Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1057/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 247 § 1 pkt 5, art. 116
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marcina Kausa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Po 34/19 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 listopada 2018 r. nr 3001-IEW2.610.4.2018 w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta szęśćdzisiat) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 14 marca 2019 r., I SA/Po 34/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 14 listopada 2018 r., nr 3001-IEW2.610.4.2018, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że skarżący złożył do organu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w przedmiocie jego odpowiedzialności, jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe G. Sp. z o.o. (dalej jako: "spółka"). We wniosku powołał się na art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako: "o.p.") argumentując, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, bowiem skarżący z dniem 4 listopada 2013 r. skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu spółki poprzez złożenie na ręce drugiego członka zarządu spółki oraz prokurenta rezygnacji z zajmowanego stanowiska i funkcji w zarządzie. Organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ze względu na niezaistnienie przesłanki z art. 247 § 1 pkt 5 o.p. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, nie wynika, by skarżący został odwołany czy też złożył rezygnację z pełnionej funkcji członka zarządu. Według danych widniejących w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nadal jest on osobą wchodzącą w skład organu. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby rezygnacja z 4 listopada 2013 r., złożona w formie oświadczenia innemu członkowi zarządu i prokurentowi, została złożona w sposób przewidziany przepisami prawa; również przeprowadzone postępowanie podatkowe nie wykazało, by i rezygnacja taka miała miejsce z dniem wskazanym przez stronę, tym samym nie udowodnił skarżący, że nie był członkiem zarządu w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe spółki.

Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości, autor skargi kasacyjnej zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), polegające na tym, że WSA w Poznaniu, w zasadzie bez jakiegokolwiek uzasadnienia przyjął, że nie miała miejsca rezygnacja skarżącego z funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a według tegoż sądu dokumenty przedłożone w postępowaniu nie wskazały, że rzeczywista rezygnacja z funkcji w zarządzie miała miejsce. Mimo podnoszenia tego argumentu już w postępowaniu podatkowym i wyraźnego jego udokumentowania, tak organ podatkowy, jak i WSA w Poznaniu, zaniechały bliższej analizy materiału dowodowego, naruszając zasadę skutecznego wyjaśnienia sprawy w jej aspekcie faktycznym i to także w sytuacji, gdy inny organ państwa - Sąd Rejonowy w P. w postanowieniu z 20 czerwca 2018 r. (w aktach sprawy) uznał inaczej. W świetle powołanego przepisu zaniechanie bliższego zbadania naruszyło procedurę (zasadę dokładnego wyjaśnienia sprawy), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż prawo podatkowe zezwala na przenoszenie odpowiedzialności podatkowej za osoby prawne na ich organy (art. 116 o.p.) jedynie poprzez i na podstawie przyjęcia, że za długi podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają osoby, które są członkami zarządu. Nie odpowiadają jednak za takie długi te osoby, które nie są członkami zarządu i ten fakt należycie udokumentowały przedłożonymi dokumentami. Zwrócić bowiem należy uwagę, że członkostwo w zarządzie ustaje także poprzez rezygnację z funkcji w zarządzie spółki (czynność o charakterze i skutku konstytutywnym), a sam wpis w KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu, ewentualnie rozpoznanie merytoryczne skargi przez NSA, oraz orzeczenie o kosztach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Żadna ze stron z tej możliwości nie skorzystała.

W tej sprawie w sposób szczególny należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13).

Złożona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Obydwa przepisy mają charakter wynikowy, tzn. wskazują na to jaki powinien być wynik sądowej kontroli zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), bądź też stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a). Stawianie zarzutów naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinno być zatem powiązane z odpowiednimi przepisami, które zostały w tej sprawie zastosowane przez organ administracji publicznej.

Zaskarżoną w tej sprawie decyzją organ podatkowy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wskazując na brak przesłanki wynikającej z art. 247 § 1 pkt 5 o.p. Tego powinien dotyczyć główny zarzut skargi kasacyjnej. Tymczasem jej autor, stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., odwołał się do art. 116 o.p., który to przepis stanowił podstawę decyzji wydanej wobec skarżącego w trybie zwykłym. Już z tego względu skarga kasacyjna nie mogła przynieść oczekiwanego rezultatu.

Niemniej jednak odnosząc się do tego zarzutu oraz argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że w tej sprawie nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Bezskutecznie skarżący próbował dowieść, że wobec jego rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki 4 listopada 2013 r., błędnie orzeczono o jego odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych od 1 października do 31 grudnia 2013 r. Na okoliczność rezygnacji z funkcji członka zarządu skarżący przedstawił pisemne oświadczenie drugiego członka zarządu oraz prokurenta spółki, datowane na 26 lutego 2018 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podatkowy oraz sąd pierwszej instancji słusznie oceniły tę próbę uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności podatkowej za nieskuteczną. Jak bowiem ustalono, skarżący sprawował funkcję członka zarządu spółki, tym samym był stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie odpowiedzialności za wymienione zaległości podatkowe spółki. W tym zakresie słusznie organ odwołał się do danych umieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Ze zgormadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby skarżący 4 listopada 2013 r. złożył rezygnację z pełnionej funkcji, czy też, że został z niej odwołany. Przedłożone przez skarżącego oświadczenie z 26 lutego 2018 r. nie jest wystarczającym na to dowodem. Słusznie organ akcentuje, że okoliczność rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu nie była podnoszona w toku postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe ani przez skarżącego ani przez drugiego członka zarządu. Oświadczenie z 26 lutego 2018 r. zostało podpisane po upływie ponad czterech lat od daty rzekomej rezygnacji skarżącego z pełnienia funkcji członka zarządu spółki. Z żadnych innych dokumentów nie wynika, że powyższa rezygnacja miała rzeczywiście miejsce we wskazanej dacie. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, nie wynika to w szczególności z przedłożonego przez skarżącego postanowienia Sądu Rejonowego P w P. z 20 czerwca 2018 r. Jak trafnie wskazał organ podatkowy, w uzasadnieniu tego postanowienia sąd powszechny stwierdził jedynie, że wobec treści oświadczenia prezesa zarządu i prokurenta z 26 lutego 2018 r., uczestnik postępowania nie czuje się członkiem zarządu spółki. Postanowienie to w żadnym razie nie rozstrzyga kwestii skutecznego zrzeczenia się funkcji członka zarządu z datą 4 listopada 2013 r.

W świetle powyższego sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu podatkowego, że w tej sprawie nie występuje przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 o.p.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski