Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 103/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 par. 1a, art. 7 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Teza: Zgodnie z zasadą racjonalności zawartą w art. 7 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany. Dobrowolne wykonanie obowiązku pozbawia postępowanie egzekucyjne jego przedmiotu.

TEZY

Zgodnie z zasadą racjonalności zawartą w art. 7 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany. Dobrowolne wykonanie obowiązku pozbawia postępowanie egzekucyjne jego przedmiotu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie niewykonania w drodze egzekucji administracyjnej decyzji dotyczącej wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 103/10

UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. oddaliło skargę A. Z. na bezczynność Wójta Gminy G. jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Bezczynność, zdaniem skarżącego, miała polegać na niepodejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania własnej decyzji organu z [...] listopada 2008r. nr [...], którą nakazano B. K. – właścicielowi działki nr a wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości A. Z. o numerze b.

Kolegium wskazało, że postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. wydanym na skutek skargi A. Z. – zobowiązało Wójta Gminy G. do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W międzyczasie pismem z 27 sierpnia 2009 r. B. K. poinformował organ o wykonaniu decyzji, dlatego Wójt zdecydował o niewszczynaniu postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego sprawdzenia tej informacji. W dniu 01 września 2009 r. przeprowadzono kontrolę na działce nr a, a w dniu 10 września 2009 r. oględziny. W obydwu przypadkach stwierdzono, że B. K. zrealizował decyzję z [...] listopada 2008 r. tzn. wykonał wszystkie niezbędne prace i urządzenia, a tym samym zniwelował napór wód płynących z działki nr a na działkę nr b. Ustalono również w trakcie oględzin, że regulacja odpływu wód na działkę nr b, po wykonaniu prac przez B. K., powinna dotyczyć działek nr b i c, a ocena konieczności jej przeprowadzenia następuje w odrębnie toczącym się postępowaniu. Z podanych wyżej powodów Wójt Gminy G. powołując się na art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odstąpił od zastosowania środka egzekucyjnego, o czym poinformował organ wyższej instancji pismem z 21 listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. oceniło postępowanie Wójta jako zgodne z prawem, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 6 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył A. Z. Podniósł, że w stosunku do B. K. wydano nie tylko decyzję z [...] listopada 2008 r., której wykonanie jest przedmiotem sporu, ale i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne z 16 października 2008 r. Zdaniem strony wykonane przez B. K. prace doprowadziły jedynie do tego, że woda spływająca z działki nr a jest mniej zanieczyszczona oraz płynie obecnie nie rowem otwartym, ale przepustem. Natomiast, w ocenie A. Z., wykonane przez sąsiada prace nie mają żadnego wpływu na natężenie wód wpływających na jego działkę nr b. Podniósł, że B. K. nie wykonał żadnych prac, które miałyby związek z decyzją z [...] listopada 2008 r., natomiast wykonał odstojnik i skierował wody przepustem pod rampą. Zawnioskował o "zasięgnięcie opinii" Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. Oddziału Terenowego w Ł.

Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] grudnia 2009 r.

SKO oceniło, stosując art. 7 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że wykonanie przez B. K. obowiązku wynikającego z decyzji z [...] listopada 2008 r., co zostało stwierdzone podczas oględzin w dniu 10 września 2009 r., czyni bezprzedmiotową egzekucję administracyjną w sprawie. Podano, że wskazana decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy B. K. wykonał inne prace, które miałyby związek z decyzją Wójta Gminy G. SKO oceniło jako bezzasadny wiosek o dopuszczenie dowodu z opinii Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddziału Terenowego w Ł. z uwagi na fakt wydania opinii przez ten organ w dniu 27 kwietnia 2009 r.

Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego A. Z. wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego wniosek organu, że B. K. wykonał decyzję z [...] listopada 2008 r. jest bezpodstawny, bowiem sprawdzono jedynie czy wykonał zabezpieczenie płyty gnojowej zlecone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, a nie prace nakazane decyzją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wywiedziono, że w postępowaniu egzekucyjnym nie dokonuje się ocen prawidłowości wydania decyzji będącej tytułem wykonawczym, jak również nie usuwa się jej nieprawidłowości. Zdaniem organu, podczas oględzin w dniu 10 września 2009 r. sprawdzono nie tylko wykonanie zabezpieczenia płyty, ale również wykonanie decyzji z [...] listopada 2008 r. i tę okoliczność oceniono pozytywnie. Wskazano także, że o przedmiotowych oględzinach skarżący był zawiadomiony prawidłowo, zatem uczestniczenie w nich zależało od jego woli. Podał również, że wykonanie decyzji z [...] listopada 2008 r. należało do B. K., a nie do Wójta Gminy G.

Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. skarżący oświadczył, że jego działka nr b jest zalewana wodami płynącymi z działki B. K. z powodu naturalnego ukształtowania terenu, zaś wykonane przez sąsiada urządzenia nie wpłynęły na ilość spływającej wody. Podniósł, że nie brał udziału w oględzinach, bowiem nikt go do uczestnictwa nie zaprosił. Przedstawił dokumentację fotograficzną oraz notatki urzędowe pracowników Urzędu Gminy i własne pisma na okoliczność zalewania jego działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż kwestionowane rozstrzygnięcia są zgodne z prawem.

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej było niewszczęcie postępowania egzekucyjnego przez występującego w sprawie jako organ egzekucyjny Wójta Gminy G. Skarżący upatrywał w tym bezczynności, o której mowa w art. 6 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), dalej jako u.p.e.a. Jego zdaniem organ egzekucyjny nie podejmował czynności zmierzających do wyegzekwowania od sąsiada skarżącego – B. K. wykonania na własnej działce nr a niezbędnych urządzeń i prac zapobiegających szkodom na nieruchomości skarżącego nr b. Obowiązek taki został określony decyzją Wójta Gminy G. z [...] listopada 2008 r.

Wykonanie określonego obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej może nastąpić dobrowolnie lub w drodze przymusu, który jest realizowany w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dobrowolne wykonanie obowiązku może mieć miejsce zarówno przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego trakcie i okoliczność ta powinna być bezwzględnie wzięta przez organ pod uwagę. Zgodnie bowiem z zasadą racjonalności zawartą w art. 7 § 3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Z przytoczonej zasady wynika, że w każdej sytuacji stwierdzenia realizacji obowiązku organ nie może stosować wobec strony dolegliwości egzekucyjnej. Jeżeli zatem postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na wniosek wierzyciela, to w podanym wyżej przypadku wykonania zobowiązania organ powinien odstąpić od złożenia przedmiotowego wniosku, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym i przystępuje do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (która to sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej) – powinien odstąpić od wszczynania tego postępowania. Natomiast skutki wszczęcia postępowania egzekucyjnego mimo wykonania obowiązku reguluje art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ powinien w takiej sytuacji umorzyć postępowanie, co stanowi normatywne uszczegółowienie zasady racjonalności. Podobne stanowisko prezentuje doktryna (vide P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2006, s. 53, 197 i n.).

Bezczynność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym polega na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do wykonania obowiązku i w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (vide wyrok WSA w Warszawie z 22.06.2006 r., VII SA/Wa 146/06, Lex nr 214061).

Nie można zatem skutecznie zarzucić wierzycielowi bezczynności w sytuacji, gdy nie podejmuje postępowania egzekucyjnego ze względu na dobrowolne wykonanie obowiązku. W takim przypadku wszczęcie postępowania egzekucyjnego byłoby niezgodne z zasadą racjonalności zawartą w art. 7 § 3 u.p.e.a.

Odnosząc powyższe wnioski do stanu faktycznego sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że organ egzekucyjny, jakim jest w sprawie niniejszej Wójt Gminy G., przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego dokonał dwukrotnego sprawdzenia wykonania przez B. K. obowiązku wynikającego z decyzji z [...] listopada 2008 r.: podczas kontroli w dniu 01 września 2009 r. i oględzin w dniu 10 września 2009 r. O oględzinach, z odpowiednim wyprzedzeniem, zawiadomiono strony, w tym A. Z. (k. 15 akt adm. [...]). Dwukrotnie stwierdzono realizację spornych obowiązków, polegającą na wykonaniu odstojnika, który wraz z przepustem odprowadza wodę spływającą na działkę nr a, a następnie na działkę nr b, do bezodpływowego rowu na działce nr a (k. 14 i 19 akt adm. [...]). Zdaniem organu egzekucyjnego wyeliminowano w ten sposób zagrożenie zalania działki skarżącego i zrealizowano decyzję z [...] listopada 2008 r., co wykluczało celowość i konieczność wszczynania postępowania egzekucyjnego wobec B. K. Powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznające skargę na bezczynność wniesioną na podstawie art. 6 § 1a u.p.e.a., oceniło jako zgodne z prawem, a skład orzekający w sprawie niniejszej przedmiotową ocenę podziela. Jeżeli bowiem obowiązek podlegający egzekucji został spełniony dobrowolnie, brak jest podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego, które pozbawione byłoby jego przedmiotu. Należy zatem od niego odstąpić, co zgodnie z prawem nastąpiło. Dlatego zarzut bezczynności postawiony organowi nie mógł odnieść skutku, skarga na bezczynność rozpoznawana przez SKO nie mogła zostać uwzględniona, a skarga złożona do sądu administracyjnego podlegała oddaleniu.

Skarżący potwierdził w trakcie rozprawy, że przyczyną spływu wód na jego działkę jest naturalne ukształtowanie terenu i urządzenia wykonane przez sąsiada nie miały wpływu na zmianę tej sytuacji na niekorzyść działki nr b. W ten sposób pośrednio potwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że Wójt Gminy G. powinien wyegzekwować od B. K. wykonanie innych czynności, poza stwierdzonymi, stanowiącymi realizację decyzji z [...] listopada 2008 r.

Ponadto z akt administracyjnych wynika, że przeprowadzano na działce nr a odrębne kontrole: w celu stwierdzenia wykonania zarządzeń pokontrolnych Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 16 października 2008 r. (w dniu 15 czerwca 2009 r.), w wyniku której stwierdzono prawidłowe zabezpieczenie płyty gnojowej - i w celu stwierdzenia realizacji decyzji z [...] listopada 2008 r. (kontrola z 01 września 2009 r., oględziny z 10 września 2009 r.). Bezpodstawne są zatem zarzuty skarżącego, iż organ nie ocenił wykonania przez B. K. ostatnio wymienionej decyzji i odrębnie wykonania zarządzeń pokontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska. Takie oceny przeprowadzono i doprowadziły one do stwierdzenia, że zarówno wyeliminowano zanieczyszczenie działki (co było celem zarządzeń pokontrolnych WIOŚ), jak i nadmierny napływ wody z działki nr a.

Marginalnie podać należy, że nie zakończyło się jeszcze ostatecznie postępowanie administracyjne dotyczące przywrócenia do stanu zgodnego z prawem stosunków wodnych pomiędzy działkami nr b i należącą do S. Z. działką nr c (vide wyrok w sprawie II SA/Bk 137/10, którym uchylono decyzje organów). Stan faktyczny wskazanej wyżej sprawy i sprawy niniejszej, jak również znajdująca się w aktach administracyjnych treść opinii Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddziału Terenowego w Ł. z 27 kwietnia 2009 r. wskazuje, że uregulowanie sytuacji wodnoprawnej działek skarżącego i sąsiednich wymaga zakończenia kilku postępowań, a zatem nie zależy wyłącznie od realizacji obowiązków wynikających z decyzji z [...] listopada 2008 r.

Reasumując stwierdzić należy, że sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu słuszności zarzutów naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również nie stwierdził innych naruszeń, które powinien wziąć pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm.). Dlatego skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.