzewień - dopisek Kolegium). Do kontroli stosuje się odpowiednio art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.) dalej jak p.o.ś.

Organ odwoławczy stwierdził również, że do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew nie będą miały zastosowania powyższe przepisy k.p.a.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T.P., zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, gdy usunięcie drzew i krzewów przez skarżącego z gruntów stanowiących grunty orne dokonane zostało w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego, co zgodnie z przepisami cyt. ustawy nie wymaga uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów, ani dokonania zgłoszenia o zamiarze ich usunięcia;

b) art. 88 ust. 1 pkt 1) u.o.p. przez naliczenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew, na usunięcie których nie jest wymagane zezwolenie,

c) naruszenia art. 89 ust. 3 u.o.p. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy ewentualne pomiary drzew winny być dokonane w oparciu o obwody pni, których to jednak pomiarów organ bezpodstawnie zaniechał;

d) art. 89 u.o.p. poprzez błędne dokonanie pomiarów pociętych "kłód" jako odrębnych drzew, gdy tymczasem ułożone w pryzmy bale stanowiły kilka odcinków tego samego drzewa;

2. przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7, art. 7a § 1 k.p.a. przez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i słusznego interesu skarżącego, który bezpośrednio po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wycinki drzew złożył pisemne wyjaśnienia w których oświadczył, iż usunięcie drzew z działki nr [...] miało wyłącznie na celu przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego;

b) art. 6, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez przyjęcie dowolnej i arbitralnej oceny działania skarżącego, który działał w granicach prawa przewidującego wyjątek od generalnej zasady obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów oraz pominięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, które potwierdzają, iż celem skarżącego było przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego, a w konsekwencji pominięcie przez organ okoliczności, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż skarżący nie miał obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew;

c) art. 68 § 1 i art. 81 § 1 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń na projekcie protokołu oraz na dokumentacji zdjęciowej, będącej materiałem pomocniczym, które to materiały nie stanowią dowodów w sprawie;

d) art. 81 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na informacjach przekazanych przez organ I instancji, w piśmie przekazującym odwołanie skarżącego do Kolegium z dnia 19 stycznia 2022 r., które nie stanowi materiału dowodowego i w odniesieniu do których to informacji skarżący nie mógł się wypowiedzieć w toku postępowania;

e) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich, niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie niewyjaśnienia obszaru z jakiego pochodziły "kłody" pocięte na długość po 2,40 mb ułożone w stosy, w sytuacji gdy skarżący wskazywał, iż pochodzą one z części zalesionej działki nr [...], niewyjaśnienia czy wszystkie drzewa były w dobrej kondycji, czy nie stanowiły wyłomów lub wywrotów, wreszcie jakie były wymiary i gatunki usuniętych drzew oraz jaka była rzeczywista liczba usuniętych drzew. Gmina wielokrotnie podkreślała że zostały pomierzone wszystkie kłody, tzn. pocięte drewno, które leżało w stosach, wiec z jednego kawałka 2,40 mb drewna komisji zrobiła jedno całe drzewo, stąd ich ilość na załączniku nr 1 z 14.12.2021. Nadmieniam, że komisja składała się robotników gospodarczych, których nie było podpisów na początkowym protokole;

f) art. 75 § 1 k.p.a. przez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego dendrologa celem ustalenia obwodu pni, gatunku drzew oraz stanu drzew, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

g) art. 81a k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść skarżącego i uczynienie z tych wątpliwości podstawy do wydania przedmiotowej decyzji, w sytuacji braku dowodów potwierdzających wycinkę drzew, ich obwodu oraz stanu zdrowotnego;

h) art. 379 i 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, poprzez przeprowadzenie nieprawidłowej i nierzetelnej kontroli na działce [...] stanowiącej własność skarżącego, co za skutkowało niezasadnym nałożeniem na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania. Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu ze wskazanych dokumentów i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przedmiotowej wycinki dokonał w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Dodał, że systematycznie dokonywał powiększenia swojego gospodarstwa rolnego.

Zdaniem skarżącego, żaden z dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia przez Kolegium, nie stanowi materiału dowodowego. Dodał przy tym, że organ nie poinformował go o włączeniu tych dokumentów w skład materiału dowodowego i nie umożliwił mu wypowiedzenie się w przedmiotowym zakresie, co stanowi naruszenia art. 7, art. 10, art. 77 oraz art. 81 kpa. Wskazał również, że o niektórych dokumentach zarówno on, jak i Kolegium dowiedziało się wyłącznie z pisma wójta Gminy Ładzice przekazującego odwołanie skarżącego do Kolegium i tam dopiero pojawiła się, jak się okazuje kluczowa informacja o wniosku złożonym przez Kopalnię Kruszywa [...] Sp. z o.o. W ocenie skarżącego, dowodu nie stanowi również decyzja Marszałka Województwa Łódzkiego w zakresie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej, gdyż nie została ona włączona do materiału dowodowego, zaś skarżący nie mógł się do niej odnieść.

Odnosząc się do wniosku złożonego przez Kopalnię Kruszywa [...] Sp. z o.o. – skarżący wyjaśnił, że wniosek ten został złożony bez jakiejkolwiek jego wiedzy.

Ponadto skarżący podniósł, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stanowi wstępne rozpoznanie możliwości realizacji jakiegoś przedsięwzięcia na danym terenie. Na dany teren można występować wielokrotnie o decyzję ustalającą uwarunkowania środowiskowe dla różnych przedsięwzięć. Uzyskanie decyzji środowiskowej nie oznacza, iż na danym terenie dane przedsięwzięcie w ogóle będzie realizowane. Znamiennym w niniejszej sprawie jest, iż na działkę nr [...], obręb [...], gmina [...] nie została wydana żadna pozytywna decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, tym samym żadne z przedsięwzięć objętych tymi wnioskami nie będzie mogło być nawet potencjalnie realizowane. Niezrozumiałym jest – zdaniem skarżącego - przypisywanie jakiegokolwiek znaczenia wskazanym wyżej decyzjom środowiskowym.

Skarżący wskazał również, że po przywróceniu działki nr [...] do użytkowania rolniczego dokonał zgłoszenia przedmiotowej działki do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa celem uzyskania dopłat. Zmiana ta została dokonana w dniu 15 czerwca 2021 r. W dniu 11 lutego 2022 r. wydana została decyzja Nr 0090-2022-003235 przez Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednio na rok 2021, co potwierdza konsekwentnie prezentowane przez Skarżącego stanowisko, iż usunięcie drzew z działki nr [...] miało na celu przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego

W dalszej kolejności skarżący podniósł, że protokoły z oględzin nie zostały podpisane przez wszystkich członków komisji, a nagrania i zdjęcia nie stanowią materiału dowodowego. Podniósł również wątpliwości, co do prawidłowości dokonanych pomiarów obwodów kłód oraz obszaru dokonanej wycinki.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała w całości stanowisko w sprawie oraz zgłoszone w skardze wnioski dowodowe oraz wniosła o dopuszczenie dowodu ze wskazanych dokumentów, w tym z opinii dendrologicznej wycinki drzew w obrębie działki [...], obręb [...], gmina [...] celem wykazania nieprawidłowości i nierzetelności w dokonaniu pomiarów drzew, w oparciu o które dokonano wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023r., poz. 259), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 marca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Ładzice z dnia 14 grudnia 2021 r. wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.627.526,00 zł za usunięcie bez zezwolenia 438 drzew rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...].

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 z późn. zm.), dalej: u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330).

Stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków (art. 83a ust. 1 u.o.p.). W myśl art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.

Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. (art. 88 ust. 2 u.o.p.).

Stosownie do art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty (art. 85 ust.1. u.o.p.). Jeżeli drzewo na wysokości 130 cm posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni; jeżeli nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa (art. 85 ust. 2 u.o.p.).Stawki opłat określają przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Przytoczone powyżej przepisy stanowią zatem, że regułą jest usuwanie drzew lub krzewów na podstawie zezwolenia. Wyjątki od niej zostały wprowadzone w art. 83f ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przy czym wyjątek określony w punkcie 3b tego przepisu, jest związany z przywracaniem nieużytkowanych gruntów rolnych do użytkowania rolniczego. Podkreślenia wymaga, że kryterium, którym posługuje się ustawodawca określając przesłanki zastosowania tego wyjątku jest cel, jakiemu miało służyć usunięcie drzew lub krzewów. Celem tym ma być przywrócenie do użytkowania rolniczego gruntów nieużytkowanych.

W realiach kontrolowanej sprawy zatem wyjaśnienia wymaga w pierwszej kolejności kwestia, jaki był cel usunięcia przez skarżącego drzew z działki nr [...] i czy w sprawie znajduje zastosowanie art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p.

Wobec tak określonej przesłanki uzasadniającej zastosowanie omawianego wyjątku, zasadniczego znaczenia nabiera kwestia prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pozwalającego na ustalenie celu usunięcia drzew z nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu administracyjnym to organ administracji publicznej jest obowiązany do zebrania całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Przepisy k.p.a. nie nakładają na strony obowiązku wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Na organie ciąży obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym. W orzecznictwie wskazuje się, że "Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne" (wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r., II OSK 1452/20, Lex nr 3075574). Jeżeli strona przedstawia dowody na poparcie swoich twierdzeń, wówczas organ administracji publicznej zobowiązany jest do ich zbadania w kontekście wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że dowody w postaci twierdzeń posiadacza nieruchomości oraz inne złożone przez niego dowody odnośnie celu usunięcia drzew podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Ich wiarygodność musi stanowić przedmiot oceny dokonanej w odniesieniu do całości zgromadzonego materiału dowodowego.

Wypada także wskazać, że ustawodawca nie wprowadził w powyższej regulacji, tj. w art. 83f ust.1 pkt 3b odrębnego kryterium w postaci sposobu wykorzystania gruntu po usunięciu drzew, lecz uzależnił jej stosowanie od celu ścięcia drzew, a więc stanu istniejącego w dacie wycinki i stanowiącego jej motyw. Stan ten winien być ustalony zarówno przez dowody dotyczące okresu sprzed i podczas wycinki jak i okresu następującego po usunięciu drzew. Fakty, które następują po tej dacie mogą bowiem także wskazywać, jaki był cel i motyw działania posiadacza nieruchomości. W glosie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 lutego 2020r. wydanego w sprawie o sygnaturze II SA/PO 807/19 (glosa Krzysztoa Gruszeckiego opublikowana w OwSS 2022/2/129-135) podaje się, że "Niekoniecznie każde usunięcie drzew z terenu nieruchomości oznaczonej jako użytek rolny musi być uznane za związane z przywróceniem gruntu do produkcji rolnej. W niektórych przypadkach może ono wskazywać na działania zmierzające do zagospodarowania zgodnego z celami np. wynikającymi z wydanych decyzji, które wskazują na inny sposób zagospodarowania nieruchomości niż rolniczy. W takich przypadkach może się okazać, że usunięcie drzew jest elementem wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a nie działaniem zmierzającym do przywrócenia gruntów do produkcji rolnej."

Należy w tym miejscu także przywołać przepis art. 4 pkt 11 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1326 ze zm.), z którego wynika, że przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne, użytkowania gruntów. Przepis ten mówi zatem o zmianie użytkowania, przejawiającej się w braku dalszej możliwości użytkowania danego gruntu jako rolnego lub leśnego. Niewątpliwie o zamiarze wyłączenia gruntów z produkcji rolnej można mówić w sytuacji podjęcia działań pozostających w sprzeczności z celami gospodarki rolnej, w tym takich, które zmierzają do wykonywania uprawnień wynikających z decyzji przyznającej uprawnienie do innego zagospodarowania nieruchomości niż gospodarka rolna, w tym wydobywania kopalin. Jest to bowiem przejaw zamiaru faktycznego użytkowania nieruchomości w sposób inny niż prowadzenie gospodarki rolnej.

Skarżący w dniu 28 maja 2020 r. złożył oświadczenie, że usunięcie drzew z przedmiotowej działki jest prowadzone w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Stanowisko to podtrzymywał w dalszym toku postępowania. Skarżący przedstawił dowody, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej, które należy uznać za wystarczające dla wykazania faktu, że po dacie 28 maja 2020 r. skarżący przystąpił do wykorzystywania gruntów na działce nr [...] na cele produkcji rolnej. Biorąc jednakże pod uwagę, że kryterium zastosowania wyjątku z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. jest cel usunięcia drzew, organ odwoławczy dokonując weryfikacji twierdzenia skarżącego oraz złożonych przez niego dowodów, zasadnie odwołuje się do faktu, że do wycinki doszło w czasie, kiedy toczyło się postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża w rejonie miejscowości W. dz. Nr [...], czyli zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego. Organ załączył w poczet materiału niniejszej sprawy akta tego postępowania, o czym poinformował skarżącego zawiadomieniem z dnia 3 marca 2021 r., doręczonym skarżącemu w dniu 19 marca 2021 r. Postępowanie to zostało zainicjowane złożonym przez skarżącego oraz J.K. i J.K.1. wnioskiem z dnia 9 listopada 2018 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w rejonie miejscowości W. dz. nr. [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], na powierzchni całkowitej 11,07 ha. Do akt tego postępowania złożona została decyzja Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 12 października 2018 r. nr RŚV.7427.2.21.2018.AW, zatwierdzająca dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii C1, położonego na przedmiotowej działce nr ewid. [...]. Decyzja ta adresowana jest do skarżącego oraz pozostałych wnioskodawców. Złożona została także licencja nr [...] z dnia 5 listopada 2018 r., wydana przez Powiat Radomszczański dla skarżącego T.P. jako licencjobiorcy, dotycząca kopii materiału zasobu dla obszaru [...] obr. [...] dz. [...]. W toku tego postępowania skarżący oraz pozostali wnioskodawcy złożyli w dniu 18 lutego 2019 r. prośbę o zmianę nazwy jednego z wnioskodawców. Pod wnioskiem tym widnieje podpis skarżącego. W dniu 18 maja 2020 r. do akt postępowania złożone zostało podpisane przez skarżącego oraz pozostałych wnioskodawców pełnomocnictwo dla G.P., do występowania w ich imieniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]". Wraz z pełnomocnictwem G.P. złożyła Raport oddziaływania na środowisko inwestycji polegającej na eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]", datowany na dzień 13 maja 2020 r. Jak wynika z jego treści, w sierpniu 2018 r. na działce nr ewid. [...] dokonywano odwiertów mających na celu rozpoznanie złoża kruszywa naturalnego. Na uwagę zasługuje fakt, że według autora raportu od strony południowej nieruchomości, czyli tej samej, od której organ wyznaczył obszar objęty kontrolą w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia, w roku 2018 zamiast 5 otworów odwiercono 4 otwory z uwagi na znaczne pokrycie terenu drzewami i krzakami. Natomiast według oświadczenia autora raportu, na dzień sporządzania raportu, tj. 13 maja 2020 r. działka [...] została już pozbawiona drzewostanu. Ponadto, według oświadczenia wiedzy złożonego przez autora raportu odbyło się to zgodnie z uzyskanymi pozwoleniami na wycinkę drzew. Dalej autor raportu stwierdza, że na działce pozostały jedynie karpy drzew po przeprowadzonej wycince oraz niewielki fragment zadrzewień na gruntach oznaczonych w ewidencji jako las.

Powyższe ustalenia nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że wycinką drzew objęty został teren działki [...], gdzie skarżący planował uruchomienie przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa. Poza sporem jest również okoliczność, że wycinka została wykonana przez skarżącego. Co do tego w jakim okresie miała miejsce, nie można mieć wątpliwości, że odbywała się w dniu 25 maja 2020 r., czyli już po złożeniu raportu oddziaływania na środowisko. W tym dniu, na skutek interwencji telefonicznej Naczelnika Wydziału Ocen Oddziaływania na Środowisko Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi, miała miejsce wizja lokalna pracowników Urzędu Gminy Ładzice, podczas której ustalono, że na działce nr [...] prowadzone są prace polegające na wywożeniu konarów i gałęzi oraz wyrywaniu pni z korzeniami. Przedłożony przez pełnomocnika skarżącego i pozostałych wnioskodawców raport o oddziaływaniu na środowisko został wykonany w związku z postanowieniem Wójta Gminy Ładzice z dnia 21 marca 2019 r. Na mocy tego orzeczenia zawieszone zostało postępowanie z wniosku skarżącego oraz pozostałych dwóch wnioskodawców w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" położonego na działce nr [...], o powierzchni całkowitej 11,07 ha. Zawieszenie orzeczono do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Po złożeniu raportu, postanowieniem z dnia 19 maja 2020 r. Wójt Gminy Ładzice podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskutek wycinki stan nieruchomości odpowiadał opisowi zawartemu w raporcie z 13 maja 2020 r., zgodnie z którym działka została pozbawiona drzewostanu.

Kolegium zwraca uwagę, że skarżący dopiero w dniu 28 maja 2020 r., kiedy uzyskał informację o toczącym się postępowaniu w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia, cofnął wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla kopalni kruszywa oraz oświadczył, że celem usunięcia drzew było umożliwienie rolniczego wykorzystania gruntu. Informacja o odwołaniu pełnomocnictwa dla G.P. została złożona przez skarżącego w dniu 1 października 2020 r. Należy rozważyć także zgłoszone przez skarżącego dowody mające wykazać rolnicze wykorzystanie gruntów w latach następujących po wycince, a także późniejsze złożenie wniosku o dopłaty do gospodarstwa rolnego w związku z działalnością rolniczą prowadzoną na działce nr [...] i faktyczne wykorzystanie przedmiotowej działki polegające na uprawie zbóż. Dowody te należało uznać za wiarygodne i wystarczające dla wykazania rolniczego wykorzystania działki nr [...], do jakiego skarżący doprowadził po wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Analiza tego materiału dowodowego z punktu widzenia celu usunięcia drzew jaki istniał w maju 2020 r. musi jednak uwzględniać, że dotyczą one faktów, które miały miejsce już po tej wycince oraz po uzyskaniu przez skarżącego wiedzy o postępowaniu w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej.

Wobec całokształtu okoliczności faktycznych Sąd podziela ocenę dokonaną przez organ. Weryfikacja oświadczenia skarżącego z 28 maja 2020 r. odnośnie celu wycięcia drzew prowadzić musi do wniosku, że wbrew temu oświadczeniu cel usunięcia drzew związany był z realizacją planowanego przedsięwzięcia w postaci wydobycia kopalin. Skarżący złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na wydobywaniu kopalin na przedmiotowej działce oraz brał udział w toczącym się postępowaniu. Udzielił pełnomocnictwa G.P. prowadzącej działalność pod nazwą A., która złożyła w dniu 13 maja 2020 r. raport oddziaływania na środowisko, co doprowadziło do podjęcia zawieszonego postępowania. Skarżący dokonał usunięcia drzew, przez co stan działki odpowiadał ocenie zwartej w raporcie oddziaływania na środowisko. Powyższe wskazuje, że w czasie usunięcia drzew skarżący podejmował działania zmierzające od wyłączenia gruntów na działce nr ewid. [...] z produkcji rolnej i przeznaczenia ich do wykorzystania w działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu kruszywa naturalnego. Celem usunięcia drzew nie było zatem przystosowanie gruntu do wykorzystania rolniczego.

W konsekwencji w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 83f ust.1. pkt 3b ustawy o ochronie przyrody i wynikające z niego zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew. Nieuzasadniony zatem okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 83f ust. 1 pkt 3b oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody oraz związane z nim zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do pozostałych zarzutów, dotyczących postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnośnie kwestii udziału skarżącego w oględzinach dokonywanych w dniach 27 maja oraz 1 czerwca 2020 r. należy wskazać, że podstawę prawną tych czynności stanowił przepis art. 83f ust. 20 ustawy o ochronie przyrody. Stosownie do tej regulacji Wójt Gminy Ładzice jako burmistrz gminy sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów rozdziału 4 ustawy, a do kontroli tej stosuje się odpowiednio art. 379 i art 380 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przepisy te stanowią m.in., że marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska w zakresie objętym właściwością tych organów (art. 379 ust.1). Organy, o których mowa w ust. 1, mogą upoważnić do wykonywania funkcji kontrolnych pracowników podległych im urzędów marszałkowskich, powiatowych, miejskich lub gminnych lub funkcjonariuszy straży gminnych (ust. 2). Kontrolujący, wykonując kontrolę, jest uprawniony m.in. do: wstępu wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem przez całą dobę na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, a w godzinach od 6 do 22 - na pozostały teren; przeprowadzania badań lub wykonywania innych niezbędnych czynności kontrolnych (ust. 3 pkt 1 i 2). Stosownie do art. 380 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska, z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej.

Zatem pracownicy organu na podstawie upoważnienia (które w niniejszej sprawie zostało im udzielone w dniu 26 maja 2020r.) byli uprawnieni do wstępu na teren przedmiotowej nieruchomości w godzinach od 6 do 22 oraz do wykonania niezbędnych czynności kontrolnych. Z czynności tych sporządzono protokół. Sąd dostrzega, że protokół ten nie został doręczony skarżącemu jako podmiotowi kontrolowanemu, czego wymaga art. 380 Prawa ochrony środowiska i wobec czego skarżący formułuje zarzuty w skardze. Należało jednak zważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżący miał możliwość zapoznania się z tymi protokołami i z tej możliwości skorzystał, o czym świadczy treść odwołań od decyzji organu I instancji oraz formułowane przez skarżącego zarzuty szczegółowo odnoszące się do treści protokołów i poczynionych na ich podstawie ustaleń. Z akt postępowania wynika, że organy zasadnie podnoszą, iż skarżący kilkakrotnie zapoznawał się z tymi aktami, na co wskazują notatki służbowe sporządzane w dniach: 30 lipca 2020 r., 3 sierpnia 2020 r., 2 marca 2021 r., 4 marca 2021 r., 26 marca 2021 r. Organ zawiadamiał skarżącego, że zebrany materiał dowodowy jest zdaniem organu wystarczający do wydania merytorycznej decyzji i umożliwił mu zapoznanie się z tym materiałem oraz wypowiedzenia się przed rozstrzygnięciem (zawiadomienia z dnia: 27 maja 2020 r., 10 lipca 2020 r., 10 lutego 2021 r., 17 listopada 2021 r.). Czynny udział skarżącego w postępowaniu administracyjnym świadczy o tym, że posiadał on wiedzę o toczącym się postępowaniu i brał w nim udział w myśl art. 10 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Za nieuzasadnione zatem Sąd uznał zarzuty skarżącego opierające się na twierdzeniu, że doszło do naruszenia przepisu art. 10 k.p.a., w tym poprzez uniemożliwienie mu ustosunkowania się do protokołów z dnia 27 maja 2020 r. oraz 1 czerwca 2020 r.

Organ przedstawił także metodę wyliczenia kary administracyjnej. Stosownie do art. 89 ustawy o ochronie przyrody ustalono gatunek każdego ze ściętych drzew ujętych w protokole oraz dokonano pomiarów kłód na wysokości 130 cm i na tej podstawie obliczono obwody poszczególnych drzew. Wyniki pomiarów zawarte zostały w protokołach oględzin z 27 maja 2020 r. oraz z 1 czerwca 2020 r. Protokoły te Kolegium przyjęło za wiarygodne. Zostały one pierwotnie podpisane wyłącznie przez ówczesnego Kierownika Referatu Gospodarki Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Inwestycji w Urzędzie Gminy Ładzice a następnie pozostałe osoby uczestniczące w oględzinach złożyły oświadczenia obejmujące zapewnienia, że brały czynny udział w oględzinach oraz jest im znana treść protokołów z oględzin. Wyjaśniono także, iż główny materiał dowodowy stanowią protokoły, natomiast materiał zdjęciowy ma walor jedynie pomocniczy. Protokoły wskazują dla każdego drzewa jego gatunek oraz obwód. W skardze podnosi się, że z protokołu oględzin wynika, iż dokonano pomiaru każdej kłody odrębnie pomimo, że po kilka z nich pochodziło z tego samego drzewa, co miałoby doprowadzić do nieuzasadnionego zwielokrotnienia liczby ściętych drzew. W ocenie Sądu treść protokołów nie daje podstaw do takiego ustalenia. Protokół z 27 maja 2020 r. zawiera oświadczenie, że podczas oględzin pomierzono wycięte drzewa oraz pozostałe po wycince pniaki i ustalono gatunek świeżo ściętych drzew. W toku postępowania wyjaśniono, że w protokole tym omyłkowo wskazano, że w tabeli zamieszczono obwód pni, podczas gry pomiarem zostały objęte wyłącznie kłody. Natomiast w protokole z 1 czerwca 2020 r. stwierdza się, że dokonane zostały pomiary pozostałych, pozostawionych na gruncie kłód. Jednakże obwody na tej podstawie ustalono w protokole nie dla jakiejkolwiek liczby kłód, lecz dla 246 drzew. Twierdzenia skarżącego, jakoby zespół kontrolny dokonywał kilkakrotnie pomiaru kłód tego samego drzewa nie znajdują potwierdzenia w treści protokołów a skarżący nie przedstawił na poparcie tej tezy dowodów.

Ponadto w ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie wskazuje, że co prawda protokoły kontroli zostały opatrzone wyłącznie podpisem pani K.C. – Kierownika Referatu Gospodarki Przestrzennej Ochrony Środowiska i Inwestycji w Urzędzie Gminy Ładzice, to po uchyleniu decyzji z dnia 27 sierpnia 2020 r. organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o oświadczenia pozostałych członków zespołu kontrolnego, w których potwierdzili fakt czynnego udziału w pomiarach z dnia 27 maja i 1 czerwca 2020 r.

Należy także wskazać, że kwestionowane przez skarżącego ustalenia co do gatunków poszczególnych drzew w ocenie Sądu nie wymagały zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu dendrologii. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że pracownicy przeprowadzający oględziny określali gatunek drzewa na podstawie wspólnej oceny, dokonywanej w oparciu o odpowiednie doświadczenie. Organ wskazał przy tym, że pracownicy powołani do zespołu kontrolnego niejednokrotnie uczestniczyli w tego typu pracach, w tym oględzinach na potrzeby wydawania zezwoleń na wycinkę drzew i posiadają doświadczenie pozwalające na rozpoznanie gatunku drzewa.

W ocenie Sądu wiarygodne pozostają także ustalenia organów odnośnie tego, czy ścięte drzewa pochodziły z działki numer [...], z jej części obejmującej grunty rolne. Organ I instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, w ramach którego m.in. dokonał analizy dokumentacji kancelaryjnej. W jej wyniku ustalił, że od 1 listopada 2019 r. do 25 maja 2021 r. nie wpłynęło do organu żadne zgłoszenie ani wniosek dotyczące wycinki drzew na działkach graniczących lub znajdujących się w niedalekim sąsiedztwie działki [...]. Ponadto organy zasadnie wzięły pod uwagę, że obszar kontroli (który został wyznaczony na mapie znajdującej się w aktach sprawy na karcie 35) znajduje się w dużej odległości od części działki sklasyfikowanej jako LsV, zaś kwestą wycinki drzew z klasoużytków LsV, znajdujących się poza zakresem kontroli w niniejszej sprawie, zajmuje się Starostwo Powiatowe w Radomsku. Organy wskazują, że kłody będące przedmiotem oględzin zespołu kontrolnego zostały umieszczone na obszarze kontroli, przy granicy działki [...] z działką drogową nr ewid. [...], stanowiącą drogę gminną. Jak wynika z mapy na karcie 35 akt postępowania przed organem I instancji, jest to miejsce oddalone o kilkaset metrów od klasoużytków LsV. Należy także zważyć, że materiał dostępny dla zespołu kontrolnego w dniach 27 maja i 1 czerwca 2020 r. pochodził jedynie z części drzew usuniętych z działki numer [...]. Jak wynika bowiem z treści protokołu z 1 czerwca 2020 r. inwentaryzacja pozostałego drzewostanu (który został usunięty z nieruchomości) była niemożliwa, ze względu na powyrywane z korzeniami pnie. W toku uzupełniającego postępowania dowodowego, wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń w świetle zebranego materiału dowodowego z których wyciągnął wnioski zgodne z zasadami logiki.

Kolegium zasadnie także powołuje się na okoliczność uzupełniania materiału dowodowego przez organ I instancji w wyniku dwukrotnego uchylenia jego decyzji, wskutek czego materiał dowody zgromadzony w sprawie jest kompletny i daje podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Należy zważyć, że po raz pierwszy Wójt Gminy Ładzice wydał decyzję o wymierzeniu skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr ewid. [...], w dniu 27 sierpnia 2020 r. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając brak rozpoznania istoty sprawy, bez uwzględnienia wszystkich faktów oraz wniesionych przez skarżącego zastrzeżeń, niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wójt Gminy Ładzice uzupełnił materiał dowodowy o wypis i wyrys z rejestru gruntów dla działki nr [...], informację Starosty Radomszczańskiego o prowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie wyrębu drzew na działce leśnej nr [...] obręb [...] oraz o oświadczenia członków zespołu kontrolnego, potwierdzające fakt ich czynnego udziału w pomiarach prowadzonych w dniach 27 maja 2020 r. i 1 czerwca 2020 r. na przedmiotowej działce. Organ przedstawił metodykę wyliczenia admin1.istracyjnej kary pieniężnej oraz załączył w poczet materiału niniejszej sprawy akta dotyczące postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin. W dniu 30 marca 2021 r. Wójt Gminy Ładzice wydał decyzję wymierzającą skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.627.526,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium ponownie wskazało na braki w materiale dowodowym. Dotyczyły one załącznika nr 1 do decyzji, obejmującego tabelę 438 drzew. Organ pierwszoinstancyjny przeprowadził uzupełniające postepowanie dowodowe. Ostatecznie w zaskarżonej decyzji Kolegium zasadnie uznało, że wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione a zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i nie budzi wątpliwości co do swojej rzetelności oraz daje podstawę do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie drzew z działki nr ewid. [...]. Dokonując oceny akt postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania jest rzetelny i kompletny oraz został prawidłowo oceniony przez organ na potrzeby zaskarżonej decyzji.

Należy w tym miejscu wskazać na przepis art. 77 § 1 k.p.a., według którego w postępowaniu administracyjnym prawny obowiązek dowodzenia spoczywa na organie administracji publicznej i to organ obowiązany jest z urzędu zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada prowadzenia postępowania dowodowego przez organ z urzędu nie oznacza jednak, że strona może zachowywać się biernie w toku tego postępowania. Strona postępowania administracyjnego jest uprawniona do przedstawiania dowodów na swoją korzyść. W orzecznictwie wskazuje się, że również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. nie stanowią bowiem źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1681/17). Organy administracji nie są zobowiązane do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony przeciwnych wobec ustaleń poczynionych przez organ. Organ dokonuje bowiem ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy. Jeżeli materiał ten jest kompletny i dotyczy każdej okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia w danej sprawie a strona stawia tezy przeciwne niż wynikają z tak zebranego materiału, to można oczekiwać, że na poparcie swoich twierdzeń przedstawi dowody. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1704/06, LEX nr 386433) podaje, że: "W postępowaniu administracyjnym organy mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie oznacza to jednak przerzucania na nie całego ciężaru dowodzenia w sprawie. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania". W wyroku z 7 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 2020/06 , LEX nr 453463), NSA wskazuje: "1. Zasada określona w art. 77 § 1 k.p.a. nie może być tak rozumiana, iż nawet jeśli strona ma w sprawie interes prawny, niezależnie od tego, czy działa osobiście, czy też przez pełnomocnika, to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony. 2. Strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów".

W niniejszej sprawie skarżący zaprzecza ustaleniom organów odnośnie liczby, obwodów oraz gatunków ściętych drzew, jednakże nie przedstawia swojej wersji faktów ani nie przedstawia dowodów na wykazanie faktów odmiennych od tych, jakie ustaliły organy. Sąd zauważa, że pomimo iż skarżący wielokrotnie kwestionował w swoich stanowiskach prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy, to nie podał jakie (jego zdaniem) winny być prawidłowe ustalenia co do liczby, rodzajów czy też obwodów drzew usuniętych z części działki nr [...] obejmującej grunty rolne, pomimo, że to skarżący dokonał ich usunięcia. Nawet jeżeli nie wykonał wycinki kilkuset drzew osobiście, to zlecił ją osobie trzeciej, dysponującej, jak sam przyznaje, ciężkim sprzętem, najprawdopodobniej wyspecjalizowanej firmie. Wycinka odbywała się na zlecenie skarżącego, a więc w zakresie przez niego ustalonym i jemu znanym. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że materiał w postaci kłód drzew pozostawał w toku postępowania do dyspozycji skarżącego a według jego oświadczenia znajdował się na działce nr ewid. [...] do jesieni 2020 r. Pomimo tego skarżący w toku postępowania nie przedstawił własnych twierdzeń co do tego jaka była liczba usuniętych drzew, jakie były ich obwody i gatunki. Nie przedstawił dowodów, które pozwalałyby na poczynienie innych ustaleń niż te, które zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ prowadzący postępowanie, poprzestając na zaprzeczaniu prawidłowości działań organu.

W związku ze złożonym przez skarżącego dokumentem zatytułowanym "Analiza dendrologiczna materiału dot. wycinki 438 drzew w m. W., gm. [...], dz. nr [...]" należy wskazać, że przedmiotem tej analizy nie jest ocena rzeczywistego stanu drzewostanu ani materiałów po wycince drzew, która prowadziłaby do ustalenia liczby, obwodów i gatunków usuniętych drzew. Autor tej opinii nie badał stanu kłód na działce [...], nie działał w celu ustalenia liczby, rodzaju i obwodów ściętych drzew. Natomiast dokonał własnej oceny części materiału dowodowego, w tym materiału zdjęciowego, zebranego w toku postępowania przez organ I instancji, co należy do kompetencji organu odwoławczego. Opinia ta nie daje podstaw do poczynienia ustaleń faktycznych odnośnie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tj. jakie według skarżącego były obwody i gatunki drzew oraz jaka była ich faktyczna liczba. W konsekwencji nie pozwala na ustalenie faktów odmiennych od tych, jakie ustaliły organy obu instancji.

Odnosząc się do dalszych zarzutów i argumentacji przytoczonej w skardze Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten określa sposób wyliczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, w stosunku do których ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody. Wówczas zgodnie z przywołaną normą prawną, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%. W niniejszej sprawie organ nie dokonywał ustaleń ani wyliczania kary za usunięcie drzew, dla których brak było kłody a pień został wykarczowany. Organ poprzestał na stwierdzeniu w protokole z 1 czerwca 2020 r., że pozostały drzewostan został usunięty z nieruchomości a pnie powyrywane z korzeniami. Ustalenia gatunku drzewa i jego obwodu ograniczone zostały wyłącznie do tych drzew, których kłody znajdowały się na nieruchomości w datach dokonywania oględzin. Zarzut błędnego zastosowania art. 89 ust. 3 u.o.p. jest zatem pozbawiony podstaw.

Ustalając wysokość kary organ wskazał, że wynosi ona dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, stosownie do przepisu art. 89 ust. 1 u.o.p. Jednakże pomimo wskazania prawidłowej podstawy prawnej oraz sposobu obliczania wysokości kary pieniężnej, jak słusznie zauważyło Kolegium, w przypadku części usuniętych drzew ujętych w protokołach oględzin oraz w załączniku do decyzji pierwszej instancji, organ zaniżył wysokość kary, naliczając ją w wysokości równej opłacie za wycięcie drzewa, pomimo że nie został spełniony warunek z art. 89 ust. 1. Kolegium trafnie nie dokonało zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej w tym zakresie, kierując się zakazem wydania w postępowaniu odwoławczym orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Stosownie do art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ odwoławczy nie może pogarszać - określonej decyzją organu pierwszej instancji - sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (wyrok WSA w Warszawie z 18 sierpnia 2022 r., VI SA/Wa 1687/22, Lex nr 3421147).

Podsumowując - analiza zarzutów skargi oraz akt postępowania administracyjnego wskazuje, że istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały ustalone przez organy na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, który został właściwie oceniony. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ dowodów mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Nieuzasadnione okazały się zarzuty, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego bądź procesowego mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

is