Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1048/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 § 1 i 2, art. 111l, art. 111 c § 1 i 2, art. 111e
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności poborcy skarbowego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia B. S. (zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie [...] Skarbowego [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] (komornik skarbowy) oddalające skargę na czynność poborcy skarbowego w toku licytacji udziału z nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie organu zapadło w następującym stanie sprawy.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. (organ podatkowy I instancji) decyzją z dnia [...] 2003 r. określił B. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Decyzja organu podatkowego I instancji została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 207/04 oddalił skargę B. S. na ostateczną decyzję organu odwoławczego, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie sygn. akt II FSK 943/05 oddalił skargę kasacyjną. W związku z tym, że zobowiązana nie uregulowała zaległości podatkowej, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wystawił tytuły wykonawcze: [...] (obejmujący należność główną [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę) i [...] (obejmujący odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek w kwocie [...]zł), które skierował do egzekucji.

W celu realizacji wymienionych wyżej tytułów wykonawczych Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego zawiadomił szereg banków o zajęciu rachunków bankowych oraz dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych wobec podmiotów: Z. w L. i A. M. B. w L., a także świadczenia emerytalno-rentowego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.. Odpis tytułu wykonawczego nr [...] doręczono zobowiązanej 19 stycznia 2004 r. wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, a odpis tytułu wykonawczego nr [...] w dniu 29 listopada 2004 r., również wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu innego rachunku bankowego. Zawiadomieniem z 17 października 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego zajął należący do zobowiązanej udział wynoszący ˝ we współwłasności nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...]. Zajęcie to, na skutek uwzględnienia skargi zobowiązanej, na czynności egzekucyjne zostało uchylone, o czym zawiadomiono zobowiązaną pismem z 21 stycznia 2013 r., Zawiadomieniem z tej samej daty organ ten ponownie zajął należący do zobowiązanej ten sam udział w nieruchomości oraz wezwał skarżącą do zapłaty egzekwowanej należności w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości udziału w nieruchomości. W tym samym dniu (21 stycznia 2013 r.) organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w L. o dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej o wszczęciu egzekucji należącego do zobowiązanej udziału w nieruchomości (wpisu dokonano w dniu 7 lutego 2013 r.). Skarga na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 21 stycznia 2013 r. została prawomocnie oddalona (wyrok WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 916/15). Oddalone zostały również wnioski skarżącej z dnia 20 sierpnia 2013 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie obydwu tytułów wykonawczych (wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 40/14 i wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3219/14) i z dnia 30 grudnia 2013 r. dotyczący umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie tytułu nr [...] – wyrok WSA w Lublinie z 25 września 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 259/14 i wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 287/15).

W celu egzekucji zaległości dokonano także zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu najmu w stosunku do B. P. "[...] ul. [...] oraz B. G. "A. ", ul. [...]. Zawiadomienia o zajęciach zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności w dniu 21 kwietnia 2015 r. i w dniu 23 kwietnia 2015 r., a skarżącej w dniu 28 kwietnia 2015 r. skargi na te czynności egzekucyjne zostały ostatecznie oddalone postanowieniami Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] 2015 r. i z dnia [...] 2016 r.

Następnie organ uzasadniał, że w dniu 14 września 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny) wydał obwieszczenie o pierwszej licytacji udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w L. przy ulicy [...]. Pierwsza licytacja została wyznaczona na dzień 3 grudnia 2015 r. Do licytacji nikt nie przystąpił.

Pełnomocnik zobowiązanej do protokołu licytacji z dnia 3 grudnia 2015 r. złożył oświadczenie, określając je jako skargę na czynności poborcy skarbowego, powołując się na art. 111I w związku z art. 45 i art. 111n § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej: " u.p.e.a." W jego ocenie, w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych postępowanie egzekucyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu na skutek wygaśnięcia i nieistnienia obowiązku oraz powinno zostać zawieszone z mocy prawa. Komornik skarbowy oddalił skargę. Pełnomocnik zobowiązanej złożył zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksu postepowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej, w tym art. 111 c § 1 i 2 u.p.e.a. w związku z art. 45 § 1 tej ustawy w związku z 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. oraz w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. i art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) – dalej: "k.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie komornika skarbowego z [...] r.

Na wyżej wymienione postanowienie organu odwoławczego zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który prawomocnym wyrokiem z 14 października 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 208/16 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie komornika skarbowego. W ocenie Sądu, lektura protokołu licytacji z dnia 3 grudnia 2015 r. prowadzi do wniosku, zgodnie z którym zobowiązana (reprezentowana przez męża, jako pełnomocnika) nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących ściśle czynności poborcy skarbowego, prowadzącego pierwszą licytację. Kwestionowała samą zasadę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, żądania zgłoszone przez zobowiązaną w dniu 3 grudnia 2015 r. w toku czynności zmierzających do przeprowadzenia I licytacji nie stanowiły w rzeczywistości skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, nawet jeżeli zobowiązana swoje żądania umorzenia, zawieszenia czy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, nazwała skargą. Z wyroku tego wynika, że organy nie miały podstawy do rozpoznawania środka obrony zobowiązanego w postaci skargi na czynności poborcy skarbowego, bowiem takiej skargi nie było. Natomiast sformułowane przez pełnomocnika zobowiązanej żądania umorzenia, zawieszenia czy wstrzymania postępowania egzekucyjnego, powinny być rozpoznane przez właściwy organ egzekucyjny we właściwym trybie, a nie przez komornika skarbowego w trybie skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji.

Następnie, wykonując wymieniony ostatnio prawomocny wyrok Sądu I instancji w sprawie sygn. akt I SA/Lu 208/16, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] 2017 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a postanowieniem z [...] 2017 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, które to postanowienia zostały przez organ odwoławczy utrzymane w mocy postanowieniami z [...] 2017 r.

Na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowanie egzekucyjnego pełnomocnik wniósł skargę do sądu (skargę oddalono nieprawomocnym wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn., akt I SA/Lu 582/17).

Z kolei, w dniu 20 lipca 2017 r. organ egzekucyjny wydał obwieszczenie o drugiej licytacji udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w L. przy ul. [...]. Druga licytacja została wyznaczona na dzień 30 sierpnia 2017 r. na godz. 11.00 w siedzibie organu, cenę wywoławczą nieruchomości określono jako 70% oszacowanej wartości, to jest [...] zł. Z czynności tej sporządzony został stosowny protokół, z którego wynika, że przystępujący do licytacji zaoferował najwyższą cenę w wysokości ceny wywoławczej - [...] zł.

Pełnomocnik zobowiązanej do protokołu licytacji złożył skargę na czynność poborcy skarbowego w postaci wywołania drugiej licytacji. W jego ocenie nie mogło nastąpić wywołanie drugiej licytacji, ponieważ pierwsza licytacja nie odbyła się, gdyż WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 14 października 2016 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 208/16 uchylił postanowienie komornika skarbowego z [...] r. Pełnomocnik podtrzymał również swoje zarzuty co do nieistnienia obowiązku oraz zawieszenie postępowanie egzekucyjnego z mocy prawa, z uwagi na to, że zobowiązana zgłosiła zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia komornik skarbowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy przedmiotem skargi jest bezpodstawne wywołanie drugiej licytacji, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika zobowiązanej.

W tych okolicznościach komornik skarbowy postanowieniem z dnia [...] zawartym w protokole z licytacji, oddalił skargę uznając, że podnoszone w niej argumenty są bezzasadne. W jego ocenie, licytacja pierwsza doszła do skutku, pomimo niestawienia się licytantów w dniu [...]. o czym świadczy protokół z przedmiotowej czynności podpisany przez pełnomocnika zobowiązanej.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik zobowiązanej podniósł zasadniczo zarzut naruszenia art. 111i u.p.e.a. w związku z art. 7 § 3 i związku z art. 35 § 1 oraz art. 33 § 1 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 tej ustawy i w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 u.p.e.a.; w związku z art. 7 § 3 i art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez wywołanie drugiej licytacji nieruchomości w dacie obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, z uwagi na zgłoszone zarzuty prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wydane na podstawie decyzji wymiarowych, wydanych w warunkach faktycznych i prawnych nieistnienia tego zobowiązania, wykonania czynności przez poborcę skarbowego w warunkach przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.

Rozpatrując zażalenie organ oddawczy w pierwszej kolejności odwołał się do regulacji art. 111l u.p.e.a. i podkreślił, że przedmiotem skargi złożonej w tym trybie (do protokołu licytacji) mogą być wyłącznie czynności poborcy skarbowego podejmowane w toku licytacji. W świetle powyższego, okoliczności dotyczące dopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz przedawnienia (nieistnienia obowiązku) dochodzonych należności podatkowych, nie mogą być przedmiotem oceny w trybie skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji.

Oceniając natomiast prawidłowość czynności poborcy skarbowego dotyczących drugiej licytacji z 30 sierpnia 2017 r. organ odwoławczy z przytoczeniem treści art. 111c § 1 i § 2 u.p.e.a. dotyczącego formy przeprowadzenia licytacji (publicznie) i obowiązków poborcy skarbowego (podania do wiadomości obecnych przedmiotu licytacji, ceny, terminu jej uiszczenia, wysokość wadium, praw obciążających nieruchomość, czy zmian w stanie faktycznym i prawnym nieruchomości i oszacowania wartości) podał, że w skardze wniesionej do protokołu licytacji z 30 sierpnia 2017 r., pełnomocnik nie wskazał żadnego z wyżej wymienionych przepisów jako naruszonych przez poborcę skarbowego.

Następnie organ odwoławczy uzasadniał, w kontekście powołanego wyżej wyroku z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 208/16, że skoro Sąd uznał, iż żądania zgłoszone przez zobowiązaną, w toku pierwszej licytacji, nie stanowiły skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, o której stanowi art. 111l u.p.e.a, to należy przyjąć, że czynności egzekucyjne poborcy skarbowego w toku pierwszej licytacji nie zostały uchylone i pozostają w mocy.

W tych okolicznościach organ mając na uwadze treść art. 111h § 1 i art. 111i § 1 u.p.e.a. ocenił, że czynności poborcy skarbowego podejmowane w toku drugiej licytacji, zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Jednocześnie zauważył, że pełnomocnik zobowiązanej w toku drugiej licytacji nie przedstawił poborcy skarbowemu dowodów stwierdzających m.in. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku w wyniku przedawnienia wymienionych w art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a., a o istnieniu takich dowodów organ egzekucyjny nie miał również wiedzy z urzędu. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru związane są prawomocnymi wyrokami NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3219/14 oraz sygn. akt II FSK 287/15, a prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego potwierdził również wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 października 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 582/17.

Konkludując organ odwoławczy ocenił, że organ egzekucyjny działał zgodnie z obowiązującym prawem i według swoich ustawowych kompetencji.

W skardze na postanowienie organu pełnomocnik skarżącej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 111i u.p.e.a. i w związku z art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy pierwsza licytacja nie odbyła się a także w warunkach nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia zobowiązania podatkowego;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku z art. 111i u.p.e.a. w związku z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 35 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 33 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1 i art. 45 § 1 i § 2 u.p.e.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku z art. 111i w związku z art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w dacie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, co powoduje niedopuszczalność wykonywania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych i stosowania środków egzekucyjnych;

- art. 23 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku kontroli przestrzegania przepisów prawa przez wierzyciela i jednocześnie organ egzekucyjny w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., poprzez zastosowanie się w zaskarżonym postanowieniu do zasady związania dokonaną wcześniej oceną prawną w wyroku WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt I SA/ 207/04, który nie stanowi powagi rzeczy osądzonej, co doprowadziło do utraty przez skarżącą kontroli decyzji wymiarowej przywołanej przez organ I i II instancji, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, którymi organ egzekucyjny kierował się przy wydaniu zaskarżonej czynności egzekucyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa;

- art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy;

- zasady legalizmu (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP).

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącej odniósł się do ostatecznej decyzji wymiarowej Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] 2004 r., określającej skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. oraz odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek, uzasadniając, że w jego ocenie, zawiera ona kwalifikowane przesłanki nieważności z art. 247 § 1 pkt 2 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz do postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. z uzasadnieniem, że w tej sprawie ma zastosowanie uchwała 7 sędziów NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS [...].

Podtrzymał argumentację zażalenia, że wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 208/16 spowodował, że pierwsza licytacja nieruchomości nie odbyła się, bowiem czynność komornika skarbowego w przedmiocie wywołania pierwszej licytacji nieruchomości była wydana z naruszeniem prawa i z tego tytułu została uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Przedmiotem sądowej kontroli pod względem legalności jest rozstrzygniecie organu oddalające skargę zobowiązanej na czynność poborcy skarbowego polegającą na wywołaniu drugiej licytacji udziału w nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...].

Zarzuty skargi zasadniczo sprowadzają się do tego, że zdaniem pełnomocnika skarżącej druga licytacja nie mogła mieć miejsca z uwagi na to, że pierwsza licytacja nie odbyła się w związku z uchyleniem przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 208/16 postanowienia organu odwoławczego oraz postanowienia komornika skarbowego z 3 grudnia 2015 r. oddalającego skargę na czynności poborcy skarbowego w toku pierwszej licytacji. Ponadto pełnomocnik skarżącej konsekwentnie podnosił, że żadne postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone z uwagi na nieistnienia obowiązku (przedawnienie zobowiązania), powinno ono zostać umorzone, a co najmniej zawieszone, z uwagi na fakt, że zobowiązana zgłosiła zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem nie mającym tu zastosowania. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza z kolei, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Granice niniejszej sprawy wyznaczyło postanowienie organu w przedmiocie skargi na czynność poborcy skarbowego w toku drugiej licytacji udziału w nieruchomości.

Zgodnie z art. 111 l u.p.e.a. skargę na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, aż do jej zamknięcia zgłasza się ustnie komornikowi skarbowemu, który przyjmuje skargę do protokołu i natychmiast ją rozstrzyga, chyba że nie jest to możliwe. Rozstrzygnięcie komornika skarbowego ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Zwrócić należy uwagę, że inaczej niż wydaje się uważać skarżąca, przedmiotem skargi złożonej na podstawie powyższego przepisu mogą być wyłącznie czynności poborcy skarbowego podejmowane w toku licytacji, nie można więc w tym trybie zaskarżyć czynności podejmowanych poza licytacją. W ramach przedmiotowej skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą tylko do prawidłowego przebiegu danej czynności (realizacji określonego środka egzekucyjnego – egzekucji z nieruchomości, jej licytacji) w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.

Zgodzić się zatem należy z organem, że w ramach przedmiotowej skargi nie można zaskarżyć innych czynności poza te dotyczące wyłącznie obwieszczenia. W ramach przedmiotowej skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu danej czynności (zmierzającej do realizacji określonego środka egzekucyjnego – egzekucji z nieruchomości – jej licytacji) w oparciu, jak już powiedziano, o przepisy regulujące sposób, formę i termin dokonania tych czynności.

W świetle powyższego, odnosząc się do podniesionych zarówno w skardze jak i w zażaleniu okoliczności dotyczących dopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz nieistnienia obowiązku bądź przedawnienia dochodzonych należności podatkowych, należy wyjaśnić, iż nie mogą one być przedmiotem oceny w trybie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczącej obwieszenia o licytacji. W ramach tej skargi nie mogą być bowiem brane pod uwagę zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, wszelkie zarzuty skargi w tym przedmiocie (naruszenia m.in. art. 59 § 1 pkt 2, art. 60 § 1, art. 33 pkt 1, czy art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) należy uznać za nietrafne, wykraczające poza granice sprawy.

Dla porządku wskazać przy tym należy, w kwestii podnoszonego w skardze umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] 2003 r., że, jak ustalono z urzędu, dotyczyło ono prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych, a na skutek uchylenia pierwotnej decyzji wymiarowej wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA/Lu 898/02 postępowanie egzekucyjne istotnie zostało umorzone. Sprawa wniosków skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane na wstępie tytuły wykonawcze była natomiast już kilkakrotnie rozpatrywana przez sądy administracyjne i sprawy kończyły się wyrokami oddalającymi skargi, a zatem potwierdzającymi prawidłowość stanowiska organu egzekucyjnego o braku podstaw do umorzenia postępowania (np. wyrok WSA w Lublinie z 31 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 862/09, wyrok NSA z 2 marca 2012 r., II FSK 1572/10, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku; wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 40/14, wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., II FSK 3219/14, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku; wyrok WSA w Lublinie z 25 września 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 259/14, wyrok NSA z 9 grudnia 2016 r., II FSK 287/15, oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku i ostatnio wyroki nieprawomocne WSA w Lublinie w sprawach I SA/Lu 582/17, I S/Lu 794/17 i I S/Lu 795/17). Słusznie też zauważył organ odwoławczy, że w przedmiotowej sprawie zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru związane są prawomocnymi wyrokami NSA z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3219/14 oraz sygn. akt II FSK 287/15 oddalającymi skargi kasacyjne, gdzie ocenie Sądu podlegały postanowienia organu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Za chybione również, w świetle regulacji art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 111l u.p.e.a., uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia art. 153 P.p.s.a. w odniesieniu do wyroku Sądu w sprawie kontroli legalności decyzji wymiarowej (sygn. akt I SA/Lu 207/04) będącej podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie rozważania pełnomocnika skarżącej co do zgodności decyzji wymiarowej z prawem w sytuacji jej ostateczności i prawomocności, są w tej sprawie zbyteczne i nietrafne. Poborca skarbowy dokonując czynności w toku licytacji w żadnym razie nie miał możliwości oceny prawidłowości ostatecznej i prawomocnej decyzji wymiarowej będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Okoliczność, że organ egzekucyjny na każdym etapie postępowania egzekucyjnego ma obowiązek uwzględnić okoliczności, które prowadzą do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a.), w tym wygaśnięcie obowiązku lub jego nieistnienie, nie oznacza, że organ ten lub poborca skarbowy ma kompetencję do weryfikowania prawidłowości podstawy tytułu wykonawczego w postaci decyzji wymiarowej. Natomiast istnienie materialnej podstawy do prowadzenia egzekucji należności określonej w decyzji i w tytule wykonawczym było wielokrotnie badane przez organy egzekucyjne i przez sądy we właściwym trybie, to jest poprzez rozpoznawanie wniosków zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Takiej podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono.

Bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów art. 35 § 1 i art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a. w powiązaniu z innymi wskazywanymi przez zobowiązaną przepisami ustawy egzekucyjnej. Wbrew twierdzeniu zobowiązanej nie mogło dojść do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., bowiem przepis ten dotyczy sytuacji kiedy zostały zgłoszone zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie obecnie takie zarzuty nie zostały zgłoszone, bowiem nie mogły być skutecznie zgłoszone ze względu na upływ 7 - dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a). Takie doręczenie miało miejsce jeszcze w roku 2004 (19 stycznia i 29 listopada). Natomiast po upływie tego terminu zobowiązana kilkakrotnie (w tym w czasie I licytacji) wnosiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., wskazując na okoliczności mogące być także podstawą zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Nie oznacza to jednak, że skarżąca posługiwała się środkiem obrony w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem taki środek obrony zobowiązanego zgłoszony w ustawowym terminie jest czym innym niż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.pe.a., który może być złożony w każdym czasie. Złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., po upływie terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. nie powoduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., nawet jeżeli okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. mogłyby być wskazane jako stanowiące podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Poborca skarbowy nie naruszył także art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a., bowiem obowiązek odstąpienia od czynności egzekucyjnych ma miejsce tylko w razie tzw. oczywistej bezzasadności egzekucji, to jest jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Ponadto organ egzekucyjny ma obowiązek odstąpić od egzekucji ze składnika majątkowego zobowiązanego, jeżeli okazał on dowody stwierdzające częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności pieniężnej, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekracza kwotę ostatecznie dochodzonej należności i zobowiązany posiada inne składniki majątkowe, z których egzekucja może być prowadzona.

Na podstawie akt sprawy i okoliczności wynikających z twierdzeń samej zobowiązanej nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie zobowiązana nie okazała żadnych dowodów, o których mowa w art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a. Twierdzenia sprowadzające się w rezultacie do kwestionowania ostatecznej i prawomocnej decyzji wymiarowej nie mogą być oczywiście rozważane jako podstawa do zastosowania art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a.

Oceniając zaś prawidłowość czynności poborcy skarbowego dotyczących drugiej licytacji z 30 sierpnia 2017 r. należy wskazać, że zgodnie z art. 111 c § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, licytacja odbywa się publicznie, w obecności i pod nadzorem kierownika komórki organizacyjnej urzędu skarbowego prowadzącej egzekucję administracyjną, zwanego dalej "komornikiem skarbowym". Po wywołaniu licytacji poborca skarbowy podaje do wiadomości obecnych: 1) przedmiot licytacji; 2) cenę wywoławczą; 3) wysokość wadium; 4) termin uiszczenia ceny nabycia; 5) prawa obciążające nieruchomość, które będą utrzymane w mocy z zaliczeniem i bez zaliczenia na cenę nabycia; 6) zmiany w stanie faktycznym i prawnym nieruchomości, jeżeli zaszły po jej opisie i oszacowaniu wartości.

Cena wywoławcza, za którą nieruchomość można nabyć w pierwszej licytacji, wynosi trzy czwarte oszacowanej wartości nieruchomości (art. 111 e u.p.e.a.).

Jeśli natomiast pierwsza licytacja nie dojedzie doi skutku, to jak stanowi art. 111i § 1 u.p.e.a. jeżeli nikt nie zgłosił wniosku, o którym mowa w art. 111h (nie mającym zastosowania w sprawie, gdyż bezspornym jest że licytowana nieruchomość nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego), organ egzekucyjny wyznacza drugą licytację, na której cena wywoławcza wynosi 70% oszacowanej wartości nieruchomości.

Przenosząc powyższe unormowania na grunt sprawy niniejszej po pierwsze podnieść należy, że wbrew zarzutom skargi przeprowadzenie drugiej licytacji było prawnie uzasadnione, gdyż pierwsza licytacja odbyła się, nikt do niej nie przystąpił, nie wpłynęło również wadium, co potwierdza protokół z dokonania tej czynności, który jako dowód został dopuszczony w trybie art. 106 § 3 w związku z art. 113 § 2 P.p.s.a. Nie można przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem zobowiązanej, że skoro wyrokiem z 14 października 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 208/16 WSA w Lublinie uchylił postanowienie organu oraz poprzedzające je postanowienie komornika skarbowego, to pierwsza licytacja nie odbyła się. Nie można bowiem pominąć motywów wymienionego wyżej wyroku. Otóż Sąd wyraźnie wskazał (jak zauważył organ) w uzasadnieniu tego wyroku, że "lektura protokołu licytacji z dnia 3 grudnia 2015 r. prowadzi do wniosku, zgodnie z którym zobowiązana (reprezentowana przez męża, jako pełnomocnika) nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących ściśle czynności poborcy skarbowego, prowadzącego pierwszą licytację. Natomiast wyraźnie domagała się umorzenia, zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej oraz wstrzymania czynności egzekucyjnych, a nawet samego postępowania egzekucyjnego (...). W tych okolicznościach żądania zgłoszone przez zobowiązaną w dniu 3 grudnia 2015 r., w toku pierwszej licytacji, ściśle rzecz biorąc, nie stanowiły skargi na czynność poborcy skarbowego w toku licytacji, o której stanowi art. 111l u.p.e.a". Zgodzić się zatem należy z organem, że WSA w Lublinie w wyroku tym nie dokonywał oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych poborcy skarbowego w toku pierwszej licytacji. Tym samym należy uznać, że czynności egzekucyjne poborcy skarbowego w toku pierwszej licytacji nie zostały uchylone i pozostają w mocy.

Skoro tak, to oceniając czynności poborcy skarbowego w toku drugiej licytacji udziału nieruchomości pod kątem zgodności z prawem uznać należy, że wszelkie wymogi formalnoprawne tej czynności zostały zachowane. Jak wynika z protokołu drugiej licytacji (k. 307 akt administracyjnych tom IV) odzwierciedla on przewidziane prawem dla tej czynności wymogi, w tym te o jakich mowa w ww. art. 111c § 2 u.p.e.a. Zresztą skarżąca oprócz art. 111i u.p.e.a, o którym poniżej, w skardze naruszenia innych przepisów Oddziału 6 (Licytacja) Rozdziału 7 (Egzekucja z nieruchomości) nie wskazała. Nie kwestionowała, że druga licytacja się odbyła, kto do niej przystąpił i jaką uzyskano cenę. Pełnomocnik, jak wskazano, skupiał się jedynie na tym, że nie mogła być ona przeprowadzona i z jakich przyczyn.

Przypomnieć jeszcze raz należy, że przedmiotem skargi na czynności poborcy skarbowego mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

Określony w art. 111l u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, podobnie jak skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 § 1 u.p.e.a. Oba te środki mają charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie mogą mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak np. zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Zarówno skarga z art. 111l jak i z art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego, w stosunku do innych środka zaskarżenia, a ich ograniczony zakres sprawia, że w ramach tych skarg nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Skarga z art. 111l u.p.e.a. przysługuje więc na faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji czynności w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości. Kontroli w tym trybie mogą podlegać więc wyłącznie czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, czyli czynności podejmowane w toku licytacji, zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego.

Tym samym w postępowaniu skargowym z art. 111l u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą poborcy skarbowemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez niego czynności, a więc jak wskazano, zgodnie przytoczonym art. 111c § 2 u.p.e.a, wywołanie licytacji, podanie do wiadomości obecnych, po wywołaniu licytacji, takich informacji jak przedmiot licytacji, cenę wywoławczą, wysokość wadium, informacji o prawach i obowiązkach obciążających nieruchomość i innych, o jakim mowa w tym przepisie.

Zauważyć również należy, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 111l u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest również ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez poborcę skarbowego czynności w toku licytacji. Z tych też względów zarzut skarżącej co do naruszenia art. 23 u.p.e.a. również uznać należy za chybiony, gdyż egzekwowany obowiązek nadal istnieje, a zatem są podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Konkludując, w ocenie Sądu, druga licytacja udziału nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w L., przy ul. [...], została prawidłowo wywołana przez poborcę skarbowego, w obecności i pod nadzorem komornika skarbowego.

W ocenie Sądu, wbrew również zarzutom skargi organ działał zgodnie z zasadnymi postępowania administracyjnego mającymi odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. Podjął wszelkie kroki zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i został oceniony w granicach swobodnej jego oceny. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje fakty które stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, argumentację organu z wyjaśnieniem podstawy prawnej i odniesieniem się do stanowiska strony. W ocenie Sądu organ działał na podstawie i w granicach prawa, natomiast sam fakt, iż organ podjął rozstrzygniecie odmiennie niż oczekiwała tego skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.