Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 62/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wymierzono D. M. podatek od nieruchomości na rok 2003 w kwocie 2.657,20 zł. Przedmiotem opodatkowania były nieruchomości położone w K. przy ul. [...] nr [...]: działki nr a i nr b z karty mapy [...]. Organ I instancji uwzględnił fakt, iż strona prowadzi działalność gospodarczą wykorzystując w tym celu wskazane nieruchomości.

Od powyższej decyzji wniesiono odwołanie w którym podatnik żądał uchylenia decyzji zarzucając jej błędy w ustaleniach faktycznych. W szczególności w odwołaniu podniesiono, iż ze względu na wykonywane przez sąsiadów ogrodzenia uniwemożliwiajace wjazd bezpośrednio od ulicy [...], nie jest możliwe wykorzystywanie tych nieruchomości do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto odwołujący zarzucił pominięcie w ustaleniach faktycznych wniosków płynących z przedstawionych przez niego opinii technicznych.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1984 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano przepis art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, z uwzględnieniem wyjątków określonych w ustawie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.

W ocenie organu nie było kwestią sporną, iż właścicielem przedmiotowych nieruchomości był skarżący D. M. oraz że nieruchomości te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Przedmiotem sporu była zasadności zastosowania względem nieruchomości stawek podatku właściwych dla podmiotów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie domagał się wyłączenia posiadanych nieruchomości z kategorii: "związane z prowadzeniem działalności gospodarczej". Na poparcie swoich żądań przedłożył opinię techniczną z dnia 22 sierpnia 2000 r. dotyczącą rozmieszczenia dojazdu do spornych działek oraz opinię z dnia 11 maja 2003 r. dotyczącą ogrodzeń i dojazdów do działek. Zdaniem skarżącego, ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza ma charakter produkcyjny i wiąże się z koniecznością przewozu surowców i produktów, nieruchomości powyższe nie mogą być wykorzystane dla celów działalności gospodarczej.

Ustalono, iż organ I instancji przeprowadził w dniu 14 sierpnia 2003 r. oględziny przedmiotowych nieruchomości. Według organu odwoławczego zarówno z protokołu oględzin, jak i sporządzonej na podstawie oględzin ocenie technicznej obiektów produkcyjno-socjalnych nie wynika, by nieruchomości nie były i nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.

W zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 1 a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym użyte w ustawie określenia: grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oznaczają grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Zatem wyjątek ten dotyczy sytuacji, gdy ze wskazanej przyczyny nieruchomość nie jest i nie może być wykorzystana do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a okoliczności powodujące taki stan rzeczy istnieją obiektywnie i zostaną stwierdzone w toku postępowania wyjaśniającego.

Organ drugiej instancji podniósł, iż w sprawie nie potwierdzono zaistnienia okoliczności całkowicie pozbawiających przedsiębiorcę możliwości wykorzystywania posiadanych działek. Wykonanie ogrodzeń wokół działek, nierówności terenu czy wykonanie bramy w miejscu mało dogodnym dla wjazdu samochodów stanowią znaczące utrudnienia w prowadzeniu działalności o charakterze produkcyjnym, jednakże w ocenie organu, pozostają bez wpływu na wymiar podatku od nieruchomości.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżący podtrzymał w skardze zarzuty, iż nie ma możliwości wykorzystywania spornych nieruchomości na potrzeby działalności gospodarczej ze względów technicznych. Podniósł ponadto, iż nie został zapoznany z treścią protokołu dotyczącego oceny technicznej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentny zawarte w zaskarżonej decyzji.

Stwierdzono jednocześnie, iż skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z adnotacją urzędową dotyczącą oceny technicznej obiektów, bowiem "ocena" ta wpłynęła do Urzędu Miasta w dniu 19 sierpnia 2003 r., natomiast 19 września 2003 r. doręczono stronie skarżącej postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Pismem z dnia 12 maja 2004 r. skarżący przedstawił załączniki do skargi tj.: opinię techniczną z dnia 11.05.2000 r., opinie techniczną z dnia 22.08.2000 r. oraz opinię Wydziału Inwestycji i Remontów Urzędu Miasta w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 13.04.2004 r.

Na rozprawie skarżący wniósł także o wstrzymanie poboru zobowiązania podatkowego do czasu usunięcia przeszkody, która uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej. Stwierdził, iż obecnie użytkuje sporne nieruchomości jedynie w części, gdyż pełne ich wykorzystanie uniemożliwiają trudności w dojeździe.

Pełnomocnik organu odwoławczego podkreślił, że niewątpliwie sporne nieruchomości są wykorzystywane przez skarżącego na prowadzenie działalności gospodarczej, chociaż nie w takim zakresie, w jakim skarżący by sobie życzył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.

W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 cyt. ustawy).

Zasadniczą kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie nie jest zagadnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości D. M., lecz kwestia opodatkowania skarżącego wyższymi stawkami przewidzianymi dla tych przedmiotów opodatkowania, które są związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budynki lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, z uwzględnieniem wyjątków określonych w ustawie. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych ( art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy).

W powyższej ustawie, która w nowym brzmieniu obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. ustawodawca wprowadził wiele nowych zapisów, w szczególności odnoszących się do podatku od nieruchomości. Bardzo istotną zmianą było wprowadzenie definicji pojęć pojawiających się w ustawie. Zmiana ta od dłuższego czasu była postulowana w literaturze przedmiotu, miała rozwiać wszelkie wątpliwości interpretacyjne.

Jedną z takich definicji jest wprowadzony przepis art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zgodnie z którym przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Z definicji tej wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli czy gruntu skutkuje tym, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga fakt, iż ustawodawca nie zawarł warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele zwiazane z działalnością gospodarczą, bowiem wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę.

Zgodnie z obowiązującą od dnia 1 stycznia 2003 r. definicją, wyjątek od tej reguły stanowi przypadek, gdy przedmiot opodatkowania: grunt, budynek, budowla nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Wykładnia językowa powyższego przepisu upoważnia do stwierdzenia, że w przypadku, gdy ze względów technicznych podatnik nie prowadzi działalności gospodarczej na danej nieruchomości, podlega ona opodatkowaniu według stawek niższych przewidzianych dla "pozostałych" nieruchomości. Niższe stawki stosuje się wyłącznie wówczas, gdy działalności nie jest prowadzona. Jeżeli natomiast podatnik działalność gospodarczą prowadzi, chociaż z powodu względów technicznych nieruchomości, nie powinna ona być prowadzona, to płaci podatek według stawek najwyższych (patrz: Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Leonard Etel, Sławomir Presnarowicz, Dom Wydawniczy ABC, Oddział Polskich Wydawnictw Profesjonalnych, 2003, s. 27.).

W ocenie Sądu zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma kwestia, czy podatnik prowadził na spornych nieruchomościach działalność gospodarczą.

Jak wynika z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza z przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin nieruchomości bezspornie wynika, iż nieruchomości były wykorzystywane do prowadzenia takiej działalności. Ustalono, iż na terenie przedmiotowych nieruchomości znajduje się budynek produkcyjno – magazynowo – socjalny oraz wolnostojacy budynek socjalny oraz że prowadzona jest tam działalność gospodarcza w ramach Przedsiębiorstwa Konsultingo – Produkcyjnego "A", od dnia 23.07.1996 r. Ponadto skarżący do protokołu oględzin oświadczył, że prowadzenie działalności gospodarczej utrudnione jest z powodu zagrodzenia części nieruchomości przez osoby trzecie.

Jakkolwiek podatnik w piśmie z dnia 21 sierpnia 2003 r. zmienił treść powyższego oświadczenia i wskazał, iż prowadzenie działalności gospodarczej nie jest możliwe na przedmiotowych posesjach, to jednak nie zaprzeczył, iż od 1996 r. prowadzi tam działalność gospodarczą. Ponadto z treści pism skarżącego wynika, iż na spornych nieruchomościach prowadzona jest działalność gospodarcza, aczkolwiek w ograniczonym zakresie: przydatność nieruchomości położonej na działce nr a określił w granicach 20 - 30% w stosunku do pierwotnej (pismo z dnia 21.08.2003 r.), natomiast z budynku na działce b korzysta tylko z sanitariatów (patrz: odwołanie). Nadto na rozprawie skarżący potwierdził, iż nieruchomości użytkuje jedynie w części z powodu trudności w dojeździe.

Skoro podatnik na spornych nieruchomościach prowadził działalność gospodarczą, chociaż wykorzystywał nieruchomość nie w takim zakresie, w jakim by sobie życzył, bowiem jak trafnie wskazał organ II instancji wykonanie ogrodzeń wokół działek, nierówności terenu czy wykonanie bramy w miejscu mało dogodnym dla wjazdu samochodów, stanowiły znaczące utrudnienie w prowadzeniu działalności o charakterze produkcyjnym, to nie mógł skutecznie domagać się od organów podatkowych wyłączenia posiadanych nieruchomości z kategorii: "związane z prowadzeniem działalności gospodarczej".

Wyłączenie takie byłoby możliwe, gdy przedmiot opodatkowania nie był i nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (art. 1 a ust. 1 ustawy). Zatem wyłączenie poza zakres przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą gruntów, budynków, budowli, które – choć w posiadaniu przedsiębiorcy – nie są przez niego wykorzystywane do prowadzenia tej działalności jest uzasadnione - o ile niemożność takiego wykorzystania wynika z przyczyn technicznych.

W świetle powyższego konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków:

1) przedmiot opodatkowania nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej i

2) niemożność powyższa wynikała z przyczyn technicznych.

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie spełnił pierwszego warunku, gdyż przedmiot opodatkowania był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem bez znaczenia musiały pozostać argumenty podatnika, iż nieruchomości nie mogą być wykorzystywane dla potrzeb działalności z przyczyn technicznych. Niższe stawki podatku od nieruchomości właściwe dla tzw. pozostałych nieruchomości mogą być stosowane wyłącznie wtedy, kiedy działalność gospodarcza nie jest prowadzona. Natomiast jeżeli podatnik działalność taką prowadził nawet wówczas, gdy ze względów technicznych przedmiot opodatkowania nie powinien być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności, podatnik obowiązany jest płacenia podatku według stawek najwyższych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, iż nie zasługuje na uwzględnienie również drugi zarzut skargi dotyczący braku możliwości zapoznania skarżącego z "protokołem dotyczącej oceny technicznej" nieruchomości.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, iż dokument powyższy będący adnotacją urzędową, został załączony do akt sprawy w dniu 19 sierpnia 2003 r. Skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z jego treścią, doręczając stronie w dniu 19 września 2003 r. postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Wyjaśnienia wymaga fakt, iż wniosek skarżącego złożony na rozprawie dotyczący zaniechania poboru podatku nie mógł być przedmiotem niniejszego postępowania i winien być złożony (podobnie jak wszystkie wnioski dotyczące ulg podatkowych) do organu podatkowego, gdyż tylko ten organ jest właściwy do jego rozpatrzenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).