Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 755/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski /spr./, NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1996 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 14 sierpnia 2001 r. Nr [...]; 2. opisane w punkcie 1 decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 marca 2002r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w sprawie Gminy Miasta w przedmiocie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1996r. w kwocie 539 843,50zł. oraz określenia wysokości odsetek za zwłokę w kwocie 1 255 090,40zł. oraz uchyliło decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i w tej części umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Podstawą podjętego rozstrzygnięcia był ustalony przez organy, następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu 19 października 1993r. Miasto przejęło w użytkowanie wieczyste nieruchomości położone na terenie Gminy (L. i P.) oraz zakupiło znajdujące się na nich budynki i budowle. Podatnik nie złożył w terminie 14 dni od zakupu wymaganej deklaracji na podatek od nieruchomości. Nie wywiązywał się także z tego obowiązku w latach 1994-1996. Nie dokonywał także w tym okresie wpłat należnego podatku od nieruchomości.

W tym stanie rzeczy w dniu 15 lutego 1996r. Wójt Gminy wydał ostateczną decyzję określającą zaległości w podatku od nieruchomości za okres od l listopada 1993r. do 31 grudnia 1995r. na kwotę 285 619,40zł. Następnie w dniu 23 marca 1996r. wydał ostateczną decyzję na podatek od nieruchomości za rok 1996 na kwotę 98 820,00zł.

W dniu 14 listopada 1996r. została wydana ostateczna decyzja umarzająca część należności głównej zaległych podatków określonych w decyzji z 15 lutego 1996r. na kwotę 31 510,70zł, oraz odsetki od podatków należnych za grunty i budynki za lata 1993-1995 w kwocie 125 667,60zł.

Od wszystkich powyżej wymienionych decyzji strona nie składała odwołania, stały się one ostateczne, a pozostałe po umorzeniu kwoty podatków za grunty i budynki wynikające z decyzji z dnia 15 lutego 1996r. oraz z 23 marca 1996r. zostały uregulowane w całości.

W dniu 30 grudnia 1996r. strona złożyła brakujące deklaracje za lata 1993-1996 oraz wniosła o umorzenie należnych odsetek. W deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 1996 strona wykazała jako przedmiot opodatkowania: budynki mieszkalne oraz budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz grunty pozostałe.

W zakresie budowli ustalono, że były one dzierżawione w roku 1996 od strony przez spółkę akcyjną "A" z siedzibą w G.

Ze złożonej deklaracji wynika, że wartość budowli podlegająca opodatkowaniu wynosiła w 1996r. 26 992 173,00zł.

Strona dokonała w dniu 31 grudnia 1996r. wpłaty kwoty l 347 522,70zł. ze wskazaniem, że jest to podatek od nieruchomości położonych na terenie wsi L., P. za lata 1993-1996. Zgodnie z wyliczeniem organu pierwszej instancji w dniu 31 grudnia 1996r. pozostała do uregulowania zaległość podatkowa za okres od września l995r. do 31 grudnia 1996r kwota 716 570,22zł oraz odsetki.

W celu określenia zaległości podatkowych zostało wydanych szereg decyzji, wszystkie zostały przez stronę zaskarżone i następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i przekazane do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Ponadto w dniu l stycznia 2001 r. przedawnieniu uległa zaległość podatkowa za l995r. na kwotę 179947,83zł.

W tym stanie rzeczy, organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia 14 sierpnia 2001 r. określił Gminie Miast wysokość zaległości w podatku od nieruchomości za rok 1996 w wysokości 539 843,50zł, oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie l 255 090,40zł. Ponadto w decyzji tej odmówił umorzenia odsetek od powstałej zaległości.

W jej uzasadnieniu, organ pierwszej instancji stwierdził, że podstawą faktyczną wydanej decyzji stanowią: decyzja z 15 lutego 1996r., decyzja z 21 marca 1996r., deklaracje podatnika za lata 1993-1996, zestawienia opodatkowania budowli sporządzonego przez podatnika, akt notarialny przekazania w wieczyste użytkowanie i sprzedaży przedmiotowych nieruchomości z dnia 19 października 1993r., dowód wpłaty z dnia 31 grudni 1996r., pisma z dnia 30 grudnia 1996r. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił późniejszych deklaracji złożonych przez podatnika, gdyż zostały one sporządzone w oparciu o stan prawny obowiązujący od 1997r. i uwzględniały zwolnienia, które nie obowiązywały w 1996r. Organ podniósł ponadto, iż zgodnie z art. 2 ust. l pkt l ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, na podatniku jako właścicielu nieruchomości ciążył obowiązek podatkowy. Obowiązek ten na podstawie art. 6 ust. l ustawy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu , w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie okolicznością taką było nabycie przez podatnika budowli w dniu 19 października 1993r. W przedmiotowej sprawie obowiązek podatkowy powstał z dniem l listopada 1993r.

W kwestii umorzenia zaległości podatkowych, organ pierwszej instancji stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające ważny interes podatnika czy interes publiczny.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 21 § 2,3 i 5, art. 81 § 2 pkt l i § 4 pkt 2, art. 122, art. 207 § l Ordynacji podatkowej oraz art. 3 ust. l pkt 2, art. 7 ust. l pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także art. 31 ust. l ustawy o zobowiązaniach podatkowych, oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania strona powołała art. 3 ust. l pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 1996r., który stanowił, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle związane wyłącznie z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna i wyjaśniła, że przedmiotowe budowle znajdują się na terenie ujęć wody w L. i P. Na terenie ujęć wody oraz w strefie ochronnej ujęcia wody zakazane jest prowadzenie działalności gospodarczej, co wynika z art. 59 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne. Zdaniem strony, w związku z tym, że na tym terenie zakazane jest prowadzenie działalności gospodarczej, to zlokalizowane tam budowle nie mogą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej.

Ponadto strona powołała się na wyrok NSA z dnia 5 września 1997r., w którym Sąd stwierdził, że pojęcie działalność gospodarcza użyte w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych należy rozumieć w takim znaczeniu, jakie nadaje mu przepis art. 2 ust. l ustawy z dnia 23 grudnia 1998r. o działalności gospodarczej.

Zdaniem strony utrzymanie budowli na terenie ujęcia wody oraz na terenie strefy ochronnej wokół ujęć nie stanowi prowadzenia przez Gminę Miasta działalności gospodarczej. Gmina wykonuje w ten sposób zadania własne o charakterze użyteczności publicznej z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę mieszkańców [...], określone w art. 7 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym.

W związku z powyższym strona na podstawie art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej złożyła nową deklarację podatkową za 1996r. Deklaracja ta nie uwzględnia budowli położonych na terenie ujęcia wody, co powoduje, iż gmina nie deklaruje od nich podatku od nieruchomości za 1996r. Strona podniosła także, że wśród budowli zwolnionych od podatku, o których mowa w art. 7 ust. l pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 1996r., znajdują się budowle w stosunku do których organ podatkowy ustalił zaległość podatkową, a które powinny zostać wyłączone spod opodatkowania, zgodnie z dokonaną korektą deklaracji w załączeniu do odwołania z dnia 26 marca 1998r. od decyzji z dnia 10 marca 1998r.

Strona zarzuciła decyzji wadliwość formalną poprzez rozstrzygnięcie w jednej decyzji dwóch spraw: określenia zaległości oraz umorzenia zaległych odsetek. Zarzuciła również, że błędnie określono wysokość odsetek za zwłokę.

W uzupełnieniu odwołania z dnia 18 października 2001 r. strona przedłożyła wyrok NSA z dnia 27 września 2000r. na potwierdzenie argumentacji, że budowle będące przedmiotem opodatkowania nie są związane z działalnością gospodarczą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 marca 2002r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w zakresie umorzenia zaległości podatkowej oraz utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia wysokości zaległości i odsetek za zwłokę w podatku od nieruchomości za 1996r.

Organ odwoławczy podzielił zarzut strony dotyczący rozstrzygnięcia w jednej decyzji dwóch spraw i dlatego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Nie podzieliło natomiast argumentów strony w pozostałym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 81 Ordynacji podatkowej, Kolegium zauważyło, że uprawnienie do skorygowania deklaracji już stronie nie przysługiwało, gdyż wydana została decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej. Nie podzieliło także zarzutu naruszenia art. 7 ust. l pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 1996r. Ponadto stwierdziło, że budowle związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej przez "A" S.A. w G., na podstawie umowy z dnia 19 stycznia 1993r. Obowiązek podatkowy nie obciążał użytkownika budowli lecz właściciela budowli, zgodnie z art. 2 ust. l pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Kolegium nie podzieliło także argumentów strony w zakresie nieprawidłowego zaliczenia dokonanych wpłat na poczet zaległości podatkowej.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1996r wraz z odsetkami za zwłokę oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy w tym samym zakresie.

Zaskarżonym decyzjom strona skarżąca zarzuciła: naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r.o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm), art. 9 ust. l i art. 7 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1996r. Nr 13, póz. 74 ze zm.), art. 2 ust. l ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, póz. 324 ze zm.), a także naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § l, art. 192 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca podniosła, że organy oparły swoje decyzje na błędnej interpretacji art. 3 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż budowle są związane wyłącznie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Swoje stanowisko argumentuje wywodząc podobnie jak w odwołaniu, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok NSA z dnia 5.09.1997r., sygn. akt III SA 1645/96, publ. GLOSA 1998/10/30, oraz wyrok NSA z dnia 27.09.2000r., sygn. akt I SA/Gd 823/00.

Ponadto strona skarżąca podniosła zarzut nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to uznania przez organy, bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, iż opodatkowane w decyzji budowle były w posiadaniu przez "A" S.A. Ponadto stwierdziła, że jeżeli spółka władałaby nieruchomościami na podstawie tytułu prawnego, to obowiązek podatkowy spoczywałby na spółce.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Tak pojmując rolę Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 23 marca 1996r. Wójt Gminy wydał w stosunku do strony decyzję na podatek od nieruchomości za rok 1996 na kwotę 98 820,00zł. Z treści tej decyzji wynika, że podatek został wyliczony od gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza oraz od budynków innych niż mieszkalne, związane z działalnością gospodarczą. Położenie nieruchomości określono jako L. i P. Od decyzji tej nie złożono odwołania, stała się zatem ostateczna.

Decyzja ta została wdana w oparciu o dane z aktu notarialnego oddania w wieczyste użytkowanie nieruchomości położonych w L. i P., z dnia 19 października 1993r. W akcie notarialnym brak było danych na temat wartości budowli, i jak podniósł organ pierwszej instancji w swojej decyzji, z tego powodu niemożliwym było obliczenie należnego podatku od budowli i decyzje te faktycznie objęły tylko podatek należny wyłącznie za grunty i budynki.

Zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w 1996r., osoby prawne oraz państwowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej są obowiązane: składać organowi gminy właściwemu ze względu na miejsce położenia nieruchomości deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według wzoru ustalonego przez Ministra Finansów, do dnia 15 stycznia tego roku, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; (...) oraz wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Z powołanego przepisu wynika, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 1996r. powstało z mocy prawa - ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 obowiązującej w 1996r. ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jeżeli z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego bez uprzedniego doręczenia decyzji, zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania. Skoro Gmina Miasto, była podatnikiem podatku od nieruchomości (art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), to z mocy art. 6 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, była zobowiązana do złożenia stosownej deklaracji i wpłacania podatku w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. W sprawie poza sporem jest fakt nie wywiązywania się strony skarżącej z ustawowych obowiązków.

W tej sytuacji organ kierując się treścią art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych powinien wydać decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania. Wójt Gminy, powinien wobec braku deklaracji od podatnika, po uprzednim wezwaniu do jej złożenia, przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe zakończone wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1996r. Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy wydał decyzję w dniu 23 marca 1996r., wyliczając należny podatek od nieruchomości należny od Gminy Miasta. Pomimo, lżę w decyzji tej użyto pojęcia "ustalam", jednak jej charakter należy zdefiniować jako określający. Nie jest bowiem istotnym użyte w niej sformułowanie, a jej faktyczny charakter.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organ podatkowy był zobowiązany do określenia podatku w prawidłowej wysokości, tzn. przy uwzględnieniu wszystkich nieruchomości, budynków i budowli należących do Gminy Miasta położonych na terenie Gminy. Jak wynika z akt sprawy, organ dysponował wiedzą o wszystkich przedmiotach opodatkowania podatkiem od nieruchomości, bowiem taka wiedza wynikała z aktu notarialnego oddania w wieczyste użytkowanie nieruchomości położonych w L. i P., z dnia 19 października 1993r. Środki dowodowe przewidziane w procedurze administracyjnej (np. dowód z opinii biegłego), pozwalały na przeprowadzenie postępowania dowodowego umożliwiającego ustalenie m.in. wartości budowli.

Wydana decyzja stała się ostateczna. Organ chcąc dokonać zmiany wysokości należnego Gminie Miastu podatku od nieruchomości za 1996r. powinna zatem doprowadzić do zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 23 marca 1996r. Koniecznym było zatem zastosowanie jednego z trybów nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej. Zarówno przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jak i następnie Ordynacji podatkowej, przewidywały możliwość wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych: wznowienia postępowania bądź uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

W tym stanie sprawy Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, stwierdził że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, są obarczone wadą powodującą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 247 § l pkt 4 Ordynacji podatkowej, przesłanka nieważności decyzji występuje w sytuacji, gdy decyzja ostateczna dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzje podlegają zatem uchyleniu, nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym wraz z ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia 23 marca 1996r..

Biorąc pod uwagę powyżej przedstawione okoliczności, jako mające wpływ na wynik sprawy należy także zakwalifikować naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § l Ordynacji podatkowej, poprzez nie wyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2005r., sygn. akt FPS 6/04 naruszenie to może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotowy spór, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § l Ordynacji podatkowej mogło mieć istotny wpływ sprawy.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.

Ponadto Sąd orzekł w przedmiocie wykonalności decyzji w trybie art. 152, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.