Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 87/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kwilcz o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Dębica w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. i objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym finansowanym ze środków publicznych postanawia: wskazać Wójta Gminy Dębica jako organ właściwy do rozpoznania wniosków G. C.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 18 kwietnia 2012 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu, a Wójtem Gminy Dębica - Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, poprzez wskazanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. i objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym finansowanym ze środków publicznych. Organ wskazał, że G. C. przebywa obecnie w Stowarzyszeniu [...] w C. [...], a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały było Pustków – Osiedle [...].

Wnioski G. C. zostały początkowo skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, który przekazał sprawę jednym zawiadomieniem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy, a ten przekazał następnie sprawę do GOPS w Kwilczu, powołując art. 25 Kodeksu cywilnego i art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – zwanej dalej u.p.s.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu uznał się właściwym do rozpoznania jednej ze spraw i wydał decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych na okres 90 dni, od [...] marca 2012 r. do [...] czerwca 2012 r. W ocenie organu nie zachodzą natomiast podstawy do rozpatrzenia wniosku G. C. o pomoc w formie zasiłku na zakup środków czystości, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w [...] w C. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie , natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. G. C. od 4 lat jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego źródła dochodu. Od 14 marca 2012 r. przebywa w [...] w C., wcześniej przez 6 lat przebywał w Anglii, gdzie uległ wypadkowi (został potrącony przez samochód). Pracownicy Fundacji [...] pomogli w G. C. w powrocie do Polski wykupując bilet lotniczy. Z oświadczeń G. C. wynika, że jest osobą bezdomną, a jego pobyt w [...] ma charakter tymczasowy, pracuje w Stowarzyszeniu nieodpłatnie, nie potrafi określić, kiedy uda się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, to jest Pustków – Osiedle [...] uzasadnia wskazanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G. C.

W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z 18 maja 2012 r. Wójt Gminy Dębica - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy podkreślił, że dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Również ustawa prawo pomocy społecznej przewiduje w art. 101, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli zatem Kierownik GOPS w Kwilczu uznał się właściwym do wydania decyzji na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, gdzie kryterium stanowiło miejsce zamieszkania, to nie może równocześnie powoływać się na brak swojej właściwości w kwestii decyzji wynikającej z ustawy o pomocy społecznej.

Na koniec, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dębicy wskazał, że Stowarzyszenie [...] poinformowało pismem z 9 maja 2012 r., że G. C. został skreślony z listy mieszkańców, ponieważ wyjechał do matki – T. C., do Dębicy. Według wskazań organu, T. C. mieszka obecnie w miejscowości Ocieka w gminie Ostrów, województwo podkarpackie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Wójtem Gminy Dębica zaistniał negatywny spór o właściwość dotyczący wniosku G. C. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C.

2. Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w tej kwestii należy odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. (por. np. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r. I OW 231/05, Lex nr 201525 oraz z 10 lutego 2009 r. I OW 164/09, Lex nr 518246). Jednocześnie, z art. 101 ust. 2 u.p.s. wynika, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 ust. 8 u.p.s., pojęcie "osoba bezdomna" oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), pod pojęciem "lokalu" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (por. post. NSA z 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

3. W dacie złożenia wniosku przez G. C., mieszkał on w Stowarzyszeniu [...] w C. We wniosku i oświadczeniu złożonym wobec pracownika socjalnego wskazał, że jest osobą bezdomną. Z dokumentacji zebranej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Dębicy wynika, że G. C. nie jest zameldowany na pobyt stały, a poprzednim adresem zameldowania na pobyt stały było Pustków Osiedle [...] (od [...] grudnia 1979 r. do [...] lutego 2009 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby G. C. był gdziekolwiek zameldowany, a ośrodka Stowarzyszenia [...] w C. (nazywany "hostelem") nie można uznać za "lokal" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ale "pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób". Powyższe pozwala uznać, że G. C. jest osobą bezdomną i zastosowanie w sprawie ma przepis art. 101 ust. 2 u.p.s., który za właściwą miejscowo nakazuje uznać gminę ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu [...] w C. jest Wójt Gminy Dębica.

Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.