Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1526/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 146 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Hanna Kamińska, Sędzia NSA Małgorzata Grzelak, Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec (spr.), Protokolant Agnieszka Kulesza, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4853/15 w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R.W. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego w części.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4853/15 oddalił skargę [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) z dnia 19 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

[...] - dalej: Wnioskodawca, Strona lub Skarżący - złożył 12 maja 2006 r. do Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2006 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu decyzją z 30 października 2006 r. przyznał Stronie żądane płatności.

W dniu 8 stycznia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu wpłynęło pismo z [...] z informacją, że Wnioskodawca od 20 marca 1999 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

Strona w dniu 22 marca 2010 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Wągrowcu pismo, w którym wyraziła chęć dobrowolnego zwrotu płatności JPO i UPO za lata 2004-2009. W dniu 2 sierpnia 2010 r. wnioskodawca złożył oświadczenie, że nie uprawiała gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009. Strona załączyła kopię polecenia przelewu - zwrotu pobranych płatności za lata 2004 i 2005 w łącznej wysokości [...] zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu decyzją z 26 października 2010 r. uchylił w całości własną decyzję z 30 października 2006 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2006. Decyzja stała się ostateczna.

Następnie wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z 30.10.2016 r.

Ostatecznie Prezes ARiMR decyzją z 19 października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 lipca 2012 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2006 przekazane na rachunek bankowy Wnioskodawcy nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatność została przekazana na podstawie decyzji wydanej w oparciu o posiadane dokumenty w dniu jej wydawania. Natomiast z akt sprawy wynika, że działki deklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 faktycznie użytkował [...] . Świadczy o tym zarówno oświadczenie Strony z dnia 29 października 2009 r., w którym wskazano, że "Umowa dzierżawy zawarta w dniu 20.03.1999 r. z [...] była realizowana do 31.12.2006 r. W ww. okresie grunty uprawiał dzierżawca tj. [...] ", jak i oświadczenie dzierżawcy gruntów rolnych, [...] z dnia 21 grudnia 2009 r. O fakcie nieużytkowania przez Wnioskodawcę działek deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 świadczy także oświadczenie skarżącego z dnia 2 sierpnia 2010 r., w którym również wskazuje, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie byłem faktycznym posiadaczem - fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...) w okresie od 20.03.1999 do 31.12.2006 gdyż zostały wydzierżawione [...] (...). Konsekwencją powyższego było uchylenie decyzji z 30 października 2006 r. i odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2006 na podstawie decyzji z 26 października 2010 r. Od ww. decyzji Wnioskodawca nie wniósł odwołania. Prezes ARiMR zobowiązany był do wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w następstwie tego do wydania decyzji, na podstawie, której Wnioskodawcy została ustalona kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2006. Dlatego też wypłacone środki finansowe, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

Organ przypomniał, że jego decyzja z 17 lipca 2012 r. została doręczona skarżącemu w dniu 24 lipca 2012 r., zatem po upływie 12 miesięcy od daty płatności. W związku z tym pomimo faktu, iż decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, to ocenie organu nie podlega to, czy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności, gdyż i tak nie została spełniona druga przesłanka z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności modulacji (Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. str. 18 ze zm.; dalej: rozporządzenie Nr 796/2004).

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższą decyzję WSA w Warszawie podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynika z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Od obowiązku tego zwrotu nienależnie pobranych płatności istnieje odstępstwo, o którym mowa w art. 73 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Pomyłka organu może zaś zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W takiej sytuacji rolnik byłby zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnej płatności przekraczającej prawidłowo wyliczoną kwotę nadpłaty i to pod warunkiem "jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika". W sprawie nie występuje żadna z przesłanek, których łączne spełnienie uzasadniałoby odstąpienie od obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności.

W ocenie Sądu I instancji ustalony w sprawie i skutecznie niepodważony przez strona stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność przekazana na rachunek bankowy Skarżącego za rok 2006 wynikała z pomyłki organu wydającego decyzję o płatnościach. To wskutek zaniechania strony, polegającego na niepowiadomieniu organu o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem - doszło do bezpodstawnej wypłaty, czego dowodzi ostateczne rozstrzygnięcie podjęte we wznowionym postępowaniu. Nałożony na wnioskodawcę obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do przyznania płatności, zwłaszcza tak istotnej jak dzierżawa gruntów objętych wnioskiem, nie wynika jedynie z faktu podpisania przez wnioskodawcę na formularzu oświadczenia w tym zakresie, ale także z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Przepis ten modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania, określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. To nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to, zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Jednocześnie za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik.

Sąd podniósł, że w sprawie niezaistniała również druga przesłanka, o której mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj. że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Skarżący w chwili przyznania płatności wiedział, że nie był posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o ich przyznanie. W zaskarżonej decyzji wskazano, iż działki deklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, faktycznie były użytkowane przez inną osobę. Świadczy o tym zarówno oświadczenie z dnia 29 października 2009 r., Skarżącego z dnia 2 sierpnia 2009 r., w którym przyznał, że "w ramach złożonych wniosków o przyznanie płatności obszarowych na lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 nie byłem faktycznym posiadaczem - fizycznym użytkownikiem (nie uprawiałem) gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...)". Zatem przed wydaniem decyzji przyznającej wnioskowane płatności i przed przekazaniem przyznanej kwoty - Skarżący wiedział, że nie spełnia warunku posiadania gruntów, jednakże zdecydował się nie poinformować o tym fakcie właściwego organu. Strona składając wniosek podpisywała oświadczenie, że niezwłocznie poinformuje na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności, gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego oraz że znane jej są zasady przyznawania płatności. Zatem to na Skarżącym ciążył obowiązek poinformowania właściwego organu o wydzierżawieniu gruntów, czego ten nie uczynił.

Zdaniem WSA skarżący nie zainicjował i nie podjął żadnych działań procesowych, które mogłyby skutkować podważeniem ustaleń zawartych w ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Rolnej i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR) stanowiący podstawę do wydania decyzji w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych nie uzależnia konieczności wydania decyzji w tym przedmiocie od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje, więc swoim zakresem nienależnie lub nadmiernie pobranie środków publicznych w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Skarżący działał zgodnie z pouczeniami przekazanymi przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR i zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosków". Tym samym czynności wnioskodawcy były zgodne z pouczeniami udzielonymi przez pracowników organów administracji.

Sąd I instancji podniósł, że wydanie w sprawie karnej wyroków względem wnioskodawcy nie zmienia faktu, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 26 października 2010 r., którą uchylono decyzję dotychczasową w całości i odmówiono przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2006. Z powodu ostatecznej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu, a następnie przekazanych na rachunek Strony, Skarżący utracił uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2006, które stanowią płatności pobrane nienależnie i wynoszą [...] zł. Skarżący otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w ww. kwocie, a płatności zostały przyznane i wypłacone nienależnie. Płatności pobrane nienależnie podlegają zwrotowi niezależnie od tego czy rolnik, który je otrzymał miał świadomość, że mu się nie należą czy też takiej świadomości nie miał.

[...] w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz dołączenie do akt sprawy protokołu rozprawy głównej z dnia 14 lutego 2011 r. w sprawie [...] Sądu Rejonowego w Wągrowcu oraz wyroku w tej sprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie poprzez naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR w zw. z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 a to wskutek bezzasadnego przyjęcia wskutek błędnej wykładni ww. przepisów, iż [...] pobrał nienależne świadczenie;

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. dalej: kpa) w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo ciążącym na organie obowiązku dowodowym weryfikacji, czy do jej wydania pierwotnej decyzji nie doszło w wyniku błędnego pouczenia organu;

- naruszenie art. 8 kpa oraz 9 § 1 kpa w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo złożenia wniosku o płatność przez skarżącego na podstawie interpretacji i pouczeń pracowników ARMiR Biura Powiatowego w Wągrowcu.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Skargę kasacyjną, w granicach, której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści określonej normy prawnej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie - że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę normy prawnej.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo ciążącym na organie obowiązku dowodowym weryfikacji, czy do jej wydania pierwotnej decyzji nie doszło w wyniku błędnego pouczenia organu oraz art. 8 kpa oraz 9 § 1 kpa w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo złożenia wniosku o płatność przez skarżącego na podstawie interpretacji i pouczeń pracowników ARMiR Biura Powiatowego w Wągrowcu.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu decyzją z dnia 26 października 2010 r. uchylił w całości decyzję własną z 30 października 2006 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2006. Decyzja stała się ostateczna wobec jej niezaskarżenia przez wnioskodawcę. Tym samym w toku obecnego postępowania organ nie może badać czy do wydania pierwotnej decyzji nie doszło w wyniku ewentualnego błędnego pouczenia organu czy tego, że jej wydanie nastąpiło pomimo złożenia wniosku o płatność przez skarżącego na podstawie interpretacji i pouczeń pracowników ARMiR Biura Powiatowego w Wągrowcu. Wszelkie te kwestie winny być podnoszone w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. Powyższego zabrakło.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania - w sytuacjach opisanych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takiej decyzji. Decyzja ta bowiem - pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia - jest decyzją nieprawidłową, wydaną z naruszeniem prawa, co stwierdza organ w osnowie decyzji wydanej na mocy art. 151 § 2 k.p.a., a w konsekwencji trzeba uznać, że płatności pobrane na podstawie decyzji, co do której zapadło później rozstrzygnięcie stwierdzające jej wydanie z naruszeniem prawa - nie były należne.

Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR jak i w rozporządzeniu nr 796/2004 obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się z eliminacją z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność.

W sprawie na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. uchylono w całości własną decyzję z 10 grudnia 2008 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2006. Tym samym możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Organy miały więc podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. W sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności. Organ prawidłowo wskazał, że płatności do gruntów rolnych wypłacone skarżącemu nie wynikały z pomyłki organu, bowiem ten wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy, który nie wskazywał na to, że skarżący nie był już w posiadaniu wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat. Sam bowiem przyznał, że nie uprawiała gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na lata 2004-2009.

W tym miejscu należy zauważyć, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

Nie zasługiwały też na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Przed odniesieniem się szczegółowo do tych zarzutów przypomnieć należy, że wykazanie przez kasatora, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, a przyjęty przez Sąd I instancji do wyrokowania jest nieprawidłowy, gdyż został wadliwie ustalony bo błędnie oceniono materiał dowodowy bądź też nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, możliwe jest wyłącznie w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Brak tego rodzaju zarzutów bądź też ich bezskuteczność oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (lub brak zastosowania) jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia. Kasator zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR w zw. z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 a to wskutek bezzasadnego przyjęcia wskutek błędnej wykładni ww. przepisów, iż [...] pobrał nienależne świadczenie. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jednocześnie stosownie do treści art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Powołany przepis reguluje wyłączenie obowiązek zwrotu płatności nienależnej, gdy jej wypłata nastąpiła wskutek pomyłki organu przy braku możliwości jej wykrycia przez rolnika. Taką wykładnię art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 przyjęły organy oraz Sąd I instancji. Jest ona – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – prawidłowa.

Jak zaś wyżej wyjaśnił już Naczelny Sąd Administracyjny podstawą oceny zarzutu niezastosowania przepisu prawa materialnego jest stan faktyczny przyjęty w sprawie przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania.

W niniejszej sprawie ustalono, iż płatność na rok 2006 nie została dokonana na skutek błędu ARMiR oraz tego, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Te ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącego kasacyjnie. Oznacza to, iż podstawą do oceny trafności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego są ustalenia WSA, które są takie, iż płatność za rok 2008 nie została dokonana na skutek błędu organu w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Skoro w sprawie nie stwierdzono, aby wypłata płatności nastąpiła wskutek pomyłki organu, zatem trafnie Sąd I instancji przyjął, iż organy zasadnie uznały, że brak było przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia. Autor skargi kasacyjnej zarzucając, iż przepis ten powinien mieć w sprawie zastosowanie, argumentację przedstawioną na jego poparcie sprowadza do kwestionowania przyjętych w sprawie ustaleń dotyczących prawomocnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Wągrowcu z 26 października 2010 r. Taki charakter mają argumenty sprowadzające się do twierdzenia, iż nie uwzględniono, że [...] pobrał nienależne świadczenie.

Reasumując argumentacja autora skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie rzeczy do kwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych co do tego, że wadliwie ustalono, iż wypłata przyznanej płatności nie wynikała z błędu organu. Zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (tj. poprzez jego niezastosowanie) nie można skutecznie podważać przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyroki NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11; z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 611/12). Kwestia zaś czy wypłata płatności została dokonana na skutek błędu organu, zważywszy na określone okoliczności, pozostaje w sferze faktów.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach tych orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).