Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 506/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-07-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art 246 par 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Nadja-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 16-17 akt sądowych).

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwiema niepełnoletnimi córkami. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom 480 m² - Grudziądz, dom 120 m² - Zakopane, mieszkanie 63 m² - Grudziądz, mieszkanie 68 m² - Gdańsk, kamienica 1200 m² - Grudziądz, kamienica 900 m² - Grudziądz. Zarówno skarżący jak i jego żona prowadzą działalność gospodarczą i z tego tytułu w 2013r. uzyskali dochody w kwotach 680.000 zł oraz 300.000 zł (rubryka 10 formularza). Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że spłaca 2 kredyty, gdzie łączna wysokość rat wynosi 15.000 zł. Koszty utrzymania wnioskodawca określił na kwotę 5.000 zł.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2015r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie (k. 28-29 akt sądowych).

W złożonym na powyższe postanowienie sprzeciwie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł o uchylenie go w całości podnosząc, że zostało wydane w wyniku błędnych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że skarżący posiada środki finansowe wystarczające do uiszczenia opłaty sądowej od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a."

w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 18 czerwca 2015r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2015r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc.

W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się

w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków,

w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego

z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007r., II FZ 498/07 – dostępne j.w.). Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien

w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ 104/84, Lex nr 8623).

Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony

o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Biorąc pod uwagę informacje przedstawione przez skarżącego, należy stwierdzić, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zauważyć należy, że dochody skarżącego oraz jego żony kształtują się na bardzo wysokim poziomie – łączny dochód za 2013r. wyniósł

980.000 zł. W kontekście tak znacznych dochodów, koszty utrzymania, które strona określiła na kwotę ok. 5.000 zł miesięcznie pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto wnioskodawca posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości: w Grudziądzu - dom o pow. 480 m², mieszkanie o pow. 63 m² oraz dwie kamienice o pow. 1200 m² i 900 m², ponadto w Zakopanem dom o pow. 120 m², a także w Gdańsku mieszkanie o pow. 68 m². Wysokość uzyskiwanych dochodów oraz fakt posiadania znacznego majątku w postaci nieruchomości wyklucza możliwość zaliczenia skarżącego do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy. Ze względu na wskazany wyżej majątek, który jest znaczny, nie sposób przyjąć, że skarżący nie jest zdolny do poniesienia kosztu wpisu sądowego, nawet gdy wziąć pod uwagę wielość jego spraw zawisłych przed tut. Sądem. Należy stwierdzić, że na moment rozstrzygania skarżący posiada majątek, który w ocenie Sądu pozwala mu na wydatkowanie kwoty potrzebnej do uiszczenia wpisu.

Końcowo wyjaśnić również należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów, w kwocie 15.000 zł miesięcznie, nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Dlatego też, nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Ponadto fakt zaciągnięcia kredytów oznacza, że zarówno strona, jak i banki udzielające kredytów oceniały sytuację majątkową skarżącego na tyle dobrze, uznając że będzie w stanie spłacić kredyt, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej możliwościach płatniczych, przez co wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 20 grudnia 2013r., sygn. akt I SA/Bd 807/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak

w sentencji postanowienia.