Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 662/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1a
journal: Dz.U. 1991 nr 81 poz 351
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
article: art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1222
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1892
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. Nr [...] po przeprowadzeniu czynności kontrolno-rozpoznawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej działając w oparciu o treść art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12 poz. 68 ze zm., obecnie Dz. U. tj. z 2016 r. poz. 603, dalej jako u.PSP) nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej wykonanie w ustalonym terminie obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej (łącznie 14 obowiązków).

W związku z wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. mieszkańców budynku przy ul. [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Staży Pożarnej wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r. Jako podstawę do wznowienia postępowania wnioskodawcy wskazali okoliczność pominięcia ich jako właścicieli wyodrębnionych lokali jako strony postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. tj. z 2013 r. poz. 267, obecnie Dz. U. t.j. z 2016 r. poz. 23, dalej jako kpa). Wnioskujący w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. oświadczyli, że o powyższej okoliczności dowiedzieli się około 30 listopada 2013 r.

Na wezwanie organu Spółdzielnia Mieszkaniowa w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. poinformowała, że jest współwłaścicielem nieruchomości budynkowej wraz z przynależną do niego działką gruntową. Tytuł prawny w kategorii "Odrębna własność" posiada 38 lokali mieszkalnych, udział Spółdzielni Mieszkaniowej w nieruchomości wspólnej wynosi 76,55%. Spółdzielnia Mieszkaniowa w przedmiotowej nieruchomości sprawuje zarząd powierzony z mocy prawa zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm., dalej jako u.s.m.).

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Komendant Miejski PSP odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wobec braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa. Na skutek złożonego odwołania decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Komendant Wojewódzki PSP uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawą uchylenia decyzji stanowiło naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 10 § 1 kpa, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji pismem z dnia [...] marca 2016 r. zawiadomił wnioskujących o przysługującym im prawie do zaznajomienia się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów sprawy oraz zgłoszenia żądań.

Następnie pismem z dnia [...] marca 2016 r. Z.Z. – właściciel wyodrębnionego lokalu przy ul. [...], zwrócił się do organu o udostępnienie dokumentów związanych z postępowaniem dotyczącym budynku przy ul. [...]. Po zapoznaniu się z udostępnionymi dokumentami Z.Z. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wniósł szereg uwag dotyczących treści protokołu z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia [...] grudnia 2010 r. (stanowiącego podstawę do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.) oraz decyzji Komendanta Miejskiego PSP Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

W piśmie z dnia [...] marca 2016r. organ ponownie wezwał Spółdzielnię Mieszkaniową do złożenia oświadczenia, na jakiej podstawie prawnej sprawuje zarząd nieruchomością i czy obejmuje swoim zakresem również sprawy dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała, że sprawowany na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez nią zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni uprawnia ją do samodzielnego dysponowania nieruchomością wspólną.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. działając na podstawie art 151 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 150 § 1 kpa Komendant Miejski PSP odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji własnej Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej w budynku położonym w [...], wobec braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa.

Organ rozstrzygając sprawę uznał, iż uwagi Z.Z. są w toczącym się obecnie postępowaniu nieistotne z uwagi na fakt, iż podmiotowi wnoszącemu pismo nie przyznano statusu strony postępowania. Zdaniem organu warunkiem skuteczności w/w czynności procesowej jest złożenie wniosku przez podmiot będący faktyczną stroną w sprawie, w przeciwnym wypadku wznowienie postępowania lub wniosek o stwierdzeniu nieważności decyzji z przyczyn podmiotowych uznać należy za niedopuszczalne. Organ zauważył, iż o istnieniu interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu w charakterze strony decydują przepisy prawa materialnego. Przy czym organ zwrócił uwagę na konieczność odróżnienia interesu prawnego od interesu faktycznego, to jest stanu, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA w sprawie sygn. akt II OSK 1785/08), organ przyjął, iż to Spółdzielnia Mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd jest stroną postępowania, a nie poszczególni właściciele budynków zarządzanych przez Spółdzielnię. Z powyższych względów organ stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, gdyż ewentualne jej uchylenie pomimo złożenia wniosku przez osobę, która nie posiada przymiotu strony postępowania stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z.Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegające na rażącym naruszeniu art. 151 § 1 pkt 1 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. ze względu na złożenie wniosku przez podmiot nie posiadający statusu strony postępowania, tj. z powodu niewymienionego w art. 151 § pkt 1 kpa;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej w sytuacji, gdy zachodziła przesłanka do jej uchylenia wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 kpa - błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że właściciele odrębnych lokali ( w tym wnioskodawca) - nie byli i nie są stronami postępowania w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sytuacji, gdy zakres zarządu powierzonego spółdzielni mieszkaniowej jest ograniczony do zwykłego zarządu, a wykonanie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wymaga przebudowy budynku i nie jest zwykłym zarządem;

3. przepisu art. 107 § 3 kpa poprzez nieodpowiednie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wskazania przyczyn, powodów oraz uzasadnienia prawnego odmowy uchylenia decyzji nr [...] z [...] stycznia 2011 r., uzasadnienie nie zawiera też wyjaśnienia dlaczego właściciele odrębnych lokali, zdaniem organu, nie są stronami postępowania w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Powyższe uchybienia spowodowały zdaniem odwołującego naruszenie ogólnych zasad postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 7 kpa, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa uregulowanej w art. 8 kpa, zasady przekonywania uregulowanej w art. 11 kpa, a poprzez to zasady praworządności uregulowanej w art. 6 kpa.

Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem organu twierdząc, iż właściciele lokali odrębnych są stroną w przedmiotowym postepowaniu. Zdaniem odwołującego stanowisko to znajduje uzasadnienie w uchwale NSA z dnia 13 listopada 2012 r. II OPS 2/12.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej działając na podstawie art. 27 i art. 11 a ust. 2 pkt. 1 u.PSP utrzymał się w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia i ocenę prawną dokonane przez organ I instancji, stwierdzając, iż Z.Z. nie posiada interesu prawnego uprawniającego go do udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Następnie Komendant Wojewódzki PSP wskazał na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2014 r. (III CZP 122/13), zgodnie z którą spółdzielnia mieszkaniowa może samodzielnie dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Organ odwoławczy uznał stanowisko Sądu Najwyższego za uzasadnione, wskazując, iż w przeciwnym razie działalność spółdzielni nie byłaby zarządem, lecz jedynie jej administrowaniem. Zdaniem organu odwoławczego spółdzielnia mieszkaniowa nie może być w gorszej sytuacji niż wspólnota mieszkaniowa, w której decyzje co do spraw przekraczających zakres zwykłego zarządu zapadają w trybie uchwały. Organ zwrócił uwagę, iż w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych nie ma odesłania do przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności, które mają jedynie ograniczone zastosowanie w sprawach uregulowanych w ustawie o własności lokali. Poza tym współwłasność uregulowana w kodeksie cywilnym jest ze swej istoty konstrukcją tymczasową dlatego ustawodawca skoncentrował się bardziej na zabezpieczeniu praw poszczególnych właścicieli. Tymczasem współwłasność nieruchomości wspólnej jest czynnikiem koniecznym, nierozerwalnie związanym z odrębną własnością lokali. Nie ma możliwości jej zniesienia co do elementów koniecznych (art. 3 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali; Dz. U. 2015 r. poz. 1892 ze zm., dalej jako u.w.l.). Dlatego zdaniem Komendanta Wojewódzkiego PSP rozstrzyganie kolizji interesów współwłaścicieli musi nastąpić w obrębie współwłasności przez stworzenie efektywnego mechanizmu zarządzania, polegającego m.in. na ograniczaniu interesów poszczególnych współwłaścicieli na rzecz ich interesu wspólnego.

Zdaniem organu odwoławczego wprowadzenie regulacji przewidzianej w art. 199 k.c. do konstrukcji zarządu nieruchomością wspólną wykonywanego przez spółdzielnię mieszkaniową wymagałoby albo wyraźnej podstawy prawnej, albo stwierdzenia luki prawnej. Stosownej podstawy prawnej w tym zakresie jednak nie ma. Nie można też mówić o istnieniu luki prawnej, skoro nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że zarząd powierzony, o którym mowa w art. 27 ust. 2 u.s.m. w związku z art. 18 ust. 1 u.w.l., odnosi się wyłącznie do czynności zwykłego zarządu.

Za nieuzasadniony uznał organ odwoławczy zarzut odwołującego dotyczący wewnętrznej sprzeczności zaskarżonej decyzji polegającej na wznowieniu przez organ I instancji postępowania w sytuacji późniejszej odmowy uznania odwołującego za stronę postępowania. Organ wskazał, iż jedną z podstawowych zasad trybu wznowienia postępowania jest zasada konieczności wznowienia postępowania nawet, gdy już na samym wstępie z okoliczności sprawy wynika, że podmiot składający wniosek o wznowienie nie jest stroną postępowania, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa była i jest uprawniona do występowania w sprawie dotyczącej ochrony przeciwpożarowej w ramach czynności przekraczających zwykły zarząd i brak jest podstaw do przyznania tego uprawnienia odwołującemu jako właścicielowi wyodrębnionego lokalu mieszkalnego.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył Z.Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu. Skarżący podniósł w skardze zarzuty identyczne w treści co do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącego odmowa dopuszczenia go i innych mieszkańców budynku do udziału w postępowaniu jest wbrew postanowieniom kodeksu cywilnego o przekroczeniu zarządu zwykłego oraz wbrew postanowieniom decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r, która skierowana jest przecież do właściciela nieruchomości – budynku przy ul. [...]. Skarżący wskazał na brak informowania przez Spółdzielnię Mieszkaniową właścicieli lokali o przeprowadzonej przez straż pożarną kontroli i konsekwencjach finansowych związanych z nałożonymi obowiązkami z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Zdaniem skarżącego okoliczności związane z przedmiotowym postepowaniem nie odpowiadają tym, o których mowa w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2014 r., na którą powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, iż spółdzielnia mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem, którego zadaniem jest gospodarowanie zasobami mieszkaniowymi bez osiągania zysków i zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Plany gospodarcze dotyczące w szczególności remontów czy inwestycji samych budynków powinny być podejmowane kolegialnie z uwzględnieniem potrzeb mieszkańców w każdym budynku w szczególności wobec części wspólnej nieruchomości. Skarżący zwrócił uwagę, iż mieszkańcy budynku znaleźli się w sytuacji kiedy organ państwowy wydaje decyzję mimo, że zarówno właściciele lokali wyodrębnionych jak i pozostali mieszkańcy mają uzasadniony interes prawny co do jej zakresu, merytorycznych podstaw, zostając pozbawieni praw zagwarantowanych w Konstytucji RP.

W dalszej części skargi strona skarżąca podniosła szereg zarzutów odnoszących się merytorycznie do decyzji objętej wznowionym postępowaniem administracyjnym tj. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sprawując tak rozumianą kontrolę sądy administracyjne badają, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 – określanej dalej jako p.p.s.a.) uchylenie zaskarżonego aktu następuje w sytuacji, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit b), inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 1 lit c ). Dodać należy, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja i utrzymaną nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają przepisy prawa procesowego oraz prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie może skutkować ich uchyleniem.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego PSP nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., którą odmówiono uchylenia dotychczasowej decyzji Komendanta Miejskiego PSP Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej w budynku położonym w [...], wobec braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego tj. postępowania wznowieniowego, zainicjowanego wnioskiem m.in. skarżącego – Z.Z. oraz innych mieszkańców budynku przy ul. [...]. Postępowanie wznowieniowe dotyczyło wydanej w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzji Komendanta Miejskiego PSP nakazującej Spółdzielni Mieszkaniowej wykonanie określonych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej w budynku położonym w [...].

Przypomnieć należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek - pierwszą z nich jest zakończenie sprawy decyzją ostateczną, drugą wystąpienie przynajmniej jednej z enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 oraz art. 145a kpa, wad decyzji administracyjnych.

W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego można wyróżnić fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione.

W postępowaniu wstępnym bada się jedynie zagadnienie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Oznacza to, że przedmiotem postępowania na tym etapie jest wyłącznie ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony lub innego podmiotu uprawnionego do żądania wznowienia, czy został zachowany termin do złożenia takiego wniosku czy wnoszący żądanie wskazał którąkolwiek z przesłanek wznowienia enumeratywnie wyliczoną w art. 145 i 145a kpa. Poza ww. wymogami organ nie może dokonywać oceny zasadności wniosku skarżących i przeprowadzać postępowania co do przyczyn wznowienia. Na tym etapie organ nie rozstrzyga, czy wskazane w podaniu okoliczności są prawdziwe i czy rzeczywiście wystąpiły (wyrok NSA z dnia 1 września 2000 r., sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001, nr 4, poz. 179). W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 kpa. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 Kpa.

W przedmiotowej sprawie skarżący – Z.Z. oraz inni mieszkańcy budynku pry ul. [...], wystąpili do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W przypadku wskazania przesłanki wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot domagający się wznowienia postępowania istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 kpa (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857; wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 414/13, LEX nr 1346161). Dopiero na tym etapie postępowania organ administracji może weryfikować twierdzenia strony dotyczące jej interesu prawnego w zakończonym postępowaniu zwykłym.

W orzecznictwie sądowym można się wprawdzie niekiedy spotkać z poglądem, w myśl którego oparcie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie oznacza, iż w każdym przypadku koniecznym jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, jeśli bowiem w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku w sposób ewidentny, nie budzący żadnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2010 r., II OSK 1332/09, LEX nr 737704). Jednakże jest to możliwe tylko w przypadkach ewidentnych, nie wymagających nawet bliższej analizy, tymczasem w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi z uwagi na jej okoliczności faktyczne, w szczególności położenie nieruchomości skarżących względem terenu objętego planowanym przedsięwzięciem.

Mając na uwadze fakt, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2011 r., której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, była niewątpliwie decyzją ostateczną oraz fakt, iż jako podstawę wznowienia wskazano we wniosku art. 145 § 1 pkt 4 kpa, za prawidłowe uznać należy wznowienie przez Komendanta Miejskiego PSP postępowania dotyczącego w/w decyzji (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r.).

Żądając wznowienia postępowania, skarżący jako właściciel wyodrębnionego lokalu w budynku przy ul. [...], domagał się udziału w postępowaniu, którego przedmiotem było nakazanie przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, po przeprowadzeniu przez służby straży pożarnej czynności kontrolno-rozpoznawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w [...], Spółdzielni Mieszkaniowej wykonania w ustalonym terminie obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej (łącznie 14 obowiązków). Zdaniem skarżącego organ dopuścił się przy wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. szeregu naruszeń, a których skarżący nie mógł zgłosić w toku postępowania, gdyż nie był jego stroną.

Organy odmówiły uchylenia dotychczasowej decyzji o nakazie wykonania obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej stwierdzając, iż wnioskodawcom, w tym Z.Z., nie przysługuje w tym postępowaniu status strony, gdyż nie posiadają one interesu prawnego. Zdaniem organu to Spółdzielnia Mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd jest stroną postępowania, a nie poszczególni właściciele budynków zarządzanych przez Spółdzielnię.

Zatem zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiło ustalenie czy Z.Z. jako właścicielowi wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...] przysługiwać powinien status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nakazania przez organ Straży Pożarnej wykonania w budynku przy ul. [...] obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Przymiot strony, po wznowieniu postępowania, oceniać należy w oparciu o art. 28 kpa, pamiętając, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Powinien on także znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2014 r, sygn. akt II SA/Gd 218/14).

Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt: 1559/06).

W postępowaniu w sprawie dotyczącej nałożenia obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 191, dalej jako u.o.p.p.). W myśl art. 4 ust. 1 a u.o.p.p. odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1 (przestrzeganie przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; wyposażenie budynku, obiektu budowlanego lub terenu w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; zapewnienie konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; zapewnienie osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; przygotowanie budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej; zapoznanie pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; ustalenie sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia), stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Z akt sprawy wynika, że nieruchomość przy ul. [...] znajduje się w zasobach zarządzanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową. Jest ona współwłaścicielem części wspólnych w/w obiektu i terenu (objętego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r.). W budynku przy ul. [...] są wydzielone lokale, które stanowią odrębną własność lokatorów. Właściciele nieruchomości mieszkalnych nie podjęli uchwały o powstaniu wspólnoty mieszkaniowej i zmianie sposobu zarządu nieruchomością wspólną nie powierzając zarządu odrębnemu podmiotowi.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 2 u.s.m. zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów u.w.l. o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio. Przepis art. 18 ust. 1 u.w.l. stanowi, iż właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej.

Istotne znaczenie w interpretacji cyt. przepisu, a w szczególności pojęcia zarządu powierzonego, odegrała podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt III CZP 122/13, zgodnie z którą spółdzielnia mieszkaniowa może samodzielnie dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną (art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, dalej jako u.s.m.).

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazał na treść uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r., II OPS 2/12, w której przyjęto, że zarząd sprawowany na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. uprawnia spółdzielnię do samodzielnego dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane bez potrzeby uzyskania zgody właścicieli lokali wyłącznie w zakresie eksploatacji i utrzymania zarządzanej nieruchomości wspólnej. NSA podkreślił, że z art. 27 ust. 2 u.s.m. nie wynika zakres powierzonego spółdzielni zarządu, a jednocześnie w tym przepisie kategorycznie wyłączono możliwość zastosowania ustawy o własności lokali, zatem podstawę oceny stanowią przepisy kodeksu cywilnego, co wynika również z art. 1 ust. 2 ustawy o własności lokali (dalej jako u.w.l).

SN wskazał, iż zgodnie z art. 27 ust. 2 u.s.m., zarząd nieruchomością wspólną jest wykonywany jak zarząd powierzony w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l., zwracając uwagę, iż art. 18 ust. 1 u.w.l. nie określa zakresu zarządu powierzonego; w przepisie tym przyjęto, że reguły zarządu nieruchomością wspólną mogą być określone w umowie zawartej przez właścicieli lokali, a w szczególności właściciele mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza (art. 18 ust. 2a u.w.l.), zdaniem SN obowiązują zasady określone w rozdziale 4 "Zarząd nieruchomością wspólną", którego przepisy mają charakter względnie obowiązujący (art. 18 ust. 3 u.w.l.). Zakres zarządu wynika z dalszych przepisów, zwłaszcza z art. 22 u.w.l., którego zastosowanie zostało jednak wyłączone przez art. 27 ust. 2 zdanie drugie u.s.m. Odesłanie w art. 27 ust. 2 u.s.m. do art. 18 ust. 1 u.w.l. oznacza więc w ocenie SN tylko tyle, że spółdzielnia mieszkaniowa wykonuje ex lege zarząd nieruchomością wspólną jak zarząd powierzony. W art. 27 ust. 2 u.s.m. został wyłączony reżim zarządzania przewidziany w ustawie o własności lokali, w konsekwencji czego wprowadzono reżim uregulowany w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych, nie zamieszczając przy tym odesłania do stosowania przepisów kodeksu cywilnego. Wprowadzenie regulacji przewidzianej w art. 199 k.c.(stanowiącego, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli) do konstrukcji zarządu nieruchomością wspólną wykonywanego przez spółdzielnię mieszkaniową wymagałoby albo wyraźnej podstawy prawnej, albo stwierdzenia luki prawnej. Stosownej podstawy prawnej w tym zakresie zdaniem SN nie ma.

Następnie w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 19 października 2015 r. NSA wyraził pogląd, że spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. posiada tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. W uchwale tej NSA zmodyfikował swoje stanowisko wcześniej wyrażone w uchwale II OPS 2/12, interpretując pojęcie ,,zarząd powierzony" w oderwaniu od cywilistycznych kategorii czynności zwykłego zarządu i przekraczających ten zarząd. NSA przyjął, iż zarząd sprawowany przez spółdzielnię mieszkaniową powstaje na mocy art. 27 ust. 2 u.s.m., a treść zarządu wynika z wykładni tego przepisu.

W świetle przytoczonych przepisów i treści uchwał Sądu Najwyższego i NSA Sąd uznał, iż to Spółdzielnia Mieszkaniowa wykonuje zarząd nieruchomością wspólną (budynek przy ul. [...]) i to do niej powinien być skierowany nakaz z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

W ocenie Sądu analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego na tle przytoczonych powyżej przepisów prawa wskazuje, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a wyrażone w niej stanowisko organu jest uzasadnione.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd działając w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.