Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 711/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 w zw. z art. 140
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008r. Nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Drzazga /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 maja 2006 r. nr ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) nakazał S.M. wykonać następujące czynności dotyczące budynku chlewni usytuowanej na nieruchomości położonej w P. (dz. nr [...]): 1. założyć rynny i rury spustowe, odprowadzające wody opadowe z dach na działkę nr 14, 2. skuć i uzupełnić tynk zewnętrzny od strony sąsiada, 3. przełożyć gąsiory na dachu, 4. uciąć dwa dźwigary wystające ze ściany budynku od strony sąsiada i określił termin realizacji tego obowiązku do dnia 30 lipca 2006 r.

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2006 r. ([...]Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia 20 listopada 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nr ([...]) nakazał S.M. wykonanie, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane: 1. założyć rynny i rury spustowe odprowadzające wody opadowe z dachu na dz. nr 14, 2. skuć, uzupełnić tynk zewnętrzny od strony sąsiada, 3. uciąć dwa dźwigary wystające ze ściany budynku od strony sąsiada i określił termin realizacji tego obowiązku do dnia 31 stycznia 2007 r.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2007 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nr([...]) uchylił powyżej opisaną decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W ocenie organu II instancji, ponownie rozpoznającego sprawę, znajdujące się w aktach zdjęcia ilustrowały pęknięcia charakterystyczne dla konstrukcji ścian i z tego też względu nie było wystarczające skucie i uzupełnienie tynku, a ponadto o ile organ I instancji ma wątpliwości, co do sposobu w jaki należy wykonać naprawy uszkodzonych elementów, winien zlecić wykonanie oceny technicznej.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2007 r. nr([...] ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nakazał S. M. przedstawić opinię techniczną stanu technicznego ściany budynku chlewni wykonanej na nieruchomości położonej w miejscowości [...], znajdującej się od strony działki nr [...], stanowiącej współwłasność R. S. i Z. S .

W uzasadnieniu wywiedziono, że opinia techniczna jest niezbędna, albowiem istnieją wątpliwości, czy pęknięcia na ścianie budynku od strony działki nr [...] są pęknięciami ściany, czy tynku.

W dniu 20 marca 2007 r. sporządzona została ocena stanu technicznego wyżej ściany budynku. W ocenie tej zawarto ustalenia poczynione w trakcie badania technicznego ściany zewnętrznej podłużnej obciążonej stropem, usytuowanej na granicy z działką nr [...] i stwierdzono, że: 1. ściana grubości 38 cm wykonana jest z cegły pełnej, 2. strop odcinkowy na belkach stalowych, obciążający w/w ścianę, 3. fundament - kamienny zalany betonem, 4. dach dwuspadowy - kryty eternitem; ponadto ustalono, że tynk na ścianie zewnętrznej jest spękany i odparzony, niektóre rysy - głównie pionowe, przechodzą na konstrukcję muru, nie przechodzą na całości jej grubości (od środka budynku spękania są niewidoczne i nie zagrażające konstrukcji ściany), fundamenty w dobrym stanie technicznym. Dalej w ekspertyzie ustalono, iż w związku z pojawieniem się spękania ścian wykonano konstrukcję stalową, podtrzymującą strop odcinkowy obciążający ścianę; po wykonaniu tej konstrukcji, częściowo odciążającej ścianę i przenoszącej obciążenie ze stropu bezpośrednio na fundament przez słupy stalowe – spękania ustabilizowały się. W konkluzji sporządzonej oceny rzeczoznawca stwierdził, że istniejący stan techniczny ściany nie zagraża bezpieczeństwu budynku i ludzi oraz zalecił: 1. odbić i otynkować ściany na nowo tynkiem cementowo-wapiennym, 2. w przypadku odkrycia spękań ściany - założyć klamry stalowe, 3. zamontować rynnę ( 150 i odprowadzić wodę deszczową poza obręb budynku na własny teren.

Decyzją z dnia 8 maja 2007 r. nr ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał S.M. odbić tynk i otynkować ścianę w przedmiotowego budynku (chlewni) w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że otynkowanie przedmiotowej ściany jest niezbędne w celu utrzymania budynku chlewni w należytym stanie technicznym i estetycznym, zapobieżenia nadmiernemu pogorszeniu jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Odnosząc się do zalecenia zamontowania rynny stwierdzono, że rozstrzygnięcie o elementach budynku, które wykraczają poza granice nieruchomości nie leży we właściwości organów nadzoru budowlanego, nie wchodzi w zakres normatywny art. 61 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Ponadto organ zauważył, iż wobec § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w stosunku do przedmiotowego budynku nie stosuje się przepisów tego rozporządzenia, ponieważ wybudowano go legalnie w latach 1907-1910.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 27 czerwca 2007 r. nr ([...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8 maja 2007 r.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 396/07 ze skargi R. S., tutejszy Sąd uchylił decyzję organu II instancji z dnia 27 czerwca 2007 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał między innymi, iż rozstrzygając sprawę w dniu 27 czerwca 2007r. organ II instancji winien zastosować art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu po 20 czerwca 2007 r. i rozważając czy obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym winien powołać przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Sąd uznał, iż sporządzona ocena, zgodnie z postanowieniem dnia 2 lutego 2007 r., winna wyjaśnić stan techniczny ściany, tymczasem sporządzona ekspertyza nie spełniała koniecznych wymogów, aby można było na jej podstawie czynić ustalenia, co do stanu technicznego ściany, bowiem nie sposób bowiem za wyjaśnienie wątpliwości, zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego uznać oceny, w której rzeczoznawca zakłada, iż w trakcie nakazanych prac mogą wystąpić spękania ściany, powodujące konieczność zastosowania klamer. W ocenie Sądu ustalenia, co do ewentualnych spękań powodujących konieczność założenia klamer należało poczynić przed sporządzeniem ekspertyzy; treść decyzji, wydanej w trybie art. 66 ust. 1 wymienionej ustawy, powinna określać rzeczywisty i pełen zakres stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego obiektu oraz termin ich likwidacji, wobec tego wydanie decyzji w tym względzie powinno być poprzedzone czynnościami i wyjaśnieniami stanu faktycznego, prowadzącymi do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego tym wymogom. Zdaniem Sądu sporządzona ocena techniczna ściany wskazująca na możliwość wystąpienia spękań w trakcie wykonywania prac odbicia i otynkowania nie mogła poprzedzać rozstrzygnięcia nakazującego jedynie otynkowanie i odbicie, bowiem nałożone obowiązki nie odpowiadają rzeczywistemu zakresowi stwierdzonych nieprawidłowości, który w istocie, wbrew stanowisku organu, nie został ustalony, a tylko precyzyjne ustalenie wszelkich niezbędnych prac skutkujących doprowadzeniem obiektu do właściwego stanu technicznego może decydować o prawidłowym zastosowaniu art. 66 ust. 1 pkt 3 cyt. prawa budowlanego. Ponadto w ocenie Sądu organ odwoławczy, wbrew swemu obowiązkowi, nie ustosunkował się we właściwy sposób do zarzutów odwołania, a celem postępowania odwoławczego jest także ocena, czy odwołanie strony jest uzasadnione. W zaleceniach Sąd stwierdził, iż ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione rozważania między innymi co do niezbędnych wymogów, jakim powinna odpowiadać ocena techniczna sporządzona na podstawie art. 81c Prawa budowlanego.

Pismem z dnia 28 grudnia 2007 r. S. M. powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. o wykonaniu robót budowlanych związanych z naprawą elewacji ściany budynku chlewni położonej w P. na działce nr [...], polegających na skuciu starego i nałożeniu nowego tynk, a także założeniu klamer budowlanych na pęknięciach. W piśmie tym Wymieniony poinformował także że zdjęto stare gąsiory na dachu tego budynku i założono nowe, wykonane prace stanowiły w istocie realizację wcześniejszych decyzji Inspektora.

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2008 r. nr ([...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 8 maja 2007 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego budynku zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na co przywołał pogląd Sądu dotyczący uprzednio sporządzonej w sprawie ekspertyzy, która nie spełniała koniecznych wymogów, aby można było na jej podstawie czynić ustalenia co do stanu technicznego ściany oraz podzielił stanowisko uczestnika co do tego, że ekspertyza techniczna winna dotyczyć stanu technicznego całego budynku.

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r. nr([...] ), wydanym na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 zez m.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał S. M. przedstawić ekspertyzę stanu technicznego budynku chlewni, usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości P.(dz. nr [...]) wykonaną przez osobę posiadającą uprawnienia rzeczoznawcy, wraz z kserokopią decyzji o wpisie rzeczoznawcy budowlanego do odpowiedniego rejestru rzeczoznawców budowlanych, prowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w terminie do dnia 31 lipca 2008 r.

W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Po 396/07, oraz organu II instancji wyrażone w decyzji z dnia 29 kwietnia 2008 r. Organ zaznaczył, iż ekspertyza powinna dotyczyć stanu technicznego całego budynku z uwagi na możliwość zagrożenia życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia, w ten sposób pozwoli na ocenę stanu technicznego całego budynku. Formułując wymogi stawiane ekspertyzie organ stwierdził, iż przedmiotowa obok elementów oceny powinna również zawierać propozycje rozwiązania ujawnionych problemów i usunięcia zagrożeń, wad czy nieprawidłowości i określi, że ekspertyza powinna między innymi zawierać: 1. opis przedmiotu opracowania i celu, jakiemu ma służyć, 2. szczegółowy opis badanych elementów i rozwiązań konstrukcyjnych przedmiotowego obiektu budowlanego, z podaniem ich wymiarów i rodzaju materiałów/wyrobów, z jakich zostały wykonane, 3. szczegółowy opis dokonywanych odkrywek (np. fundamentów) i badań (np. laboratoryjnych), 4. szczegółowy opis posadowienia fundamentów, konstrukcji ścian zewnętrznych i wewnętrznych, stropów, więźby dachowej oraz trzonu kominowego, 5. dokładne obliczenia statyczne dopuszczalnych obciążeń elementów konstrukcyjnych, to jest fundamentów, stropów, ścian, nadproży, belek., 6. dokumentację rysunkową oraz fotograficzną elementów poddanych analizie ekspertyzy, 7. dokładne wnioski z oględzin obiektu budowlanego oraz badań jego elementów konstrukcyjnych, obejmujące szczegółową ocenę stanu technicznego budynku oraz jego przydatności do dalszego użytkowania lub planowanej nadbudowy/rozbudowy; ponadto wnioski końcowe dotyczące oceny stanu instalacji, dokładne opisy uszkodzeń, powstałych w badanych elementach konstrukcyjnych, ocenę przyczyn powstania uszkodzeń, zalecenia dotyczące koniecznych napraw, wzmocnień konstrukcji, osuszenia i ocieplenia; w przypadku uzasadnionych wątpliwości zalecenie sposobu wykonania napraw i przedstawienie praktycznych rozwiązań celem wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ I instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do co do stanu technicznego obiektu budowlanego mogą nałożyć w drodze postanowienia obowiązek określenia w wyznaczonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. M., który zarzucił, iż poza jednym pęknięciem na ścianie przedmiotowej chlewni od strony działki nr [...], której dotyczyła sporządzona zgodnie z zaleceniem opinia techniczna, organ nadzoru budowlanego nie miał innych wątpliwości co do stanu technicznego budynku, a ubytki w postaci odparzonego tynku i odpadającej zaprawy spod gąsiorów zostały naprawione zgodnie z zaleceniami. W ocenie skarżącego nakazanie sporządzenia ekspertyzy przedmiotowego budynku pomimo braku uzasadnionych wątpliwości co do stanu budynku narusza art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżący podkreślił, iż poniósł już koszty jednej ekspertyzy, która została sporządzona na żądanie organu nadzoru budowlanego I instancji i uznana przez ten organ za prawidłową. Ponadto skarżący zarzucił, iż tutejszy Sąd w powołanym wyroku błędnie odczytał ekspertyzę techniczną stwierdzając, że pęknięcia mogą powstać podczas wykonywania prac, w ocenie odwołującego chodzi o to, że podczas odbijania tynku mogłoby dojść do ewentualnego odkrycia innych, poza widocznymi, pęknięć i na takie ewentualne pęknięcia należałoby założyć takie same klamry stalowe, jakie zalecono założyć na pęknięcia stwierdzone w czasie wykonania ekspertyzy. Poza tym zdaniem odwołującego organ nadzoru budowlanego II instancji nie musiał, wbrew stanowisku Sądu, odnosić się do kwestii odpadającej zaprawy spod gąsiorów, gdyż gąsiory zostały już wcześniej przełożone. W piśmie uzupełniającym odwołujący zadeklarował, iż do 2010 r. ma zamiar rozebrać przedmiotowy budynek oraz dwa sąsiadujące z nim budynki, jednak nie ze względu na zły stan techniczny, który nie ma miejsca, ale ze względu na potrzebę pobudowania nowoczesnych budynków do produkcji rolnej. Odwołujący podkreślił, iż wykonanie żądanej ekspertyzy stanowi dla niego niepotrzebny i dość duży wydatek finansowy.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr ([...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ powołał się między innymi na wskazania zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Po 396/07 co do tego, że sporządzona ekspertyza nie spełniała koniecznych wymogów, aby można było na jej podstawie czynić ustalenia, co do stanu technicznego ściany, gdyż nie sposób za wyjaśnienie wątpliwości, zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego uznać oceny, w której rzeczoznawca zakłada, iż w trakcie nakazanych prac mogą wystąpić spękania ściany, powodujące konieczność zastosowania klamer; ustalenia co do ewentualnych spękań powodujących konieczność założenia klamer należało poczynić przed sporządzeniem ekspertyzy, a tylko precyzyjne ustalenie wszelkich niezbędnych prac skutkujących doprowadzeniem obiektu do właściwego stanu technicznego może decydować o prawidłowym zastosowaniu art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wydał zaskarżone postanowienie zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, zawartymi w decyzji organu odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2008 r., uwzględniając wskazania zawarte w wyroku tutejszego Sądu. W ocenie organu II instancji, skoro sporządzona uprzednio ekspertyza nie spełniała zdaniem Sądu i organu odwoławczego wymogów koniecznych do tego, by na jej podstawie można było czynić ustalenia co do stanu technicznego ściany chlewni, organ I instancji słusznie nałożył obowiązek ponownego sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego – tym razem odnośnie całego obiektu, na co również wskazywał Sąd. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż jest związany wyrokiem tutejszego Sądu, który zapadł w niniejszej sprawie i kwestionowanie przez skarżącego treści wyroku Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. nie jest skuteczne.

Skargę na powyższe postanowienie organu II instancji do tutejszego Sądu wniósł zobowiązany S. M . Skarżący podkreślił, iż nałożenie na niego obowiązku wykonania ekspertyzy stanu technicznego budynku chlewni jest niezgodne z prawem i naraża go na duże i nieuzasadnione koszty. Skarżący powołał się na treść art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i podkreślił, iż żaden z inspektorów organu nadzoru budowlanego I instancji, którzy dokonywali na miejscu oględzin przedmiotowego obiektu, nie miał wątpliwości co do jego stanu technicznego i nie twierdził, że taką ekspertyzę należałoby wykonać, a ponadto żaden z inspektorów nie stwierdził, iż budynek jest w takim stanie technicznym, że mógłby stanowić zagrożenie dla ludzi lub mienia. W ocenie skarżącego nie można żądać przedstawienia bardzo drogich ekspertyz i narażać właściciela na wysokie wydatki z tym związane, skoro organ nadzoru budowlanego nie miał wątpliwości co do stanu technicznego budynku; ponadto zauważył, iż wszystkie drobne usterki budynku zostały naprawione zgodnie z zaleceniem organu I instancji, przedmiotowy budynek jest w bardzo dobrym stanie technicznym i nie wymaga żadnych ekspertyz.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, uznał skargę za bezprzedmiotową i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 18 marca 2009 r. skarżący podkreślił, iż po wykonaniu prac nakazanych decyzją Powiatowego Inspektora z dnia 8 maja 2007 r., w postaci odbicia tynku i otynkowania ściany, a także nałożenia klamer budowlanych na pęknięciach, organ I instancji nie sprawdził na miejscu jakości wykonania tych prac. Skarżący przyznał, że na jednej ścianie szczytowej znajdują się jeszcze dwie rysy, ale co do tych rys inspektorzy nie wnosili zastrzeżeń, iż mogą spowodować jakiekolwiek niebezpieczeństwo. Skarżący podtrzymał stanowisko, iż brak podstaw do twierdzenia o niewłaściwym stanie technicznym nie tylko ściany, ale całego budynku.

Organ odwoławczy podkreślił, iż ocena stanu technicznego budynku należy od inspektorów, a nie do inwestora.

Uczestnik R.S. zakwestionował jakość wykonanych prac na ścianie granicznej i podał, iż spękania są widoczne nawet w dniu dzisiejszym i uważa, że ściana ta się przewróci oraz istnieje niebezpieczeństwo, że przewróci się cały budynek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca aktualnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących.

Zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji z dnia 9 lipca 2008 r. dotyczy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Wskazać należy, iż przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego określa wprost przesłanki nałożenia wymienionego obowiązku stanowiąc, że nałożenie w drodze postanowienia obowiązku dostarczenia przez osoby wymienione w ust. 1 odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz może być dokonane tylko wówczas, jeżeli istnieje uzasadniona wątpliwość co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2005 r., OSK 816/04 niepubl., wyrok WSA w Olsztynie, II SA/Ol 323/08, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego organ administracji może nałożyć na stronę obowiązek przedłożenia ekspertyzy, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane dopiero po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa, które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Zgromadzony w sprawie materiał winien być rozważony i oceniony zgodnie z art. 80 kpa pod kątem spełnienia przesłanek z zastosowanego w sprawie przepisu prawa budowlanego.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej, a zatem co do zasady ewentualne wątpliwości w ramach swoich kompetencji powinien rozstrzygać we własnym zakresie, bowiem zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości, a omawiany przepis nie może być nadużywany (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 grudnia 2007r., II SA/Kr 351/07, dostępny w bazie orzeczeń jw.).

Fakt sformułowania przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Po 396/07, krytycznych uwag co do oceny technicznej, sporządzonej zgodnie z postanowieniem organu I instancji z dnia 2 lutego 2007 r., nie oznacza, iż Sąd z urzędu uznał, iż stan techniczny budynku wymaga sporządzenia opinii odnoszącej się do całego obiektu objętego postępowaniem. Zakwestionowana została bowiem przydatność tej opinii ze względu na jej formę i zawarte w niej sformułowania, nie zaś okoliczność, że przedmiotowa opinia odnosi się tylko do wskazanej w niej ściany, a nie do całego budynku. Powyższe wprost wynika z następującej wypowiedzi Sądu zawartej w powołanym wyroku "...Sporządzona ocena, zgodnie z postanowieniem dnia 02 lutego 2007r., winna wyjaśnić stan techniczny ściany. W tym celu rzeczoznawca winien poczynić wszelkie konieczne czynności, aby ponad wszelką wątpliwość stan ten ustalić. Tymczasem sporządzona ekspertyza nie spełniała koniecznych wymogów, aby można było na jej podstawie czynić ustalenia, co do stanu technicznego ściany....". Sąd we wskazanym wyroku podkreślił, iż sporządzona ocena techniczna ściany wskazująca na możliwość wystąpienia spękań w trakcie wykonywania prac odbicia i otynkowania nie mogła poprzedzać rozstrzygnięcia nakazującego jedynie otynkowanie i odbicie, bowiem nałożone obowiązki nie odpowiadają rzeczywistemu zakresowi stwierdzonych nieprawidłowości, który nie został ustalony, a konieczne jest precyzyjne ustalenie wszelkich niezbędnych prac skutkujących doprowadzeniem obiektu do właściwego stanu technicznego.

Powyższe uwagi Sądu nie mogły zwolnić organów nadzoru budowlanego od oceny, czy niezbędne jest wykonanie ponownej opinii technicznej w odniesieniu do przedmiotowej ściany, czy też do całego budynku. Organ odwoławczy w istocie nie powołał żadnych dowodów, nie przedstawił żadnych okoliczności potwierdzających wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego całości przedmiotowego obiektu, nie dokonał w tym zakresie analizy dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, ani też nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego wskazanego w art. 136 kpa. Powołanie się na związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2007 r. (art. 153 p.p.s.a.) nie mogło zastąpić należytego wykazania przez organ nadzoru budowlanego istnienia uzasadnionych wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane (por. Z.Kostka [w:] Prawo budowlane, Komentarz, Gdańsk 2005, str. 183). Lakoniczne stwierdzenie co do zagrożenia życia, zdrowia, bezpieczeństwa mienia także nie może zostać uznane za wystarczające w świetle analizowanej normy.

Organ II instancji w swych rozważaniach całkowicie pominął sygnalizowany przez S. M. fakt , iż dokonana została naprawa elewacji i ściany budynku spornej chlewni, położona na granicy działek nr [...] i[...].

Tymczasem rozważania należało odnieść do aktualnego stanu technicznego obiektu, czy też jego części podlegających badaniu. Zarówno bowiem organ I jak i II instancji zobowiązane są rozstrzygać mając na względzie wszelkie zmiany odnoszące się do stanu faktycznego. Nie sposób bowiem przyjąć zaistnienia wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, czy też jego części jeśli przedmiotem badania organ nie uczynił jego aktualnego stanu.

W ocenie Sądu organ odwoławczy, wbrew swemu obowiązkowi, nie ustosunkował się również we właściwy sposób do zarzutów odwołania, a niewątpliwie celem postępowania odwoławczego jest także ocena, czy odwołanie strony jest uzasadnione. W odwołaniu inwestor przedstawił argumenty przemawiające jego zdaniem za tym, że nie zachodziły przesłanki do nałożenia na niego obowiązku, bowiem okoliczności sprawy nie wskazywały na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego całości budynku, a w zakresie dotyczącym przedmiotowej ściany dostarczył żądaną przez organ I instancji ekspertyzę. Organ odwoławczy nie odniósł się do powyższego podstawowego zarzutu odwołania i nie wskazał okoliczności faktycznych, uzasadniających nałożenie obowiązku co do całego budynku.

Wobec powyższego uzasadniony jest wniosek, iż organ odwoławczy naruszył podstawowe zasady procedury zawarte w art. 7, 77 § 1, 75 § 1 i art. 80 kpa, jak i wymogi stawiane uzasadnieniu decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym - art. 107 § 3 kpa w z w. z art. 140 kpa - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku popełnionych uchybień organ naruszył także przepis prawa materialnego - art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, bowiem nie wykazał przesłanek do jego zastosowania w sprawie. Zastąpienie koniecznych rozważań organu odwoławczego powołaniem się na związanie wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyżej wskazanym wyroku tutejszego Sądu, nie może być uznane za wystarczające, skoro organ zaleceń Sądu w istocie nie zrealizował i uchylił się od poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do nałożenia na inwestora obowiązku z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione powyżej wskazania co do konieczności wykazania, że istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie stanu technicznego całego bądź części spornego budynku inwentarskiego, a wszystko to celem wykazania spełnienia przesłanek z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, niezbędnych do nałożenia obowiązku sporządzenia oceny technicznej bądź ekspertyzy.

Powyższe powinno nastąpić z poszanowaniem zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego zasad gromadzenia materiału dowodowego, jego oceny i niezbędnych elementów decyzji wydanej wskutek złożonego odwołania.

W pkt II sentencji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

/-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska

MK