Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 682/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 9, art. 19  ust. 2 i ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a, art. 23 i art. 24.
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

J. L. (dalej skarżący, strona, producent rolny) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Jak wynika z akt sprawy i wydanych w toku sprawy decyzji, w dniu 12 maja 2014r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek J.L., o przyznanie ww. płatności, w którym zadeklarowano do pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej "ONW") działki rolne o łącznej powierzchni 289,80 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 289,80 ha. Wniosek został złożony przez zarządcę gospodarstwa rolnego w R., S.D., który postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 15 listopada 2013r. sygn. akt "[...]" został wyznaczony od dnia 1 stycznia 2014r. zarządcą tego gospodarstwa.

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014r. w łącznej wysokości 20.822,62 zł.

Powyższa kwota została ustalona, po pomniejszeniu początkowej płatności o kwotę 1.095,93 zł, ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów.

Organ wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie ONW" rolnikowi przysługują płatności, jeżeli między innymi są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepisy te stanowią, iż wszystkie grunty rolne muszą być utrzymane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności a rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony przedmiotowy wniosek.

W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 24 października 2014r. w gospodarstwie rolnym stwierdzono następujące nieprawidłowości w obszarze B - Zdrowie publiczne, zdrowie roślin:

- W.9.1.2 - stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku,

- W.11.5.3 - rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodne z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania. Kontrola stwierdziła uchybienia dotyczące środków ochrony roślin niezgodne z zaleceniami zawartymi w etykietach tych środków, tj. nieprawidłowe zastosowanie w odniesieniu do uprawy. Producent rolny stosował środki niezgodne z zaleceniami: Lotus 750 EC- zastosowano w pszenżycie ozimym oraz Jetstak 100 EC - zastosowano w pszenżycie ozimym, które nie były zalecane na tę uprawę. W trakcie przeprowadzanej kontroli na miejscu stwierdzono niezgodność z wymogami w zakresie zdrowia roślin wynikającymi z ust. 9 pkt B załącznika II do rozporządzenia Nr 73/2009, oraz niezgodność z wymogami w zakresie zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i zdrowia roślin (bezpieczeństwo żywności) wynikającymi z ust. 11 pkt B załącznik II do rozporządzenia Nr 73/2009.

Organ wskazał, że zgodnie z § 10 rozporządzenia w sprawie ONW wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności ONW, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podał następnie, że na podstawie ww. przepisu, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434, ze zm.) w związku z art. 19 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 5%.

Dalej wskazał, że stosownie do § 10 rozporządzenia w sprawie ONW, zgodnie z art. 23 i art. 24 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2009r. Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/207 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem Nr 73/2009", w przypadku stwierdzonych niezgodności w zakresie spełniania norm i wymogów zmniejsza się całkowitą kwotę płatności, która ma być przyznana w roku, w którym stwierdzono niezgodności.

Organ podał, iż w przypadku, gdy stwierdzona niezgodność nie może być naprawiona, w decyzji w sprawie przyznania płatności ONW należy zastosować obniżkę kwot płatności, nawet jeśli kwota ta nie przekracza równowartości kwoty 100 euro. Trwałość jest to ocena niezgodności pod względem długości okresu, w którym występują skutki niezgodności, lub pod względem możliwości wyeliminowania zaistniałych skutków za pomocą rozsądnych środków. Jeśli podczas kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności zostanie stwierdzone kilka niezgodności, z których jedna nie może być naprawiona wówczas w decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, należy zastosować obniżkę kwot płatności w odniesieniu do wszystkich stwierdzonych niezgodności, nawet jeśli kwota ta nie przekracza równowartości kwoty 100 euro.

Organ I instancji podsumował, że zgodnie z danymi zawartymi w protokole z czynności kontrolnych oraz stosując się do przepisów zastosowano sankcję w wysokości 5 % dla płatności ONW. Kwota sankcji wyniosła 1.095,93 zł. Kwota przyznanej płatności ONW strefa nizinna I po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wyniosła 20.822,62 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania producenta rolnego, zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Podając podstawy prawne decyzji, powołał się na § 2, § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, art. 17 rozporządzenia Nr 73/2009, art. 10 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 27 stycznia 2011r. Nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011r., str. 8) – dalej rozporządzenie Nr 65/2011, art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009r., str. 1, ze zm.) – dalej rozporządzenie Nr 1122/2009.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał na warunki przyznawania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania, określone w § 2 rozporządzenia w sprawie ONW.

Podał, że zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia "Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności, nie większej jednak, niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie identyfikacji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wskazał, że w trakcie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy stwierdzono następujące nieprawidłowości w obszarze: Zdrowie publiczne, zdrowie roślin:

- W.9.1 - nie przestrzega się wymagań związanych z właściwymi stosowaniem środków ochrony roślin, które obejmuje stosowanie zasad dobrej praktyki ochrony roślin oraz spełnianie warunków ustanowionych zgodnie z art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 117/2009 z dnia 21 października 2009r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009r., str. 1, ze zm. - dalej rozporządzenie Nr 117/2009) i podanych na etykietach,

- W.9.1.2 - stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku,

- W.11.5 - rolnik nie przestrzega obowiązku stosowania: 1) dodatków do pasz zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 sierpnia 2003r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz. Urz. UE L 268 z 18.10.2003r., str. 29; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 238 - dalej rozporządzenie Nr 1831/2003) oraz ustawą z dnia 22 lipca 2006r. o paszach (Dz. U. Nr 144, poz. 1045, ze zm.), w tym w szczególności ze wskazaniami zamieszczonymi na opakowaniu lub etykiecie dołączonej do tego opakowania; 2) produktów leczniczych weterynaryjnych zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii; 3) środków ochrony roślin i produktów biobójczych zgodnie z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania,

- W.11.5.3. - stwierdzono, że rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodnie z oznakowaniem lub etykietą.

Organ powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego i art. 71 rozporządzenia Nr 1122/2009. Wskazał, że procentowa wielkość zmniejszenia kwoty płatności wynosi w sprawie 5%, co oznacza, że kwota sankcji z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów w niniejszej sprawie wynosi 1.095,93 zł (21.918,55 zł x 5%), a kwota płatności po uwzględnieniu sankcji - 20.822,62 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że w związku z kwestionowaniem przez zarządcę gospodarstwa wyników kontroli, zwrócono się do Biura Kontroli o przeprowadzenie ich weryfikacji. W dniu 27 marca 2015r. wpłynęło pismo Kierownika Biura Kontroli na Miejscu "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, w którym podano, że analiza dokumentacji wykazała poprawność przeprowadzonej kontroli. Wyjaśnienia zarządcy gospodarstwa dotyczące okoliczności zastosowania środków ochrony roślin nie mają wpływu na wyniki przeprowadzonej kontroli. Uwagi i zastrzeżenia do raportu z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności zgłoszone przez zarządcę dotyczyły nierzetelnej informacji wpisanej przez inspektorów terenowych w polu Nr 163 na stronie 12 - wniesiono o wpisanie w ww. polu informacji dotyczących zastosowania w gospodarstwie środków ochrony roślin.

Zdaniem organu w trakcie prowadzonego postępowania nie doszło do zarzucanego naruszenia - art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez jego pominięcie. W ramach sprawowania zarządu w gospodarstwie dnia 12 maja 2014r. zarządca złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 i tym samym zobowiązał się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W związku z powyższym nie ma podstaw do uznania ww. zarzutu, a ponadto strona może dochodzić na drodze postępowania cywilnego swoich praw od firmy A. Sp. z o.o. (świadczącej usługi doradcze z zakresu uprawy i ochrony roślin).

Nie doszło także do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez ukaranie strony za jeden czyn dwukrotnie. Organ podniósł, że ARiMR i Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej WIORiN) są dwiema różnymi jednostkami organizacyjnymi działającymi na podstawie odrębnych przepisów prawa. Zadaniem ARiMR jest weryfikacja zasadności i poprawności przyznania płatności w ramach złożonego wniosku o przyznanie płatności na dany rok, zgodnie z ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podstawy kontroli WIORiN, zalecenia pokontrolne i nałożona kara grzywny zostały określone w protokole z dnia 17 lipca 2014r., natomiast zastosowana w decyzji "[...]" sankcja wynika z niespełnienia przez producenta rolnego wymogów oraz norm wzajemnej zgodności, określonych w przepisach prawa unijnego i krajowego regulujących przyznanie płatności.

Zdaniem organu niezasadny jest także zarzut odwołania, o naruszeniu przez organ I instancji art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009 przez jego niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności. Składając wniosek o płatności zarządca oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania tych płatności, nie dołożył należytej staranności do spełnienia wszystkich warunków. Dołączona kopia internetowego wydruku o działalności firmy A. informuje jedynie o zakresie działalności tej firmy. Producent rolny powinien stosować środki ochrony roślin zgodnie z zaleceniami zawartymi na etykietach/instrukcjach ich stosowania. W przypadku naruszenia powyższego stosowane są sankcje określone w przepisach prawa.

Organ wskazał dodatkowo, że Kierownik Biura Powiatowego nie powinien był powoływać się na art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009, a art. 30 rozporządzenia Nr 65/2011, który stanowi m.in., iż zmniejszenie nie ma zastosowania, jeżeli beneficjent może udowodnić, że nie ponosi winy za włączenie niekwalifikującej się kwoty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. L. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26.01.2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.) polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności nie uwzględnieniu okoliczności, że współwłaściciele gospodarstwa w szczególności J. L., zostali na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego odsunięci od zarządu i w gospodarstwie został ustanowiony zarządca sądowy a tym samym wymieniony w 2014r. nie miał wpływu na przestrzeganie norm i wymogów w gospodarstwie rolnym w R.,

2. § 2, § 3 ust.1 rozporządzenia z 11.02.2009r., polegające na przyznaniu płatności ONW na rzecz skarżącego pomniejszonej o kwotę 1.095,93 zł, z uwagi na nieprzestrzeganie norm i wymogów przez wymienionego pomimo, że nie wynikają one z jego winy,

3. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności pominięciu umowy z dnia 16.04.2014r. zawartej przez zarządcę gospodarstwa z firmą A. Sp. z o.o., jak również błędnym rozpatrzeniem przedłożonego dowodu w postaci wydruku ze strony internetowej wymienionej firmy i uznaniem, że stanowi jedynie informacje o zakresie działalności firmy,

4. art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez jego pominięcie co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że pomimo umowy z przedsiębiorstwem A. Sp. z o.o., które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin zarządca ponosi odpowiedzialność za błędne zastosowanie w gospodarstwie środków ochrony roślin Lotus 750EC i Jetstak 100 EC,

5. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji z pominięciem dowodów dołączonych do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych z dnia 22.01.2015r. w postaci zeznań M.S., H.S. oraz E.Ż. złożonych na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu 17.06.2014r. które jednoznacznie wskazują, że środki ochrony roślin takie jak Lotus 750 EC oraz Jetstak 100 EC zostały użyte bez wcześniejszego poinformowania zarządcy gospodarstwa rolnego w R.,

6. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności pominięciu przesłuchania świadków M.S. oraz H.S., których przesłuchanie zostało zawnioskowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

7. art. 30 rozporządzenia Nr 65/2011 polegające na niezastosowaniu powyższego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności,

8. art. 2 Konstytucji RP poprzez dokonanie pomniejszenia w ramach za niezgodne z prawem stosowanie środka o nazwie Lotus 750 EC i Jetstak 100 EC pomimo, że w sierpniu 2014r. za te same czyny zarządca został ukarany mandatem przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa,

9. art. 10 § 1 k.p.a. polegające na wydaniu wymienionej decyzji przez organ l i II instancji poprzez niezapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem,na podstawie akt sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kontroli sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe reguły orzekania Sąd stwierdza, że analiza akt sprawy nie dała podstaw do uwzględnienia skargi.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią powołane w niej i przytoczone przepisy prawa unijnego oraz krajowego, określające zasady i warunki przyznawania płatności rolnikom. Trzeba przy tym wskazać, że Unia Europejska realizuje "Wspólną Politykę Rolną" poprzez szereg środków wsparcia finansowego na poszczególne działania, mające na celu rozwój wsi i poprawę sytuacji rolników. Różnorodność działań powoduje też stanowienie odrębnych regulacji prawnych tak na poziomie unijnym jak i krajowym. Należy jednak zauważyć, że z uregulowań unijnych wynika "przenikanie" się odrębnych aktów, poprzez liczne odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów zawartych w innych aktach, w szczególności, gdy chodzi o przepisy regulujące zasady, tryb i skutki kontroli wniosków dotyczących różnego rodzaju wsparcia finansowego dla rolników. Zatem ewentualnie błędne powołanie jakiegoś przepisu nie dyskwalifikuje decyzji, o ile rozstrzygnięcie odpowiada prawu (tj. gdy w sprawie ma zastosowanie inny przepis regulujący daną kwestię w taki sam sposób).

W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo wskazały na zasady przyznawania płatności ONW, określone przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Akt ten został wydany na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Z powołanych przepisów wynika, że płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń, wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. O płatności decyduje powierzchnia działek rzeczywiście użytkowanych rolniczo.

Zasady i tryb postępowania zostały wskazane w art. 21 powołanej ustawy i są one takie same, jak w przypadku orzekania o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Przepis art. 21 ust. 1 stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W art. 21 ust. 2 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Art. 21 ust.3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Stanowi też, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Z tych regulacji wynika zatem, że organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) przewiduje możliwość skontrolowania wniosku o przyznanie płatności. Art. 30 ustawy określa rodzaje kontroli realizowane przez organ. Są to m.in. określone w przepisach rozporządzeń unijnych kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. W świetle obowiązujących przepisów ustalenia kontroli przeprowadzanych na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009r. mają znaczenie i wywierają skutek nie tylko dla płatności bezpośrednich, ale także wszelkich innych płatności, w tym płatności ONW.

Nie budzi wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że podczas kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 24.10.2014r. w gospodarstwie rolnym, którego skarżący jest współwłaścicielem, stwierdzono niezgodności w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Niezgodności te wskazano w sprawozdaniu z kontroli, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 rozporządzenia Nr 1122/2009, którego kopię przekazano zarządcy listem poleconym w dniu 13.01.2015r.

Z akt sprawy wynika ponadto, że wcześniej, tj. w dniach 15-17.07.2014r. w gospodarstwie została przeprowadzona kontrola przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, podczas której stwierdzono nieprawidłowe zastosowanie środków ochrony roślin Lotus 750EC oraz Jetstak 100EC. W dniu 21.07.2014r. na zarządcę nałożono mandat karny w kwocie 200 zł, który został opłacony.

Oczywistym jest, że konsekwencją takiego stanu rzeczy było zastosowanie art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej (...). O stosowaniu norm zawartych w tych przepisach wprost stanowią powołane przez organy przepisy rozporządzenia w sprawie ONW: § 2 pkt 5, § 3 ust. 1 i § 10 ust. 1. Według tego ostatniego przepisu "wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności ONW, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (...)".

Natomiast w myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia "Ustalenia ostatecznej wielkości zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1 dokonuje się zgodnie z art. 19 ust. 2 i 3 oraz art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L 2011.25.8), zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem Nr 65/2011",

Z kolei powołane art. 19 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011, nakazują odpowiednio stosowanie wskazanych przepisów rozporządzenia Nr 73/2009 oraz przepisów rozporządzenia Nr 1122/2009, w tym m. in. art. 71 tego rozporządzenia regulującego kwestię stosowania zmniejszeń płatności w przypadku zaniedbania.

Art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawia podstawową zasadę, że w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, kwoty płatności przysługujące danemu rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza, zgodnie z zasadami określonymi w art.24, wówczas, "gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek". Art. 24 ust. 1 i ust. 2 stanowią, że szczegółowe zasady zmniejszeń i wykluczeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 141 ust. 2. Uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności. W przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności -15%.

Należy w tym miejscu wskazać, że rozporządzenie Nr 73/2009 w art. 2 lit. a stanowi, że: "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terenie wspólnoty (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą".

Prawo do płatności przysługujące rolnikom ma charakter publicznoprawny. Służy realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i, według przepisów krajowych, przysługuje posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym.

Zatem przepisy przewidujące zmniejszenia płatności w przypadku, gdy rolnikowi składającemu wniosek można przypisać zaniedbania w sposób oczywisty dotyczą rolnika w wyżej podanym znaczeniu, zatem dotyczą takich sytuacji, w których rolnik, który składa wniosek o płatności jest zarówno posiadaczem jak i zarządzającym gospodarstwem rolnym.

Przepisy te nie mogą być jednak interpretowane w ten sposób, że nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów dobrej kultury rolnej w gospodarstwie, którego współposiadacz, występujący o płatności, nie zarządza nim. Sprzeczne z celowościową wykładnią przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Nr 73/2009 byłoby przyjęcie, że współposiadacz gospodarstwa rolnego, któremu nadano numer identyfikacyjny, po wyrażeniu zgody przez pozostałych współposiadaczy, by to on wnioskował o płatności odnośnie tego gospodarstwa, może domagać się pełnej płatności z uwagi na to, że "niezgodności" nie są wynikiem jego działań. Gdy gospodarstwo jest przedmiotem współwłasności (współposiadania), i ze względu na stosunki między współwłaścicielami (brak porozumienia) zarząd tego gospodarstwa sprawowany jest przez zarządcę ustanowionego przez Sąd na podstawie art.203 k.c., wszelkie działania i zaniechania zarządcy wywołują takie same skutki, jak działania czy zaniechania rolnika. Zarządca jest dzierżycielem, który faktycznie włada gospodarstwem rolnym za współwłaścicieli (współposiadaczy), dla nich i w ich interesie.

Nieuzasadnione jest odwoływanie się do art. 429 kodeksu cywilnego z argumentacją, że powinien być wzięty pod uwagę fakt zawarcia umowy z przedsiębiorstwem A. Sp. z o.o., które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin. Na podstawie tego przepisu mogłaby być rozpatrywana ewentualnie kwestia odpowiedzialności zarządcy względem współwłaścicieli gospodarstwa. Nie ma on żadnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., w których ustanowiono zasadę prawny obiektywnej, zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów, oraz zasadę swobodnej oceny dowodów nie zostały naruszone. Organy nie pominęły wyjaśnień strony, ani przedkładanych w toku postępowania dokumentów, ale dokonały ich oceny w sposób odmienny od oczekiwanego przez stronę. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisu.

W zakresie wzajemnej zgodności, tj. przestrzegania przez rolników norm i wymogów, decydujące znaczenie mają ustalenia kontroli na miejscu. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Jak już wyżej Sąd stwierdził, przeciwwagi dla zastosowania określonych wprost w przepisach prawa materialnego skutków zastosowania środków ochrony roślin: Lotus 750EC oraz Jetstak 100EC, niezgodnie z przeznaczeniem dla pszenżyta, nie mogły stanowić wyjaśnienia przedstawiciela firmy sprzedającej te środki, że ich skład uzasadniał takie zastosowanie do zwalczania stwierdzonego szkodnika. Również wyjaśnienia zarządcy, że zastosowano je bez jego wiedzy i zgody nie mogły doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Za bezpośrednio przypisane rolnikowi składającemu wniosek o płatności "niezgodności" z wymogami dobrej kultury rolnej należy uznać również takie, które wynikają z działań lub zaniechań pracowników lub osób trzecich działających w interesie i na rzecz rolnika. Jak zasadnie wskazał organ, producent rolny powinien stosować środki ochrony roślin zgodnie z zaleceniami zawartymi na etykietach/instrukcjach ich stosowania. Trudno przyjąć, że stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z ich przeznaczeniem nie jest lekkomyślnością, zaniedbaniem.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji, ze względu na ukaranie zarządcy mandatem za to samo uchybienie, z powodu którego zastosowano zmniejszenie płatności. Jak już Sąd wskazał, o zasadach i wysokości płatności przesądzają przepisy rozporządzeń unijnych, których bezpośrednie stosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego.

Należy zatem wskazać, że art. 4 ust. 9 rozporządzenia Nr 65/2011 (do stosowania którego, w zakresie wielkości zmniejszeń płatności odsyła § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ONW i które jest podstawowym aktem wykonawczym do rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005) stanowi, że "zmniejszenia i wykluczenia na mocy niniejszego rozporządzenia pozostają bez uszczerbku dla dodatkowych kar na mocy innych przepisów unijnych lub prawa krajowego". W istocie przepis ten ma identyczne brzmienie jak art. 77 akapit drugi rozporządzenia Nr 1122/2009. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że na zastosowanie zmniejszeń, na zasadach właściwych dla danych płatności i stwierdzonych nieprawidłowości bądź niezgodności, nie mają jakiegokolwiek wpływu zastosowane inne sankcje czy kary.

Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania, w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.