Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2596/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 165a § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 3322/12 w sprawie ze skargi K [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 26 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 2596/13

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością K [...] Spółka komandytowa na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, uznając, że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. Na postanowienie to skarżąca Spółka wniosła zażalenie, a Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2012 r. stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia, wskazując, że skarżone postanowienie doręczono skarżącej dnia 7 sierpnia 2012 r., a zażalenie nadano w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego dopiero dnia 14 sierpnia 2012 r., a więc po upływie siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 236 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 O.p. przez przyjęcie, że uchybiła terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie, mimo, że stanowiło ono decyzję, w związku z czym na mocy art. 223 § 2 pkt 1 termin do wniesienia odwołania wynosił 14 dni; naruszenie art. 208 § 1 O.p. przez wydanie postanowienia, podczas gdy odmowa wszczęcia postępowania z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego powinna przybrać formę decyzji; naruszenie art. 165a § 1 O.p. przez zaakceptowanie go jako właściwej podstawy prawnej dla odmowy wszczęcia postępowania uznanego za bezprzedmiotowe oraz naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. przez niedostrzeżenie przez organ drugiej instancji naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter formalny i ocenione być musi w aspekcie formalnym, bez odniesienia się do prawidłowości rozstrzygnięcia wniosku w formie postanowienia. Ponieważ zażalenie niewątpliwie wniesiono po upływie siedmiodniowego terminu, określonego w art. 236 § 2 pkt 1 O.p., podatkowy organ odwoławczy zasadnie stwierdził na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1 oraz art. 239 O.p., że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie rozpoznanie merytoryczne skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 236 § 2 pkt 1, a także art. 208 § 1, art. 165a § 1, art. 223 § 2 i art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. przez brak ich zastosowania, podnosząc w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że ponieważ zasadą jest rozstrzyganie spraw w formie decyzji, taką formę powinno też przybrać rozstrzygnięcie umarzające postępowanie wskutek stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego, wykluczającego możliwość stwierdzenia nadpłaty, zwłaszcza, że moment zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania nie ma znaczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Umorzenie postępowania podatkowego decyzją wydaną na podstawie art. 208 § 1 O.p. ma miejsce wówczas, gdy przesłanka bezprzedmiotowości ujawniła się w toku tego postępowania, bez względu na to, kiedy zaistniała. Innymi słowy, po wszczęciu postępowania podatkowego jego umorzenie następuje w drodze decyzji zarówno wtedy, gdy przesłanka bezprzedmiotowości zaistniała w jego toku, jak i wtedy, gdy istniała już przed wszczęciem postępowania, ale wcześniej nie została ujawniona. Jednakże, ażeby postępowanie podatkowe mogło zostać umorzone decyzją, musi być wcześniej wszczęte. Do jego wszczęcia nie dochodzi, gdy organ podatkowy na podstawie art. 165a § 1 O.p. wyda postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Taka sytuacja zaszła w rozpoznawanej sprawie, gdyż organ podatkowy dopatrzył się istnienia przesłanki bezprzedmiotowości żądanego przez skarżącą postępowania. W tej sytuacji nie mogło dojść do umorzenia postępowania decyzją wydaną na podstawie art. 208 § 1 O.p., skoro postępowanie to w ogóle nie zostało wszczęte. Dlatego też nietrafne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 208 § 1 O.p. przez brak jego zastosowania, jak i art. 165a § 1 O.p. przez jego zastosowanie (trzeba dodać, że w zarzucie mowa jest o braku jego zastosowania, co czyni ten zarzut tym bardziej bezzasadnym).

Trafnie przy tym wywodzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że ze względu na formalny charakter rozstrzygnięcia, którego istotą było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, niedopuszczalne było badanie zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Ponieważ organ podatkowy pierwszej instancji wydał postanowienie, a nie decyzję, skarżącej przysługiwał środek prawny w postaci zażalenia, a nie odwołania, który winien był być wniesiony w terminie przewidzianym dla zażalenia, a nie odwołania. Błędne są więc także zarzuty skargi kasacyjnej, odnoszące się do naruszenia przepisów dotyczących zażalenia (art. 236 § 2 pkt 1 i – z odesłania – art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) wskutek ich zastosowania, jak i do przepisów dotyczących odwołania (art. 223 § 2 O.p.) wskutek ich niezastosowania. W tym kontekście oczywiście chybione są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kodyfikujących ogólne zasady postępowania podatkowego: legalności, zaufania i prawdy obiektywnej (art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p.), jako że te podstawy kasacyjne są oczywiście nieadekwatne do zaistniałego w sprawie sporu prawnego.

Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a., o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.