Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1005/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 3, art. 40 § 2, art. 156 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 59 § 3
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec C. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej zwanej spółką lub skarżącą).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] grudnia 2014 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, w związku z § 3 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że organ ten prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Z. w P., nr [...]. W toku postępowania podjęto próby zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B. S.A. i R. S.A. Z odpowiedzi pierwszego z nich wynikało, iż wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową przy czym to Naczelnik Urzędu Skarbowego P. [...] został wyznaczony do prowadzenia egzekucji do zastosowanego środka egzekucyjnego w trybie egzekucji administracyjnej. Drugi zastosowany środek egzekucyjny okazał się nieskuteczny – z odpowiedzi od dłużnika zajętej wierzytelności wynika, że spółka nie posiada żadnych rachunków bankowych. W toku postępowania dokonano ponadto zajęć 136 wierzytelności. Skuteczne przy tym okazało się jedno zajęcie, a środki uzyskane w całości zostały rozliczone zgodnie z dyspozycją art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zaliczone w całości na koszty egzekucyjne. Organ egzekucyjny dokonał również zajęcia i próby sprzedaży ruchomości skarżącej, przy czym również wszystkie środki z tego tytułu przeznaczono na zaspokojenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Z informacji uzyskanych przez organ I instancji z CEPiK oraz licznych organów wynika, że skarżąca nie jest właścicielem jakichkolwiek pojazdów z wyjątkiem tych sprzedanych w toku egzekucji, spółka nie jest ponadto właścicielem żadnych nieruchomości. Z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika ponadto, że skarżąca nie pozostaje właścicielem jakichkolwiek wartości niematerialnych i prawnych. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskania się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.

W dniu [...] grudnia 2014 r. do Urzędu wpłynął wniosek spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z § 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t.. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619, zwanej dalej: u.p.e.a.). ze względu na przedawnienie oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Nie zgadzając się z postanowieniem organu skarżąca wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w P. wnosząc przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia a przypadku uznania argumentacji związanej z nieskutecznym doręczeniem wskazanych w uzasadnieniu postanowień – skarżąca wniosła o stwierdzenie ich nieważności.

W zażaleniu zaznaczono, że skarżąca wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r., nadając go listem poleconym w dniu [...] grudnia 2014 r., przy czym przyczynę uzasadniającą umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowiło przedawnienie egzekwowanych zobowiązań. Zaznaczono przy tym, że postanowienia organu I instancji o umorzeniu postępowań egzekucyjnych zostały wydane w dniu [...] grudnia 2014 r., przy czym pełnomocnik spółki wskazał, że otrzymał je w dniu [...] stycznia 2015 r. Ponadto należy uznać, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. W zażaleniu wskazano, że spółka nigdy nie prowadziła działalności w zakresie usług taksówek osobowych, dlatego też nie jest możliwe aby miała z tego tytułu jakiekolwiek zobowiązania podatkowe. Spółka wyjaśniła również, że posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję, na który to składają się wierzytelności w kwocie [...] zł wraz ze skapitalizowanymi odsetkami – w związku z czym brak jest przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na brak możliwości wyegzekwowania kwot wyższych od wydatków egzekucyjnych.

Spółka podniosła również, że postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych nie zostały jej skutecznie doręczone. Zaznaczono przy tym, że w postępowaniu egzekucyjnym skarżąca nie była reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego B. Ł., który to składał pełnomocnictwo ale w sprawach innych niż postępowanie egzekucyjne. W ocenie skarżącej należy zatem uznać, że postanowienia organu I instancji zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, a zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego powyższe uzasadnia stwierdzenie nieważności kwestionowanych postanowień. W kontekście tego zarzutu wskazano, że w treści postanowień Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – [...] wskazuje spółkę jako stronę postępowania, jednak postanowienia doręczono pełnomocnikowi.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy wymienione na wstępie postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie działanie organu I instancji znajduje uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z którego wynika, że w toku postępowania nie uzyska się należności w kwotach wyższych od kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się do zarzutów związanych z nieprawidłowym obliczeniem kosztów egzekucyjnych wskazano, że kwestia ta nie może zostać objęta postępowaniem dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśniono przy tym, że w sprawie kosztów egzekucyjnych organ rozstrzyga wydając w tym przedmiocie odrębne postanowienie.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. wskazał również, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze względu na przedawnienie zobowiązań podatkowych, o co wniosła skarżąca spółka. Wyjaśniono w tym względzie, że umorzone postanowieniem organu I instancji postępowanie egzekucyjne dotyczyło opłat drogowych.

Organ odwoławczy nie podzielił przy tym twierdzeń skarżącej, odnoszących się do tego, że postanowienia zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. Zaznaczono przy tym, że postanowienie organu I instancji zostało wydane wobec skarżącej – będącej zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P. zaskarżone postanowienie zostało ponadto w sposób skuteczny doręczone występującemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącej.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą spółkę twierdzeń o istnieniu wierzytelności na łączną kwotę [...] zł stwierdzono, że spółka nie wskazała ani dłużnika ani też tytułu z którego pochodzi rzekoma wierzytelność. Zaznaczono przy tym, że w dniu [...] października 2014 r. został sporządzony protokół o stanie majątkowym skarżącej, w którym to wskazano na należne skarżącej wierzytelności, z tytułu których to zajęcia uzyskano wyłącznie kwotę [...] zł.

Wyżej wymienione ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lutego 2015 r. stanowi przedmiot skargi kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca się naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 33 § 3, art. 77 § 1 i 4, art. 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 86, art. 124 § 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 59 § 2 u.p.e.a.

Skarżąca wskazała, że radca prawny B. Ł. nie był pełnomocnikiem skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym, osoba ta składa przy tym pełnomocnictwa ale w sprawach innych niż postępowania egzekucyjne sensu stricte. W ocenie spółki objęte skargą postanowienie zostało ponadto skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono również, że organ odwoławczy nie zweryfikował twierdzeń strony odnośnie istnienia wskazywanego przez nią majątku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Jednocześnie organ wniósł o wspólne rozpoznanie niniejszej sprawy ze sprawami ze skarg na postanowienia o nr [...],[...],[...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-[...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wydane na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. - Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast na mocy art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadku takim organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że organ ten prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Z. w P., nr [...]. W toku postępowania podjęto próby zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B. S.A. i R. S.A., które okazały się nieskuteczne. W toku postępowania dokonano ponadto zajęć 136 wierzytelności, z których łącznie uzyskano kwotę [...] zł. Ustalono, że skarżąca nie jest właścicielem jakichkolwiek pojazdów z wyjątkiem tych sprzedanych w toku egzekucji, spółka nie jest ponadto właścicielem żadnych nieruchomości, nie jest właścicielem jakichkolwiek wartości niematerialnych i prawnych. Ustalenia takie zostały poczynione również przez organ drugiej instancji.

W ocenie Sądu, w sprawie poddanej sądowej kontroli, przedstawione powyżej ustalenia są prawidłowe i znajdują uzasadnienie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty.

W szczególności nie jest zasadny zarzut dotyczący błędnego uznania przez organy obu instancji, że radca prawny B. Ł. był pełnomocnikiem skarżącej spółki ustanowionym w postępowaniach egzekucyjnych.

Odnosząc się do powyższego zarzutu podkreślić należy, że jak wynika z akt sprawy radca prawny B. Ł. nie tylko był skutecznie umocowanym pełnomocnikiem skarżącej spółki, ale także aktywnie brał udział w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nie budzi wątpliwości Sądu, że postanowienia organów obu instancji skierowane zostały do skarżącej spółki, tj. C. sp. z o.o. w P., ul. F. [...], co wynika zarówno z nagłówka, sentencji, jak i uzasadnienia postanowień. Trafnie zatem wyjaśnił w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, że nie zachodzi w sprawie okoliczność, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. – Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, w myśl którego postanowienia organów obu instancji zostały prawidłowo doręczone skarżącej spółce. Jak trafnie zaznaczył organ, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z akt sprawy wynika natomiast, że w postępowaniach egzekucyjnych skarżąca spółka ustanowiła pełnomocnika w osobie radcy prawnego B. Ł. Uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r., został złożony do akt na wezwanie organu egzekucyjnego. Na uwagę zasługuje fakt, że pełnomocnik w załączonym piśmie podkreślił, że pełnomocnictwo umocowuje go do działania przed organami egzekucyjnymi. Tym samym nie znajduje uzasadnienia argumentacja zaprezentowana przez pełnomocnika, iż nie został on ustanowiony do reprezentowania skarżącej w postępowaniach egzekucyjnych sensu stricte. W tej sytuacji organy obu instancji zobowiązane były do zastosowania art. 40 § 2 kpa. Ponadto, słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, mimo iż nie załączono do niego odrębnego umocowania, radca prawny B. Ł. stwierdził, że reprezentuje skarżącą i działa w jej imieniu, co w świetle znajdującego się w aktach postępowania egzekucyjnego pełnomocnictwa z dnia [...] grudnia 2013r., nie budziło żadnych wątpliwości organu. W tych okolicznościach trafnie wywiódł organ, że brak było podstaw do żądania złożenia do akt kolejnego dokumentu pełnomocnictwa, na podstawie art. 33 § 3 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika także, by pełnomocnictwo radcy prawnego B. Ł. zostało odwołane.

Niezależnie od powyższych wyjaśnień, trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy na specyfikę postępowania egzekucyjnego. Słusznie organ wyjaśnił, że w trakcie postępowania egzekucyjnego mogą toczyć się mieszczące się w jego ramach postępowania np. w sprawie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), zawieszenia postępowania (art. 56 u.p.e.a.), umorzenia postępowania (art. 59 u.p.e.a.), czy też kosztów egzekucyjnych (art. 64c u.p.e.a.). których zakończenie uwieńczone jest wydaniem opartych o różne podstawy prawne, a czasem także skierowanych - poza zobowiązanym - do różnych podmiotów (przy wielości wierzycieli), odrębnych postanowień. Złożenie przy którejkolwiek z tych spraw pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanego w szeroko rozumianym postępowaniu egzekucyjnym (bez zawężenia ram umocowania) obliguje organ egzekucyjny do kierowania korespondencji związanej z tym postępowaniem na adres wyznaczonego pełnomocnika. W takim przypadku użyty w art. 33 § 3 k.p.a. zwrot "dołącza do akt" należy rozumieć jako: "dołącza do akt postępowania egzekucyjnego".

Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia wskazać należy, że w sprawie poddanej sądowej kontroli, wiedzę o wyznaczeniu pełnomocnika w prowadzonych wobec skarżącej spółki postępowaniach egzekucyjnych organ pierwszej instancji uzyskał w dniu [...] grudnia 2013 r., po wezwaniu B. Ł. do złożenia pełnomocnictwa w związku z wniesionym w imieniu skarżącej żądaniem zwrotu kosztów egzekucyjnych. Od tego dnia organ egzekucyjny miał obowiązek kierowaną do skarżącej spółki korespondencję wysyłać na adres wyznaczonego przez nią pełnomocnika.

W świetle akt sprawy nie można także podzielić stanowiska skarżącej spółki, że jej pełnomocnik był ignorowany w toku postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie wyjaśnił organ egzekucyjny specyfika postępowania egzekucyjnego wyznacza swoiste zasady jego prowadzenia. Przepisy u.p.e.a. nie nakładają na organy w szczególności obowiązku informowania zobowiązanego o wszelkich czynnościach podejmowanych przez organ. Obowiązek tego rodzaju nałożony został w odniesieniu do konkretnych działań organu (np. obowiązek doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności). Obowiązek ten jest natomiast realizowany w momencie wykonywania czynności. W przypadku, gdy zobowiązany nie reguluje dobrowolnie ciążących na nim zobowiązań, czego następstwem jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego, uprzedzanie go o planowanych działaniach organu egzekucyjnego zmierzających do przymusowego zaspokojenia należności wierzycieli byłoby niecelowe.

Wobec powyższego uzasadnione jest stanowisko organu egzekucyjnego, iż fakt niebrania przez pełnomocnika skarżącej spółki udziału w czynnościach realizowanych przez organ egzekucyjny, w tym przy ustalaniu składników majątkowych spółki nie przesądza na naruszeniu przepisów u.p.e.a.

Nie jest także uzasadniony zarzut dotyczący braku weryfikacji twierdzeń strony odnośnie majątku skarżącej spółki. Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji poczyniły wszechstronne ustalenia w zakresie stanu majątkowego skarżącej spółki. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także uzasadnień postanowień organów obu instancji w pełni usprawiedliwione jest stanowisko o bezskuteczności prowadzonej egzekucji, ponieważ nie istniał majątek, z którego możnaby zaspokoić choćby w części należności wierzycieli. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny podjął liczne czynności zmierzające do ustalenia mienia skarżącej spółki. Ustalono w szczególności, że skarżąca nie prowadziła działalności od około 2010 r., nie posiadała majątku nieruchomego, ani praw do takiego majątku, nie posiadała żadnych środków transportu ani wyposażenia i posiadała wyłącznie prawa majątkowe w postaci wierzytelności, o których informowała Urząd Skarbowy oraz posiadała znak handlowy. Dokonane w lipcu 2013 r. zajęcia wskazanych przez prezesa zarządu skarżącej spółki wierzytelności nie doprowadziły jednak do zaspokojenia nawet w części zaległości spółki. W wyniku zajęć ponad 130 wierzytelności uzyskano znikomą kwotę [...] zł. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej nie potwierdził zgłoszenia praw skarżącej spółki do znaku towarowego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki podejmowane przez organ egzekucyjny działania potwierdzają prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Badanie znacznej liczby wskazanych przez skarżącą spółkę wierzytelności nie przyczyniło się w żaden sposób do zaspokojenia wierzycieli, ale spowodowało odsunięcie w czasie o ponad rok wydania postanowienia stwierdzającego istniejący już w 2013 r. stan, tj. bezskuteczność egzekucji.

Trafnie wyjaśnił także organ odwoławczy, że do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego żadna nowa wierzytelność nie została ujawniona. W przypadku zaś jej ujawnienia w przyszłości, po stwierdzeniu, iż mienie takie faktycznie istnieje i przewyższa kwotę wydatków egzekucyjnych, możliwe będzie wszczęcie ponownej egzekucji wobec skarżącej spółki.

Nie można także podzielić stanowiska skarżącej spółki, że jej pełnomocnik był ignorowany w toku postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie wyjaśnił organ egzekucyjny specyfika postępowania egzekucyjnego wyznacza swoiste zasady jego prowadzenia. Przepisy u.p.e.a. nie nakładają na organy w szczególności obowiązku informowania zobowiązanego o wszelkich czynnościach podejmowanych przez organ. Obowiązek tego rodzaju nałożony został w odniesieniu do konkretnych działań organu (np. obowiązek doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności). Obowiązek ten jest natomiast realizowany w momencie wykonywania czynności. W przypadku, gdy zobowiązany nie reguluje dobrowolnie ciążących na nim zobowiązań, czego następstwem jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego, uprzedzanie go o planowanych działaniach organu egzekucyjnego zmierzających do przymusowego zaspokojenia należności wierzycieli byłoby niecelowe.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący wadliwego uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

Odnosząc się do tego zarzutu zauważyć należy, ze organ odwoławczy uzupełnił argumentację organu egzekucyjnego w zakresie, w jakim organ pierwszej instancji nie wskazał konkretnych dowodów na poparcie niektórych swoich twierdzeń. Trafnie, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał organ, że zaniechanie to, z uwagi na fakt, iż konstatacje organu egzekucyjnego znajdowały potwierdzenie w materiale dowodowym, pozostawało jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia podjętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - [...].

Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić, stosownie do postanowień art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. - Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.).