Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 545/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 106 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 15, art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 2, art. 80, art. 136, art. 140
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P.z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], II. przyznaje radcy prawnemu A. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu G. K. z lokalu nr [...] przy ul. R. D. [...] w P.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. K., wedle której skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kwietnia 2012 r. Podała ona, że G. K. nie reguluje bieżących rachunków, do mieszkania przychodzi raz na dwa tygodnie w celu odebrania korespondencji. W toku postępowania ustalono, że skarżący opuścił lokalu nr [...] i nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Organ I instancji przedstawił następnie zeznania świadków i wyjaśnienie stron. A. K. oświadczyła, że jej były mąż G. K. opuścił przedmiotowy lokalu w marcu lub kwietniu 2012 r. Wcześniej mieszkał w nim ze swoją konkubiną, stąd A. K. czasowo wyprowadziła się z mieszkania. Gdy oświadczyła, że wraca do przedmiotowego lokalu konkubina skarżącego wyprowadziła się w ciągu tygodnia, a skarżący w ciągu dwóch tygodni. Wtedy też G. K. zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste, a zajmowany dotychczas pokój zamknął na klucz. Od dnia [...] września 2012 r., kiedy to przeprowadzono oględziny lokalu w innej sprawie, skarżący nie pojawił się w mieszkaniu. Obecnie w lokalu mieszka tylko ojciec A. K. – J. C. Awiza do G. K. znajdują się w skrzynce pocztowej, a korespondencja nie jest odbierana. A. K. stwierdziła, że jej były mąż opuścił lokal dobrowolnie, a w okresie zamieszkiwania w nim nie płacił czynszu. Aktualnie wszystkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi ona i jej ojciec. Świadek B. W. zeznał, że zna skarżącego, sam jest dobrym kolegą J. C. i często u niego bywa (kilka razy w tygodniu). Następnie świadek podał, że skarżący wraz z inną kobietą i córką mieszkał z J. C. do marca lub kwietnia 2012 r. Od tego czasu spotkał on skarżącego kilkakrotnie w mieszkaniu, ale G. K. jedynie wchodził na kilka minut do lokalu. W ocenie świadka skarżący nie mieszka w omawianym lokalu. Świadek M. K. zeznał, że często bywa u J. C.; nie zna skarżącego. Świadek dodał, że do marca lub kwietnia 2012 r. w lokalu nr [...] oprócz J. C. przebywał jeszcze jeden mężczyzna. Od tego czasu nie widział w mieszkaniu wspomnianego mężczyzny i obecnie nie mieszka on zapewne w omawianym lokalu. Świadek J. C. zeznał, że G. K. jest jego zięciem. Skarżący dobrowolnie wyprowadził się w marcu lub kwietniu 2012 r. wraz ze swoją konkubiną. G. K. pozostawił w swoim pokoju meble i zamknął go na klucz. Skarżący posiada klucze do lokalu nr [...] i może swobodnie do niego wchodzić. Niemniej, od chwili wyprowadzenia się nie nocował w tym mieszkaniu i przyszedł tam tylko raz po swoje rzeczy. Świadek D. S. zeznała, że jest sąsiadką mieszkania nr [...]. Zna G. K., nie widuje go codziennie, ale myśli, że mieszka on w przedmiotowym lokalu. G. K. oświadczył, że nie opuścił przedmiotowego lokalu i nadal w nim mieszka z córką, opłacając czynsz w wysokości 300 zł. Zajmuje mały pokój, w którym zgromadzone są jego rzeczy. Nie korzysta z kuchni i nie stołuje się w tym lokalu. Niemniej nocuje tam, przyjmuje korespondencję. W łazience ma swoją pralkę automatyczną, kosmetyki, ręczniki i przybory toaletowe. Organ I instancji wskazał następnie, że w piśmie z dnia [...] października 2012 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa im. H. C. w P. poinformowała, że nie prowadzi rejestru osób mieszkających w lokalu, a jedynie rejestr osób posiadających tytuły prawne do mieszkań i rejestr członków spółdzielni. Z tych danych wynika z kolei, że prawo odrębnej własności do lokalu nr [...] przysługuje A. K. W dniu [...] grudnia 2012 r. przeprowadzono oględziny lokalu nr [...] z udziałem A. K. i G. K. W toku oględzin ustalono, że lokal składa się z trzech pokoi, kuchni i łazienki. Pokój, który miał zajmować skarżący, jest umeblowany. Znajdowały się tam m.in. kanapa narożnikowa, szafa odzieżowa, regał, szafka pod telewizor, dwie pufy i ława. W szafie znajdowała się odzież: koszulki, dwie pary spodni, spodnie letnie, swetry, skarpety i kurtki oraz obuwie. W szafce pod telewizorem przechowywane były dokumenty. Ponadto, w szafie odzieżowej znajdowały się przybory toaletowe, a na grzejniku ręcznik i drugi brudny w szafce. W łazience znajdował się szampon i płyn do mycia. G. K. oświadczył, że nie korzysta z kuchni, ponieważ nie stołuje się w mieszkaniu; nie pije w nim nawet herbaty. Organ I instancji zuznał, że sam fakt pozostawienia rzeczy w mieszkaniu nie przesądza jeszcze o stałym pobycie w tym lokalu, przez który rozumie się skoncentrowanie swoich spraw życiowym w danym miejscu. Organ I instancji uznał zeznania J. C., M. K. i B. W. za spójne i logiczne, natomiast zeznania G. K. nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu faktycznego i miały służyć jedynie utrzymaniu fikcji meldunkowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego zamiar stałego pobytu nie może być bowiem tylko subiektywnym przejawem woli, lecz jego istnienie musi być wykazane, a nie jedynie deklarowane. Skarżący tymczasem nie ustosunkował się do zeznań wymienionych powyżej świadków oraz nie przedstawił świadków potwierdzających jego twierdzenia. Organ I instancji nie podzielił w szczególności zarzutów zgłoszonych przez G. K. w trakcie oględzin w dniu [...] grudnia 2012 r. W konsekwencji organ I instancji uznał, że G. K. opuścił lokal dobrowolnie i trwale, wobec czego konieczne stało się wydanie decyzji o wymeldowaniu.

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. G. K. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że kwestionowana przez niego decyzja opiera się na błędnie ustalonym stanie faktycznym. W lokalu nr [...] znajdują się bowiem rzeczy skarżącego, a nadto przebywa on tam każdego dnia. Tymczasem organ I instancji dał wiarę zeznaniom J. C., osoby schorowanej, który w związku ze złym stanem zdrowia i podeszłym wiekiem chciał się pojednać z córką i pomóc jej. Skarżący zaznaczył przy tym, że nigdy nie uczestniczył w spotkaniach J. C. z jego znajomymi, gdyż w tym czasie przebywał w swoim pokoju. G. K. wychodził jedynie na posiłki do baru mlecznego – otrzymuje on bowiem bony z opieki społecznej jako bezrobotny – oraz do Powiatowego Urzędu Pracy w P. Oprócz konkubiny i córki nie przebywało w omawianym lokalu wiele osób. Skarżący nie spodziewał się przy tym, że mimo pozostawienia w mieszkaniu wszystkich swoich rzeczy, organ I instancji uzna, że nie mieszka on faktycznie w tym miejscu. Co więcej, przez lata to właśnie G. K. płacił za czynsz i przeprowadzał remonty w lokalu. Organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego pominął wyniki oględzin mieszkania. Skarżący podniósł, że utrudniano mu korzystanie z lokalu przez zamykanie drzwi do łazienki. W odwołaniu skarżący zawnioskował także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: A. S., A. F. i S. K.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne poczynione przez Prezydenta Miasta P., przytaczając zarazem przepisy, które w jego ocenie znalazły zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Następie Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że skarżący nie mieszka w sposób stały w omawianym lokalu od kwietnia 2012 r., co potwierdzają zeznania A. K., B. W., M. K., J. C. oraz D. S., jak i dokonane oględziny przedmiotowego lokalu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wskazał, że skarżący nie wnosił w trakcie postępowania przez organem I instancji o przeprowadzenie nowych dowodów, poprzestając jedynie na konsekwentnym utrzymywaniu, że nie opuścił przedmiotowego mieszkania. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczy takiemu wnioskowi. Z zeznań świadków wynika, że skarżący nie mieszka w omawianym lokalu, a jego pokój zamknięty jest na klucz, w mieszkaniu bywa jedynie od czasu do czasu w celu odebrania korespondencji. G. K. oświadczył wprawdzie, że wraz z córką płaci czynsz w wysokości 300 zł, ale nie przedstawił żadnej umowy lub uzgodnień, że ma właśnie tyle płacić. Właścicielka lokalu powiadomiła natomiast Spółdzielnie Mieszkaniową, że aktualnie w omawianym lokalu przebywa tylko jedna osoba, J. C., zastrzegając, że czynsz będzie uiszczała tylko ona lub jej ojciec, aby uniknąć pozorowania pobytu w tym miejscu przez inne osoby. Fakt niekorzystania z kuchni również przemawia przeciwko uznaniu, że w lokalu nr [...] zostało skoncentrowane centrum spraw życiowych skarżącego. Podobnie, niewystarczające w ocenie organu II instancji jest powoływanie się przez skarżącego na fakt pozostawienia w mieszkaniu rzeczy osobistych. Tym samym zebrane w sprawie dowody potwierdzają trafność rozstrzygnięcia przyjętego przez organ I instancji. Wojewoda Wielkopolski odmówił przy tym na mocy art. 78 § 2 k.p.a. przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu, wskazując, że okoliczności sprawy zostały już potwierdzone innymi dowodami, a przedmiotowy wniosek służyłby jedynie przedłużeniu postępowania, zwłaszcza, że skarżący został pouczony w toku postępowania przed organem I instancji o możliwości składania wniosków dowodowych i nie skorzystał wtedy z przysługującego mu prawa; nie robi tego również obecnie w odwołaniu.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. G. K. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że kwestionowana przez niego decyzja jest wadliwa, gdyż organ II instancji rozpatrzył wniesione odwołanie z pominięciem przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W konsekwencji ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada rzeczywistości. G. K. podkreślił zarazem, że nigdy nie opuścił omawianego lokalu, powtarzając swoją argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] marca 2014 r. pełnomocnik G. K. sprecyzował skargę z dnia [...] marca 2013 r., zarzucając organom administracji publicznej naruszenie: (1) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, (2) art. 78 § 2 i art. 136 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ II instancji wniosków dowodowych, istotnych w sprawie, oraz (3) art. 11 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności poprzez przyjęcie, że skarżący opuścił lokal nr [...] dobrowolnie.

Uczestniczka A. K. wniosła o oddalenie skargi i oświadczyła, że w sierpniu 2013 r. wymieniła zamki w przedmiotowym mieszkaniu, wobec czego skarżący nie ma teraz do niego dostępu. Podtrzymała także twierdzenie, że G. K. wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w 2012 r. i zamieszkał u konkubiny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie trzeba zauważyć, że pismem z dnia [...] września 2012 r. A. K. zwróciła się do organu I instancji o wymeldowanie G. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] na ul. R. D. w P. (k. 3 akt adm. organu I instancji). Podniosła jednocześnie, że przysługuje jej prawo odrębnej własności wymienionego lokalu, co potwierdza zawiadomienie z dnia [...] października 2011 r. o wpisaniu A. K. jako właścicieli tego lokalu do księgi wieczystej nr [...] (k. 1-2 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwające ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niemniej, organ gminy na mocy art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania.

Należy przy tym podkreślić, że przez miejsce stałego pobytu rozumie się takie miejsce, w którym dana osoba przebywa (corpus) z zamiarem skoncentrowania tam centrum swoich spraw życiowych (animus). Obydwa elementy muszą wystąpić zatem łącznie, przy czym ocena zamiaru przejawianego przez podmiot dokonywana jest wedle kryteriów obiektywnych lub zobiektywizowanych, a nie jedynie subiektywnych. Tym samym aby orzec o wymeldowaniu niezbędne jest wykazanie łącznie, że dana osoba (1) nie przebywa istotnie we wskazanym miejscu i (2) nie wiąże z nim swoich istotnych interesów życiowych. Przemijające, jak i niedobrowolne opuszczenie lokalu nie stanowi natomiast podstawy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie podzielił stanowiska organów administracji publicznej ze względu na istotne braki w zakresie postępowania dowodowego. Istotnie wyjaśnienia wnioskodawczyni oraz zeznania części świadków zdają się prima facie wskazywać na opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu w marcu lub w kwietniu 2012 r. Okoliczność tę zgodnie potwierdzają bowiem wyjaśnienia A. K. i zeznania B. W., M. K. i J. C. (k. 19-24 akt adm. organu I instancji). Konkluzję tę podważają natomiast zeznania D. S., która zamieszkuje w sąsiednim mieszkaniu (k. 25 akt adm. organu I instancji) oraz wyjaśnienia skarżącego (k. 26 akt adm. organu I instancji). Należy przy tym zaznaczyć, że jedynie D. S. mogła zeznawać jako bezpośredni sąsiad skarżącego, ponieważ B. W. i M. K. mieszkają w innym miejscu. Zdaniem Sądu wymieniony osobowy materiał dowodowy okazał się niewystarczający do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie usuwając istotnych wątpliwości co do tego czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal z zamiarem skoncentrowania swoich interesów życiowych w innym miejscu.

Konkluzja ta znajduje także oparcie w niedostatecznej analizie powyższych zeznań przez organy administracji publicznej. Trzeba bowiem wskazać, że wszyscy powołani świadkowie zgodnie zeznali, że w mieszkaniu nr [...] oprócz skarżącego zamieszkiwała również jego córka, S. K.. Ponadto, A. K., B. W., J. C. stwierdzili, że w mieszkaniu tym przebywała także konkubina skarżącego, A. S., co potwierdził także skarżący. Zeznania córki i konkubiny G. K. mogłyby zatem istotnie wzbogacić materiał dowodowy i potencjalnie przyczynić się do usunięcie sprzeczności opinii wyrażonych w prezentowanych zeznaniach. Co więcej, skarżący w odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 2 akt adm. organu II instancji) zawnioskował przeprowadzenie dowodu z przesłuchania tych osób, jak i z przesłuchania A. F., do czego jednak organ odwoławczy – wadliwie w ocenie Sądu – nie przychylił się. W konsekwencji stan faktyczny, na jakim oparły się organy administracji publicznej, został ustalony przede wszystkim na podstawie zeznań świadków zawnioskowanych przez A. K., których zeznań nie można jednak w pełni pogodzić z resztą materiału dowodowego.

Wymienione dotychczas wątpliwości wzmacniają nadto wyniki oględzin lokalu nr [...], jakie odbyły się w dniu [...] grudnia 2012 r. (k. 37-38 akt adm. organu I instancji). W toku oględzin ustalono bowiem, że pokój zajmowany przez G. K. jest umeblowany i znajdują się w nim rzeczy osobiste skarżącego. W łazience były z kolei przybory toaletowe i środki higieniczne należące do skarżącego. Okoliczności te powinny zatem co do zasady przemawiać raczej za stałym pobytem skarżącego w lokalu nr [...]. Niemniej, G. K. oświadczył również, że nie korzysta z kuchni, a posiłki spożywa na mieście. Fakt ten w ocenie organów administracji publicznej miał przesądzać o skoncentrowaniu przez G. K. swoich spraw życiowych w innym miejscu niż lokal nr [...]. Wniosek ten nie wynika jednak z materiału dowodowego. Wprawdzie niekorzystanie z kuchni wskazuje prima facie na słabsze powiązanie z danym miejscem, lecz niemniej organy administracji publicznej nie uwzględniły faktu, że skarżący korzysta z bonów żywnościowych z pomocy społecznej. Należy zauważyć, że okoliczność niekorzystania z kuchni nie przekreśla definitywnie możliwości stałego pobytu w mieszkaniu, jeżeli – jak twierdzi skarżący – nocuje on w mieszkaniu, przebywa tam regularnie i zaspokaja w nim inne swoje potrzeby życiowe.

W aktach sprawy znajduje się także zawiadomienie Spółdzielni Mieszkaniowej im. H. C. z dnia [...] września 2012 r. o zmianie opłat od dnia [...] września 2012 r., z którego wynika, że w lokalu nr [...] zamieszkuje tylko jedna osoba (k. 18 akt adm. organu I instancji). Trzeba jednak zauważyć, że zawiadomienie to stanowi rezultat zgłoszenia przez A. K. do Spółdzielni, że przedmiotowy lokal zajmowany jest obecnie wyłącznie przez jej ojca, J. C. – pismo z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 39 akt adm. organu I instancji). Z kolei z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] października 2012 r., znak [...] (k. 31 akt adm. organu I instancji), jednoznacznie wynika, że Spółdzielnia ta nie prowadzi w ogóle rejestru mieszkańców, a zatem pismo z dnia [...] września 2012 r. nie może autorytatywnie przesądzać o tym, kto przebywa w lokalu nr [...].

W materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy znajdują się również potwierdzenia wpłaty z dnia [...] lipca 2012 r., 27 września 2012 r. i [...] października 2012 r. kwot po 300 zł z tytułu czynszu za przedmiotowe mieszkanie, wystawione na G. i S. K. (k. 27-29 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta mogłaby zatem, ponownie prima facie, wskazywać na pobyt stały skarżącego w lokalu nr [...]. Wprawdzie A. K. w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej im. H. C. wniosła o nieprzyjmowanie opłat za czynsz od innych osób niż ona sama. Pismo to dotyczy jednak wyłącznie relacji pomiędzy A. K. i wspomnianą Spółdzielnią Mieszkaniową. Nie może ono natomiast bezpośrednio przesądzać o tym, czy inny podmiot przebywa faktycznie w danym lokalu i z jakim zamiarem to czyni.

Wreszcie, organy administracji publicznej pominęły całkowicie fakt korzystania przez skarżącego z pomocy społecznej. Jak wynika natomiast z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej wydaje się co do po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 712), wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Tym samym organy administracji publicznej powinne były ustalić, czy w przypadku skarżącego były przeprowadzane wywiady środowiskowe, a jeśli tak to, w jakim miejscu i kiedy. Okoliczność ta jest tym bardziej istotna, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. A. K. wspomina o spotkaniach odbywających się w lokalu nr [...] (k. 40 akt adm. organu I instancji).

Tym samym nie ulega wątpliwości, że materiał dowodowy nie został zebrany w niniejszej sprawie w sposób nierzetelny. Doszło zatem do naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W konsekwencji uchybiono również art. 77 § 1 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe wady miały istotny wpływ na wynika postępowania, co z kolei uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] (k. 45-49 akt adm. organu I instancji), z obrotu prawnego.

Nie można przy tym przychylić się do stanowiska organu odwoławczego, który podnosił, że skarżący podczas przesłuchania w dniu [...] grudnia 2012 r. nie wniósł o przeprowadzenie żadnych nowych dowodów (k. 42 akt adm. organu I instancji). Zgodnie bowiem z art. 15 k.p.a., postepowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że stronie przysługuje prawo do ponownego rozpoznania całości sprawy. Może zatem ona powołać nowe dowodowy dopiero na etapie postępowania odwoławczego, co wyraźnie potwierdza art. 136 k.p.a., wedle którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał kwestionowaną decyzję. Ponadto, na mocy art. 140 k.p.a. do postępowania przed organ II instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu – także dowodowym – przed organem I instancji. Tym samym aktualnie brak jest podstaw do przypisywania stronie negatywnych konsekwencji zgłoszenia dowodów dopiero w trakcie postępowania odwoławczego. W kontekście niniejszej pracy oznacza to, że deklaracja G. K. z dnia [...] grudnia 2012 r., mogąca stanowić wyraz jego przekonania o trafności własnej argumentacji, nie zwalniała Wojewodę Wielkopolskiego od obowiązku odniesienia się do zawartego w odwołaniu skarżącego wniosku o przeprowadzenie nowych dowodów.

Z tej perspektywy za błędne należy również uznać powołanie się przez organ II instancji na art. 78 § 2 k.p.a., który w ocenie tego organu miał uzasadniać oddalenie wniosków dowodowych skarżącego. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Przepis ten odnosi się zatem do sytuacji, gdy dana okoliczność została już potwierdzona określonymi dowodami i jej dalsze dowodzenie byłoby zbyteczne z punktu widzenia ekonomiki procesowej. Taki przypadek nie zachodzi w rozważanej sprawie. Okoliczność zamieszkiwania przez skarżącego w lokalu nr [...], co miałyby wykazać zeznania osób wymienionych w odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r., nie została właśnie udowodniona, a w ocenie organów administracji publicznej jest wręcz pozbawiona podstaw faktycznych. W kontekście niniejszej sprawy art. 78 § 2 k.p.a. mógłby znaleźć zastosowanie, gdyby organy administracji publicznej uznały, że G. K. przebywa w omawianym mieszkaniu, wobec czego dowodzenie tej okoliczności za pomocą zeznań dodatkowych świadków byłoby zbyteczne. Zarówno jednak stanowisko organów administracji publicznej, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na przyjęcie takiej konkluzji. Oprócz wymienionych wcześniej wad także z tego względu konieczne było zatem uchylenie decyzji organu II instancji.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organy administracji publicznej nie tylko nie zebrały i nie rozważyły materiału dowodowego w sposób kompletny i rzetelny, lecz także przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Weryfikacja materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy nosi bowiem w ocenie Sądu znamiona arbitralności, a motywy rozstrzygnięcia nie zostały wyczerpująco oraz przekonująco wyjaśnione. Dlatego też zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80 i art. 136, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny uzupełnić materiał dowodowy i wnikliwie rozpatrzyć go jako całość. W szczególności organy administracji publicznej powinny rozważyć przesłuchanie dodatkowych świadków: osób zajmujących sąsiednie mieszkania w stosunku do lokalu nr 47, konkubinę i córkę skarżącego oraz osoby przez niego zawnioskowane. Ponadto, organy administracji publicznej powinny również podjąć próbę uzyskania informacji kiedy i gdzie były przeprowadzane wywiaday środowiskowe, które dotyczyły skarżącego.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).

Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 wymienionej ustawy.