Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 545/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. art. 2  ust. 1,3 ust. 1, 11 ust. 2, 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skarg P. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2015 r. nr [....], z dnia 19 marca 2015 r. nr [....], z dnia 19 marca 2015 r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 19 marca 2015 r. nr [...], nr [...] i nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8, art. 39ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 823) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., znak: [...], odmawiającą przyznania P. K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do leczenia stomatologicznego oraz znak: [...], odmawiającą przyznania P. K. zasiłku celowego na dofinansowanie do spłaty karty, a także znak: [...], odmawiającą przyznania P. K. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za gaz.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym, analogicznym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2015 r. P. K. zwrócił się do organu administracyjnego o pomoc finansową, następnie w dniu 6 lutego 2015 r. doprecyzował oczekiwania wnioskując o przyznanie pomocy na: leczenie stomatologiczne; opłat za gaz; spłatę karty kredytowej. W związku z ww. wnioskami organy społeczne przeprowadziły z wnioskodawcą wywiad środowiskowy.

Decyzjami z dnia [...] 2015 r.: znak: [...], Prezydent Miasta odmówił przyznania P. K. świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do leczenia stomatologicznego, a znak: [...], odmówił przyznania P. K. zasiłku celowego na dofinansowanie do spłaty karty, znak: [...], odmówił przyznania P. K. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za gaz.

W uzasadnieniu tych decyzji organ I instancji podniósł, że na podstawie przeprowadzonego w toku postępowania administracyjnego rodzinnego wywiadu środowiskowego i innych załączonych dokumentów ustalono, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz córką. Wskazano, iż ustalono dochód z miesiąca złożenia wniosku tj. z miesiąca stycznia 2015r. z uwagi na utratę przez P. K. w grudniu dochodu z tyt. renty inwalidzkiej. Organ ustalił, że w miesiącu styczniu 2015r. na dochód rodziny wnioskodawcy składał się zasiłek okresowy 324,03zł., zasiłek rodzinny w wysokości 106 zł. oraz dodatek mieszkaniowy w wys. 140,92 zł. Zatem łączny dochód rodziny wyniósł 570,95 zł.

Następnie organ I instancji przywołał przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1 i 39 ustawy o pomocy społecznej wskazując, jakie wymogi formalne muszą zostać spełnione, by wnioskujący mógł otrzymać pomoc w formie zasiłku celowego. Prezydent Miasta podkreślił również cele i zasady pomocy społecznej, wynikające z treści art. 2 i 3 ustawy.

Podkreślił, że zgodnie z przesłanką zawarta w art. 3 ustawy - wyznacznikami przyznania i ustalenia rodzaju pomocy jest nie tylko sytuacja materialna osoby / rodziny i cel, któremu ta pomoc ma służyć, lecz także możliwości finansowe pomocy społecznej. W związku z istnieniem coraz większych grup społeczeństwa wymagających pomocy społecznej i skromnymi środkami finansowymi przeznaczonymi na pomoc społecznej, nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb we wnioskowanym zakresie i powoduje to konieczność wnikliwej weryfikacji wniosków.(...)

W ustawowym terminie do złożenia odwołania P. K. wniósł za pośrednictwem organu I instancji pisma, w których zakwestionował ww. decyzje odmawiające przyznania mu pomocy w formie zasiłków celowych na: dofinansowanie do leczenia stomatologicznego, do spłaty kredytowej, do opłat za gaz.

Opisanymi na wstępie, kwestionowanymi skargami decyzjami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...] 2015 r., znak: [...], znak: [...] oraz znak: [...], odmawiające skarżącemu przyznania mu żądanej przez niego pomocy.

W uzasadnieniach tak podjętych rozstrzygnięć, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzje w sprawie zasiłku celowego zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza brzmienie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Uznanie nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000, sygn. I SA 945/00).

Wobec powyższego, mimo że dochód rodziny skarżącego nie przekracza kryterium ustawowego dla rodziny, biorąc pod uwagę cele i zasady pomocy społecznej, Kolegium stwierdziło, iż uznaniem administracyjnym objęta jest ocena przez organ warunków uzasadniających przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, jak również decyzja co do wysokości tego świadczenia.

W ocenie Kolegium decyzje organu I instancji zostały podjęte po przeprowadzeniu wyczerpujących postępowań administracyjnych, w trakcie, których ustalono sytuację finansową, mieszkaniową i zdrowotną rodziny osoby ubiegającej się o pomoc. Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy podkreślając brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, niewykorzystywanie posiadanych zasobów oraz nieracjonalne dysponowanie środkami, finansowymi (m.in. brak współpracy B. K. — żony wnioskodawcy — w zakresie poszukiwania pracy: maj 2014 r. Niewykorzystywanie własnych zasobów w celu polepszenia sytuacji bytowej — tj. sprzedaż obuwia z prowadzonej uprzednio działalności. Zaciąganie dużych pożyczek przy niskich dochodach rodziny).

Kolegium powołało się na ustalenia organu I instancji, który przedstawił i podkreślił otrzymywanie szeregu świadczeń z pomocy społecznej przez rodzinę skarżącego.

Mając na uwadze te okoliczności, Kolegium przyjęło, że organ I instancji nie naruszył przepisów prawa, odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanych świadczeń. Podstawę prawną odmowy stanowił art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej". W kontekście tego wskazano, iż brak współpracy P. K. z pracownikami socjalnymi oraz unikanie kontaktu z nimi, może skutkować odmową przyznania świadczeń w przyszłości.

Kolegium podkreśliło, iż ośrodek pomocy społecznej w sposób rzetelny i dokładny ustalił sytuację życiową wnioskodawcy, którego rodzina na bieżąco korzysta z pomocy społecznej. Nadto wskazano, iż z roku na rok wzrasta liczba beneficjentów pomocy społecznej w przeciwieństwie do ilości środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Dlatego, aby zaspokoić niezbędne potrzeby wszystkich beneficjentów, zachodzi konieczność ustalenia podmiotów najbardziej potrzebujących. (...)

Odnośnie wniosku o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do leczenia stomatologicznego, podkreślono także, iż leczenie stomatologiczne jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), natomiast wszelkie dodatkowe świadczenia medyczne (o które wnioskuje P. K.) nie pozostają w gestii pomocy społecznej.

Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji i wniosło o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 546/15, III SA/Kr 547/15 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić ją pod sygn. akt III SA/Kr 545/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Kwestionowane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 39, ale także między innymi na podstawie artykułów: 2, 3, 4, 8, zaś w motywach podjęcia decyzji organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy odmownych decyzji pierwszoinstancyjnych wskazano także art. 11 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. 2013 r., poz. 182, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej). Wszystkie decyzje załatwiały wnioski skarżącego o przyznanie mu pomocy finansowej na następujące cele: leczenie stomatologiczne; opłaty za gaz; spłatę karty kredytowej.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

Jak stanowi ust. 2 ww. przepisu " Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu."

Ze wskazanej regulacji jasno zatem wynika, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego, co trafnie podkreśliły orzekające organy. Istotnie, działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, bo możliwość wyboru przez organ spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie przez ustawodawcę ram w konkretnej kategorii spraw. Doznaje ono również ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), jak i zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy społecznej, wskazanymi w art. 2 i 3 oraz w art. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Postanowienia artykułów: 7 i 77 § 1 k.p.a. nakazują więc organom respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Ustalenie treści interesu publicznego w konkretnej sprawie administracyjnej wiązać się będzie z celami regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę dla rozstrzygnięcia takiej sprawy.

Racje mają zatem organy podnosząc, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy, ma charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są natomiast zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co wynika z postanowień art. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie będzie mogła być uznana za dowolną wtedy, gdy orzekający organ ustali zgodnie z art. 7, i 77 § 1 k.p.a. wszystkie istotne okoliczności dla treści rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej wykazując przewagę bądź to indywidualnego interesu beneficjenta biorącego górę nad interesem publicznym przy uwzględnieniu celów i zasad pomocy społecznej, bądź na odwrót, wykazując górę interesu publicznego nad indywidualnym beneficjenta, także wskazując na cele i zasady pomocy społecznej za tym przemawiające.

W rozpatrywanych sprawie, z uzasadnień zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowił dodatkową przesłankę utrzymującą Kolegium, działające jako organ odwoławczy, w przekonaniu o zasadności podjęcia przez organ I instancji negatywnych dla skarżącego rozstrzygnięć w odniesieniu do jego żądań przyznania mu pomocy na: leczenie stomatologiczne; opłaty za gaz; spłatę karty kredytowej. Brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy stanowił też przesłankę odmowy przyznania pomocy przez organ I instancji w odniesieniu do wniosku skarżącego dotyczącego dofinansowania do opłat za gaz.

Przypomnieć zatem należy, że organ pomocy społecznej podejmując uznaniowe rozstrzygnięcia w sprawie zasiłków celowych, kierując się dyrektywą negatywną określoną w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nawet w sytuacji, w której przesłanki pozytywne są spełnione, może odmówić przyznania świadczenia o ile rzeczywiście zaistnieje brak współdziałania w rozumieniu art. 11 ust. 2 w zw. z art. 4 ustawy.

Art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w chwili wydawania zaskarżonych decyzji brzmiał następująco: "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej."

Hipoteza tego przepisu, tj. opis adresata i okoliczności, od których wystąpienia uzależnione są pewne, określone w przepisie (dyspozycja) następstwa prawne (skutki), zostałaby spełniona w stanie faktycznym niniejszej sprawy, gdyby skarżącemu organy pomocy społecznej przedstawiły do zawarcia kontrakt socjalny, a skarżący by tego nie uczynił, czy też przyjmując nawet, że okoliczności związane z aktywnością żony skarżącego także mogą stanowić podstawę do podjęcia negatywnego rozstrzygnięcia w tej sprawie, gdzie wnioskującym o świadczenia jest nie żona skarżącego a skarżący, to również nie miały miejsca okoliczności nie podjęcia przez żonę skarżącego konkretnej propozycji pracy, wskazane w art. 11 ust. 2 ustawy.

Zdaniem Sądu orzekające organy we wszystkich administracyjnych sprawach, w których zapadły kontrolowane decyzje, nie ustaliły w sposób właściwy, jak tego wymagają przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., stanu faktycznego sprawy. Dokonana natomiast ocena zebranego materiału dowodowego, narusza zdaniem Sądu swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).

Po pierwsze, obowiązkiem organu odwoławczego, wynikającego z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Właściwe wypełnienie tej zasady wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r., IV SA/Po 1076/13, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, zgodnie z art. 8 k.p.a. organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.), a w uzasadnieniu decyzji powinny wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza powołane przepisy postępowania. W odniesieniu do przesłanki braku współdziałania, będącej także argumentem przemawiającym za utrzymaniem decyzji odmownych organu I instancji, Kolegium "powieliło" bezkrytycznie okoliczności znane organowi z innych spraw skarżącego. Świadczy to o tym, że w postępowaniach, w których zapadły kontrolowane rozstrzygnięcia Kolegium nie wyjaśniło rzeczywistych przyczyn braku współpracy, o ile taki brak współpracy w tych przedmiotowych postępowaniach w ogóle wystąpił.

Przypomnieć więc należy, że nie jest wystarczające wyciąganie negatywnych konsekwencji już tylko z tego powodu, iż skarżący nie sprzedał posiadanej partii butów, bez analizy przyczyn takie stanu rzeczy, zwłaszcza, iż okoliczność uprzedniego informowania organów przez skarżącego, z jakich powodów nie udało mu się ich sprzedać powinna być urzędu już im znana i to dobrze z innych postępowań. Utrzymuje w tym przekonanie Sądu także to, że skarżący na rozprawie wyjaśnił dodatkowo, że część obuwia zgniła w piwnicy i została wyrzucona. Nie mógł więc ich sprzedać. Zadziwiające w tym jest to, że przy nie zmienionych okolicznościach z tym związanych od 2013 r. raz organy pomocy społecznej przyznają skarżącemu świadczenia, po czym tę samą okoliczność – nie sprzedania partii butów przez skarżącego – traktują w dalszym ciągu jako brak współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi. To samo się odnosi do kwestii poszukiwania pracy przez żonę skarżącego. Wreszcie, zupełnie orzekające organy pominęły kwestię, że art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, opisujący w swej treści negatywne zachowania osób ubiegających się o pomoc, musi być, interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej. W pełni podzielić należy więc pogląd wyrażony w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 934/06, że "Z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami, zwłaszcza osobami uzależnionymi czy niepełnosprawnymi intelektualnie", czy też dotkniętymi chorobami. W tej kwestii w ogóle nie wypowiedziały się organy obu instancji. Niejednokrotnie jest tak, że nawet przy braku współpracy sytuacja beneficjenta i jego rodziny przemawiać będzie za przyznaniem mu adekwatnej i możliwej do udzielenie z punktu widzenia finansowego pomocy.

Stwierdzenie więc Kolegium w uzasadnieniu decyzji odwoławczej w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie opłat za gaz, że: "uwzględniając fakt, że rodzina Odwołującego nie współpracuje w wymaganym zakresie z pracownikami socjalnymi..." nie znajduje swojego uzasadnienia.

Argumentacją tego rodzaju nie można się też posługiwać w odniesieniu do oceny prawidłowości decyzji organu I instancji wydanych w odniesieniu do wniosków skarżącego dotyczących opłat za leczenie stomatologiczne i spłatę karty kredytowej.

Argument ten można jedynie podnieść wtedy, gdy organ odmawia przyznania beneficjentowi pomocy, z uwagi na rzeczywisty brak jego współpracy z pracownikami socjalnymi w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Fakt ten musi być bezsprzecznie wykazany przez organ i wynikać ze złej woli beneficjenta, a cele i zasady pomocy oraz sytuacja życiowa beneficjenta nie sprzeciwiają się temu, by organ odmówił z tego powodu przyznania żądanej pomocy.

Nie jest zatem wystarczające jedynie zawarcie ogólnikowych stwierdzeń przez organ odwoławczy co do prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnych bez wskazania jakie dowody i dlaczego przemawiają za taką oceną organu odwoławczego. Na tym bowiem polega dwukrotne rozstrzygnięcie sprawy w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zwłaszcza, że ustalenia organu I instancji w pozostałym zakresie, tj. oprócz braku współpracy, dotknięte są wadliwością wynikającą z braku respektowania postanowień 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w postępowaniu wyjaśniającym.

O ile zgodzić należy z tym, że spłata zadłużenia nie stanowi co do zasady podstawowej potrzeby bytowej, to nie mniej jednak ustalenia przez organy wymagała kwestia na jaki cel zadłużenie to zostało dokonane. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynikają żadne okoliczności z tym związane. Przyznanie pomocy na spłatę powstałego zadłużenia może bowiem w określonej sytuacji służyć realizacji celów opieki społecznej. Jej przyznanie zapobiega zwiększaniu zadłużenia, co może ułatwić jego spłatę w przyszłości, a w konsekwencji pozwala na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy. Podobne stanowisko dominuje w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 12 października 2007 r. (sygn. akt I OSK 45/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzono, iż spłata zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Podobnie stanowisko zajął Sąd w wyrokach z dnia 4 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Po 562/13, http://orzecznia.nsa.gov.pl) oraz z dnia 25 lutego 2011 r. (sygn. akt II SA/Po 906/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Także i ustalenia w zakresie pokrycia kosztów leczenia stomatologicznego nie są precyzyjne i nie można ich w związku z tym uznać za prawidłowe. Nie wiadomo bowiem jaki konkretnie zabieg stomatologiczny miał by być pokryty przez pomoc społeczną. Nie wszystkie bowiem zabiegi stomatologiczne są refundowane z NFZ, jak to wskazał organ I instancji, a nie zweryfikował tego należycie organ odwoławczy. Kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1462). Np. leczenie kanałowe zębów jest refundowane, ale tylko od trójki do trójki. Za inne trzeba zapłacić. Podobnie znieczulenie miejscowe zęba jest refundowane wówczas, gdy dany zabieg jest refundowany. Nie jest refundowane odtwarzanie dziąseł i zabiegi mikrochirurgiczne. Zabiegi ortodontyczne refundowane są tylko u dzieci. Wykonywanie protez przysługuje raz na 5 lat.

Kontrolowane rozstrzygnięcia zapadły więc z przekroczeniem ram uznania administracyjnego, co nie buduje zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.