Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1545/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1138/09 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) maja 2009 r. nr (...)w przedmiocie umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 31 marca 2009 r., na podstawie art. 105 § 1 kpa orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki ewidencyjnej nr (...) o pow. 93070 m2 obr. (...) m. K. w granicach wywłaszczonej działki nr (...) o pow. 2881 m2 obr. (...) (mały) (...)na rzecz A. K. ze względu na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem A. K. z 11. 12. 2008 r. Z aktualnego odpisu z księgi wieczystej nr (...) z 30. 03. 2009 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość, będąca przedmiotem wniosku o zwrot stanowi własność spółki E. K. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.

Organ ustalił, że postępowanie o zwrot części działki nr (...) obr. (...) jedn. ewid. K. w granicach działki (...) z wniosku A. K. było już prowadzone i zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z (...) maja 2001 r., znak: (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z (...)marca 2001 r., znak: (...) o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości ze względu na treść art. 229 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowiący, że roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli przed dniem 1. 01. 1998 r. nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot został oddana w użytkowanie wieczyste lub stanowi własność osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 9 czerwca 2005 r. o sygn. II SA/Kr 1730/01 oddalił skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z (...) maja 2001 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 sierpnia 2007 r. sygn. I OSK 526/06 oddalił skargę kasacyjną. Podstawę odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości stanowił art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj przejście prawa własności nieruchomości na rzecz osoby trzeciej.

Organ I instancji wskazał, że ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją o odmowie zwrotu naruszyłoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 K.p.a.i tym samym prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 3 K.p.a. Fakt przejścia prawa własności na rzecz E.- K. Sp. z o.o. z siedzibą w Wa-wie w miejsce Małopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. S.A. jest bez znaczenia. Będący podstawą rozstrzygnięcia w pierwszym postępowaniu art. 229 U.g.n. nie został znowelizowany, zmianie uległ jedynie sposób interpretacji tego przepisu. Organ I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że zmiana stanu prawnego wynika ze zmiany art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zmodyfikowano z dniem 22. 09. 2004 r. poprzez dodanie wymogu realizacji celu wywłaszczenia w terminie 10 - letnim. Regulacja ta nie stanowiła jednak podstawy poprzedniego rozstrzygnięcia.

Nadto organ wskazał, że wyrokiem z 29. 10. 2008 r. o sygn. I ACa 827/08 Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację Gminy Miejskiej K. i spółki S. Z. Ltd. Sp. z o.o. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 28. 06. 2006 r. o sygn. I C 1392/05, stwierdzającego nieważność umowy wniesienia aportu, zawartej w formie aktu notarialnego z 30. 09. 1997 r. Rep. A nr (...), w sprawie z powództwa J. M.. Również ten fakt, w ocenie organu pozostaje bez wpływu na kwestię powagi rzeczy osądzonej. A. K. występował w tej sprawie po stronie powódki wyłącznie jako interwenient uboczny, a więc wyrok nie odnosi się bezpośrednio do jego indywidualnej sprawy, nadto wyrok nie modyfikuje istotnych przedmiotowo okoliczności sprawy, w tym faktu pozostawania nieruchomości poza zakresem władania Skarbu Państwa, czy jednostki samorządowej.

Odwołanie od w/w decyzji do Wojewody Małopolskiego złożył A. K. . Zdaniem odwołującego się nie zachodzi tożsamość spraw, bowiem jak wynika w uzasadnienia decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 maja 2001 r. art. 229 U.g.n. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia sprawy. Nadto zmianie uległa treść art. 137 ust. 1 U.g.n. , określającego przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, co zdaniem odwołującego się uzasadnia wystąpienie z nowym wnioskiem o zwrot, który z uwagi na niniejszą zmianę nie będzie wszczynał postępowania administracyjnego w tożsamej sprawie. A. K. zarzucił również niekonsekwencję w działaniu Prezydenta Miasta Krakowa, który w postępowaniu nr (...) postanowieniem z 20. 08. 2008 r. zawiesił postępowanie dotyczące zwrotu części działki nr (...) obr. (...) jedn. ewid. K. w granicach działki nr (...) do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Krakowie pod sygn. akt I C 1124/07 w sprawie stwierdzenia nieważności umowy w formie aktu notarialnego z 30. 09. 1997 r. Rep. A nr (...)uznając, że wynik tej sprawy będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie.

Wojewoda Małopolski decyzją z (...)maja 2009 r., znak: (...)na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z (...) marca 2001 r. a obecnie prowadzoną zachodzi tożsamość. Ponadto, jak wynika z aktualnego odpisu księgi wieczystej (...) działka nr (...)(...), której część stanowi przedmiot niniejszego postępowania, nadal pozostaje własnością osób trzecich tj. aktualnie spółki E. K. Sp. z o. o z siedzibą w Warszawie. Oba postępowania odnoszą się również do tej samej nieruchomości.

Organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia organu I instancji w zakresie braku wpływu wyroków Sądu Okręgowego w Krakowie z 28 czerwca 2006 r. sygn. akt. I C 1392/05 oraz Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 października 2008 r. sygn. akt I ACa 827/08 na rozstrzygnięcie sprawy. A. K. występował bowiem w tym postępowaniu jedynie w charakterze interwenienta ubocznego. Organ odwoławczy podkreślił, iż zapadły w sprawie wyrok nie wywołuje skutku w postaci automatycznego powrotu nieruchomości do zasobu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a tym samym nieruchomość nie pozostaje we władaniu tych podmiotów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego złożył A. K. . W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. Skarżący podniósł również, że wyrokiem z 29. 10. 2008 r. o sygn. I Ca 827/08 Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację Gminy Miejskiej K. i spółki S. Z. Ltd. Sp. z o.o. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 28. 06. 2006 r. o sygn. I C 1392/05, stwierdzającego nieważność umowy przeniesienia własności działki o dawnym numerze (...) , która weszła w skład działki nr (...) objętej aktem notarialnym z 30.09. 1997 r. rep. A. nr (...) - wniesienia aportem w/w nieruchomości przez Gminę K. do majątku Małopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. S.A. w Krakowie. Wskazał, że co prawda powyższa sprawa toczyła się z powództwa Józefy Mazur, ale on występował w niej jako interwenient uboczny. W ocenie skarżącego w/w wyrok stanowi nową okoliczność w sprawie zwrotu wnioskowanej przez skarżącego działki. W jego ocenie ewentualne stwierdzenie nieważności w/w czynności prawnej z 30.09. 1997 r. oznaczać będzie zmianę stanu prawnego przedmiotowej sprawy o zwrot części nieruchomości oznaczonej działki nr (...) w granicach wywłaszczonej działki nr (...) i jakkolwiek nie usunie wprost przesłanki odmowy zwrotu, jaką jest brak możliwości dysponowania zawnioskowaną nieruchomością przez organ administracji, to jednak otworzyć może drogę do dalszych czynności w tym kierunku.

Nadto zarzucił, że Prezydent M. Krakowa nic nie zrobił w sprawie odzyskania zbytej przez Gminę K. z naruszeniem prawa nieruchomości - w skład której wchodzi działka o dawnym nr (...) - na rzecz Małopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. S.A. Wskazał, że na skutek apelacji Prezydenta M. Krakowa od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 23.01. 2003 r. sygn. akt I C 1260/02, w którym - w sprawie z powództwa skarżącego -stwierdzono nieważność w/w umowy przeniesienia własności przedmiotowej działki nr (...) , która weszła w skład działki (...) na rzecz Małopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. - jego powództwo zostało oddalone.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż organy administracji publicznej I i II instancji prawidłowo wskazały na tożsamość sprawy rozstrzygniętej ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody Małopolskiego z 10 maja 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 13 marca 2001 r., o odmowie zwrotu na rzecz A. K. spornej nieruchomości. Zarówno w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji jak i w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji Wojewody Małopolskiego z 10 maja 2001 r. wnioskodawcą był A. K. . W obu sprawach przedmiotem sprawy było żądanie zwrotu części działki nr (...) w granicach działki nr (...) , wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy K. Krowodrza z (...) lipca 1985 r. pod budowę Bazy Zajezdni Autobusowej MPK przy ul. (...)

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ma również podstaw do przyjęcia, iż w sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego pozwalająca na zasadne zakwestionowanie tożsamości niniejszej sprawy z w/w sprawą rozstrzygniętą w 2001 r., jakkolwiek nowela z 28. 11. 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492) zmieniła treść art. 137 ust. 1 pkt. 2 w zakresie ram czasowych ustalenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Zmianie uległ również ust. 2 art. 137 znowelizowany w/w ustawą oraz ustawą z 9 .01. 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 42, poz. 335). Oceniając w/w zmiany Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że pozostają bez wpływu na wynik sprawy bowiem odmowa zwrotu przedmiotowej działki A. K. na mocy decyzji Prezydenta M. Krakowa z 13 marca 2001 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z 10 maja 2001 r. została wydana - wbrew twierdzeniu skargi - na podstawie art. 229 U.g.n. Przepis art. 229 U.g.n. stanowi - w brzmieniu obowiązującym w dniu 10 maja 2001 r. i w dniu wydania zaskarżonej decyzji - że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Norma z art. 229 U.g.n. stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu, wykluczającą badanie merytoryczne uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i w art. 137 U.g.n. Skoro więc w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że organy orzekając w 2001 r. o odmowie zwrotu A. K. przedmiotowej nieruchomości oparły się na przepisie art. 229 U.g.n. , to zmiana prawa w zakresie wskazywanego w skardze art. 137 ust. 1 nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

W niniejszej sprawie nie zmienił się także stan faktyczny sprawy, ponieważ wnioskowana przez A. K. do zwrotu część działki nr (...) w granicach wywłaszczonej działki nr (...) nadal stanowi własność osób trzecich i w związku z tym nie ma znaczenia, że obecnie stanowi własność E. K. Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, a poprzednio jej właścicielem była Małopolska Giełda Rolno-Ogrodnicza M. S.A. w Krakowie.

Sąd pierwszej instancji podniósł również, iż dla postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie ma również znaczenia wskazywany w skardze wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29. 10. 2008 r. o sygn. I ACa 827/08. Powyższy wyrok odnosi się bowiem tylko do działki o dawnym numerze (...), wchodzącej również w skład działki nr (...), która została wniesiona przez Gm. K. jako aport w celu podwyższenia kapitału zakładowego Małopolskiej Giełdy Rolno-Ogrodniczej M. SA, nie dotyczył natomiast w żadnym zakresie działki o dawnym nr (...) , bowiem w stosunku do tej działki nie stwierdzono nieważności czynności prawnej, na mocy której działka wchodząca w obszar działki o nr 214 obr. 30 Krowodrza, została przekazana spółce M. S.A. Fakt, że skarżący wystąpił w w/w wskazanej sprawie z powództwa Józefy Mazur jako interwenient uboczny także nie ma znaczenia, ponieważ tylko w przypadku interwencji ubocznej samoistnej wyrok zapadły w sprawie odnosi bezpośredni skutek prawny także w odniesieniu do interwenienta (art. 81 kc). Sąd ten zaznaczył również, iż w świetle obowiązującej regulacji prawnej nie ma takiej normy jak norma z art. 69 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., która nakładała na organ prowadzący postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają nieruchomością podlegająca zwrotowi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K. zarzucając mu:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji, które zostały wydane z ewidentnym naruszeniem art. 77 § 1 K.p.a., w rezultacie którego w toku postępowania administracyjnego nie ustalono w sposób właściwy i wyczerpujący istotnych okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, a także w zw. z art.136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 U.g.n. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji, które zostały wydane z ewidentnym naruszeniem przepisów art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, a także art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 U.g.n. gdyż wskutek nowelizacji art. 137 U.g.n. , powstała nowa sprawa administracyjna, a tym samym powstała możliwość do wydania kolejnej decyzji administracyjnej.

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 K.p.a. poprzez niezastosowanie art. 145 § i pkt 1 lit c P.p.s.a., w sytuacji, w której przepis ten winien był znaleźć zastosowanie, a to z uwagi na wydanie zaskarżonych decyzji administracyjnych z ewidentnym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych art. 7 i 8 k.p.a.

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 127 § 1 i 2 K.p.a, poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., w sytuacji uzasadniającej jego stosowanie z uwagi na wydanie przez organ odwoławczy decyzji administracyjnej z ewidentnym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.w zw. z art. 127 § 1 i 2 k.p.a.

5. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 105 K.p.a. poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., w sytuacji uzasadniającej jego stosowanie z uwagi na błędne ustalenie, iż zachodzi podstawa do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.

6. naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, iż wobec wskazanych uchybień przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszeń prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekający winien był zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c jako że wystąpiły przesłanki w nim określone.

7. naruszenie art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 P.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli działalności organów administracji publicznej, a to dokonanie niepełnej, wręcz pozornej kontroli działalności organów administracyjnych przejawiającej się w szczególności:

a) w sprzeczności uzasadnienia Sądu orzekającego z rozważaniami Wojewody Małopolskiego zawartymi w decyzji z dnia (...) maja 2001 roku w zakresie możliwości stosowania w przedmiotowej sprawie art. 229 U.g.n. W tej decyzji organ odwoławczy wyraźnie stwierdza, iż w niniejszej sprawie art. 229 U.g.n. nie znajduje zastosowania, bowiem przedmiotowa nieruchomość nie została ani sprzedana ani też nie ustanowiono na niej przed dniem 01 stycznia 1998 roku prawa użytkowania wieczystego, a tym samym stan prawny nieruchomości nie odpowiada hipotezie przedmiotowego przepisu.

b) w przyjęciu za prawidłowe ustaleń organów administracji, iż zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzygniętej ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia (...) maja 2001 roku, znak: (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia (...) marca 2001 roku, znak: (...) o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości składającej się z działki nr (...) obr. (...) ze sprawą zakończoną wydaniem zaskarżonej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2009 roku. Ustawodawca formułując w art. 137 ust. 1 U.g.n. legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia doprowadził do konieczności zważenia na stan faktyczny, który wprawdzie istniał już w chwili wydania poprzedniej decyzji Wojewody Małopolskiego w 2001 roku, ale którego uwzględnienia nie wymagał uprzednio obowiązujący stan prawny. Obecnie przy rozpatrywaniu sprawy bezsprzecznie konieczne jest wzięcie pod uwagę faktu, iż cel na który działka nr (...) została wywłaszczona nie został zrealizowany w ciągu dziesięciu lat od chwili, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Ta okoliczność bowiem kreuje nową sprawę administracyjną i upoważnienie do wydania kolejnej decyzji. W brzmieniu sprzed nowelizacji punkt drugi art. 137 U.g.n. stanowił normę prawną zupełnie odmienną od obecnie obowiązującej. Uprzednią przesłankę zbędności stanowiła utrata mocy aktu administracyjnego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu oraz brak realizacji celu. Przedmiotowa zmiana wprowadziła zatem nowy porządek, który leży u podstaw roszczenia skarżącego wyrażonego w 2008 roku, a którego istotne elementy konstrukcyjne, mianowicie zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie są identyczne z roszczeniem zawartym w uprzednio toczącej się sprawie.

8. naruszenie art. 229 U.g.n. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, a to na skutek przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przeszkoda do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość nie została ani sprzedana, ani też nie ustanowiono na niej prawa użytkowania wieczystego. W sytuacji kiedy zatem roszczenie właściciela nie wygasło stosownie do art. 136 ust. 5 U.g.n. i nie jest wyłączone na mocy art. 229 U.g.n., sprawę o zwrot nieruchomości należy rozpoznać zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ administracji zaniechał również ustawowego obowiązku poinformowania byłych właścicieli o możliwości zwrotu wywłaszczonej działki, na skutek czego doszło do bezprawnych działań organu a nie strony. Organ powinien również podjąć działania mające na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, w którym to gmina na powrót stanie się dysponentem nieruchomości podlegającej zwrotowi.

9. naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię.

10. naruszenie art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, a także art.136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez ich niezastosowanie.

Powołując się na wymienione postawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania K. PD sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym, że w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparł zarzuty skargi kasacyjnej zarówno na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero wówczas gdy nie zostanie stwierdzone naruszenie tego typu przepisów, możliwa będzie kontrola prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przepisów prawa procesowego sprowadzają się w głównej mierze do błędnego - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - przyjęcia przez ten Sąd, iż sprawa zakończona decyzją ostateczną Wojewody Małopolskiego z dnia (...) maja 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia (...) marca 2009 r. jest tożsama ze sprawą zakończoną prawomocną decyzją Wojewody Małopolskiego z (...) maja 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z (...) marca 2001 r., o odmowie zwrotu skarżącemu spornej nieruchomości. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż przesłanki tożsamości sprawy administracyjnej zostały w niniejszej sprawie spełnione i wydanie przez organ w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym ponownej decyzji w tej samej sprawie skutkowałoby naruszeniem prawa i koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 3 K.p.a.

O tożsamości sprawy można mówić jedynie wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. W przedmiotowej sprawie, bez żadnych wątpliwości dwie pierwsze przesłanki zostały spełnione, bowiem z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpił ten sam podmiot oraz żądanie wciąż dotyczyło zwrotu części działki nr (...) w K. w granicach działki nr (...) , wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy K. K. z 15 lipca 1985 r. pod budowę Bazy Zajezdni Autobusowej MPK przy ul. Ł. w K.

Również stan prawny nie uległ zmianie, w sposób mogący mieć decydujący wpływ na wynik sprawy. Umorzenie postępowania przez Wojewodę Małopolskiego było uzasadnione z tego powodu, iż utrata przez Gminę K. prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na wcześniejszą nią rozdysponowanie, zwłaszcza jeśli prawo to stało się następnie przedmiotem obrotu prawnego, w istocie rzeczy skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można orzec o zwrocie. Wszelkie ustalenia dokonywane na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają w takim przypadku znaczenie tylko teoretyczne. Celem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tej ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 roku rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. Nawet więc przy zaakceptowaniu stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej odnośnie nowelizacji art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustaleniu, że w związku z tym żądanie zwrotu spornej nieruchomości jest uzasadnione, to z uwagi na fakt utraty przez jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności spornej nieruchomości, realizacja tego żądania nie jest prawnie możliwa. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji powołując się na ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, wykluczającą badanie merytoryczne uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trzeba zatem z tego względu przyjąć, że w takiej sytuacji zachodzi bezprzedmiotowość postępowania o zwrot nieruchomości, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., gdyż przestała istnieć możliwość przyznania stronie prawa do tej nieruchomości.

Skoro zatem zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja była prawidłowa, to zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8, 77 § 1, 105, 127 § 1 i 2 oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.

Mając na uwadze powyższe rozważania nie można podzielić zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz art. 229 U.g.n., art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wszystkie sformułowane w tym zakresie zarzuty oparte są na błędnym przeświadczeniu skarżącego o braku tożsamości jego sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Wojewody Małopolskiego z 10 maja 2001 r. Ponadto należy zauważyć, iż zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie o zasadności wniosku skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda Małopolski wydając zaskarżoną decyzję z dnia (...) maja 2009 r. nie mógł podjąć działań w szerszym zakresie, aniżeli te, które znalazły swój wyraz w sprawie uprzednio zakończonej decyzją z dnia (...) maja 2001 r. W szczególności wbrew argumentom zawartym w skardze kasacyjnej, organ nie mógł wykroczyć poza materiał dowodowy zebrany w sprawie ani podjąć działań mających na celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, w którym to gmina na powrót stanie się dysponentem nieruchomości podlegającej zwrotowi, z uwagi na fakt, iż powyższe czynności nie mogłyby mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w ramach kontrolowanego postępowania, a dotyczące umorzenia przez organ postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż zaskarżona decyzja uwzględnia zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a. Wnioski sformułowane w skardze kasacyjnej dotyczą zaś okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie, prawomocnie już osądzonej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.