Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 127/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2007-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant: Referent-stażysta Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie dopuszczenia pojazdu do ruchu i odmowy dopuszczenia pojazdu do ruchu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną z dnia 1 grudnia 2004 r., Nr [...], Starosta Nyski, dokonał rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr rej. [...], nr nadwozia-[...] na rzecz K. M. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż w całości uwzględniała ona interes strony.

W dniu 23 stycznia 2006 r. do Starostwa Powiatowego w Nysie wpłynęła od Starostwa Powiatowego w Strzelinie informacja o tym, iż w wyniku sprzeciwu Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu od decyzji Starosty Strzelińskiego w sprawie rejestracji samochodu osobowego nr rej. [...], nr podwozia [...], który następnie został zarejestrowany przez S. K. w Starostwie Powiatowym w Nysie, wznowione zostało w dniu 19 grudnia 2005 r, postępowanie w sprawie rejestracji w/w pojazdu, na podstawie art. 149 K.p.a., 150 K.p.a. i art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. W dniu 12 kwietnia 2006 r. Starostwo Powiatowe w Strzelinie poinformowało Starostwo Powiatowe w Nysie, przesyłając odpis decyzji z dnia 14 lutego 2006 r., Nr [...], iż w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr rej. [...] nr nadwozia-[...], zarejestrowanego na rzecz P. K., uchylono decyzję ostateczną Starosty Strzelińskiego z dnia 29.08.2003 r. oraz odmówiono dokonania rejestracji w/w samochodu na rzecz P. K. Organ w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż wnoszący o rejestrację samochodu osobowego Nissan Sunny, nr rej. [...] nr nadwozia-[...], P. K. przedłożył nieautentyczne dokumenty dotyczące zakupu tegoż samochodu, jak również w toku postępowania karnego ustalono, że samochód marki Nissan Sunny nr nadwozia-[...], został wprowadzony na polski obszar celny bez uiszczania opłaty celnej i podatku. Przedłożenie, zatem przez P. K. dowodu własności uzyskanego w drodze popełnienia przestępstwa, skutkowało uchyleniem decyzji ostatecznej o rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr nadwozia-[...], na rzecz P. K. Starosta Nyski uzyskał także informację, że w/w decyzja jest prawomocna.

W wyniku uzyskania przez Starostwo Powiatowe w Nysie wskazanej powyżej informacji, po wznowieniu w dniu 03.0.2006 r., postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 24.10.2003 r., Nr [...], w sprawie zarejestrowania na rzecz S. K. samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr rej [...], nr [...], wydano na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., w dniu 10 kwietnia 2006 r., decyzję Nr [...], którą uchylono decyzję ostateczną Starosty Nyskiego z dnia 24.10.2003 r., Nr [...] w sprawie zarejestrowania na rzecz S. K. samochodu marki Nissan Sunny nr rej. [...], nr nadwozia [...] oraz w punkcie 2 odmówiono rejestracji na rzecz S. K. w/w samochodu osobowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja o rejestracji została uchylona, gdyż przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny bez uiszczenia opłaty celnej, jak też i podatku, a także z uwagi na to, że faktury przedstawione do rejestracji nie były dokumentami autentycznymi, gdyż Starosta Strzeliński uchylił decyzję o pierwszej rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny 1,6 lx, nr rej. [...], nr nadwozia [...] na rzecz P. K. od którego kupna w/w samochodu dokonała S. K.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2006 r., Nr [...], Starosta Nyski, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.pa. i art. 149 § 1 K.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Nyskiego z dnia 01.12.2004 r., w sprawie zarejestrowania na rzecz K. M. samochodu osobowego marki Nissan Sunny nr rej. [...], nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że uchylone zostały poprzednie decyzje organów dotyczące rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr nadwozia [...] na rzecz S. K., gdyż przedmiotowy samochód wprowadzony został na polski obszar celny bez uiszczania opłaty celnej oraz podatkowej, a także faktura VAT 139/2003 z dnia 28.08.2003 r., na zakup tegoż auta z firmy A J. R. oraz faktura VAT 229/03 z dnia 10.04.2003 r. na zakup pojazdu z Urzędu Celnego w Legnicy nie są dokumentami autentycznymi. Uchylenie poprzedniej decyzji o rejestracji pojazdu skutkuje wznowieniem postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 1 grudnia 2004 r., w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz K. M.

Decyzją z dnia [...] Starosta Nyski działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w punkcie 1 uchylił decyzję ostateczną Nr [...] z dnia 01.12.2004 r. w sprawie o zarejestrowanie samochodu marki Nissan Sunny nr rej [...], nr nadwozia [...]. W punkcie 2 decyzji Starosta odmówił dokonania rejestracji samochodu marki Nissan Sunny, nr nadwozia [...] na rzecz K. M. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że K. M. do wniosku o rejestrację pojazdu dołączył umowę kupna samochodu zawartą pomiędzy nim, a S. K., dowód rejestracyjny serii [...], kartę pojazdu nr [...], wydaną przez Starostwo Powiatowe w Strzelinie oraz tablice rejestracyjne nr [...]. W związku z uchyleniem decyzji ostatecznej przez Starostwo Powiatowe w Nysie w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz S. K. z uwagi na fakt wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny z bez uiszczania opłaty celnej i podatku, jak również ze względu na to, że faktury przedstawione do rejestracji nie były dokumentami autentycznymi, należało zdaniem organ uchylić decyzję ostateczną o rejestracji pojazdu na rzecz K. M. Decyzja bowiem o rejestracji przedmiotowego pojazdu wydana została w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M., żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu decyzji odwołujący wskazywał, że dochował należytej staranności, przy zachowaniu wszelkich wymaganych prawem formalności, a zatem nie może ponosić konsekwencji wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny bez uiszczenia należnych podatków i opłat. Zarzucił nadto odwołujący organowi I instancji, iż przed dokonaniem rejestracji pojazdu na jego rzecz winien podjąć kroki niezbędne do wyjaśnienia, czy samochód został legalnie wprowadzony na polski obszar celny. Takiej możliwości on nie posiadał. Zachowanie organu stanowi podstawę do dochodzenia naprawienia wyrządzonej szkody.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny zaistniały w sprawie oraz stwierdził, iż organowi temu znane były trzy kolejne decyzje dotyczące rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny 1,6 SLX, nr nadwozia [...] na rzecz P. K., S. K. oraz K. M., jak również prawomocna decyzja Starosty Strzelińskiego z dnia 14 lutego 2006 r. uchylająca rejestrację pojazdu na rzecz P. K. i odmawiająca rejestracji tegoż pojazdu oraz prawomocna decyzja Starosty Nyskiego z dnia 10.04.2006 r. uchylająca, po wznowieniu postępowania, rejestrację pojazdu na rzecz S. K. i odmawiająca rejestracji. Zauważył organ, że według ustaleń zawartych w prawomocnej decyzji Starosty Strzelińskiego podstawę do wznowienia postępowania stanowiły ustalenia Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu, że samochód marki Nissan Sunny 1,6 SLX, nr nadwozia [...] wprowadzony został na polski obszar celny bez uiszczenia opłaty celnej i podatku, a faktura VAT nr 139/2003 z dnia 28 sierpnia 2003 r. i nr 229/03 z dnia 10 kwietnia 2003 r. na zakup w/w samochodu są nieautentycznymi. W związku z powyższym zauważył organ, iż stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje starosta jedynie na wniosek właściciela. Właściciel przy wniosku o rejestrację pojazdu zobowiązany jest przedstawić oryginał własności pojazdu i jeśli pojazd był zarejestrowany ostatni dowód rejestracyjny, co wynika z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Dowodem własności jest m.in. umowa sprzedaży. W niniejszej sprawie ze skutkiem kaskadowym zakwestionowano zarówno braki związane ze sprowadzeniem pojazdu z zagranicy, jak i prawidłowość dokumentów poświadczających prawo własności poprzednich nabywców pojazdu. Dokumenty przedkładane przy wniosku o rejestrację muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także ze stanem faktycznym. Skoro zatem prawomocnie uchylone zostały poprzednie decyzje dotyczące rejestracji pojazdu, a przyczyną tego była nieautentyczność dokumentów potwierdzających tytuł własności pojazdu poprzednich właścicieli to i w konsekwencji strona niniejszego postępowania nie legitymuje się tytułem własności w/w pojazdu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu K. M. podniósł , iż nie może pogodzić się z zaskarżoną decyzją, bowiem dokonał kupna przedmiotowego samochodu opierając się na wystawionych przez organy administracji dokumentach. W chwili zakupu samochodu decyzje były prawomocne, a dowód rejestracyjny autentyczny, a zatem wykazał przy zakupie należytą staranność. Zmiana sytuacji nastąpiła dopiero po uchyleniu decyzji rejestracyjnych, w tym i jego, co jest skutkiem błędu organów, których konsekwencje ponosi wyłącznie tylko on. Działanie organów jest niesprawiedliwe i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a także narusza w sposób szczególnie rażący poczucie bezpieczeństwa obywatela.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 ustawy P.p.s.a).

Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.

Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Nyskiego z dnia [...], który działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i w zw. z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w punkcie 1 uchylił decyzję ostateczną, Nr [...], z dnia 01.12.2004 r. w sprawie o zarejestrowanie samochodu marki Nissan Sunny nr rej [...], nr nadwozia [...] na rzecz K. M. W punkcie 2 decyzji Starosta odmówił dokonania rejestracji samochodu marki Nissan Sunny, nr nadwozia [...] na rzecz K. M.

Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie są dotknięte wadą skutkującą ich uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności.

Na wstępie zauważyć należy, iż art. 16 K.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych, która to zasada ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, iż decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym (por. komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją prof. dr hab. Barbary Adamiak).

Od tej reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Mianowicie decyzja ostateczna może być wzruszona:

- przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowana (art. 154, art. 155, art. 161Kpa)

- przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 §1 Kpa w związku z art. 151 §1 pkt 2 Kpa ,

- przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 §1 Kpa),

- przez uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie przepisów szczególnych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż reguły związane ze wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie wznowieniowe jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej, a to Starosta Nyski zobowiązany był do wszczęcia postępowania na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., po uzyskaniu informacji od Starosty Strzelińskiego, iż decyzja o rejestracji samochodu osobowego na rzecz P. K. została uchylona i odmówiono rejestracji na jego rzecz samochodu osobowego marki Nissan Sunny, z uwagi na nieautentyczność dokumentów przenoszących prawo własności oraz brak uiszczenia opłaty celnej i podatku, a także doszło do uchylenia decyzji o rejestracji przedmiotowego samochodu osobowego na rzecz S. K. i odmowy dokonania na jej rzecz rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny. Organ zastosował zatem właściwą podstawę wznowienia postępowania.

Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną, a więc dotyczyła w postępowaniu wniosku skarżącego o dokonanie na jego rzecz rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr rej. [...]. Celem wznowionego postępowania było ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 73 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się jedynie na wniosek właściciela, który w celu rejestracji składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza dowód własności pojazdu, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, świadectwo oryginalności, jeżeli jest wymagane oraz tablice rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium RP (art. 72 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów – Dz. U. z 2002 r., Nr 133, poz. 1123 ze zm.). Dowodem potwierdzającym własność pojazdu, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 wyżej powołanego rozporządzenia jest m.in. umowa sprzedaży. Skarżący K. M. przedłożył na potwierdzenia prawa własności spornego samochodu osobowego marki Nissan Sunny zawarta umowę sprzedaży pomiędzy nim, a S. K., jednakże nie był to dowód własności w ramach, którego nastąpiło przeniesienie prawa własności tegoż samochodu na rzecz skarżącego. S. K. nie nabyła bowiem prawa własności tego pojazdu w ramach zawartej pomiędzy nią, a poprzednim użytkownikiem tego pojazdu – P. K. umowy sprzedaży. P. K. nie posiadał prawa własności tego samochodu, gdyż do wniosku o rejestrację przedłożył nieautentyczne faktury potwierdzające zakup samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr nadwozia [...]. P. K. w świetle przedłożonych faktur nie był uprawnionym do dysponowania tym samochodem. Skoro P. K., który jako pierwszy złożył wniosek w Starostwie Powiatowym w Strzelinie o rejestrację w/w samochodu osobowego na terytorium RP, nie legitymował się dowodem własności, to nie mógł on przenieść prawa, którego nie posiadał na kolejnego nabywcę, a więc S. K. Ta z kolei nie mogła przenieść własności tego samochodu na skarżącego. W związku z powyższym umowa sprzedaży-kupna na podstawie, której skarżący dokonał transakcji, nie mogła być uznana za dowód własności pojazdu o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dokumenty w oparciu o które pojazd został poprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy przeniesienia własności samochodu na rzecz skarżącego. Ten fakt zasadnie akcentują organy obu instancji. Ten fakt stanowił także podstawę do uchylenia wcześniejszych decyzji dotyczących rejestracji samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr nadwozia [...] na rzecz P. K. i następnie S. K. oraz odmowy jego rejestracji.

Zauważyć należy także, iż należy rozróżnić fałsz materialny i intelektualny dokumentu. Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i polega na jego podrobieniu. Drugi fałsz - intelektualny, wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń. Dowód własności pojazdu musi jednak dowodzić faktu przejścia prawa własności pomiędzy dwoma podmiotami. Umowa sprzedaży samochodu stanowi dowód przeniesienia własności pojazdu, jedynie wówczas, gdy sprzedający nie tylko posiada (użytkuje) samochód, lecz jest także faktycznym i prawnym jego właścicielem.

W świetle powyższego uznać należało, iż zaskarżona decyzja, oparta na art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i w zw. z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, odpowiada prawu, pomimo enigmatycznych stwierdzeń dotyczących prawa własności skarżącego do samochodu osobowego marki Nissan Sunny, nr rej [...], zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy także, iż w sprawie rejestracji pojazdu zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy, zawieranej w przekonaniu, że jest ona czynnością przenoszącą własność pojazdu.

Sprawy dotyczące ustalenia prawa własności pojazdu zakupionego od osoby nieuprawnionej należą do kompetencji sądów powszechnych. Oznacza to zatem, iż ani organy rejestrujące pojazdy, ani też sąd administracyjny nie jest uprawniony do ustalania prawa własności pojazdu nabytego od osoby nieuprawnionej. Nie do przyjęcia jest bowiem, aby spór dotyczący prawa własności pojazdu mógłby być rozstrzygnięty przez niekompetentny do tego organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie o rejestrację określonego pojazdu mechanicznego. Nabycie prawa własności może być stwierdzone tylko w postępowaniu cywilnym (por wyrok SN z dnia 14.05.1996 r., syg. akt III ARN 92/95-OSNP 1996/23/351; wyrok NSA z Warszawie z dnia 25.01.2000 r.-LEX 55319, wyrok NSA w Warszawie z dnia 09.12.2005 r., syg. akt I OSK 234/05-LEX 188983; podobnie LEX 41322).

Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.