Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1518/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz decyzję OIP w Krakowie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 1, 3 ust. 2, 3, 41 ust. 4 pkt 2, ust. 6, 25, 40
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 10 ust. 1 pkt 9a, art. 11a
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Szpitala [...] w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 28 sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie nakazu umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze I. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] 2011r., nr [...], II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz strony skarżącej kwotę 257 ( dwieście pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia 28 sierpnia 2012r. nr rej Kr [...] utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, Oddział w N. S. z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia H. P. –pielęgniarki anestezjologicznej - w ewidencji pracowników wykonujących prace

o szczególnym charakterze, o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2008.237.1656) - od dnia 1 stycznia 2010r.

Powyższe decyzje zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy

i w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy :

Uczestniczka H. P. wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2010 r. zwróciła się do Państwowej Inspekcji Pracy o nakazanie pracodawcy - Szpitalowi [...] w K. - umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze.

W związku z powyższym organ wszczął postępowanie i ustalił , że ww. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia 01 czerwca 2006r. na stanowisku pielęgniarki w IX Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii mieszczącym się w Oddziale Klinicznym Kliniki Alergii i Immunologii Szpitala [...] w K. Organ dokonał analizy zakresu czynności i stwierdził , że obowiązki wykonywane na tym stanowisku pracy polegały m.in. na zapewnieniu kompleksowych świadczeń pielęgniarskich w oddziale intensywnej terapii. Ponadto organ zapoznał się z oceną ryzyka zawodowego dla zajmowanego stanowiska pracy. W rozpoznawanej sprawie zakres wykonywanych prac przez ww. pielęgniarkę jest niesporny.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 poz.24 do ww. ustawy o emeryturach pomostowych , do prac o szczególnym charakterze została zaliczona praca personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru .

Organ wyjaśnił , że pod pojęciem personelu medycznego rozumie się osoby wykonujące zawód medyczny, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej ( Dz. U.2011.112. 654)., do której to kategorii pracowniczej należy uczestniczka.

Co do rozumienia pojęć z zakresu nauk medycznych, takich jak dyscyplina zabiegowa, zespół zabiegowy i ostry dyżur , organ I instancji oparł się na opinii biegłej lek. med. B. B. z dnia 9 listopada 2011r. uzupełnionej – w związku z zarzutami skarżącego szpitala – na posiedzeniu w dniu 9 lutego 2012r. Protokół przesłuchania biegłej stanowi załącznik nr 29 do protokołu z dnia 19 kwietnia 2012r. Przedmiotową opinię organ uznał za wyczerpującą, logiczną, spójną, zrozumiałą i przekonywującą. Poprawność tej opinii , zdaniem organu , została potwierdza opinią Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie medycyny pracy I. Z.-F. z dnia 7 lutego 2012r. , która stanowi załącznik nr 30 do Protokołu z dnia 19 kwietnia 2012r.

W związku z powyższym organ przyjął , że pojęcie zespołu operacyjnego dyscyplin zabiegowych oznacza zespół minimum dwóch osób, które biorą udział w zabiegu , natomiast dyscyplina zabiegowa jest taką dyscypliną medycyny, w której wykonuje się różnego rodzaju zabiegi, w tym ratujące zdrowie lub życie pacjenta.

W ocenie organu , do tej dyscypliny należą zabiegi wykonywane na oddziale, na którym uczestniczka pracuje na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej.

Odnośnie działania w ramach ostrego dyżuru , organ przyjął , że działanie to polega na konieczności wykonywania pewnych świadczeń zdrowotno-medycznych ze wskazań życiowych, a których konieczność ma charakter nagły i nieprzewidywalny.

Obie te cechy , zdaniem organu , występują we wszystkich oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii, bez względu na ich usytuowanie w strukturze Szpitala [...].

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji , skarżący szpital podniósł , że do jego wyłącznej kompetencji należy ustalanie wykazu stanowisk , na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze ; inspektor pracy nie jest kompetentny do kwestionowania sporządzonego przez pracodawcę takiego wykazu.

Skarżący szpital sporządził wykaz stanowisk , na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze , jednak stanowisko uczestniczki nie mogło być w nim ujęte.

Kompetencje inspektora pracy ograniczają się , w ocenie skarżącego szpitala , do zbadania , czy pracownik , który złożył skargę w trybie art.41 ust.6 ww. ustawy o emeryturach pomostowych , jest zatrudniony na stanowisku ujętym w wykazie sporządzonym przez pracodawcę . Inspektor pracy ma prawo do nakazania pracodawcy wpisania danego pracownika do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze tylko w razie stwierdzenia rozbieżności pomiędzy wykazem stanowisk i ewidencją pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze.

Ponadto w odwołaniu podniesiono , że załącznik nr 2 do ww. ustawy o emeryturach pomostowych jest zamknięty i do prac o szczególnym charakterze nie mogą być zaliczone prace inne niż nim objęte, choćby sposób ich wykonywania i jakość mogły obniżyć się z wiekiem. Ewidencja pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze jest prowadzona przez skarżący szpital zgodnie z wymogami art. 41 ust. 1 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o emeryturach pomostowych i nie wszystkie stanowiska , także w oddziałach dyscyplin zabiegowych , mogą być zakwalifikowane do ujęcia ich w ww. wykazie .

W ocenie skarżącego szpitala , praca uczestniczki jako członka personelu medycznego oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii nie została ujęta w wykazie stanowisk pracy, o którym wyżej mowa , gdyż praca ta nie spełnia przesłanek określonych w załączniku nr 2 , poz.24 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Okręgowy Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu odwołania , nie podzielił stanowiska skarżącego szpitala i utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania , organ podniósł , że przepis art. 11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy daje jej organom kompetencje do władczego rozstrzygnięcia nakazem mającym cechy decyzji administracyjnej m.in. o wpisaniu danego pracownika do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem ustalenie , czy pracownik wykonuje pracę o szczególnym charakterze , czy nie, a to ustalenie warunkuje wpis do ewidencji pracowników wykonujących taką pracę, bez względu na to , czy dane stanowisko znajduje się na wykazie stanowisk, na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze. Usunięcie rozbieżności pomiędzy wykazem stanowisk sporządzonym przez zakład pracy , a ewidencją pracowników wykonujących taką prace może nastąpić już tylko w trybie przewidzianym art. 11 pkt 8 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia inspektora pracy oparte na opinii biegłej , a także w zakresie spełnienia przez uczestniczkę przesłanek uzasadniających uznania jej za pracownika wykonywającego pracę o szczególnym charakterze, a w konsekwencji zasadne było utrzymanie w mocy zaskarżonego nakazu.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której skarżący szpital zarzucił :

- naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy tj. art.11a ww.

ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art.41 ust.4 ww. ustawy o emeryturach pomostowych oraz art.3 ust.3 w związku z załącznikiem Nr 2 do tej ustawy ;

- naruszenie przepisów postępowania , które miało wpływ na wynik sprawy , tj. art.7 i

art.77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe skarżący szpital wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy .

W uzasadnieniu skargi podniesiono , że pracodawca ma obowiązek prowadzenia wykazu stanowisk pracy , na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 poz.24 do ww. ustawy o emeryturach pomostowych , skarżący szpital ustalił , jakie stanowiska spełniają kryteria wynikające z powyższych przepisów i podkreślił , że kompetencje w tym zakresie należą do pracodawcy . Wykaz tych stanowisk stanowi podstawę do wpisania przez pracodawcę w ewidencji pracowników zajmujących stanowiska wymienione w ww. wykazie.

W związku z powyższym organy orzekające w niniejszej sprawie , w ocenie skarżącego szpitala , błędnie zinterpretowały kompetencje inspektora pracy wynikające z art.11a ww. ustawy o Państwowej inspekcji Pracy. Kompetencje inspektora odnoszą się do sytuacji , gdy pracownik zajmuje stanowisko znajdujące się na wykazie stanowisk , o którym mowa w art.41 ust.4 pkt.1 ww. ustawy o emeryturach pomostowych , jednak nie został umieszczony w ewidencji pracowników , o której wyżej mowa. Inspektor pracy nie ma natomiast kompetencji do samodzielnego kwalifikowania pracowników do umieszczenia w ewidencji. Kontrolę w zakresie prawidłowości rozstrzygnięć w tym zakresie sprawują organy ZUS.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący szpital wskazał liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

Wykaz prac w szczególnym charakterze , zgodnie z art.3 ust.3 ww. ustawy o emeryturach pomostowych , w ocenie skarżącego szpitala , jest zamknięty , określa go bowiem załącznik nr 2 do ww. ustawy i wykaz ten nie podlega każdorazowej , samodzielnej interpretacji organów stosujących prawo , jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżone decyzje , zdaniem skarżącego szpitala , nie uwzględniają powyższej okoliczności.

Ponadto w skardze zarzucono , że organy orzekające dokonały błędnej interpretacji pkt.24 załącznika nr 2 do ww. ustawy . Wskazując na przepisy dotyczące działalności leczniczej , skarżący szpital wyjaśnił , że tylko prace wykonywane w bloku operacyjnym są pracami wykonywanymi w warunkach ostrego dyżuru , jak wymaga tego wskazany pkt.24 , natomiast przesłanek tych nie spełnia praca wykonywana w gabinetach zabiegowych.

Skarżący szpital zarzucił , że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały również nieprawidłowej interpretacji pojęcia " dyscyplin zabiegowych" i podniósł , że pojęcie to nie zostało zdefiniowane w obowiązujących przepisach , natomiast występuje w Wykazie dyscyplin naukowych opracowanym na potrzeby 33 konkursu Komitetu Badań Naukowych. W wykazie tym przyjęto podział nauk klinicznych na zabiegowe i nie zabiegowe według metod postępowania. Podział ten jest akceptowany w nauce i może służyć jako wskazówka do interpretacji pkt.24 załącznika nr 2 do ustawy.

W ocenie skarżącego szpitala , prace pielęgniarek na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii nie są pracami wykonywanymi w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych . W tym zakresie stanowisko organów oparte na ustaleniach biegłej , skarżący szpital uznał za dowolne i nie znajdujące oparcia w literaturze fachowej. Przyjmując za prawidłową interpretację dokonaną przez biegłą , a w ślad za nią przez organy , w ocenie skarżącego szpitala, nie uzasadnione byłoby ograniczenie ustawodawcy zawarte w pkt.24 w postaci "personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru" ; w takim przypadku należałoby poszerzyć ten wykaz o wszystkich pracowników działalności podstawowej ( leczniczej) podmiotów leczniczych.

Odnośnie kryterium działania " w warunkach ostrego dyżuru" , skarżący szpital wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 2011r., sygn. akt K 23/09 ( Dz. U. 2011.54. 285.), w którym wyjaśnił , że należy kierować się kryterium pracy w warunkach nagłości i nieprzewidywalności, utrudniających stosowanie procedur zapewniających bezpieczeństwo własne i innych osób.

Organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły natomiast w swych rozstrzygnięciach szerokie rozumienie wymienionych określeń , często oparte na potocznym ich rozumieniu.

Skarżący szpital zarzucił również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego , które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organy nie uwzględniły bowiem struktury organizacyjnej Szpitala [...], a zwłaszcza faktu , że dyscypliny zabiegowe nie występują we wszystkich jednostkach organizacyjnych skarżącego szpitala. Mimo , iż wykaz jednostek zabiegowych był przedłożony organom w toku postępowania , okoliczność ta nie została uwzględniona w wydanych rozstrzygnięciach.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko podnosząc , że organ Państwowej Inspekcji Pracy wydaje decyzje w sprawie nakazania wpisu do ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze , a Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( zwany dalej ZUS ) wydaje decyzje w sprawie uiszczenia składki na Fundusz Emerytur Pomostowych ( zwany dalej FEP ) i są to dwie odrębne sprawy administracyjne. ZUS nie jest organem właściwym do ustalenia , czy pracownik wykonuje pracę o szczególnym charakterze co oznacza , że w toku postępowania toczonego przez ZUS o składkę na FEP , organ ten powinien uznać , że decyzja inspektora pracy rozstrzyga zagadnienie wstępne w rozumieniu art.97 § 1 pkt.4 kpa.

Zdaniem organu , nie ma podstaw prawnych do twierdzenia , że sporządzony przez pracodawcę wykaz stanowisk , na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze , nie podlega kontroli zewnętrznej. Inspektor pracy przy rozstrzyganiu sprawy na podstawie art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy jest więc uprawniony do badania , czy dany pracownik wykonuje prace o szczególnym charakterze i w razie pozytywnego ustalenia , ma prawo zobowiązać pracodawcę do wpisania pracownika do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze .

Nadto organ stwierdził , że anestezjologia i intensywna terapia są dziedzinami zabiegowymi i w związku z tym bez względu na to , czy mamy do czynienia z kliniką klasycznie niezabiegową , w której usytuowane są te oddziały , to okoliczność ta nie ma znaczenia dla celów zaliczenia pracy pielęgniarek anestezjologii i intensywnej terapii do prac o szczególnym charakterze. Przy tej kwalifikacji chodzi bowiem o faktyczne warunki pracy , w jakich przychodzi pracować pielęgniarce , a nie o formalną nazwę całej kliniki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie

w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji .

Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2012.153.270) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza , że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie spór między stronami koncertował się wokół ustalenia, czy uczestniczka postępowania wykonywała prace o szczególnym charakterze , która to okoliczność uzasadniałaby wpisanie uczestniczki do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze.

Definicję prac o szczególnym charakterze zawiera z art.3 ust.3 ww. ustawy o emeryturach pomostowych , zgodnie z którym prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej , których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu , w tym zdrowiu lub życiu innych osób , zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej , związanego z procesem starzenia się ; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Załącznik , o którym wyżej mowa , nie ma charakteru przykładowego , jest zamknięty w tym znaczeniu , że tylko prace w nim wymienione , przy spełnieniu wszystkich kryteriów określonych w tym załączniku , są pracami o szczególnym charakterze.

Sąd podzielił stanowisko skarżącego szpitala , że załącznik stanowi integralną część ustawy i stanowią – załącznik i ustawa – normatywną całość.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest poz.24 załącznika nr 2 do ww. ustawy , zgodnie z którą " prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru są pracami o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust.3 ww. ustawy o emeryturach pomostowych.

W rozdziale 7 ww. ustawy o emeryturach pomostowych ustawodawca nałożył na Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz na płatników składek określone obowiązki w zakresie tworzenia i prowadzenia centralnego rejestru i wykazu stanowisk pracy m.in. o szczególnym charakterze oraz centralnego rejestru i ewidencji pracowników wykonujących prace m.in. o szczególnym charakterze.

Art.41 ust.4 ww. ustawy stanowi , że płatnik składek jest obowiązany prowadzić:

pkt.1) wykaz stanowisk pracy , na których są wykonywane prace w

szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ,

pkt.2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych

warunkach lub o szczególnym charakterze , za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych ( FEP) , zawierający dane , o których mowa w ust.3 pkt.2.

Ustawodawca powierzył kontrolę ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze organom Państwowej Inspekcji Pracy , wskazując w art.10 ust.1 pkt. 9a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, że kontrolą tą objęta jest ewidencja , o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ww. ustawy o emeryturach pomostowych.

Z kolei w art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy , ustawodawca wyposażył organy PIP w uprawnienie do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ww. ustawy o emeryturach pomostowych.

Z analizy powyższych przepisów wynika , że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie mają kompetencji do władczego ingerowania w wykaz stanowisk pracy , na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze . Stanowisko to nie jest zresztą kwestionowane przez te organy . Nadmienić należy, że również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechne jest stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011r, sygn. akt I OSK 1969/10 ( Lex nr 919866) , zgodnie z którym organy inspekcji pracy , w następstwie skargi pracownika wniesionej na podstawie art.41 ust.6 ustawy o emeryturach pomostowych , nie mają podstaw do orzekania co do wykazu stanowisk pracy prowadzonego zgodnie z art.41 ust.4 pkt.1 ustawy.

Powyższe stanowisko znajduje poparcie m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012r. , sygn.akt I OSK 1121/12 , niepubl.).

Wykaz stanowisk, o którym mowa w art.41 ust.4 pkt.1 ww. ustawy o emeryturach pomostowych, a do którego odnoszą się załączniki nr 1 i nr 2 do tej ustawy, określa stanowiska od strony przedmiotowej, dotyczy bowiem pracy wykonywanej przez pracowników w warunkach szczególnych ( załącznik nr 1 ) lub o szczególnym charakterze ( załącznik nr 2 ) łącząc te prace z pracownikami o określonym typie kwalifikacji zawodowych ( pilot statków powietrznych , instruktor, maszynista pojazdów trakcyjnych, operator żurawi trakcyjnych, czy personel medyczny w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru).

Z kolei ewidencja pracowników, o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ww. ustawy jest określana podmiotowo i obejmuje dane dotyczące pracownika, o których mowa w art.41 ust.3 pkt.2 ustawy.

Podkreślić należy , że ewidencja pracowników , o której wyżej mowa , jest pochodną wykazu stanowisk pracy, o której mowa w art.41 ust.4 pkt.1 ustawy , a który to wykaz jest z kolei pochodną wykazu prac wymienionych w załącznikach nr 1 i nr 2 do tej ustawy.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, niedopuszczalne jest przyrównywanie pracy na określonym stanowisku do wykazu prac, o których mowa w załączniku nr 1 i nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, w związku ze skargą wniesioną przez pracownika w trybie art.41 ust.6 ustawy, gdyż prowadziłoby to do rozszerzenia ustawowego katalogu prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co jak wyżej podniesiono, jest niedopuszczalne, a nadto praktyka taka wykraczałaby poza ustawowe kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy określone w ustawie.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w wykazie stanowisk pracy skarżącego szpitala, utworzonym na podstawie art.41 ust.4 pkt.1 ustawy, stanowisko uczestniczki postępowania, nie było objęte tym wykazem. W wykazie tym figurowały bowiem następujące stanowiska :

- lekarza operatora , lekarza anestezjologa ( członka zespołu operacyjnego) ,

- pielęgniarki instrumentariuszki na bloku operacyjnym ,

- pielęgniarki anestezjologicznej na bloku operacyjnym ,

- pielęgniarki oddziałowej na bloku operacyjnym.

Podstawą uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie jest uzasadniony zarzut skargi naruszenia prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał w orzeczeniach istotę prowadzenia - na podstawie art.41 ust.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych – ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz zajął stanowisko co do zakresu przedmiotowego stosowania nakazów, o których mowa w art.11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Dla przykładu wskazać można wyroki : z dnia 11 grudnia 2012r. , sygn. akt I OSK 512/12, z dnia14 grudnia 2012r , sygn. akt I OSK 552/12 , z dnia 21 grudnia 2012r. , sygn. akt I OSK 567/12 i I OSK 561/12 , z dnia 28 grudnia 2012r , sygn.I OSK 582/12 i I OSK 650./12 oraz z dnia 4 stycznia 2013r. , sygn..akt I OSK 908/12 ( wszystkie znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA). W wyrokach tych Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednolite i jednoznaczne stanowisko , które można przedstawić w następujący sposób :

Art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy ogranicza zakres kompetencji jej organów do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W ustawie o emeryturach pomostowych został uregulowany zakres właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych orzekających w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i w sprawach emerytur pomostowych. Określone przez ustawodawcę kompetencje dla tych organów wyznaczają granice właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Państwowej Inspekcji Pracy.

Na poparcie powyższego stanowiska można wskazać art.10 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 20004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2010.220.1447) , zgodnie z którym przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów , z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne , w jego indywidualnej sprawie.

Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji , od której przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych ( art.10 ust.5 tej ustawy).

Na właściwość sądów pracy i ubezpieczeń społecznych wskazał Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012r. , sygn..akt UK 113/1 , w którym stwierdził : " w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów , z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne , w jego indywidualnej sprawie ( art.10 ust.1 usdg) właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych ( art.83 ust.2 u.s.u.s.)".

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy , należy stwierdzić , że wykładnia art.41 ust.4 pkt.2 ww. ustawy o emeryturach pomostowych w związku z pkt.24 załącznika nr 2 do tej ustawy , obejmującego wykaz prac o szczególnym charakterze , budzi wątpliwości interpretacyjne i jest przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym szpitalem jako płatnikiem składek na Fundusz Emerytur Pomostowych , a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Organy Państwowej Inspekcji Pracy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły spornego charakteru tej sprawy w kwestii zakwalifikowania pracy uczestniczki postępowania do pracy o szczególnym charakterze . Spór ten powinien być rozstrzygnięty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych , a następnie w razie złożenia odwołania – przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym należy stwierdzić , że organy Państwowej Inspekcji Pracy naruszyły przepisy regulujące zakres właściwości do orzekania przez organy Inspekcji Pracy w sprawie nakazu pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze, przyjmując właściwość do rozpoznania spraw spornych przypisanych do właściwości sądów powszechnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 13 listopada 20112r, sygn..akt I OPS 4/12 stwierdził , że " sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych , w których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art.25 i 40 ustawy o emeryturach pomostowych)".

O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej , w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat ( art.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych) , rozstrzyga organ rentowy , a w razie wniesienia odwołania – sąd powszechny ( art.25 ww. ustawy ). W ramach tego postępowania ustala się , czy został spełniony przez pracownika warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat. Tak więc to organ rentowy , a w razie sporu i wniesienia odwołania – sąd powszechny , rozstrzyga o tym , czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym , czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy , w rozumieniu art.3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Prawo do emerytury pomostowej zależy więc od tego , czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres 15 lat w pełnym wymiarze czasu pracy , a nie od tego , czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze . A zatem to nie wpis do ewidencji , o której mowa wart.41 ust.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych , ani decyzja organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art.11a i art.12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy – rozstrzyga , czy pracownik spełnia , czy nie spełnia warunki do nabycia prawa do emerytury pomostowej.

Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby , że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz – w razie wniesienia skargi – sądy administracyjne. Tymczasem nie ma wątpliwości , że decyzje administracyjne wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych.

Powyższe okoliczności , zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę , przemawiają za stanowiskiem , że prowadzenie ewidencji , o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem tej ewidencji ma służyć jedynie udokumentowaniu tego , że pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Umieszczenie lub nieumieszczenie w ewidencji nie przesądza zaś o tym , że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek do nabycia prawa do emerytury.

Umieszczenie w ewidencji , o której wyżej mowa , wskazuje jedynie , że pracownik wykonuje prace na stanowisku , na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze , co nie jest równoznaczne z tym , że za takiego pracownika pracodawca ma obowiązek opłacania składek. Wskazują na to wyraźnie przepisy art.41 ust.1 pkt 2 oraz art.41 pkt.2 i ust.6 , w których jest mowa o pracownikach " za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek" , a nie o pracownikach , za których opłaca się składki. Ocena i rozstrzygnięcie w razie sporu , czy za danego pracownika pracodawca jest obowiązany opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych należy do właściwości organów rentowych i sądów powszechnych.

Nadmienić należy , że prowadzenie ewidencji , o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 oraz centralnego rejestru pracowników , o którym mowa w art.41 ust.1 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych , ma ułatwić pobór składek i orzekanie w tych sprawach przez organy rentowe , a nie wyłączyć właściwość organów rentowych w tych sprawach.

Wskazane wyżej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w sprawach na tle wykładni art.41 ust.4 pkt.2 w związku z pkt 23 załącznika nr 2 , ale nie zmienia to istoty zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy , w której przedmiotem był spór o wykładnię tego samego przepisu art.41 ust.4 pkt.2 w związku z poz.24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Kwestia rozważanego zakresu kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy unormowanego art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz istoty prowadzonej na podstawie art.41 ust.4 pkt.2 ewidencji pracowników jest ta sama.

Podnieść również należy , że w myśl art.25 ust.1 i 2 zawartych w rozdziale 4 dotyczącym zasad postępowania w sprawach emerytur pomostowych , decyzje w tych sprawach podejmuje właściwy organ rentowy , a od decyzji tych służy odwołanie do sądu powszechnego na zasadach określonych w art.83 ustawy z dnia 13 października 1989r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2009.205.15850).

Mając powyższe na uwadze Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podzielił stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny , wedle którego kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy do wydania nakazu , o którym mowa w art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników , o której mowa w art.41 ust.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych , ogranicza się do spraw , w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna.

W rozpatrywanej sprawie , jak wcześniej podniesiono , istnieje spór , czy pracownik zatrudniony na umowę o pracę na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej w IX Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii w Oddziale Klinicznym Kliniki Alergii i Immunologii Szpitala [...] w K. podlega umieszczeniu w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze , o której mowa w art.41 ust.2 pkt 2 ustawy w związku z poz.24 załącznika nr 2 do ustawy.

Reasumując należy stwierdzić , że przyjęta przez organy Państwowej Inspekcji Pracy wykładnia art.11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art.41 ust.4 pkt.2 ustawy o emeryturach pomostowych - w rozpatrywanej sprawie narusza właściwość organów rentowych w tych sprawach tj. art.3 ust.3 i art.25 ust.1 i 2 ww. ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę nie powziął wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP art.11a ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i nie znalazł w związku z tym podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.

Mając powyższe na uwadze , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 ust.1 lit.a ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , w związku z art.135 tej ustawy , orzekł jak w sentencji.

Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) , ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż ww. rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny.

Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200, art.205 § 2 i art.209 tej ustawy.