Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 203/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) Protokolant Aleksandra Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 29/17 w sprawie ze skargi W.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W.P. (dalej określanego jako skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uznał bowiem, ze w s prawie nie doszło do naruszenia art. 56 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej określanej skrótem u.p.e.a.).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego podniesionej w skardze, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 56 § 1pkt 5 u.p.e.a. powinno nastąpić w związku z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej określanej skrótem K.p.a.) zaznaczył, że ustawa egzekucyjna zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia. Brak zatem podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 K.p.a. Prezentowany pogląd jest ugruntowany zarówno w literaturze przedmiotu (por. Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2008, Unimex) jak i w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu przytoczył wyrok NSA z 14 października 1998 r., sygn. akt III SA 762/97. Żadne inne przesłanki poza wymienionymi w art. 56 § 1 u.p.e.a., a więc i podnoszona przez skarżącego okoliczność złożenia przez niego zawiadomienia do Prokuratury Okręgowej w B. o popełnieniu przez urzędników przestępstwa, nie mogą stanowić podstawy do podjęcia przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:

- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 56 § 1 u.p.e.a, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący,

- na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadniając zarzuty wskazał, że zaakceptowanie przez sąd pierwszej instancji wadliwych ustaleń co do stanu faktycznego spowodowało w konsekwencji aprobatę dla niewłaściwego zastosowanie art. 56 § 1 u.p.e.a, oraz art. 18 u.p.e.a, przez organy administracji publicznej. Skutek ten był jednak również następstwem błędnej wykładni tego przepisu, sprzecznej z duchem prawa, a dokonanej przez te organy. To zaś doprowadziło do niewłaściwego stosowania prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako wadliwie skonstruowanej i niezasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, tj. sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Jednak takie przesłanki w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły. Po drugie skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 P.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub/i na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem prawidłowo formułując zarzuty, skarżący kasacyjnie powinien jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty, czy podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, czy postępowania. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, winien również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem skarżącego kasacyjnie, prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona skarżąca zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd pierwszej instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1894/11, z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1795/11, z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11, z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, opub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie stanowisko jest zgodne z poglądem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08, wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r.,II FSK 764/09, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).

Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 776/10, publ. CBOSA).

Przedstawienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że stwierdzono uchybienia w skardze kasacyjnej, które uniemożliwiają rozpoznanie zarzutów, że postępowania poprzedzające wydanie postanowi9enia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie było prowadzone w sposób prawidłowy, na podstawie przepisów umożliwiających dokonanie ich jednolitej wykładni i stosowania, jak również z uwzględnieniem zasad demokratycznego państwa prawnego oraz ustawowej określoności, jednoznaczności i przejrzystości regulacji prawnych. Skarżący w tym zakresie nie wskazał bowiem zarówno przepisów K.p.a. jak i u.p.e.a. jakie miałyby być naruszone przez organ egzekucyjny i naruszenia których zostałoby zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji. Nie uzasadnił ponadto, na czym naruszenia miałyby polegać i nie wykazał ich istotnego wpływy na wynik sprawy.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegający na oddaleniu skargi pomimo niewzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo procesowe w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ jest wskazaniem jedynie przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 145 P.p.s.a. Powyższy przepis jako przepis wynikowy nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia w powiązaniu z przepisem wynikowym, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Zatem w powyższym zakresie autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie prawa, które samo nie jest podstawą skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 174 P.p.s.a.,

Z kolei formułując zarzut naruszenia art. 56 § 1 u.p.e.a. skarżący powiązał go z podstawą z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. tj. zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego. Tymczasem regulacja zawarta w art. 56 § 1 u.p.e.a. reguluje kwestie procesowe. Uwzględniając wyżej przytoczoną uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09 Naczelny Sąd Administracyjny podjął próbę sformułowania zarzutu w osnowie skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu w tym zakresie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Jednak kontrola merytoryczna naruszenia art. 56 § 1 u.p.e.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. okazała się niemożliwa. Bowiem art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera kilka jednostek redakcyjnych regulujących różne stany faktyczne. Zaś z treści samego zarzutu, jak i z uzasadnienia skargi kasacyjnej, a właściwie jego braku, nie wynika jaka sytuację skarżący miał na myśli i na czym w istocie polegało naruszenie powołanego w zarzucie przepisu prawa.

Zatem tak odczytany zarzut należało uznać za pozbawiony podstaw.

Wobec powyższego skargę kasacyjną, jako niezasadną, oddalono na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i 3 i art. 209 p.p.s.a.