Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 235/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10, ust. 11, art. 31zp ust. 1 pkt 4, art. 31zq ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 7, ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
article: art. 7, art. 9, art. 12 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 42 ust. 7 pkt 1 i pkt 8 (obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 955 z późn. zm.)
journal: Dz.U. 2012 poz 591
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - tekst jednolity.
article: § 9 ust. 1, ust. 2 pkt 3 lit.a
journal: Dz.U. 2015 poz 2009
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru  urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń
article: art. 4 pkt 2 lit. a, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej też jako "ZUS", "organ") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. odmawiającą J. Ś. (dalej jako "skarżący") zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu 31 grudnia 2020 r. J. Ś. złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. organ odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia ww. należności. Organ podniósł, że wskazany we wniosku kod PKD (5610A) nie jest zgodny z wynikającym z zapisów Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) kodem PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącego. Według danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 30 września 2020 r. działalnością przeważającą jest działalność oznaczona kodem PKD 47.91.Z. Natomiast w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa", kod ten nie uprawnia do zwolnienia z należności z tytułu składek za wskazany we wniosku okres.

Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej [...] S.C. J. [...], A. [...] nieprzerwanie od 4 kwietnia 2013 r. Przeważającą działalnością spółki jest działalność oznaczona kodem PKD [...], który uprawnia do zwolnienia. Jego indywidualna działalność gospodarcza jest natomiast zawieszona.

Decyzją z dnia 4 marca 2021 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 1 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zwolnienie z opłacania składek przysługuje płatnikom z wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 branż, po łącznym spełnieniu określonych w tym przepisie warunków. Niewypełnienie któregokolwiek z warunków skutkuje odmownym rozpatrzeniem wniosku.

Organ wskazał, że na dzień 30 września 2020 r., zarówno w bazie REGON jak i Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 24 kwietnia 2013 r. niezmiennie figurował kod PKD 47.91.Z jako kod przeważającej działalności skarżącego, oznaczający sprzedaż detaliczną prowadzoną przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet. Kod ten nie został wymieniony przez ustawodawcę jako uprawniający do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Organ uznał jednocześnie, że podniesiony przez skarżącego argument prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej [...] S.C. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że spółka cywilna nie podlega rejestracji – ma nadany NIP i REGON oraz wpisany w rejestrze kod PKD prowadzonej działalności. Wspólnicy spółki cywilnej jako przedsiębiorcy muszą zarejestrować swoją działalność w CEIDG, a przy rejestracji podają kod PKD przeważającej działalności. Zatem istotne znaczenie ma rodzaj przeważającego rodzaju działalności prowadzonej na wskazany dzień przez płatnika składek ubiegającego się o pomoc. W ocenie organu nie ma znaczenia, że spółka [...], której skarżący jest wspólnikiem, posiada w rejestrze REGON kod PKD przeważającej działalności uprawniającej do zwolnienia z opłacania składek. Organ wyjaśnił, że wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są jako samodzielni płatnicy składek. Każdy ze wspólników spółki cywilnej odrębnie prowadzi działalność gospodarczą, posiada odrębny wpis w CEIDG i jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). Wspólnik spółki cywilnej (każdy oddzielnie) jako przedsiębiorca zgłasza siebie do Zakładu poprzez złożenie stosownych dokumentów ubezpieczeniowych jako płatnika składek oraz jako osobę ubezpieczoną. Każdy ze wspólników posiada swój indywidualny numer NIP i REGON. W świetle powyższego, aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek kod PKD przeważającej działalności gospodarczej skarżącego w CEIDG powinien być zgodny z przeważającym PKD spółki, w ramach której skarżący prowadzi działalność gospodarczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. Ś. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 1 lutego 2021 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, polegające na bezpodstawnej odmowie skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., podczas gdy skarżący spełnił przesłanki uprawniające do zwolnienia, albowiem według stanu na dzień 30 września 2020 r. prowadził działalność w ramach spółki cywilnej [...] S.C. J. [...], A. [...], której przeważającym przedmiotem działalności była działalność o kodzie PKD 56.10.A, uprawniająca do zwolnienia;

2. naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., poz. 483), polegające na nierównym traktowaniu płatników składek ZUS, w kontekście zwolnienia z tych składek, tj. wspólników spółki cywilnej i samej spółki cywilnej, której są oni wspólnikami i odmowę przyznania prawa do zwolnienia ze składek wspólnikowi spółki cywilnej w sytuacji, gdy przeważający przedmiot działalności jego działalności nie jest objęty kodem PKD uprawniającym do zwolnienia, gdy jednocześnie podmiot ten jest wspólnikiem spółki cywilnej, prowadzącej działalność o przeważającym kodzie działalności PKD uprawniającym do zwolnienia;

3. naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162), dalej jako "Prawo przedsiębiorców", polegające na nieuwzględnieniu przez organ prawa skarżącego do zawieszenia prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej przy jednoczesnym prowadzeniu jej w formie spółki cywilnej, która to okoliczność powinna być rozstrzygająca przy weryfikacji kodu PKD uprawniającego do zwolnienia ze składek ZUS;

4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.), dalej jako "k.p.a.", polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co znalazło wyraz w:

a) błędnym ustaleniu organu, że przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej skarżącego jest działalność o kodzie PKD 47.912, która nie uprawnia do zwolnienia ze składek ZUS, podczas gdy skarżący ma zawieszoną indywidualną działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność o ww. kodzie i prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej [...] S.C. J. [...], A. [...], której przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD 56.10.A uprawniająca do zwolnienia ze składek ZUS, i z tytułu prowadzenia tej działalności skarżący podlegał dotychczas ubezpieczeniom społecznym;

b) pominięciem przez organ okoliczności, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej, której przeważającym przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD 56.10.A.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że spełnił wszystkie przesłanki do zwolnienia z opłacania składek ZUS za listopad 2020 roku. Literalne brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że aby skorzystać z przewidzianego tam uprawnienia, płatnik składek powinien prowadzić według stanu na dzień 30 września 2020 r. działalność gospodarczą m. in. o przeważającym kodzie PKD 56.10.A. Skarżący prowadził w ww. dacie działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej, której przeważającym przedmiotem działalności jest działalność o kodzie PKD 56.10.A. Fakt ten znajduje potwierdzenie w załączonym do skargi wyciągu historii wpisu w CEIDG. Zdaniem skarżącego organ pomija fakt, że indywidualna działalność gospodarcza skarżącego została zawieszona, przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej. Możliwość zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej i jednocześnie prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 22 ust. 3 Prawa przedsiębiorców. To właśnie prowadzona przez skarżącego działalność w formie spółki cywilnej i kod PKD tej spółki, powinny być rozstrzygające w analizowanym przypadku, organ zaś nie powinien brać pod uwagę przedmiotu indywidualnej działalności gospodarczej skarżącego, która jest zawieszona.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1773) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Powyższy przepis został wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 4 marca 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2021 r. poz.426) i wszedł w życie z dniem 16 marca 2021 r. W § 2 rozporządzenia zmieniającego przewidziano ponadto, że sprawy, o których mowa w § 1 pkt 2 lit. b) zmienianego rozporządzenia, w których skargi zostały wniesione przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i postępowanie nie zostało zakończone, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono termin posiedzenia. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jest sądem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

W myśl art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

W myśl art. 31zo ust. 11 ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

W przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 31 stycznia 2021 r. (art. 31zp ust. 1 pkt 4 ustawy).

Stosownie do art. 31zq ust. 2 ustawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, należnych za listopad 2020 r. – do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy).

Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4 ustawy).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31 zq ust. 5). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że przewidziana dla przedsiębiorców pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przeznaczona dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wymienionych w art. 31zo ust. 10 rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Rozwiązania zawarte w ustawie COVID-19 stanowią reakcję na negatywne skutki epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2 i są elementem realizacji przeciwdziałania COVID-19, co w myśl art. 2 ust. 2 ustawy oznacza wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, tej choroby. Celem przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy jest zatem, aby pomoc została skierowana do podmiotów rzeczywiście prowadzących na dzień 30 września 2020 r. działalność gospodarczą odpowiadającą według wskazanych w przepisie kodów PKD, jako przeważającą. Zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy, ocena spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 ma następować na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy, oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, organ oparł się na danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz rejestrze REGON i na ich podstawie ustalił, że w przypadku skarżącego, jako rodzaj przeważającej działalności wpisana jest działalność o kodzie PKD 47.91.Z, który w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r.

W ocenie sądu, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy COVID-19 oraz mając na uwadze cel tych regulacji, nie ma jednak żadnych podstaw do przyjęcia, że ustalając rodzaj przeważającej działalności przedsiębiorcy organ zobowiązany jest opierać się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., zaś strona nie ma możliwości wykazania rodzaju przeważającej działalności w żaden inny sposób. Z pewnością obowiązku takiego nie można wywieść z przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy. Co do zasady zgodzić się należy z organem, iż obowiązkiem przedsiębiorcy jest aktualizowanie danych zawartych w odpowiednich rejestrach i doprowadzenia do ich zgodności ze stanem faktycznym. Niemniej jednak poprzestanie na wykładni językowej art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy, a więc przeciwdziałania między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym na dany dzień działalność według wskazanych kodów, jako przeważającą.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 955), dalej jako "ustawa o statystyce publicznej". Ustawa określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków (art. 1 ustawy).

W myśl art. 42 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o statystyce publicznej złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów, wniosku o zmianę cech objętych wpisem oraz wniosku o skreślenie z rejestru podmiotów dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną – następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2020 r. poz. 2296 i 2320), chyba że zmiana dotyczy jedynie cech objętych wpisem, niebędących przedmiotem wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, wpis do rejestru stanowi swego rodzaju zgłoszenie zamierzonej działalności, ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Wniosek o wpisanie lub aktualizację danych nie stanowi oświadczenia woli, ale oświadczenie wiedzy. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12, OSNP 2013/21-22/260 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, LEX nr 2183487).

Postępowanie w sprawach dotyczących odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19. W konsekwencji zastosowanie w rozpoznawanej sprawie znajduje m.in. przepis art. 76 § 3 k.p.a., zgodnie z którym istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki charakter zaś posiadają dane zawarte w rejestrze REGON.

Ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 przedsiębiorca, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.

Podkreślić należy, że pojęcie "przeważającej działalności gospodarczej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane ani w ustawie COVID-19, ani w ustawie o statystyce publicznej. Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, określa natomiast rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej wyrażonej w art. 46 ustawy o statystyce publicznej. Stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według PKD na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla działalności wpisanej do CEIDG, na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).

Z powyższego wynika, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących, stosownie do powołanego § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia.

W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jest to jednak, jak wskazano powyżej, domniemanie wzruszalne. Zarówno wpis w rejestrze, jak i oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowią oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy, mimo że pierwszy z nich został potraktowany przez ustawodawcę, jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wyłączne uwzględnienie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje jednak w rzeczywistości wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, tj. prowadzą na dzień złożenia wniosku przeważającą działalność według wskazanych kodów PKD, a jedynie nie wypełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

W konsekwencji, organ prowadzący postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku z opłacania należności z tytułu składek przy ustalaniu spełnienia przez przedsiębiorcę przesłanek przyznania pomocy w zakresie rodzaju przeważającej działalności, nie może oprzeć się wyłącznie na danych zawartych w CEIDG czy też rejestrze REGON, w szczególności gdy przedsiębiorca wskazuje na rozbieżność między wpisem w rejestrach, a faktycznie wykonywaną działalnością gospodarczą. Podkreślić bowiem wypada, że jedną z głównych zasad, którymi powinien kierować się organ jest zasadna prawdy obiektywnej i ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego.

O ile inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania rodzaju przeważającej działalności innej, niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, należy do strony występującej o przyznanie uprawnienia, to jednak również na organie prowadzącym postępowanie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności, jak wspomniano, organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), na podstawie którego ocenia następnie, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Na organie spoczywa również obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 k.p.a.) i co istotne na tle rozpoznawanej sprawy, przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ tym obowiązkom nie sprostał.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy wskazując swój indywidualny NIP i REGON. Według danych zawartych w rejestrze CEIDG na dzień 30 września 2020 r. rodzajem przeważającej działalności skarżącego była działalność określona kodem PKD 47.91.Z. Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet. Powyższy kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej, w świetle art. 10zo ust. 1 ustawy COVID-19, nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.

Nie można jednak tracić z pola widzenia, że z wpisu w CEIDG wynika również, iż jego indywidualna działalność gospodarcza jest zawieszona oraz że jest wspólnikiem spółki cywilnej o nr REGON [...], NIP [...]. Z historii zmian wpisów w CEIDG wynika, że skarżący zawiesił swoją indywidualną działalność gospodarczą w dniu 9 maja 2016 r. Natomiast z danych spółki cywilnej zawartych w rejestrze REGON wynika, że rodzajem przeważającej działalności gospodarczej spółki cywilnej jest działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, który został wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jako uprawniający do przyznania pomocy.

Skarżący zaznaczył we wniosku, że prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w ramach spółki cywilnej [...], organ zaś tej okoliczności nie kwestionował. Co do zasady należy przyznać rację organowi, że wspólnik spółki cywilnej oraz sama spółka traktowani są jako samodzielni płatnicy składek. Spółka cywilna jest firmą składającą się z indywidualnie prowadzonych działalności gospodarczych. Wspólnicy spółki cywilnej podlegają ubezpieczeniom w ZUS jako osoby prowadzące działalność pozarolniczą. Spółka jest natomiast odrębnie działającym podmiotem, zarejestrowanym pod indywidualnym nr NIP. Jeżeli jednak zatrudnia pracowników jest płatnikiem składek jako pracodawca wykazując w ZUS własny NIP (por też wyroki w sprawach sygn. akt II AUa 198/13, Lex nr 1391861, II FSK 838/10, Lex nr 1012079). Każdy ze wspólników spółki cywilnej opłaca i deklaruje składki z tytułu indywidualnej działalności odrębnie. Jeżeli prowadzą jednoosobową działalność, z której osiągają przychody, a spółka jest dla nich dodatkowym źródłem przychodu, mają obowiązek opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne rentowe i wypadkowe tylko z jednej formy prowadzonej działalności, natomiast od każdej z rodzajów prowadzonych działalności zapłacą składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli jednak działalność jest prowadzona tylko i wyłącznie w formie spółki cywilnej, zapłacą składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz jedną składkę na ubezpieczenie zdrowotne jako przedsiębiorcy. Mogą również zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego (zob. art. 4 pkt 2 lit. a, art. 6 ust. 1 pkt 5 , art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 9 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Biorąc pod uwagę powiązania miedzy wspólnikami spółki cywilnej a spółką, w sytuacji gdy działalność jest prowadzona przez przedsiębiorcę tylko i wyłącznie w formie spółki cywilnej, w ocenie Sądu, nie można tracić z pola widzenia wskazanych powyżej okoliczności wynikających z wpisu w CEIDG. W przypadku, gdy przedsiębiorca ubiegający się o pomoc prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej, zaś jego działalność indywidualna jest zawieszona, oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 30 września 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, jako rodzaju przeważającej działalności, organ nie może pominąć przedmiotu działalności spółki cywilnej. Te okoliczności są bowiem istotne w kontekście dokonanej powyżej wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19 z perspektywy możliwości udzielnie zwolnienia z opłacania składek. Oparcie się natomiast przez organ wyłącznie na danych CEDIG co do kodu PKD przeważającej działalności dotyczących skarżącego jako indywidualnego przedsiębiorcy pomimo, że nie wykonywał on działalności gospodarczej poza ww. spółką jest niewystarczające i pomija istotę udzielanej pomocy. W razie wątpliwości co do faktycznie prowadzonego rodzaju przeważającej działalności przez skarżącego organ jest zobowiązany, zgodnie z powołanymi wyżej zasadnymi przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające dążąc do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i należytego załatwienia sprawy.

Podkreślić przy tym należy, że w art. 22 ust. 3 Prawa przedsiębiorców przewidziano, że przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej oraz poza tą spółką może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w jednej z tych form. Przepisy art. 24 i art. 25 stosuje się do zawieszonej formy wykonywania działalności gospodarczej. Rozwiązanie przyjęte przez skarżącego jest zatem jak najbardziej dopuszczalne. Co istotne, w myśl art. 25 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. W art. 22 ust. 3 zdanie drugie Prawa przedsiębiorców jednoznacznie wskazano, że zakaz ten dotyczy wyłącznie zawieszonej formy wykonywania działalności. W okresie zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może w istocie jej prowadzić. Przedsiębiorca taki może jedynie podejmować czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i inne wymienione w art. 25 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, mające na celu formalne utrzymanie firmy.

Biorąc zatem pod uwagę cel omawianych zwolnień oraz to że pomoc ma trafiać do przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą o przeważającej działalności oznaczonej wskazanymi w ustawie COVID-19 kodami PKD, przy ustalaniu uprawnienia skarżącego do zwolnienia nie można pominąć formy, w jakiej prowadzi działalność gospodarczą i okoliczności zawieszenia indywidualnej działalności gospodarczej. W tych okolicznościach, co najmniej przedwczesne jest stanowisko organu, że skarżący nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek. W świetle art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Jakkolwiek szybkość działania organów jest pożądana i oczekiwana, jednakże nie może to odbywać się kosztem zasady prawdy obiektywnej.

Jak już wskazano powyżej obowiązkiem organu w świetle przywołanych powyżej zasad postępowania administracyjnego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie rzeczywistego przeważającego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę należy właśnie do sfery ustaleń faktycznych, których właściwe określenie jest kluczowe dla prawidłowego zastosowania normy materialnoprawnej. W rozpoznawanej sprawie organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 1 lutego 2021 r. z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu z dnia 1 lutego 2021 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania oraz wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wykładni omawianych przepisów ustawy COVID-19 zawartej w niniejszym wyroku.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.