Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 212/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu w części
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 6 ust. 2, art. 6 ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 6a, art. 19 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 72 poz 747
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
article: art. 40 ust. 1, art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1515
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 87 ust. 2, art. 94
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 par. 1 i 2, art. 52 par. 1, art. 53 par. 3, art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Opocznie na uchwałę Rady Miejskiej w Opocznie z dnia 30 grudnia 2005 r. nr XXXIII/312/05 w sprawie "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Opoczno" stwierdza nieważność § 2 pkt 5, 8, 9, 10, 11, § 5 pkt 15, § 9 ust. 2, § 10 ust. 2-3, § 11, § 12, § 13, § 18 ust. 3-4 oraz § 22 zaskarżonej uchwały. LS


UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w Opocznie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę Rady Miejskiej w Opocznie z dnia 30 grudnia 2005r., nr XXXIII/312/05, w sprawie ustalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Opoczno.

Prokurator zarzucił zaskarżonej uchwale: wprowadzenie w § 2 pkt 5, 8, 9, 10 i 11 bez upoważnienia ustawowego nowych pojęć oraz nieuprawnioną modyfikację definicji pojęć ustawowych, zawartych w art. 2 ustawy; wprowadzenie w § 5 pkt 15 regulaminu zasad odpowiedzialności odszkodowawczej, pomimo uregulowania wskazanej kwestii w przepisach Kodeksu cywilnego; nieuprawnione wprowadzenie w § 9 ust. 2 zapisu, że umowa może być zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu faktu korzystania z tej nieruchomości; wprowadzenie w § 10 ust. 2 i 3 dodatkowych wymogów jakie ma zawierać wniosek o zawarcie umowy z właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego; wskazanie w § 11 ust. 1 regulaminu, iż podpisanie umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków następuje po podpisaniu przez strony protokołów z prób i odbiorów prac budowalno - montażowych wykonanych w związku z przyłączeniem do nieruchomości, jak i określenie w § 11 ust. 2, § 12 i § 13 zagadnień, które zgodnie z przepisami, winny być określone w umowie, a zatem z przekroczeniem przez Radę Gminy przyznanej jej ustawą kompetencji; nieuzasadnione nałożenie w § 18 ust. 3 i 4 i 22 regulaminu na odbiorcę wymagań związanych z przystąpieniem do wykonania robót przyłączeniowych (wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem, uzależnienie zawarcia umowy od dokonania odbioru technicznego wykonanego przyłącza).

W uzasadnieniu skargi Prokurator wyjaśnił, że zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 19 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz.U. nr 72, poz. 742 ze zm.) – zwanej dalej: "ustawą" – który zawiera upoważnienie dla rady gminy do uchwalenia regulaminu dostarczenia wody i odprowadzania ścieków, w którym powinny być określone prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług. Zawarte w przywołanym przepisie upoważnienie jest zatem upoważnieniem określającym materię, którą pozostawiono szczegółowemu uregulowaniu w drodze aktu prawa miejscowego. Upoważnienie to nie daje więc radzie gminy podstaw do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących materie inne, niż wymienione w przytoczonym przepisie.

Następnie Prokurator wskazał, że artykuł 2 ustawy zawiera zamknięty katalog definicji ustawowych, a żaden przepis ustawy nie daje radzie kompetencji do tworzenia nowych definicji lub modyfikacji ustawowo przyjętych definicji. W zapisach ustawy brak jest definicji "osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci", nie ma również definicji "wodomierza", oraz "wodomierza podlicznika" i "urządzenia pomiarowego". Ponadto dokonano modyfikacji definicji "wodomierza głównego", poprzez przyjęcie, iż wymagana jest jego aktualna cecha legalizacji. Wprowadzenie powyższych definicji oraz modyfikacja już istniejących niewątpliwie nastąpiła z przekroczeniem delegacji ustawowej, wobec powyższego zapisy te, zdaniem Prokuratora, powinny zostać uznane za nieważne. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Prokurator podkreślił, że z istoty aktu prawa miejscowego wynika niedopuszczalność takiego działania organu realizującego delegację ustawową, które polega na modyfikacji wiążących norm o charakterze powszechnie obowiązującym. Stanowisko to znajduje także odzwierciedlenie w utrwalonej linii orzeczniczej, uznającej za niedopuszczalne powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikację przez przepisy prawa miejscowego.

Dalej Prokurator wskazał, że w § 5 pkt 15 regulaminu wprowadzony został zapis odwołujący się do podstaw odpowiedzialności odszkodowawczej, mówiący o tym, że odbiorca ma obowiązek pokrycia kosztów napraw wodomierza i przyłączenia wodociągowego powstałych w wyniku niezabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych, uszkodzeń mechanicznych lub kradzieży. W ocenie Prokuratora, wskazany zapis jest niezasadny i stanowi istotne naruszenie prawa, który powinien skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Pojęcie "istotnego naruszenia prawa" zostało zdefiniowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i nauce jako uchybienie prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały. Takim uchybieniem jest niewątpliwie zamieszczenie w treści regulaminu kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej odbiorców, która została wprowadzona w regulaminie bez upoważnienia ustawowego do regulowania kwestii odpowiedzialności cywilnej. Uregulowanie powyższej kwestii w treści uchwały stanowi istotne naruszenie prawa, godzi bowiem w zasady demokratycznego państwa, które nakłada na obywateli odpowiedzialność cywilną na podstawie przepisów rangi ustawowej. Ponadto kwestie odpowiedzialności odszkodowawczej reguluje kodeks cywilny, a akt prawa miejscowego jakim jest zaskarżony regulamin, nie może ingerować w kompetencje ustawodawcy i zmieniać zapisów ustaw.

Za rażące naruszenie prawa Prokurator również uznał wprowadzenie w § 9 ust. 2 zapisu, że umowa może być zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu faktu korzystania z tej nieruchomości, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy umowa taka może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Wobec powyższego ustawodawca nie zastrzega konieczności wykazania szczególnego uzasadnienia do wniosku o zawarcie umowy wobec osoby, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

Następnie Prokurator przytoczył treść art. 6 ust. 1 i 5 ustawy i wskazał, że Rada Miejska w Opocznie w § 10 ust. 2 i 3 regulaminu wprowadziła dodatkowe wymogi jaki ma zawierać wniosek o zawarcie umowy na dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków, co niewątpliwe nastąpiło z przekroczeniem delegacji ustawowej, gdyż ustawodawca nie nałożył wymogu, aby taki wniosek zawierał określenie osób korzystających z lokali, w tym określenie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu wraz ze zgodą takiej osoby na zawarcie umowy, potwierdzoną własnoręcznym podpisem oraz nie nałożył na wnioskodawcę konieczności złożenia oświadczenia o poinformowaniu osób korzystających z lokali o zasadach rozliczania różnic oraz o obowiązku ponoszenia na rzecz przedsiębiorstwa dodatkowych opłat wynikających z taryf. Ponadto żaden przepis ustawy nie nakłada obowiązku załączania do powyższego wniosku schematu wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym, jak to czyni regulamin w ust. 3 § 10. Z kolei w § 11 ust. 1 regulaminu, został wprowadzony zapis, iż podpisanie umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków następuje po podpisaniu przez strony protokołów z prób i odbiorów prac budowalno-montażowych wykonanych w związku z przyłączeniem do nieruchomości, podczas gdy zgodnie z art. 6 ust. 2 przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy i nie uzależnia zawarcia umowy od wcześniejszego podpisania protokołów między stronami. Taka ingerencja władz gminy w relacje między stronami umowy, tj. między odbiorcą, a przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym jest niedopuszczalna. Żaden przepis ustawy nie uzależnia podpisania umowy od wcześniejszego podpisania przez strony protokołów z prób i odbiorów prac budowlano-montażowych, a powyższa kwestia uregulowania została w ustawie z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowalne (tekst jednolity Dz.U. z 2003r., nr 207, poz. 2016 ze zm.). Zatem Rada Miejska w Opocznie, wprowadzając powyższy zapis, przekroczyła delegację ustawową, rażąco naruszając przy tym prawo.

Zdaniem Prokuratora również za nieuprawnione należy uznać uregulowanie w regulaminie elementów, jakie powinna zawierać umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków, dotyczące np. przyczyn wygaśnięcia umowy (§ 11 ust. 2), okresu obowiązywania umowy i formy jej zmiany (§ 12), sposobu rozwiązania umowy (§ 13).

Prokurator dodał, że regulamin przyjęty przez Radę Miejską w Opocznie określa zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków realizowanego na terenie gminy, a także prawa i obowiązki przedsiębiorstwa i odbiorców, to jednak niektóre jego postanowienia wykraczają poza upoważnienie dane gminnemu prawodawcy. Dotyczy to przepisów § 11 ust. 2, który odnosi się do przyczyn wygaśnięcia umowy, § 12 - określa terminy, na jakie zawierana może być umowa o przyłączeniu do sieci oraz formy jej zmiany, a także § 13 który dotyczy przyczyn rozwiązania umowy, jej wypowiedzenia i wygaśnięcia. Z przepisu art. 6 ust. 3 ustawy wynika, że kwestie dotyczące m.in. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, okresu obowiązywania umowy, czy odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki jej wypowiedzenia, winny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w akcie prawa miejscowego. Nie może budzić wątpliwości, że określenie tych elementów przez Radę Miejską stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny - rada gminy - nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać. Jednocześnie, nie może budzić wątpliwości, że "narusza prawo nie tylko akt prawa miejscowego, który wykracza poza upoważnienie zawarte w delegacji ustawowej, ale również taki, który zawiera ustalenia w kwestiach ustawowo przekazanych do regulacji umownej".

W ocenie Prokuratora, również postanowienia § 18 ust. 3 i 4 oraz § 22 uchwały uznać należy za nieważne. Zgodnie z tymi przepisami warunkiem przystąpienia do wykonania robót przyłączeniowych jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem, a przed zawarciem umowy przedsiębiorstwo dokonuje odbioru technicznego wykonanego przyłącza w formie protokołu odbioru. Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci w celu uzyskania pisemnego uzgodnienia przedkłada przedsiębiorstwu odpowiednie dokumenty i informacje. W związku z powyższym Prokurator odwołał się do treści art. 6 ust. 2 i art. 15 ust. 2 i ust. 4 ustawy i stwierdził, że nieuzasadnione i sprzeczne z zobowiązującym porządkiem prawnym jest nałożenie na odbiorcę wymagań, jak we wskazanych wyżej przepisach uchwały.

Prokurator podkreślił, że Rada Gminy nie może modyfikować rozwiązań ustawowych, w tym kształtować procedury poprzedzającej rozpoczęcie prac budowlanych. Obowiązujące regulacje nie przewidują obowiązku uzgadniania dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, ani nie upoważniają przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego do kontroli wykonanych robót, a co za tym idzie regulacja § 18 ust. 3 i 4 oraz 22 uchwały pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy.

Na tej podstawie Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych zapisów uchwały.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Opocznie wyjaśniła, że wbrew twierdzeniom skargi ustawodawca upoważniając radę gminy do uchwalenia aktu prawa miejscowego obowiązującego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zakreślił kompetencję rady bardzo szeroko. Delegacja ustawowa, wynikająca z art. 19 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że ów regulamin winien określać całość praw i obowiązków stron w związku ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków, co służyć ma w szczególności odbiorcy usług, a to w tym celu, aby nie musiał on sięgać do szeregu ustaw czy przepisów wykonawczych dla ustalenia swojej "pozycji" prawnej w ramach stosunku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.

W ocenie organu, brzmienie art. 19 ust. 2 ustawy wskazuje, że katalog praw i obowiązków przedsiębiorstwa, który ma zostać określony w regulaminie jest katalogiem otwartym. Zawarte w tym przepisie punkty 1-9 wyznaczają minimalny, obligatoryjny zakres regulaminu. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż określenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo nie może następować przez odesłanie do treści obowiązujących przepisów wykonawczych do ustawy. W orzecznictwie dominuje pogląd, że wyliczenie z art. 19 ust. 2 ustawy określa minimalny zakres treści uchwały, wobec czego w regulaminie muszą się znaleźć wszystkie kwestie wymienione w przepisie, a kolejne mogą się pojawić o ile są spokrewnione ze wskazanymi w ust. 2. Wskazany katalog absolutnie nie jest katalogiem zamkniętym. Natomiast porównanie postanowień art. 19 ust. 2 ustawy - regulującego zakres regulaminu - oraz art. 6 ust. 6 ustawy - regulującego w podobny sposób zakres umowy (tj. przez wskazanie "w szczególności" postanowień wymaganych - bez katalogu zamkniętego) - wskazuje na tożsamość części "wymaganych" regulacji tak w regulaminie jak i w ustawie.

Organ dodał, że zasadą jest, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego co zostało wcześniej przez ustawodawcę unormowane i co stanowi przepis prawa powszechnie obowiązujący. Regulowanie przez gminę jeszcze raz tego co zostało już zamieszczone w źródle prawa powszechnie obowiązującego narusza porządek prawny w stopniu istotnym. Jednakże na podstawie orzecznictwa administracyjnego można wywieźć, iż zakaz powtórzeń, nie ma charakteru bezwzględnego i w pewnych sytuacjach przytaczanie treści aktów prawnych wyższego rzędu w akcie prawnym niższego rzędu może być dopuszczone chociażby wówczas, gdy czyni to akt prawa miejscowego w pełni czytelnym i zrozumiałym.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących § 2 pkt 5 regulaminu organ wskazał, że choć ustawa nie zawiera definicji "osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci", to w jej art. 15 ust. 2 ustawodawca posługuje się takim sformułowaniem. Nadto przyłączenie nieruchomości do sieci obejmuje konieczność "budowy przyłącza" tj. zrealizowania robót budowlanych, stosownie do przepisów prawa budowlanego i wydanych do niego aktów wykonawczych, przy oczywistym zastosowaniu przepisów prawa cywilnego, regulującego władztwo nad gruntem, na którym owe roboty mają być wykonane. Wobec powyższych okoliczności oraz faktu, że wprawdzie osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci, jeszcze nie jest odbiorcą usług, jednakże już wstępuje w relacje z przedsiębiorstwem wod-kan w związku ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzeniem ścieków, pożądanym i wręcz koniecznym, w opinii Rady, jest zdefiniowanie pojęcia użytego przecież w ustawie dla określenia obowiązków przedsiębiorstwa wobec takiej osoby, co też w przedmiotowym regulaminie uczyniono w ramach delegacji nakazującej określenie praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Odnosząc się zarzutów dotyczących § 2 pkt 8 - poprzez wyrażenie "z aktualną cechą legalizacji" – organ wyjaśnił, że zapis ten wprowadzono dla potrzeb odbiorców usług, a konieczność doprecyzowania tej kwestii wynika tak z poprzednio jak i aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1069 ze zm.), tj. aktualnie jej art. 8 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz w § 6 pkt 3 i 5 "a" oraz § 7 pkt 4 i 5 "c" Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1066). Nie ulega wątpliwości, że rodzaj zainstalowanego urządzenia pomiarowego jest istotny dla ustalenia praw i obowiązków tak przedsiębiorstwa jak odbiorcy, przy czym przedsiębiorstwo ma obowiązek zainstalować wyłącznie wodomierz główny, inne zaś wodomierze zapewnia odbiorca. Wobec powyższego dla jasności i ułatwienia odbiorcy podjęcia decyzji o zakupie wodomierza (innego niż główny) doprecyzowano definicję wodomierzy poprzez zakreślenie wymogu aktualnej cechy legalizacji, co wynika z powołanych wyżej przepisów odrębnych.

Odnośnie zarzutów, dotyczących § 2 pkt 9 i 10 organ stwierdził, że potrzeba wprowadzenia definicji zarówno wodomierza jak i wodomierza podlicznika wynika z braku takowych definicji w ustawie, pomimo posługiwania się nimi przez ustawodawcę (art. 6 ust. 6 i art. 27 ust. 6 ustawy) oraz konieczności doprecyzowania regulaminem praw i obowiązków stron umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzania ścieków w zakresie prawidłowego ustalania ilości świadczonych usług i rozliczeń stron. Bez doprecyzowania o jakim urządzeniu mówimy, twierdząc "wodomierz", w istocie nie byłoby możliwe skorzystanie przez odbiorców z regulacji z art. 6 ust. 6 i z art. 27 ust. 6 ustawy - ze szkodą dla odbiorców usług.

Odnosząc się do § 5 pkt 15 regulaminu organ uznał zarzut w tym zakresie za całkowicie chybiony, bowiem analiza tak ustawy jak i aktów wykonawczych do niej oraz w ogóle systemu prawa wskazuje, że w istocie stosunek prawny w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków jest uregulowany kompleksowo i całościowo, począwszy od budowy (tu obowiązują przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym i szeroko rozumiane prawo budowlane) poprzez wykonywanie umowy (przedmiotowa ustawa i akty do niej wykonawcze co do jakości wody czy ścieków, Kodeks cywilny, szeroko rozumiane Prawo ochrony środowiska, przepisy sanitarne, itd.) po kwestie dochodzenia roszczeń i ustania stosunku prawnego (prawo cywilne, procedura cywilna itd.) - co mogłoby prowadzić do wniosku, że zarówno regulamin jak i sama umowa są w zasadzie zbędne. Zdaniem organu, ustawodawca postanowił jednak inaczej, zaś skarżony zapis ma istotne znaczenie - szczególnie dla odbiorców usług - mianowicie wskazuje, że fakt, iż wodomierz główny zapewnia przedsiębiorstwo nie oznacza, iż odbiorca pozostaje "bezkarny" w sytuacji jego zawinionego zniszczenia, uszkodzenia czy utraty - co w "społeczeństwie" wcale nie jest takie oczywiste. Wobec tego, niejako przypomnienie odbiorcy o jego obowiązku dbałości o powierzony mu wodomierz jest nie tylko wskazane, ale wręcz konieczne.

Za chybiony organ uznał także zarzut dotyczący § 9 ust. 2 regulaminu, bowiem jeżeli ustawa w art. 6 ust. 4 in fine dopuszcza zawarcie umowy o dostarczanie wody i odprowadzania ścieków z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, to oczywistym jest, że dla zawarcia takiej umowy, koniecznym jest ustalenie dwóch faktów: - po pierwsze, iż nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny (w praktyce oznacza to brak księgi wieczystej czy zbiorów dokumentów), - po drugie, że osoba, która występuje z wnioskiem o zawarcie umowy, faktycznie korzysta z tej nieruchomości. Skarżony regulamin w przedmiotowym zakresie wymaga jedynie uprawdopodobnienia faktu korzystania, co jest wymogiem zdecydowanie łagodniejszym w świetle zapisu art. 6 ust. 4 in fine ustawy, który, co wymaga podkreślenia, jedynie umożliwia (nie nakłada obowiązku) zawarcie umowy z osobą, która posiada inny niż własność tytuł prawny do nieruchomości (to w świetle art. 6 ust. 2 ustawy) albo która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

Odnosząc się do zarzutów, dotyczących § 10 ust. 2 i 3 regulaminu, organ wskazał, iż przepis ten stanowi doprecyzowanie warunków określonych w art. 6 ust. 6 i 6a ustawy, wyłącznie celem ułatwienia zawarcia umowy z osobami korzystającymi z lokali w budynku wielolokalowym i w żadnym zakresie nie narusza ani nie wykracza poza delegację ustawową. Stosownie bowiem do regulacji art. 6 ust. 6 ustawy ustawodawca wymienia warunki, które wnioskodawca winien spełnić dla wykreowania obowiązku przedsiębiorstwa zawarcia umowy z osobami korzystającymi z lokali w budynku wielolokalowym. Ustawa nie wskazuje sposobu udowodnienia spełnienia owych warunków koniecznych, stanowiąc jedynie o wniosku bez rozstrzygnięcia jego treści. Wobec tego braku kwestie tę, jako bez wątpienia regulującą prawa i obowiązki stron umowy, winien regulować i reguluje regulamin. Nadto wskazany w przepisie zwrot "jeżeli" przesądza, że jedynie spełnienie powołanych w ustawie warunków generuje obowiązek przedsiębiorstwa zawarcia umów z osobami korzystającymi z lokali, co z kolei wymaga udowodnienia - tę zaś kwestię normuje przepis art. 6 K.C., obciążający obowiązkiem wykazania faktu tego, który się na ów fakt powołuje - w tym przypadku właściciela lub zarządcę budynku wielolokalowego. Po drugie powołany art. 6 ust. 6 pkt 1 ustawy wymaga, aby instalacja wodociągowa w budynku była wyposażona w wodomierze, zainstalowane zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi, przy wszystkich punktach czerpalnych. Jak powszechnie wiadomo instalacje, w tym instalację wodociągową montuje się w tzw. systemie podtynkowym, co oznacza, że w "ukończonym" budynku w zasadzie nie jest możliwe zapoznanie się z jej rozmieszczeniem, punktami czerpalnymi itp., bez zapoznania się ze schematem (projektem instalacji) - stąd też wymóg załączenia do wniosku takowego schematu, bowiem inaczej nie jest możliwe właściwe opomiarowanie punktów czerpalnych wody. Po trzecie, określenie osób korzystających z lokali, w tym określenie ich tytułu prawnego do lokalu oraz zgody osoby korzystającej na zawarcie umowy, podyktowane jest względami praktycznymi, mającymi na celu z jednej strony ułatwienie i przyspieszenie procesu zawierania poszczególnych umów w budynku wielolokalowym poprzez: wskazanie przedsiębiorstwu odbiorców usług (tak czy inaczej dane o potencjalnych odbiorcach - osobach korzystających z lokali - będą pochodziły od właściciela/zarządcy budynku wielolokalowego, bowiem to on zgłosi stosowny wniosek); zadeklarowanie przez nich zgody na takie rozwiązanie z konsekwencjami z tego wynikającymi (w tym dodatkowe opłaty) - przedsiębiorstwo nie ma bowiem możliwości wymuszenia na korzystającym z lokalu zawarcia umowy, a przez to zapewnienie uzgodnienia tego rozwiązania z zainteresowanymi podmiotami. Z drugiej zaś wyeliminowanie potencjalnych problemów, obejmujących: w przypadku lokalu wynajmowanego - brak zgody wynajmującego (bez względu na przyczyny); faktyczny brak możliwości odczytów wskazań wodomierzy (odbiorcy nie sposób zastać w lokalu) oraz faktyczny brak możliwości przerwania dostarczania wody do lokalu bez zakłócania dostaw wody do pozostałych lokali - pomimo uzgodnienia tych elementów z zarządcą, który jednak, co nie budzi wątpliwości tak doktryny jak i orzecznictwa, na etapie realizacji umowy nie ma żadnego wpływu na przestrzeganie tych uzgodnień przez podmiot korzystający z lokalu. Po czwarte w zakresie oświadczenia wnioskodawcy o poinformowaniu korzystających z lokali o zasadach rozliczeń i obowiązku ponoszenia dodatkowych opłat podniesiono, że obowiązek ten wypływa wprost z ustawy (art. 6 ust. 6a) i warunkuje złożenie wniosku o zawarcie umów z korzystającymi z lokali. Zatem jeżeli ustawodawca wymaga takiej czynności przed złożeniem wniosku, oczywistym jest, iż przedsiębiorstwo winno dysponować jakimś potwierdzeniem jej dokonania rozpatrując wniosek w kierunku spełnienia wymagań ustawowych, w przeciwnym bowiem razie przepis byłby całkowicie zbędny.

Skoro zatem ustawa nie reguluje w ogóle kwestii wykazania spełnienia warunków generujących (zgodnie z jej treścią) obowiązki stron stosunku w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, dając przy tym delegację do rozstrzygnięcia kwestii praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym szczegółowych warunków i trybu zawierania umów z odbiorcami usług (art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy), to zdaniem organu oczywistym jest, że regulamin jest aktem właściwym do szczegółowego rozstrzygnięcia tych spraw.

Rada Miejska w Opocznie uznała również zarzut dotyczący § 11 ust. 1 regulaminu za całkowicie nieusprawiedliwiony, bowiem skarżony zapis realizuje delegację z art. 19 ust. 2 pkt 2, 4-6 ustawy w związku z art. 6 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 2 i 4 ustawy oraz przepisami Prawa budowlanego i aktów wykonawczych do niego. Przede wszystkim przepis art. 19 ust. 2 pkt 4, 5 i 6 ustawy daje kompetencję do określenia warunków przyłączenia oraz warunków technicznych dostępu do usług, w tym bez wątpienia warunków technicznych oraz sposób dokonywania odbioru przyłączy. Przepis art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy wskazuje na konieczność określenia w regulaminie szczegółowego sposobu zawarcia umów, które stosownie do art. 6 ust. 2 przedsiębiorstwo ma obowiązek zawrzeć z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci. Przepis art. 5 ust. 1 i 2 ustawy nakłada z jednej strony na przedsiębiorstwo obowiązek dostaw wody i doprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, z drugiej zaś na odbiorcę zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych - trudno zaś spełnić ten warunek bez odbioru technicznego i sprawdzenia szczelności przewodów przesyłowych. Wreszcie art. 15 ust. 2 i 4 ustawy wskazuje, że przyłącze jest budowane na koszt odbiorcy, zaś przedsiębiorstwo ma obowiązek przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług z urządzeniem pomiarowym włącznie.

Odnosząc się do zarzutów, dotyczących § 11 ust. 2 oraz § 12 i § 13 regulaminu organ zauważył, że w tym zakresie można jedynie wskazać na nadmierną kazuistykę skarżonych zapisów i o to tylko w zakresie § 13 z uwagi na "sztywny" sposób ustalania terminów (winny być określone minimalne okresy zastrzeżone na korzyść odbiorcy usług).

Za całkowicie nieuprawniony organ uznał zarzut dotyczący § 18 ust. 3 i 4 i § 22 regulaminu z tych samych przyczyn, co powołanych już w odniesieniu się do zarzutu naruszenia § 11 ust. 1 regulaminu.

Na koniec Rada Miejska w Opocznie, biorąc pod uwagę rozstrzygnięcia organów administracji, jak również sądów administracyjnych, zaznaczyła, że nie dają one podstawy do jednoznacznego określenia jakiego rodzaju postanowienia powinny się kryć pod zapisami zawartymi w art. 19 ust. 2 pkt 6-9 ustawy. Ogólne sformułowania jak również brak wytycznych w przedmiotowym zakresie powodują, że organ stanowiący przy podejmowaniu uchwały musi wykazać się ostrożnością z uwagi na łatwą możliwość przekroczenia kompetencji. W przypadku gminy Opoczno, Rada Miejska przyjmując niniejszy regulamin wykazała się daleko posuniętą ostrożnością wobec czego przedmiotowa skarga nie powinna zasługiwać na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 roku, poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.).

Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności, o czym stanowi art. 147 § 1 P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Opocznie z dnia 30 grudnia 2005 roku, nr XXXIII/312/05, w sprawie uchwalenia "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Opoczno, która to uchwała w myśl art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest aktem prawa miejscowego.

Skarga została złożona przez Prokuratora, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a ponieważ skarga dotyczy aktu prawa miejscowego, jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 3 P.p.s.a.).

Akty prawa miejscowego w rozumieniu art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Oznacza to, że materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, że nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, a nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej.

Zasady podejmowania uchwał lub aktów organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 roku, poz. 1515 ze zm.) – powoływanej także jako: "u.s.g.". Przepis art. 40 u.s.g. przyznaje gminie prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych (ust.1). Oznacza to, że jeżeli podstawą aktu prawa miejscowego uchwały jest upoważnienie ustawowe, rada gminy nie może w żaden sposób wystąpić poza przedmiotowe granice upoważnienia zawartego w ustawie. Przekroczenie upoważnienia ustawowego stanowi istotne naruszenie prawa, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności podjętego aktu. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 1 zdanie 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowi art. 19 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który w ust. 1 nakłada na radę obowiązek uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków gminy. Zakres regulaminu określony został w ustępie 2 ww. artykułu, zgodnie z którym regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;

2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;

4) warunki przyłączania do sieci;

5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo – kanalizacyjnych;

6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne wykonanego przyłącza;

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;

8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Biorąc pod uwagę poczynione na wstępie rozważania nie budzi wątpliwości, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 19 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi bowiem delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego, regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.

Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jego podstawie regulamin, rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "w szczególności", "może określić", ale sformułowaniem "regulamin określa", co prowadzi do wniosku, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej.

Skoro w regulaminie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym w art. 19 ust. 2 ustawy, to wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części.

W rozpoznawanej sprawie Prokurator trafnie zarzucił zaskarżonej uchwale, że organ gminy w sposób nieuprawniony nie tylko stworzył własne definicje niektórych pojęć, ale również dokonał modyfikacji definicji pojęć zawartych w art. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Tymczasem w art. 19 ust. 2 ustawy brak jest upoważnienia rady gminy do formułowania w regulaminie jakichkolwiek definicji określonych pojęć, w szczególności niedopuszczalne jest ustalanie innego rozumienia pojęcia zdefiniowanego już przez ustawodawcę. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w przypadku § 2 pkt 5, pkt 8, pkt 9, pkt 10 i pkt 11 zaskarżonego regulaminu, bowiem Rada Miejska wprowadziła do regulaminu nieznane ustawie pojęcia "osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci", "wodomierza", "wodomierza podlicznika" i "urządzenia pomiarowego", a ponadto dokonała modyfikacji definicji "wodomierza głównego", poprzez przyjęcie, iż wymagana jest jego aktualna cecha legalizacji. Zdaniem Sądu, wprowadzenie powyższych definicji stanowi przekroczenie delegacji ustawowej i stanowi rażące naruszenia prawa.

Za wadliwy należy również uznać § 5 pkt 15 regulaminu, zgodnie z którym odbiorca pokryje koszty napraw wodomierza i przyłączenia wodociągowego powstałych w wyniku niezabezpieczenia ich przed działaniem warunków atmosferycznych, uszkodzeń mechanicznych lub kradzieży. Przypomnieć bowiem należy, że ustawodawca w art. 6 ust. 3 ustawy określił, jakie w szczególności postanowienia winna zawierać umowa o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzenie ścieków. Są to określenie ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia, sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, praw i obowiązków stron umowy, warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18 ustawy, okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Z powyższego wynika, że zarówno kwestie odpowiedzialności majątkowej z tytułu naruszenia postanowień umowy, jak również dochodzenie roszczeń w tym zakresie winny wynikać z treści umowy. Zatem określenie warunków jakiejkolwiek odpowiedzialności o charakterze odszkodowawczym w regulaminie należy uznać nie tylko za przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 ustawy, ale także za ingerencję w sferę stosunków cywilnoprawnych, regulowanych przepisami prawa cywilnego.

Podobnie podzielić należy stanowisko Prokuratora odnośnie przekroczenia delegacji ustawowej w § 11 ust. 2, § 12, i § 13 zaskarżonego regulaminu. W przepisach tych sformułowano zasady zawierania i rozwiązywania umów o świadczenie usług oraz przesłanki wygaśnięcia tych umów. Podzielając stanowisko skarżącego stwierdzić trzeba, że rada gminy uchwalając przedmiotową uchwałę nie była władna do unormowania tych kwestii w ramach aktu prawa miejscowego, gdyż zamiarem ustawodawcy było pozostawienie tych kwestii do rozstrzygnięcia w umowach zawieranych przez strony, a więc w ramach czynności o charakterze cywilnoprawnym. Źródłem praw i obowiązków stron powinna być przede wszystkim umowa, a regulamin winien określać jedynie te kwestie, które zostały wskazane w art. 19 ustawy. Pogląd ten został ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dla przykładu można podać, że w wyroku z dnia 3 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Gl 150/13 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że: "Skoro ustawodawca w treści art. 6 ust. 3 ustawy z 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określił, jakie w szczególności postanowienia winna zawierać umowa o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzenie ścieków, przewidując jednoznacznie pisemną formę takiej czynności prawnej (art. 6 ust. 1 tej ustawy), brak jest podstawy prawnej do regulowania w drodze aktu prawa miejscowego kwestii, dotyczącej sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń stron, a także okresu obowiązywania umowy i warunków jej wypowiedzenia, bądź wygaśnięcia oraz formy zmiany umowy. Tego rodzaju materia nie podpada pod zakres regulaminu, wynikający z art. 19 ust. 2 pkt 2 i 3 powyższej ustawy (szczegółowe warunki i tryb zawierania umów oraz sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach).". Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyroku z dnia 19 września 2013r., sygn. akt IV SA/Po 425/13 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), stwierdził, że: "Kwestie trwałości umowy powinna rozstrzygać sama umowa, rada gminy nie jest zaś upoważniona do stanowienia w tej materii w ramach regulaminu.". Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 15 października 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 1116/06 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych), stanął na stanowisku, że: "Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.w.z.o.s. z dnia 7 czerwca 2001r. , regulamin powinien określać szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług. Tymczasem, w regulaminie opisano warunki i tryb rozwiązywania umowy, co wykracza poza ustawowe upoważnienie rady gminy do regulowania tych kwestii w regulaminie, jako akcie normatywnym.".

Zasadne są także zarzuty Prokuratora odnośnie zapisu z § 9 ust. 2 regulaminu. Z art. 6 ust. 4 ustawy wynika wprost, że umowa o dostarczenie wody lub odprowadzanie ścieków, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis ten nie zawiera dodatkowych warunków, od których zawarcie umowy jest uzależnione. Tymczasem w regulaminie wprowadzono wymóg, że osoba, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, aby zawrzeć umowę, o której wyżej, mowa musi uprawdopodobnić fakt korzystania z tej nieruchomości. Wprowadzenie takiego warunku jest przejawem bezpodstawnego i tym samym nieuprawnionego działania Rady Miejskiej, bowiem przepis art. 19 ust. 2 ustawy nie przyznaje temu organowi kompetencji do rozszerzania warunków zawarcia umowy o dostarczenie wody lub odprowadzanie ścieków ponad to, co wynika z samej ustawy.

Podobne uwagi należy odnieść do wprowadzenia przez Radę Miejską w § 10 ust. 2 i 3 regulaminu dodatkowych, a nieznanych ustawie warunków, jakie winny być spełnione przy zawieraniu umów o dostarczenie wody lub odprowadzanie ścieków z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych. W pierwszej kolejności należy zatem podkreślić, że zasadą wynikającą z art. 6 ust. 5 ustawy jest to, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, umowa, o której mowa w ust. 1, jest zawierana z ich właścicielem lub z zarządcą. Natomiast zawarcie umowy z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych może nastąpić wyłącznie na wniosek właściciela lub zarządcy takiego budynku, po spełnieniu wymagań określonych art. 6 ust. 6 pkt 1-7 ustawy. W przepisach tych jednak nie ma obowiązku wskazywania rodzaju tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, jak również dołączania do wniosku zgody osoby korzystającej z lokalu na zawarcie umowy, potwierdzoną własnoręcznym podpisem. Nie ma również obowiązku załączania do wniosku oświadczenia właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego o poinformowaniu osób korzystających z lokali o zasadach rozliczania różnic oraz o obowiązku ponoszenia na rzecz przedsiębiorstwa dodatkowych opłat wynikających z taryf, choć sam obowiązek informowania o ww. kwestiach osób korzystających z lokali przez właściciela lub zarządcę wynika wprost z art. 6 ust. 6a ustawy. Żaden z przepisów art. 6 ustawy nie zawiera także obowiązku dołączania do wniosku o zawarcie ww. umowy schematu wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym. W związku z powyższym żądanie spełnienia pozaustawowych warunków należy uznać za działanie nieuprawnione.

Przekroczenia delegacji ustawowej dopuszczono się także w § 11 ust. 1 regulaminu, w którym uzależniono podpisanie umowy od podpisania przez strony protokołów z prób i odbiorów prac budowlano-montażowych wykonanych w zw. z przyłączeniem do sieci. Z art. 6 ust. 2 ustawy wynika bowiem, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Z tego wynika, że wprowadzanie dodatkowych warunków, od których uzależnione jest zawarcie umowy jest niedopuszczalne.

Za naruszające prawo należy także uznać przepisy § 18 ust. 3 i 4 oraz § 22 regulaminu. Wspomniane przepisy nakładają na osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci dodatkowe warunki, które należy spełnić jeszcze przed przystąpieniem do wykonywania robót przyłączeniowych, podczas gdy w art. 19 ust. 2 ustawy przyznano Radzie Miejskiej prawo do określania warunków przyłączania do sieci. Takie warunki zostały określone w § 21 regulaminu, który w ust. 3 pkt 1 określa miejsce i sposób przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej z instalacjami odbiorcy. Natomiast z zaskarżonych przepisów regulaminu wynika, że zanim osoba ubiegająca się o przyłączenie będzie uprawniona do złożenia wniosku o wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, będzie musiała uzyskać wstępną akceptację dokumentacji technicznej instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej. Zdaniem Sądu, wymaganie od osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci dodatkowych warunków jeszcze poprzedzających roboty przyłączeniowe wykracza poza ustawową delegację.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdzono nieważność zakwestionowanych przez Prokuratora zapisów regulaminu.

LS