Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1090/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt 2 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2022 poz 1205
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. O. (dalej określany jako Skarżący) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz.735 ze zm., dalej powoływana jako kpa) w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1205, dalej powoływana jako ustawa) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją Burmistrz Miasta i Gminy D. uznał Skarżącego (dłużnika alimentacyjnego) za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że [...].10.2021 r. podczas przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego zobowiązał Skarżącego do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub jako poszukujący pracy. Do 28.04.2022 r. Skarżący nie wywiązał się z nałożonego obowiązku zarejestrowania się w PUP, nie dostarczył umowy o pracę oraz nie złożył żadnych wyjaśnień w powyższej sprawie. W związku z tym zaszły podstawy do uznania go, jako dłużnika alimentacyjnego, za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie. Przyznał, że, będąc 18.10.2021 r. w urzędzie, w wyniku przeprowadzonego wywiadu alimentacyjnego zobowiązał się do zarejestrowania w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Od tego czasu dwukrotnie podjął próbę zarejestrowania się w urzędzie pracy i dwukrotnie odmówiono mu, ponieważ nie posiada świadectw pracy. Tłumaczył, że świadectwa utracił w wyniku przeprowadzki. Poinformował o tym fakcie organ I instancji. Przyznał, że jest dłużnikiem alimentacyjnym, ale nie uchyla się od płacenia, do 30.04.2022 r. płacił alimenty w kwocie 400 zł miesięcznie (tyle, ile jest zasądzone). W sekcji świadczeń alimentacyjnych dowiedział się, że komornik przelewał kwoty nieadekwatne do płaconych alimentów. Podał zestawienie wpłat do komornika na konto sekcji alimentacyjnej: IV 2022 - 185,19 zł, III 2022 - 63,62 zł, II 2022 - 183,20 zł, I 2022 - 60,79 zł, XII 2022 - 181,15 zł, XI 2022 - 181,15 zł. Podał ponadto, że poinformowano go, iż błędem było, że nie wskazywał w przelewach, na kogo mają być wpłacane alimenty, w wyniku czego komornik nie dokonywał wpłat do sekcji alimentacyjnej w kwocie 400 zł, stąd niedotrzymanie 50% kwoty zasądzonych alimentów. W maju 2022 r. alimenty zostały wpłacone z wyszczególnieniem na kogo i ile. Podał również, że ma na utrzymaniu czwórkę dzieci. Gdy był zatrudniony na etat (umowę o pracę), zostawało mu 600 zł miesięcznie, resztę zabierał komornik. Nie jest w stanie utrzymać sześcioosobowej rodziny za takie pieniądze. Wniósł o uwzględnienie pomyłki co do przelewów i niewskazania, na jaki poczet alimentacyjny mają być przekazane pieniądze.

Rozpoznając odwołanie, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 5 pkt 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym dłużnika - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (art. 2 pkt 9 ustawy). Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy (art. 4 ust. 1 ustawy). W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

złożenia oświadczenia majątkowego,

zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i w związku z niewypełnieniem ciążących na dłużniku alimentacyjnym obowiązków wynikających z ustawy - organ właściwy dłużnika wydaje decyzję administracyjną uznającą dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Bezsporne jest ustalenie, że 18.10.2021 r. na Skarżącego zostało nałożone przez organ I instancji - w oparciu o art. 5 ust 2 pkt 1 ustawy - zobowiązanie do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, wraz ze wskazaniem 14-dniowego terminu na wykonanie tego zobowiązania. Nie jest też sporne, że Skarżący tego zobowiązania nie wykonał.

W związku z twierdzeniami zawartymi w odwołaniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust 2 pkt 1 ustawy zobowiązanie z 18.10.2021 r. obejmowało alternatywnie: zarejestrowanie się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy (w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny). W związku z tym, przyjmując nawet brak możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny (wobec braku świadectw pracy), o czym twierdzi Skarżący, istniał obowiązek rejestracji jako poszukujący pracy. W tym zakresie zobowiązanie także nie zostało wykonane.

Poza powyższym akta świadczą o tym, że w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji Skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednoznacznie potwierdza załączona do akt sprawy informacja MOPR we W. z 18.03.2022 r.

W związku z tym zachodzi określona w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy przesłanka wydania decyzji uznającej Skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a jednocześnie nie była spełniona przesłanka odstąpienia od wydania takiej decyzji określona w ust. 3a powyższego artykułu. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I OSK 1094/14, spełnienie chociażby jednej wymienionej w art. 5 ust. 3 przesłanki warunkuje wypełnienie dyspozycji tego przepisu.

Nie mają wpływu na przedstawioną ocenę wyjaśnienia Skarżącego zawarte w odwołaniu, a dotyczące "błędu" w tytułach przelewów, a skutkujące sposobem księgowania wpłat przez komornika. Nie podważają one bowiem ustalenia faktycznego, że Skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Z kolei odnośnie argumentów dotyczących toczącego się niesłusznie wobec Skarżącego postępowania na rzecz D. O. (przedłożony wyrok SR w L. z [...] .06.2020 r. o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego) wskazać należy, że niniejsze postępowanie, wszczęte na skutek wystąpienia MOPR we W. z 26.08.2021 r., dotyczy zadłużenia z tytułu należności wypłaconych innemu uprawnionemu, tj. J. W. Brak obowiązku alimentacyjnego wobec D. O. nie ma więc wpływu na przedmiotową sprawę.

Podkreślenia wymaga, że decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to jest obligatoryjne w sytuacji ziszczenia się określonych przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy. Negatywną przesłankę do wydania decyzji w tym przedmiocie stanowi jedynie regulowanie alimentów w ciągu 6 miesięcy przed wydaniem decyzji w wysokości nie niższej niż 50% kwoty bieżących alimentów. Jak wyżej wywiedziono, okoliczność ta w istniejącym stanie faktycznym nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze organ orzekł jak w sentencji.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, wskazując w jej uzasadnieniu, że nie powinien być uznany za dłużnika alimentacyjnego, ponieważ adekwatnie do swoich możliwości spłacał obciążające go zobowiązania alimentacyjne w wysokości przekraczającej 50% bieżących alimentów za okres ostatnich 6 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 pkt 2 i ust. 3a ustawy, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku, gdy odmówił on zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ, o ile przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zatem przesłanki wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które w istocie - łącznie z przesłanką negatywną z art. 5 ust. 3a ustawy - określają również warunki wydania decyzji w tym przedmiocie, zostały w sposób enumeratywny wymienione w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy (por. E. Tomaszewska, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz do art. 5, opubl. LexisNexis 2015, wraz z powołanym tam wyrokiem WSA w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 889/2012, LexisNexis nr 6678659). Przy czym podkreślić należy, że wprawdzie postępowanie o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, ale jej spełnienie nie stanowi jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygająca pozostaje bowiem treść art. 5 ust. 3a, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżący w okresie 6 miesięcy poprzedzających wszczęcie postępowania administracyjnego nie wywiązał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżących alimentów, co wynika z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. z [...] .03.2022 r. (k. 8 akt adm.). Ewentualne błędne określenie przez Skarżącego dokonywanych przez niego wpłat, co skutkować miało ich niezgodnym z jego wolą zaksięgowaniem, obciąża Skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że Skarżący dołączył do skargi dowody wpłat renty alimentacyjnej za okres już po wydaniu decyzji przez organ I instancji oraz częściowo również po wydaniu decyzji przez organ II instancji, dlatego w świetle treści art. 5 ust. 3a ustawy okoliczność ta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia i z całą pewnością nie wskazuje na to, że przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Ponadto, jak wskazano wyżej, organy prawidłowo uznały, że zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy, albowiem Skarżący odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ. Skarżący na tę okoliczność przytoczył jedynie, że zagubił swoje świadectwa pracy, co jednak nie uniemożliwiało mu zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy.

Reasumując, stwierdzić trzeba, że organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia spełniającym wymagania określona w art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 24.01.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.