Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 238/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134 par. 1 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 237 par. 1 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej A. G.- W. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2009r.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2009r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2008r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. chorób zawodowych wymienionych w poz. 1/8, 3/1, 3/4, 5, 11, 12, 13, 25/5, 25/6 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż postępowanie prowadzone było po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2006r., sygn. akt III SA/Kr 1/05, którym zostały uchylone decyzje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej l i II instancji. Sąd zarzucił m.in., że decyzje organów obu instancji zapadły przedwcześnie, na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w oparciu o orzeczenia lekarskie, które nie zawierają pełnego, przekonującego i jednoznacznego uzasadnienia, jednocześnie podkreślając, że uzasadnienia tych orzeczeń są niezwykle lakoniczne i nie można ich uznać za wystarczające. Ponadto WSA wskazał, że organy administracyjne l i II instancji nie ustosunkowały się w swoich decyzjach do zarzutów M. M. dotyczących orzeczeń lekarskich oraz w uzasadnieniach tych decyzji znalazła się jedynie informacja, że niniejsze postępowanie nie dotyczy przewlekłego zapalenia oskrzeli. W związku tym Sąd uznał, iż powyższe uzasadnienia nie spełniają wymogów art. 107 § 3 Kpa.

Organ II instancji stwierdził, iż w prowadzonym postępowaniu administracyjnym ustalono, iż M. M. przez 27 lat pracował jako spawacz. W czasie wykonywanej pracy narażony był na działanie: pyłów przemysłowych, dymów spawalniczych zawierających żelazo i jego związki, mangan i jego związki, chrom i jego związki, kobalt i jego związki, nikiel i jego związki, wolfram i jego związki, tlenek węgla, tlenki azotu, fluorki oraz promieniowania podczerwonego i nadfioletowego. Brak wyników pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowiskach, na których M. M. pracował. Na stanowisku spawacza M. M. był zatrudniony kolejno:

- od 02.11.1967r. do 31.07.1979r. w [...] Przedsiębiorstwie Robót [...] "A" w K.,

- od 01.08.1979r. do 23.12.1982r. w Przedsiębiorstwie [...] "B" w S., w tym od 27.04.1981r. do 20.09.1982r. na budowie eksportowej,

- od 24.12.1982r. do 31.12.1991r. w Kombinacie [...] w T., na budowie eksportowej,

-od 03.01.1992r. do 15.04.1992r. w Przedsiębiorstwie [...] "C" sp. z o.o. w T., na budowie eksportowej,

- od 16.04.1992r. do 29.07.1992r. w "D" w W., na budowie eksportowej,

- od 03.08.1992r. do 31.03.1993r. w "E" sp. z o.o. w G., na budowie eksportowej,

- od 18.04.1993r. do 31.12.1994r. w Zakładzie Usług [...] "F" w B., na budowie eksportowej.

Od 01.01.1995r. do 31.07.1996r. M. M. przebywał na rencie, a następnie zatrudniony był:

- od 01.08.1996r. do 30.05.1997r. w Zakładzie [...] E. L. w B., na stanowisku ślusarz-konserwator (1/2 etatu).

- od 31.05.1997r. do 07.05.2002r. w Przedsiębiorstwie [...] "E. L." w B., na stanowisku ślusarz - konserwator.

Na stanowisku ślusarza-konserwatora M. M. nie wykonywał czynności spawalniczych, nie pozostawał w ekspozycji na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę chorób zawodowych. Reasumując organ II instancji stwierdził, że narażenie na wymienione wyżej szkodliwe czynniki środowiska pracy ustało w 1994r.

Organ II instancji wyjaśnił, iż Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z prośbą o uzupełnienie treści orzeczeń lekarskich zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w w/w wyroku. Ponadto kilkakrotnie zwracał się do obu jednostek orzeczniczych o zajęcie stanowiska i dodatkowe wyjaśnienia odnośnie zarzutów M. M. wobec orzeczeń lekarskich.

Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego ponownie przeanalizowały całą dotychczasową dokumentację medyczną zgromadzoną w niniejszej sprawie, w tym również przedłożoną przez M. M. Obie jednostki orzecznicze przeprowadziły również dodatkowe badania u pacjenta i na tej podstawie wydały orzeczenia uzupełniające do wydanych orzeczeń lekarskich z 2003 roku dotyczących:

pylicy płuc krzemowej - poz. 3/1

Ośrodek Medycyny Pracy wydał w dniu [...] 2007r. orzeczenia lekarskie znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej (poz. 3/1).

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego jako jednostka drugiego stopnia diagnostyczno-orzeczniczego wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2007r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania pylicy płuc z uwagi na brak obecności typowych zmian radiologicznych odpowiadających pylicy płuc.

choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych - poz. 11

Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2007r., znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania w/w choroby zawodowej, z uwagi na nie stwierdzenie u M. M. cech zwłókniającego zapalenia pęcherzyków płucnych i rozlanego postępującego zwłóknienia śródmiąższowego, tj. zmian typowych dla tej choroby.

Również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wobec braku objawów choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych wydał orzeczenie lekarskie - uzupełniające - z dnia [...] 2007r., znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

alergicznego nieżytu nosa - poz. 12

Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2007r., znak: [...] - (uzupełniające do orzeczenia z 2003r.) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Z powyższym stanowiskiem zgodził się Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] - uzupełniające - z dnia [...] 2007r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ charakter zmian patologicznych stwierdzanych badaniem laryngologicznym nie upoważnia do rozpoznania alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa.

zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym - poz. 13.

W dniu [...] 2007r. Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie (uzupełniające do orzeczenia z 2003r.) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (znak: [...]).

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał stanowisko OMP i wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2007r., znak: [...] - uzupełniające - o braku podstaw do rozpoznania obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym.

choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi - poz. 25.

Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2007r., znak; [...] (uzupełniające do orzeczenia z 2003r.) uzasadnił brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej brakiem zmian chorobowych charakterystycznych dla zawodowej zaćmy.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego potwierdził stanowisko OMP i wydał orzeczenie lekarskie - uzupełniające, z dnia [...] 2007r., znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi pochodzenia zawodowego.

Uwzględniając wskazania Sądu, Ośrodek Medycyny Pracy wystawił również trzy nowe orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, które nie były przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przed wyrokiem WSA w Krakowie. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podtrzymał stanowisko OMP i wydał stosowne orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania niżej wymienionych chorób zawodowych:

przewlekłego zawodowego zatrucia dymami spawalniczymi zawierającymi mangan - poz. 1/8 (orzeczenie Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2007r., znak: [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2007r. nr [...]).

pylicy płuc spawaczy - poz. 3/4 (orzeczenie Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2007r., znak: [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2007r. nr [...]).

przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z trwałym upośledzeniem sprawności wentylacyjnej płuc w postaci obniżenia natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 poniżej 50% wartości należnej - poz. 5 (orzeczenie Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2007r. znak: [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2007r. nr [...]).

Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z całością dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznał, iż rozstrzygnięcie decyzji organu l instancji jest merytorycznie uzasadnione. Organ II instancji nie zakwestionował narażenia zawodowego M. M. na pyły i gazy drażniące w czasie pracy zawodowej na stanowisku spawacza, tj. do 1994r. Zdaniem organu, sam fakt narażenia na czynniki szkodliwe, przy braku objawów klinicznych choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Powodem wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. chorób zawodowych wymienionych w poz.: 1/8, 3/1, 3/4, 5, 11, 12, 13, 25/5, 25/6 wykazu chorób zawodowych cytowanego na wstępie rozporządzenia, był właśnie brak rozpoznania klinicznego w/w chorób zawodowych przez jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. W przedmiotowej sprawie orzekały jednostki orzecznicze l i II stopnia, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Obie jednostki orzecznicze nie stwierdzają skutków zdrowotnych narażenia M. M. na pyły i dymy spawalnicze. Realizując wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie, jednostki orzekające wydały uzupełniające orzeczenia lekarskie oraz dodatkowe opinie, w których odniosły się do całej dokumentacji lekarskiej w w/w sprawie w tym również przedłożonej przez M. M. Jednostki orzekające ustosunkowały się również do zarzutów stawianych przez M. M. wobec orzeczeń lekarskich, a wyjaśnienie ich zostało zawarte w uzasadnieniach orzeczeń i opiniach lekarskich wydanych w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż wydane w niniejszym postępowaniu orzeczenia lekarskie i uzupełniające opinie, przez jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych są wzajemnie spójne, jednoznaczne i udzieliły odpowiedzi na uwagi wnoszone przez M. M. odnośnie orzeczeń lekarskich.

Ponadto Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że zatrucia przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne (poz. 1 wykazu), pylice płuc (poz. 3 wykazu) oraz choroby wywołane pyłem metali twardych (poz. 11 wykazu) nie mają określonego czasu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania ich jako choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, a zatem mogą być rozpoznane w każdym czasie po zakończeniu pracy zawodowej w przypadku wystąpienia objawów chorobowych.

Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego M. M. wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, oraz naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego, w szczególności art. 75, 77 § 1 78 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także niewłaściwą ocenę dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż cierpi na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z upośledzeniem wentylacji objawiające się m. in. dychawicą oskrzelową. Pierwsze objawy dolegliwości układu oddechowego wystąpiły u niego już na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. W związku z tym, zdaniem skarżącego doszło do naruszenia prawa i jego interesu prawnego. Stosownie bowiem do § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej toczy się już od grudnia 1994r. Oznacza to, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294), które nie przewidują ograniczenia wystąpienia objawów choroby tego rodzaju do okresu 1 roku.

Skarżący zakwestionował również diagnozę w kwestii braku choroby płuc wywołanej pyłem metali twardych. Uważam, że opis zmian i wynikająca z nich konkluzja pozostają w sprzeczności z innymi przeprowadzonymi w niniejszej sprawie badaniami. Skarżący nie zgadza się też z opiniami dotyczącymi pylicy płuc spawaczy. Przez wiele lat pracował jako spawacz i już w okresie wykonywania pracy miał problemy z oddychaniem. Jego dolegliwości w żaden sposób nie dają się wytłumaczyć inaczej jak tylko konsekwencją długotrwałego narażenia na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia w miejscu pracy.

Skarżący zarzucił również, iż w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do zastrzeżeń jakie znalazły się w wyroku WSA w Krakowie, jak również zawartych w odwołaniu oraz w pismach uzupełniających. W szczególności nie uwzględniono jego wniosków dowodowych w kwestii rodzajów i zakresów przeprowadzanych badań.

Skarżący podniósł także, że choroba zawodowa w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli w następstwie przewlekłego narażenia na pyły i gazy drażniące, występuje bez ostrego początku. Największy stopień ryzyka wystąpienia choroby występuje w przypadku jednoczesnego narażenia na pyły i gazy drażniące. Zgodnie z przyjętymi standardami diagnozowania chorób zawodowych, narażenie na działanie czynników szkodliwych w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne powinny być długotrwałe - co najmniej 10-letnie. W przypadku skarżącego takie badania nigdy nie były przeprowadzone, choć pracował w bardzo trudnych i szkodliwych warunkach, narażony na działanie pyłów i gazów drażniących przez 27 lat.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiotowym postępowaniu dostosowano się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Krakowie, zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący, został w całości poddany analizie i wobec braku rozpoznania klinicznego choroby zawodowej, wydane decyzje o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych są merytorycznie i prawnie uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008r. nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Powstaje zatem pytanie jakie skutki wywołało to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie.

Jak wiadomo przedmiotem pytania prawnego Sądu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego jest ocena konstytucyjności zaskarżonego przepisu kształtującego obowiązek strony, po to, by następnie Sąd ten mógł orzec o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r., P. 7/2000, OTKA 2002/2/13). Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest wyczerpująca ocena prawna zaskarżonej decyzji, a więc ustalenie czy również po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego zaskarżona decyzja ma pozostać w obrocie prawnym.

Nie może ulegać wątpliwości, że z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie zgodności z Konstytucją tych przepisów. To zaś oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także zaskarżona do sądu decyzja administracyjna, wydane zostały na podstawie przepisów prawnych niezgodnych z Konstytucją. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wydaje się bowiem, że obowiązywania aktu nie powinno się utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński, "Glosa do wyroku TK z dnia 23 października 2007r., P 10/07, ZNSA 2008, nr 1), a stosowanie przez sąd przepisu, który orzeczeniem TK, ostatecznym i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa. Należy przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wobec spraw będących w toku sąd administracyjny ma zatem możliwość dokonania oceny rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknięcia sytuacji, kiedy sąd zadając pytanie prawne orzekałby według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Trudno też byłoby uznać za zgodne z zasadą ekonomiki procesowej zawieszenie postępowania przed sądem i oczekiwanie na wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, skoro to wykonanie może trwać bardzo długo. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art.145a kpa).

W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.