Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 969/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: par 16, par 23
journal: Dz.U. 2016 poz 153
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art. 200, art. 205 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów za 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto dwadzieścia sześć złotych)


UZASADNIENIE

﻿ U z a s a d n i e n i e

M. Z. w dniu [...] czerwca 2014r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. W. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wniosek dotyczył powierzchni 2,64 ha, znajdującej się na działce ewid. nr [...] w miejscowości G.-W.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2015r. nr 0237-2015-002138, którą przyznano M. Z. płatności na zalesianie gruntów rolnych z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 23.148,00 zł; premii pielęgnacyjnej w wysokości 3.590,40 zł; premii zalesieniowej w wysokości 4.171,20 zł. Przyznane środki finansowe zostały w dniu [...] lipca 2015r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W oparciu o wniosek M. Z. z dnia [...] marca 2016r. o wypłatę premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na 2016r., w dniu [...] maja 2017r. wypłacono 3.590,40 zł (w ramach premii pielęgnacyjnej) i 3.141,60 zł (premia zalesieniowa). Z kolei na podstawie wniosku z dnia [...] marca 2017r. dotyczącego wypłaty premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na 2017r., w dniu [...] lutego 2018r. wnioskodawca otrzymał na wskazany przez siebie rachunek 3.590,40 zł (premia pielęgnacyjna), 3.141,60 zł (premia zalesieniowa).

Dnia [...] maja 2018r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. W. wpłynął wniosek transferowy (dotyczący przejęcia płatności po zmarłym M. Z.), złożony przez M. Z. (wdowę po zmarłym). Ww. wniosek dotyczył m.in. przyznania pomocy na zalesienia w przypadku śmierci rolnika, który rozpoczął realizowanie programu zalesieniowego. Wraz z tym wnioskiem strona złożyła oświadczenie o przejęciu na własność (po zmarłym M. Z.) gruntów na których zmarły realizował program zalesieniowy. Z dokumentów dołączonych do wniosku wynikało, iż M. Z. zmarł w dniu [...]grudnia 2017r. oraz, że [...] lutego 2018r. został przez strony złożony do Sądu Rejonowego dla [...]wiosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym M. Z. Dnia [...]czerwca 2018r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. W. wpłynęła kopia postanowienia Sądu stwierdzająca, że spadek po zmarłym M. Z. nabyły żona M. Z. i córki J. N. Z. (po 1/3).

Ww. dokumenty (od wniosku transferowego) zostały przekazane do Biura Powiatowego ARiMR w Krakowie w dniu [...]lipca 2018r., w związku ze stwierdzeniem, iż to Kierownik Biura w K. jest właściwym miejscowo organem ARiMR w sprawie strony.

W dniu [...] lipca 2018r. strona złożyła w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w K. oświadczenie z którego wynikało, że płatności obszarowe (4.970,68 zł) i zalesieniowe (6.732,00 zł) zostały przez stronę wypłacone z konta zmarłego M. Z.

Dnia [...] sierpnia 2018r. do Biura Powiatowego ARiMR w K.strona przekazała również zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...]stycznia 2017r. wskazujące na to, że od tego dnia była opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego M. Z.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] października 2018r. decyzję nr [...]w sprawie wniosku transferowego. Na mocy tej decyzji stronie przyznano kwotę 3.590,40 zł w ramach premii pielęgnacyjnej, wskazując równocześnie, że pobranie przez stronę tej części wsparcia zalesieniowego z konta zmarłego było bezprawne jako dokonane jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie transferu płatności po zmarłym.

Organ uznał ostatecznie, że w przypadku premii pielęgnacyjnej, która i tak przysługiwałaby stronie, niezasadne byłoby żądanie jej zwrotu i wdrażanie postępowania z tym związanego (postępowanie ustaleniowe, a potem także ewentualnie egzekucyjne), a potem przyznawanie stronie tej zwróconej kwoty jako rezultat rozstrzygania o wniosku transferowym.

W przypadku premii zalesieniowej wskazano, że wymagany będzie jej zwrot, ponieważ strona nie spełnia warunków do jej przyznania, tj. dochód z rolnictwa nie stanowił w przypadku strony co najmniej 25% jej całkowitego dochodu.

W związku z ww. okolicznościami, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, pobranych przez stronę w ramach premii zalesieniowej.

W efekcie zakończenia postępowania w sprawie premii zalesieniowej za 2017r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] marca 2019r. Nr [...] ustalił M. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności zalesieniowych do gruntów rolnych w łącznej wysokości 3.141,60 zł oraz wskazał, że ww. kwotę powiększoną o odsetki jak dla zaległości podatkowych powinna ona zwrócić na konto ARiMR. Ustalona kwota stanowiła różnicę między kwotami wynikającymi z decyzji nr [...]

W dniu [...] marca 2019r. do organu l instancji wpłynęło pismo strony, w którym podniesiono m.in., że premia zalesieniowa powinna jej przysługiwać. Według strony organ nie uwzględnił zmian w przepisach dotyczących zniesienia wymogu dochodu z rolnictwa oraz sytuacji w której za 2017r. zmarły M. Z. (a tym samym i spadkobierczyni kontynuująca zalesianie) był uprawniony do całości pomocy zalesieniowej.

W dniu [...] marca 2019r. wpłynęło odwołanie M. Z., w którym zarzuciła: brak uwzględnienia przyznania i przysługiwania premii zalesieniowej jeszcze M. Z., a tym samym i jego spadkobierczyni; brak uwzględnienia śmierci M. Z. już po przyznaniu tej osobie płatności zalesieniowych ze wszystkimi premiami; brak uwzględnienia wykonywania przez stronę praw przysługujących jej jako spadkobierczyni M. Z.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu II instancji decyzja, od której wniesiono odwołanie, jest decyzją prawidłową, tj. uwzględniającą wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy, którą rozstrzygała. W związku z tym ww. odwołanie nie mogło zostać i nie zostało uwzględnione. Nie stwierdzono także innych powodów uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia innego od zawartego w decyzji niniejszej.

Weryfikując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że M. Z. nie dotrzymała wymagań związanych z przejęciem po zmarłym wnioskodawcy części płatności zalesieniowych za 2017r.

Taka ocena była efektem działań samej odwołującej, pobrania ww. płatności przed złożeniem wniosku dotyczącego ich przejęcia oraz stwierdzenia, że odwołująca nie spełnia warunków do otrzymania premii zalesieniowej.

Konsekwencją tego jest konieczność zwrotu ARiMR premii zalesieniowej w wys. odpowiadającej różnicy między kwotą przyznaną i wypłaconą pierwotnemu wnioskodawcy, a przyznaną stronie w decyzji nr [...] (aktualna decyzja rozstrzygająca sprawę ww. płatności dla strony za 2017r.).

Organ odwoławczy podzielił odnośnie ww. kwestii ustalenia organu l instancji i uznał je za własne (dotyczy to także konsekwencji ww. nieprawidłowości).

Organ II instancji przedstawił w tym miejscu poczynione ustalenia w sprawie:

- realizację programu zalesieniowego rozpoczął M. Z., tj. mąż M. Z. składając odpowiedni wniosek w dniu [...]czerwca 2014r. - decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. przyznano mu wsparcie na zalesianie, premie zalesieniowa i premie pielęgnacyjną,

- premia zalesieniowa (3.590,40 zł) i pielęgnacyjna (3.141,60 zł) za 2017r. zostały wypłacone na rachunek M. Z. w dniu [...] lutego 2018r., w związku z wnioskiem złożonym przez niego w dniu [...] marca 2017r.,

- od dnia [...] stycznia 2017r. M. Z. była opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego M. Z,, o czym poinformowała organy ARiMR dopiero w dniu [...] sierpnia 2018r.

- M. Z. Zmarł [...] grudnia 2017r., tj. po złożeniu wniosku o wypłatę premii związanych z zalesianiem a przed wypłatą tych środków,

- wniosek dotyczący przejęcia płatności przyznanych zmarłemu M. Z. i kontynuacji programu zalesieniowego został złożony przez M. Z. w dniu [...] maja 2018r.,

- M. Z. (wdowa po M. Z.) pobrała całość środków przyznanych za 2017r. zmarłemu M. Z. z konta przed złożeniem wniosku transferowego (zgodnie z oświadczeniem strony z dnia [...]lipca 2018r.),

- sprawę dotyczącą przejęcia premii w sprawie zalesienia po zmarłym M. Z' rozstrzygnęła decyzja nr [...] z dnia [...] października 2018r., na mocy której stronie przyznano jedynie premię pielęgnacyjną w wys. 3.590,40 zł (premię zalesieniową w wysokości 3.141,60 zł uznano za wymagającą zwrotu ponieważ strona w ogóle nie mogłaby jej otrzymać - z uwagi na brak odpowiedniego poziomu dochodów z rolnictwa za 2017r.),

- kwota płatności pobranych nienależnie przez stronę została ustalona w łącznej wys. 3.141,60 zł, obejmującej różnicę między kwotą premii zalesieniowej wypłaconą M. Z. i przyznaną stronie w decyzji nr [...]

- płatności istotne w niniejszej sprawie przyznane stronie obejmowały wyłącznie środki publiczne - pochodziły z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich(EFRROW),

- strona nie spełniła części wymogów związanych z ww. płatnościami i na dzień wydania decyzji niniejszej w jej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające dochodzenie zwrotu ww. kwoty bądź pozwalające na odstąpienie od takiego zwrotu.

Organ II instancji podkreślił, że ww. okoliczności ustalono przede wszystkim na podstawie analizy dat wypłat płatności zalesieniowych za 2017r. na konto M. Z. oraz informacji uzyskanych od samej strony.

Organ odwoławczy podniósł, że sytuacje, związane ze śmiercią rolnika lub innym zdarzeniem o podobnych skutkach, które nastąpiło po złożeniu przez ww. rolnika wniosku o płatności istotne w niniejszej sprawie regulują przepisy rozporządzenia zalesieniowego, a dokładnie § 16.

We wszystkich przypadkach wymienionych w tym przepisie, płatności przysługują spadkobiercy/następcy, który objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył pierwotny wniosek o przyznanie płatności, który spełnia warunki do przyznania płatności i który zobowiąże się do kontynuowania programu rozpoczętego przez rolnika rozpoczynającego program zalesieniowy na przejmowanych gruntach.

Spadkobierca/następca wstępuje wówczas do toczącego się już postępowania (na wniosek pierwotnie starającego się o płatności) na swój własny wniosek (tzw. wniosek transferowy) złożony w terminie [...] miesięcy od dnia otwarcia spadku (3 miesięcy od zaistnienia zdarzenia prawnego skutkującego następstwem prawnym). Zgodnie z art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017r., poz. 459 ze zm.), dzień otwarcia spadku to dzień śmierci spadkodawcy (tutaj dzień śmierci pierwotnie starającego się o płatności).

W kolejnych jednostkach redakcyjnych ww. rozporządzenia wskazano, że wniosek transferowy spadkobierca/następca składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności przez spadkodawcę (osobę pierwotnie starającego się o płatności), a także wyszczególniono niezbędne elementy wniosku transferowego i dokumenty, które powinny zostać do takiego wniosku załączone przez spadkobiercę chcącego przejąć płatności po spadkodawcy.

Z treści wymienionych przepisów wynika, że ustawodawca wyraźnie rozróżnił instytucje: wniosku o przyznanie płatności, wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania oraz wniosku o wypłatę płatności.

Okoliczności sprawy strony wskazują w opinii organu II instancji, że przepis, który dotyczy tej sprawy, to § 16a rozporządzenia zalesieniowego.

Wynika to z tego, że realizujący program zalesieniowy M.Z. (data śmierci: [.. grudnia 2017r.) zmarł po doręczeniu decyzji przyznającej płatności zalesieniowe (data doręczenia [...] czerwca 2015r.), po złożeniu wniosku o wypłatę premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej za 2017r. (data złożenia: [...] marca 2017r.) i przed wypłatą premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej za 2017r. (data wypłaty: [...] lutego 2018r.).

Zatwierdzenie wspomnianej wypłaty premii (łączna kwota 6.742,00 zł) odbyło się w oparciu o decyzję Kierownika nr [...] z dnia [...] stycznia 2018r. Ponieważ decyzja ta nie zmieniała żadnych kwot wobec analogicznej wypłaty za rok 2016, pozostała w aktach sprawy (nie była wysyłana do strony) jedynie jako techniczny dowód pozytywnego załatwienia wniosku strony o wypłatę wsparcia.

Organ odwoławczy dalej wskazał, że zgodnie z § 16a ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego: "płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa". Analogiczna regulacja znajduje się także w § 16 ust. 9, § 16b ust. 6, § 16c ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego. Z kolei w § 16a ust. 11c zapisano iż: "spadkobierca rolnika, któremu przyznano pomoc na zalesianie, wstępuje na miejsce strony do podjętego postępowania w sprawie wypłaty pomocy na zalesianie".

Bezspornie adresatka niniejszej decyzji jest jednym ze spadkobierców po M. Z. jedynym, który starał się o przejęcie prawa do płatności zalesieniowych po tej osobie. Zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilę jego otwarcia. Według art. 924 Kodeksu cywilnego dzień otwarcia spadku to dzień śmierci spadkodawcy (tutaj dzień śmierci pierwotnie starającego się o płatności). Skoro strona jest spadkobiercą pierwotnie wnioskującego o płatności zalesieniowe i ubiega się o te płatności odnosi się do niej m.in. wymóg zapisany w § 16a ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego uzależniający uzyskanie premii zalesieniowej od odpowiedniego poziomu dochodów z rolnictwa.

Organ l instancji ustalił, że udział dochodów z rolnictwa w całości dochodów M. Z. wynosi 22,23%, czyli poniżej ustawowego minimum (tj. 25%), będącego warunkiem przyznania premii zalesieniowej. Ustalenia te nie zostały zakwestionowane przez stronę, a organ odwoławczy nie dopatrzył się w tej mierze żadnych nieprawidłowości.

Ww. ustalenia zostały dokonane w oparciu o zaświadczenia z właściwych dla strony Urzędu Gminy K.-L. oraz Urzędu Skarbowego w P. dostarczone przez spadkobiercę (tj. M. Z.) organowi l instancji w dniu [...] czerwca 2018r.

Jak podkreślił organ II instancji dochód z rolnictwa został ustalony, jako iloczyn stawki przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego i liczby posiadanych hektarów przeliczeniowych, ustalonych na podstawie przedłożonych przez stronę zaświadczeń z Urzędu Gminy. Zgodnie z Obwieszczeniem prezesa GUS z dnia 21 września 2018r., wysokość tego dochodu w 2017r. wyniosła 3.399 zł/ha. Wynikający z tych zaświadczeń łączny dochód strony za 2017r. wynosił 94.479,82 zł, przy czym część pochodząca z rolnictwa wynosiła 18.165,02 zł.

Zarzut odwołującej oparty o twierdzenie, że wszystkie płatności zalesieniowe przyznane zmarłemu mężowi powinny zostać przekazane stronie ponieważ odnosiły się do roku 2017 (a nie do 2018, którym strona złożyła wniosek o przejęcie prawa do płatności po zmarłym mężu), organ II instancji uznał za niezasadny.

Zdarzenie które spowodowało możliwość lub konieczność przejęcia ww. płatności - śmierć M. Z.- miało miejsce w 2017r. Od tego zdarzenia strona była zgodnie z art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego spadkobiercą po zmarłym M. Z.

Skoro wszystkie regulacje dotyczące przejmowania prawa do płatności istotnych w niniejszej sprawie odnoszą się do spadkobiercy, to w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjmować, że spadkobiercą zmarłego M. Z. stała się strona dopiero w 2018r. Ponadto jak podniósł organ II instancji bezspornym jest fakt śmierci M. Z.przed wypłatą premii zalesieniowej i pielęgnacyjnej za 2017r. (wypłata nastąpiła już w 2018r.). Ww. płatności przysługują osobom żyjącym, tj. albo wnioskodawcom albo ich spadkobiercom/następcom prawnym. Skoro wnioskodawca nie żyje, a ujawnił się spadkobierca wnioskodawcy, mający wolę przejęcia prawa do tych płatności, to osoba taka musi spełnić warunki umożliwiające przejęcie prawa do takich płatności. W przypadku strony chodzi o warunki z § 16a rozporządzenia zalesieniowego. Zgodnie z jego brzmieniem przejęcie premii zalesieniowej wypłaconej nienależnie na konto zmarłego wymaga od strony m.in. uzyskiwania odpowiedniego poziomu dochodu z rolnictwa. l odnośnie tego wymogu brak w tym przepisie wskazania, że regulacja ta nie obowiązuje np. gdy wnioskodawca zmarł w roku, który poprzedzał rok w którym złożono wniosek transferowy. Samo nabycie spadku, w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne na którym realizowano program zalesieniowy nie oznacza, że spadkobierca spełnia warunki do uzyskania wszystkich płatności związanych z tym zalesianiem.

Ponadto nie sposób zupełnie pomijać pobranie przez stronę całości płatności za 2017r., które nie stronie zostały przyznane.

Ww. okoliczności oznaczały w opinii organu II instancji brak możliwości przyznania stronie płatności istotnych w niniejszej sprawie w żądanej wysokości, konieczność wszczęcia postępowania nakierowanego na odzyskanie płatności przyznanych niezasadnie w decyzji pierwotnej.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z aktualną decyzją dotyczącą ww. płatności M. Z. nie mogła uzyskać premii zalesieniowej a jedynie pielęgnacyjną. Pobranie przez M. Z. z rachunku zmarłego M. Z. kwoty składającej się na premię zalesieniową (pomijając już dokonanie tego jeszcze przed złożeniem przez M. Z. wniosku transferowego) oznaczało naruszenie § 16a ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego. Wg tych przepisów spadkobierca przejmujący prawo do premii zalesieniowej powinien osiągać przynajmniej 25% dochodu z rolnictwa w roku za który przejmuje te płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, że prawidłowość ww. wyliczeń (jako różnicy między wypłaconymi M. Z. świadczeniami zalesieniowymi i decyzją przyznającą te świadczenia M. Z.) nie wzbudziła zastrzeżeń.

Organ l instancji prawidłowo przyjął także, iż w sprawie strony nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające ustalenie wysokości kwot, które powinny zostać przez stronę zwrócone do ARiMR bądź pozwalające na warunkowe odstąpienie od żądania ich zwrotu, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013, str. 549, z późn. zm.), art. 54 ust. 3 lit. b rozporządzenia 1306/2013, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. (Dz. Urz. WE L 312 z 23.12.1995, str. 1 z późn. zm.), art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu [...] z 2015 r.

Zdaniem organu II instancji w sprawie odwołującej nie można jednoznacznie uznać, że nienależne stronie płatności zostały jej przyznane i wypłacone w wyniku jednoznacznej pomyłki organów ARiMR. W czasie rozstrzygania sprawy strony po raz pierwszy, organy te nie dysponowały jeszcze wiedzą o śmierci M. Z. i pobraniu przez stronę z konta zmarłego środków przyznanych zmarłemu w ramach płatności zalesieniowych za 2017r. Pozyskanie tej wiedzy nastąpiło po wypłacie ww. środków. W takiej sytuacji organ nie dysponował ww. materiałami nie z powodu własnych błędów (pomyłek) ale z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego.

W opinii organu II instancji brak jest podstaw do twierdzenia, że "w zwykłych okolicznościach" strona w ogóle nie mogła wykryć stwierdzonych w jej sprawie nieprawidłowości. Płatności istotne w niniejszej sprawie są przyznawane, jeżeli ubiegający się o te płatności spełnia wymogi związane z tymi płatnościami. Chodzi tu przede wszystkim o prawidłowe ubieganie się o przejęcie płatności po zmarłym wnioskodawcy oraz wymogi z tym związane. Skoro strona zdecydowała się na ubieganie się o płatności powinna mieć świadomość wymogów z nimi związanych (podpis pod wnioskiem oznaczał m.in. oświadczenie o znajomości tych przepisów). Brak dopilnowania ww. kwestii nie usprawiedliwia strony, ponieważ otrzymując płatności to właśnie strona powinna zadbać o wypełnienie wszystkich związanych z tymi płatnościami wymogów. W sprawie strony nie stwierdzono żadnych niezwykłych okoliczności, ani innych podobnych, które pozwalałyby przyjąć, że strona zupełnie nie była świadoma wystąpienia ww. uchybień.

Ponieważ odstąpienie od ustalania kwot nienależnych jest warunkowane jednoczesnym wystąpieniem pomyłki po stronie organów ARiMR i brakiem możliwości jej wykrycia przez stronę - w niniejszej sprawie takie odstąpienie okazało się niemożliwe (przyjęto iż pomyłka nie nastąpiła, a strona mogła ją wykryć).

Organ odwoławczy wskazał, że zawarte w przesłankach braku prowadzenia ustalania kwot do zwrotu, odwołanie do przepisów nieobowiązującego obecnie rozporządzenia nr 1290/2005 wynika z art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.[...] z 2007r. Ten przepis odsyła z kolei do art. 33 ust: 7 rozporządzenia nr 1290/2005 i art 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. (Dz. Urz. WE Nr L 171 z 23.06.2006 str. 90 z późn. zm.). Zgodnie z art. 119 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549 z późn. zm.), rozporządzenie to uchyliło i zastąpiło od 2015r. rozporządzenie nr 1290/2005, stąd odwołania do uchylonego rozporządzenia nr 1290/2005 traktuje się jako odsyłające do rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 33 z rozporządzenia 1290/2005 odpowiadają art. 54 i 56 rozporządzenia 1306/2013). Zgodnie z wskazanym w art. 28a ustawy o wspieraniu [...], art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006r. (Dz. Urz. WE Nr L 171 z 23.6.2006, str. 1 z późn. zm.), przeliczanie kwot pomocy wypłacanej w ramach PROW na euro odbywa się według przedostatniego kursu wymiany ustanowionego przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane. Analogiczna regulacja wynika od 2015r. z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (DE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014r. (Dz. Urz. UE L 255 z 28.8.2014, str. 18 z późn. zm.). Kurs wymiany istotny dla niniejszej sprawy wynosił 4.1808 zł za 1 euro (równowartość kwoty 100 euro wynosiła za 2017r. 418,08 zł). W niniejszej sprawie kwota potencjalnego zwrotu była wyższa niż równowartość 100 euro. W takiej sytuacji niemożliwe okazało się odstąpienie od ich ustalania.

Nadto organ II instancji wskazał, że na dzień wydania niniejszej decyzji nie stwierdzono również żadnych okoliczności wskazujących na uregulowania kwot nienależnie pobranych. Strona nie przedstawiła żadnych oficjalnych dokumentów w tej mierze. Nie stwierdzono również, aby koszt odzyskania kwot wskazanych w decyzji przekraczał kwoty, które powinny zostać odzyskane.

W sprawie strony nie doszło także do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu płatności nienależnych. Porównanie dat wszczęcia postępowania ustaleniowego wobec strony i wydania decyzji z datą złożenia przez stronę wniosku o płatności, których dotyczyło ww. postępowanie ustaleniowe wskazuje, że wskazany ww. nawet najkrótszy 4-letni okres między ustaleniem płatności do zwrotu i dopuszczeniem się nieprawidłowości (błędną deklaracją zawartą we wniosku) jeszcze nie upłynął.

Organ II instancji wyjaśnił, że nie stwierdzono również żadnych wpływających na ocenę tej sprawy okoliczności nadzwyczajnych lub o charakterze siły wyższej, które zostałyby w prawidłowy sposób (tj. terminowy i pisemny) zgłoszone przez stronę organom ARiMR.

Niemożliwe było zatem odstąpienie od ustalania kwot do zwrotu uzasadnione takimi okolicznościami.

W decyzji organu I instancji prawidłowo wskazano również, zdaniem organu II instancji, że nienależna płatność powinna zostać zwrócona wraz z odsetkami. Podstawą tego jest brzmienie 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 809/2014. Zgodnie z tą regulacją naliczanie odsetek odbywa się według przepisów prawa krajowego i ma miejsce jeżeli zwrot nie zostanie dokonany w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. Początek takiego naliczania ma miejsce od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Według art. 51 § 1 i 53 § 3 oraz 54 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), stosowanych odpowiednio z uwagi na brzmienie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji odsetki są naliczane w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zgodnie z art. 56d Ordynacji podatkowej i obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (MP. z 2016r. poz. 20), od dnia 8 stycznia 2016r. stawka odsetek za zwłokę wynosi 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym. Zaznaczyć należy, ze stawka ta może ulec zmianie.

W opinii organu odwoławczego, zastosowane w sprawie przepisy nie budzą wątpliwości. Przysługiwanie stronie płatności za poszczególne lata było oceniane przez organy ARiMR według przepisów dotyczących tych płatności obowiązujących w tych latach. Ustalanie kwot wypłaconych nadmiernie (wymagających zwrotu do ARiMR) za poszczególne lata odbyło się w oparciu o przepisy dotyczące ustalania takich kwot obowiązujących odnośnie lat za które ww. płatności wypłacono (z wyjątkiem ustalania odsetek).

Po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy, decyzja organu l instancji została uznana przez Dyrektora M. OR ARiMR za prawidłową. Nie stwierdzono w niniejszej sprawie niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego bądź innych naruszeń Kodeksu postępowania administracyjnego, lub innych aktów prawnych regulujących analizowany przypadek. W sprawie nie zaistniały także żadne inne okoliczności uzasadniające uchylenie decyzji lub umorzenie dotyczącego tej decyzji postępowania odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. Z. zarzuciła naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 107 S 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że to nie jej dotyczyła wypłacona premia zalesieniowa za rok 2017r. - została ona przyznana jej mężowi, M. Z. który złożył stosowny wniosek w dniu [...] marca 2017r., zmarł zaś w dniu [...] grudnia 2017r., a więc dopiero w końcówce roku 2017r.;

- § 16 ust. 1 i 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009r., który zastosował organ, mimo, iż powinien do jej wypadku być zastosowany § 16d ust. 1 rozporządzenia.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura P. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesienie gruntów rolnych za 2017r., w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się de facto do rozstrzygnięcia, czy zasadnie skarżącą jako spadkobiercę obciążoną obowiązkiem zwrotu premii zalesieniowej za 2017r. przyznanej M. Z. który zmarł w dniu [...]grudnia 20117r.

Ustalony przez organy stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny.

M. Z. (mąż skarżącej) realizację programu zalesieniowego rozpoczął składając odpowiedni wniosek w dniu [...] czerwca 2014r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. przyznano mu płatności na zalesianie gruntów rolnych z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 23.148,00 zł; premii pielęgnacyjnej w wysokości 3.590,40 zł; premii zalesieniowej w wysokości 4.171,20 zł, przekazane na właściwy rachunek bankowy rolnika. W oparciu o kolejny wniosek z dnia [...] marca 2016r. o wypłatę premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na 2016r., w dniu [...] maja 2017r. wypłacono 3.590,40 zł premii pielęgnacyjnej i 3.141,60 zł premia zalesieniowa. Z kolei na podstawie wniosku z dnia [...] marca 2017r. dotyczącego wypłaty premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej na 2017r., w dniu [...] lutego 2018r. wnioskodawca otrzymał na wskazany przez siebie rachunek: kwotę 3.590,40 zł z tytułu premii pielęgnacyjnej i kwotę 3.141,60 zł z tytułu premii zalesieniowej.

Od dnia [...] stycznia 2017r. skarżąca była opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionego M. Z., który zmarł [...] grudnia 2017r., tj. po złożeniu wniosku o wypłatę premii związanych z zalesianiem a przed wypłatą tych środków,

Dnia [...] maja 2018r. do Biura [...] ARiMR w K. W. wpłynął wniosek transferowy dotyczący przejęcia płatności po zmarłym mężu, złożony przez skarżącą (wdowę po zmarłym), do którego załączone były stosowne dokumenty.

Bezspornym jest również, że skarżąca pobrała całość środków przyznanych za 2017r. zmarłemu mężowi z konta przed złożeniem wniosku transferowego.

Organ I instancji w oparciu o ustalone wyżej okoliczności faktyczne, wydając decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranej premii zalesieniowej w kwocie 3.141,60 zł argumentował, że skarżąca nie spełniła części wymogów związanych z ww. płatnościami tj. wymogu uzyskiwania co najmniej 25% dochodów z rolnictwa.

Zasady przyznawania płatności na zalesienie gruntów rolnych aktualne w rozpoznawanej sprawie, regulowane były przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów inne niż rolne objętego Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016r., poz. 153 ze zm., powoływanego dalej jako "rozporządzenie zalesieniowe" ) oraz przepisy powiązane z tym aktem prawnym (krajowe i wspólnotowe), a także w pewnym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Analiza akt sprawy w tym wydanych decyzji wskazuje, że mąż skarżącej spełniał wszystkie warunki do uzyskania płatności na zalesienie. Dotyczyło to także 2017r. o czym niewątpliwie świadczy zalegająca w aktach sprawy decyzja z dnia [...] stycznia 2018r. Nr [...] w sprawie wypłaty pomocy na zalesienie (PROW 2007-2013) jak również sam fakt przekazania środków na rachunek bankowy rolnika.

W § 16-16d przywołanego wyżej rozporządzenia zalesieniowego uregulowano przypadki, kiedy rolnik korzystający z płatności na zalesienie gruntów umiera w trakcie realizacji programu zalesieniowego.

Według organów orzekających w sprawie w tym konkretnym przypadku znajdzie zastosowanie § 16a rozporządzenia zalesieniowego.

Stosownie do § 16a ust. 1 w przypadku, gdy rolnik, który złożył wniosek o pomoc obejmujący grunty stanowiące jego własność lub współwłasność, zmarł po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, pomoc tę przyznaje się spadkobiercy rolnika, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich gruntów albo ich części objętych tym wnioskiem, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanej dalej "ustawą", w szczególności gdy spadkobierca zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2, złożonych przez spadkodawcę.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca składa wniosek o pomoc w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2).

Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3).

Zgodnie z § 16a ust. 4 do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza dokumenty określone w § 9 ust. 5 pkt 3-5 oraz:

1) odpis prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo

2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:

a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo

b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:

– potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo

– poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Stosownie do § 16a ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa.

Natomiast zdaniem skarżącej, w sprawie powinien zostać zastosowany § 16d ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego, który stanowi, że, jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie rolnik, do którego ta decyzja została skierowana, zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania.

Z kolei w myśl § 16d ust. 4 w przypadku gdy w decyzji, o której mowa w ust. 1, została przyznana pomoc na zalesianie, pomoc na zalesianie przysługująca do wypłaty w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia, jest wypłacana spadkobiercy. Jeżeli pomoc na zalesianie przysługująca do wypłaty w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia, nie została przekazana na rachunek bankowy rolnika, jego spadkobierca, który nie kwestionuje należności określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, składa wniosek o wypłatę tej pomocy do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego rolnik złożył wniosek o pomoc, wraz z odpowiednimi dokumentami (ust. 5).

W ocenie Sądu w świetle przytoczonych wyżej przepisów także tych, na które powoływały się organy obu instancji (§ 16a rozporządzenia zalesieniowego) brak było podstawy do wydania wobec skarżącej decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej premii zalesieniowej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywieść, że istotną przyczyną wydania decyzji o zwrocie premii zalesieniowej, była okoliczność, że skarżąca samowolnie pobrała z rachunku bankowego zmarłego męża, przekazanych za 2017r. płatności (premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej). W tym miejscu należy wskazać, że skarżąca jako spadkobierczyni, a wcześniej opiekunka męża, miała prawo dysponować środkami zgormadzonymi na rachunku męża. Organy podatkowe tego faktu w żaden sposób w wydanych decyzjach nie kwestionowały.

Należy zatem postawić zasadnicze pytanie, czy śmierć M. Z. w dniu [...] grudnia 2017r. spowodowała, że utracił on prawo do premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej za 2017r., przyznanych i wypłaconych mu (również w latach poprzednich) na podstawie decyzji Kierownika Biura [...] ARiMR z dnia [...]czerwca 2015r. o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych. W uzasadnieniach wydanych decyzji próżno by szukać odpowiedzi na tak postawione pytanie.

Stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym.

Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym, ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA z dnia 15 lutego 2019r., sygn. akt IV SA/Wr 525/18).

Motywacja organu nie powinna stanowić przedmiotu domysłu Sądu. Rolą Sądu nie jest bowiem samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za danym rozstrzygnięciem, a ocena tych, które zostały zaprezentowane przez organ. Brak przedstawienia powyższych świadczy o niewątpliwym naruszeniu przez organ przepisów postępowania o ewidentnie możliwym wpływie na wynik sprawy.

W opinii Sądu tylko w sytuacji, gdyby organy zakwestionowały prawo męża skarżącej do premii zalesieniowej za 2017r., przekazanej na jego rachunek bankowy, mogłyby przyjąć, że pobrane przez skarżącą z tegoż rachunku środki odpowiadające premii zalesieniowej stanowią nienależnie pobrane świadczenie.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest zarzutów sformułowanych wobec pierwotnego beneficjenta, natomiast zarzuty skierowane są wobec skarżącej jako spadkobiercy rolnika poprzez wykazanie, że nie spełnia ona warunku, o którym mowa w § 16a ust. 9 rozporządzenia zalesieniowego tzn. nie uzyskała ona w 2017r. co najmniej 25% dochodów z rolnictwa.

Skarżąca nie kwestionowała faktu, że tego warunki nie spełnia i nie w tym zakresie ustaleń organów obu instancji nie podważała (nie domagała się zmiany decyzji wydanej dla niej za 2018r. w ramach złożonego wniosku transferowego).

Nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją jednoznacznie wskazywała, że podważa ustalenia organów, żądających od niej zwrotu premii zalesieniowej za 2017r., która bezspornie przysługiwała jej mężowi. Należy powtórzyć, że na żadnym etapie prowadzonego postępowania, organy nie kwestionowały prawa męża skarżącej do premii zalesieniowej, nie twierdziły również, że śmierć rolnika (beneficjenta pomocy) powoduje wygaśnięcie prawa do przyznanej premii zalesieniowej. Potwierdzeniem powyższego jest chociażby stwierdzenie zawarte w decyzji organu I instancji (cyt. "Ustalona w niniejszym postępowaniu wysokość kwoty do zwrotu odpowiada kwocie przyznanych M. Z. – a nie Stronie tj. M.Z.), a także wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 2018r. o przyznaniu M. Z. pomocy w łącznej wysokości 6.732,00 zł.

Przyjęte przez organy rozumienie przepisów § 16a rozporządzenia zalesieniowego rodzi także określone wątpliwości natury ogólnej, a mianowicie, czy premia zalesieniowa przyznana rolnikowi na podstawie prawidłowo złożonego wniosku z dnia [...] marca 2017r., który zmarł pod koniec 2017r. i co do którego nie ma żadnych zarzutów, co do wypełniania wszystkich zobowiązań związanych z realizacją pomocy, może być uznana za świadczenie nienależne i to w decyzji dotyczącej spadkobiercy wydanej w związku ze złożeniem wniosku transferowego.

Niewątpliwie przepisy § 16 i następne rozporządzenia zalesieniowego są mało precyzyjne i nie przystają wprost do sytuacji, jak wystąpiła w niniejszej sprawie. Jednakże w takiej sytuacji powinny być one interpretowane na korzyść strony postępowania.

Jak już wcześniej sygnalizowano skarżąca uważała, że w jej sytuacji powinny zostać zastosowany § 16d ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego. Wskazywała na to w odwołaniu oraz w skardze. Organ odwoławczy do tego w żaden sposób się nie odniósł, przyjmując, że w sprawie znajdzie zastosowanie § 16a rozporządzenia zalesieniowego, a co do § 16d, to wyjaśnił jedynie, że " § 16d ogólnie wskazuje, że w przypadku przejmowania prawa do płatności zalesieniowych po wnioskodawcy, który złożył wniosek o takie płatności jego spadkobiercy lub następcy prawnemu przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy lub wnioskodawcy jako strony postępowania".

Zdaniem Sądu, skoro przepisy § 16a rozporządzenia zalesieniowego nie dawały pełnej jednoznacznej odpowiedzi na wątpliwości pojawiające w niniejszej sprawie, organy powinny ewentualnie sięgnąć po przepis § 16d rozporządzenia. Wbrew lakonicznej i mało precyzyjnej argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na skargę, w przedmiotowej sprawie mogłoby znaleźć rozwiązanie przewidziane chociażby w § 16d ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego, zgodnie z którym w przypadku gdy w decyzji, o której mowa w ust. 1, została przyznana pomoc na zalesienie, pomoc na zalesienie przysługująca do wypłaty w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia, jest wypłacana spadkobiercy.

Na marginesie należy zauważyć, że przepisy dotyczące regulujące sytuację spadkobiercy rolnika, któremu przyznana został pomoc na zalesienie gruntów były wielokrotnie modyfikowane, a analizy wprowadzanych zmian dowodzi, że ich intencją jest ułatwienie możliwości wstąpienia spadkobiercy w prawa beneficjenta pomocy.

Obrazują to przepisy § 20-27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 marca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2019r., poz. 586). Należy wskazać chociażby na § 23 tego rozporządzenia, będący odpowiednikiem § 16d rozporządzenia zalesieniowego z dnia 19 marca 2009r.

Stosownie do § 23 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 2019r., jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie o przyznanie wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej beneficjent, do którego ta decyzja została skierowana, zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania.

Z kolei zgodnie § 23 ust. 4 rozporządzenia należności z tytułu płatności przyznanych w decyzji, o której mowa w ust. 1, są przedmiotem dziedziczenia.

Natomiast w myśl § 23 ust. 5 rozporządzenia w przypadku, gdy w decyzji, o której mowa w ust. 1, zostało przyznane wsparcie na zalesienie, premia pielęgnacyjna lub premia zalesieniowa, odpowiednio wsparcie na zalesienie, premia pielęgnacyjna lub premia zalesieniowa są wypłacane spadkobiercy.

Organ I instancji prowadząc od nowa wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych, przyznanych w ramach płatności zalesieniowych do gruntów rolnych za 2017r. zmarłemu M. Z. na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2018r., a pobranych przez spadkobiercę M. Z. uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku, a w przypadku ewentualnego, ponownego wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej premii zalesieniowej, przedstawi jasną i precyzyjną argumentację prawną uzasadniającą przyjętą ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.