Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 183/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 2, art. 120, art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 41 pkt 5a, art. 42
journal: Dz.U. 2020 poz 75
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] do rozpoznania wniosku A. B. z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. A.B. zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie danych dotyczących wykonywania przez Izbę zadań publicznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej poprzez udostępnienie i przesłanie list radców prawnych, w porządku alfabetycznym, którzy złożyli deklarację świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w latach 2019-2021, z podaniem imienia, nazwiska i numeru wpisu na listę radców prawnych.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Sekretarz Rady pismem z dnia [...] lutego 2021 r. poinformował wnioskodawcę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 )

W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. A. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w której zarzucił organowi naruszenie art.1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w zakresie określonym we wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia przez Sąd, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że prowadzenie punktów nieodpłatnej pomocy prawnej jest wykonywaniem funkcji publicznych, ponieważ następuje na podstawie ustawy, w celu wykonania zadań publicznych, nałożonych na organy samorządu terytorialnego polegających na zapewnieniu obywatelom dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego. Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez radcę prawnego jest zatem równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem decyzji dotyczących innych podmiotów.

Skarżący podał, że zgodnie przepisem art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej powiat corocznie zawiera z radą okręgowej izby radców prawnych, właściwą dla siedziby władz powiatu, porozumienie w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, określające w szczególności radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze danego powiatu.

Z kolei szczegółowe zasady wyłaniania radców prawnych zostały określone w uchwale Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 września 2015 r. nr 97/IX/2015 w sprawie wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i dokumentowania tej pomocy. Z § 3 ust. 3 ww. uchwały wynika, że w przypadku, gdy liczba radców prawnych deklarujących udzielanie pomocy prawnej w tym samym miejscu wykonywania czynności (lokalu) przekracza ustaloną dla tego miejsca wykonywania czynności liczbę radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej, radcę prawnego (radców prawnych) wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w tym miejscu wyznacza się w drodze losowania.

Skarżący stwierdził zatem, że ww. procedura losowania radców prawnych do prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej jest procedurą ubiegania się o wykonywanie funkcji publicznych zgodnie z obowiązkiem nałożonym na radę okręgowej izby radców prawnych na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

W orzecznictwie utrwalona jest natomiast wykładnia, że określone w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. informacje o osobach pełniących funkcje publiczne dotyczą nie tylko osób wybranych do pełnienia danej funkcji, ale również informacji o wszystkich kandydatach oraz przebiegu konkursów i naboru. Jawna jest informacja o wszystkich kandydatach biorących udział w naborze na funkcję publiczną, nie zaś tylko o osobach wybranych, a informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami związanymi ze stanowiskiem określonym w ogłoszeniu o naborze.

W związku z powyższym Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie powinna odmawiać udostępnienia informacji publicznej poprzez ujawnienie imion i nazwisk wszystkich osób, które zgłosiły swój udział w procedurze konkursowej pełnienia funkcji publicznej polegającej na prowadzeniu punktów nieodpłatnej pomocy prawnej.

Skarżący wyjaśnił dalej, że udostępnienie wnioskowanej informacji uzasadnione jest również interesem publicznym, ponieważ zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że przeprowadzone przez Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w [...] w latach 2019 - 2021 losowania do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej nie gwarantowały wszystkim radcom prawnym możliwości wyboru do pełnienia funkcji publicznej na równych i jednakowych zasadach.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie wyjaśniając, że wnioskowana informacja - tj. listy radców prawnych w porządku alfabetycznym, którzy złożyli deklarację świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w latach 2019, 2020 i 2021, z podaniem imienia, nazwiska i numeru wpisu na listę radców prawnych - nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Powyższe wynika ze sposobu wskazywania radców prawnych do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej oraz niepełnienia funkcji publicznej przez radców prawnych świadczących pomoc prawną w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.

Rada podkreśliła, że wbrew twierdzeniom skarżącego, wskazanie radców prawnych do świadczenia pomocy prawnej w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej nie odbywa się w drodze konkursu, lecz w drodze losowania za pomocą systemu komputerowego wykluczającego wpływ osoby losującej na wynik tej czynności. Nadto, przebieg losowania jest dokumentowany aby zapewnić jego transparentność, dlatego też powołany przez skarżącego - jako podstawa przymiotu cechy informacji publicznej - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2488/13 i zawarta w nim argumentacja, nie znajduje zastosowania w sprawie. Proces wyboru nie zawiera bowiem elementów ocennych, czy uznaniowych i następuje wyłącznie w drodze losowej. Co więcej, nie dochodzi w tym przypadku do wyłaniania najlepszego kandydata, zmierzającego w istocie do powierzenia mu funkcji piastuna organu administracji publicznej lub jego zastępcy, co z kolei tworzy sferę faktów publicznych.

Organ dodał też, że wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest wprawdzie w umowie z powiatem, nie oznacza to jednak, że radca prawny pełni tym samym funkcję związaną z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym, lub majątkiem Skarbu Państwa.

Odnosząc się do rozumienia w orzecznictwie sądów administracyjnych zakresu "funkcji publicznej" organ podkreślił, że radca prawny nie posiada żadnych kompetencji decyzyjnych w ramach instytucji publicznej, nie wykonuje nawet usług na rzecz tej instytucji. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, udziela porad prawnych obywatelom w zakresie ograniczonym zarówno podmiotowo (osobami uprawnionymi są osoby fizyczne) jak i przedmiotowo, stosownie do przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. A. B. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy dwóch imiennie wskazanych sędziów orzekających w Wydziale II Orzeczniczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz innych sędziów orzekających w tym Wydziale, którzy w przeszłości wykonywali zawód radcy prawnego i byli członkami samorządu radcowskiego.

Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z jego pisma z dnia [...] lutego 2021 r. do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] na okoliczność, że żądane przez niego informacje są niezbędne do wyjaśnienia nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia losowania i naruszaniu prawa radców prawnych do udziału na równych zasadach w losowaniu.

Odnosząc się do odpowiedzi organu na skargę skarżący stwierdził, że w orzecznictwie ustalone jest, że świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi wykonywanie zadań publicznych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 115/17), co zobowiązuje organ do udzielenia informacji publicznej o warunkach wyłaniania kandydatów do wykonywania zadań publicznych.

Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd oddalił wniosek A. B. o wyłączenie sędziów Ewy Kwiecińskiej oraz Ewy Marcinkowskiej od orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – dalej u.d.i.p. (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepisy P.p.s.a nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy bezczynności Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku A.B. z dnia [...] lutego 2020 r. o udostępnienie listy radców prawnych w porządku alfabetycznym, którzy złożyli deklarację świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w latach 2019- 2021 z podaniem imienia nazwiska i numeru wpisu na listę radców prawnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP samorządy zawodowe, sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) wynika, że radcowie prawni zorganizowani są na zasadach samorządu zawodowego.

Stosownie zaś do art. 42 ust. 1 ww. ustawy, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] jest jednym z organów samorządu zawodowego radców prawnych, a więc podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.

Przechodząc do zakresu przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Ustawowe pojęcie informacji publicznej jest bardzo szerokie i obejmuje, co do zasady, wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Uwzględniając istotę informacji publicznej, widzianą przede wszystkim przez pryzmat zasady dostępu do danych publicznych jaką wyraża art. 61 Konstytucji RP, należy stwierdzić, iż informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Z przepisu art. 41 pkt 5a ustawy o radcach prawnych wynika, że do ustawowych zadań samorządu zawodowego radców prawnych należy m. in. współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnieniu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej zadanie polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat w porozumieniu z gminami albo samodzielnie. W myśl art. 19 ust. 1 ww. ustawy zadanie polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest finansowane z budżetu państwa z części będącej w dyspozycji wojewodów przez udzielanie dotacji celowej powiatom.

W przepisie art. 10 ust. 1 tej ustawy wskazano natomiast, że powiat corocznie zawiera z okręgową radą adwokacką i radą okręgowej izby radców prawnych właściwymi dla siedziby władz powiatu porozumienia w sprawie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, określające w szczególności:

1) liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia równomiernego udziału adwokatów i radców prawnych w wykonywaniu tego zadania, w tym z zakresu nieodpłatnej mediacji;

2) zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych do imiennego wskazywania adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców, którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z wykazem planowanych dyżurów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, uwzględniające dni oraz, jeśli to możliwe, godziny, w których planuje się dyżury, a także specjalizację dyżurów;

3) zasady wynagradzania adwokatów i radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej;

4) zasady wykorzystania urządzeń technicznych w punkcie.

Z powyższego wynika, że informacje dotyczące realizacji przez organy samorządu zawodowego radców prawnych zadań publicznych w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, która jest finansowana z budżetu państwa, mieszczą się w pojęciu informacji publicznej. Informacje te wiążą się z funkcjonowaniem i działalnością samorządu zawodowego w ramach zadań publicznych wynikających z powołanych wyżej przepisów. Radca prawny jest zawodem zaufania publicznego, co decyduje o jego przynależności do samorządu zawodowego. Szczególny rodzaj zadań realizowanych przez zawody zaufania publicznego powoduje, że konieczne jest zapewnienie mechanizmu społecznej kontroli ich funkcjonowania, w tym poprzez uzyskiwanie informacji publicznej dotyczącej jej członków. Informacja o radcach prawnych, którzy złożyli deklarację uczestniczenia w realizacji przez samorząd zawodowy zadań publicznych w zakresie świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w latach 2019-2021 stanowi informacje publiczną, gdyż dotyczy sfery uprawnień zawodowych tych osób i związana jest ściśle z wykonywaniem przez nie zawodu zaufania publicznego,.

Dla oceny, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej nie ma zatem znaczenia to, że w przypadku dużej ilości chętnych, radca prawny, który zadeklarował chęć udzielania pomocy prawnej nie musi znaleźć się na liście radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2).

Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ten nie podejmuje czynności materialno – technicznej wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Z kolei stanowisko podmiotu, które w istocie sprowadza się do odmowy udzielenia informacji, przybiera procesową formę decyzji administracyjnej (art. 16 u.d.i.p.), co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany w ustawowym 14-dniowym terminie zajął stanowisko, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, dlatego też odmówił jej udostępnienia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że adresat wniosku pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia ...] stycznia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej i w związku z tym oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] do rozpoznania ww. wniosku.

Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Tymczasem regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, zatem wymagają dokonywania ich wykładni, a nie wyłącznie ich mechanicznego stosowania. Tak więc nawet niewłaściwa ich interpretacja czy zastosowanie, nie mogą stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie bezczynność podmiotu zobowiązanego nie polegała na jego milczeniu wobec wniosku skarżącego, ale błędnym przekonaniu, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Nie można zatem uznać, że stwierdzona bezczynność w sposób rażący uchybia przepisom u.d.i.p. W świetle powyższych ustaleń, nie zachodziły też przesłanki do wymierzenia podmiotowi zobowiązanemu z urzędu grzywny, zaś skarżący o to nie wnioskował.

Należy jednocześnie wyjaśnić, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia [...] lutego 2021 r. do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] kierując się dyspozycją art. 106 § 3 P.p.s.a. zgodnie z którym, sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie oraz orzecznictwie postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami tego postępowania i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem działań organu. Kierując się tymi wskazówkami Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było uzasadnienia dla przeprowadzania dowodu uzupełniającego z pisma wskazanego przez skarżącego dla oceny, czy podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o dostęp do informacji publicznej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.