Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1055/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela- Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o. o. w W. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. uznaje uprawnienie P. Sp. z o. o. w W. do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) wydanej dla pojazdu o nr rejestracyjnym [...], 3. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz P. Sp. z o. o. w W. kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. spółka P. L. sp. z o.o., (Skarżąca) z siedzibą w W. wystąpiła do Prezydenta B. o zwrot nadpłaty za wydanie [...] kart pojazdów w tym karty samochodu o numerze identyfikacyjnym [...] nr rej, [...] w łącznej kwocie [...] zł. Uzasadniając wniosek strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie, którego pobierana była opłata za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł.

Spółka skarżąca wskazała, iż uiściła na rzecz Urzędu Miasta B. łączną kwotę [...] zł tytułem opłaty za wydanie kart pojazdu, to jest powyżej faktycznych kosztów wytworzenia tych kart, wskazując, iż na mocy rozporządzenia organ rejestrujący może pobierać opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 75,00 zł

Również w ocenie wnioskodawcy przepis § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., do którego odnosił się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia, 2006 r., sygn. akt U 6/04 był niekonstytucyjny

i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło zdaniem wnioskodawcy nową daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji RP, zgodnie, z którym tego rodzaju daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podustawowych takich jak m.in. rozporządzenia. Wnioskodawca powołał się na orzecznictwo sądów w tym: por. wyrok NSA z 20 grudnia, 2012 r., syg. akt I OSK 2191/12; wyr. WSA w Opolu z 05 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Op 169/12; wyr. WSA w Opolu z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 174/12; wyr. WSA w Lublinie

z 27 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 890/13.

Skarżąca stwierdziła, iż organ administracji samorządowej pobrał tę opłatę bez stosownej podstawy prawnej.

W odpowiedzi na złożony wniosek, organ pismem z dnia 24 czerwca 2014r. odmówił zwrotu opłaty. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że organy rejestrujące pojazdy działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Podniósł, że art. 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje organ rejestrujący do wydania karty pojazdu za opłatą, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu (na dzień rejestracji samochodu skarżącej) w kwocie 500 zł określona była w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Wymienione wyżej rozporządzenie straciło moc prawną z dniem 15 kwietnia 2006 r., tj. z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), na mocy, którego organ rejestrujący pobiera opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 75 zł. Tym samym organ rejestrujący działał na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa, w związku, z czym wniosek nie może zostać uwzględniony.

Pismem z dnia [...] r. strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca ponownie powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04. Stwierdziła, niekonstytucyjność przepisu, na podstawie, którego pobierana była opłata za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł.

Skarżąca powołała się również na postanowienie z dnia 10 grudnia 2007 r.,

C-134/07, Dz. UE C 2008/64/15/1, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który orzekł, że opłata za wydanie kart pojazdu w kwocie przewyższającej 75 zł jest niezgodna z art. 90 akapit pierwszy WE (Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską), bowiem według Trybunału Sprawiedliwości art.90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana

w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem

w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli pojazd ten już jest tam zarejestrowany. Skarżąca działając w oparciu o powyżej zaprezentowaną argumentację, oraz mając na względzie fakt, iż organ administracji samorządowej pobierając zawyżoną opłatę za kartę pojazdu działał na podstawie niekonstytucyjnego oraz sprzecznego z ustawą przepisu określającego wysokość tej opłaty, wezwała do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu dla w/w pojazdu.

Odpowiadając na złożone wezwanie, organ ponownie stwierdził, że w dniu rejestracji przedmiotowego pojazdu organ działał w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu, zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem wynosiła 500 zł i taką opłatę pobrał organ w dniu rejestracji pojazdu. Rozporządzenie to straciło moc obowiązującą

z dniem 15 kwietnia 2006 r., tj. z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, na mocy, którego organ rejestrujący pobiera opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 75 zł. Wobec powyższego zdaniem organu działał on na podstawie

i w granicach powszechnie obowiązującego prawa oraz nie nastąpiło naruszenie prawa w tym zakresie.

Ponadto Prezydent powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego podał, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ma ten skutek, że przepisy te (o ile wcześniej nie zostaną uchylone lub zmienione przez ustawodawcę), mimo, że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów,

w tym przez sądy orzekające.

Organ pokreślił, iż powyższe stanowisko prezentowane jest w wyrokach sądów powszechnych oraz powołał się na stanowisko prezentowane w wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt: III Ca 117/00. Organ wskazał, iż w wyroku tym Sąd zwrócił również uwagę, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności przepis art. 90 albowiem Traktat ten dotyczy wyłącznie podatków. Opłata za kartę pojazdu, jak uznał sam Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 17 stycznia

2006 r., w przeciwieństwie do podatków ma charakter ekwiwalentny, co oznacza, iż przepis art. 90 Traktatu nie może mieć zastosowania w sprawach dotyczących zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu.

Wobec powyższego organ uznał, iż działał na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa oraz, że nie nastąpiło naruszenie prawa w tym zakresie. Z tej przyczyny organ nie uwzględnił wezwania oraz zaznaczył, iż kwota ewentualnej nadpłaty za wydanie powyżej wymienionych kart pojazdu wynosi

[...] zł, a nie jak wskazano w wezwaniu [...] zł

Na czynność Prezydenta B. skarżąca [...] r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta B. dokonania na rzecz skarżącej spółki zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie w/w kart pojazdu ponad kwotę wynikającą z ustawy prawo o ruchu drogowym.

Zaskarżonej czynności strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200Or. Nr 98, poz. 1071

ze zm.) dalej k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego naruszono ponadto przepisy prawa materialnego, przez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji, w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt. 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, jak

i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej zwanego w skrócie TWE).

Skarżąca przedstawiła przebieg postępowania i ponownie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 oraz przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Ponad to w ocenie skarżącej, organ samorządowy pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Strona powołała się na postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia

10 grudnia 2007 r., sygn. akt C-134/07, który stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest w nakładana w praktyce

w z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

W odpowiedzi na skargę organ przytoczył art. 52 § 1 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zarzucił skarżącej, iż nie wyczerpała środków zaskarżenia przysługujących jej przed organem właściwym

w sprawie. Zdaniem organu skarżąca nie wezwała na piśmie właściwego do usunięcia naruszenia prawa.(art. 52 § 3 powołanej ustawy). Kontynuując w ocenie organu skargę należało odrzucić z uwagi na wniesienia skargi po wymaganym terminie.

Niezależnie od powyższego organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. wniósł o uznanie, że złożone przez stronę skargi stanowią jedną skargę na czynność organu, a tym samym w przypadku uwzględnienia skargi, organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od pojedynczej sprawy.

W odpowiedzi skarżąca stwierdziła, że wniesienie do Sądu przez spółkę

59 odrębnych skarg powoduje uzasadnione roszczenie o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od każdej

z wniesionych skarg i nie może być traktowane jako działanie w jednej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona czynność była niezgodna

z prawem.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). W myśl art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zakres kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa

Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia odmowy zwrotu stronie kwoty 425 zł tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej z tytułu rejestracji pojazdu.

W sprawie o tak zakreślonym przedmiocie dopuszczalna jest zarówno droga sądowa przed sądem powszechnym, jak i przed sądem administracyjnym. Kwestię dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej przesądził w sposób wiążący NSA uchwałą 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21). Wskazał, że skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną załatwianą w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast dopuszczalność dochodzenia przedmiotowych roszczeń przed sądem powszechnym przesądził Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 16 maja 2007 r., III CZP 35/07 (OSNC 2008/7-8/72).

Powyższe oznacza, że strona może skierować żądanie albo na drogę procesu cywilnego, albo na drogę administracyjną, bowiem, jak ocenił NSA, stwierdzenie

w postępowaniu administracyjnym, że administracyjny obowiązek organu wobec strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym realizacji tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. Wybór sposobu dochodzenia zwrotu opłaty zależy zatem od strony, która w sprawie niniejszej zdecydowała się na drogę administracyjną.

Jednocześnie w powyższej uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. NSA przesądził, że czynność zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter czynności materialno – technicznej dotyczącej uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że od rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Strona w piśmie z dnia [...] r. takie wezwanie wystosowała, w terminie przewidzianym w art. 52 § 3 p.p.s.a.

Strona uiściła sporną opłatę na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.). Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (OTK-A 2006/1/3) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność tego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

(t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie odroczył utratę jego mocy obowiązującej do dnia 1 maja 2006 r. Ocenił, że przedmiotowa niezgodność polega na wykroczeniu poza granice delegacji ustawowej. W art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzono bowiem, że wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna odpowiadać wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a zatem powinna być ekwiwalentna w stosunku do usługi administracyjnej. Ustalenie opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł, nie pozostaje w ocenie Trybunału w związku z kosztami usługi. Jest również sprzeczne z art. 217 Konstytucji, bowiem w części wykraczającej poza koszty rzeczywiste stanowi daninę publiczną, a taka może być wprowadzona tylko na podstawie ustawy.

W związku z tym wyrokiem Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którym określił wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 75 zł. Nowe rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 kwietnia 2006 r. (przed datą utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie

z dnia 28 lipca 2003 r. (zakwestionowane przez Trybunał).

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 178 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z dnia

24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08; uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05).

To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organu państwowe

z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje

w systemie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08).

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia

01 maja 2006 r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku prymatu konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej nad zasadą ochrony interesu finansowego organu rejestrującego, pobierającego opłatę za dokonaną czynność wydania karty pojazdu (por. wyrok WSA z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 239/07). W rezultacie objęta kontrolą sądową czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. dokonana została bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia.

Ponadto rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowił, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2007 r.

w sprawie C-134/07, wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że

"art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata

w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

Należy podkreślić, że orzeczenia wstępne TSUE, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są co do zasady skuteczne ex tunc. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi TSUE na pytanie sądu krajowego, winien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty jego wejścia w życie, a nie od daty wydania wyroku przez TSUE. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego (D. Miąsik, Temporalne skutki wyroków Trybunału Sprawiedliwości (w:) M. Domańska, K. Gonera, M. Miąsik,

A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Witz, A. Wróbel, Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, Lex Omega on-line).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był także i z tego względu

w pełni uprawniony do odmowy zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Niezależnie od powyższego, rozpatrzenia wymaga również kwestia przedawnienia żądania zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu. W tej mierze należy zauważyć, że od dnia 1 stycznia 2010 r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), w której stwierdza się, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe

o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe

i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7) oraz wskazano, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). Z kolei w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych

(Dz. U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie

z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych

i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta, zdaniem sądu, nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw

"w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w licznych orzeczeniach NSA (np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2012 r., I OSK 2192/12; z dnia

21 lutego 2013 r., I OSK 692/12; z dnia 21 marca 2013 r., I OSK 1243/12; z dnia

13 maja 2014 r., I OSK 2529/12), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następne ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i - co istotne - skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak wskazano już wyżej - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. W konsekwencji, w sprawie tej powinien mieć zastosowanie dotychczasowy tryb rozstrzygania przez organ tego typu kwestii (dotyczących zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu), tj. w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepisy art. 61 ustawy o finansach publicznych.

W rezultacie kwota uiszczona przez skarżącą powyżej 75 zł za kartę pojazdu (425 zł) była kwotą nienależnie uiszczoną i stronie należy się jej zwrot.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie bowiem wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający

z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (np. wyrok NSA

z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1747/10). Stąd też Sąd nie znalazł podstaw do orzekania w przedmiocie jej wykonania, stosownie do art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest podstaw do zasądzenia kosztów postępowania, w taki sposób jak to wnosił organ, tzn. jakby odmowa zwrotu części opłaty stanowiła jedną czynność, a nie, że organ odmówił zwrotu części opłaty za rejestrację w 59 przypadkach dotyczących różnych pojazdów. Przepis art. 57 § 3 p.p.s.a. nakazuje, w sytuacji gdy strona skarży jednocześnie więcej niż jedną czynność, rozdzielenie skarg, nadanie każdej sprawie osobnej sygnatury i orzekanie

w każdej z tych spraw indywidualnie (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia

2013 r., II GZ 2/13).

I. Najda-Ossowska L. Kleczkowski M. Łent