Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 122/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r. sprawy ze skarg L. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA 122/03

UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości, decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z [...] września 2002 r. nr [...]r. w sprawie przyznania L. T. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W., działając jako organ pierwszej instancji, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r., przyznał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego L. T. – funkcjonariuszowi Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w W.

Decyzja uprawomocniła się w dniu [...] października 2002 r.

Dyrektor Generalny Służby Więziennej, jako organ nadrzędny, badając przedmiotową decyzję w trybie nadzoru uznał, że decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. w sposób rażący narusza art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr. 61, poz. 283 z późn. zm.).

Ustawa o Służbie Więziennej przyznaje funkcjonariuszom Służby Więziennej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Realizacja tego uprawnienia zapewnia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy oraz służy wzmocnieniu ich dyspozycyjności służbowej.

Zgodnie z brzmieniem art. 85 i następnych cytowanej ustawy, funkcjonariuszowi nie posiadającemu w tak określonej miejscowości lokalu mieszkalnego, o powierzchni mieszkalnej wskazanej w art. 85 ust. 2, przydziela się lokal na podstawie decyzji administracyjnej, a gdy przydział jest niemożliwy przyznaje się świadczenie ekwiwalentne w postaci równoważnika pieniężnego lub pomocy finansowej.

Natomiast posiadanie przez funkcjonariusza lokalu zdefiniowanego w art. 85 ust. 1 i 2 wyklucza przydzielenie lokalu mieszkalnego lub przyznanie funkcjonariuszowi świadczeń ekwiwalentnych, bowiem posiada on już zaspokojenie potrzeby mieszkaniowej.

W niniejszej sprawie już w toku postępowania przed organem pierwszej instancji bezpośrednio ustalono, że strona posiada, zajmowany na podstawie umowy najmu zawartej na czas określony, lokal mieszkalny o odpowiedniej powierzchni mieszkalnej, położonej w miejscowości pobliskiej, czyli w pełni odpowiadający uprawnieniu wynikającemu z art. 85 ust. 1 i2 ustawy o Służbie Więziennej.

Fakt ten potwierdzono w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Organ pierwszej instancji w przedmiotowej decyzji uznał, że posiadanie lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie umowy najmu zawartej na czas określony, nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza i dlatego nie stanowi to dla niego przeszkody w staraniu się o przydział lokalu lub przyznanie świadczeń ekwiwalentnych.

Powyższe ustalenie organu, stanowiące podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, nie tylko nie znajduje żadnego uzasadnienia w brzmieniu odpowiednich przepisów cytowanej ustawy, lecz jest z ich treścią sprzeczne.

W szczególności z art. 91 ust. 1 określającego przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszom lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej wynika, że wymieniona została umowa najmu bez jakiegokolwiek dodatkowego ograniczenia, czyli najem lokalu na jakikolwiek okres, określony czy nieokreślony, wyklucza możliwość przydziału.

Skoro zatem przyznano pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi posiadającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, czyli nieuprawnionemu, wbrew jednoznacznemu brzmieniu art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, to naruszenie wskazanych przepisów należy uznać za oczywiste.

Przedmiotowa decyzja została także wydana wbrew jednoznacznemu stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 29 marca 1999 r. POS 1/99).

Wskazana uchwała dotycząca per analogiam funkcjonariuszy Służby Więziennej wyraźnie i jednoznacznie wiąże prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego.

Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko organu pierwszej instancji uznając, że prawidłowo ustalił, iż posiadanie odpowiedniego lokali mieszkalnego wyklucza przyznanie pomocy finansowej na jego uzyskanie.

W skardze na decyzję Ministra Sprawiedliwości L. T. wniosła o uchylenie bądź o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie przez organy obu instancji art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 i 107 § 3 kpa, a w szczególności art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę – wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jest uzasadniona, ale z innych przyczyn niż w niej podane.

Organy obu instancji uznały, że kontrolowana decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...] września 2002 r. dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, zaś rażące naruszenie prawa nastąpiło poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, gdyż przyznano pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego skarżącej, która posiadała odpowiedni lokal mieszkalny i w ocenie organów taka pomoc jej nie przysługiwała.

Rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa.

Przepis art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr. 61, poz. 283 ze zm.) w dacie wydania kontrolowanej decyzji stanowił, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkalnego. Przepis ten nie stanowi, że pomoc finansowa nie przysługuje funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Takiego ograniczenia nie zawiera również powoływany w zaskarżonej decyzji art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stanowiący, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że L. T. w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji to jest w dniu [...] września 2002 r. miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe gdyż zajmowała lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu zawartej na czas określony. Jednakże okoliczność ta nie wykluczała prawa skarżącej do skorzystania z pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, gdyż przepis ten nie zawierał żadnych ograniczeń co do skorzystania z tej pomocy jak również żaden przepis tej ustawy takich ograniczeń nie zawierał. Tak więc organ nadzoru nie wykazał, by zachodziła oczywista sprzeczność kontrolowanej decyzji z konkretnym przepisem prawa, a tylko wykazanie tej sprzeczności może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie decyzji nadzorczej wydanej przez organ pierwszej instancji sprowadza się do wykładni przepisów powołanych w jej treści, a to art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej dokonanej z powołaniem analogii z przepisami ustawy o Policji. Sprzeczność kontrolowanej decyzji z wykładnią przepisów dokonaną przez organ nadzoru nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Należy podkreślić, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie obowiązywał przepis prawa, który by stwierdzał, że nie przysługuje pomoc finansowa z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, jeżeli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Dopiero w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr. 132, poz. 1235), wydanym na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej w § 2 ust. 1 zostało wyjaśnione, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Jednakże przepis ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż wszedł w życie 29 września 2003 r. (§ 9), a więc już po dacie wydania kontrolowanej decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w W.

Należy więc stwierdzić, że decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję naruszającą prawo wydał również wadliwą decyzję.

Z powyższych względów Sąd uchylił dwie zaskarżone decyzje orzekając zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, i art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.