Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2249/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 214b  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora del. do Prokuratury Regionalnej w [...] - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. dawniej jako hip. [...] o pow. [...] m2.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], oznaczona dawniej jako hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret" i z dniem jego wejścia w życie grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy [...], a w dalszej kolejności (po zniesieniu gmin) rzecz Skarbu Państwa.

Następnie powyższy grunt stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy-Gminy [...], zaś obecnie na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy, grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność Miasta [...].

Aktualnie, wyżej wskazana nieruchomość oznaczona jest, jako:

- zabudowana działka nr ew. [...] obręb [...], uregulowana w [...],

-zabudowana działka nr ew. [...] obręb [...], uregulowana w [...],

- działka nr ew. [...] obręb [...], uregulowana w [...] (ulica [...]),

- niezabudowana działka nr ew. [...] obręb [...], uregulowana w [...],

- działka pod budynkiem nr ew. [...] obręb [...], uregulowana w [...].

Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność W.P., która wnioskiem z [...] listopada 1948 r. wystąpiła o przyznanie do niej, w trybie art. 7 dekretu, prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Swój tytuł prawny do tej nieruchomości udowodniła przedkładając zaświadczenie z Sądu Okręgowego w [...] Wydział Hipoteczny z [...] grudnia 1947 r., Nr [...] - z którego wynika, że W.J. z B.jest jawną z wykazu hipotecznego właścicielką co do nieruchomości [...], zawierającej powierzchni [...] m2. Z treści tego zaświadczenia wynika również, iż stosownie do zastrzeżenia z mocy aktu zeznanego w dniu [...] lutego 1942 r. za [...] zaprojektowano treść, że z nieruchomości niniejszej grunt pod regulację ulic [...] i [...] o pow. [...] wskutek czego nieruchomość [...] zawiera powierzchni [...] m2 i położona jest przy ul. [...] róg [...].

Oprócz ww. wniosku dekretowego, do niniejszej sprawy nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony.

W toku postępowania organ ustalił, że w rejestrze Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) nie figuruje nazwisko W.P.. Przy czym poszukiwanie było prowadzone według ostatniego znanego adresu zamieszkania wnioskodawczyni, gdyż pomimo ciążącego na stronie obowiązku zawiadamiania organu o każdej zmianie adresu, nie dokonała ona takiego zawiadomienia.

Wniosek dekretowy do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2016 r. poz.1271) pozostawał nie rozpoznany.

Natomiast przywołana ustawa nowelizująca wprowadziła do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") art. 214b, przewidujący umorzenie postępowania w sprawach dotyczących rozpoznania wniosków dekretowych, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Co ma miejsce w sytuacji, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku i w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu (ust. 1 i 2 art. 214b).

W tym stanie rzeczy [...] lutego 2017 r. Prezydent [...] zamieścił w [...] [...], [...] oraz na okres 30 dni na stronie internetowej Urzędu [...]: ([...]) ogłoszenie o następującej treści:

"W myśl art. 214b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ogłasza się, co następuje: W Biurze Spraw Dekretowych Urzędu miasta [...], z wniosku z [...] listopada 1948 r., złożonego przez W.J. z B., zamieszkałą w [...] przy ul. [...] (ostatnie znane miejsce zamieszkania), toczy się postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...]. W sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo oprócz ww. wniosku.

Urząd [...] wzywa wnioskodawczynię lub jej następców prawnych, aby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się niniejszego ogłoszenia zgłosili się do Urzędu, podając swój aktualny adres zamieszkania, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodnili swe prawa do nieruchomości, pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego.

W przypadku bezskutecznego upływu sześciomiesięcznego terminu do zgłoszenia swojego udziału w sprawie i podania aktualnego adresu, a w razie zgłoszenia swych praw i podania adresu - po bezskutecznym upływie terminu kolejnych trzech miesięcy, postępowanie dekretowe zostanie umorzone, stosownie do art. 214b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami."

W dniu [...] sierpnia 2017 r. upłynął termin sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia i w sprawie nikt nie zgłosił swoich praw.

Natomiast pismem z [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] w [...][...] Wydział [...] poinformował, że w związku z toczącym się postępowaniem o ustanowienie kuratora spadku po W.P., Sąd ustalił spadkobierców po W.P. i poinformował ich o toczącym się postępowaniu przed Urzędem Miasta [...].

Ponadto pismem z [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu do Urzędu), P.B. - w odpowiedzi na ww. ogłoszenie Urzędu - poinformował, że spadkobiercami W.P. byli jej mąż S.P. i syn A.P.. Po śmierci S.P. jedynym spadkobiercą został A.P., który zmarł w [...]. W postanowieniu Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2017 r. Sąd stwierdził, że spadek po A.P. dziedziczy Skarb Państwa. Wskazał także, że kwestię roszczeń spadkobierców do tej nieruchomości zgłaszał w Wydziale Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami w 2001 r.

Do powyższego pisma nie został załączony żaden dokument potwierdzający te stwierdzenia.

Z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni (ewentualni jej następcy prawni) wezwani w drodze opisanych wyżej ogłoszeń do uczestnictwa w postępowaniu pod rygorem jego umorzenia, w ustawowym terminie sześciu miesięcy nie zgłosili się do postępowania, Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem W.P. z [...] listopada 1948 r. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. dawniej jako hip. [...] o pow. [...] m2.

Pismem z [...] marca 2018 r. Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w [...] wniósł odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...].

Do odwołania załączył postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] z [...] czerwca 2005 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po W.P. z domu B. nabyli na podstawie ustawy mąż S.P. w [...] części i syn A.P. w [...] częściach oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla miasta [...][...] Wydział [...] z [...] czerwca 2017 r., sygn. akt: [...] stwierdzające, że spadek po A.P. nabył w całości z mocy ustawy Skarb Państwa Wojewoda [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2018 r., sygn. akt [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r.. Nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - wskazując w uzasadnieniu, że organ I instancji miał możliwość ustalenia stron postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego [...][...] Wydział [...] o przesłanie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem pisma Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział [...], którym Sąd poinformował spadkobierców W.P. o toczącym się przed Urzędem [...] postępowaniu w sprawie nr [...] oraz o przesłanie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dowodu doręczenia tego pisma.

W odpowiedzi na powyższe Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] przesłał odpisy pism z [...] sierpnia 2017 r., adresowanych do H.P., T.B., A.R., M.G., W.K., J.B., I.B., P.B., S.B. oraz do [...] Sp. z o.o. wraz z dowodami ich doręczeń - a zatem skierowanych do osób, które nie są spadkobiercami W.P..

Wobec takich ustaleń faktycznych Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem W.P. z [...] listopada 1948 r. w sprawie o przyznanie prawa własności (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), oznaczonej dawniej jako hip. [...] o pow. [...] m2 aktualnie oznaczonej, jako części działek:

- nr ew. [...] obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi [...] (zabudowana),

- nr ew. [...] obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi [...] (zabudowana),

- nr ew. [...] obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi [...] (ulica [...]),

- nr ew. [...] obręb [...] , dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi [...] (niezabudowana),

- nr ew. [...] obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi [...] (działka pod budynkiem).

W motywach decyzji wskazał, że zgodnie z art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Podstawa umorzenia, o której mowa w ust. 1, zachodzi gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu. Termin ten jest terminem prawa materialnego, nie podlega przedłużeniu, a jego bieg nie ulega zawieszeniu.

W przedmiotowej sprawie organ poprzez opublikowane ogłoszenia w [...] [...] i [...] oraz zamieszczenie go na okres 30 dni na stronie internetowej Urzędu [...], wezwał wnioskodawczynię lub jej następców prawnych, aby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się ogłoszenia zgłosili się do Urzędu, podając swój aktualny adres zamieszkania, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodnili swe prawa do ww. nieruchomości, pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego.

Wnioskodawczyni (ewentualni jej następcy prawni) wezwani w drodze ww. ogłoszeń do uczestnictwa w postępowaniu pod rygorem jego umorzenia w ustawowym terminie sześciu miesięcy, nie zgłosili się do postępowania.

Prezydent podniósł, że to nie na organie administracji, a na osobie zainteresowanej spoczywa obowiązek zgłoszenia się do organu w celu udowodnienia swoich praw i aktywny udział w postępowaniu. Organ administracji nie ma prawa, ani tym bardziej obowiązku badania intencji strony i nakłaniania strony do wzięcia udziału w postępowaniu, skoro strona nie wykazuje takiej woli. Nie ma przy tym znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, czy osoba prawna w tym Skarb Państwa, który w postępowaniu administracyjnym ma takie same prawa i obowiązki jak każda inna strona (nie korzysta z żadnego rodzaju uprzywilejowania).

Postępowanie prowadzone w trybie art. 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest postępowaniem autonomicznym, a terminy wynikające z ww. przepisu na zgłoszenie się do udziału w sprawie i udowodnienie swoich praw, są terminami zawitymi (nie podlegają przedłużeniu, a ich bieg nie ulega zawieszeniu).

Rozwiązanie przyjęte w ww. przepisie zmierza do usunięcia, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości. Osoba zainteresowana, w tym również Skarb Państwa, musi zgłosić swój udział w postępowaniu w terminach wynikających z art. 214 b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W niniejszej sprawie Skarb Państwa dowiedział się o byciu spadkobiercą na skutek wydania postanowienia z [...] czerwca 2017 r. - zatem miał pełną możliwość zgłoszenia się do postępowania w terminach przewidzianych przez prawo, jednakże nie zgłosił swojego udziału na żadnym etapie prowadzonego postępowania.

Wobec powyższego należy uznać, iż decyzja Wojewody o niezgłoszeniu się była suwerenną decyzją podjętą przez właściwe statio fisci Skarbu Państwa. Bierność osób potencjalnie uprawnionych dostatecznie wyraża brak woli ubiegania się o restytucję. Przewidziany w art. 214 ust. 2 ww. ustawy termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Umorzenie postępowania nie będzie zatem naruszać praw strony, która przez długi okres nie podejmuje działań we własnej sprawie.

Podsumowując Prezydent stwierdził, że skoro Skarb Państwa jako strona postępowania administracyjnego zaniechał lub odstąpił (z jakichkolwiek przyczyn) zgłoszenia swoich praw - to tym samym je utracił, jak każda inna strona postępowania prowadzonego w trybie art. 214 b ustawy o gospodarce nieruchomościami, znajdująca się w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w [...] zarzucając naruszenie art. 214 b § 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez umorzenie postępowania pomimo faktu ustalenia stron postępowania, albowiem organ posiadał i posiada wiedzę, że następcą prawnym W.P. jest w wyniku kolejnych spadkobrań Skarb Państwa.

W następstwie rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. dawniej jako hip. [...] o pow. [...] m2 - w całości podzielając argumentację organu pierwszej instancji. Dodatkowo - w odniesieniu do odwołania - wskazało, iż sama możliwość ustalenia stron postępowania lub ich adresów, do której odnosi się art. 214b ust. 1 nie ma znaczenia relewantnego. Zasadnicze jest bowiem to, że w terminie zakreślonym przez ustawę wnioskodawca lub jego następcy prawni nie zgłosili swoich praw, a nie to jak pod względem dowodowym przedstawiała się sytuacja na datę podejmowania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w [...] zarzucając jej:

1.naruszenie przepisu postępowania tj. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem W.P. z [...] listopada 1948 r., w sprawie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - w sytuacji, gdy orzeczenie organu I instancji jako wadliwe, zostało wydane wskutek błędnej wykładni art. 214b § 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 poz. 65 ze zm. - dalej u.g.n.) i w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego umorzenia postępowania dekretowego;

2. naruszenie art. 214b ust. 1 u.g.n. podczas rozpoznawania odwołania, polegające na uznaniu, że postępowanie prowadzone w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945, Nr 50 poz. 279 - dalej dekret warszawski), podlega umorzeniu zawsze, gdy w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o którym mowa w art. 214b ust. 2 u.g.n., nikt nie zgłosi swych praw lub nie wskaże swego adresu, także wtedy gdy organ uzyska z urzędu w tym terminie wiedzę o stronie postępowania lub o jej adresie – podczas, gdy prawidłowa wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku przeciwnego, a mianowicie, że warunkiem umorzenia postępowania w takim przypadku jest nieuzyskanie jakichkolwiek informacji, niezależnie od źródła, o stronie postępowania lub o jej adresie, w terminie sześciu miesięcy od zamieszczenia ogłoszenia;

3. naruszenie przepisu postępowania, a to art. 61 ust. 4 k.p.a., poprzez jego pominięcie przy rozpoznawaniu odwołania od decyzji Prezydenta [...] wskutek uznania, iż zastosowanie trybu określonego art. 214b u.g.n., wyłącza obowiązek powiadomienia stron o toczącym się postępowaniu (o wszczęciu postępowania) podczas, gdy prawidłowa wykładnia przytoczonego art. 214b u,g.n. prowadzi do wniosku, że zaniechanie obowiązku nałożonego art. 61 ust. 4 k.p.a., może mieć miejsce tylko i wyłączenie wtedy, gdy organowi strony postępowania bądź ich adresy nie są znane w ogóle;

4. naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie zaniechania zapewnienia Skarbowi Państwa - Wojewodzie [...] - czynnego udziału w sprawie, będącego następstwem niewykonania obowiązku płynącego z art. 61 ust. 4 k.p.a. pomimo, iż organ I instancji w toku postępowania uzyskał wiedzę, iż jego stroną jest przywołany Skarb Państwa - Wojewoda [...].

Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a oraz art. 135 wniósł o uchylenie zaskarżone decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] grudnia 2018 r. i przekazane sprawy celem ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Odniosło się też do zarzutów zawartych w skardze - uznając je za nietrafne, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. dawniej jako hip. [...] o pow. [...] m2

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowił art. art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) dalej: "u.g.n.".

Stanowi on, że w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust.1). Podstawa ta zaś zachodzi, w myśl ust. 2 cytowanego artykułu, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu. Elementy jakie winno zawierać ww. ogłoszenie oraz miejsca jego publikacji ustalone zostały w ust. 3 i 4 art. 214b. Decyzja o umorzeniu postępowania stanowi podstawę do ujawnienia tytułu własności do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księgach wieczystych prowadzonych dla budynku i dla lokali wydzielonych z tego budynku jako odrębnych nieruchomości oraz do zamknięcia powyższych ksiąg (ust. 5).

Przywołana regulacja, wprowadzona nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami z 25 czerwca 2016 r. (która weszła w życie 17 września 2016 r.), ma na celu umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych wszczętych wnioskami złożonymi w oparciu o przepisy dekretu z 26 października 1945 r. , w których wnioskodawcy od momentu ich złożenia nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Zmierza więc do usunięcia, trwającego od kilkudziesięciu lat, stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej takich nieruchomości.

Dla jej zastosowania w konkretnej sprawie niezbędne jest spełnienie pięciu warunków:

1) nieruchomość objęta musi być działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r.;

2) zgłoszony został względem niej wniosek, o którym mowa w art. 7 dekretu;

3) organ poprzez ogłoszenie o treści wskazanej w art. 214 b ust. 3 u.g.n. wezwał wnioskodawcę lub jego następców prawnych do udziału w sprawie;

4) do dnia publikacji owego ogłoszenia do sprawy nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od strony;

5) upłynęły bezskutecznie terminy, o których mowa w zdaniu drugim ust. 2 art. 214 b u.g.n.

Taka sytuacja obliguje organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania dekretowego. Nie ma bowiem w tym wypadku mowy o działaniu w ramach uznania administracyjnego. Wynika to z użytego w zdaniu drugim art. 214b ust. 2 u.g.n. kategorycznego i jednoznacznego sformułowania "organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (...)", jak też sformułowania ujętego w ust. 1 tego artykułu, do którego ust. 2 nawiązuje: "umarza się postępowanie (...)". Nakaz umorzenia postępowania, wobec bezskutecznego upływu określonych w przepisie terminów wskazuje przy tym na ich materialnoprawny i prekluzyjny charakter. W konsekwencji czego nie mogą one ulec przedłużeniu. Ich wyekspirowanie łączy się bowiem - jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu do wyroku z [...] lipca 2015 r. [...] - z wygaśnięciem roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (pkt 8.2.2. uzasadnienia).

Przy czym krańcowa data, z którą wiązać należy ów skutek, uzależniona jest od aktywności strony. Jeśli zatem nie zgłasza ona swego udziału w sprawie w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia wzywającego ją do tego udziału, traci możliwość dochodzenia przewidzianego w art. 7 ust. 2 dekretu prawa z upływem ostatniego dnia tego terminu. Jeśli natomiast udział swój zgłosiła, lecz czyniąc to nie udowodniła swoich praw (względnie nie wskazała adresu), to do wygaśnięcia jej roszczeń dekretowych dojdzie po upływie kolejnych trzech miesięcy, z tym że liczonych od dnia zgłoszenia udziału w postępowaniu. Za takim jego obliczaniem przemawia powiązanie przez ustawodawcę rozpoczęcia jego biegu z chwilą zgłoszenie udziału w postępowaniu osób powołujących się na przynależne im prawa ("zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy"). "Udowodnienie swoich praw" przez zgłaszającego udział w postępowaniu, obejmuje z kolei zarówno wykazanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości przynależnego przed wejściem w życie dekretu (o ile nie został on już wykazany w dacie składania wniosku), jak też wykazanie adekwatnymi dowodami następstwa prawnego po byłym właścicielu, jeżeli udział w sprawie zgłasza taki następca.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że po publikacji [...] lutego 2017 r. ogłoszenia wzywającego do udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem dekretowym W.P. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) - w terminie sześciomiesięcznym nikt nie zgłosił swojego udziału w tym postępowaniu, powołując się na następstwo prawne po W.P..

W tych zaś okolicznościach zainicjowane w roku 1948 r. przez W.P. postępowanie podlegać musiało z mocy art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. umorzeniu - wobec wygaśnięcia z dniem [...] sierpnia 2017 r., przewidzianego w art. 7 ust. 2 dekretu roszczenia. A więc zaistnienia sytuacji braku prawnej możliwości jego skutecznego dochodzenia.

W związku z tym niezasadne są zarzuty Prokuratora del. do Prokuratury Regionalnej w [...] dotyczące naruszenia art. 61 ust. 4 k.p.a. - o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. To strona zainteresowana ma wykazać inicjatywę i zgłosić swój udział w sprawie w terminie sześciomiesięcznym, gdyż inaczej roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wygasa.

Tym bardziej, że w tej sprawie Sąd Rejonowy dla miasta [...] w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017r. (czyli przed upływem w dniu [...] sierpnia 2017 r. sześciomiesięcznego terminu) stwierdził, że spadek po A.P., zmarłym [...] sierpnia 1988 r., nabył w całości z mocy ustawy Skarb Państwa - Wojewoda [...]. Jednak Wojewoda nie podjął żadnych działań w tym zakresie i nie zgłosił swojego udziału w sprawie.

Również sama możliwość "ustalenia stron postępowania lub ich adresów" w dacie podejmowania decyzji, do której literalnie odnosi się ust. 1 omawianego artykułu - do czego nawiązuje także skarżący Prokurator - nie ma w tym wypadku znaczenia relewantnego. Kluczowe jest bowiem jedynie to, że w terminie zakreślonym przez ustawę nikt (wnioskodawca lub jego następcy prawni) nie zgłosił swoich praw, a nie to, jak pod względem dowodowym przedstawiała się sytuacja na datę podejmowania rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania.

Z tych względów także zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 214b u.g.n. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Sąd jeszcze raz pragnie przypomnieć o materialnym i prekluzyjnym charakterze ustalonych w art. 214b u.g.n. terminów, których bezskuteczny upływ prowadzi do wygaśnięcia roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Prezydent [...], jak też utrzymujące jego decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działali zgodnie z prawem.

Ponadto Sąd uznał, iż organy obu instancji wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.