Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 679/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 2a, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1577
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.
article: art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] października 2022 r. [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z 28 października 2022 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 maja 2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r. nie została orzeczona opieka naprzemienna nad synem. Powołując się na ten wyrok organ stwierdził ,że zdaniem Sądu "brak jest podstaw do przyjęcia, że opieka naprzemienna byłaby dobra dla dziecka". Sąd ponadto wskazał, że "dla powierzenia opieki naprzemiennej wymagana jest zgoda obojga stron i ich woli komunikowania się odnośnie wszystkich spraw dziecka w sprawie niniejszej obecnie taka sytuacja nie występuje".

Organ stwierdził, że decydujące znaczenie ma powyższy wyrok, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zachodzi opieka naprzemienna, która uzasadniałaby zmianę decyzji i przyznanie obojgu rodzicom świadczenia wychowawcze w równych częściach. Sposób ustalenia prawa i wypłaty świadczenia wychowawczego może zostać zmieniony po przedłożeniu wyroku zmieniającego sposób kontaktów z dzieckiem.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzje, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć, M. G. zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego:

- art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2019.2407 ze zm.), poprzez błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fragment cytowanego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., odpowiada obecnemu stanowi w zakresie sprawowania pieczy nad dzieckiem, pomimo ustalenia przez ten Sąd zakresu kontaktów i opieki na poziomie połowy czasu miesiąca przy jednoczesnym braku ograniczenia władzy rodzicielskiej oraz zbadania na wniosek ZUS poprzez organ MOPR w Kielcach faktycznie sprawowanej opieki, która jednoznacznie odpowiada opiece naprzemiennej, czyli w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu z pełnymi prawami rodzicielskimi, identycznymi jak prawa matki;

- art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez jego błędną wykładnię tj. przyjęcie, że pozostawienie obojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej wyklucza wykonywanie przez nich naprzemiennej pieczy, i że nie oznacza powstania opieki naprzemiennej, a w konsekwencji błędne wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy sąd w rzeczywistości pozostawił rodzicom prawo do sprawowania opieki naprzemiennej (prawo to jest w pełni realizowane poprzez ustalony zakres kontaktów), zaś określenie jednego stałego miejsca zamieszkania dziecka nie wpływa na orzeczenie i wykonywanie tej opieki w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu;

- art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 16 ustawy pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że świadczenie nigdy nie może być należne rodzicowi, "który posiada krótki, wyrwany z kontekstu całego wyroku SO w Kielcach zapis o zakresie sprawowanej opieki, który rzekomo nie odpowiada pojęciu opieki naprzemiennej", podczas gdy z prawomocnego wyroku SO w Kielcach wynika bezsprzecznie, że ojciec sprawuje opiekę w takim samym zakresie czasowym, jak matka dziecka. Dodatkowo Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów w Kielcach (dalej OZSS) oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach (dalej MOPR) wskazał na faktycznie sprawowaną opiekę w czasie ustalonych wyrokiem SO w Kielcach kontaktów z synem, czyli w zakresie połowy każdego miesiąca i wskazał na ponoszone wówczas przeze ojca koszty utrzymania dziecka ponad połowę płaconych alimentów przyczyniając się do wychowania i wykształcenia syna poprzez osobiste starania w tym zakresie;

- art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a przez to naruszenie zasady równości wobec prawa i dyskryminacyjne potraktowanie rodzica realizującego pieczę i opiekę naprzemienną nad dzieckiem zgodnie z jej wymiarem określonym w punkcie V wyroku z 17 czerwca 2020 r.;

- art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie i tym samym dyskryminacyjne potraktowanie rodzica (ojca) w sprawowaniu opieki naprzemiennej tj. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniach obu wydanych decyzji do argumentacji zawartej we wniosku złożonym w lutym 2022 r. oraz odwołaniu, w szczególności, że do uznania opieki na zasadzie naprzemiennej nie jest konieczne wpisanie jej wprost w wyrok (tylko ma ona wynikać z tego wyroku), a działając zgodnie

z ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci organ winien obligatoryjne i prawidłowo stosować art. 5 ust. 2a tej ustawy, czego z niezrozumiałych i mających znamiona dyskryminacji na tle płciowej nie uczynił;

przepisów postępowania poprzez:

2. nierozpatrzeniu całości materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, poprzez przyjęcie, że sprawowana przez rozwiedzionych rodziców faktyczna opieka nad ich małoletnim synem nie stanowi opieki naprzemiennej w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci czyli w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu, mimo że skala tej opieki z przyznanych ojcu kontaktów jest równa 50% czasu miesiąca;

3. błędne ustalenie, co do zakresu wykonywania faktycznej opieki nad małoletnim synem i uznanie, że gdy orzeczenie sądu powszechnego rozpisując kontakty na poziomie 50% w skali miesiąca bez ograniczenia władzy rodzicielskiej nie używa sformułowania "opieki naprzemiennej" (bowiem Sąd uznaje, że w kodeksie rodzinnym nie funkcjonuje oficjalnie takie stwierdzenie podstawy prawnej lecz obywatel nie powinien zostać obarczony negatywnym brakiem ustawowej definicji), to taka opieka nie jest realizowana, choć jest to sprzeczne z rzeczywistością;

4. brak zastosowania podstawy prawnej o odmowie podziału świadczenia wychowawczego 500 Plus na dziecko, mimo że art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowi, że świadczenie to przyznaje się po połowie każdemu z rodziców dziecka, jeżeli faktyczna opieka (stwierdzenie, którym posługuje się organ), która była badana przez OZSS i MOPR w Kielcach odbywa się przez jego rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu w porównywalnych, następujących po sobie i powtarzających się okresach czasu co bezspornie wynika (takim stwierdzeniem posługuję się WSA w Kielcach) z przyznanych kontaktów w połowie czasu miesiąca i pozostawieniu ojcu pełnej władzy i pieczy rodzicielskiej w prawomocnym wyroku z 17 czerwca 2020 r., lecz przede wszystkim taka forma opieki wynika z codziennego życia rodzinnego z synem i taki stan trwa do dziś:

5. błędne rozumowanie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez brak rzetelnego zbadania, niezrozumiałej interpretacji i pominięcia faktów stanowiących, że faktyczna opieka nad małoletnim synem od 17 czerwca 2020 r. odbywa się przez jego rozwiedzionych rodziców w porównywalnych, następujących po

sobie i powtarzających się okresach czasu;

6. pominięcie i brak odniesienia się do sporządzonej opinii pracownika socjalnego MOPR w Kielcach, który jednoznacznie stwierdził, że faktyczna opieka (takim stwierdzeniem operował ZUS w swoim zapytaniu do MOPR z 12 maja 2022 r.) nad dzieckiem odbywa się przez każdego z rodziców w czasie ustalonych kontaktów, czyli 50% czasu w skali miesiąca;

7. brak rzeczowego odniesienia się w zaskarżonej decyzji do argumentacji zawartej w odwołaniu, a jedynie przytoczenie niezgodnego ze stanem faktycznym, rzekomo decydującego fragmentu uzasadnienia wyroku z 17 czerwca 2020 r., całkowicie sprzecznego w kontekście bieżącego życia i sprawowanej pieczy naprzemiennej;

8. błędną interpretację art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez założenie przez ZUS, że opieka naprzemienna występuje tylko wtedy, gdy słowo to lub stwierdzenie jest użyte wprost w uzasadnieniu wyroku, podczas gdy faktycznie opieka nad małoletnim jest sprawowana stale na zasadzie opieki naprzemiennej - takim samym zakresie czasowym przez oboje rodziców;

9. stosowanie przez ZUS podwójnych standardów w wydawanych przez siebie decyzjach tj.: decyzji z 15 października 2021 r. dotyczącej podziału świadczenia "Dobry Start" i użytej w niej argumentacji dotyczącej faktycznie sprawowanej opieki naprzemiennej w wychowywaniu syna oraz użycie innej argumentacji w obecnie skarżonej decyzji, co bezpośrednio świadczy o braku konsekwencji oraz jakiejkolwiek logiki w rozumowaniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Po raz kolejny wypełnia to znamiona dyskryminacji ojca dziecka i nie ma nic wspólnego z prawidłowym stosowaniem prawa;

10. brak podjęcia przez ZUS czynności niezbędnych do bardzo dokładnego i szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy;

11. zaniechanie ustawowemu obowiązkowi wyczerpującego zebrania, a przede wszystkim rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, niedokładne zbadanie stanu faktycznego sprawy, brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, braku zastosowania art. 13 kpa, aby móc szczegółowo wysłuchać zeznań rodziców małoletniego, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnej ze stanem faktycznym wydania decyzji.

W uzasadnieniu skargi jej autor zarzucił, że zaskarżona decyzja jest niezrozumiała i błędna, ponieważ organ nie odniósł się do faktycznych, szczegółowo opisanych i przedstawionych stanów opieki sprawowanej przez skarżącego w życiu codziennym nad małoletnim synem. ZUS swoją argumentację oparł jedynie na wyrwanym z kontekstu fragmencie uzasadnienia wyroku rozwodowego, co budzi poważne zastrzeżenia, gdyż organ bierze tylko i wyłącznie pod uwagę niemające odzwierciedlenia w codziennym życiu rodziny sformułowanie z uzasadnienia tego wyroku, a nie bierze pod uwagę chociażby opinii i stwierdzenia OZSS w Kielcach, że rodzaj wykonywanej przez rodziców opieki odbywa się na zasadzie naprzemiennej i dopełniającej, a także opinii wywiadu środowiskowego MOPR w Kielcach, mówiącego o sprawowaniu faktycznej opieki nad dzieckiem w czasie przyznanych ojcu kontaktów w wyroku z 17 czerwca 2020 r., a zatem w zakresie odpowiadającym 50% całego czasu sprawowania opieki nad dzieckiem w skali miesiąca.

Wnoszący skargę zaznaczył, że twierdzenia zawarte w wyroku rozwodowym są całkowicie sprzeczne z codziennym stanem faktycznym, bieżącym życiem i sprawowaną przez skarżącego opieką nad synem. Sąd pisząc fragment uzasadnienia, na którym oparł się organ, w sposób całkowicie odmienny w stosunku do przyznanych kontaktów na poziomie 50% w skali miesiącach, miał prawo nie wiedzieć (lub nie był świadomy) w jaki sposób opieka ta będzie wykonywana i jak ją będzie kształtowało życie na co dzień. Poza tym, samo życie wręcz wymusza i implikuje konieczności porozumiewania się obojga rodziców nad sprawowaniem opieki naprzemiennej nad dzieckiem i ponoszonych z tym kosztów.

Zdaniem skarżącego, w jego przypadku bezspornie zachodzi sytuacja opieki naprzemiennej, co zostało potwierdzone już kolejnym wywiadem środowiskowym zleconym przez ZUS, który wprost stanowi, że "faktyczna opieka" nad małoletnim A. G. przez jego ojca odbywa się w czasie ustalonych kontaktów w wyroku rozwodowym. Zatem, gdy kontakty te są ustalone na poziomie 50% czasu w skali miesiąca mamy bezsprzecznie do czynienia z faktyczną opieką naprzemienną. Z orzecznictwa oraz definicji opieki naprzemiennej nie wynika, że zawsze i obligatoryjnie musi być zawarta tak zwana ugoda pomiędzy rodzicami, aby dopiero wtedy stwierdzić, że mamy do czynienia z opieką naprzemienną. Dlatego w wyroku z 17 czerwca 2020 r., Sąd błędnie określił, że zachodzi brak opieki naprzemiennej, mimo iż jednoznacznie wynika ona z dwóch najważniejszych przesłanek: porównywalnych i powtarzających się okresach czasu oraz pozostawieniu pełni władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. To właśnie codzienne życie obrazuje zupełnie odmienny stan od określonego tylko i

wyłącznie we fragmencie wyroku z 17 czerwca 2020 r., ponieważ opieka ta z przyznanych kontaktów na poziomie 50% w skali miesiąca sama układa się w opiekę naprzemienną oraz bardzo dużo spraw rodzinno-wychowawczych jest załatwianych przez oboje rodziców.

Skarżący podał, że zaspokaja potrzeby pierwszego i drugiego rzędu syna w wymiarze 50% czasu miesiąca kalendarzowego tj. w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu od 17 czerwca 2020 r. do dziś. Są to wszystkie rachunki domowe typu: opłaty żywieniowe, środki higieny i czystości, ubrania, opłaty za mieszkanie, prąd, gaz, Internet, opłaty medyczne, co może zostać przedłożone organowi. Ponadto opinia z 6 marca 2020 r. świadczy, że opieka nad synem sprawowana jest w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu przez oboje rodziców. Tymczasem dla organu najważniejszym jest fragment orzeczenia, że o takiej opiece jest mowa gdy dwoje rodziców umie się porozumieć w kwestii wychowywania dziecka. Skarżący podkreślił, że jest to całkowicie sprzeczne z definicją opieki naprzemiennej, która nie wymusza pisemnego porozumienia się w kwestiach wychowawczych obojga rodziców. Reasumując skarżący uznał, że zaskarżona decyzja oparta jedynie na fragmencie uzasadnienia wyroku rozwodowego, z pominięcie wszystkich okoliczności sprawy jest pozbawiona logiki i sprzeczna z zasadami codziennego życia społecznego jego rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Organ wskazał, że niezbędnym elementem sprawowania opieki naprzemiennej jest równy i porównywalny podział tego obowiązku. Opiekę naprzemienną cechuje bowiem równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe naprzemiennie u rodziców. Zdaniem organu jeżeli orzeczenie sądu nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia i zwrotu "opieka naprzemienna", to rzeczą organu przyznającego świadczenie jest ocena i ustalenie charakteru zawartych zapisów w konkretnej sprawie dla zobrazowania treści pojęcia opieka naprzemienna. Przy formułowaniu rozstrzygnięcia zawartego w skarżonej decyzji decydujące znaczenie miał wyrok z 17 czerwca 2020 r., w którym wskazano, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o ustalenie opieki naprzemiennej, mimo że forma opieki sprawowanej nad dzieckiem przybrała formę opieki bliskiej i dopełniającej się, jednak nie oznacza to równorzędnych okresów, w których dziecko przebywa u każdego z rodziców. Zdaniem Sądu który uzasadniał wyrok "brak jest podstaw do przyjęcia, że opieka naprzemienna byłaby dobra dla dziecka", a ponadto sąd podał, że "dla powierzenia opieki naprzemiennej wymagana jest zgoda obojga stron i ich wola komunikowania się odnośnie wszystkich spraw dziecka, która nie występuje w sprawie".

W piśmie z 20 stycznia 2023 r. skarżący podał, że fragment uzasadnienie wyroku z 17 czerwca 2020 r. o rzekomym konflikcie pomiędzy rodzicami dziecka nie ma żadnego obrazu w obecnym życiu, a na potwierdzenie tej tezy sam ZUS wniósł o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który jednoznacznie potwierdził sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem w czasie ustalonych kontaktów, czyli w połowie czasu miesiąca. Skarżący wskazał, że o tym, że w jego przypadku zachodzi sprawowanie opieki na zasadzie naprzemiennej, pośrednio świadczy to, że po pierwsze od roku 2019 r. korzysta z ulgi prorodzinnej odliczając połowę jej wysokości od dochodów, ponieważ jednoznacznie wykazał przed Urzędem Skarbowym sprawowanie faktycznej opieki i władzy rodzicielskiej nad dzieckiem w około połowie czasu roku kalendarzowego i dzięki temu ulga ta mu przysługuje. Po drugie ma możliwość wliczenia syna w skład gospodarstwa domowego, co zostało zaakceptowane przez organy do spraw pomocy społecznej.

Na rozprawie sądowej 1 lutego 2023 r. skarżący poparł skargę, a pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy sygn. II SA/Ke 540/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022.329 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, skutkując koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi była wydana na podstawie ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. 2022.1577 ze zm.), dalej zwana ustawą o pomocy, decyzja utrzymująca odmowę przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego z tytułu sprawowania opieki nad jego synem. Powodem takiej odmowy było przyjęcie przez organy obu instancji, że syn skarżącego nie pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, ponieważ wynika to z wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r. orzekającego rozwód M. i I. G. i określającego między innymi zakres kontaktów skarżącego z synem. Zdaniem skarżącego natomiast opieka naprzemienna nad synem rozwiedzionych małżonków jest sprawowana, co wynika właśnie z wyroku rozwodowego, a także z rzeczywistego sposobu sprawowania tej opieki nad małoletnim A. G..

Ponieważ sporna kwestia przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego z tytułu opieki naprzemiennej nad synem A. G. była już przedmiotem orzekania przez sądy administracyjne, ze względu na treść art. 153 P.p.s.a. konieczne było na wstępie wyjaśnienie, czy ocena prawna i wskazania zawarte w zapadłych w tamtej sprawie wyrokach wiążą w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wspomnianymi wyrokami, najpierw WSA w Kielcach w dniu 20 października 2020 r. w sprawie II SA/Ke 540/20 oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach uchylającą ostatecznie prawo M. G. do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu na dziecko A. G. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., a następnie NSA w Warszawie wyrokiem z 20 lipca 2021 r. oddalił skargę kasacyjną M. G. od wyroku WSA w Kielcach z 20 października 2020 r.

Powodem oddalenia skargi przez WSA w Kielcach było podzielenie poglądu, że art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy należy wykładać w taki sposób, że pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego postępowanie, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu cywilnego. Jak natomiast wynikało ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia zabezpieczającego Sądu Okręgowego w Kielcach z 30 września 2019 r. sygn. akt I C 1715/18, na czas trwania sprawy rozwodowej pomiędzy rodzicami małoletniego A. G. udzielono zabezpieczenia w ten sposób, że miejsce pobytu małoletniego syna stron ustalono w każdorazowym miejscu zamieszkania jego matki. Ponieważ więc we wskazanym postanowieniu zabezpieczającym nie orzeczono, aby opieka nad dzieckiem miała być sprawowana przez oboje rodziców naprzemiennie, organy nie miały podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Podzielając powyższy pogląd, NSA w swym wyroku z 20 lipca 2021 r. wyraził zapatrywanie, że brzmienie powołanego art. 5 ust. 2a ustawy jest jasne i nie wymaga interpretacji, wobec jednoznacznego stwierdzenia, że wyłącznym wymogiem podzielenia świadczenia wychowawczego na obydwoje rodziców jest legitymowanie się orzeczeniem sądu cywilnego ustanawiającym opiekę naprzemienną. Sąd II instancji rozpoznający sprawę podzielił pogląd, iż nie jest rolą organów administracji publicznej ani sądu administracyjnego ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną. Sąd kasacyjny zauważył jednak, że po wydaniu postanowienia zabezpieczającego z 30 września 2019 r., Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt [...] orzekł m. in. o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa zawartego w dniu [...] września 2011 r. pomiędzy I. G., a skarżącym M. G. z winy obu stron (pkt I), wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stron powierzył obojgu rodzicom ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowo miejsce zamieszkania matki (pkt II), zobowiązał oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletniego syna stron i z tego tytułu zasądził na jego rzecz od skarżącego kwotę [...] zł miesięcznie płatne do rąk matki (pkt III) oraz ustalił kontakty małoletniego A. G. z ojcem M. G. (pkt V). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd

Okręgowy w Kielcach wskazał m. in., że z uwagi na brak zgody powódki nie uwzględnił wniosku pozwanego o ustanowienie opieki naprzemiennej nad małoletnim. Co prawda z opinii OZSS wynikało, że aktualna forma opieki stron nad małoletnim przybrała formę przebywania małoletniego z rodzicami na zasadach opieki bliskiej i dopełniającej się, to jednak nie oznacza przebywania dziecka przez równorzędne okresy u każdego z rodziców. Przeciwnie - małoletni co do zasady na stałe zamieszkuje z matką, a jego kontakty z ojcem są bardzo częste. Zdaniem Sądu powszechnego w chwili obecnej brak jest podstaw do przyjęcia, że opieka naprzemienna byłaby dobra dla dziecka. Strony wprawdzie wypracowały model komunikowania się w sprawach dziecka ale istniejący między nimi konflikt mógłby doprowadzić do tego, że ustalenie miejsca pobytu dziecka u obojga rodziców spowodowałoby zagrożenie dla prawidłowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb. Zdaniem Sądu powierzenie opieki naprzemiennej wymaga zgody obojga stron i ich woli do komunikowania się odnoście do wszystkich spraw dziecka, a w sprawie niniejszej obecnie taka sytuacja nie występuje. Powyższe okoliczności zdaniem NSA wskazują, że skarżący nie legitymuje się prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego ustalającym opiekę naprzemienną obydwojga rozwiedzionych rodziców, a to z kolei determinuje rozstrzygnięcie organów administracji publicznej w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Odnosząc się do takich prawomocnych rozstrzygnięć w kontekście dyspozycji przytoczonej wyżej normy art. 153 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdza, że nie mają one charakteru wiążącego w obecnie prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wniosek taki wynika stąd, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest inna decyzja dotycząca innej sprawy administracyjnej, niż rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 20 lipca 2021 r., I OSK 395/21. Przedmiotem tamtej sprawy było wprawdzie świadczenie wychowawcze dla M. G. z tytułu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowaniem syna A. G., ale za inny okres świadczeniowy, tj. za okres od 1 października 2019 r do 31 maja 2021 r., podczas, gdy przedmiotem niniejszej sprawy jest takie samo świadczenie, ale za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. (por. art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy). Należy ponadto zauważyć, że podstawą oceny przez organy administracji i sąd I instancji w poprzedniej sprawie, kluczowej dla rozstrzygnięcia kwestii istnienia lub nie opieki naprzemiennej byłych małżonków M. i I. G. nad synem A. G., było postanowienie zabezpieczające Sądu Okręgowego w Kielcach z 30 września 2019 r. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny, przed wydaniem wyroku z 20 lipca 2021 r. dysponował już wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I C 1715/18i również w oparciu o ten wyrok ocenił sprawę pod kątem spornej opieki naprzemiennej, ale ocena ta nie może mieć wiążącego charakteru przy rozstrzyganej obecnie sprawie. Wyrok ten nie był bowiem wówczas prawomocny, gdyż został zaskarżony apelacjami złożonymi przez obie strony, a nadto, skoro kontrola legalności przeprowadzona w tamtej sprawie przez sądy administracyjne obu instancji dotyczyła decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego z 16 kwietnia 2020 r., to mogła odnosić się tylko do stanu faktycznego sprawy, jaki istniał w tej dacie. W kwietniu 2020 r. natomiast, wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., jeszcze nie zapadł, przez co nie mógł być i oczywiście nie był przedmiotem analizy organów administracji rozstrzygających sprawę. Dlatego też odniesienie się do treści tego nieprawomocnego wyroku przez NSA w uzasadnieniu wyroku z 20 lipca 2021 r., należy traktować jako uboczne i niewiążące w obecnie rozpoznawanej sprawie.

Oceniając w związku z powyższym samodzielnie zaskarżoną decyzję, należy na wstępie zauważyć, że narusza ona przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dotyczyło wykładni kluczowego dla rozstrzygnięcia przepisu art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy.

Zgodnie z nim, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wy-chowawczego.

Należy podkreślić, że Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące wykładni powyższego przepisu, co do wymogu legitymowania się przez uprawniony podmiot orzeczeniem sądu o opiece naprzemiennej (zob. przykładowo wyrok WSA w Olsztynie 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1208/16, czy wyrok NSA z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1378/17, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd dostrzega

również wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest okolicznością możliwą do ustalania przez strony lub organ administracji prowadzący postępowanie, a w konsekwencji również przez sąd administracyjny. Powinna ona bowiem wynikać bezpośrednio z orzeczenia sądu powszechnego, jako wyłącznie właściwego do jej ustalenia (zob. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2088/17, 22 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2302/17, 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1046/17, 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1659/17 i wskazane tam orzecznictwo NSA; z 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17; z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1669/17; z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 61/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak zdaniem Sądu, które również ma odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA, a także w doktrynie, oczywiście błędne jest stanowisko, że tylko wówczas dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Kwestię tę trzeba oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Należy uwzględniać wyłącznie orzeczenia czy ugody, które określają reguły sprawowania opieki nad dziećmi przez rodziców żyjących w rozłączeniu, bo generalnie one tylko stanowią o opiece naprzemiennej. Dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r., I OSK 843/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 listopada 2018 r., II SA/Ol 690/18, LEX 2579966).O zasadności takiej wykładni przekonuje to, że żaden z przepisów materialnoprawnych Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do dnia dzisiejszego nie posługuje się pojęciem "opieki naprzemiennej", czy "pieczy naprzemiennej". Wobec powyższego dla przyjęcia pozostawania dziecka pod pieczą naprzemienną wystarczy, że z orzeczenia sądu będzie wynikało, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się i porównywalnych okresach (Katarzyna Czekaj-Czapla, Barbara Wartenberg-Kempka (w:) Blicharz Jolanta (red.), Glumińska-Pawlic Jadwiga (red.), Zacharko Lidia (red.), Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II. Komentarz do art. 5 ust. 2a Pojęcie opieki naprzemiennej. Opublikowano: LEX/el. 2019).

U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia prawdopodobnie legł pogląd, (prawdopodobnie, gdyż organ z poważnym naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., o czym będzie jeszcze niżej mowa, nie wyjaśnił tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że brak stwierdzenia w sentencji wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Kielcach z ...września 2020 r., że małoletni syn skarżącego pozostaje pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, zwłaszcza przy zawarciu w uzasadnieniu wyroku tego sądu stwierdzeń, że syn stron nie pozostaje pod opieką naprzemienną, jest wystarczający dla wykluczenia istnienia w sprawie takiej opieki. Tymczasem w okolicznościach sprawy należy zauważyć, że Sąd Okręgowy w Kielcach odmiennie niż to wynika z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy określił cechy opieki, jak ma być sprawowana przez rozwiedzionych rodziców nad A. G. . Sąd ten stwierdził bowiem, że "co prawda z opinii OZSS wynika, że aktualna forma opieki stron nad małoletnim przybrała formę przebywania małoletniego z rodzicami na zasadach opieki bliskiej i dopełniającej się, to jednak nie oznacza przebywania dziecka przez równorzędne okresy u każdego z rodziców". Przepis ten natomiast definiuje opiekę naprzemienną jako sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, co nie oznacza konieczności wykazania opieki równorzędnej. Ustawodawca na potrzeby określenia opieki naprzemiennej nie wymaga bowiem czasowej równorzędności, lecz porównywalności.

Ocena charakteru i zakresu opieki obydwojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem powinna wynikać przy tym z treści sentencji wyroku rozwodowego określającego na podstawie art. 58 § 1a k.r. i o. sposób kontaktów z dzieckiem, nawet jeśli z uzasadnienia takiego wyroku by wynikało, że sąd powszechny nie traktuje określonych przez siebie kontaktów jako świadczących o opiece naprzemiennej. Trzeba bowiem przypomnieć, że sąd powszechny rozstrzygając o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, stosuje przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nie przepisy ustawy o pomocy. Sąd powszechny nie orzeka bowiem o istnieniu lub nieistnieniu opieki naprzemiennej, którymi to pojęciami k.r. i o. się nie posługuje, ale określa sposób kontaktu z małoletnim, który z mocy art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy jest wyłączną podstawą do ustalenia przez właściwe organy administracji rozpatrujące

wniosek o świadczenie wychowawcze, czy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod naprzemienną opieką obydwojga rodziców rozwiedzionych. Koniecznym przy tym warunkiem stwierdzenia pozostawania dziecka pod opieką naprzemienną jest posiadanie przez oboje jego rodziców pełnej władzy rodzicielskiej (co w sprawie ma miejsce), a na przeszkodzie takiemu stwierdzeniu nie stoi ustalenie w wyroku rozwodowym, że miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowo miejsce zamieszkania drugiego z rodziców, niż wnioskujące o ustalenie kwoty świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc (por. punkt II wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r.). Na przeszkodzie stwierdzeniu pozostawania dziecka pod opieką naprzemienną nie stoi też, co do zasady, zobowiązanie w wyroku rozwodowym obojga rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletniego dziecka stron i zasądzenie z tego tytułu na jego rzecz alimentów od jednego z rodziców. Takie orzeczenie może bowiem być następstwem różnych możliwości zarobkowych i majątkowych obojga rodziców, co zgodnie z art. 135 § 1 k. r. i o. określa zakres świadczeń alimentacyjnych, a także może być przejawem zasady równej stopy życiowej rodzica i dziecka, co również może spowodować zasądzenie na uprawnione dziecko świadczenia alimentacyjnego na wyższym poziomie, niż wynikałoby to z jego usprawiedliwionych potrzeb. Orzeczenie zasądzające alimenty od jednego z rodziców na rzecz dziecka nie zawsze więc jest przejawem, czy dowodem tego, że opieka nad małoletnim dzieckiem stron nie jest sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Również brak zgody obojga stron i ich woli do komunikowania się odnośnie do wszystkich spraw dziecka, nie może, zdaniem Sądu, przesądzać o braku przyjęcia, że dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, gdyż istnienie między rozwiedzionymi małżonkami takiego porozumienia jest istotnie, w świetle art. 58 § 1 zd. 2 k.r. i o., wiążące przy orzekaniu przez sąd powszechny w wyroku rozwodowym, ale nie jest warunkiem przyjęcia opieki naprzemiennej przewidzianym w przepisach ustawy o pomocy, choć niewątpliwie jest to stan pożądany. O takiej wykładni przekonuje to, że zgodnie z art. 58 § 1a k.r. i o. w braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Takie orzeczenie sądu orzekającego rozwód również może być podstawą do przyjęcia, że "dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych", co wprost wynika z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy. W okolicznościach niniejszej sprawy brak porozumienia obojga rozwiedzionych rodziców co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, tym bardziej nie powinien wykluczać możliwości uznania przez organy administracji, że syn skarżącego pozostaje jednak pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, że z uzasadnienia wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r. wynika motyw, jakim kierowała się matka A. G., odmawiając takiego porozumienia z M. G.. Jak to bowiem wynika z tego uzasadnienia: "Pozwany twierdził, że syn chciałby zostawać u ojca na noce także w czwartki, a w weekendy spędzać z nim czas do poniedziałku rano. Powódka przyznała tę okoliczność. Przyznała też, że mąż prosił ją o rozszerzenie kontaktów w ten sposób. Wyjaśniła, że nie zgodziła się na to z uwagi na kwestię finansową (wystąpienie przez pozwanego o podział świadczenia 500+). Sąd uznał, że dobro dziecka wymaga uwzględnienia wniosku pozwanego w zakresie proponowanych przez niego kontaktów (w każdy wtorek i czwartek od zakończenia zajęć w szkole do środy rano i piątku rano; w drugi i czwarty weekend miesiąca od piątku od zakończenia zajęć edukacyjnych do poniedziałku rano)".

Z powyższych rozważań wynika, że ograniczenie się przez organy administracji do stwierdzenia, że skoro w sentencji wyroku rozwodowego nie znalazło się stwierdzenie o pozostawaniu małoletniego syna stron pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, to istnienia takiej opieki nie można przyjąć - stanowiło naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy.

Konsekwencją takiej błędnej wykładni było zaniechanie dokonania niezbędnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, co świadczy o naruszeniu przez organy administracji przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji zabrakło jakichkolwiek rozważań pod kątem przedstawionych wyżej kryteriów oceny kluczowego dla rozstrzygnięcia zagadnienia, tj. tego, czy zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., A. G. miał pozostawać pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. W szczególności zabrakło w tej decyzji oceny przesądzającego, zdaniem Sądu, sprawę rozstrzygnięcia w tym wyroku o sposobie wspólnego wykonywania władzy

rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów M. G. z małoletnim synem A. G. po rozwodzie, a w szczególności oceny tego, czy tak określone kontakty wskazują na sprawowanie nad A. G. przez obydwoje jego rozwiedzionych rodziców opieki naprzemiennej w porównywalnych (a nie równorzędnych) i powtarzających się okresach.

W okolicznościach niniejszej sprawy koniecznym było również dokonanie przez organy administracji ustaleń co do sposobu rozstrzygnięcia apelacji stron od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., a także co do sposobu uzasadnienia takiego wyroku sądu apelacyjnego.

Z twierdzeń skarżącego, a także z odpowiedzi na skargę wynika, że Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 27 stycznia 2022 r. w sprawie I ACa 846/20 oddalił apelacje obu stron. Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, że M. G. złożył w toku postępowania administracyjnego odpis tego wyroku, w aktach sprawy przedstawionych Sądowi takiego wyroku nie ma. Ze względu na znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sposobu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie treści wyroku rozwodowego rodziców małoletniego A. G., a także uzasadnienia takiego wyroku, o czym była wyżej mowa, konieczne jest poczynienie przez organy administracji niewątpliwych, (tj. opartych na odpisie stosownego orzeczenia) ustaleń co do sposobu rozstrzygnięcia wspomnianych apelacji oraz co do treści uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 stycznia 2022 r. Należy bowiem zauważyć, że w przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się jedynie fotokopia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r. (k. 17 – 27 akt administracyjnych), nie będąca odpisem tego wyroku potwierdzonym za zgodność z oryginałem.

Brak wskazanych powyżej ustaleń świadczy o naruszeniu przez rozpatrujące sprawę organy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak to już wyżej wspomniano, organ II instancji dopuścił się również poważnego naruszenia przepisu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

Jak wynika z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Regulacja taka oznacza, że również po zmianie właściwości rzeczowej organów rozpatrujących od 1 stycznia 2022 r. sprawy o świadczenia wychowawcze i przekazaniu tych spraw do kompetencji ZUS i Prezesa ZUS, w dalszym ciągu mają w tych sprawach zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem wynikającym z art. 28 ust. 2 ustawy o pomocy, które nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Natomiast wspomniany art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. stanowi, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a zgodnie z art. 107§3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia.

Wbrew takim wymogom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło dostatecznego ustosunkowania się przez organ do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również przedstawienia stanu faktycznego jak i istoty problemu. W uzasadnieniu tym nie przedstawiono w szczególności tzw. części historycznej ilustrującej zarówno stanowisko skarżącego jak i przebieg postępowania i zgromadzone w sprawie dowody. Brakło w szczególności jakichkolwiek informacji o wcześniejszym postępowaniu z wniosku M. G. o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna A. G. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., choć postępowanie to zakończyło się wyrokiem NSA w Warszawie, którego rozstrzygnięcie wymagało analizy z punktu widzenia dyspozycji normy zawartej w art. 153 P.p.s.a., o czym była wyżej mowa. Nie przedstawiono jakichkolwiek informacji o zaskarżeniu apelacjami wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., w związku z czym brakło informacji o tym, czy i kiedy ten wyrok, w oparciu o który organ czynił swoje ustalenia, stał się prawomocny. Nie wspomniano też o wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 stycznia 2022 r., I ACa 846/20, którym te apelacje zostały rozstrzygnięte.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie tylko nie znalazło się wystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej, ale nawet nie powołano, ani też nie przytoczono jakichkolwiek przepisów materialnego prawa administracyjnego stanowiących podstawę zapadłej decyzji.

Jedynymi przepisami, jakie wskazano jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji, był art. 28 ustawy o pomocy, (bez wskazania, która część tego rozbudowanego przepisu składającego się z czterech ustępów, ma w sprawie zastosowanie) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Należy przypomnieć, że przepis art. 28 ustawy o pomocy stanowi, że:

1. W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

2. W sprawach o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę przepisów art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się.

3. Do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 i 655) jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze.

4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się do spraw, o których mowa w art. 16.

Przytoczona treść wskazuje, że art. 28 ustawy o pomocy zawiera normy określające właściwość rzeczową i funkcjonalną organów administracji, między innymi w sprawach świadczeń wychowawczych, właściwość miejscową sądów administracyjnych w takich sprawach, a także odesłanie do stosowania w tych sprawach przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z pojedynczymi wyłączeniami ich stosowania.

Przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. określa natomiast, że jednym z rodzajów decyzji wydawanych przez organ odwoławczy jest decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak więc widać, żaden z przywołanych przez organ przepisów nie zawiera jakiejkolwiek materialnoprawnej normy dotyczącej rozstrzyganej w sprawie materii, tj. świadczenia wychowawczego, a zwłaszcza kluczowej dla rozstrzygnięcia i spornej kwestii pozostawania syna skarżącego pod opieką naprzemienną. Żadne takie przepisy nie zostały wskazane, ani przytoczone, czy tym bardziej wyjaśnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, gdzie zachodzą istotne wątpliwości co do wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów, a w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przedstawiane są różne, często sprzeczne poglądu co do poszczególnych regulacji określających zasady przyznawania świadczeń wychowawczych, w szczególności w wypadku opieki naprzemiennej, (o czym była wyżej mowa), wyjaśnienie podstawy prawnej zapadłej decyzji nabierało szczególnego znaczenia. Organy administracji miały obowiązek tę podstawę szczegółowo, a zarazem jasno i zrozumiale dla strony wyjaśnić.

Ze względu na treść art. 107 § 3 k.p.a. oraz obowiązujące w postępowaniu administracyjnym zasady ogólne pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 k.p.a.) i

przekonywania (art. 11 k.p.a.),zaprezentowany przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie sposób uzasadnienia zaskarżonej decyzji - należy uznać za istotnie naruszający prawo i niedopuszczalny.

Należy dodać, że próba uzasadnienia zaskarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie mogła zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2006 r., II OSK 450/06, LEX nr 266365, a także T. Woś, Komentarz do art. 54 P.p.s.a., (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., III OSK 1087/21).

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku uwzględnienia w sprawie tego, jak w rzeczywistości jest wykonywana opieka nad synem skarżącego oraz jak opiekę tę oceniają inne organy na potrzeby innych postępowań należy wyjaśnić, że skoro, jak to wyżej wyjaśniono, pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych ma być zgodne z orzeczeniem sądu wydanym w oparciu o prawo rodzinne i opiekuńcze, to organ rozstrzygający w zakresie świadczenia wychowawczego, nie może samodzielnie w ramach tego postępowania ustalać, czy w danym przypadku faktycznie jest sprawowana opieka naprzemienna nad dzieckiem przez rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu. Należy dodać, że w razie zmiany zawartego w wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r. rozstrzygnięcia co od sposobu ustalenia kontaktów małoletniego A. G. z ojcem, czy odmiennego rozstrzygnięcia o miejscu pobytu małoletniego syna stron, o co skarżący może w każdym czasie

zabiegać, również ocena charakteru opieki sprawowanej przez rodziców małoletniego A. G. może ulec zmianie.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. również uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni powyższą ocenę prawną i szczegółowe wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności organ ten uzupełni materiał dowodowy o wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt I ACa 846/20 z uzasadnieniem, o ile zostało sporządzone. Ustali w ten sposób, czy wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I C 1715/18 stał się prawomocny i w jakiej dacie. Następnie oceni, czy syn skarżącego A. G., zgodnie z prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych. W zależności od wyniku tej oceny, przy której uwzględni przedstawione powyżej uwagi i wskazania, wyda stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego. Swoje rozstrzygnięcie natomiast uzasadni ściśle według wymogów, jakie ma ono spełniać stosownie do treści art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.