Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 329/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13b ust. 4 pkt 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 15 września 2009 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S., występując w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego zarazem, po uprzednim doręczeniu K.K. w trybie art. 44 k.p.a. upomnienia z dnia [...] nr [...], wystawił na zobowiązanego tytuł wykonawczy z dnia [...] nr [...] obejmujący należności w łącznej kwocie [...] zł z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój samochodu marki [...] o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania w S.(dalej: "SPP") w okresie od 19 stycznia 2004 r. do 15 kwietnia 2008 r. wraz z kosztami upomnienia w kwocie [...] zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego został doręczony zobowiązanemu w dniu 13 lipca 2009 r.

K.K., pismem z dnia 14 lipca 2009 r., domagając się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wniósł zarzuty i podniósł, że nie jest mu wiadome, aby wobec niego było prowadzone jakiekolwiek postępowanie, w wyniku którego zgromadzono by materiał dowodowy pozwalający na wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz, że tytuł wykonawczy został skierowany przedwcześnie, a nadto do osoby niezobowiązanej, co spowodowane zostało zaniechaniem przeprowadzenia przez wierzyciela postępowania wyjaśniającego w sprawie, mimo iż wskazał, że użytkownikiem pojazdu był P.H., zamieszkały w Ś. przy ul. [...]. Zobowiązany podkreślił, że o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się od pracownika Banku [...], z uwagi na zablokowanie wszelkich wypłat z jego rachunku bankowego. Na tej podstawie ustalił w Urzędzie Miasta, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało wystawione za nieopłacony postój. W wyniku zapoznania się z aktami sprawy, ustalił, że upomnienie nie zostało mu doręczone z powodu nieobecności adresata, a - według niego - zastępcze doręczenia upomnienia w trybie art. 44 k.p.a. nie daje podstawy do skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Prezydent Miasta S., działając na podstawie przepisu art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej zwanej: "u.p.e.a.", pismem 7 sierpnia 2009 r., wezwał zobowiązanego do przedstawienia potwierdzonej za zgodność umowy użyczenia pojazdu lub oryginalnego oświadczenia P.H., że był on osobą korzystającą z pojazdu w dniach i godzinach wymienionych w upomnieniu. Odpowiadając na wezwanie, zobowiązany oświadczył, że nie zawierał umowy użytkowania pojazdu z P.H., jak również nie dysponuje oświadczeniem tego ostatniego, a wobec tego, że wskazał dane użytkownika pojazdu, wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania P.H. w charakterze świadka na okoliczność korzystania przez niego z pojazdu.

Prezydent Miasta S., postanowieniem z dnia [...],

nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., uznał zgłoszone zarzuty są nieuzasadnione.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wyjaśnił, że obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w SPP wynika z mocy samego prawa. Ponadto, powołując przepis art. 13 ust. 1 i 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), organ stwierdził, że termin do wykonania przez zobowiązanego obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej upłynął najpóźniej w dniu stwierdzenia przez pełniących swoje obowiązki inspektorów postoju samochodu w SPP bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ egzekucyjny - powołując wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1418/97 -wskazał, że zobowiązany był właścicielem pojazdu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec czego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, a ponadto, pomimo wezwania, nie przedstawił umowy użyczenia bądź oryginalnego oświadczenia P.H., że w okresie objętym tytułem wykonawczym był użytkownikiem pojazdu, co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie osoby korzystającej z pojazdu zobowiązanego, gdyż nie pozwalają na to przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dalej, ustosunkowując się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, organ egzekucyjny stwierdził, że upomnienie z dnia 17 marca 2009 r. zostało doręczone zobowiązanemu 2 kwietnia 2009 r. i nastąpiło to w trybie art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z postanowieniem organu egzekucyjnego, K.K. wniósł na nie zażalenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia

[...], Nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu

I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, Kolegium stwierdziło, że zobowiązany błędnie pojmuje rozkład ciężaru udowodnienia faktów uwalniających go od odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym. Przywołując przepis art. 18 u.p.e.a. oraz wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ ten wyjaśnił, że norma prawna wynikająca z art. 10 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił również, że przepisy tej ustawy nie nakładają na organ egzekucyjny, ani też nie konstruują uprawnień, będących korelatem tego obowiązku, do prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowo-wyjaśniającego, w celu udowodnienia zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w tym do ustalenia osoby korzystającej z dróg publicznych. Stąd, w braku przedstawienia przez zobowiązanego jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że inna osoba była użytkownikiem pojazdu należącego do zobowiązanego, organ egzekucyjny nie ma obowiązku spełnienia żądania strony co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania takiej osoby. Organ egzekucyjny ma w tej sytuacji prawo domniemywać, że osobą korzystającą z dróg publicznych był właściciel samochodu. I tak też postąpiono w sprawie, gdyż zobowiązany nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że P.H. był użytkownikiem jego pojazdu przez okres ponad czterech lat, poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że osoba ta korzystała z pojazdu, próbując tym samym przerzucić ciężar udowodnienia podnoszonych w swoim interesie twierdzeń na organ egzekucyjny.

Kolegium wskazało także, że w aktach sprawy znajduje się 230 zawiadomień

o nieopłaconym postoju pojazdu przy różnych ulicach w centrum S., wystawione przez różnych inspektorów. Z zawiadomień tych wynika, że pojazd należący do zobowiązanego każdorazowo był zaparkowany bez biletu. Nie jest to zatem sytuacja niejasna, rodząca spory co do sposobu zakreślenia biletu, upływu jego ważności bądź umieszczenia biletu w miejscu, bądź w sposób, który nie pozwalałby na odczytanie jego treści. Z tych względów organ uznał zarzut błędu co do osoby zobowiązanego za nieuzasadniony.

Odnosząc się następnie do kwestii doręczenia upomnienia zobowiązanemu, organ ten - przywołując przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. - wskazał, że w aktach sprawy znajduje się upomnienie z dnia 17 marca 2009 r., które wysłano na adres zobowiązanego w S. przy ul. [...]. Wobec tego, że z treści zażalenia wynika, iż strona nadal zamieszkuje pod tym adresem, organ uznał, że bezprzedmiotowe są wywody zawarte w zażaleniu oraz zarzutach odnośnie do obowiązku powiadamiania o zmianie adresu, w dodatku oparte o przepisy k.p.a., które wobec uregulowania tej materii w art. 36 § 3 u.p.e.a., nie mają w postępowaniu egzekucyjnym zastosowania. Ponadto, organ ten stwierdził, że doręczenie upomnienia zostało dokonane prawidłowo, w trybie art. 44 k.p.a., bowiem z koperty, w której znajdowało się upomnienie oraz dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki, wynika, iż 19 marca 2009 r. doręczyciel przesyłki nie doręczył, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej [...] umieścił w skrzynce pocztowej, zaś 27 marca 2009 r. przesyłkę awizowano powtórnie i 3 kwietnia 2009 r. zwrócono ją wierzycielowi. Organ wskazał przy tym, że - zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. - skutek doręczenia przesyłki nastąpił z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki została ona złożona w urzędzie pocztowym, tj. 2 kwietnia 2009 r., tym samym, wierzyciel nieprawidłowo wskazał w tytule wykonawczym, że upomnienie zostało doręczone 3 kwietnia 2009 r. Okoliczność ta nie wpływa jednakże na ustalenie, że upomnienie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu.

W kwestii zarzutu strony, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie mogło zostać pozostawione w skrzynce pocztowej, gdyż do lokalu [...] przy ul. [...] w S. nie została przydzielona skrzynka pocztowa, jak również na drzwiach lokalu brak jest skrzynki na korespondencję, organ uznał, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie jako spóźniony.

K.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zarzucając:

– naruszenia zasad postępowania, przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka i dokonanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy w sprawie, czym naruszono art. 75 k.p.a.;

– brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia w zakresie wskazania przyczyn, dla których organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, czym naruszono art. 124 § 2, art. 7 i art. 8 k.p.a.;

– naruszenie zasad wynikających z art. 44 k.p.a., przez uznanie doręczenia upomnienia dokonanego w trybie zastępczym, jako doręczenia skutecznego.

Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie doręczono mu skutecznie upomnienia. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki zawierającej upomnienie w urzędzie pocztowym nie zostało umieszczone w skrzynce, ponieważ taką nie dysponuje. Brak skrzynki pocztowej dla lokalu [...] jest do sprawdzenia we właściwym urzędzie pocztowym, a także wśród mieszkańców ul. [...], gdzie nie wszyscy lokatorzy dysponują skrzynkami pocztowymi. Doręczyciel pozostawia informację o przesyłce na wycieraczce. Sytuacja taka powoduje, że nie zawsze informacja o nadejściu przesyłki ma szansę trafić do adresata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 288/10 oddalił skargę K.K.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że poza sporem pozostaje okoliczność,

iż będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna w wysokości [...] zł stanowi (wraz z kosztami upomnienia) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w 230 przypadkach opłaty za parkowanie samochodu osobowego [...] o nr rej. [...] w okresie od 19 stycznia 2004 r. do 15 kwietnia 2008 r. w SPP. Kwestie sporne stanowi natomiast okoliczność, czy zobowiązanym do uiszczenia należności był skarżący, do którego we wskazanym okresie należał pojazd oraz, czy przed wszczęciem egzekucji prawidłowo doręczono mu upomnienie, spełniając tym samym warunek określony w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Sąd wskazał, że organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z pojazdu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym, za zobowiązanego uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Sąd wskazał, że to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Według sądu, skarżący nie udowodnił,

że korzystającym z drogi był inny podmiot.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego w kwestii naruszenia art. 44 k.p.a., polegającego na uznaniu przez organ, że doręczenia upomnienia w trybie zastępczym nastąpiło skutecznie, sąd uznał, iż z kserokopii koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej upomnienie wynika, że z powodu nieobecności adresata doręczyciel 19 marca 2009 r. nie doręczył przesyłki, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej [...] umieścił w skrzynce pocztowej, zaś 27 marca 2009 r. przesyłkę awizowano powtórnie, a 3 kwietnia 2009 r. zwrócono ją wierzycielowi. Analiza akt administracyjnych sprawy jednoznacznie zatem wskazuje, że organ zasadnie przyjął, iż upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu 2 kwietnia 2009 r.,

w trybie zastępczym oraz, że zaistniała przesłanka do wszczęcia egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Na tę ocenę, według sądu, nie mogły natomiast wpłynąć niczym nieudokumentowane twierdzenia skarżącego, że adresat nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej oraz, że zawiadomienia o przesyłkach doręczyciel pozostawia na wycieraczce.

Ponadto, według sądu, domniemania prawdziwości danych zawartych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej upomnienie, nie mógł obalić także, dopuszczony przez sąd, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód w postaci pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Pocztowe z 19 sierpnia 2010 r., w którym wskazano, że skarżący nie posiada skrzynki pocztowej oddawczej. Dokument ten potwierdza bowiem wyłącznie stan na dzień jego sporządzenia, w żaden natomiast sposób nie wyjaśnia, jak kształtowała się sytuacja posiadania przez skarżącego skrzynki pocztowej w czasie, gdy doręczyciel podejmował próby doręczenia przesyłki.

K.K. złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego, wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1506/10, uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.

W uzasadnieniu ww. wyroku, sąd kasacyjny wskazał, że sąd I instancji przyznając, że skarżący wskazał osobę korzystającą z pojazdu w dniach i godzinach, za które wymierzono opłaty parkingowe, jednocześnie stwierdził, że nie spełnia to wymogu wskazania osoby faktycznie korzystającej z tego pojazdu, jednak organ nawet nie usiłował przesłuchać tej osoby w charakterze świadka, czym - według sądu kasacyjnego - naruszył przepis art. 75 k.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W drugiej spornej kwestii, tj. doręczenia upomnienia, sad kasacyjny uznał,

że stwierdzenia sądu, iż na ocenę prawidłowego doręczenia upomnienia poprzez pozostawienie w skrzynce odbiorcy zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie mogły wpłynąć niczym nieudokumentowane twierdzenia skarżącego, że nie posiada oddawczej skrzynki, są nieuprawnione i przedwczesne, bowiem sprzeczność pomiędzy zapisem listonosza na dowodzie doręczenia, że zawiadomienie pozostawił w skrzynce pocztowej, przy jednoczesnym stwierdzeniu placówki pocztowej, iż skarżący takiej skrzynki w tym okresie nie posiadał, wymagała dalszego wyjaśnienia albo uznania, że nie wystąpiło prawidłowe doręczenie upomnienia. Przy braku doręczenia upomnienia nie można było bowiem wszcząć postępowania egzekucyjnego i wydać zaskarżonego postanowienia.

Według sądu kasacyjnego, obie sporne okoliczności, których wyjaśnienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione.

Sąd ten zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji odniósł się w sposób wnikliwy do zarzutu wskazania przez skarżącego faktycznego użytkownika pojazdu w okresie objętym opłatami i ewentualnego przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność zgłoszonych przez skarżącego oraz jeszcze raz przeanalizował prawidłowość doręczenia upomnienia w świetle nowych okoliczności wynikających z pism placówki pocztowej w sprawie, tj. braku skrzynki oddawczej (pocztowej) u skarżącego w okresie doręczenia korespondencji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w innym składzie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z przepisem art. 33 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutów mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie w punktach 1 – 10. Stosownie do tego przepisu, podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku

z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego

z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela, jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem). Zgodnie natomiast z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie 33 pkt pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca.

Jak wynika z okoliczności rozpoznawanej sprawy, postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela - Prezydenta Miasta S., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w SPP,

w okresie od 19 stycznia 2004 r. do 15 kwietnia 2008 r.

W sprawie organem egzekucyjnym jest zatem Prezydent Miasta S., będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por.: uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, publ. w ONSAiWSA 2007/5/112; wyrok NSA z 21 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 400/08, publ. LEX nr 549015), prawidłowo więc organ egzekucyjny wydał postanowienie na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., bez uzyskania stanowiska wierzyciela.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego - w związku z charakterem obowiązku jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w SPP - wskazać należy, iż obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa

w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w SPP, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania SPP, stanowiąc, że SPP ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając SPP, rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP, pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w SPP, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5), jak ma to miejsce w przypadku miasta S.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - na podstawie art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w SPP, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego,

np. decyzji. Ze względu na jej funkcjonalne związanie z opłatą za parkowanie w SPP, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, iż opłaty te są "pobierane", a nie np. "wymierzane, ustalane, określane" przez organ administracji, dodatkowo potwierdza zasadność tego wniosku. Sporządzane przez inspektorów SPP (działających z upoważnienia zarządcy drogi) zawiadomienia o nieopłaconym postoju w SPP - jak to w rozpatrywanej sprawie miało miejsce w 230 przypadkach w ww. okresie, którego oryginał umieszczany jest za wycieraczką pojazdu - stanowi zatem dokument (dowód) potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi ono dla korzystającego z drogi dodatkową i wystarczającą informację o (powstałym z mocy prawa) obowiązku uiszczenia dodatkowej opłaty.

Będąca przedmiotem egzekucji kwota pieniężna w wysokości [...] zł, ujęta w tytule wykonawczym, za nieopłacone postoje stanowi (wraz z kosztami upomnienia w wysokości [...] zł) konsekwencję stwierdzenia przez powołanych do tego inspektorów SPP braku poniesienia w 230 przypadkach opłaty za parkowanie należącego do skarżącego samochodu osobowego m-ki [...] o nr rej. [...].

Wierzyciel (Prezydent Miasta S.) wystawił upomnienie 17 marca 2009 r., a organy obu instancji stwierdziły, że doręczenie upomnienia skarżącemu zostało dokonane prawidłowo, w trybie art. 44 k.p.a., bowiem z koperty, w której znajdowało się upomnienie oraz dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki, wynika, iż 19 marca 2009 r. doręczyciel przesyłki nie doręczył, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej [...] umieścił w skrzynce pocztowej, zaś 27 marca 2009 r. przesyłkę awizowano powtórnie i 3 kwietnia 2009 r. zwrócono ją wierzycielowi, wobec zaś niedokonania zapłaty przez zobowiązanego, wierzyciel wystawił w dniu 17 czerwca 2009 r. tytuł wykonawczy i skutecznie go doręczył skarżącemu 13 lipca 2009 r.

Kwestie sporne stanowią dwie okoliczności: pierwsza - czy podmiotem zobowiązanym do uiszczenia wskazanych należności był skarżący, jako właściciel pojazd, czy też inny podmiot, w szczególności, czy był nim wskazywany przez skarżącego – P.H.; druga - czy podnoszone przez skarżącego nieprawidłowości co do skuteczności doręczenia mu upomnienia w trybie art. 44 kpa wystąpiły i, czy mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla oceny zasadności ww. skargi zasadnicze znaczenie ma fakt, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten uznał zasadność skargi kasacyjnej skarżącego, uchylając na podstawie przepisu art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zaskarżony wyrok tut. sądu i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Wobec ww. stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, sąd ponownie przeanalizował zaskarżone postanowienie pod kątem zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przez organy egzekucyjne przepisów proceduralnych, tj. art. art. 7, 75 i 124 § 2 kpa.

Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii, wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Z tego powodu, organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, publ. w Lex Nr 344875; 11 marca

2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie obecnie orzekającym w sprawie uznał, że skarżący podjął czynności w celu wykazania, że to nie on był użytkownikiem pojazdu, lecz P.H. i to ten podmiot był korzystającym z drogi publicznej w SPP, a jako taki powinien być zobowiązanym do uiszczenia opłat za nieopłacony postój, bowiem w piśmie zawierającym zarzuty skarżący wskazał P.H. jako użytkownika pojazdu oraz podał adres jego zamieszkania, a w piśmie z dnia 31 sierpnia 2009 r., w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, wniósł o jego przesłuchanie w charakterze świadka na okoliczność korzystania przez niego z pojazdu. Organ I instancji zaniechał jednak podjęcia czynności w celu przesłuchania tego podmiotu w charakterze świadka. Skarżący także w zażaleniu na postanowienie organu I instancji podniósł argumentację co do złożenia wniosku o przeprowadzenie tego dowodu. Organ odwoławczy natomiast zaakceptował ocenę organu I instancji co do braku obowiązku przeprowadzenia tego dowodu.

W tej sytuacji, wobec tego, że organy obu instancji zaniechały podjęcia czynności w podnoszonej przez skarżącego kwestii dopuszczenia dowodu z przesłuchania wskazanego świadka, uznać należało, że naruszyły tym przepis art. 75 § 1 k.p.a., stanowiący że: "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.", które to uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W drugiej spornej kwestii, tj. czy podnoszone przez skarżącego nieprawidłowości co do skuteczności doręczenia mu upomnienia w trybie art. 44 kpa wystąpiły i, czy mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skład obecnie orzekający w sprawie uznał, że kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona, bowiem w piśmie zawierającym zarzuty skarżący podnosił, że nie doręczono mu upomnienia, a w zażaleniu na postanowienie organu

I instancji wskazał także, iż nie dysponuje skrzynką pocztową, doręczyciel nie mógł więc na dowodzie doręczenia odnotować, że zawiadomienie o przesyłce zostawił w skrzynce pocztowej, która to okoliczność jest do sprawdzenia w urzędzie poczty i wśród mieszkańców ul. [...] w S. Także na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. skarżący przedstawił pismo Poczty Polskiej z dnia 19 sierpnia 2010 r. informujące, że skarżący zam. w S. przy ul. [...] nie posiada skrzynki pocztowej.

W tej sytuacji, konieczne w sprawie było podjęcie przez organy egzekucyjne czynności wyjaśniających, czy w okresie, kiedy doręczyciel zamierzał skarżącemu doręczyć przesyłkę zawierająca upomnienie, dysponował on skrzynką pocztową.

Wobec niewyjaśnienia tej ww. kwestii, istotnej dla oceny, czy postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte, należało uznać, że organy naruszyły przepisy art. 7 i 124 § 2 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego, że zaskarżone postanowienie, jak też poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. - należało orzec jak w sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonego postanowienia sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania, na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Na podstawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., sąd wskazuje, iż konieczne w dalszym postępowaniu prowadzonym w tej sprawie będzie uwzględnienie wniosku skarżącego o przesłuchanie wskazanego przez niego świadka oraz wyjaśnienie, w jakim okresie skarżący nie posiadał skrzynki pocztowej.