Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 33/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 217 par. 2 pkt 1, art. 76 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 2, art. 2 pkt 4 i 5, art. 15 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 137
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. J., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 15 września 2015r. B. J. wystąpił do MOPS w [...] o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia 4 listopada 2015r. organ I instancji odmówił przyznania stronie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podnosząc, że dochód rodziny wnioskodawcy z 2014r., ustalony na podstawie wniosku i załączonych do niego dokumentów, wyniósł 18.120,96 zł, to jest 755,04 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. W rezultacie została przekroczona kwota dochodu uprawniająca do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W podstawie prawnej decyzji organ powołał m. in. art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 4, 5 oraz art. 9 ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015r. poz. 859 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114 ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył B. J., podnosząc, że w ubiegłym roku za wyniki w nauce zakwalifikował się do wyjazdu na staż ze szkoły sfinansowany z Unii Europejskiej. Na stażu przebywał od 3 marca 2014r. do 28 marca 2014r., a w jego ramach otrzymał kieszonkowe, które było przeznaczone na wyżywienie na czas pobytu. Podkreślił, że na staż pojechał aby się dokształcać i nabywać nowych umiejętności. W rezultacie zostały mu odebrane alimenty, a na pomoc ze strony ojca nie może liczyć, gdyż od urodzenia nie utrzymuje z nim kontaktu. Podniósł, że zarobki matki wynoszą 1.320 zł netto i nie wystarczają na pokrycie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniosło, że B. J. ubiega się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2015/2016, a w związku z tym dochodem na podstawie którego należy ocenić jego prawo do świadczeń, jest dochód z 2014r. Rodzina wnioskodawcy (składającą się z 2 osób) osiągnęła w 2014r., tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, łączny dochód w kwocie 18.120,96 zł. Zgodnie z załączonym do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 17 sierpnia 2015r. matka wnioskodawcy – [...] osiągnęła w 2014r. dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w kwocie 20.265,00 zł, przy czym podatek należny wyniósł 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 2.961,36 zł, a składki na ubezpieczenia zdrowotne wyniosły 1.677,48 zł. Zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2015r. B. J. osiągnął w 2014r. dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w kwocie 2.494,80 zł. Z załączonego do akt sprawy PIT-u 8C wynika, że dochód w kwocie 2.494,80 zł, wykazany w ww. zaświadczeniu, został uzyskany jako "kieszonkowe w ramach stażu".

Mając na względzie powyższe Kolegium wskazało, że łączny dochód osiągnięty w 2014r. przez rodzinę wnioskodawcy wyniósł ogółem 18.120,96 zł (20.265,00 zł - 2. 961, 36 zł - 1. 677, 48 zł = 15. 626,16 zł + 2. 494, 80 zł). Tym samym miesięczny dochód rodziny za 2014r., wyliczony dla celów ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego to 1.510,08 zł, co z kolei daje kwotę 755,04 zł na osobę w rodzinie. Ta ostatnia okoliczność przesądza o przekroczeniu kryterium dochodowego kwalifikującego do tych świadczeń.

Kolegium uznało za niezasadny zarzut odwołania dotyczący doliczenia do dochodu rodziny wnioskodawcy dochodu osiągniętego w 2014r. z tytułu "kieszonkowego otrzymanego w ramach stażu". W tym zakresie organ powołał się na art. 15 ust. 1 i 4 ustawy oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2015r. Kolegium podkreśliło, że dane dotyczące dochodu podatnika wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego nie podlegają ocenie organów administracji właściwych w sprawach ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaświadczenie stanowi bowiem urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 217 § 2 i art. 218 § 1 K.p.a.). Dane zawarte w zaświadczeniu są wiążące dla organu. W konsekwencji organy orzekające w przedmiocie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie są uprawnione do samodzielnego ustalania znaczenia danych zawartych w treści ww. zaświadczenia. Tym samym w sytuacji, gdy organ podatkowy wykazał dochód ze stażu jako dochód opodatkowany podatkiem dochodowym, Kolegium nie jest umocowane do podważenia ustaleń tego organu tj. do kwestionowania zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto Kolegium, powołując się na art. 2 pkt 17 ustawy, wskazało że dochód B. J. uzyskany z tytułu stażu (tj. kieszonkowego w ramach stażu) nie może zostać utracony, gdyż ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawarła go w katalogu zdarzeń powodujących utratę dochodu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł B. J., domagając się uchylenia decyzji Kolegium w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zwrotu zaległych alimentów oraz "przywrócenia alimentów za cały okres 2015/2016". W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu podkreślając jednocześnie, że przepis dotyczący kryterium dochodowego narusza wartości konstytucyjne, które odnoszą się do zapewnienia przez państwo ochrony praw dziecka, znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej oraz społecznej – zwłaszcza w rodzinie niepełnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy P.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] odmawiająca skarżącemu przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015r. poz. 859 ze zm.), zwanej dalej ustawą, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego .

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie określa własnej definicji dochodu oraz dochodu rodziny, lecz zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5, odsyła w tym zakresie do stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r., poz. 114, ze zm.). W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczy to okoliczności będących przedmiotem postępowania podatkowego. Przede wszystkim chodzi o to, czy przychód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie związanie rezultatem postępowania podatkowego dotyczy też wysokości dochodu, wysokości składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku i wysokości należnego podatku ( por. wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2015r., sygn. akt I OSK 1748/14).

Konsekwencją takiego rozumienia art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest unormowanie art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określające rodzaj i treść dokumentu, na podstawie którego, w postępowaniu o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, następuje ustalenie okoliczności wskazanych w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy dokumentem tym jest zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Zaświadczenie to potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym co do zasady organ prowadzący postępowanie o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych jest związany treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego (który to dokument stanowi podstawę do ustalenia wysokości dochodu rodziny (por. wyroki NSA z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1368/08 i z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1212/10 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 154/08, z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 228/11 – orzeczenia przywołane za WSA w Gorzowie Wlkp. wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Go 283/12 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Zdaniem Sądu, pogląd należy odnieść również do postępowań w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 stycznia 2015r., sygn. akt I OSK 1748/14 "z mocy art. 76 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. organ administracyjny powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny zaświadczenie nie potwierdza rzeczywistych rezultatów postępowania podatkowego. Nie może jednak, przed ewentualnym wydaniem nowego zaświadczenia, ustalić okoliczności z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew treści dołączonego do wniosku zaświadczenia. W szczególności nie może samodzielnie przeprowadzić postępowania zastępującego postępowanie podatkowego oraz ustalić, czy przychód podlega opodatkowaniu za zasadach ogólnych, ustalić dochód oraz należny podatek odmiennie od rezultatów postępowania podatkowego odzwierciedlonych w zaświadczeniu. Organ może podjąć czynności zmierzające do weryfikacji, we właściwym trybie (a więc poprzez wydanie nowego zaświadczenia przez uprawnionego naczelnika urzędu skarbowego), gdy zebrany materiał dowodowy wywołuje wątpliwości co do zgodności zaświadczenia z rezultatami postępowania podatkowego". Pogląd ten skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku są środki finansowe otrzymane przez uczestnika projektu jako pomoc udzielona w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, ze zm.). Dochody wolne od podatku dochodowego, wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie podlegają opodatkowaniu, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 137, nie jest wolny od podatku dochodowego. Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych posługuje się określeniem "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych", co oznacza, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a jest, w zakresie przychodu, o którym mowa w wyżej, dochód, który nie jest wolny od podatku. To bowiem, że na mocy art. 21 ust. 1 pkt 137 dochód jest wolny od podatku dochodowego, znaczy to samo co "niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym".

Zgodnie z załączonym do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2015r. B. J. w 2014r. osiągnął dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w kwocie 2. 494,80 zł. Jak wynika z załączonego do akt sprawy PIT-u 8C dochód w kwocie 2. 494, 80 zł wykazany w ww. zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego, został uzyskany jako " kieszonkowe w ramach stażu".

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosił, że za wyniki w nauce i pozytywnie zdane egzaminy zakwalifikował się do wyjazdu na staż ze szkoły, finansowany ze środków Unii Europejskiej, w ramach projektu Leonardo da Vinci. W ramach stażu otrzymał kieszonkowe, przeznaczone na wyżywienie.

Z zaświadczenia wydanego przez Dyrektora Niepublicznego Technikum ZDZ w [...] w dniu 17 listopada 2015r. (K-I-32 akt adm.) wynika, że skarżący odbył w Berlinie zagraniczny staż pn. "Paszport europejski kluczem do zawodowego sukcesu". Organizacja wysyłająca nie zapewniała uczestnikowi wyżywienia. Uczeń otrzymywał kieszonkowe w wysokości 589,30 Euro, które przeznaczył na wyżywienie, podczas pobytu.

Skarżący przedłożył do akt organu I instancji m.in. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2015r. z którego wynika, że w roku podatkowym 2014 podatek należny od skarżącego wyniósł "0" zł.(K-I-2 akt adm.).

Zaświadczenie to jednak nie wyjaśnia czy dochód w nim wykazany jest – z mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - wolny od podatku dochodowego, zatem – nie podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, jak wymaga tego art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu w sytuacji jaka ma miejsce w kontrolowanej sprawie obowiązkiem organu było wyjaśnienie tej kwestii.

Z uwagi na to, że zarówno organy orzekające w sprawie niniejszej, jak i rozpoznający sprawę sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania znaczenia danych zawartych w treści przedmiotowego zaświadczenia urzędu skarbowego, ocena tych danych i ich wyjaśnienie była obowiązkiem organów orzekających w sprawie.

Rozpoznając zatem niniejszą sprawę dotyczącą prawa skarżącego do wnioskowanego świadczenia, organy winny były wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność dotyczącą dochodu z przedmiotowego tytułu wskazanego w zaświadczeniu, oraz w PIT-8C za 2014r. Powinno to nastąpić poprzez zwrócenie się do właściwego organu wydającego to zaświadczenie o wyjaśnienie, w świetle przepisów podatkowych, czy PIT-8C za 2014r. dotyczy dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w rozumieniu art. art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej uznał, że stan faktyczny sprawy nie został wszechstronnie ustalony.

Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd był zobowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ, zgodnie z art. 153 ustawy P.p.s.a., uwzględni przedstawione wyżej rozważania i wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 135 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.