Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2289/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.45 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2009 r. znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do stanu jak najlepszego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

UZADADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania S.B.M. z siedzibą w (...) od decyzji Prezydenta (...), Nr (...) z dnia (...) 2009 r., znak: (...) nakazującej wyżej wymienionej doprowadzenie zabytku, tj. (...)założenia urbanistycznego, do jak najlepszego stanu poprzez obniżenie o dwie kondygnacje nowowybudowanego budynku przy (...) w (...), obejmujące rozbiórkę stropów i ścian na poziomie dwóch ostatnich kondygnacji w zakreślonym terminie oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności

- decyzją z dnia (...) 2009 r. l.dz. (...) działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2, art. 108, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczonego terminu wykonania powyższych prac wyznaczając nowy termin natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz w oparciu o porozumienie z dnia 1 czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia m.(...). prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody (...), realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Zgodnie z art. 45 ust 1 w/w ustawy w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzją nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, określając termin wykonania tych czynności lub wydać decyzję zobowiązującą stronę do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

Przepis ten oznacza, iż sposób postępowania organu konserwatorskiego zależy od oceny w jakim zakresie samowolnie wykonane prace naruszają wartości zabytkowe chronionego obiektu czy obszaru. W sytuacji gdy wprowadzone zmiany są generalnie dopuszczalne z konserwatorskiego punktu widzenia, lecz wymagają doprowadzenia do zgodności z warunkami konserwatorskimi w taki sposób, by nie wpływały niekorzystnie na wygląd zabytku - organ wydaje decyzję zobowiązującą stronę do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

Organ stwierdził, iż taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Wskazał, iż (...) założenie urbanistyczne: (...), ze względu na wartość zabytkową i historyczną, zostało wpisane do rejestru zabytków pod numerem (...) decyzją Konserwatora m.(...) z dnia (...) 1965 r. Przepis art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że historyczny układ urbanistyczny jest to przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Wpis do rejestru zabytków układu urbanistycznego (założenia urbanistycznego) oznacza, że ochronie konserwatorskiej podlega parcelacja, gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd elewacji budynków współtworzących to założenie.

Wobec powyższego, realizacja inwestycji planowanej na terenie zabytkowego założenia urbanistycznego winna być poprzedzona uzyskaniem pozwolenia wojewódzkie konserwatora zabytków, wydanego w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, obowiązującej do dnia 16 listopada 2003 r., bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, (...), zabudowywać, odbudowywać, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian. Stosownie zaś do art. 36 ust. 1 pkt 11 obecnie obowiązującej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Podniesiono, iż w trakcie przeprowadzonej na podstawie art. 38 ww. ustawy kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami w dniu 21 lutego 2008 r. przez upoważnionego pracownika Biura (...) Konserwatora Zabytków, w obecności (...) S. B., stwierdzono wybudowanie na działce u zbiegu u!. (...) i ul. (...)10-kondygnacyjnego budynku, bez wymaganego prawem zezwolenia organu ochrony zabytków. Zgodnie z oświadczeniem (...), budowa budynku trwa od 1995 r.

Podniesiono, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji stwierdził, że (...) nie przedstawiła stosownego pozwolenia organu ochrony zabytków, a realizacja przedmiotowej inwestycji "narusza wartości historycznego układu urbanistycznego, jakim jest (...) założenie urbanistyczne". Ponadto, w ocenie organu pierwszej instancji, nowy budynek tworzy nieuzasadnioną przestrzennie i historycznie dominantę wysokościową, niszczącą historyczną zasadę kształtowania zabudowy tej części zabytkowego obszaru. Zachowanie historycznych relacji przestrzennych wymaga utrzymania wysokości budynków w gabarytach sąsiedniej zabudowy ul. (...) i ul. (...) oraz zachowanie w kompozycji Placu (...) dominującej roli (...). Zdaniem organu pierwszej instancji, "dla zachowania historycznych relacji przestrzennych Placu (...), jak i zabytkowej zabudowy ul. (...) i ul. (...), konieczne jest obniżenie obecnego budynku o dwie kondygnacje, gdyż pozwoli to na harmonijne wkomponowanie się nowego budynku w istniejący zabytkowy układ przestrzenny".

Organ odwoławczy wskazał, iż dla rozstrzygnięcia zapadającego w tej sprawie nie miał znaczenia fakt, że inwestycja prowadzona jest na podstawie ostatecznej decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej, tj. pozwolenia na budowę z dnia (...) 1993 r., zgodnie z projektem zatwierdzonym tą decyzją. Zgodnie bowiem z obowiązującą w czasie rozpoczęcia budowy przedmiotowego budynku ustawie o ochronie dóbr kultury, jak i obecnie obowiązującą ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, inwestor miał obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków dla działań, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu zabytkowego obszaru.

Takie pozwolenie konserwatorskie, wydane w formie decyzji, inwestor winien otrzymać niezależnie od zgody innych organów. Organ odwoławczy podkreślił, że inwestycja zrealizowana na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, jedynie na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez organ administracji architektoniczno-budowlany, lecz bez uzyskania pozwolenia organu ochrony zabytków, stanowi samowolę budowlaną, wybudowaną niezgodnie z prawem, tj. niezgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami ustaw.

Odnosząc się do zarzutu (...), iż inwestor uzyskał zgodę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków czego dowodem jest pismo skierowane do Zespołu Autorskich Pracowni Projektowych (...), podpisane z upoważnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w (...) przez T.W., z dnia (...)1991 r., znak: (...) organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazane wyżej pismo nie odpowiada decyzji ani pod względem formy ani treści.

W piśmie tym stwierdza się, iż "Wojewódzki Konserwator Zabytków, po zapoznaniu się z projektem wstępnym budynku zlokalizowanego u zbiegu ulic (...) i (...), działając w oparciu o postanowienia ustawy o ochronie dóbr kultury i muzeach (...), opiniuje pozytywnie z punktu widzenia konserwatorskiego powyższy projekt w zakresie lokalizacji i gabarytów; w kolejnych fazach projektowych Konserwator prosi o uwzględnienie skali detalu kamienicy przy ul. (...).

W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe pismo nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 Kpa - nie powołano podstawy prawnej, brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego, nie ma też pouczenia, czy i w jakim trybie służy odwołanie. Przede wszystkim jednak nie można uznać pisma za decyzję w rozumieniu art. 104 Kpa, tj. rozstrzygającą sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w (...) z dnia (...) 1991 r., jest tylko opinią w sprawie wstępnego projektu. Nie jest zatem jednostronnym władczym aktem organu administracji, jednoznacznie rozstrzygającym sprawę, z obowiązującymi konsekwencjami stosowanej normy prawnej.

Nadto, nawet uznanie przedmiotowego pisma - ze względu na ochronę interesów stron niniejszego postępowania - za decyzję pozwalającą na prace przy zabytku, nie powoduje wadliwości zaskarżonej decyzji.

Należy bowiem zauważyć, że z ww. pisma nie wynika, jaki wstępny projekt został zaopiniowany pozytywnie. Strona dołączyła wizualizację budynku jako załącznik do opinii konserwatorskiej z dnia (...) 1991 r. Powyższy rysunek przedstawia koncepcję obiektu niższego o dwie kondygnacje od obiektu, który został obecnie wzniesiony. Fakt ten oznacza, że organ konserwatorski pozytywnie zaopiniował z punktu widzenia konserwatorskiego planowaną inwestycję w zakresie jej lokalizacji oraz gabarytów, polegającą na wzniesieniu obiektu o wysokości ośmiu kondygnacji naziemnych. Tymczasem, wysokość obecnie zrealizowany budynku wynosi dziesięć kondygnacji naziemnych. Prowadzi to do konstatacji, że omawiana inwestycja realizowana jest niezgodnie z projektem, będącym przedmiotem oceny "Państwowej Służby Ochrony Zabytków" w 1991 r.

Organ wskazał, że realizacja budynku u zbiegu ul. (...) i ul. (...) jest dopuszczalna pod względem konserwatorskim, jedynie pod warunkiem dostosowania wysokości obiektu do wysokości elewacji budynków sąsiednich, a zatem obniżenia wybudowanego obecnie obiektu o dwie kondygnacje (niezależnie od kwestii, czy planowane jest zwieńczenie budynku kopułą).

W ocenie organu odwoławczego, postawienie na terenie (...) założenia urbanistycznego przedmiotowego budynku o wysokości przekraczającej wysokość budynków bezpośrednio przylegających, deprecjonuje zabytkowe wartości zarówno ww. założenia urbanistycznego jako całości, jak i historycznych obiektów, w szczególności (...) oraz budynków przy ul. (...) i ul. (...), stanowiących istotny element Pl. (...), ukształtowanego w ramach tego założenia.

Zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z powinnością organów konserwatorskich. W świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, że wszelkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremniania niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Wprawdzie powyższy artykuł charakteryzuje się dużym stopniem ogólności, niemniej organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał jego interpretacji i zastosował ze względu na konkretne okoliczności niniejszej sprawy.

Odnosząc się do argumentów strony, dotyczących prawidłowości przeprowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że analiza akt sprawy nie daje podstaw do uznania, by (...) Konserwator Zabytków w jakikolwiek sposób naruszył art. 7, 8, 11, 77 § 1 czy też 107 § 3 Kpa. W świetle zasady określonej w przepisie art. 7 Kpa można przyjąć, iż obrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym. Organ odwoławczy stwierdził, że (...) Konserwator Zabytków w sposób logiczny i przekonywujący wyjaśnił stronom przesłanki, jakimi się kierował oraz przedstawił wszystkie okoliczności, mające wpływ na dokonane rozstrzygniecie. Jednocześnie, ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji nie budzą wątpliwości organu odwoławczego, a rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie ma cech dowolności.

Organ odwoławczy podniósł, że obecnie obowiązująca ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - wbrew dowodzeniu autorów "Naukowej ekspertyzy prawnej" przedstawionej przez inwestora ma charakter lex specialis, analogicznie do poprzedzającej ją ustawy o ochronie dóbr kultury, względem przepisów prawa budowlanego.

Organ podkreślił, iż w art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo budowlane wyraźnie wskazano, że przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności: o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - w odniesieniu do obiektów i obszarów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów i obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odnosząc się do zarzutu nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ odwoławczy podtrzymał wyjaśnienia organu I instancji, iż rygor natychmiastowej wykonalności został nadany z uwagi na ważny interes społeczny, jakim jest ochrona zabytkowego założenia urbanistycznego; budowa dziesięciokondygnacyjnego budynku przy Pl. (...) trwale narusza i negatywnie wpływa na zabytkowe walory założenia (...).

Uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji w części wyznaczonego terminu wykonania nałożonych obowiązków organ odwoławczy wyjaśnił, że zobowiązana (...) nie przystąpiła do wykonania nałożonego obowiązku natychmiast po otrzymaniu decyzji do czego była zobligowana nałożonym rygorem, termin wykonania przedmiotowych prac wyznaczony w rozpatrywanej decyzji, upływający w dniu 30 listopada 2009 r., nie jest obecnie możliwy do spełnienia. Wobec powyższego należy wyznaczyć nowy termin wykonania nakazanych prac, do dnia 31 sierpnia 2010 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S.B, z siedzibą w (...) wnosząc o:

1. stwierdzenie nieważności albo uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) 2009 r. oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji (...) Konserwatora Zabytków, działającego z up. Prezydenta m.(...), nr (...) z dnia (...) 2009 r. znak (...),

2. stwierdzenie nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków z (...) 1965 r. I.dz. (...) nr Rej.(...)w przedmiocie wpisania dobra kultury do rejestru,

3. zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania na rzecz Skarżącej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie art. 36 ust 1 pkt 1 i 11, art. 45 ust 1 pkt 2 oraz art. 49 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa, art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i art. 76 § 1 oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 kpa.

Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwą decyzję Miejskiego Konserwatora Zabytków z (...) 1965 w przedmiocie wpisania dobra kultury do rejestru.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o zastosowanie art. 135 p.p.s.a. i stwierdzenie nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków z (...)1965 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.

Skarżąca podniosła, iż organ odwoławczy nie rozważył czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury czy też ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Ponadto podniosła, iż organ odwoławczy jako podstawę prawną wskazał na przepis art. 49 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podczas gdy w podstawie prawnej decyzji organu I instancji wskazano przepis art. 45 ust 1 pkt 2 w/w ustawy.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie mógł więc utrzymać w mocy decyzji organu I instancji skoro powołał inną podstawę materialno- prawną własnej decyzji.

Skarżąca podniosła, iż nie może być adresatem decyzji, o której mowa w art. 45 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami gdyż nie prowadziła prac budowlanych "przy zabytku", jakim jest założenie urbanistyczne w rozumieniu tego przepisu.

Budynek skarżącej nie jest wpisany do rejestru zabytków mimo, że znajduje się na terenie układu urbanistycznego objętego ochroną konserwatorską.

Zdaniem skarżącej nie istnieje możliwość "doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu" w sytuacji, gdy zabytkiem jest pewna koncepcja urbanistyczna.

Skarżąca podniosła istnienie zgody właściwego konserwatora zabytków na budowę spornego budynku co wynika z pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) 1991 r. stanowiącego w istocie decyzję bez której nie uzyskałaby pozwolenia na budowę.

Naruszenie przepisów procesowych skarżąca upatruje w braku merytorycznego rozpoznania sprawy i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ustaleniach organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie wskazanych przepisów poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.(...) wydaną na podstawie art. 45 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.) i zobowiązującą skarżącą do doprowadzenie zabytku, tj. (...) założenia urbanistycznego, do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

Przepis art. 45 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm.) wskazuje, że osobą zobowiązaną do doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu jest osoba, która bez wymaganego pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonała przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęła inne działania o których mowa w art. 36 ust 1 pkt 6-8 i 10-12.

W rozpoznawanej sprawie zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków jest (...) założenie urbanistyczne.

Budynek skarżącej nie jest wpisany do rejestru zabytków, tym samym nie ma cech zabytku, mimo, że znajduje się na terenie układu urbanistycznego objętego ochroną konserwatorską.

W tej sytuacji nie było podstaw do zastosowania w sprawie art. 45 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W ocenie Sądu przepis art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie ma zastosowana do wszystkich budynków znajdujących się na terenie wpisanym do rejestru zabytków jako historyczny układ urbanistyczny lecz wyłącznie do budynków stanowiących zabytek wpisany do rejestru zabytków.

Podobny pogląd przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Gd 2823/95 w którym przyjął, że wpisanie do rejestru zabytków historycznego założenia urbanistycznego nie oznacza, że wszystkie budowle na tym terenie są zabytkami. Jeżeli mają same przez się wartość zabytkową, powinny być wpisane oddzielnie do rejestru zabytków.

Pogląd powyższy reprezentowany jest również w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 1993 r., sygn. akt SA/Po 3224/92 i z dnia 8 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA 730/97.

Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. II CK 729/04 ( LEX nr 180863 ) wskazał, iż to, że nieruchomość wchodzi w skład zespołu budowlanego, który jako całość jest traktowany jako zabytek w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie dóbr kultury, nie jest tożsame z uznaniem za zabytek każdej nieruchomości wchodzącej w skład takiego zespołu.

W związku ze wskazaną interpretacją założenia urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków na obszarze którego usytuowany jest obiekt nie wpisany do rejestru zabytków uzasadniony jest zarzut, iż skarżąca nie może być adresatem decyzji, o której mowa w art. 45 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami gdyż nie prowadziła prac budowlanych "przy zabytku", jakim jest założenie urbanistyczne w rozumieniu tego przepisu.

Budynek skarżącej nie jest wpisany do rejestru zabytków mimo, że znajduje się na terenie układu urbanistycznego objętego ochroną konserwatorską.

Nieruchomość skarżącej to 10-kondygnacyjny budynek, którego budowa prowadzona jest na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) 1993 r. i do chwili obecnej nie została zakończona.

Skarżąca rozpoczęła prace budowlane związane z budową budynku przy Pl. (...) na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza (...) z dnia (...) 1993 r., po uzgodnieniu projektu wstępnego w zakresie lokalizacji i gabarytów przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pismem z dnia (...)1991 r.

Skoro zgoda Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako taka istnieje, a ponadto inwestor posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, to w tej sytuacji organy ochrony zabytków nie mogą nakazywać rozbiórki stropów i ścian na poziomie dwóch ostatnich kondygnacji nowowybudowanego budynku.

Kwestia formy udzielenia uzgodnienia konserwatorskiego według ustawy z dnia 25 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, obowiązującej w dacie wydania pozwolenia na budowę nie może być oceniana w tym postępowaniu lecz np. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ odwoławczy nie rozważył czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury czy też ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy stwierdzić, że w sprawie zastosowane zostały właściwie przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. .U. z 2003 r., Nr 162, poz. 1568 ze zm. ).

Zastosowanie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. wynika z przepisu art. 140 ust 1 w związku z art. 142 w/w ustawy zgodnie z którym dobra kultury uznane za zabytek na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 29, poz. 265 ze zm. ), a także wpisane do rejestru na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury stają się zabytkami wpisanymi do rejestru w rozumieniu niniejszej ustawy .

Tak więc do układu urbanistycznego – (...) założenia urbanistycznego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) 1965 r. na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury mają zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zastosowanie art. 135 p.p.s.a. i stwierdzenie nieważności decyzji Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...)1965 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.

Decyzja Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...)1965 r. nie została wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga, a tylko w takim przypadku podlega kontroli sądowej w rozstrzyganej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r., FSK 12/99 (ONSA 2001, nr 1, poz. 7) stwierdził, że określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym.

Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe (tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków) i przedmiotowe (tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej).

Zatem w ujęciu materialnym decyzja Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) 1965 r. nie została wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Wskazane naruszenie przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonych decyzji uzasadniają uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy, a o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.