Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 642/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 188
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. SA w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Bk 730/16 w sprawie ze skargi P. SA w L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] i decyzję Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej P. SA w L. kwotę 1137 zł ( tysiąc sto trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 730/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę P.SA w Lublinie na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2016 r., nr [...]w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazano, że Dyrektor P.S.A. Oddział w B., zwrócił się do Starosty Powiatowego w K., pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. o wydanie w trybie art. 126 ust. 5 w związku z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), zwanej dalej: "u.g.n.", decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości w dniu 29 lipca 2016 r. oznaczonej nr geod. [...], położonej we W., gm. K., celem wykonania prac skutkujących zapobieżeniu powstania znacznej szkody.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...]lipca 2016 r. pracownicy P.S.A. Oddziału w B. podczas obchodu terenu stwierdzili upalone wierzchołki drzew rosnących pod linią energetyczną między słupami 161-162 na odcinku N. W celu zapobieżenia pożarowi, uszkodzeniu urządzeń elektroenergetycznych i wyeliminowaniu zagrożenia utraty zdrowia i życia ludzi i zwierząt, zaszła pilna potrzeba wycięcia drzew rosnących pod linią między słupami 161-162. W dniu [...]lipca 2016 r. zostały wykonane prace obejmujące wycinkę drzew o średnicy pnia ok. 15 cm na długości ok. 25 m i szerokości ok. 18 m (ok. 20 rzędów drzew po ok. 12-15 drzew w rzędzie). Według wnioskodawcy, nagła potrzeba zapobieżenia szkodom, uniemożliwiła złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości. Wnioskodawca nie posiadał też informacji, kto jest właścicielem działki, na której dokonano wycinki.

Po dokonaniu oględzin miejsca wycinki drzew przez pracowników Starostwa w dniu [...] sierpnia 2016 r. i ustaleniu właściciela działki o nr [...], Starosta Powiatu K. wydał, w dniu [...]sierpnia 2016 r., decyzję orzekającą o braku przesłanek do zajęcia nieruchomości o nr [...] celem dokonania wycinki drzew dla zapobieżenia znacznym szkodom. Starosta odmówił udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w dniu 29 lipca 2016 r. z uwagi na brak przesłanek z art. 126 ust. 5 i 8 w związku z art. 126 ust. 1 u.g.n.

W uzasadnieniu decyzji, Starosta Kolneński podał fakty ustalone w toku oględzin, z których wynikało, że w dniu [...]lipca 2016 r. pracownicy wnioskodawcy dokonali wycinki sosen na obszarze o pow. 520 m². Średnica sosen wynosiła od 12 do 18 cm, a wysokość od 9 m do 12 m. Rozpiętość przewodów energetycznych na działce wyniosła 7,5 m. Wśród ściętych drzew zauważono 2 sztuki z osmalonymi i upalonymi wierzchołkami ale z racji grubej warstwy ściętych drzew, nie było możliwości ich policzenia. Orientacyjna ilość wyciętych drzew została wskazana na ok. 300 szt. Nie zaobserwowano uszkodzeń linii energetycznej. Zauważono, że na sąsiedniej działce o nr [...], wzdłuż linii energetycznej, drzewostan został usunięty wcześniej.

W ocenie organu I instancji, dowód z oględzin miejsca wycinki nie dawał podstaw do zastosowania art. 126 ust. 5 w związku z art. 126 ust. 1 u.g.n., ponieważ nie wszystkie drzewa dotykały przewodów elektrycznych. Zdjęcia dostarczone przez wnioskodawcę wskazują na kilka drzew, których wierzchołki były osmalone i nadpalone. W tej sytuacji P. powinna podjąć adekwatne działania do istniejącego stanu faktycznego, a nie dokonywać wycinki ok. 300 drzew w pasie o szerokości 18 m, bowiem większość drzew nie stanowiła zagrożenia.

Zdaniem organu, wnioskodawca powinien na bieżąco monitorować i wykonywać planowe czyszczenie terenu pod liniami energetycznymi, znając wiek drzew i ich roczne przyrosty. Tak uczynił na działce sąsiedniej o nr [...].

Zdaniem organu, "nagła potrzeba" to sytuacja nadzwyczajna np. katastrofa, awaria urządzeń lub sieci itp. Istotą tej przesłanki jest nieprzewidywalność sytuacji, kiedy występuje potrzeba szybkiego, natychmiastowego działania, aby zapobiec znacznym szkodom. Taka potrzeba nie nastąpiła w stanie faktycznym, na który wskazał wnioskodawca, natomiast mógł dokonać wycinki, zachowując procedurę opisaną w art. 126 ust. 1 u.g.n., tj. uzgodnienia z właścicielem lub uzyskania decyzji administracyjnej.

Wojewoda P., po rozpoznaniu odwołania P.S.A. z siedzibą w L. decyzją z dnia [...] września 2016 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda P. podzielił stanowisko Starosty K.. Podkreślił, że z przepisu art. 125 ust. 5 w związku z art. 126 ust. 1 u.g.n. można skorzystać tylko wówczas, gdy czasowe zajęcie nieruchomości podyktowane jest wystąpieniem siły wyższej, a potrzeba zapobieżenia szkodom jest nagła. Taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie niniejszej.

W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, P.S.A. z siedzibą w L. zarzuciła decyzji:

- naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy a polegającego na rażącym naruszeniu art. 126 ust. 5 i 8 w związku z at. 126 ust. 1 u.g.n. sprowadzającego się do błędnej wykładni przepisu na tle stanu faktycznego;

- naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i 80 k.p.a. poprzez brak obiektywnego rozpatrzenia materiału dowodowego polegającego na stwierdzeniu, że upalone wierzchołki drzew nie potwierdziły przesłanki nagłego charakteru działania z art. 126 ust. 5 u.g.n.;

- naruszenie zasad z art. 8 i 6 k.p.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca przytoczyła treść przepisów art. 126 u.g.n. i ich wykładni. Zdaniem skarżącej, fakt nadpalenia wierzchołków drzew rosnących pod linią energetyczną, wyczerpywał dyspozycję art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. Potrzeba podjęcia nagłego działania, celem wyeliminowania zagrożenia powstania znacznej szkody, miała swoje uzasadnienie w rozmiarze dokonanego zajęcia gruntu i wycięcia drzew. Ryzyko powstania znacznej szkody mogło powstać samoczynnie i nie była konieczna awaria czy wypadek. Informację o powstaniu nagłej realnej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody poprzez wycinkę drzew, skarżąca uzyskała w dniu [...]lipca 2016 r. podczas oględzin linii energetycznej i przystąpiła do działania, nie mając czasu na uprzednie złożenie wniosku.

Zdaniem skarżącej, pozbawione jest logiki stanowisko organu twierdzącego, że skoro nadpalonych było kilka wierzchołków drzew, to należało je usunąć, a nie dokonywać rozległej wycinki. Odmowa wydania decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości przeczyła zasadzie prawdy obiektywnej i wiązała się z brakiem wyjaśnienia stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentacje. Wojewoda dodatkowo stwierdził, że to na podmiocie, który zajął nieruchomość bez uprzedniego uzyskania zezwolenia, udzielonego przez właściwy organ, ciążył obowiązek udowodnienia, że złożenie wniosku było niemożliwe, z uwagi na nagłą potrzebę zapobieżenia znacznej szkodzie, a wejście na nieruchomość uzasadnione było wystąpieniem okoliczności, o jakich stanowi art. 126 ust. 1 u.p.n.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że przepis art. 126 ust. 5 u.g.n. normuje sytuacje nietypowe, kiedy jednostka uprawniona do działań nie może pozostawać w zwłoce i nie ma czasu na złożenie wniosku do starosty o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości.

Orzecznictwo sądowe w tym zakresie jest jednoznaczne w odniesieniu do pojęć "nagłej potrzeby", "siły wyższej", "znacznej szkody". Nagła potrzeba to sytuacja nadzwyczajna powodująca takie zagrożenia jak: katastrofa, awaria urządzeń i sieci. Jest to stan nieprzewidywalny, nakazujący natychmiastowe działania w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, a informacja o takiej sytuacji musi pochodzić z wiarygodnego źródła. Wydanie decyzji następczej z art. 126 ust. 5 u.g.n. musi być podyktowane jeszcze pilniejszą potrzebą niż określona w art. 126 ust. 1 u.g.n. czyli wymagane jest "działanie bardziej nagłe od nagłego". Działanie siły wyższej to wystąpienie różnego rodzaju żywiołów typu: pożar, wichury, burze, powodzie, itp.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organów, że w opisanym przypadku nie nastąpiła potrzeba nagłego wejścia na grunt i dokonania wycinki drzew z pominięciem procedury, o jakiej stanowi art. 126 ust. 1 u.g.n.

Starosta, przed wydaniem decyzji odmownej, dokonał dokładnych oględzin miejsca wycinki drzew pod linią energetyczną na działce nr [...]. Okazało się, że dokonano wycinki ok. 300 drzew w pasie szerokości 18 m, przy rozpiętości przewodów ok. 7,5 m nad działką w sytuacji stwierdzonego nadpalenia (osmolenia) dwóch wierzchołków drzew. Ile wierzchołków drzew stykało się z linią energetyczną a ile wierzchołków było upalonych – nie podaje wnioskodawca we wniosku z dnia 1 sierpnia 2016 r. Nie stwierdzono też, aby w dniu [...]lipca 2016 r. panowały złe warunki atmosferyczne typu wichury czy burze. Taką sytuację można było opanować nie przez nagłe wejście na grunt i wycięcie ogromnej połaci lasu, co było niewspółmierne do zagrożenia i to, w ocenie Sądu, zagrożenia "nie nagłego, nie natychmiastowego", lecz dającego się usunąć w normalnym toku postępowania, tj. poprzez złożenie wniosku do starosty w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., gdzie organ ma obowiązek wydać decyzję niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni.

Informację o dwóch nadpalonych wierzchołkach drzew (a może kilku lub kilkunastu – tego wnioskodawca nie wykazał) skarżąca powzięła podczas rutynowej kontroli, co oznacza, że taki stan istniał wcześniej. Należy zgodzić się więc ze stanowiskiem organów, że skarżąca zaniedbała systematycznego monitorowania wysokości drzewostanu pod linią energetyczną zważywszy, że przyrosty nie następują z dnia na dzień, tylko trwają w czasie przynajmniej jednego, rocznego sezonu. Zatem, nie powstało żadne niekontrolowane zdarzenie w dniu [...]lipca 2016r., które upoważniałoby skarżącą do wejścia na grunt, aby w trybie nagłym dokonać wycinki około 300 drzew.

Słusznie też zauważył organ, iż na działce sąsiedniej o nr [...], zakład energetyczny zadbał odpowiednio wcześniej o wycinkę drzew, których wysokość mogła uszkodzić linię energetyczną, natomiast w tym przypadku dopuścił się, niczym nie uzasadnionej zwłoki. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, że jeśli "paliło się kilka wierzchołków, to dla odwrócenia takiego bezpośredniego zagrożenia uzasadnione i celowe było wejście i dokonanie wycinki drzew". Zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenie nie polega na prawdziwe o tyle, że wierzchołki się nie paliły (w czasie teraźniejszym), lecz były nadpalone w przeszłości i nie wiadomo jak długo utrzymywał się taki stan rzeczy, zanim pracownicy skarżącej to dostrzegli podczas rutynowego obchodu.

W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący a dokonana ocena faktów nie jest dowolna, lecz obiektywna, znajdująca oparcie w dowodach i przepisach prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P.SA w L., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

- art. 126 ust. 5 i 8 w związku z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy zachodziły wszelkie przesłanki do jego zastosowania i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie została spełniona przesłanka nagłej potrzeby wejścia na grunt i dokonania wycinki z pominięciem procedury o jakiej stanowi art.126 ust. 1 u.g.n.;

- art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę stanu faktycznego objętego skarżoną decyzją poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń pozbawionych uzasadnienia w rzeczywistości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w zaistniałym stanie faktycznym doszło do nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie oraz w dniu zdarzenia brak było możliwości złożenia wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, albowiem stan który zastano w dniu [...]lipca 2016 r wymagał natychmiastowej interwencji w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody. Nie wymaga wiedzy specjalistycznej stwierdzenie, że palenie się wierzchołków drzew w wyniku styczności z linią elektroenergetyczną grozi rozprzestrzenieniem się ognia oraz zagraża nie tylko urządzeniom elektroenergetycznym, ale także mieniu i ludziom.

W przedmiotowej sprawie ustalenia wymagało czy zaszła nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie, a w związku z tym, czy pracownicy skarżącego uprawnieni byli do wejścia na nieruchomość, nie zaś ustalenie zasadności rozmiaru wyciętych w celu zapobieżenia szkodzie drzew, co uczyniono rozstrzygając niniejszą sprawę.

Prawdą jest, że wzrost drzew nie nastąpił nagle i istniała możliwość wcześniejszego wycięcia ich przez skarżącą. Jednakże w pewnym momencie tj. [...]lipca 2016 r. stwierdzono stan, który wyczerpywał przesłanki do natychmiastowego podjęcia działań mających na celu zapobieżenie powstaniu znacznej szkody.

Szerokość pasa wycinki pod liniami energetycznymi zależna jest od napięcia linii. Zgodnie z normą PN-EN 50341-3-22-2010 i tak dla linii 110 kV (taka znajduje się na nieruchomości nr geod. [...]położonej w K.) szerokość pasa wycinki winna być nie mniejsza niż 13,63 m. Zgodnie z przyjętymi wytycznymi u skarżącej zalecana jest wycinka na szerokości od 15 do 18 m . Taka ocena nie została dokonana

Z wniosku skarżącej spółki skierowanego do Starosty K., wynika, że upalone wierzchołki drzew skutkowały zagrożeniami pożarowymi i porażeniowymi, a tym samym stanowią źródło pożaru na pozostałej części nieruchomości, uszkodzenia urządzeń elektroenergetycznych, a przede wszystkim miały na celu wyeliminowanie zagrożenia utraty zdrowia i życia ludzi i zwierząt. Bez znaczenia dla oceny nagłości zapobieżenia powstaniu znacznej szkody jest rozmiar dokonanego zajęcia, albowiem skoro paliło się kilka wierzchołków, to dla odwrócenia takiego bezpośredniego zagrożenia uzasadnione i celowe było wejście i dokonanie wycinki drzew.

W ocenie skarżącej, okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę jednoznacznie wskazywały na zagrożenie, jakie spowodowały palące się i wrastające w linię wierzchołki drzew. Stwarzało to realne niebezpieczeństwo powstania większego pożaru czy też porażenia ludzi. Tym samym zagrożenie, jakie stwarzają drzewa rosnące na nieruchomości, należało ocenić jako znaczne, a skutki i skala ewentualnych zdarzeń związanych z powaleniem choćby jednego z tych drzew mogłyby być tragiczne.

Zaniechanie wejścia na nieruchomość i wycięcia drzew spowodowałoby spiętrzenie zagrożenia, ponieważ drzewa wciąż rosną i w związku z tym ryzyko z nimi związane również wzrasta. Należy przy tym podkreślić, że ryzyko znacznej szkody może powstać samoczynnie i nie jest konieczna awaria lub wypadek. W związku z tym określony stan uzasadniający wejście na nieruchomość może już jakiś czas istnieć, natomiast nagłość potrzeby wynika z aktualnego pozyskania wiedzy o tym stanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano zarówno podstawę o charakterze prawnoprocesowym opartą na zarzucie naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego (art. 7, 77 oraz 80 k.p.a.) jak i podstawę prawnomaterialną. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podstawy prawnoprocesowej uznać należy ją za całkowicie pozbawioną podstaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy został zgromadzony i właściwie oceniony przez orzekające organy administracji. Z materiału tego w sposób niewątpliwy wynika, że na zalesionej nieruchomości, której dotyczy decyzja stwierdzono istnienie drzew nadpalonych na wierzchołkach wrastających w linię energetyczną.

Przepis art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), zwanej dalej: "u.g.n." stanowi, że w przypadkach, gdy wymaga tego siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja w tym zakresie zostaje wydana niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji takiej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 126 ust. 2 ustawy).

Dopiero wówczas, gdy nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji możliwe jest uczynienie użytku z art.126 ust. 5 u.g.n. i czasowe zajęcie nieruchomości bez uprzedniego uzyskania stosownej decyzji na to zezwalającej.

Zatem przepisy ustawy przewidują dwa poziomy nagłości potrzeby zapobieżenia powstania znacznej szkody. Drugi z nich – kwalifikowany występuje w sytuacji, gdy oczekiwanie na wydanie przez starostę decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. uniemożliwiłoby zapobieżeniu powstania nagłej szkody lub innych skutków siły wyższej. Na tę podstawę prawną powołały się orzekające w niniejszej sprawie organy administracji.

Przepisy art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. przewidują zatem ograniczenie gwarantowanego przez art. 64 ust. 1 Konstytucji RP prawa własności - przez czasowe zajęcie nieruchomości w ściśle określonych przypadkach. Każda forma ograniczenia prawa własności musi, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których jest ustanowiona.

Nie budzi żadnych wątpliwości to, że celem ustanowionych w drodze art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. dopuszczalnych form ograniczenia prawa własności jest ochrona bezpieczeństwa osób lub mienia, zagrożonych działaniem siły wyższej lub innymi czynnikami, przy czym potrzeba działania musi mieć cechy nagłości, a w przypadku art.126 ust. 5 u.g.n., nawet szczególnej nagłości - gdy nie jest możliwe złożenie wniosku do starosty. Cel w jakim dokonuje się zajęcia nieruchomości na podstawie art.126 ust. 5 u.g.n. i środki stanowiące formę tego zajęcia należą niewątpliwie do elementów podlegających ocenie w procesie badania, czy ograniczenie prawa własności dokonane na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. stanowi celowy i proporcjonalny środek zmierzający do usprawiedliwionego, nadrzędnego celu jakim jest ochrona zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia.

W rozpatrywanej sprawie potrzeba zastosowania środków ochronnych nie powinna budzić wątpliwości. Stwierdzenie, że na nieruchomości zalesionej znajdują się nadpalone drzewa z koronami wrośniętymi w linię energetyczną wymaga niezwłocznej interwencji. Świadczy to bowiem o stanie bardzo poważnego zagrożenia pożarowego, zwłaszcza w sezonie letnim (przełom lipca i sierpnia). Zatem niezależnie od tego, czy wcześniej odpowiednie służby skarżącej uchybiły swym obowiązkom czy też nie, to stwierdzenie poważnego zagrożenia pożarem rodziło konieczność natychmiastowej interwencji. Niezbędne było w tym celu zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. Z tego powodu uznać należało za uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 126 ust. 5 u.g.n. Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął bowiem, że w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do zastosowania tego przepisu z uwagi na niedopełnienie obowiązków związanych z właściwym utrzymaniem terenu przez skarżącą.

Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść decyzji opartej na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. powinna określać zakres dopuszczalnych w ramach zajęcia gruntu działań, związanych wprost z osiągnięciem celu omawianej regulacji. Dokonując ingerencji w sferę prawa własności gruntu organ administracji publicznej powinien kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Trudno nie dostrzec naruszenia zasady proporcjonalności w wycięciu 300 drzew bez wcześniejszego uzyskania zgody w drodze decyzji administracyjnej, mając na względzie ilość drzew, na których stwierdzono nadpalenie i ilość drzew znajdujących się bezpośrednio pod linią energetyczna. Wyjątkowy tryb postępowania oparty na przepisie art. 126 ust. 5 u.g.n. sprowadzający się do następczej legalizacji naruszenia prawa własności dokonanego w celu ochrony szczególnie istotnych wartości nie powinien zastępować trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 u.g.n., gwarantującego także szybkość wydania decyzji, podlegającej natychmiastowej wykonalności.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając istotę sprawy za wyjaśnioną na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżony wyrok jak i decyzje organów obu instancji.

Organ administracji, rozpatrujący ponownie sprawę wyda stosowną decyzję, opierając się na dokonanych już ustaleniach faktycznych, biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej ocenę prawną.

Wobec uwzględnienia skargi, rozstrzygnięcie o kosztach oparto na przepisie art.203 pkt 1 p.p.s.a.