Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 311/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: WSA Felicja Kajut WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w 5 października 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi E. B.-S. na decyzję Wojewody z dnia 10 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

III SA/Gd 311/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 października 2003 r. Starosta orzekł o przyznaniu skarżącej E. B. – S. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 14 października 2003 r. w kwocie [...] kwoty zasiłku określonego w art. 37k ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Następnie decyzją z dnia 3 listopada 2003 r. Starosta orzekł, iż skarżącej przysługuje świadczenie przedemerytalne od dnia 14 października 2003 r. w wysokości 908,20 zł miesięcznie, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż skarżąca spełnia warunki do pobierania świadczenia przedemerytalnego w tej wysokości.

W piśmie z dnia 5 sierpnia 2004 r. skarżąca wniosła o zaprzestanie wypłacania jej świadczenia przedemerytalnego z uwagi na prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą w okresie od 1 lipca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. Skarżąca załączyła do wniosku zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 26 maja 2003 r., nr [...] wydane przez Burmistrza Miasta.

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2004 r. Starosta wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego, wskazując w uzasadnieniu, iż w związku z przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 26 maja 2003 r., w sprawie zaistniały okoliczności nie znane wcześniej organowi, mające istotne znaczenie dla sprawy.

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2004 r. nr [...] opartą na przepisach art. 151§1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 u. 1 pkt 2 art. 6 pkt 15 i art. 37k u. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o z zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.), w związku z art. 29 u. 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. nr 120, poz. 1252) Starosta orzekł o uchyleniu decyzji własnych z dnia 30 października 2003 r. i z dnia 3 listopada 2003 r. oraz odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 14 października 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy skarżąca posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a fakt ten jest przesłanką eliminującą z kręgu osób mogących nabyć status osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także możliwość nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Nadto organ pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca zaprzeczyła jakoby prowadziła działalność gospodarczą, gdyż własnoręcznie podpisała oświadczenie w tym przedmiocie zawarte w punkcie 7 karty rejestracyjnej osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego.

Następnie decyzją z dnia 24 sierpnia 2004 r. nr [...] Starosta, powołując się na treść art. 28 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz na art. 30 ust. 4 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, orzekł o zwrocie nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 14 października 2003 r. do dnia 31 lipca 2003 r. w kwocie brutto 8.728,30 zł.

W odwołaniu od decyzji z dnia 24 sierpnia 2004 r. nr [...] skarżąca podniosła, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego z jej udziałem, a tym samym pozbawił możliwości składania wniosków dowodowych. Nadto wskazała, że nigdy nie ukrywała, iż w 2003 roku prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...], którą zlikwidowała w dniu 31 sierpnia 2003 r., powiadamiając o tym fakcie Urząd Skarbowy oraz Urząd Miejski pismem z dnia 29 sierpnia 2003 r. Potwierdziła ten fakt składając w dniu 13 października 2003 r. własnoręczny podpis w punkcie 7 "oświadczenia bezrobotnego" na karcie rejestracyjnej. Skarżąca wskazała, iż w dniu 28 maja 2004 r. uzyskała nowy wpis do ewidencji działalności gospodarczej o numerze [...]. Poprzedni - nieaktualny wpis o numerze [...] został przez pomyłkę jej męża załączony do pisma z dnia 5 sierpnia 2004 r.- skierowanego do Powiatowego Urzędu Pracy, zamiast aktualnego zaświadczenia z dnia 28 maja 2004 r. nr [...]. W ocenie skarżącej gdyby organ pierwszej instancji przeprowadził rzetelne postępowanie wyjaśniające, to fakt ten zostałby ujawniony jeszcze przed wydaniem decyzji. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

Skarżąca wniosła również odwołanie od decyzji z dnia 24 sierpnia 2004 r. nr [...], powtarzając argumenty zawarte w omówionym wyżej odwołaniu. Dodatkowo podniosła, iż zaskarżona decyzja nie ma umocowania prawnego, gdyż równocześnie toczy się postępowanie właśnie w sprawie nr [...] i zdaniem skarżącej postępowanie w tej sprawie może zostać umorzone. W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Do odwołań skarżąca załączyła zawiadomienie z dnia 29 sierpnia 2003 r. skierowane do Urzędu Skarbowego, w którym poinformowała, że z dniem 31 sierpnia 2003 r. zakończyła sezonową działalność gospodarczą. Nadto załączyła zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 28 maja 2004 r., nr [...] wydane przez Burmistrza Miasta, z którego treści wynika, iż działalność gospodarczą rozpoczęła z dniem 1 lipca 2004 r.

Na mocy decyzji z dnia 26 sierpnia 2004 r. wydanej przez Burmistrza Miasta wykreślony został z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu 26 maja 2003 r. pod nr [...] dotyczący działalności sezonowej zgłoszonej przez skarżącą.

Rozpoznając odwołania skarżącej Wojewoda decyzją z dnia 29 września 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy obie zaskarżone decyzje. Uzasadniając swoją decyzję organ powołał się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i wywiódł, że aby spełniać ustawowe warunki dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest formalne wyrejestrowanie podjętej działalności gospodarczej, zaś na dzień rejestracji skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy – 13 października 2003 r. działalność gospodarcza skarżącej nie została wyrejestrowana. Organ wskazał przy tym, że wniosek o wyrejestrowanie należało złożyć w organie ewidencyjnym, a nie tylko w urzędzie skarbowym. Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 28 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy podniósł także, iż skarżącej można przypisać zamiar zatajenia faktu niewyrejestrowania działalności gospodarczej, gdyż w karcie rejestracyjnej bezrobotnego w ogóle nie wykazała okresów prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nadto podpisała oświadczenie znajdujące się na karcie, że nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i jej nie zawiesiła.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wywiodła skarżąca. Po rozpoznaniu tejże skargi wyrokiem z dnia 28 grudnia 2004r. sygn. akt III SA/Gd [...] Sąd uchylił decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia 24 sierpnia 2004r. nr [...] (dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego) , zaś w pozostałym zakresie (dotyczącym odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego) skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że brak automatyzmu pomiędzy stwierdzeniem, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia przedemerytalnego i uznaniem, że pobrane świadczenia podlegają zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o z zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.), który to przepis w myśl art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. nr 120, poz. 1252) ma zastosowanie w niniejszej sprawie - świadczeniem nienależnym jest świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Podstawą obciążenia skarżącej obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego, było stwierdzenie przez organy administracji, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy – 13 października 2003 r. złożyła ona niezgodne z prawdą oświadczenie co do faktu, iż nie prowadzi działalności pozarolniczej.

Zwrócić należy jednak uwagę na treść podpisanego przez skarżącą oświadczenia znajdującego się w punkcie 7 na karcie rejestracyjnej osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego. Punkt ten ma następującą treść: "nie prowadzę pozarolniczej działalności gospodarczej i jej nie zawiesiłam". Treść tego oświadczenia nie wskazuje na istotny charakter wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, lecz raczej na faktyczne wykonywanie takiej działalności. Natomiast pojęcia zawieszenia działalności gospodarczej ustawa Prawo działalności gospodarczej w ogóle nie zna, a zatem nie sposób przypisać konkretnego znaczenia oświadczeniu skarżącej, że "nie zawiesiła działalności gospodarczej". Nie można zatem stwierdzić w oparciu o zgromadzone w aktach administracyjnych dowody, że skarżąca złożyła oświadczenie nieprawdziwe, skoro jej pełnomocnik skierował do Urzędu Skarbowego pismo z dnia 29 sierpnia 2003r. informujące o zakończeniu działalności z dniem 31 sierpnia 2003r., co wskazywać może na faktyczne zaniechanie prowadzenia działalności gospodarczej z wymienioną datą. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że skarżąca podpisała druk "informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", zawierający wyjaśnienie, że status bezrobotnego ma osoba, która nie podjęła działalności gospodarczej od dnia wskazanego w ewidencji do dnia wyrejestrowania działalności. Informacja ta w żadnej mierze nie wyjaśnia tego, że przesłanki nabycia statusu bezrobotnego odnoszą się także do osoby ubiegającej się o świadczenie przedemerytalne. Wręcz przeciwnie pojęcie osoby bezrobotnej i uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego są w omawianej "informacji" wyraźnie rozdzielone. Zdaniem Sądu warunkiem uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest świadome działanie osoby pobierającej świadczenie. Celem prawnej instytucji zwrotu nienależnego świadczenia jest zapobieganie wyłudzaniu świadczeń i doprowadzenie do ich zwrotu w każdym przypadku ich świadomego wyłudzenia. Nie byłoby natomiast uzasadnione i celowe dochodzenie zwrotu wypłaconych świadczeń w przypadku, gdy zostały one przyznane wprawdzie z naruszeniem prawa, lecz bez zawinienia po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie, a jedynie wskutek nieprecyzyjnego sformułowania przez organa administracji pytań stosownego formularza. Jedynym przejawem świadomego wprowadzenia organu administracji w błąd przez skarżącą mogłoby być faktyczne prowadzenie przez nią działalności gospodarczej w chwili rejestracji w urzędzie pracy, wbrew złożonemu oświadczeniu. Jeśli orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania takiego ustalenia, ograniczając się do poprzestania na fakcie, iż posiadała ona wówczas wpis do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] to uznać należało, że ich działanie naruszało dyspozycję art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia 4 maja 2005r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy obie decyzje organu I instancji wymienione powyżej.

Następnie wszczęte zostało postępowanie wznowieniowe, które umorzono ostatecznie decyzją Wojewody z dnia 7 kwietnia 2006r. nr [...]. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 8 września 2006r. nr [...] stwierdził natomiast nieważność decyzji Wojewody z dnia 4 maja 2005r. nr [...].

W konsekwencji postępowanie administracyjne znalazło się na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji II Instancji wskutek odwołania wniesionego przez skarżąca od decyzji Starosty z dnia 24 sierpnia 2004r. nr [...] (dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego).

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2006r. [...] Wojewoda na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu / j.t. OZ.U. z 2003r. Nr 58, poz.514 z późno zm. / w związku z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych / Dz.U. nr 120, poz. 1252/ utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że E. B. – S. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy nabywając od dnia 14 października 2003r. prawo do świadczenia przedemerytalnego. Podczas rejestracji strona nie ujawniła by kiedykolwiek podjęła działalność gospodarczą i na karcie rejestracyjnej bezrobotnego oświadczyła, że nie prowadzi takiej działalności ani jej nie zawiesiła. Ponadto strona otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" z pouczeniem o niezbędnych wymogach do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a w tym i o wymogu formalnego wyrejestrowania działalności gospodarczej. Następnie w dniu 8 września 2004r. na podstawie pisma Urzędu Miejskiego Powiatowy Urząd Pracy ustalił, że od dnia 26 maja 2003r. do dnia 26 sierpnia 2004r. E. B.-S. była zarejestrowana w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. Stosownie do unormowań art.37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku ( ...) Natomiast ustawowe warunki do uzyskania statusu bezrobotnego określa art.2 ust.1 pkt 2 tej ustawy, zgodnie z unormowaniami którego za bezrobotnego może być uznana osoba, która m.in. nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Z wyżej zacytowanych przepisów jasno wynika, że aby spełniać ustawowe warunki dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest formalne wyrejestrowanie podjętej działalności gospodarczej. Jak na to wskazują dowody zebrane w sprawie w wyniku zarejestrowania w dniu 26 maja 2003r. podjętej działalności gospodarczej do dnia rejestracji w Urzędzie Pracy, tj. do dnia 13 października 2003r. strona jej formalnie nie wyrejestrowała, pomimo tego, że powinna być świadoma faktu, że dokonanie takiej czynności jest niezbędne dla uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż w dniu rejestracji otrzymała "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", która zawierała wymogi niezbędne do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Stosownie do unormowań art.29 ust.4 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych przywołanej w podstawie prawnej decyzji dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który ma zastosowanie w sprawie osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zaś ust.2 tego przepisu stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: 1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, 2) świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie, Z dokumentów zebranych w aktach sprawy wynika, że pomimo zaistnienia okoliczności skutkującej zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 2 Iit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu niemożliwością nabycia statusu osoby bezrobotnej i co się z tym wiąże prawa do świadczenia przedemerytalnego ( z treści art. 37k ust.1 ustawy wynika wprost, że prawo do świadczenia przedemerytalnego może nabyć tylko osoba spełniająca warunki ustawowe do uzyskania statusu osoby bezrobotnej), tj. formalnego nie wyrejestrowania w organie ewidencyjnym podjętej działalności pozarolniczej E. B.-S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy nabywając prawo do świadczenia przedemerytalnego, gdyż zataiła przed tym Urzędem okoliczność nie wyrejestrowania podjętej wcześniej działalności gospodarczej. Zamiar zatajenia tej okoliczności potwierdza nie wykazanie w ogóle w części "[...]" karty rejestracyjnej bezrobotnego okresu prowadzenia pozarolniczej działalności rozpoczętej w dniu 12 lipca 1990r.. Strona podczas rejestracji w Urzędzie Pracy złożyła oświadczenie na karcie rejestracyjnej bezrobotnego, że nie prowadzi i nie zawiesiła takiej działalności. Tymczasem dowody zebrane w sprawie wskazują, że podjętą działalność gospodarczą zarejestrowaną w dniu 12 lipca 1990r. na dzień rejestracji nie zakończyła z dniem 31 sierpnia 2003r., jak to wynika z zawiadomienia z dnia 2 września 2003r., które dotyczy tylko działalności w zakresie wynajmu pokoi podczas gdy wpis do ewidencji obejmował również działalność w zakresie baru gastronomicznego i sklepu ogólnospożywczego, lecz tylko zawiesiła co potwierdza zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 20 grudnia 2005r. ( wpis stwierdzający zawieszenie działalności na okres od 31 sierpnia 2003r. do 30 czerwca 2004r. ). Fakt nie zakończenia tej działalności potwierdza również decyzja Urzędu Skarbowego z dnia 14 stycznia 2004r. w sprawie ustalenia wysokości karty podatkowej na rok podatkowy 2004r. wydanej na wniosek strony z dnia 30 czerwca 2003r.. Otóż zgodnie z unormowaniami art. 29 ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 ze zm.), jeżeli do końca każdego roku podatkowego objętego opodatkowaniem w formie karty podatkowej podatnik nie zgłosił likwidacji działalności, uważa się, że prowadzi nadal działalność opodatkowaną w tej formie, co miało miejsce w analizowanej sprawie, gdyż przedmiotowa decyzja organu podatkowego dotyczy okresu od 1 stycznia 2004r. do 31 grudnia 2004r.. Jeżeli byłoby tak jak usiłuje wykazać strona, że rzeczywiście zakończyła działalność gospodarczą wówczas stosownie do pouczenia zawartego na zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] z dnia 26 maja 2003r. zobowiązana była do powiadomienia o tej zmianie stanu faktycznego i prawnego organu ewidencyjnego. Tego zaś nie uczyniła rejestrując tylko w dniu 28 maja 2004r. nową działalność w innym zakresie niż dotychczas zaewidencjonowana. Zatem bezspornym jest, że takiego formalnego wyrejestrowania działalności Pani B.-S. do dnia w/w rejestracji nie dokonała pomimo tego, że była świadoma takiej konieczności, co wynika z jej odwołania z dnia 26 sierpnia 2004r., w którym stwierdza, że jej mąż tylko przez roztargnienie dostarczył niewłaściwe zaświadczenie o wpisie do ewidencji i zarzucając, że można było tego uniknąć przeprowadzając w sposób rzetelny postępowanie. To właśnie świadome postępowanie strony, która złożyła podczas rejestracji nieprawdziwe oświadczenie o nie zawieszeniu działalności gospodarczej spowodowało przyjęcie przez organ odpowiedzialny za ustalanie spełniania wymogów ustawowych do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego nieprawidłowego ustalenia, że strona nie prowadzi i nie zawiesiła działalności gospodarczej, co jest równoznaczne z nie istnieniem w sprawie negatywnej przesłanki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej określonej przez art. 2 ust.1 pkt 2 lit.f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jeżeli bowiem strona złożyłaby prawidłowe i zgodne z prawdą oświadczenie o zawieszeniu działalności lub tylko wykazałby, że kiedykolwiek podjęła taką działalność wówczas organ ten zobligowany byłby do zażądania zaświadczenia o wykreśleniu takiej działalności. Natomiast swoją bierną postawą, która jak na to wskazują okoliczności sprawy była świadoma strona doprowadziła do niezgodnego z prawem zadysponowania środkami publicznymi. Świadome bowiem wprowadzenie w błąd zachodzi także przy biernej postawie strony postępowania i chęci zatajenia przez nią istotnych dla sprawy administracyjnej okoliczności, jak i przez jej aktywność wyrażającą się składaniem nieprawdziwych oświadczeń. Dlatego niemożliwe jest w świetle okoliczności sprawy przejście do porządku dziennego i nie wzięcie pod uwagę w ogóle nieprawdziwego oświadczenia strony o nie zawieszeniu działalności gospodarczej, ponieważ oświadczenie o zawieszeniu takiej działalności, które to zawieszenie przewiduje prawo podatkowe wyraźnie wskazywałoby, że strona nie wyrejestrowała działalności gospodarczej, co stanowiłoby negatywną przesłankę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i co się z tym faktem wiąże prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jeżeli zgodnie ze sugestiami Sądu zupełnie odrębnymi kwestiami byłoby nabycie statusu osoby bezrobotnej i prawa do świadczenia przedemerytalnego to nieuzasadnione byłoby wręczanie stronie "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy". "Informacja" ta zaś zawierała istotne warunki nie tylko do uzyskania statusu osoby bezrobotnej ale i prawa do świadczenia przedemerytalnego i strona była zobowiązana do zapoznania się z jej treścią. Fakt wcześniejszego podjęcia przez stronę działalności został ujawniony tylko przez pomyłkę jej męża, na co wskazuje sama strona w odwołaniu. Zatem strona nie zamierzała w ogóle ujawnić tej okoliczności. Takie postępowanie strony w sposób nie nasuwający wątpliwości wskazuje na jej dążenie do zatajenia faktu nie wyrejestrowania działalności gospodarczej i tym samym do świadomego wprowadzenia w błąd urzędu pracy. W związku z tym w sprawie nie mamy tylko do czynienia tylko z przyznaniem świadczenia z naruszeniem prawa, lecz bez zawinienia po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie, a jedynie wskutek nieprecyzyjnego sformułowania przez organ administracji pytań stosownego formularza. Wina jest ujemną oceną zachowania się sprawcy powstania nienależnie pobranego świadczenia. Stanowi ona jednak połączenie dwóch elementów: obiektywnego i subiektywnego. Obiektywny element winy wypełnia każde zachowanie się niewłaściwe , a więc niezgodne z przepisami prawa, bądź z ogólnym obowiązkiem ostrożności, jaką każdy w społeczeństwie powinien zachować aby nie spowodować szkody. Subiektywny element winy polega bądź na winie umyślnej, bądź na niedbalstwie. Niedbalstwo polega na niezachowaniu należytej staranności. Dla oceny staranności należy stosować miernik obiektywny uniezależniony od indywidualnych właściwości sprawcy, lecz przy uwzględnieniu okoliczności zewnętrznych dotyczących danego zdarzenia. Nieistotne są natomiast okoliczności wewnętrzne dotyczące osoby sprawcy ( np. właściwości psychiczne i fizyczne sprawcy, jego charakter, stopień staranności we własnych sprawach). Należy porównać zachowanie sprawcy z abstrakcyjnym wzorcem postępowania. Natomiast ten abstrakcyjny wzorzec postępowania w warunkach jak w analizowanej sprawie nakazywał stronie ujawnienia faktu podjęcia, zawieszenia i nie wyrejestrowania działalności gospodarczej, o czym była w sposób właściwy pouczona, co sama przyznaje w sposób pośredni w swoim odwołaniu. Zatem skoro strona tego nie uczyniła dopuściła się tym samym niedbalstwa skutkującego przypisaniem jej winy i nie musi to być tylko wina w pojęciu odpowiedzialności karnej, gdyż wówczas pozbawione byłoby sensu wprowadzanie unormowań dotyczących nienależnie pobranych świadczeń do odrębnej regulacji prawnej na gruncie prawa administracyjnego. Po ponownym przeanalizowaniu całej sprawy, uwzględniając zarzuty strony co do uniemożliwienia jej udziału w postępowaniu wezwano stronę celem jej przesłuchania w charakterze strony postępowania dla ewentualnego wyeliminowania wątpliwości mogących powstać w sprawie. Było to wezwanie zmierzające do zabezpieczenia interesów strony w postępowaniu administracyjnym i tylko od jej dobrej woli zależało czy zechce złożyć w sprawie zeznania na okoliczność wskazaną w wezwaniu dlatego niecelowe i nieuzasadnione było nakładanie dodatkowych rygorów na to wezwanie. Strona jednak nie stawiła się w celu jej przesłuchania. Strona była na bieżąco informowana o czynnościach podjętych podczas postępowania w przedmiotowej sprawie i niewątpliwie musiała sobie zdawać sprawę ze skutków decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 marca 2006r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody z dnia 4 maja 2005r. Po takim stwierdzeniu nieważności otwartą pozostała sprawa rozpatrzenia odwołania strony od decyzji Starosty nr [...] z dnia 24 sierpnia 2004r. dotyczącej orzeczenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od dnia 14 października 2003r. do 31 lipca 2004r. w kwocie 8.728,30 zł.. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na skutek złożonego przez stronę odwołania z dnia 26 sierpnia 2004r. w związku z czym zbędne było wydawanie w tej sprawie odrębnego postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. B. S.. Decyzji tej zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- naruszenie zasady res iudicta;

- naruszenie art. 10 § l k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wzięcia czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji i polegający na przyjęciu. że strona skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 26 maja 2003 r. do dnia 26 sierpnia 2004 roku - naruszenie art. 7, 10 § 1 i 77 k.p.a. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanych przez nią w mocy decyzji Starosty z dnia 24 sierpnia 2004 r. i umorzenie postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda wydając decyzję bezprawnie zignorował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2004 r. - sygn. akt: III S.A./Gd.[...] stanowiący jedyne prawomocne rozstrzygnięcie. W ocenie strony skarżącej stanowi to rażące naruszenie zasady res iudicata. Wojewoda naruszył art. 61 § 4 k.p.a. nie powiadamiając strony skarżącej o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie odpowiednim postanowieniem lub zawiadomieniem. Zaniechanie to uniemożliwiło stronie wzięcie czynnego udziału w sprawie (naruszenie art. 10 § 1 kpa), jak również ustanowienie kompetentnego pełnomocnika do jej reprezentacji w sprawie. Strona skarżąca uważa, że Wojewoda naruszył również zasadę trwałości orzeczeń (rażące naruszenia prawa materialnego, jak i również formalnego), przez wydanie kolejno po sobie następujących decyzji rozstrzygających sprawę co do istoty i do dnia dzisiejszego funkcjonujących w obrocie prawnym. (m.in. decyzja Wojewody z dnia 7 kwietnia 2006 r. Nr [...]). Strona skarżąca dobrowolnie i wraz z odsetkami zwróciła nienależnie (wg niej), pobrane świadczenie za m-c lipiec 2004 r., więc całkowicie niezrozumiałe jest żądanie Wojewody utrwalone w zaskarżonych decyzjach zwrotu kwoty 8.728,30 zł. gdy spór dotyczy kwoty faktycznej 7.820,10 zł. Strona skarżąca ponownie oświadczyła, że nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie od 1 września 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. Ponownie oświadczyła, że nie została poinformowana przez pracowników Starosty o konieczności formalnego wyrejestrowania posiadanego ówcześnie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Strona skarżąca została jawnie pokrzywdzona, gdyż nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (np. przesłuchanie świadków na temat), uniemożliwiło jej udowodnienia swoich twierdzeń w postępowaniu administracyjnym.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie dotyczącej postępowania w przedmiocie zwrotu przez skarżącą pobranego świadczenia przedemerytalnego wydany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrok z dnia 28 grudnia 2004r. sygn. akt III SA/Gd [...], w którym Sąd przedstawił określoną ocenę prawną. Żadna ze stron nie skorzystała z możliwości domagania się w trybie kontroli instancyjnej uchylenia tego wyroku, a zatem wyrok ten stał się prawomocny.

Art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (B. D., B. G., A. K., M. N. – M.. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Z. 2005. str. [...]).

W uzasadnieniu wyroku z 28 grudnia 2004r. sąd administracyjny dokonał szczegółowej analizy dokumentów podpisanych przez skarżącą przy rejestracji jako bezrobotnej w kontekście możliwości przypisania jej czynu – świadomego wprowadzenia w błąd organu administracji. W rezultacie sąd stwierdził, że "... jedynym przejawem świadomego wprowadzenia organu administracji w błąd przez skarżącą mogłoby być faktyczne prowadzenie przez nią działalności gospodarczej w chwili rejestracji w urzędzie pracy, wbrew złożonemu oświadczeniu". Sąd stwierdził także w przywołanym wyroku, że poczynione przez organ administracji ustalenia faktyczne nie pozwalają dotychczas na przyjęcie, że taka sytuacja w sprawie występowała.

Zwrócić należy uwagę na to, że w istocie treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprowadza się do polemiki z oceną prawną dokonaną w prawomocnym wyroku z 28 grudnia 2004r. Stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia nie ma bynajmniej charakteru "sugestii" (jak to określono na stronie 4 decyzji). Jest natomiast oceną prawną w rozumieniu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którą organ administracji jako strona postępowania miał prawo i możliwość nie zgadzać się w skardze kasacyjnej wnoszonej do sądu II instancji. Jeśli strona zaniechała poddania wyroku kontroli instancyjnej to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku nie podlegają polemice i wiążą zarówno organ administracji jak i sąd administracyjny w dalszym toku postępowania.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na przyjęcie, że skarżąca w dacie rejestracji w urzędzie pracy faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Odwołanie się przez organy administracji do przepisów prawa podatkowego nie zasługuje na akceptację. Treść art. 29 ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 ze zm.) oznacza jedynie, że dla potrzeb prawa podatkowego – w zakresie ewentualnych zobowiązań wynikających z tego prawa brak oświadczenia o likwidacji działalności lub wyborze innej formy opodatkowania w terminie do 20 stycznia powoduje przyjęcie, że dany podmiot nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej. Znaczenie powyższego uregulowania nie wykracza poza zakres związany z zobowiązaniami podatkowymi i brak oświadczenia o którym mowa w wymienionym przepisie w żadnej mierze nie rodzi domniemania faktycznego prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej – istotnego z punktu widzenia oceny stanu faktycznego i prawnego dokonanej przez sąd w wyroku z 28 grudnia 2004r.

W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku.

Stosownie do treści art. 152 powołanej ustawy orzeczono, iż zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.