Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1903/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10, 11, 12
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 369
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o notariacie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej M. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej M. L. od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA.

Podlegająca ponownej kontroli Sądu decyzja Ministra Sprawiedliwości wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Radca prawny M. L. wnioskiem z [...] lipca 2004 r. zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o powołanie jej na stanowisko notariusza oraz wyznaczenie siedziby kancelarii we Wrocławiu.

Rada Izby Notarialnej we W. uchwałą z [...] sierpnia 2005 r., nr [...], na podstawie art. 10 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 369 ze zm.) oraz art. 106 § 5 w zw. z art. 124 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) postanowiła: w § 1/ negatywnie zaopiniować wniosek M. L. o powołanie na stanowisko notariusza, a w § 2/ negatywnie zaopiniować jej wniosek o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej we W.

W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że dotychczasowe doświadczenia zawodowe M. L., która jest radcą prawnym i prowadzi własną kancelarię radcowską, w tych dziedzinach prawa, które są niezbędne w praktyce notarialnej, nie gwarantują prawidłowości działań podejmowanych na stanowisku notariusza, a także nie stwarzają pewności dokonywanego obrotu prawnego. Rada nie miała zastrzeżeń co do wskazanego przez kandydatkę lokalu na kancelarię notarialną, lecz stwierdziła, że nie jest celowe utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej we W. Analiza danych dotyczących liczby kancelarii notarialnych w tym mieście, dokonywanych w nich czynności oraz wyraźny spadek przychodów pozwala na przyjęcie, że we W. jest nadmiar osób wykonujących zawód notariusza.

W kolejnym piśmie do Ministerstwa Sprawiedliwości Rada Izby Notarialnej we W. po zapoznaniu się z aktami osobowymi [...] przedstawionymi przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. stwierdziła, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków notariusza. Nie płaciła bowiem systematycznie składek członkowskich i była wzywana do ich uiszczenia pismami z [...].

M. L. w piśmie skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości nie zgodziła się z negatywną opinią Rady w sprawie powołania jej na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej we W. Podała, że zawód radcy prawnego wykonuje od 1996 roku, w tym od 1998 r. w formie spółki cywilnej - kancelarii radców prawnych. Podała, że zdaje sobie sprawę z kosztów utrzymania kancelarii zarówno radcowskiej, jak i notarialnej. Nie zgodziła się również ze stwierdzeniem, że we W. jest zbyt wielu notariuszy.

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] listopada 2005 r., [...], powołując się na art. 10, 11 pkt 1-3 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie oraz na art. 104 i 107 § 1, 2 i 3 k.p.a., odmówił powołania M. L. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej we W.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w myśl art. 10 ustawy Prawo o notariacie, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy dobór kandydatów do zawodu notariusza, a decyzje rozstrzygające te kwestie mają charakter uznaniowy. Minister wskazał, że zgodnie z art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w brzmieniu nadanym ustawą z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) kandydat na notariusza oprócz spełnienia innych wymogów musi być osobą o nieskazitelnym charakterze oraz dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem organu z uwagi na okoliczność, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. w latach 1996-1998 czterokrotnie wzywała M. L. do uiszczenia składek członkowskich, nie daje ona rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Obowiązek uiszczania składek członkowskich, wynikających z faktu przynależności do określonej korporacji, jest jednym z podstawowych obowiązków jej członków. W przypadku korporacji radcowskiej fakt nieuiszczania składek za okres dłuższy niż jeden rok powoduje skreślenie z listy radców prawnych - art. 29 pkt 4a ustawy o radcach prawnych, ponadto jest to działanie sprzeczne z art. 65 ust. 1 i 2 Zasad etyki radcy prawnego. Okoliczności te negatywnie wpływają, zdaniem organu, na ocenę przymiotu nieskazitelności charakteru kandydatki. Ponadto ustawa Prawo o notariacie nakłada na członków korporacji nie tylko wyrażony w art. 23 tej ustawy obowiązek opłacenia składek członkowskich, ale także szereg innych obowiązków, w tym o charakterze finansowym, jak choćby obowiązek pobierania podatków oraz opłat skarbowych i sądowych, o których mowa w art. 7 ustawy.

M. L. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że w latach 1996-1997 składki członkowskie wpłacała gotówką w kasie Izby. Przyjęte było, że składki te wpłaca się przy okazji pobytu w siedzibie Rady. Dopiero [...] grudnia 1999 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. podjęła uchwałę nr [...], w której ustaliła termin płatności składek do dnia 10 miesiąca następującego po miesiącu, za który należna jest składka. Uchwała ta zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2000 r. Podała również, że od

1998 r. systematycznie opłacała i opłaca składki przelewem, wysyłanym z reguły w miesiącu, za który składka ta jest należna. Wywiązuje się ponadto z obowiązku płacenia należnych podatków, a postępowanie wyjaśniające ani dyscyplinarne nie było wobec niej nigdy wszczęte. W środowisku radcowskim cieszy się dobrą opinią, czego dowodem jest wybranie jej na Delegata Zgromadzenia Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. w 2003 r.

Rada Izby Notarialnej we W., ustosunkowując się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymała stanowisko wyrażone w uchwale Rady z [...] sierpnia 2005 r. Twierdzenia M. L., dotyczące trybu opłacania składek przed uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. z [...] grudnia 1999 r., nr [...], nie zasługują na uwzględnienie, gdyż niepłacenie systematyczne składek członkowskich miało miejsce podczas obowiązywania uchwały nr [...]. Uchwała ta w § 4 stanowiła, że niepłacenie składek przez 3 miesiące jest podstawą wszczęcia postępowania sądowego w celu wyegzekwowania należności, a może również spowodować odpowiedzialność dyscyplinarną.

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] marca 2006 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję o odmowie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej we W.

W uzasadnieniu organ podał, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska zajętego w omawianej sprawie, gdyż od czasu wydania pierwszej decyzji nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby jej uchylenie lub zmianę. Minister nie zgodził się z argumentacją skarżącej, że brak czytelnych zasad uiszczania skławek usprawiedliwiał jej zachowanie. Omawiany obowiązek ciążył na członkach korporacji niezależnie od obowiązywania uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych, który to akt jedynie doprecyzował i ujednolicił sposób opłacania składek.

M. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia w całości jako naruszającej prawo i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła brak wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady kierowania się słusznym interesem obywatela przy uwzględnieniu interesu społecznego, a także pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej organ rozpatrując ponownie sprawę nie odniósł się do przedłożonych przez nią dowodów, zaś w uzasadnieniu skupił się jedynie na okolicznościach związanych z zapłatą składek członkowskich w latach 1996-1998, a więc na zdarzeniach mających miejsce prawie 10 lat temu. W ocenie skarżącej decyzja Ministra Sprawiedliwości nie zawiera wszechstronnej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego. Pominięto w niej szereg okoliczności i dowodów istotnych dla sprawy, przekraczając granice swobodnej oceny dowodów oraz uznania administracyjnego, jak również nie wzięto pod uwagę słusznego interesu skarżącej. Dokonana przez organ ocena kandydata na notariusza bez uzasadnienia, będącego odzwierciedleniem wszystkich okoliczności sprawy, nie może - być, jako niepełna, zaakceptowana. Skarżąca zarzuciła również Ministrowi Sprawiedliwości, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy rzeczywiście skarżąca zalegała z płatnością składek, za jaki okres, jakie były opóźnienia w płatności składek i czy były one zawinione. Wskazała, że przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej zarówno notariuszy jak i radców prawnych przewidują trzyletni okres przedawnienia oraz trzyletni i pięcioletni okres zatarcia skazania w przypadku orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zdaniem organu, w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani procesowego, zaś wydana decyzja jest prawidłowa z uwagi na przyczyny szeroko omówione w jej uzasadnieniu.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] listopada 2005 r. nie naruszają wskazanych przez skarżącą przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdził w uzasadnieniu, że nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji cech dowolności ani subiektywizmu. Zdaniem Sądu, skarżąca nie podała argumentów, które podważyłyby ustalenia dokonane przez organ. Minister Sprawiedliwości był uprawiony do samodzielnej oceny spełnienia przesłanek, wynikających z przepisu art. 11 ustawy Prawo o notariacie, a w szczególności przesłanki o charakterze uznaniowym, tj. posiadania przez skarżącą nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Sąd podzielił pogląd Ministra, że niepłacenie składek korporacyjnych świadczy o braku staranności kandydata na notariusza oraz dowodzi niesumiennego podejścia do obowiązków zawodowych oraz przepisów prawa. Sąd przyznał, że organ nie odniósł się do wszystkich dokumentów przedstawionych przez skarżącą, jak również do jej argumentacji przytaczanej w pismach składanych w toku postępowania. Przyjął jednak, że uchybienia te nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy, a w świetle ustalonego przez organ bezspornego faktu niepłacenia składek, trafność decyzji Ministra Sprawiedliwości nie budziła wątpliwości.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. L. zaskarżyła w całości powyższy wyrok, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo, że naruszone zostały przez Ministra Sprawiedliwości w postępowaniu administracyjnym przepisy: art. 7 k.p.a. (zasada dochodzenia prawdy obiektywnej), art. 75 k.p.a., 77 k.p.a. (obowiązek wyczerpującego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego), art. 80 k.p.a. oraz 86 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez:

- uznanie za udowodniony faktu niesystematycznego opłacania przez skarżącą w latach 1996-1998 składek członkowskich na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych we W., mimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania tego faktu za udowodniony,

- brak wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy przy ocenie rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza przez skarżącą, a w szczególności stanowiska Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. wyrażonego w piśmie z [...] grudnia 2005 r., nienagannego wykonywania zawodu radcy prawnego od daty wpisu na listę radców prawnych, tj. [...] lutego 1996 r., pozytywnej opinii samorządu radcowskiego, wyboru na delegata Zgromadzenia OIRP we W., wykonywania patronatu nad aplikantami radcowskimi, należytego wywiązywania się z obowiązków o charakterze publicznoprawnym, tj. uiszczania podatków oraz składek ZUS,

- naruszenie przepisów art. 11 i 107 § 3 k.p.a., tj. obowiązku wskazania dowodów, na których oparł się orzekający organ i przyczyn, z powodu których dowodom zgromadzonym w postępowaniu odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, tj. nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do następujących dowodów: pisma OIRP we W. z [...] grudnia 2005 r., zaświadczenia OIRP we W. o wyborze na delegata Zgromadzenia OIRP we W., wykonywania patronatu nad aplikantami radcowskimi, zaświadczenia o niezaleganiu z podatkiem VAT przez Kancelarię Radców Prawnych s.c., zaświadczenie o niezaleganiu z płatnością podatku dochodowego,

2. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 32 Konstytucji RP.

M. L. wskazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej, organ administracyjny ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie skarżącej wezwania do zapłaty składek członkowskich nie są wystarczającym dowodem do twierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji, a tym bardziej w świetle pozostałych dowodów nie mogą stanowić podstawy do ustalenia, że skarżąca ma lekceważący stosunek do obowiązków korporacyjnych. Nie jest wykluczone, że doszło do omyłkowego wezwania do zapłaty składek, gdyż sytuacje takie miały miejsce. Mimo trwającego półtora roku postępowania Minister nie przeprowadził żadnego dowodu, nie zażądał wyjaśnień ani skarżącej, ani Okręgowej Izby Radców Prawnych we W., uznając, że wezwania do zapłaty świadczą bezsprzecznie o tym, że składki członkowskie nie były opłacone. Minister Sprawiedliwości nie wziął również pod uwagę stanowiska i oceny postępowania skarżącej przez samorząd radcowski, a także potwierdzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych we W. informacji, że do 1 stycznia 2000 r. obowiązki w zakresie płatności składek nie były określone precyzyjnie, nie był bowiem ustalony termin płatności tych składek. W jej ocenie dziesięcioletni okres wykonywania zawodu radcy prawnego, w czasie którego nie było żadnych zarzutów zarówno ze strony podmiotów, na rzecz których pomoc prawna była świadczona, jak i organów Okręgowej Izby Radców Prawnych, nigdy nie było wszczęte wobec skarżącej postępowanie dyscyplinarne ani wyjaśniające, świadczy o tym, że skarżąca posiada cechy, które dają rękojmię należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Zdaniem skarżącej, pominięcie okoliczności świadczących o należytym wywiązywaniu się przez nią z obowiązków zawodowych oraz obowiązków wynikających z przynależności do korporacji zawodowej radców prawnych, a także dokonanie przez organy oceny mającej na uwadze jedynie niewyjaśniony i niewykazany fakt niesystematycznego płacenia składek członkowskich, pozbawiło Ministra Sprawiedliwości możliwości prawidłowej oceny rękojmi należytego wykonywania przez skarżącą zawodu notariusza.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza ponadto, według skarżącej, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne. Zasada ta oznacza nakaz jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy ("kategorii"), a więc ich oceny według jednakowej miary. Skarżąca podała, że dotychczas Minister Sprawiedliwości, oceniając spełnienie warunków ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza, nie brał pod uwagę terminowości płatności składek na rzecz Izby Radców Prawnych oraz innych samorządów zawodowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że wyrok sądu pierwszej instancji został wydany po wyczerpującej i wszechstronnej ocenie materiału dowodowego sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty dotyczące pominięcia przez Sąd I instancji faktu naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania przez to, że organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy przy ocenie rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza przez skarżącą, a także niewskazania dowodów, na których organ oparł się, i przyczyn, z powodu których dowodom zgromadzonym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. NSA stwierdził, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd ten dostrzegł "mankamenty" w uzasadnieniu decyzji Ministra Sprawiedliwości, polegające na tym, że organ nie odniósł się do wszystkich dokumentów przedstawionych przez skarżącą, jak również do jej argumentacji przytaczanej w pismach składanych w toku postępowania, jednak uznał, że nie mają one wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w rzeczywistości organ w ogóle nie odniósł się do argumentacji skarżącej, ani do przedstawionych przez nią dowodów. Sąd pierwszej instancji przyjął natomiast, że w świetle ustalonego przez organ bezspornego faktu niepłacenia składek, trafność decyzji organu nie budziła wątpliwości. Sąd ten zaakceptował zatem stanowisko organu, sprowadzające się do automatycznego potraktowania faktu trzykrotnego zalegania z zapłatą składek członkowskich z tytułu przynależności do samorządu radcowskiego jako przesłanki do odmowy uznania przymiotu skarżącej dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

NSA przyznał rację skarżącej, że sąd pierwszej instancji nie odniósł się do naruszenia przez organ art. 7, 75 i 77 k.p.a. Organ nie zbadał mianowicie, czy i jak szybko skarżąca wyrównała zaległości po otrzymaniu zawiadomień i czy w tym względzie można by jej było zarzucić dalsze zaniedbanie obowiązków. Ponadto, Sąd pierwszej instancji pominął fakt nieprzeprowadzenia przez Ministra Sprawiedliwości postępowania dowodowego co do późniejszego postępowania skarżącej, a także niezweryfikowania jej stwierdzeń i dowodów odnoszących się do faktu wywiązywania się z obowiązków podatkowych i innych należności publicznoprawnych, terminowego opłacenia składek członkowskich, jak również posiadania dobrej opinii w środowisku radców prawnych.

Przyznanie, że dana osoba "daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", albo odmowa takiego przyznania, powinno się opierać na rozważeniu całokształtu cech danej osoby i jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, co do okoliczności, które dają prognozę w kwestii należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego. Decyzje uznaniowe wymagają starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy. Ograniczenie się do jednostkowych wydarzeń, niewątpliwie nagannych, ale nie mających rozstrzygającego znaczenia. Wydarzenie miało miejsce prawie 10 lat przed wydaniem decyzji w sprawie powołania skarżącej na stanowisko notariusza. Pominięto postępowanie skarżącej w późniejszym okresie, co nie spełnia wymagań prawidłowego zbadania przesłanek z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie skargę zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości narusza prawo, a zatem skarga podlega uwzględnieniu.

Na wstępie podkreślić należy, że Sąd na mocy art. 190 p.p.s.a. związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez NSA, który rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie oddalającego skargę, stwierdził iż WSA dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. NSA wyjaśnił, że dostrzegając mankamenty zaskarżonego rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości polegające na nierozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, Sąd I instancji ocenił tę wadę jako nie mającą wpływu na wynik sprawy. Tymczasem ocena, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza powinna się opierać na rozważeniu całokształtu cech danej osoby i jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym pod kątem prognozy należytego wykonywania obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego.

Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd podziela w pełni to stanowisko.

Jak stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, notariuszem może być powołany ten, kto m.in. jest nieskazitelnego charakteru i daję rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jak wynika z przepisu art. 10 ust. 1 notariusza powołuje oraz wyznacza jego siedzibę Minister Sprawiedliwości na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii właściwej rady notarialnej, przy czym decyzja ta ma charakter uznaniowy na co wskazuje ust. 3 wskazanego artykułu. Kontrolując legalność decyzji Sąd bada, czy dokonana ocena nie jest podjęta w sposób dowolny tzn. czy wynika z faktów udowodnionych, czy jest spójna nie zawiera błędów oraz czy odnosi się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów i stanowi wypadkową całego ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zatem sąd administracyjny ocenia czy w rozpatrywanej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego wynikającego głównie z przestrzegania przez organy orzekające przepisów postępowania.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą powołania skarżącej M. L. na stanowisko notariusza i wyznaczenia jej siedziby kancelarii we W. Zdaniem organu, skarżąca, mimo wykonywania przez okres ośmiu lat zawodu radcy prawnego, nie dawała rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, ponieważ w latach 1996-1998 była trzykrotnie wzywana przez organ samorządu radcowskiego do opłacenia składek członkowskich; nieopłacanie składek jest działaniem sprzecznym z art. 65 ust. 1 i 2 Zasad etyki radcy prawnego i stanowi podstawę do skreślenia z listy radców prawnych na podstawie art. 29 pkt 4a ustawy o radcach prawnych.

Ze stanowiskiem organu zgodzić się nie można. Po pierwsze, pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie nie jest zdefiniowane w tej ustawie (podobnie jak w ustawie - prawo o adwokaturze, czy ustawie o radcach prawnych), lecz można przyjąć, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje ta osoba, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Powyższe stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 570/06) podtrzymane zostało w całej rozciągłości przez NSA w orzeczeniu z dnia 14 lutego 2007 r. (sygn. akt II GSK 294/06). Po drugie, oceny osoby zainteresowanej pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania przez nią zawodu można dokonać wyłącznie przy uwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w danej sprawie, a ocena ta stanowić ma wypadkową znanych organowi na podstawie akt sprawy administracyjnej zachowań tej osoby dających jej obraz jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Wreszcie, organ, dokonując oceny o której mowa wyżej, winien w szczególności zwrócić uwagę na to, jak osoba wnioskująca o powołanie na stanowisko notariusza na podstawie art. 10 § 1 w związku z art. 10 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie, wykonywała dotychczasowy zawód radcy prawnego. Jak stwierdził NSA w cyt. wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W rozpatrywanej sprawie organ, odmawiając skarżącej przymiotu osoby dającej rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, a w konsekwencji odmawiając powołania jej na stanowisko notariusza, jako uzasadnienie swego stanowiska przywołał wyłącznie fakt trzykrotnego wzywania skarżącej przez organ samorządu radcowskiego do uiszczenia składek członkowskich. Z tego faktu organ wyprowadził, nieznajdujący oparcia w żadnym dowodzie, wniosek nieopłacania przez skarżącą należnych składek. Ponadto Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny skarżącej pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, pominął wszystkie inne istotne okoliczności w sprawie, znajdujące swoje odbicie w dowodach zgromadzonych w sprawie, a mające znaczenie dla oceny skarżącej pod względem przesłanki rękojmiowej. Nie wziął bowiem pod uwagę korzystnej dla skarżącej opinii z dnia [...] grudnia 2005 r. wystawionej przez Dziekana OIRP we W., z której wynika, że wobec M. L. nie wszczęto żadnego postępowania wyjaśniającego ani dyscyplinarnego, a także że OIRP we W. nie otrzymała żadnego zawiadomienia o naruszeniu przez skarżącą zasad etyki radcy prawnego. Jeżeli, jak podkreśla Minister Sprawiedliwości, niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek członkowskich jest działaniem sprzecznym z Zasadami etyki radcy prawnego oraz skutkuje odpowiedzialnością dyscyplinarną, to potwierdzony przez organ samorządu radcowskiego fakt nienaruszenia przez skarżącą tych Zasad, a także nieprowadzenia wobec niej postępowania dyscyplinarnego, winny zostać wzięte pod uwagę przez organ, co się nie stało. Organ nie uwzględnił okoliczności podnoszonej przez skarżącą, iż wywiązuje się ona regularnie z obowiązku odprowadzania podatków, na co przedstawiła stosowne zaświadczenie z Urzędu Skarbowego [...], pominął też akcentowaną przez skarżącą w odwołaniu okoliczność, że w roku 2003 została wybrana delegatem na Zgromadzenie Delegatów OIRP we W., który to wybór stanowi dowód uznania działalności skarżącej w zrzeszeniu, w którym działała.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości, odmawiając powołania skarżącej na stanowisko notariusza z uwagi na niespełnianie przez nią warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, oparł się na wybranych przez siebie pojedynczych zdarzeniach z początków zawodowego życiorysu wnioskodawczyni z okresu pracy w zawodzie radcy prawnego, a pominął wszystkie inne istotne dla niej okoliczności. Takim działaniem organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a podjęta przez niego w oparciu o wybrane dowody decyzja jest decyzją przekraczającą granice uznania administracyjnego.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o powołanie jej na stanowisko notariusza, organ dokona oceny spełniania przez skarżącą warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza na podstawie wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, a w przypadku ewentualnych wątpliwości co do tego faktu przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a.