Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 170/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi E.N. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości celem wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia [...] r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej: "pr.b.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. [...] 5, dalej: "k.p.a."), udzielił D. S., M. D., M. G., M. G. (dalej: "uczestnicy postępowania" lub "inwestorzy") pozwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości oznaczonej jako działki o nr ewid. 1, 2, 3, obręb [...] , położonej przy ul. [...] [...] w C. będącej własnością E. N. (dalej: "skarżąca") w celu wykonania robót budowlanych polegających na: zabezpieczeniu przestrzeni między budynkami zlokalizowanymi na tych działkach a budynkiem będącym w trakcie budowy na działce o nr ewid. 4 przy ul. [...] [...] , oraz ociepleniu ściany nowo budowanego budynku wełną mineralną przyklejoną do elewacji i mocowaną łącznikami mechanicznymi oraz zabezpieczoną siatką na kleju, pokrytą podkładem tynkarskim, przy spełnieniu warunków szczegółowo określonych w tej decyzji. Na czas realizacji prac budowlanych wyznaczono okres do 15 dni roboczych od kiedy decyzja stanie się ostateczna, po uprzednim zawiadomieniu skarżącej na 3 dni przed rozpoczęciem planowanych robót budowlanych. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że uczestnicy postępowania wystąpili z wnioskiem o wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, bowiem nie uzyskali wcześniej pozwolenia skarżącej na takie działanie.

Pismem z dnia 23 września 2019 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, której zarzuciła naruszenie art. 47 ust. 2 pr.b. poprzez udzielenie zgody na wejście na teren jej nieruchomości, podczas gdy stan techniczny znajdujących się na niej budynków gospodarczych stanowiących jej własność, nie pozwala na prowadzenie przez uczestników postępowania prac budowlanych z ich dachów. Z tego powodu wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu podała, że decyzja z dnia [...] r. nie zezwalała na częściowe rozebranie budynków gospodarczych ani na rozbiórkę ściany przy budynku nr [...] , będącym jej własnością. Prace budowlane zostały wykonane przez uczestników postępowania po uzyskaniu pozwolenia na budowę i odbiegają od pierwotnie zatwierdzonego projektu budowlanego. W tym zakresie uczestnicy postępowania jako inwestorzy nie przedstawili ekspertyzy stwierdzającej, że możliwe jest prowadzenie prac budowlanych poprzez wejście na dachy budynków gospodarczych będących jej własnością.

Wojewoda Śląski (dalej: "organ II instancji") decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 47 i art. [...] ust. 3 pr.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 471), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w zakresie orzeczenia o niezbędności wejścia na określony w tej decyzji teren nieruchomości o nr ewid. 1, 2, 3, obręb [...] , położonej przy ul. [...] [...] w C. oraz w zakresie pozostałych warunków technicznych wykonania docieplenia oraz uchylił decyzję w zakresie określenia terminu do realizacji zakreślonych prac budowlanych i orzekł o konieczności udostępnienia przez skarżącą terenu na okres 10 dni roboczych, w okresie od otrzymania decyzji do dnia 31 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że sytuacja wymagająca orzeczenia o niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej występuje, gdy teren dostępny w granicach nieruchomości inwestora nie jest wystarczający na przeprowadzenie przewidzianych do wykonania robót budowlanych i nie ma innej możliwości ich przeprowadzenia jak tylko poprzez wejście na teren sąsiedniej nieruchomości, której właściciel jest temu przeciwny. Analiza wniosku o wydanie decyzji orzekającej o niezbędności wejścia na teren nieruchomości sąsiedniej, powinna ograniczać się do zbadania, czy w konkretnym przypadku zaszły opisane w art. 47 pr.b. okoliczności. W razie uznania zasadności takiego wniosku, należy wyłącznie określić granice niezbędnej potrzeby i warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Warunkami koniecznymi do wydania pozytywnej decyzji są: podjęcie przez inwestora starań o uzyskanie zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości i nieosiągnięcie porozumienia co do sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości oraz niezbędność terenu sąsiedniej nieruchomości do wykonania robót budowlanych. Ze zgromadzonego materiału wynika, że skarżąca nie wyraziła zgody wejście na teren w celu wykonania wskazanych na wstępie robót budowlanych. W związku z tym wystąpiły przesłanki pozytywne do wniesienia przez uczestników postępowania wniosku o wydanie decyzji o niezbędności wejścia na teren należącej do niej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji podniósł, że nie jest organem właściwym do orzekania o możliwej samowoli popełnionej przez inwestorów, albowiem kompetencja do stwierdzenia takiego stanu należy do organów nadzoru budowlanego, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia 6 czerwca 2019 r. poinformował, że nie istnieją przesłanki do prowadzenia postępowania nadzorczego, natomiast spory dotyczące kwestii naruszenia struktury budynków gospodarczych należy rozstrzygać w drodze cywilno-prawnej (k. 1 akt administracyjnych). Równocześnie organ II instancji wskazał, że to uczestnicy postępowania ponoszą ryzyko w przypadku uszkodzenia dachów budynków gospodarczych i są zobowiązani do przywrócenia ich do stanu poprzedniego po zakończeniu robót, a roszczenia z tytułu wszelkich szkód należy dochodzić przed sądami powszechnymi, gdyż organy administracji architektoniczno-budowlanej nie mają kompetencji do orzekania w tym zakresie.

Pismem z dnia 4 stycznia 2021 r. skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję, której zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. [...] i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały błędnym uznaniem, że prace zgłoszone przez inwestora są niezbędne do wykonania, podczas gdy inwestor nie wykonał budowy zgodnie z dokumentacją projektową i pozwoleniem na budowę, skutkiem czego nie zaistniały wszystkie przesłanki określone w art. 47 pr.b. do wydania przedmiotowej decyzji, w szczególności konieczność przeprowadzenia przez inwestora prac budowlanych;

- naruszenie art. 47 i art. [...] pr.b. poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że organ rozpoznając wniosek inwestora powinien ograniczyć się do zbadania okoliczności wymienionych stricte w treści powyższych przepisów, podczas gdy stan techniczny budynków gospodarczych skarżącej uniemożliwia skorzystanie z nich celem wykonania prac budowlanych, albowiem w wyniku nielegalnej ich rozbiórki przez uczestników postępowania znajdują się one w stanie awaryjnego podparcia;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że uczestnicy postępowania dokonali budowy zgodnie z projektem oraz, że nie toczy się postępowanie w tej sprawie przed Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego w C. (sprostowany został błąd w określeniu organu). Zważywszy na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z nadesłanych wraz ze skargą dokumentów, tj. ekspertyzy technicznej z miesiąca września 2020 r., dotyczącej należących do skarżącej budynków gospodarczych, z której wynika, że nowo wybudowane przesunięte ściany murowane grubości 20 cm z betonu komórkowego są pionową zamianą konstrukcji ścian zamykających budynek, a pierwotnie zabudowane ściany miały istotne znaczenie nośne. Zdaniem eksperta, posiadającego stosowne uprawnienia, ściany zostały naruszone przez wykonawcę robót (inwestorów) w sposób naruszający ich strukturę i nie przedstawiają obecnie trwałej wartości konstrukcyjnej. Przesunięcie ich i posadowienie bez fundamentów jest błędem wykonawczym. Nadto, na poddaszu przy rozbiórce została zdemontowana ściana zewnętrzna i trzy stolce konstrukcji więźby dachowej. Wykonawca (inwestorzy) ograniczył się do częściowego podparcia i usztywnienia fragmentu więźby jednym słupem z trzech brakujących, co z brakiem odbudowania ściany i przewiązania muru oraz wykonania brakujących słupów stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia. Wskazane nieprawidłowości przy ingerencji w budynki gospodarcze należące do skarżącej zostały dokonane w trakcie realizacji budowy inwestorów i spowodowały zagrożenie katastrofą budowlaną z powodu braku fundamentów pod ścianami nośnymi. Zdaniem skarżącej, dokonana w drodze decyzji administracyjnej ingerencja w prawo własności sąsiada może dotyczyć tylko robót budowlanych wykonanych legalnie, na przykład zgodnych z dokonanym zgłoszeniem, czy też pozwoleniem na budowę. Przepis art. 47 ust. 2 pr.b. ma także zastosowanie do wykonania obowiązków określonych w decyzji wydanej na podstawie art. 66 pr.b. Uzyskana przez skarżącą ekspertyza techniczna wyklucza jakiekolwiek prace z wykorzystaniem należących do niej dachów budynków gospodarczych. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja, w szczególności mapy i fotografie, potwierdzają, że budynki gospodarcze całkowicie znajdowały się poza działką nr 4 i nie zachodziła potrzeba dokonywania ich rozbiórek. Nadto, ściana pomiędzy budynkiem uczestników postępowania a budynkiem gospodarczym skarżącej, znajdującym się na działce nr 1, była ścianą wspólną, a jej działka nr 1 nie została objęta pozwoleniem na budowę (decyzja z dnia 7 stycznia 2019 r. k. 11 akt administracyjnych). Stąd też wszelkie działania wkraczające na posesję skarżącej zostały dokonane bez wymaganego prawem pozwolenia i są z tego powodu nielegalne. Projekt zakładał, że budynek inwestorów będzie umieszczony prostopadle do granicy posesji, co zostało pokazane na rzucie parteru i projekcie zagospodarowania terenu. Tymczasem, wykonane ściany czołowe są położone pod kątem względem granicy, czyli inwestycja jest niezgodna z zaplanowanym projektem i stanowi istotną zmianę w projekcie zagospodarowania działki (por. art. 36a ust. 5 pr.b.).

Pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. organ II instancji złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie, oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca pismem z dnia 4 marca 2021 r. przedłożyła kolejną ekspertyzę techniczną należących do niej budynków gospodarczych, z której wynika, że istniejąca więźba dachowa ma przekroczony o 40 % dopuszczalny stan graniczny nośności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nieprawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/ Gl 50/21 stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. w sprawie skarżącej oraz zobowiązał do wydania aktu kończącego postępowanie w przedmiocie oceny stanu technicznego zabudowań należących do skarżącej, jak i inwestorów, w terminie miesiąca od dnia otrzymania akt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.).

W tym miejscu należy przypomnieć, że podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego, mającego wydać decyzje w określonej sprawie, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie (art. 7 i art. 77 k.p.a). Również nie ma ustawowej definicji "okoliczności istotne w sprawie", ani nie jest możliwe sformułowanie uniwersalnej, zawsze poprawnej definicji tego określenia. Jednakże organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w szczególności powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę (art. 78 k.p.a.). Konsekwencją tego stanu rzeczy jest obowiązek wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wyboru faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a ). Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Bez ich wyjaśnienia rozstrzygnięcie zarówno organu I instancji, jak i organu II instancji byłoby przedwczesne.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ocenie Sądu została poddana decyzja organu II instancji z dnia [...] r., utrzymująca w mocy część decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie pozwolenia na wejście na teren nieruchomości skarżącej (opisanej na wstępie).

Stosownie do treści art. 47 ust. 2 pr.b., w razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, organ administracji architektoniczno-budowlanej określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Natomiast zgodnie z ust. 1 tego artykułu jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu.

Przywołana regulacja ma na celu ograniczenie prawa własności poprzez upoważnienie innej osoby do korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej i stąd też ma charakter szczególny. Tryb ten jest wyjątkiem od zasady cywilnoprawnego załatwienia sprawy, tj. uzgodnienia między stronami, czyli inwestorem i właścicielem nieruchomości zakresu robót, terminu ich wykonania czy też sposobu likwidacji szkód, które mogą powstać. Zgodnie z zasadą racjonalności ustawodawca uznał, że zastosowanie w pierwszej kolejności administracyjnej metody regulacji stanowiłoby zbyt daleko idącą ingerencję w prawa właściciela sąsiedniej nieruchomości. Administracyjnoprawny tryb rozstrzygnięcia konfliktu interesów ma zatem charakter subsydiarny w stosunku do drogi cywilnoprawnej, opartej na konsensusie stron. Zatem komentowany przepis powinien być interpretowany zawężająco i może stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy przedmiotowe wejście jedynie ułatwia wykonanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych. W przypadku pozytywnej dla inwestora decyzji muszą jednocześnie być spełnione trzy elementy będące przedmiotem orzekania: uznanie zasadności wniosku inwestora, określenie granic niezbędnej potrzeby oraz ustalenie warunków korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Oceniając zasadność wniosku, organ bada: po pierwsze, czy inwestor podjął starania o uzyskanie zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu i czy starania te okazały się bezskuteczne; a po drugie, czy wejście na teren sąsiedniej nieruchomości jest konieczne i niezbędne do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych. W konsekwencji, dopiero łączne spełnienie obu warunków umożliwia organowi wydanie pozytywnej decyzji z zakreśleniem czasowych ram wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych. Jeżeli jeden z warunków nie zostanie spełniony, organ powinien wydać decyzję odmowną. Jednocześnie organ nie jest uprawniony do kwestionowania ani rodzaju planowanych robót budowlanych ani potrzeby ich przeprowadzenia. Powyższe twierdzenia znajdują potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: z dnia 7 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 542/18 oraz z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 135/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 204 r., sygn. akt II SA/Lu 269/4; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 stycznia 204 r., sygn. akt II SA/Op 305/11; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 726/10 oraz z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1135/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 707/07).

W tym miejscu szerzej należy odnieść się do warunku niezbędności prac. Mówimy o nim w sytuacji, w której wejście na teren sąsiedni występuje, gdy obiekty, na których mają być wykonane prace, znajdują się na granicy działki sąsiedniej bądź lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość i nieruchomości wspólnej w takiej od niej odległości, że dostępny teren nieruchomości inwestora nie wystarczy na ich przeprowadzenie. Chodzi więc wyłącznie o sytuację, w której nie ma innej możliwości przeprowadzenia przez inwestora prac przygotowawczych lub budowlanych. Okoliczność wejścia na nieruchomość sąsiednią powinna być oceniana w oparciu o zatwierdzony projekt budowalny lub na podstawie dokumentacji dołączonej do przyjętego zgłoszenia, a nie jedynie na podstawie oświadczenia potencjalnego inwestora (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 409/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 154/4).

Odnosząc się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy dostrzec, że skarżąca nie wyraziła zgody na wejście na teren jej nieruchomości z uwagi na zachowanie warunków bezpieczeństwa. Uwagę taką zamieściła już w piśmie z dnia 17 czerwca 2019 r. (załącznik do wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne). Wówczas już sygnalizowała wielokrotne wejście inwestorów bez jej zgody na należącą do niej i jej córki nieruchomość oraz rozbiórkę bez jej zgody i wiedzy ściany nośnej, jak też domagała się przywrócenia do stanu poprzedniego.

Podnosiła, iż inwestorzy poprzez wyburzenie ściany spowodowali zagrożenie zdrowia i życia dla osób przebywających na jej nieruchomości, jak też nieruchomości inwestorów, na której budują budynek usługowo-handlowy wraz z instalacjami (wodociągową, sanitarną, c.o., gazową, kanalizacją deszczową i elektryczną) przy ul. [...] nr [...] w C. (k. 10 akt administracyjnych). Już wtedy organ I instancji uwzględnił uwagi skarżącej i postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym i dokonał uzupełnienia analizy nasłonecznienia oraz miał wiedzę o przyleganiu projektowanego budynku do nieczynnych kominów na sąsiednim budynku gospodarczym, należącym do skarżącej.

Skarżąca podnosiła, że wejście na dach należących do niej budynków gospodarskich grozi zawaleniem oraz przedłożyła ekspertyzę potwierdzającą taki stan rzeczy. Jak również akcentowała, że wykonane dotychczas przez inwestorów prace nie są zgodne z pozwoleniem na budowę.

Okoliczności wykazane w przedłożonych dwóch ekspertyzach nie mogą pozostać bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż chodzi o bezpieczeństwo ludzi i to w kontekście niezbędności jego zabezpieczenia.

Sąd z urzędu ma wiedzę o nieprawomocnym wyroku z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Gl 50/4, wskazującym na przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta C. w sprawie dotyczącej oceny stanu technicznego obiektu budowlanego w postaci zabudowań gospodarczych należących do skarżącej, jak i inwestycji uczestników postępowania. Skarżąca w tym postępowaniu przedłożyła uzupełnioną na żądanie organu nadzoru budowlanego ekspertyzę techniczną dotyczącą tych zabudowań.

Należy podkreślić, że skarżąca od samego początku podnosiła kwestię bezpieczeństwa planowanych przez inwestorów prac oraz już istniejące naruszenia w budowie przez inwestorów budynku usługowego wraz z infrastrukturą techniczną. Mają być one wykonane z rusztowania, które ma wspierać się na dachach istniejących od wielu lat budynków gospodarczych, należących do skarżącej.

Jak już wcześniej zauważono, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy są zobowiązane do ustalenia i rozważenia całości materiału dowodowego, a następnie do oceny całokształtu materiału dowodowego (art. [...] k.p.a.). Zatem organ jest zobligowany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz wykazania, że w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Co więcej, na mocy powszechnie przyjętego poglądu, organ ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie specjalistycznej posiadanej przez niego wiedzy. Nadto, w uzasadnieniu decyzji przywołuje fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Skoro, istnieje wątpliwość co do stanu technicznego zabudowań gospodarczych należących do skarżącej, na których ma być posadowiona konstrukcja rusztowania niezbędna do wykonania prac budowlanych, to nie można stwierdzić spełnienia w sprawie wszystkich przesłanek określonych w art. 47 ust. 2 pr.b., a ściślej przesłanki rozważenia kwestii niezbędności wykonania planowanych przez inwestorów prac, w tym także w kontekście bezpieczeństwa ich przeprowadzenia. Prawdą jest, że ewentualne szkody, które mogą powstać w zakresie bezpieczeństwa ludzi, czy też szkody powstałe w rzeczach, są zaspokajane na podstawie przepisów prawa cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 198/15), gdyż stosunek jaki łączy inwestora z właścicielem nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, tym niemniej skład orzekający uznał, że ze względu na wagę dobra jakie ma być chronione, tj. zdrowie i życie, nie można tego czynnika w rozpatrywanej sprawie pominąć. W takiej sytuacji należy rozważyć wszystkie możliwe drogi dojścia do inwestycji realizowanej przez uczestników postępowania, bądź też odmówić wydania decyzji w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości lub też zawiesić je do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stanu technicznego budynków gospodarczych skarżącej. Nadto, organy obu instancji mając informację o tym, że istnieje ryzyko zawalenia się budynku oraz obawa o bezpieczeństwo osób i mienia, zobligowane były do skierowania stosownych zapytań do właściwych instytucji, celem ustalenia pełnego stanu faktycznego.

W tym miejscu przyjdzie zaakcentować, że bezpieczeństwo w obowiązujących przepisach prawa budowlanego stanowi ważną i istotną przesłankę. Pojawia się na przykład w art. 31a, art. 32d, art. 35, art. 38, art. 50 i art. 66 pr.b. Przenosi się także na tematykę bezpieczeństwa pożarowego, czy też odpowiednich warunków higienicznych, zdrowotnych i użytkowych, jak również pojawia się w kontekście przesłanek odpowiedzialności za ich naruszenie.

Biorąc pod uwagę to, że każda sprawa administracyjna ma swój odrębny stan faktyczny i niezależny byt, nie można pominąć tak ważnej kwestii jaką jest bezpieczeństwo w ramach niezbędności wykonania przez inwestorów prac budowlanych.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak również decyzję organu I instancji (punkt 1 sentencji). O kosztach Sąd rozstrzygnął w punkcie 2 sentencji, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.), na którą składają się opłata sądowa (500 zł.), opłata skarbowa (17 zł.) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł.).

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.