Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 162/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 112 b § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 123 § 1, art. 113 § 1, art. 126
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J.M. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 112 b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1015 określanej dalej jako u.p.e.a.) przyznał J.M., legitymującemu się dowodem osobistym nr [...] wyd. przez Prezydenta Miasta, NIP [...], PESEL [...] zam. w [...] własność nabytej w drodze egzekucji administracyjnej nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w [...], w której skład wchodzą działki gruntu nr [...], dla której Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego udzielił przybicia na rzecz licytanta J.M., który przystąpił do I licytacji opisanej powyżej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność J J.L., R.S. Sp. j. i podczas licytacji nieruchomości w dniu [...] września 2012 r. zaoferował najwyższą cenę wynoszącą 8.966,50 zł . W myśl art. 112 § 1 u.p.e.a z chwilą, gdy postanowienie o przybiciu stało się ostateczne, organ egzekucyjny wzywa licytanta, który uzyskał przybicie, aby w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce. Na wniosek nabywcy organ egzekucyjny może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy. W związku z tym pismem z dnia [...] września 2012 r. organ egzekucyjny wezwał J.M. do uiszczenia reszty ceny nabycia, która po potrąceniu wpłaconego wadium wynosiła 7.766,50 zł. Zgodnie natomiast z art. 112 b § 1 u.p.e.a., jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110 n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. I tak w dniu [...] października 2012 r. nabywca J.M. uiścił całą cenę nabycia wykonując tym samym warunki licytacyjne co do zapłaty ceny.

Postanowienie to zostało doręczone nabywcy 15 listopada 2012 r.

W dniu 13 maja 2013 r. do organu wpłynął wniosek J.M. o stwierdzenie nieważności postanowienia licytacyjnego, zwrot ceny nabycia oraz kosztów poniesionych wskutek błędu organu. Strona w uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że przystępując do postępowania licytacyjnego działała w przekonaniu, iż jej przedmiotem jest własność nieruchomości. Tak też postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o przyznaniu mu nabytej w drodze licytacji własności działek mieszczących się przy ul. [...]. Jednakże, gdy 10 stycznia 2013 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego - Wydziału Ksiąg Wieczystych o wpis siebie w dziale II księgi wieczystej jako właściciela, jego wniosek został oddalony. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, iż z treści wniosku wynika, że Urząd Skarbowy przyznał mu prawo własności działek, tymczasem z dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej nr [...] oraz z treści księgi wynika, że organ nie mógł przyznać nabywcy licytacyjnemu prawa własności tych działek, bowiem prawo to przysługuje Miastu, przeciwko któremu nie toczyło się postępowanie egzekucyjnego. Możliwym było przyznanie nabywcy licytacyjnemu prawa użytkowania wieczystego tych działek.

Precyzując swoje żądanie - na wezwanie organu – J.M. wniósł o stwierdzenie nieważności dwóch postanowień: nr [...] z dnia [...] września 2012r. w sprawie udzielenia przybicia na jego rzecz jako licytanta i nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie przyznania mu własności nabytej w drodze egzekucji administracyjnej nieruchomości gruntowej niezabudowanej, w której skład wchodzą działki gruntu o nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego powołując się na przepis art. 123 § 1, art. 113 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postepowania administracyjnego ( Dz. U z 2013 r. poz. 267, określanej dalej jako k.p.a ) w zw. z art. 18 u.p.e.a. dokonał sprostowania oczywistej omyłki zaistniałej w sentencji postanowienia nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. poprzez zastąpienie treści:

“przyznać Panu J.M. legitymującemu się dowodem osobistym nr [...] wyd. przez Prezydenta Miasta, NIP [...], PESEL [...] zam. w [...] własność nabytej w drodze egzekucji administracyjnej nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w [...], w której skład wchodzą działki gruntu nr [...], dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]"

treścią:

“przyznać Panu J.M. legitymującemu się dowodem osobistym nr [...] wyd. przez Prezydenta Miasta, NIP [...], PESEL [...] zam. w [...] prawo wieczystego użytkowania gruntu - działek nr [...], nabytych w drodze egzekucji administracyjnej, położonych w [...] (poprzednio ul. [...]), dla których Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]".

W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w wyniku oczywistej omyłki przyznał J.M. własność nabytej w drodze egzekucji administracyjnej nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w [...], w której skład wchodzą działki gruntu nr [...], dla której Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Również w uzasadnieniu wyżej wymienionego postanowienia w wyniku omyłki wskazano, iż Pan J.M. przystąpił do I licytacji powyższej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność J J.L., R.S. Sp.j.. Tymczasem, z akt prowadzonego postępowania egzekucyjnego jak i odesłania w postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r. do treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że postępowanie egzekucyjne skierowane do przedmiotowej nieruchomości obejmowało przysługujące spółce jawnej J J.L., R.S. prawo użytkowania wieczystego gruntu. Powyższe zdaniem organu uzasadniało sprostowanie oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.

Powyższe postanowienie doręczono nabywcy 8 lipca 2013 r.

W dniu 15 lipca 2013 r. do organu wniesione zostało zażalenie na to postanowienie, w którym J.M. wskazał na rażące naruszenie przez organ art. 113 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że dokonane przez organ sprostowanie wykracza poza granice dopuszczalnego sprostowania określone przez art. 113 § 1 k.p.a. Podkreślił, iż w wyniku sprostowania nie może dojść do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia prostowanego aktu. Podkreślił jednocześnie, iż w toku postepowania egzekucyjnego działał w przekonaniu, iż przedmiotem licytacji jest prawo własność dłużnika – firmy J J.L., R. Sp.j.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania

Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie sprostowaniu podlegało postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] listopada 2012r., wydane w trybie art. 112 b § 1 u.p.e.a. W sentencji powyższego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego nie doprecyzował, że przyznanie własności dotyczy prawa wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w [...], w której skład wchodzą działki gruntu nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Natomiast z akt prowadzonego postępowania egzekucyjnego jak i odesłania w postanowieniu nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. do treści księgi wieczystej nr [...] bezspornie wynika, że postępowanie egzekucyjne skierowane do przedmiotowej nieruchomości obejmowało przysługujące spółce jawnej J J.L., R.S. prawo użytkowania wieczystego gruntu. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że zaistniała omyłka wbrew twierdzeniom żalącego nie miała wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sprostowane postanowienie nadal bowiem dotyczy przyznania stronie własności składnika majątku zobowiązanej Spółki jawnej J J.L., R.S., z którego przeprowadzono egzekucję. Organ podkreślił, że przedmiotem przeprowadzonego środka egzekucyjnego mogą być nieruchomości w postaci: gruntów, gruntów zabudowanych, budynków, części ułamkowych nieruchomości, użytkowania wieczystego, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Ponadto przedmiotem egzekucji z nieruchomości może być także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, w tym także prawo do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez spółdzielnię mieszkaniową w celu przeniesienia jego własności na członka spółdzielni. Z akt postępowania egzekucyjnego bezspornie natomiast wynika, że działania organu egzekucyjnego skierowane były do przysługującego wyżej wymienionej spółce prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Natomiast w wyniku wylicytowania najwyższej ceny nabycia i jej uiszczenia przez żalącego, konieczne było wydanie postanowienia o przyznaniu własności stronie składnika majątku z którego prowadzona była egzekucja. Tym samym z uwagi na zakres prowadzonej egzekucji, wynikający z zakresu uprawnień do nieruchomości J Sp.j, postanowienie o przyznaniu własności żalącemu majątku nabytego w drodze licytacji w sposób oczywisty dotyczyło prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Dlatego – zdaniem organu odwoławczego - Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonując zaskarżonym postanowieniem sprostowania, nie dokonał zmiany wyrażonego w nim rozstrzygnięcia w sposób odmienny od poprzedniego. Określił bowiem w sposób precyzyjny przedmiot własności nabyty orzez stronę w drodze licytacji.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie udzielenia przybicia, zostało wydane w trybie art. 111 m § u.p.e.a., po zakończeniu przeprowadzonej w dniu [...] września 2012 r. pierwszej licytacji nieruchomości, w ramach egzekucji prowadzonej z majątku J J.L., R.S. Sp. j., w której najwyższą cenę zaoferował J.M.. Treść powyższego postanowienia zawiera niezbędne elementy wymienione w art. 111 m § 5 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż istotnie w postanowieniu o udzieleniu przybicia, nie doprecyzowano, że egzekucja prowadzona z powyższej nieruchomości gruntowej dotyczy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wiadomym jednakże było, że zobowiązanej spółce nie przysługiwało prawo własności nieruchomości. Z akt bowiem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak i odesłania w postanowieniu Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. do treści księgi wieczystej nr [...] jednoznacznie wynika, że postępowanie egzekucyjne skierowane do przedmiotowej nieruchomości obejmowało przysługujące wspomnianej spółce jawnej prawo użytkowania wieczystego gruntu. Wobec powyższego w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zaistniałe uchybienie nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Pozostaje ono bowiem bez wpływu na przebieg postępowania egzekucyjnego, jak również na sposób podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., sprostowanego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., w przedmiocie przyznania J.M. prawa wieczystego użytkowania gruntu - działek nr [...], nabytych w drodze egzekucji administracyjnej, dla których Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...], uzasadniając swoje stanowisko analogicznie jak w postanowieniu nr [...], powołując sie jednocześnie na fakt sprostowania kwestionowanego postanowienia.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2013 r. J.M. zarzucił temu orzeczeniu rażące naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. i domagał się jego uchylenia, a także uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wskazał, że dokonane przez organ sprostowanie wykracza poza granice dopuszczalnego sprostowania, określone przez art. 113 § 1 k.p.a. Podkreślił, iż w wyniku sprostowania nie może dojść do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia prostowanego aktu, a w toku postepowania egzekucyjnego działał w przekonaniu, iż przedmiotem licytacji jest własność dłużnika – firmy J J.L., R.S. Sp.j. W obwieszczeniu o licytacji podano bowiem, że przedmiotem licytacji jest prawo własności dłużnika – firmy J J.L., R.S. Sp.j. Skarżący wskazał również na różnicę miedzy prawem własności a prawem uzytkowania wieczystego, wyrażajace się miedzy innymi koniecznością uiszczania opłat na rzecz właściciela, czy poniesienia dodatkowych kosztów w przypadku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji sądu administracyjnego sąd w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna .

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego prostujące postanowienie o przyznaniu własności skarżącemu wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., który ma zastosowanie zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień, w tym również wydanych w postępowaniu egzekucyjnym ( art. 18 u.p.e.a. ) .

Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Przedmiotem stosowania rozwiązań związanych ze sprostowaniem treści decyzji przewidzianej w art. 113 § 1 k.p.a. są wady nieistotne takiego aktu administracyjnego ( por. wyrok NSA z 22 stycznia 1997 r., SA/KA 2714/95, Pr. Gosp. 1998, Nr 3, s. 33, wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2005 r., III SA/WA 232/05, E. Klat-Górska, Właściwe a wadliwe oznaczenie strony, s. 22). Natomiast wady istotne weryfikowane są przy wykorzystaniu zwykłych bądź nadzwyczajnych środków prawnych ( por. wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2008 r., I SA/WA 936/08). Pojęcie "oczywista omyłka" jest pojęciem nieostrym, podlegającym wykładni. Pomimo to, w ramach dozwolonej przez prawo oceny, powinno być ono rozumiane ściśle w sposób zawężający (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2008 r., II SA/KR 195/08). Jednocześnie należy wskazać, że ustawodawca, mówiąc o możliwości prostowania błędów pisarskich i rachunkowych, czy też innych oczywistych omyłek, nie daje ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne ich znaczenie ( por. wyrok NSA z 13 marca 1998 r., I SA/LU 1091/96, wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2006 r., VII SA/WA 1059/05). Dopuszczalność stosowania art. 113 § 1 k.p.a. dokonuje się na podstawie oceny istotności wady decyzji administracyjnej. Z tego też względu ewentualna modyfikacja tego aktu nie może wpływać na ukształtowanie praw bądź obowiązków w sferze prawa administracyjnego materialnego ( por. wyrok. NSA z 20 listopada 2008 r., II GSK 498/08 ), jako charakterystycznej dla stosowania środków prawnych, a nie rektyfikacji decyzji. Wiąże się to więc, w istotnym stopniu, z takim sposobem oddziaływania na decyzję administracyjną, który uznaje za niedopuszczalne określenie okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie ( por. wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2008 r., II SA/KR 195/08). Nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej ( por. wyrok NSA z 1 lipca 1999 r., IV SA 1067/97, wyrok NSA z 20 lutego 2001 r., IV SA 2746/98, ONSA 2002, Nr 2, poz. 77; wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2006 r., II SA/WA 1765/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2008 r., II SA/WA 109/08 ). Z tego względu w postępowaniu o sprostowanie błędu pisarskiego na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące przedmiotem decyzji, w której dokonano sprostowania ( por. wyrok NSA z 24 kwietnia 1999 r., IV SA 1184/97,).

Przyjęta w art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i charakteryzująca się tożsamą cechą - oczywistością. Stanowi ona więc granice przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji ( por. wyrok NSA z 11 kwietnia 1999 r., II SA 1072/99, wyrok WSA w Warszawie z 13 lutego 2004 r., II SA 220/03, wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2005 r., VII SA/WA 321/04). Oczywistość błędu czy omyłki polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwość faktów ( por. wyrok NSA z 19 lipca 2002r., IV SA 498/01, wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2008r., III SA/WA 3802/06). Widoczna omyłka może wiązać się z niewłaściwym użyciem np. wyrazu, widocznie mylną pisownią albo niezamierzonym opuszczeniem jednego lub więcej wyrazów Taka sytuacja może się więc wiązać z tym, że w decyzji administracyjnej wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ administracji publicznej, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłkę pisarską ( por. wyrok NSA z 17 października 2001 r., II SA 1099/01). Oczywistość błędu powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami ( por. wyrok WSA w Warszawie z 3 lipca 2007r., VII SA/WA 672/07, wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2007 r., VI SA/Wa 433/07, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2008 r., II SA/WA 109/08 , wyrok WSA w Białymstoku z 4 czerwca 2008 r., II SA/Bk 200/08). Ten drugi z rodzajów oczywistości można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami ( por. wyrok NSA z 22 stycznia 1998 r., IV SA 531/96 ).

Pojęcie "oczywisty błąd" dotyczy błędów pisarskich bądź rachunkowych, które są oczywiste, czyli widoczne na "pierwszy rzut oka", bez potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań czy ustaleń oraz nie dotyczą merytorycznej strony danej sprawy (por. wyrok NSA z 27 marca 1981r., SA 592/81). Różnica pomiędzy błędami pisarskimi a innymi oczywistymi omyłkami widoczna jest w ich przejawach, natomiast nie ma istotnego znaczenia formalnoprawnego. I tak, błędy pisarskie to błędy, które powstały w procesie uzewnętrzniania myśli, natomiast inne omyłki to błędy, które powstały w procesie formułowania myśli (por Z.R. Kmiecik, Sprostowanie decyzji administracyjnej, Casus 2008, nr 2 , s. 33). Pojęcie "oczywista omyłka" ma charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji. Z tego względu to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ten ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu ( por. wyrok NSA z 29 maja 2008 r., I FSK 732/07, M. Dyl /w/ M.Wierzbowski , A. Wiktorowska /red/,KPA.Komentarz, BECK 2013 s. 673- 680).

Przenosząc powyższe rozważania doktryny i judykatury na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego prostujące wedle oceny organów oczywistą omyłkę zostało wydane z naruszeniem art. 113 §1 k.p.a.

Zważyć bowiem należy , iż jeśli chodzi nieruchomość gruntową położoną w [...], w której skład wchodzą działki gruntu nr [...], a która była przedmiotem licytacji w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, to rację ma organ, iż rzeczywiście do nieruchomości tej dłużnikowi przysługiwało nie prawo własności, lecz prawo użytkowania wieczystego. Okoliczność ta jednoznacznie wynika z znajdującego się w aktach odpisu księgi wieczystej nr [...]. Również w sposób prawidłowy określa przedmiot do którego została skierowana egzekucja protokół opisu i oszacowania nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Jednakże obwieszczenie o licytacji nieruchomości z dnia [...] lipca 2012 r., stanowiące zasadniczą publiczną informację skierowaną do potencjalnych nabywców zawierał sformułowanie " że w dniu [...] września 2012 r. odbędzie się I licytacja nieruchomości, stanowiących własność J J.L., R.S. Sp.j.", po czym następuje szczegółowe wymienienie nieruchomości, w tym również nieruchomości, którą ostatecznie wylicytował skarżący. Oznacza to, iż skarżący przystępując do licytacji - działając w zaufaniu do organu egzekucyjnego - mógł być przekonany, iż przedmiotem licytacji było prawo własności powyższej nieruchomości. Tym bardziej, iż w trakcie licytacji – na co wskazuje protokół z dnia [...] września 2012 r. – ani razu nie pojawia się sformułowanie, iż przedmiotem licytacji jest prawo użytkowania wieczystego, używano bowiem sformułowania "nieruchomość" nie odnosząc się do tego, jakie prawo przysługiwało dłużnikowi do tej nieruchomości. Podobnie organ postąpił wydając postanowienie z dnia [...] września 2012 r. o udzieleniu przybicia.

Również w innych pismach organ egzekucyjny uznawał, iż chodzi w tym postępowaniu o prawo własności, a nie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, do których skierowano egzekucję. Wystarczy tu wskazać pismo z dnia [...] sierpnia 2010 r. ( k. 39 ), czy pismo z dnia [...] lipca 2012 r. ( k. 72 ). Także w sprostowanym postanowieniu - poza sentencją - w uzasadnieniu oraz pouczeniu organ używa sformułowań wskazujących na jego na przekonanie, iż dłużnikowi przysługiwało do spornej nieruchomości prawo własności .

Dlatego też nie sposób uznać, iż doszło do omyłki, która miała charakter oczywisty, to jest polegającej na widocznej rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej a doborem poszczególnych słów dla określenia niebudzących wątpliwość faktów. Ponadto w następstwie sprostowania postanowienia doszło do merytorycznej zmiany zaskarżonego postanowienia, co jak już wspomniano powyżej jest niedopuszczalne przy wykorzystaniu instytucji określonej w art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie bowiem dotyczy istotnej kwestii rozstrzygnięcia, określającej rodzaj prawa jakie skarżący nabył w następstwie licytacji. W konsekwencji sprostowania postanowienia z dnia 9 listopada 2012 r. skarżącemu przyznano w miejsce prawa własności - prawo użytkowania wieczystego, kształtując jego sferę praw , jak również i obowiązków w sposób niewątpliwie odmienny niż przed sprostowaniem i do tego pogarszający jego sytuację . Przyznano mu bowiem prawo słabsze od tego pierwotnego, z którym związane są dodatkowe obowiązki, które nie dotyczą prawa własności.

Wprawdzie prawo użytkowania wieczystego jest zbliżone do prawa własności , jednak nie jest z nim tożsame. Jest bowiem prawem pośrednim między prawem własności a ograniczonymi prawami rzeczowymi, na co wskazuje już sama systematyka ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodek cywilny ( Dz. U z 2014 , poz. 121 określanego dalej jako k.c. ). Przede wszystkim w przeciwieństwie do prawa własności, prawo użytkowania wieczystego jest prawem ograniczonym czasowo, ustanawia się je bowiem na okres od 40 do 99 lat ( art. 236 § 1 k.c. ) . Ponadto sposób korzystania przez użytkownika wieczystego z gruntu nie określa tylko ustawa i zasady współżycia społecznego zgodnie z społeczno-gospodarczym przeznaczenie jak w przypadku własności ( art. 140 k.c. ), lecz przede wszystkim umowa zawarta między właścicielem gruntu a użytkownikiem wieczystym. Może być tenże sposób korzystania różny i obejmować na przykład obowiązek wzniesienia budynku i innych urządzeń, zorganizowanie zakładu produkcyjnego. Jeżeli więc użytkowanie wieczyste zostało ustanowione w celu wybudowania domu mieszkalnego, użytkownik wieczysty nie może na otrzymanej działce gruntu zorganizować zakładu produkcyjnego i odwrotnie. Niewywiązanie się przez użytkownika wieczystego z ustalonego w umowie obowiązku może prowadzić do rozwiązania umowy ( art. 240 k.c.) Użytkownik wieczysty również obowiązany jest uiszczać opłatę roczną na rzecz właściciela ( art. 238 k.c. ) . Stąd też nie sposób stawiać – używając matematycznej nomenklatury – znaku równości między prawem własności i prawem użytkowania wieczystego, co zdaje się czynić organ II instancji wskazując, iż "sprostowane postanowienie nadal bowiem dotyczy przyznania stronie własności składnika majątku zobowiązanej spółki", czy też "dokonując zaskarżonym postanowieniem sprostowania organ egzekucyjny (...) określił w sposób precyzyjny przedmiot własności nabyty przez stronę w drodze licytacji".

Niewątpliwie organy administracyjne w kontrolowanych w niniejszej sprawie postanowieniach wykorzystały instytucję sprostowania omyłki , jako instrument do konwalidacji błędów proceduralnych związanych z wadliwym określeniem tytułu prawnego przysługującego dłużnikowi do przedmiotu licytacji w ogłoszeniu o nim , a następnie w postanowieniu wydanym na podstawie art. 112 b § 1 u.p.e.a, wpływając tym samym na sferę praw i obowiązków nabywcy nieruchomości, co jest niedopuszczalne ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2005 r, VII SA/Wa 1431/04 M. Dyl, op.cit , s. 681 ) .

Jedynie na marginesie należy wskazać na niekonsekwencję jaką wykazały się organy administracji w niniejszej sprawie. Otóż organ I instancji dokonał jedynie sprostowania sentencji decyzji, bez sprostowania jego uzasadnienia, w którym wskazuje się, iż dłużnikowi przysługiwało prawo własności w odniesieniu do licytowanej nieruchomości , tym samym uzasadnienie - w następstwie sprostowania jedynie sentencji - jest sprzeczne z samą sentencją postanowienia.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał, iż niewątpliwie doszło do naruszenia art. 113 § 1 k.p.a w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadniało - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a - uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego Naczelnika Urzędu Skarbowego. Stąd sąd orzekł jak w pkt. I wyroku.

Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a, który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku .

Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. - zasądzić od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ( pkt III wyroku ), które sprowadzają się do wpisu w wysokości 100, zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).