Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1083/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 15
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6 ust. 1; art. 80 ust. 1, 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 5 ust. 1 pkt 14
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a, ust. 2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca),, NSA Marek Zalewski, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 maja 2010 r. W. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał W. B. przyznał płatność rolnośrodowiskową w wysokości 30.394,29 zł, w tym:

- pakiet 5 – ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w wysokości 27.290,29 zł do powierzchni 26,27 ha oraz w wariancie 5.10 – użytki przyrodnicze – Natura 2000 w wysokości 3.104,00 zł do powierzchni 5,00 ha. Płatności do pozostałych wnioskowanych przez skarżącego wariantów nie zostały przyznane z uwagi na przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności stwierdzone na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli. Przyznane środki zostały przekazana na rachunek bankowy skarżącego w dniu 15 czerwca 2011 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na uchybienia procesowe i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ponownie przyznał W. B. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 30.394,29 zł. Decyzja ta została uchylona w wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 12 stycznia 2012 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 6 503,52 zł, w tym:

- Pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości 135,52 zł do powierzchni 0,11 ha;

- Pakiet 4 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 3.168,00 zł do powierzchni 3,30 ha;

- Pakiet 5 – ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.10 – użytki przyrodnicze – Natura 2000 w wysokości 3.104,00 zł do powierzchni 5,00 ha.

Płatności do pozostałych wariantów nie zostały przyznane z uwagi na przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności stwierdzone na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli.

W wyniku wniesionego odwołania przez W. B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Wobec powstałej różnicy pomiędzy kwotą przyznaną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. (30.394,29 zł) a kwotą przyznaną decyzją z dnia [...] maja 2012 r., Kierownik BP ARiMR w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych W. B. decyzją z dnia [...] maja 2011 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił W. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 27.290,29 zł.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 917/13 uchylił powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] października 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Sąd w uzasadnieniu wskazał m.in., że rozpoznając sprawę ponownie, organ w pierwszej kolejności ustali wyczerpująco, jaki charakter miał błąd organu. Przy czym, wymagać to będzie szczegółowego wskazania, z odniesieniem się do konkretnych danych, jakiej treści wniosek został złożony, jakie dokumenty zostały do wniosku dołączone, kiedy i w jakim zakresie przeprowadzono kontrolę, której wyniki nie pozwalały na przyznanie płatności do pakietu 5.1. Nadto, organ powinien też dokonać analizy przepisów regulujących przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych i wyjaśnić, jakie obowiązki ciążyły na wnioskodawcy, w szczególności w zakresie prawidłowości zgłaszanych danych. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie, że rolnik znał zasady przyznawania pomocy, a więc mógł w zwykłych okolicznościach błąd wykryć.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił W. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 27 290,29 zł.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że wypłacone nienależnie W. B. środki publiczne za rok 2010 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych pochodzą ze środków z EFRROW oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 z późn. zm.), dalej także jako ustawa o arimr.

Dyrektor ARiMR wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ na podstawie art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 37/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L Nr 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., s. 65), był zobowiązany do ustalenia, czy W. B. pobrał nienależne lub nadmierne płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2010. Oznacza to, że dla oceny zasadności ustalenia W. B. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010 decydujące znaczenie ma ustalenie, czy uzyskane przez stronę płatności rolnośrodowiskowe za rok 2010 są "nienależne".

Organ odwoławczy wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe za rok 2010, przyznane W. B. decyzją Kierownika Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2011 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże decyzja, na podstawie której wypłacono środki została uchylona przez Dyrektora [...] Oddział Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał wnioskodawcy płatności w niższej wysokości niż to wynikało z pierwotnej decyzji, odmawiając kwoty w wysokości 27.290,29 zł z tytułu realizacji wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000. Oznacza to, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której wnioskodawca uzyskał płatności w wyższej wysokości, należy uznać, że W. B. utracił uprawnienia do uzyskania części płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości 27.290,29 zł, przekazane na wskazany rachunek bankowy w dniu 15 czerwca 2011 r., stanowią kwotę nienależnie pobranych płatności, podlegającą zwrotowi.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania się do przepisów K.p.a., to jest art. art. 7, 8, 9 oraz 77, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego wyjaśnił, że organy prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych działały w oparciu o przepisy prawa - art. 29 ustawy o arimr oraz art. 80 rozporządzenia Komisji. Przepisy te określają w sposób wyraźny jaki zakres podlega badaniu przez organy w tym postępowaniu. Przeprowadzenie postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w tym określenie wielkości powierzchni gruntów rolnych uprawnionych do płatności, stanowi przedmiot odrębnego postępowania, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Sprawa przyznania W. B. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2012 r. Zarzuty przeprowadzenia postępowania przyznania płatności w rolnośrodowiskowej na rok 2010, należało zatem traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy podniósł, że sprawie kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej wynosi 27.290,29 zł. i przekracza ona kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do przedmiotowej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje ARiMR, dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. W niniejszej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej wynosi 27.290,29 zł. i przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Dalej Dyrektor ARiMR wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., to jest: - płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy; - błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010 wypłacone na rachunek bankowy W. B. w dniu 15 czerwca 2011 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2011 r. wynikały z pomyłki organu, który pominął dołączone do wniosku dokumenty takie jak: - załącznik graficznego nr 1/1 dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...]; - informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności. Kierownik ARiMR nie dokonał, na podstawie wypełnionego załącznika graficznego, oceny wstępnej prawidłowość deklaracji rolnika, a także nie uwzględnił powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, stanowiącej maksymalną kwalifikowaną powierzchnię na danych działkach ewidencyjnych. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było wyjaśnienie rozbieżności w pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności przez wnioskodawcę, a wielkością maksymalnego kwalifikowanego obszaru do płatności zapisanego w systemie identyfikacji działek rolnych, z wykorzystaniem dostępnych w sprawie materiałów dowodowych, w tym wypełnionego przez Stronę załącznika graficznego.

Dyrektor ARiMR podniósł, że nie została jednak spełniona druga przesłanka art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, to jest, że "błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Zdaniem organu wnioskodawca mógł w zwykłych okolicznościach wykryć błąd. W. B. zadeklarował we wniosku działkę ewidencyjną nr [...] położoną w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...]. Powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej wynosi 25,2164 ha, do płatności Strona wnioskowała na ww. działce 24,02 ha użytków rolnych tj.:

- działka rolna BB - 5,00 ha;

- działka rolna G - 14,08 ha

- działka rolna H - 2,87 ha;

- działka rolna I - 1,04 ha;

- działka rolna II - 1,03 ha (nie zgłoszona do programu rolnośrodowiskowego).

Powierzchnia gruntów nieużytkowanych rolniczo według deklaracji wnioskodawcy wynosiła 1,20 ha. Podczas kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy dla działek rolnych B, DDD, E, G, R stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodem DR27 (działka rolna nie została skontrolowana ze względu wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności). Ze względu na fakt, że nie został dokonany pomiar działek rolnych, płatność została przyznana do powierzchni deklarowanej. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. płatność w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 została przyznana do powierzchni 26,27 ha, w tym do działki rolnej G do powierzchni 14,08 ha. W wyniku ponownej weryfikacji sprawy powierzchnia deklarowana została zredukowana do pomiaru powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG). Zmniejszenie dotyczyło działki rolnej G (działka ewidencyjna [...]) z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 14,08 ha wykluczono 5,78 ha. Do płatności na ww. działce rolnej została uwzględniona powierzchnia 8,30 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną w obrębie działki ewidencyjnej [...] przez producenta rolnego, tj. 26,27 ha a powierzchnia stwierdzoną tj. 20,49 ha na działce (jako uprawnioną do płatności) wyniosła 5,78 ha, co stanowi 28,21% powierzchni stwierdzonej w stosunku do powierzchni deklarowanej. Wobec czego, na podstawie art. 58 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., płatność z tytułu realizacji pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie, 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 została odmówiona.

Dyrektor ARiMR zauważył, że z danych zawartych na Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności wynika, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wyznaczona na podstawie zdjęcia satelitarnego dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 18,10 ha, czyli nieużytki na działce zajmują powierzchnię 7,12 ha. Na podstawie informacji dotyczącej działek ewidencyjnych zawierającej dane opisowe pozyskane z Ewidencji Gruntów i Budynków powierzchnia lasu i nieużytków na działce wynosi łącznie 4,21 ha. Zatem, jeżeli powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 25,2164 ha, powierzchnia PEG wynosi 18,10 ha, tereny nieuprawnione stanowią 7,12 ha oraz na podstawie załącznika graficznego można stwierdzić, że są to lasy i zadrzewienia, deklarowana do płatności przez wnioskodawcę powierzchnia 24,02 ha łąk i szuwarów z użytkowaniem kośnym, wskazuje na znaczne zawyżenie powierzchni. Zatem wnioskodawca dysponował dokumentami, na podstawie których mógł zweryfikować powierzchnie deklarowanych działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowej. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na stronie ciąży obowiązek podania prawidłowej wielkości użytkowanych gruntów rolnych, z pominięciem terenów nieużytkowanych rolniczo. W związku z czym błąd organu był błędem oczywistym. Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Błąd ten mógł być wykryty w zwykłych okolicznościach przez W. B., bowiem obszar maksymalny kwalifikowany, jest to obszar faktycznie użytkowany rolniczo przez producenta, tak więc miał możliwość oraz obowiązek ustalenia takiego obszaru. Zatem nie zachodzą przesłanki uzasadniające możliwość odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR z dnia [...] września 2014 r., zarzucając jej:

- obrazę przepisów postępowania, to jest art. art. 7, 8, 9, 75, 77, 80 K.p.a., polegającego na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności poprzez jednostronne wadliwe działanie organu rozstrzygającego polegającego na nieprawidłowej ocenie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowaniu i uznaniu że przeprowadzone czynności procesowe uzasadniały wystarczająco ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków, pomimo błędnych ustaleń kontroli na miejscu w 2011 r.;

- art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez jego niezastosowanie i uznaniu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do uznania działania skarżącego jako potwierdzającego możliwość wykrycia błędu organu przy przyznaniu płatności finansowej w zwykłych okolicznościach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenatcję zawartą w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, których następstwem byłoby uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 917/13, wcześniejszej decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpoznając zatem sprawę ponownie, organy ARiMR związane były oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uchylającym poprzednie decyzje organów ARiMR. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej jako P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że organy ARiMR obowiązane były ustalić wyczerpująco, jaki charakter miał błąd organu w sprawie niniejszej, szczegółowo wskazując, z odniesieniem się do konkretnych danych, jakiej treści wniosek został złożony, jakie dokumenty zostały do wniosku dołączone, kiedy i w jakim zakresie przeprowadzono kontrolę, której wyniki nie pozwalały na przyznanie płatności do pakietu 5.1. Organy powinny były też dokonać analizy przepisów regulujących przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych i wyjaśnić, jakie obowiązki ciążyły na wnioskodawcy, w szczególności w zakresie prawidłowości zgłaszanych danych. Nadto, organ obowiązany były do dokonania analizy, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009, w szczególności, czy rolnik mógł zauważyć błąd.

Wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności następuje w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o arimr, art. 80 ust. 1,2,3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009).

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o arimr, Kierownik BP ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1/ pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2/ krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej;

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Z regulacji art. 29 ustawy o arimr wynika zatem, że w przepisie jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa.

Biorąc pod uwagę różnicę pomiędzy kwotą przyznaną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. (30.394,29 zł) a kwotą przyznaną decyzją z dnia [...] maja 2012 r. do Pakietu 5 – ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.10 – użytki przyrodnicze – Natura 2000 w wysokości 3.104,00 zł do powierzchni 5,00 ha, to wypłata skarżącemu kwoty 27.290,29 zł z tytułu płatności na rok 2010 jest wypłatą świadczenia nienależnie pobranego.

Należy zatem rozważyć, czy były podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przy czym, bezspornym w niniejszej sprawie jest, że przyznanie przedmiotowej płatności na rok 2010 r. dokonano wskutek błędu organu.

Zgodnie z treścią art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Należy w tym miejscu dodać, że regułę taką wprowadzał, obowiązujący do 31 grudnia 2009 r., art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE, seria L, nr 141, s. 18, ze zm.). Z mocy odesłania zawartego w art. 2 rozporządzenia nr 1975/2006 reguła ta znajdowała również zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych. Od 1 stycznia 2009 r. reguła ta znalazła się w art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009, które jednocześnie w art. 86 ust. 2 dokonało stosownego przeniesienia odesłania ("Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II"). Od 1 stycznia 2011 r. reguła ta pojawiła się w treści art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w kontekście art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Skoro bezspornym jest, że płatności dokonano wskutek błędu organu, to w niniejszej sprawie należało również ustalić, czy błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez skarżącego rolnika w zwykłych okolicznościach.

W ocenie Sądu, organy ARiMR prawidłowo w niniejszej sprawie odmówiły zastosowania w sprawie przepisów wyłączających obowiązek zwrotu nienależnej płatności jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, innej władzy lub błąd nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika.

Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., seria L, Nr 277, s. 1), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1698/2005". Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 173), dalej także jako ustawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy).

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. straciło moc na podstawie § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, dalej wymienianego jako "rozporządzenie z dnia 13 marca 2013 r."). Nowe rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 marca 2013 r., a więc przed wydaniem decyzji przez obydwa organy po wznowieniu postępowania.

W niniejszej sprawie jednak zastosowanie miały przepisy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., bowiem w myśl przepisu § 46 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia oraz zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.

Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej (określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.), realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.)

Przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2009 r. seria L, Nr 316, s. 65) określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia pomocą finansowa z tytułu programu rolnośrodowiskowego następuje w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej, która ma celu sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności Zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Zgodnie z art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne wniosków o pomoc w celu weryfikacji warunków kwalifikowalności do pomocy. Kontrole administracyjne mają na celu weryfikację odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. W związku z powyższym zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. d oraz ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności: szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie, i w stosownych przypadkach ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana. W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d, wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący, składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2010, był obowiązany do podania prawidłowej powierzchni gruntu objętego płatnością. Stąd skarżący nie może się skutecznie powoływać na ten przepis wyłączający możliwość żądania zwrotu dokonanej płatności. Tylko należyta staranność rolnika w przedmiotowej sprawie będzie miała wpływ na wyłączenie obowiązku zwrotu. Należy zgodzić się z Dyrektorem ARiMR, że W. B. naniósł granice działek rolnych uwzględniając tereny zalesione i zakrzewione, a więc był w pełni świadomy deklaracji terenów nieuprawnionych do płatności. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek oznaczeń w materiale przekazanym rolnikowi, które świadczyłyby o tym, że wyłączone powierzchnie zostały przywrócone do użytkowania. Z danych zawartych na Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności wynika, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wyznaczona na podstawie zdjęcia satelitarnego dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 18,10 ha, czyli nieużytki na działce zajmują powierzchnię 7,12 ha. Na podstawie informacji dotyczącej działek ewidencyjnych zawierającej dane opisowe pozyskane z Ewidencji Gruntów i Budynków powierzchnia lasu i nieużytków na działce wynosi łącznie 4,21 ha. Zatem, jeżeli powierzchnia całkowita działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 25,2164 ha, powierzchnia PEG wynosi 18,10 ha, tereny nieuprawnione stanowią 7,12 ha oraz na podstawie załącznika graficznego można stwierdzić, że są to lasy i zadrzewienia, deklarowana do płatności przez Pana [...] powierzchnia 24,02 ha łąk i szuwarów z użytkowaniem kośnym, wskazuje na znaczne zawyżenie powierzchni. Niezgodność ta jest wystarczająco duża aby mogła być łatwo dostrzeżona przez rolnika, który deklarował do płatności niemal całą powierzchnię działki ewidencyjnej (24,02 ha z 25,2164 ha), podczas gdy już z przekazanego mu materiału wynikało, że powierzchnia PEG wynosiła tylko około 72 % powierzchni działki. Brak jest jakichkolwiek dowodów, że powierzchnia działki nie objęta PEG (lasy i zadrzewienia) została przywrócona do rolniczego użytkowania (jako łąki i szuwary z użytkowaniem kośnym). Skoro skarżący dysponował dokumentami, na podstawie których mógł zweryfikować powierzchnie deklarowanych działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowej, to błąd ten mógł być wykryty w zwykłych okolicznościach przez [...]. Jak zauważył organ odwoławczy, obszar maksymalny kwalifikowany, jest to obszar faktycznie użytkowany rolniczo przez producenta, tak więc skarżący miał możliwość oraz obowiązek ustalenia takiego obszaru. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rolniku ciąży obowiązek podania prawidłowej wielkości użytkowanych gruntów rolnych, z pominięciem terenów nieużytkowanych rolniczo.

Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające możliwość odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych płatności.

Z oczywistych względów prawidłowo organ wykluczył możliwość zastosowania przepisów dotyczących odstępstwa od ustalenia kwoty nienależnie pobranej w przypadku gdy jej równowartość nie przekracza 100 euro. Ustalona przez organ kwota nienależnie pobranych płatności wielokrotnie przewyższa tą wielkość.

Nadto, sposób ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi nie budzi żadnych zastrzeżeń co do prawidłowości.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.