Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 717/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy zwrotu działki po wznowieniu postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 18 listopada 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 151 § 1 w zw. z art. 149 § 2 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990), po wznowieniu postępowania administracyjnego na wniosek J. M. i S. M., odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25 marca 2002 r., w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...], poł. w obr[...]. ewid. P. m. K., na rzecz S. M. i J. M..

W uzasadnieniu organ podał, że decyzją nr [...] z dnia 25 marca 2002 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,2561 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,0082 ha, obr. [...]. ewid. P. m. K., na rzecz poprzednich właścicieli: S. M. i J. M.. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 11 kwietnia 2002 r. Wskazał, że pismem z dnia 30 kwietnia 2008 r., sprecyzowanym pismem z dnia 9 czerwca 2008 r., powołując się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 S. M. i J. M. wystąpili do Prezydenta Miasta K. z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją. Postanowieniem nr [...] z dnia 8 sierpnia 2008 r. Wojewoda wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na wezwanie organu, wnioskodawcy dodatkowo wyjaśnili, że podstawę do wznowienia postępowania stanowią przesłanki określone w art. 145a § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5) K.p.a., a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 kwietnia 2008 r., jak i ustaleniem, że ww. nieruchomość nie jest wykorzystywana na cel wywłaszczenia. Postanowieniem nr [...] z dnia 28 września 2020 r. Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie.

Organ ustalił, że pismem z dnia 26 stycznia 1998 r. J. M. wystąpił do ówczesnego Wojewody K. o zwrot działki nr [...], obr. [...]. ewid. P. m. K.. Następnie pismem z dnia 23 lutego 1998 r. do ww. wniosku o zwrot przyłączyła się S. M.. Przedmiotową nieruchomość Skarb Państwa nabył od S. M. i J. M. aktem notarialnym - umową sprzedaży rep. [...] z dnia 20 września 1978 r., zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Operatem [...] wpisanym do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 16 grudnia 1980 r. działka nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] i nr [...]. W ramach toczącego się przed Wojewodą K. postępowania zwrotowego, w dniu 20 maja 1998 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], obr. [...]. ewid. P. m. K., w trakcie której ustalono, że część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] stanowi teren zielony z wykonaną częściowo infrastrukturą osiedlową w postaci drogi dojazdowej do bloków i zatoczki postojowej dla samochodów, natomiast na pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wybudowana została stacja trafo. Następnie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), sprawa przekazana została do załatwienia Prezydentowi Miasta K., wykonującemu zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Ostateczną decyzją nr [...] z dnia 25 marca 2002 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu m. in. działki nr [...]. Prezydent Miasta K. ustalił, że objęta roszczeniem o zwrot działka nr [...] stanowi własność Gminy K. i oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 21 listopada 1979 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tych okolicznościach zastosowanie znalazł przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W wyniku mających miejsce po wydaniu ww. decyzji przekształceń geodezyjnych, działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. odpowiada obecnie częściom działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obr[...] jedn. ewid. P. m. K.. Organ wyjaśnił, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanów, jakie istniały w dniu 1 stycznia 1998 r. Na podstawie tego przepisu, w sytuacji zaistnienia okoliczności zawartych w jego hipotezie, nie można uznać, że w tym dniu istniało po stronie byłych właścicieli roszczenie o zwrot nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w warunkach wywłaszczenia. W sytuacji ustanowienia na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu prawa użytkowania wieczystego zwrot nieruchomości jest niemożliwy, przy czym nie ma potrzeby badania przesłanek zawartych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że w realiach rozpatrywanej sprawy administracyjnej nie miało znaczenia jaki był ówczesny stan zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], obr. [...]. ewid. P. m. K..

Organ, analizując treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, który wszedł w życie w dniu 9 kwietnia 2008 r., wskazał, że żaden z przepisów co do których stwierdzono niezgodność z Konstytucją (art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; art. 137 ust. 2 ustawy w zakresie, w jakim uzależniał zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot; art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami; art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw) nie stanowił podstawy prawnej wydania decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25 marca 2002 r. w tym znaczeniu, że nie przesądzał o treści zawartego w niej rozstrzygnięcia. Mocą tego wyroku nie doszło bowiem do derogacji przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Starosty [...] na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zaistniała żadna z przyczyn wznowienia postępowania, wskazanych przez stronę skarżącą.

Odwołanie od ww. decyzji złożył J. M., podnosząc decyzja jest bardzo krzywdząca i prowadzi do zagrabienia jego własności. Jak wynika bowiem z art. 240 k.c. umowa użytkowania wieczystego nie jest umową nierozwiązywalną, a podstawą do jej rozwiązania jest m. in. korzystanie z gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste niezgodnie z treścią ustaleń i jej przeznaczeniem. Skoro więc Spółdzielnia Mieszkaniowa nie wykorzystała gruntu na cele budownictwa mieszkaniowego, nie tylko w okresie bezpośrednio następującym po decyzji wywłaszczeniowej, ale w ogóle, to nie można przedkładać interesu użytkownika wieczystego nad interes właściciela, któremu własność została odebrana. Takie działanie narusza normy konstytucyjne. Nie bez znaczenia jest również fakt, że Trybunał Konstytucyjny zajmował się badaniem zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i uznał je za niezgodne z Konstytucją.

Wojewoda decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r., znak:[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił uregulowania kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania. Dalej podał, że S. M. i J. M. jako podstawę wznowienia postępowania wskazali przepisy art. 145a § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Opierając się na piśmiennictwie organ wskazał, że dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 jest ograniczona dwiema przesłankami pozytywnymi. Pierwszą przesłanką jest rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. Drugą przesłanką wznowienia postępowania jest orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przesłanka ta będzie spełniona, jeżeli po rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną, w oparciu o obowiązujący przepis prawa, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą. Z kolei podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. opiera się na łącznym wystąpieniu trzech przesłanek: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy muszą być nowe, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną.

Zdaniem organu, J. M. nie przedstawił nowych dowodów, ani żadnych nowych okoliczności faktycznych sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji z 25 marca 2002 r., a nieznanych organowi, który wydał ww. decyzję. Co więcej, tak obecnie, jak w dniu 20 maja 1998 r., kiedy to w ramach toczącego się przed Wojewodą K. postępowania zwrotowego przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], stanowiła ona teren zielony z wykonaną częściowo infrastrukturą osiedlową w postaci drogi dojazdowej do bloków i zatoczki postojowej dla samochodów. Dodatkowo, jak wskazał J. M.: "rośnie na niej kilka drzew, które zostały w ostatnim czasie celowo zasadzone przez Spółdzielnię, aby wykazać się, że realizuje cel wywłaszczenia." Niemniej stan zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie miał znaczenia dla wydania przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia 25 marca 2002 r., bowiem podstawę odmowy zwrotu działki nr [...] stanowił art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który znosi obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego).

W przedmiotowej sprawie nie została również spełniona przesłanka wznowienia postępowania stypizowana w przepisie art. 145a § 1 k.p.a., bowiem mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, nie doszło do derogacji przepisu art. 229 u.g.n., który stanowił podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta K. z 25 marca 2002 r. znak: [...]. W rozpatrywanej przed Prezydentem Miasta K. sprawie zwrotu działki nr [...] nie miało znaczenia jaki był jej stan zagospodarowania, gdyż organ I instancji nie dokonywał oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia pod kątem przesłanek wymienionych w art. 137 u.g.n.

Skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. M..

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa poprzez odmowę uchylenia decyzji, która nie odpowiada przepisom prawa pozostawiając w dyspozycji Skarbu Państwa i Gminy Miejskiej K. nieruchomość, która nie została wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem tj. na potrzeby budowy osiedla mieszkaniowego [...] [...] Jednocześnie, w ocenie skarżącego, art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należy za sprzeczny z Konstytucją, albowiem stanowi on usankcjonowanie wywłaszczenia dokonanego niezgodnie z przepisami tej ustawy tylko z tego względu, że podmiot publiczny ustanowił prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości, którą nie miał prawa rozporządzać, a to wobec spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości przed takim rozporządzeniem.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...].

W uzasadnieniu skarżący zaznaczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewody, że fakt rozporządzenia nieruchomością poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej musi prowadzić do oddalenia wniosku, albowiem ustanawiając użytkowanie wieczyste Skarb Państwa naruszył prawo, albowiem wiedząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany dokonał rozporządzenia nieruchomością na rzecz podmiotu trzeciego, przedkładając interesy Spółdzielni Mieszkaniowej nad gwarantowane Konstytucją i aktami prawa międzynarodowego prawo własności. Brak wykorzystania zabranej działki na cel wywłaszczenia ma charakter bezsporny. Brak zrealizowania planów wywłaszczeniowych musi skutkować zwrotem skarżącemu własności, albowiem wywłaszczenie może nastąpić tylko w wyjątkowych wypadkach i tylko dla uzasadnionych celów publicznych. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż Trybunał Konstytucyjny zajmował się badaniem zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i uznał je za niezgodne z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym przepisem art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ nie wszystkie strony wykonały powyższe wezwanie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (jedynie pełnomocnik organu oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu zdalnym) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wniesiona skarga okazała się bezzasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., co oznacza, że organ stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25 marca 2002 r., w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...], poł. w obr[...]. ewid. P. m. K. na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej w trybie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. jest rezultatem stwierdzenia przez organ administracji braku podstawy wznowieniowej, która stanowiła przyczynę wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. W takiej sytuacji nie dochodzi do rozstrzygania o istocie sprawy załatwionej decyzją dotychczasową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r.

I OSK 967/07). Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania wskazane przez skarżącego tj. określone w art. 145a § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Stosownie do art.145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Skarżący domagał się wznowienia postępowania ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. K 6/05. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że:

"1. Art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji.

4. Art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji."

Organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie wywiodły, że żaden z powołanych wyżej przepisów, co do których stwierdzono niezgodność z Konstytucją RP nie stanowił podstawy prawnej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 25 marca 2002 r. w zakresie odmowy zwrotu m. in. działki nr [...]. Zapadłe rozstrzygnięcie zostało bowiem wydane w oparciu o ustalenie, że objęta roszczeniem o zwrot działka nr [...] stanowi własność Gminy K. i oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 21 listopada 1979 r. Opisana sytuacja odpowiadała zatem dyspozycji art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako u.g.n.), zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten zawiera tzw. negatywną przesłankę zwrotową, przeszkodę w zwrocie nieruchomości, której ustalenie powinno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości (por. T. Woś, "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", Warszawa 2007, s. 284). Ustalenie przez organ administracji istnienia przesłanki z art. 229 u.g.n. powoduje brak możliwości merytorycznego orzekania o zwrocie nieruchomości. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Przepis art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości (teza nr 1, 2 do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 679/09). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06 Sąd ten stwierdził z kolei, że jeśli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n. Także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r. I OSK 2283/16 podkreślono, iż spełnienie w okolicznościach konkretnej sprawy przesłanki ustalonej w art. 229 u.g.n. stanowi o negatywnym rezultacie postępowania zwrotowego, co wyklucza dalsze merytoryczne badanie wniosku, zwłaszcza w zakresie, w jakim art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wiąże możliwość zwrotu nieruchomości z ustaleniem jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wbrew temu co zdaje się uważać skarżący dla stwierdzenia podstawy wznowienia określonej w art. 145a § 1 K.p.a. nie jest wystarczające zakwestionowanie przez Trybunał Konstytucyjny jakiekolwiek przepisu który ma zastosowanie przy załatwianiu określonej kategorii spraw (w tym przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości). W omawianym przepisie "niezgodność aktu na podstawie którego została wydana decyzja" należy rozumieć jako podważenie przez Trybunał Konstytucyjny konkretnego przepisu na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna. Art. 229 u.g.n. nie był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego w sprawie do sygn. K 6/05.

Również i druga przesłanka, w oparciu o którą zostało wznowione postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie została zweryfikowana pozytywnie. Wskazać należy, że w przepisie tym chodzi o pojawienie się tylko takich dowodów, które są dla sprawy istotne, które są nowe, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2017 r. o sygn. akt I GSK 468/17 pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji. Natomiast przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję.

W postępowaniu wznowieniowym organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uzasadnienia dla spełnienia omawianej przesłanki wznowieniowej skarżący upatrywał w aktualnym zagospodarowaniu wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, które w jego w ocenie nie może zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia. Prawidłowo zatem organy wyjaśniły, że w niniejszej sprawie stan zagospodarowania nieruchomości nie tylko, że nie uległ znaczącej zmianie od czasu przeprowadzenia w dniu 20 maja 1998 r. rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...], ale przede wszystkim stanowił okoliczność nieistotną z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Jak już bowiem wskazano wyżej podstawę odmowy zwrotu działki nr [...] stanowił art. 229 u.g.n., który znosi obowiązek zwrotu nieruchomości, nawet jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego). Stwierdzenie przesłanki ustalonej w art. 229 u.g.n. obliguje organ do wydania decyzji odmownej, jak również zwalnia go od merytorycznego badania wniosku, w szczególności czy nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Reasumując Sąd uznał, że skoro przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku 3 kwietnia 2008 r., sygn. K 6/05 za niezgodne z Konstytucją nie stanowiły podstawy prawnej decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta K. i nie wystąpiła również przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, zaś zarzuty skarżącego są nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.