Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 23/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt 2, art. 187 par 1 i art. 191, art. 253 a par 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] - w części dotyczącej odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009; II. oddala skargę w pozostałej części; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części opisanej w pkt I; IV. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 października 2010r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza H. z dnia 28 lipca 2010r., nr [...], w sprawie odroczenia Z. K. terminu płatności zaległego podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009 w kwocie 4302,00 zł do dnia 25 sierpnia 2010r. oraz odroczenia płatności I i II raty podatku za 2010r. do dnia 15 września 2010r.

Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia 23 października 2009r., nr [...], po rozpatrzeniu podania Z. K. w sprawie rozłożenia na raty zaległego podatku od nieruchomości Burmistrz Miasta H. rozłożył na raty płatność zaległego podatku od nieruchomości za lata 2007 (VII-XII; 1528,00 zł), 2008 (I – XII; 3209,00 zł) i 2009 (I-VIII; 2529,00 zł). Podatek, którego termin płatności – zgodnie z tą decyzją -został ustalony na 20.11.2009r. i 20.12.2009r., w kwotach po 764,00 zł (plus odsetki), został zapłacony przez podatnika. Podatek w kwotach 526,00 zł, 524,00 zł, 524,00 zł, których termin płatności ustalono, odpowiednio, na 20.01.2010r., 20.02.2010r. i 20.03. 2009r., został umorzony wraz z odsetkami na mocy decyzji Burmistrza Miasta H. z dnia 3 marca 2010r. Do zapłaty pozostał podatek w łącznej kwocie 4302,00 zł (plus odsetki) którego termin płatności, w kwotach po 478,00 zł (plus odsetki), ustalono w decyzji w terminach miesięcznych do 20 każdego miesiąca od 20.04.2010r. do 20.12.2010r.

Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2010r. Z. K. zwrócił się do Burmistrza H. o przesunięcie terminu płatności raty kwietniowej na lipiec, raty majowej na sierpień, raty czerwcowej na wrzesień itd., natomiast ratę podatku z bieżącego roku, tj. 864,00 zł zobowiązał się uiścić do 20 lipca 2010r.. W uzasadnieniu wskazał na trudną sytuację finansową spowodowaną niezdolnością do pracy po wypadku, jednocześnie oświadczył, iż – zgodnie z jego wiedzą – w lipcu ma uzyskać zapłatę zaległych faktur od Sądu Rejonowego, co pozwoli mu na rozpoczęcie spłacania należności podatkowych.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w wyniku którego ustalono stan majątkowy i rodzinny podatnika, decyzją z dnia 28 lipca 2010r., nr [...], organ I instancji orzekł o odroczeniu terminu płatności zaległego podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009 w kwocie 4302,00 zł do dnia 25 sierpnia 2010r. oraz o odroczeniu płatności I i II raty podatku za 2010r. do dnia 15 września 2010r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K., ponownie powołując się na swoją trudną sytuację finansową spowodowaną wypadkiem, któremu uległ w styczniu 2010r., i związanym z nim leczeniem i rehabilitacją, co uniemożliwiło mu spłatę zobowiązań podatkowych, wniósł o rozłożenie sumy 4302,00 zł na dwanaście rat po 360,00 zł miesięcznie oraz przedłużenie płatności I i II raty podatku za 2010r. do 31 października 2010r. Dodatkowo wyjaśnił, że sytuacja niezapłacenia podatku zaczęła się w 2007r., kiedy z budynku wiatr zerwał dach i spowodowało to konieczność zaciągnięcia kredytu na jego odbudowę.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnianiu decyzji Kolegium wskazało na treść art.67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.; dalej "O.p."), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art.67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art.53a, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wyjaśniło, że decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ winien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, mając na uwadze zasady powszechności i równości opodatkowania.

Następnie Kolegium stwierdziło, że w toku postępowania zostało ustalone, iż podatnik zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem oraz matką, rodzina utrzymuje się z emerytury matki w wysokości 1050,00 zł oraz posiada nieruchomości - 4 pokojowe mieszkanie w bloku oraz dom mieszkalny o powierzchni 120m2 i grunt o powierzchni 334 m2, jak też iż do stycznia 2010r. podatnik prowadził działalność w zakresie pomocy drogowej, której nie prowadzi obecnie ze względu na skutki wypadku, jakiemu uległ.

Wreszcie, dokonując oceny zasadności wniosku podatnika, Kolegium wskazało, iż zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 4302,00 zł dotyczą lat 2008 i 2009, natomiast we wniosku podatnik powołał się na okoliczność uzasadniającą wniosek, tj. na wypadek, który miał miejsce w styczniu 2010r., zatem pomimo prowadzenia działalności gospodarczej podatnik nie płacił zobowiązań podatkowych. Podniosło też, iż wielokrotnie organy podatkowe udzielały stronie ulg podatkowych, a pomimo to nadal nie wywiązuje się on należycie z ciążących na nim zobowiązań. Stwierdziło, iż organ I instancji odroczył termin płatności zaległego podatku mając na względzie zawarte we wniosku twierdzenie strony o otrzymaniu w lipcu 2010r. zapłaty za wykonane usługi. Jednak kolejne rozłożenie zaległości podatkowych na 12 rat byłoby nieuzasadnione, bowiem podatnik nie wykazał, że tym razem ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku terminowego regulowania zobowiązań.

W skardze na powyższą decyzję Z. K., wskazując na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz stwierdzając, że przyczyną niedotrzymania terminów spłaty zaległości podatkowych rozłożonych na raty wcześniejszą decyzją z dnia 23 października 2009r. był wypadek, jakiemu uległ w dniu 6 stycznia 2010r., zaś kwot wynikających z decyzji organu I instancji o odroczeniu terminu płatności nie zapłacił, gdyż musiał spłacić prywatne pożyczki zaciągnięte na leczenie syna, który uległ wypadkowi w marcu 2010r., zarzucił, że organ II instancji umożliwił mu wprawdzie zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, ale nie umożliwił mu wypowiedzenia się na jego temat. Wyjaśnił, że pozostaje na zasiłku zdrowotnym w kwocie 300,00 zł miesięcznie, że mieszkanie w bloku jest własnością jego matki oraz że dom i grunt pod nim kupił 3 lata temu i go nie zamieszkuje z powodu braku środków na remont. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), stwierdzić należy, iż jej podstawę materialnoprawną stanowi art.67a § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art.53a. Przy tym organ I instancji, uznając, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, odroczył zapłatę zaległości podatkowych z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2010r. (wniosek strony wpłynął dnia 22.06.2010r., gdy termin płatności tych należności upłynął w dniach 15 marca i 15 maja 2010r. – art.6 ust.7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych; Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz.844 ze zm.; od dnia 1.06.2010r. – Dz.U. z 2010r. Nr 95, poz.613) do dnia 15 września 2010r., zaś zapłatę zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009 w łącznej kwocie 4302,00 zł do dnia 25 sierpnia 2010r., zaś organ II instancji w zaskarżonej decyzji podzielił stanowisko organu I instancji co do istnienia przesłanki udzielenia skarżącemu przedmiotowej ulgi w spłacie zobowiązań (zaległości) podatkowych.

Zdaniem sądu, powyższa ocena dokonana została bez naruszenia przepisów postępowania. Ustalone i rozważone zostały bowiem, jak tego wymaga art.187 § 1 i art.191 O.p., wszystkie okoliczności podniesione przez stronę wnioskującą o udzielenie ulgi, które następnie zostały poddane ocenie co do ich znaczenia w sprawie w świetle art.67a § 1 pkt 2 O.p. Po ustaleniu stanu majątkowego i rodzinnego podatnika oraz jego sytuacji finansowej uwzględniono mianowicie w całości, jak to podnosił we wniosku, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej z powodu zaniechania świadczenia usług, co było konsekwencją wypadku, jakiemu uległ w styczniu 2010r., oraz koniecznością leczenia i rehabilitacji, a jednocześnie że będzie w stanie spłacać zadłużenie po uzyskaniu należności za wcześniej wykonane usługi, co miało nastąpić w lipcu 2010r., a także że zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodziną składającą się z żony, syna i matki, rodzina utrzymuje się z emerytury matki w kwocie 1050,00 zł miesięcznie i zajmuje 4 pokojowe mieszkanie, a skarżący jest nadto właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 120m2 i gruntu o powierzchni 334m2.

W omawianym tu kontekście nie można także pominąć, że do protokołu o stanie majątkowym skarżący podał, iż uzyskuje również 1200,00 zł miesięcznie z tytułu czynszu za wynajem garażu, jak również że przy ustalaniu odroczonych dat płatności zaległości podatkowych wzięte zostało pod uwagę twierdzenia strony co do czasu uzyskania środków na ich spłatę (termin płatności zaległości w podatku za 2010r. ustalono nawet korzystniej, bowiem strona we wniosku stwierdziła, że należność tę będzie mogła uiścić do 20.07.2010r.). Podkreślenia nadto wymaga, że w toku postępowania podatkowego skarżący nie podnosił, aby spodziewanych środków finansowych nie uzyskał, zaś w treści skargi okoliczność ich otrzymania pośrednio potwierdził, wskazując jednocześnie, że wydatkował je na inne cele.

Zauważyć w tym miejscu należy, że na okoliczność konieczności poniesienia wydatków związanych z wypadkiem syna, jaki miał mieć miejsce w marcu 2010r., skarżący powołał się dopiero w skardze, zatem nie można zarzucić organom podatkowym, że z naruszeniem powołanych wyżej przepisów nie dokonały w tym zakresie stosownych ustaleń i okoliczności tej nie rozważyły.

Nie można przy tym uznać za uzasadniony zarzutu uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, wydanym na podstawie art.200 § 1 O.p. postanowieniem z dnia 28 września 2010r., doręczonym, zgodnie z art.149 O.p., w dniu 1.10.2010r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz wypowiedzenia się co do niego w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma. Faktu tego skarga nie kwestionuje. Nawet więc, gdyby odpowiadało prawdzie jej twierdzenie, że ustnie "zniechęcano" stronę do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, to jednak, znając swoje prawa i chcąc z nich skorzystać, strona mogła wyrazić swój pogląd w odniesieniu do zebranych dowodów i przedstawianych okoliczności, chociażby składając stosowne pismo.

W świetle powyższego brak jest podstaw, aby za wydaną z naruszeniem prawa ocenić zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji co do odroczenia zapłaty zaległości podatkowych z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2010r.

Jeśli natomiast chodzi o rozstrzygnięcia organów obu instancji w zakresie dotyczącym odroczenia zapłaty zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009, to niezależnie od twierdzeń skargi (por.: art.134 § 1 p.p.s.a.) należy stwierdzić, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygając sprawę niniejszą we wskazanym zakresie organy pominęły bowiem, że przywołaną już wyżej decyzją z dnia 23 października 2009r. Burmistrz Miasta H. rozłożył podatnikowi na raty zaległy podatek od nieruchomości za lata 2007 (VII-XII) w kwocie 1528,00 zł, 2008 (I – XII) w kwocie 3209,00 zł i 2009 (I-VIII) w kwocie 2529,00 zł i ustalił terminy spłat poszczególnych rat. Przy tym, według stanu na dzień wydania decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, tj. na dzień 28 lipca 2010r., do zapłaty pozostało 4302,00 zł objęte ratami, które miały być płatne pomiędzy 20.04. a 20.12.2010r. Co do rat z terminami płatności przypadającymi na 20.04., 20.05., 20.06. i 20.07.2010r. decyzja z dnia 23 października 2009r. niewątpliwie wygasła (por.: art.259 § 1 pkt 2 O.p.), jednak pozostawała w mocy co do rat z terminami płatności przypadającymi później. Wobec tego, wydanie w dniu 28 lipca 2010r. kolejnej decyzji określającej termin zapłaty zaległości w kwocie 4302,00 zł spowodowało, że do części tej kwoty wyznaczone były różne terminy płatności.

Jednocześnie organy nie wzięły pod uwagę i właściwie nie zinterpretowały rzeczywistej treści wniosku podatnika w omawianym tu zakresie. We wniosku tym wyraźnie wnosił on bowiem o "przesunięcie terminu spłaty" raty kwietniowej na lipiec, majowej – na sierpień, czerwcowej – na wrzesień, itd., z czego wynika, że wolą strony była zmiana decyzji z dnia 23 października 2009r. przez zmianę wynikających z niej terminów płatności rat zaległości podatkowych na stosowne terminy późniejsze. Znalazło to wyraz także w treści odwołania (str.2).

Zdaniem sądu, w świetle przedstawionego stanu sprawy oraz treści wniosku, powinien on był być potraktowany w omawianym tu zakresie jako wniosek o zmianę ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta H. z dnia 23 października 2009r., nr [...], w trybie art.253a O.p. Pominięcie tego trybu postępowania spowodowało konsekwencje, o których mowa na wstępie niniejszej części rozważań.

Nie można jednak nie zauważyć, że obecnie upłynęły już terminy płatności wszystkich rat, na jakie rozłożona została zapłata zaległości podatkowych decyzją z dnia 23 października 2009r. i – o ile raty te nie zostały uiszczone – decyzja co do nich wygasła. Prowadzenie zatem postępowania we wskazanym wyżej trybie, opartym na art.253a § 1 O.p., byłoby bezprzedmiotowe. W tej sytuacji, realizując zasadę wynikającą z art.121 § 1 i 2 O.p., organ winien umożliwić podatnikowi wskazanie, jakie jest aktualnie, w związku z zaistniałym stanem sprawy, jego żądanie, a następnie rozstrzygnąć sprawę adekwatnie do treści tego żądania.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) w związku z art.135 p.p.s.a. uchylono decyzje organów obu instancji w części dotyczącej odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009, zaś w pozostałej części skargę oddalono na podstawie art.151 p.p.s.a.

Orzeczenie, że w części uchylonej zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oparte zostało na art.152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art.200 i art.205 § 1 p.p.s.a.