Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 992/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75, art. 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Asesor WSA Wojciech Kręcisz,, Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi G. L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej G. L. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Lu 992/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., odmawiającą G. L. B. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Z .

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że G. L. B. nie przedstawiła wystarczających dowodów na potwierdzenie swojego pobytu w obozie. Archiwa Państwowe w L. i Z. nie posiadają dokumentów potwierdzających okoliczności podawane przez stronę. Również Instytut Pamięci Narodowej nie potwierdził faktu przebywania strony obozie, ponieważ nie posiada ewidencji osób osadzonych w obozach hitlerowskich. Zeznania świadków: E. J. i M. K. uznane zostały za niewiarygodne, ponieważ nie znali oni G. B. (noszącej wówczas nazwisko K.) przed okresem pobytu w obozie i trudno uwierzyć, że zapamiętali z pobytu w obozie właśnie ją, zwłaszcza że nie znali nazwisk osób przebywających w obozie. Ponadto to ubiegająca się o przyznanie uprawnień kombatanckich rozpoznała świadków po latach i zasugerowała im, że przebywali razem w obozie.

Od decyzji tej G. L. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie prawa przez niewłaściwą interpretację stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że organ niewłaściwie interpretuje zeznania świadków, które są bardzo wiarygodne. Świadkowie zapamiętali małą dziewczynkę, ponieważ byli od niej starsi. Po latach spotkali się w Z., gdzie odbywało się poświęcenie kościoła postawionego na terenie byłego obozu. Jak zwykle przy takich okazjach wymieniano wspomnienia i rozpoznawano się nawzajem. Decyzja odmowna oparta jest zdaniem skarżącej na błędnej ocenie zdarzeń i faktów.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Przepis art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (E.Iserzon, J.Starościak: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", s. 153-154; W. Siedlecki: "Uchybienia procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym" ,Warszawa 1971, s. 100). Zgodnie z tymi regułami należy opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ (wyjątkiem może być przeprowadzenie dowodu w drodze pomocy prawnej). Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic, np. w zeznaniach świadków. Organ administracji publicznej może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują podstaw, na których organ ma oprzeć ocenę dowodów. W nauce wskazuje się, że organ w tej ocenie powinien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki. Naruszenie wymienionych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (B.Adamiak, J.Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 404).

W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej naruszył wskazane reguły postępowania dowodowego. Zastrzeżenia budzi przede wszystkim dokonana przez ten organ ocena dowodów. Twierdzenie, że świadkowie E. J. i M. K. nie mogli zapamiętać skarżącej nie zostało przekonująco uzasadnione. W szczególności nie może być podstawą uznania zeznań wymienionych świadków za niewiarygodne okoliczność, iż świadkowie ci nie znali skarżącej przed osadzeniem w obozie i jest nieprawdopodobne, by zapamiętali z obozu właśnie ją. Należy zauważyć, że obaj świadkowie zgodnie twierdzą, że pamiętają małą, chudą dziewczynkę, a świadek M.K. dodatkowo zeznał, że ich matki znały się, ale nie wie, kiedy i w jakich okolicznościach się poznały. Na ten fragment zeznań świadka M. K. organ administracji nie zwrócił w ogóle uwagi i nie rozważył go. Nie zostały też przeprowadzone żadne dowody, z których wynikałoby, że świadkowie w ogóle nie zetknęli się w obozie ze skarżącą i jej matką, albo że mieli z nimi tak krótki kontakt, iż zapamiętanie skarżącej byłoby rzeczywiście niemożliwe lub wysoce nieprawdopodobne. Nie było w tej sytuacji podstaw do uznania zeznań świadków za niewiarygodne.

Nie było też wystarczających podstaw do stwierdzenia, że skarżąca zasugerowała świadkom, że wspólnie przebywali w obozie. Świadek M.K. zeznał, że początkowo nie poznał skarżącej, ale przypomniał ją sobie po opisie obozowym i zaznaczył, że miała charakterystyczne rysy twarzy, natomiast świadek E.J. przyznał, że to skarżąca go rozpoznała, ale jednocześnie zeznał, że zapamiętał chudą dziewczynkę, która przebywała w tym samym baraku i często mijali się w drodze po zupę. Obaj świadkowie przypomnieli sobie zatem dziewczynkę, która odpowiadała opisowi skarżącej z okresu pobytu w obozie.

Zarówno skarżąca, jak i świadkowie byli w czasie pobytu w obozie dziećmi. Nie oznacza to jednak, że w ogóle nie mogą pamiętać pobytu w obozie. Dla oceny wiarygodności ich zeznań konieczne było dokładne ustalenie, co świadkowie zapamiętali z okresu pobytu w obozie, a co odtworzyli na postawie rozmów prowadzonych w rodzinie czy wśród znajomych w okresie powojennym. Wymagało to jednak bardziej szczegółowego przesłuchania świadków, a w razie wątpliwości także skarżącej.

Organ administracji nie uzupełnił jednak, mimo istniejących wątpliwości, postępowania dowodowego i nie rozpatrzył, ani nie ocenił zebranego materiału dowodowego zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziło bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę ponownie powinien organ administracji dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a., uwzględniając przedstawione wyżej uwagi.

Stosownie do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem są zeznania świadków. Jak już o tym była wyżej mowa, pożądane byłoby ponowne, szczegółowe przesłuchanie świadków. W przypadku, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych pozostaną nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (art. 86 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie może to okazać się konieczne z uwagi na szczególne okoliczności, w jakich świadkowie i skarżąca ustalili, że przebywali w tym samym czasie w obozie.

Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego i jego wszechstronnym rozważeniu może zostać dokonana ocena, czy fakt pobytu skarżącej w obozie w Z. został udowodniony. Należy podkreślić, że dokonując oceny dowodów organ powinien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Z tych względów i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.