Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3631/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: ART. 25 UST. 2, ART. 27 UST. 2, ART. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 86, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 74/18 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 74/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. B. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2015 r. Prezydent [...] wszczął na wniosek M. B. postępowanie w sprawie wymeldowania E. K. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W.. We wniosku wnioskodawca wskazał, że wymieniona od 7 lat nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Nie utrzymuje z nią kontaktu i nie zna jej obecnego miejsca pobytu.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., orzekł o wymeldowaniu ww. z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosła E. K. B..

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], orzekł o wymeldowaniu E. K. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W..

W uzasadnieniu Prezydent [...] wskazał, że wymieniona opuściła miejsce stałego zameldowania i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. B. podnosząc, że opuszczenie przez nią lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. nie miało charakteru trwałego, a obecnie nie może ona tam zamieszkiwać, gdyż uniemożliwia jej to M. B.. Wskazała również, że działania M. B. spowodowane są chęcią wykupu spornego lokalu oraz zakwestionowała zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazując, że nie pozwala on na wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Odwołująca się podkreśliła, że we wskazanym wyżej lokalu koncentruje swoje centrum życiowe, gdyż nadaje i odbiera korespondencję pod tym adresem oraz wskazuje go różnym instytucjom. Wskazała również, że zwróciła się do sądu z wnioskiem o nakazanie umożliwienia jej zamieszkania i korzystania z lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W.. Wskazała także, że z przedmiotowego lokalu wyprowadziła się na krótki okres, a już od ok. 3 lat nie mieszka z ojcem córki H. R. w miejscowości O.. Podkreśliła, że wyraża wolę powrotu do miejsca stałego zameldowania. W odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 28, art. 31, i art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. a także zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 K.p.a. z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa postępowanie w sprawie umożliwienia jej zamieszkania w przedmiotowym lokalu.

Wojewoda M. po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] nie stwierdził podstaw do zmiany lub uchylenia zajętego przez organ I instancji stanowiska.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że powszechnie przyjmuje się, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, że za miejsce pobytu stałego uważa się lokal, w którym przebywające osoby urządziły swoje wyłączne centrum życiowe, w którym przede wszystkim: mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej, miejsca robienia zakupów itp. (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2002 r., sygn. akt V SA 510/02; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1417). Zdaniem organu dla E. B. takim miejscem nie jest lokal nr [...] przy al. L. [...] w W. i dlatego decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami i w pełni zasadna.

Zdaniem organu odwoławczego o istnieniu przesłanki opuszczenia czy też nieopuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowania zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być dla niej tego rodzaju miejscem. W ocenie Wojewody bezspornym jest, że E. B. opuściła miejsce stałego pobytu. Fakt ten potwierdziła sama wymieniona, wnioskodawca M. B., oględziny lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, którzy zgodnie zeznali, że E. K. B. od kilku lat nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. W ocenie Wojewody zebrane w sprawie dowody są spójne i wzajemnie się uzupełniają. Wynika z nich, że w 2007-2008 r. E. B. wyprowadziła się dobrowolnie z lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. i zamieszkała z partnerem w miejscowości O.. Później zamieszkiwała u koleżanki w U., a następnie w wynajętym lokalu na B.. Przez ten czas nie podejmowała prób powrotu do miejsca stałego zameldowania ani nie skorzystała z propozycji M. B. zamieszkania w jednym z pokoi w tym lokalu. Organ podkreślił przy tym, że skarżąca nie wykazała by zgłaszała fakt braku dostępu do lokalu policji lub prokuraturze. Organ wyjaśnił również, że co prawda skarżąca zwróciła się do sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W., to sprawa ta nie została jeszcze rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu. Zauważono również, że wspomniany pozew został złożony w 2016 r., zatem, według zgromadzonego materiału dowodowego, ok. 8-9 lat po faktycznym opuszczeniu przez wymienioną miejsca stałego zameldowania.

Odnosząc się do oświadczenia skarżącej, że koncentruje swoje sprawy życiowe w lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. oraz, że ma zamiar tam powrócić, organ wskazał, iż nie może bezkrytycznie przyjmować oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkiwaniu tam osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Za koncentrację tych interesów nie można przyjąć jedynie odbierania i nadawania korespondencji pod tym adresem. Organ podkreślił, że rozstrzygając wątpliwości co do faktu pobytu organy administracji publicznej nie mogą ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia danej osoby co do jej zamiaru. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne. Natomiast, jak wykazano w postępowaniu, E. B. od przynajmniej 8 lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W..

Podsumowując, Wojewoda wskazał, że tak długotrwałe, faktyczne niezamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego z jednoczesnym brakiem skutecznego prawnego ubiegania się o możliwość ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. oraz skoncentrowanie swoich interesów życiowych w innym miejscu, daje podstawy do uznania, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez E. B. stało się dobrowolne i trwałe. Jednocześnie organ wyjaśnił również, że fakt wymeldowania nie przesądza o utracie prawa, w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Skoro wymeldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlać w urzędowej ewidencji faktyczny brak pobytu danej osoby, to jego dokonanie nie może być traktowane jako powód utraty jakichkolwiek praw majątkowych. Z kolei odnosząc się do zarzutu braku zawieszenia przez organ I instancji postępowania wskazał, że postępowanie sądowe dotyczące przywrócenia E. K. B. posiadania lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i w żaden sposób nie wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego. Organ administracji obowiązany był zatem do wydania decyzji w oparciu o stan istniejący w dniu orzekania.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody M. wniosła E. B. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 35 u.e.l poprzez bezpodstawne zastosowanie i orzeczenie o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy al. Lotników 20/28 w Warszawie;

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wymeldowaniem E. B. z naruszeniem przepisu art. 35 u.e.l., w sytuacji gdy zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że:

a. nieobecność skarżącej w lokalu przy al. L. [...] m [...] w W. miała charakter trwały i dobrowolny,

b. M. B. proponował E. B. powrót do stałego miejsca zameldowania,

c. E. B. nie ubiegała się o możliwość ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, oraz poprzez pominięcie przez organ okoliczności, iż M. B. upatruje swojego interesu w niedopuszczeniu E. B. do lokalu mieszczącego się przy al. L. [...] m [...] w W. i dąży do jego samodzielnego wykupu;

d. w lokalu mieszczącym się przy al. L. [...] m [...] w W. oraz w pomieszczeniu przynależnym E. B. pozostawiła swoje rzeczy osobiste;

e. M. B. zmienił zamek w drzwiach lokalu mieszczącego się przy al. L. [...] m [...] w W. nie informując o tym E. B. oraz nie przekazał jej nowego kompletu kluczy i tym samym uniemożliwił jej dostęp do lokalu;

4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 86 K.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji na podstawie niewyczerpująco zebranego materiału dowodowego ze względu na pominięcie przez organ wniosku dowodowego zgłoszonego w piśmie z dnia 30 sierpnia 2016 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań strony - E. B. na okoliczności podniesione w wyżej wymienionym piśmie;

5. art. 97 § pkt 4 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozpatrzenia sprawy przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie (sygn. akt II C 3044/16) z powództwa E. B. i H. R. przeciwko M. B. o nakazanie umożliwienia zamieszkania i korzystania z lokalu mieszkalnego przy al. L. [...] m [...] w W.;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując na brak formalny skargi w postaci braku dołączenia do skargi wymaganej ilości odpisów.

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 74/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że braki formalne skargi w postaci braku odpowiedniej ilości odpisów, po wezwaniu Sądu zostały uzupełnione, a tym samym brak było podstaw do odrzucenia złożonej skargi.

Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 u.e.l. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Organ prowadząc postępowanie podejmuje zatem wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wyczerpująco zbiera i rozpatruje materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie dokonuje oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Wydając rozstrzygnięcie organ sporządza uzasadnienie, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., w którym ma wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie służy w szczególności realizacji zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.). Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Nie powoduje ona zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach np. cywilnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały jego trafnej oceny. Dlatego też, zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. należy uznać za nieuzasadniony. Organ I instancji, a następnie organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcia w sprawie uwzględniły cały zgromadzony materiał dowodowy (dowód z oględzin, dowody ze świadków, przedkładane przez strony dokumenty i wyjaśnienia). Organy obu instancji zapewniły skarżącej, w myśl art. 10 K.p.a. możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, a także dopełniły obowiązku wynikającego z art. 79 K.p.a., tj. zagwarantowały jej udział w przeprowadzeniu dowodu m in. z zeznań świadków oraz w oględzinach lokalu. Zdaniem Sądu, organ w sposób dostateczny wyjaśnił kwestię niezamieszkiwania przez skarżącą w lokalu jak również jej nieobecności we wskazanym lokalu w tym również trwałego charakteru tej nieobecności (skarżąca nie mieszka w lokalu od ok. 8-9 lat) i dobrowolności wyprowadzenia się (skarżąca dobrowolnie wyprowadziła się do swego partnera zamieszkującego w miejscowości O.). Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność czy M. B. proponował skarżącej powrót do jej miejsca stałego zameldowania. Istotne bowiem jest, że sama skarżąca dopiero w piśmie z dnia 29 sierpnia 2016 r. zawierającym pozew, podjęła kroki prawne związane z chęcią ponownego zamieszkania w tym lokalu, co nastąpiło dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie. Za niezasadny, zdaniem Sądu, należy również uznać zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 86 K.p.a. ze względu na pominięcie przez organ wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżąca w piśmie z dnia 30 sierpnia 2016 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącej. Skarżąca była stroną postepowania i w każdym czasie mogła wypowiedzieć się i zająć stanowisko w sprawie (co też czyniła – np. pismo z dnia k-47, k-108, k-220, k-329 akt administracyjnych). Przywołany przez skarżącą art. 86 zd. 1 K.p.a. stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione, co pozwalało na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym nieprzesłuchanie skarżącej w charakterze strony nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, szczególnie że przesłuchanie to jest fakultatywne.

Zdaniem Sądu, organy zasadnie uznały, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została przesłanka dotycząca wymeldowania określona w art. 35 u.e.l., tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter trwały i nastąpiło w sposób dobrowolny.

Po pierwsze, jak wynika z ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, lokal nr [...] przy al. L. [...] w W. nie jest miejscem, w którym znajduje się centrum życiowe E. B.. Z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca nie zamieszkuje w tym lokalu od ponad 8 lat. Wyprowadziła się z niego i zamieszkała z ojcem swojego dziecka w miejscowości O., gdzie mieszkała przez okres ok. 3-4 lat, gdyż jak wynika z treści m. in. odwołania oraz zeznań świadka A. B. od ok. 3-4 lat nie mieszka już w tej miejscowości (w tym okresie mieszkała w W. w Dzielnicy U. u koleżanki, a obecnie wynajmuje lokal w W. w dzielnicy B.). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika by przez ten czas skarżąca podejmowała próby powrotu do lokalu, w którym miała stałe miejsce zameldowania. Powództwo o nakazaniu umożliwienia skarżącej zamieszkania i korzystania z lokalu, jak wynika z kopii pozwu zostało sporządzone dopiero w dniu 29 sierpnia 2016 r. (k-215 akt administracyjnych) a zatem już po wszczęciu postepowania o wymeldowanie skarżącej z ww. lokalu (postępowanie wszczęte zostało w dniu [...] listopada 2015 r.). Z przeprowadzonych oględzin lokalu nie wynika by w lokalu znajdowały się jakiekolwiek rzeczy należące do niej (protokoły – k- 64, k-265 akt administracyjnych). Słusznie zatem w ocenie Sądu Wojewoda uznał, że lokal 28 przy al. L. [...] w W. nie jest miejscem koncentracji spraw życiowym skarżącej, mimo iż posiadała ona stałe zameldowanie w tym lokalu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10) na co słusznie wskazał również organ, miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Z uwagi na dokonane przez organ I instancji ustalenia takim miejscem dla skarżącej niewątpliwie nie jest mieszkanie nr [...] przy al. L. [...] w W.. Skarżąca jedynie bowiem jak sama stwierdza adres ten podawała różnym instytucjom oraz odbierała korespondencję przy czym obecnie korespondencji już nawet nie odbiera z obawy, że będzie ona odbierana i nieprzekazywana jej przez brata.

Po drugie, Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organy trafnie uznały w świetle całokształtu zgormadzonego materiału dowodowego, że opuszczenie spornego lokalu przez skarżącą miało charakter dobrowolny – przeprowadziła się do swojego partnera, z własnej woli. Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego potwierdza sytuacja, w której strona wyprowadzająca się nie podejmuje środków prawnych mających przywrócić możliwość stałego przebywania pod spornym adresem. Inaczej rzecz ujmując należy stwierdzić, że brak przeciwstawienia się w sposób prawnie dostępny przez tyle lat (dopiero pozwem z dnia 29 sierpnia 2016 r. skarżąca podjęła kroki prawne w celu przywrócenia posiadania) ewentualnym ograniczeniom w powrocie do miejsca pobytu stałego wskazuje również na dobrowolność opuszczenia tego miejsca, której nie można podważyć jedynie deklaracją ze strony skarżącej zamiaru powrotu do lokalu. Zamiar powrotu powinien być bowiem obiektywnie możliwy do stwierdzenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził brak podstaw uzasadniających przyjęcie, że w sprawie naruszono art. 35 u.e.l., albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o trwałości opuszczenia lokalu przez skarżącą, która nie zamieszkuje w tym lokalu, nie ma tam jej rzeczy, a jej zachowanie, obiektywnie ocenione, wskazuje na przeniesienie interesów życiowych w inne miejsce. Bez wątpienia nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. przez E. B..

Sąd wskazał, że również zarzut dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. tj. dotyczący nie zawieszenia postępowania przez organ do czasu rozpoznania przez sąd powszechny powództwa skarżącej o nakazanie umożliwienia skarżącej zamieszkania i korzystania z lokalu mieszkalnego przy al. L. [...] m [...] w W. jest również niezasadny. Organ prawidłowo uznał, że wskazane wyżej postępowanie prowadzone przez sąd powszechny nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. Skarżąca bowiem nie mieszka we wskazanym lokalu od wielu lat – opuściła lokal dobrowolnie bez wymeldowania się. Zatem decyzja o wymeldowaniu w istocie doprowadza do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Skoro skarżąca pod danym adresem nie mieszka i nie przebywa od kilku lat, to wydanie decyzji o wymeldowaniu w istocie doprowadzi do zgodności tych danych. Jeżeli sąd powszechny stosownym orzeczeniem orzeknie o nakazaniu umożliwienia skarżącej zamieszkania i korzystania z lokalu i skarżąca zamieszka we wskazanym lokalu, to będzie zobligowana również dokonać stosownych czynności meldunkowych. Tak więc zaskarżona decyzja o wymeldowaniu nie stoi na przeszkodzie, w wypadku ziszczenia się przesłanek meldunkowych, do powtórnego zameldowania skarżącej w ww. lokalu.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniosła E. B. podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przejawiające się w bezzasadnym przyjęciu, że opuszczenie przez E. B. lokalu nr [...] mieszczącego się przy ul. L. [...] w W. miało charakter trwały i nastąpiło w sposób dobrowolny, a w szczególności:

a. pominięciu okoliczności, że M. B. uniemożliwił powrót E. B. do lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. poprzez wymianę do niego kluczy,

b. nieuwzględnieniu okoliczności, że pobyt E. B. w miejscowości O., dzielnicach U. i B. miał (ma) charakter czasowy, co wynikało (wynika) z faktu, że przebywała (przebywa) we wskazanych miejscach bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, a od pewnego momentu także ze względu na uniemożliwienie jej przez M. B. powrotu do lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W. poprzez wymianę kluczy,

c. błędnym ustaleniu, że lokal nr [...] przy ul. L. [...] w W. nie jest miejscem, w którym znajduje się centrum życiowe E. B.,

d. bezzasadnym przyjęciu, że E. B. trwale opuściła lokal nr [...] przy ul. L. [...] w W., gdyż nie podejmowała próby powrotu do niego, w sytuacji gdy żaden przepis prawa nie wymaga, aby w okresie czasowej zmiany miejsca pobytu utrzymywana była jakakolwiek więź z dotychczasowym miejscem pobytu stałego,

e. błędnym ustaleniu, że w lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W. nie znajdują się jakiekolwiek rzeczy należące do E. B.,

2) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie w toku ustaleń faktycznych

a. okoliczności, że M. B. zmienił zamek w drzwiach do lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W. nie informując o tym E. B. oraz nie przekazał jej nowego kompletu kluczy i tym samym uniemożliwił skarżącej dostęp do tego lokalu,

b. okoliczności, że pobyt E. B. w miejscowości O., dzielnicach U. i B. miał (ma) charakter czasowy, co wynikało (wynika) z faktu, że przebywała (przebywa) we wskazanych miejscach bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, znajdującego się w lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W., gdzie aktualnie nie może zamieszkiwać ze względu na uniemożliwienie jej tego przez M. B.,

c. zeznań świadków R. Z., W. K., M. B. i P. K., z których wynika, że E. B. zamierzała powrócić do lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W.,

3) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej jego oceny, co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, gdy Sąd I instancji dokonując kontroli działalności organów obu instancji pod względem zgodności z prawem powinien zauważyć naruszenia przytoczonych przepisów K.p.a. i uchylić zaskarżoną decyzję,

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z 7, art. 77 § 1, art. 86, art. 75, art. 78 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej jego oceny, gdy organ I instancji pominął wniosek dowodowy zgłoszony w piśmie z dnia 30 sierpnia 2016 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań strony – E. B. na okoliczności podniesione w tym piśmie,

5) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.,

6) art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 657 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zaistniała wymieniona w tym przepisie przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu,

7) art. 27 ust. 2 w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pobyt E. B. w miejscowości O., dzielnicach U. i B. był (jest) pobytem czasowym w rozumieniu przytoczonych przepisów bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego skarżącej znajdującego się w lokalu nr [...] przy ul. L. [...] w W..

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

NSA rozpatrywał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), uznając, że ze względu na intensyfikację rozwoju epidemii przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez E. B. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji gdy skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz zarzuty naruszenia tych przepisów postępowania, których stosowanie warunkuje prawidłowość ustaleń faktycznych, w pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania. Zastosowanie przez organ administracji lub sąd administracyjny przepisów prawa materialnego polega na ocenie prawnej określonego stanu faktycznego. O zarzucie naruszenia prawa materialnego można mówić wówczas, gdy nie jest kwestionowany ustalony w sprawie stan faktyczny, tylko jego ocena prawna. Nie jest możliwe dokonanie oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przy jednoczesnym kwestionowaniu ustaleń faktycznych. Nie wiadomo bowiem wówczas w odniesieniu do jakich ustaleń oceniać prawidłowość zastosowania tych przepisów.

Za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 133 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie było konieczności jego uzupełniania. Z art. 7 § 1 K.p.a. wynika, że organy administracji mają obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek organów administracji polega na przeprowadzaniu czynności, które są niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie zaś wszelkich czynności, których przeprowadzenia żąda strona postępowania.

Dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny materiału dowodowego nie można uznać za ocenę dowolną i wykraczającą poza granicę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta nie narusza zasad logiki, jak również nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym. Możliwość przedstawienia przez skarżącą kasacyjnie odmiennej oceny materiału dowodowego nie oznacza, że ocena, której dokonały organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, jest oceną błędną.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny w sprawie został przez organy administracji ustalony prawidłowo i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Tym samym Sąd I instancji nie miał podstaw do kwestionowania jego prawidłowości.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozważania Sądu I instancji odnośnie do prawidłowości poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych dotyczących przesłanek wymeldowania należy w pełni podzielić. Argumentacja Sądu I instancji została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i ponowne jej przytaczanie jest niecelowe.

Z analogicznych przyczyn za niezasadne uznać należy zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. (zarzut nr 3) oraz zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z 7, art. 77 § 1, art. 86, art. 75, art.78 i art. 80 K.p.a. (zarzut nr 4). Ponownie stwierdzić należy, że Sąd I zasadnie zaakceptował jako prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy administracji. Zasadnie też Sąd I instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia.

Niezasadny jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. W rozpoznawanej przez Sąd I instancji sprawie nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W konsekwencji słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał rozstrzygnięcie przewidziane w art. 151 P.p.s.a., to jest oddalił skargę.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie zaistniały wymienione w tym przepisie przesłanki wymeldowania. Z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń wynika bowiem, że skarżąca kasacyjnie opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Z kolei art. 25 ust. 2 tej ustawy stanowi, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem.

Z poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca kasacyjnie opuściła swoje miejsce pobytu stałego w lokalu nr [...] przy al. L. [...] w W. jak również, że trwałe opuszczenie tego miejsca pobytu było jej zamiarem. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie miała równocześnie dwa miejsca pobytu stałego. Zarzut naruszenia ww. przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w istocie opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych. Skarżąca kasacyjnie zarzucając niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów nie odnosi się do ustaleń faktycznych, które zostały poczynione przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji, tylko do ustaleń, które zdaniem skarżącej powinny zostać przez organy administracji poczynione.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.