Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 137/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Izby Celnej z dnia 15 stycznia 2003 Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

3 ISA/Gd 137/03

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia

października 2002 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu

czerwca 2002 roku T.P. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód marki Citroen, rok produkcji 2001, klasyfikując go do pozycji kodu [...]. W zgłoszeniu importer zadeklarował wartość celną towaru w wysokości 2.950,00 EUR.

Przedmiotowe zgłoszenie spełniało wymogi formalne, wobec czego zostało przyjęte i zarejestrowane.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 17 października 2002 r. uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części i zaklasyfikował przedmiotowy towar do kodu [...], ustalając wartość celną towaru na kwotę 10.152,04 EUR. Decyzja ta została doręczona T.P. w dniu 28 października 2002 r.

W dniu 21 listopada 2002 r. do Izby Celnej wpłynęło odwołanie od w/w decyzji z dnia 17 października 2002 r., podpisane przez doradcę podatkowego W.G. Do odwołania została załączona kserokopia pełnomocnictwa, upoważniająca doradcę podatkowego W.G. do reprezentowania T.P. w sprawie zgłoszenia celnego z dnia 18 czerwca 2002 r. Powyższa kserokopia pełnomocnictwa została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez doradcę podatkowego.

Pismem z dnia 23 grudnia 2002 r. T.P. został poinformowany o przepisach regulujących pełnomocnictwo w sprawach celnych i wezwany do nadesłania prawidłowego upoważnienia lub złożenia podania podpisanego przez niego samego. W piśmie tym wskazano, że pełnomocnictwo należy dostarczyć w oryginale lub potwierdzone urzędowo za zgodność z oryginałem.

Na uzupełnienie braków podania wyznaczono termin 7-dniowy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie doręczono T. P. w dniu 28 listopada 2002 r. W dniu 8 stycznia 2003 r. wpłynęło pismo z dnia 2 stycznia 2003 r., w którym doradca podatkowy polemizuje z Dyrektorem Izby Celnej na temat pełnomocnictwa w sprawach celnych, nie usunięto natomiast braków formalnych odwołania.

Uzasadniając postanowienie merytorycznie Dyrektor Izby podniósł, że przedstawicielstwo w sprawach celnych zostało w szczegółowy sposób uregulowane w tytule VIII, Dziale I ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

Zgodnie z art. 253 Kodeksu celnego w przypadku gdy rodzaj lub ilość towaru nie wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, przedstawicielem osoby może być agencja celna, adwokat, radca prawny, osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Dodatkowo na podstawie art. 254 § 3 Kodeksu celnego przedstawicielem takiej osoby może być członek najbliższej rodziny.

Na podstawie art. 254 § 2 Kodeksu celnego przedstawiciel winien dołączyć do akt sprawy oryginał lub urzędowo poświadczony odpis upoważnienia i jedynie adwokat lub radca prawny może sam dokonać uwierzytelnienia odpisu udzielonego mu pełnomocnictwa, a w przypadku agencji celnej czynności tej dokonuje osoba prowadząca agencję celną.

Natomiast ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym stanowi szczególne unormowania w stosunku do regulacji dotyczących przedstawicielstwa w Kodeksie celnym. Występowanie doradcy podatkowego w charakterze pełnomocnika jest ograniczone przedmiotowo, bo dotyczy tylko i wyłącznie postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, a także jest ograniczone podmiotowo, ponieważ może reprezentować tylko podatnika, płatnika lub inkasenta. Powyższa regulacja wynika wprost z ustawy Ordynacja podatkowa - art. 3 pkt 1.

Tym samym pełnomocnictwa określone w art. 41 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym i w art. 137 ustawy Ordynacja podatkowa nie obejmują swym zakresem spraw celnych. Powyższe przepisy dają doradcy podatkowemu legitymację tylko i wyłącznie do reprezentacji podmiotów w sprawach obowiązków podatkowych.

Konkludując Dyrektor Izby Celnej uznał, iż podanie z dnia 29 października 2002 r. zostało wniesione przez podmiot nie posiadający prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania importera przed organami celnymi.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł T.P.. Zarzucając postanowieniu:

1) rażące naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (tekst jednol. Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 86) zwanej dalej ustawą o doradztwie podatkowym, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pojęcie "obowiązek podatkowy" ogranicza się stricte do spraw unormowanych w Ordynacji podatkowej,

2) rażące naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy o doradztwie podatkowym, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że złożenie dokumentu SAD, w którym określono podstawę oraz wysokość podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, co jednocześnie zawiera się w pojęciu sprawy dotyczącej postępowania celnego nie jest sprawą, która wchodzi

w zakres czynności doradztwa podatkowego,

3) rażące naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że doradca podatkowy nie może reprezentować strony w zakresie postępowania celnego, mającego bezpośredni wpływ na powstanie i wysokość obowiązków podatkowych strony,

4) rażące naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o doradztwie podatkowym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że doradca podatkowy nie może sam uwierzytelnić udzielonego mu pełnomocnictwa,

5) rażące naruszenie art. 253 Kodeksu celnego, poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że wymieniony w nim katalog osób mogących być pełnomocnikiem w sprawach celnych jest katalogiem zamkniętym,

6) rażące naruszenie art98 Kodeksu cywilnego w związku z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pełnomocnictwo ma ściśle określoną formę i nie może zawierać, w przypadku gdy pełnomocnikiem jest osoba fizyczna, żadnych innych określeń charakteryzujących tą osobę, np. że jest to jednocześnie doradca podatkowy,

7) rażące naruszenie art. 169 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez brak jasnego sformułowania braków podania oraz poprzez błędne pouczenie

o skutkach.

Ponadto zarzucił naruszenie art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad praworządności oraz prowadzenie go w sposób podważający zaufanie skarżącego do organów państwa i wniósł o uchylenie w/w postanowienia.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 28 listopada 2002 r. otrzymał od strony przeciwnej pismo z dnia 23 grudnia 2002 r. wzywające go do uzupełnienia braków odwołania. Z powyższego pisma w zasadzie nie wynikało o jakie braki chodzi. Początek pisma zawierał przytoczenie przepisów art. 253 Kodeksu celnego oraz dokonanie wykładni ustawy o doradztwie podatkowym w zakresie uprawnień doradców podatkowych do reprezentacji strony w postępowaniu administracyjnym. Następnie wzywa się stronę do dostarczenia prawidłowego pełnomocnictwa. Powyższe było tym bardziej dziwne dla skarżącego,, że dotychczasowa korespondencja w przedmiotowej sprawie dokonywana była pomiędzy pełnomocnikiem skarżącego i stroną przeciwną. W dniu 20 stycznia 2003 r. skarżący otrzymał skarżone postanowienie z dnia 15 stycznia 2003 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Przed przejściem do meritum sprawy, tzn. udzielenia odpowiedzi na pytanie czy doradca podatkowy może reprezentować stronę w postępowaniu prowadzonym przez organy celne, należy wskazać, zdaniem skarżącego, że nawet gdyby odpowiedź na w/w pytanie okazała się negatywna, to i tak skarżone postanowienie powinno zostać usunięte z obrotu prawnego.

Nie podlega żadnej wątpliwości, że ani przepisy prawa finansowego, ani posiłkowo stosowane przepisy prawa cywilnego nie zawierają żadnych postanowień co do tego w jaki sposób powinna być definiowana osoba umocowana do działania. Oczywiście praktyka wykształciła sposoby definiowania pewnych pełnomocników poprzez np. wskazanie rodzaju wykonywanego zawodu (np. adwokat, radca prawny) co jest pomocne przy określeniu, czy dana osoba może być w określonej sprawie pełnomocnikiem. Stwierdzić jednak należy, że w żadnym wypadku nie jest to warunek sine qua non ważności, czy też prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa Pełnomocnictwo, będące jednostronnym oświadczeniem woli powinno wskazywać zakres umocowania oraz określać mocodawcę oraz umocowanego. Powyższe powinno być na tyle wyraźne aby nie było wątpliwości, jaki jest to rodzaj pełnomocnictwa (ogólne czy szczególne) kto udzielił pełnomocnictwa (w tym celu podaje się z reguły mocodawcę z imienia i nazwiska z dokładnym adresem) oraz kto jest pełnomocnikiem (z reguły osoba wymieniona z imienia i nazwiska z podaniem adresu). Pełnomocnictwo może zawierać również dodatkowe określenia pełnomocnika, nie będące jak wyżej podkreślono warunkiem poprawności udzielonego pełnomocnictwa, ale nie powodujące też nieważności czy też nieprawidłowości pełnomocnictwa, np. takie jak dopisanie tytułu naukowego, rodzaju wykonywanego zawodu, stopnia pokrewieństwa, stopnia koleżeństwa itp.

W przedmiotowej sprawie udzielono pełnomocnictwa W.G,, ze wskazaniem, że jest on doradcą podatkowym, prowadzącym Kancelarię Prawno-Podatkową oraz ze wskazaniem zakresu umocowania. Nawet gdyby uznać, że doradca podatkowy nie może w ramach wykonywania zawodu pełnić roli pełnomocnika skarżącego to z pełnomocnictwa jednoznacznie wynikało, że zostało ono udzielone osobie fizycznej, mało tego można było sprawdzić, że osoba taka jest wpisana na listę doradców podatkowych i w związku z powyższym posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Zostały więc spełnione dwa podstawowe warunki wymagane przepisami prawa dla uznania, że dana osoba może być pełnomocnikiem. Ewentualnie sprawą otwartą pozostaje okoliczność, czy do akt powinien być dołączony oryginał pełnomocnictwa czy też wystarczył jego odpis. Powyższe jednak aby mogło wywierać skutki dla skarżącego powinno być w sposób jasny i precyzyjny określone w wezwaniu, czego strona przeciwna nie uczyniła.

Przechodząc natomiast do meritum sprawy tj. odpowiedzi na pytanie, czy doradca podatkowy może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed organami administracji celnej, to w świetle obowiązującego prawa na wyżej postawione pytanie należy dać odpowiedź pozytywną.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. - o doradztwie podatkowym (Dz. U. Nr 9, poz. 86 ze zm.) "W postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. la, może być również doradca podatkowy".

Dla dokonania prawidłowej wykładni w/w artykułu należy rozważyć jaki jest zakres pojęć "obowiązek podatkowy" oraz "sprawa dotycząca obowiązku podatkowego" przyjęty w ustawie o doradztwie podatkowym. Pojęcie "obowiązek podatkowy" w ustawie o doradztwie podatkowym występuje już w art. 2: "Czynności doradztwa podatkowego obejmują: 1) udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych.

Z uwagi na ust. la powyższego artykułu (dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. (Dz.U.01.42.474) zmieniającej w/w ustawę z dniem 11 czerwca 2001 r.) należy wnioskować, że pojęcie "obowiązek podatkowy" przyjęte w ustawie o doradztwie podatkowym jest szersze niż pojęcie takie występujące w art. 4 Ordynacji podatkowej. Gdyby ustawodawca chciał nadać pojęciu "obowiązek podatkowy" takie samo znaczenie jak w art. 4 Ordynacji podatkowej uczyniłby to zapewne (podobnie jak w ust. la) przez odesłanie wprost do Ordynacji podatkowej. Wynika to z zasady, że konstrukcja aktu prawnego powinna opierać się na tej samej technice legislacyjnej.

Powszechnie przyjmuje się, że podatek jest określonym ustawowo świadczeniem pieniężnym przymusowym, bezzwrotnym, nieodpłatnym, ponoszonym na rzecz związków publicznych. W definicji tej zawarte są tzw. stałe cechy każdego podatku, które umożliwiają wyodrębnienie tej grupy świadczeń z systemu dochodów związków publicznoprawnych. Jeżeli dane świadczenie ma w/w cechy stale, jest to podatek, bez względu na jego nazwę i umiejscowienie w systemie źródeł prawa. Przyjęcie takiej definicji powoduje m. in., że różnego rodzaju świadczenia pieniężne określane mianem opłat, wpłat, odpisów, składek itp. należy uznać za podatki, ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami.

W związku z powyższym należy uznać, że cło jest świadczeniem podatkowym, a obowiązki z nim związane mieszczą się w pojęciu "obowiązków podatkowych", co w konsekwencji powoduje, że sprawy celne mieszczą się też w zakresie czynności doradztwa podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 17 sierpnia 2004 r. do sprawy zgłosił się pełnomocnik skarżącego - radca prawny, podtrzymując skargę. Ponadto wskazał, że przedmiotowa sprawa nie ma charakteru gospodarczego objętego dyspozycją art. 253 § 2 Kodeksu celnego, a jest

sprawą o której mowa w art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego, a zatem pełnomocnikiem mogła być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, bez względu jaki zawód wykonuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art.l § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie pojawiają się dwie główne kwestie wymagające ustosunkowania się przez Sąd. Pierwsza kwestia dotyczy uprawnień doradcy podatkowego do reprezentowania skarżącego przed organami celnymi, druga dotyczy natomiast przedłożonego przez skarżącego pełnomocnictwa.

Jak słusznie wskazał skarżący w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art.253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego. Wobec powyższego przedstawicielem skarżącego może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni, bez względu na wykonywany zawód np. doradcy podatkowego. Powyższe sprawia, iż doradca podatkowy jako osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych mógł być ustanowiony przedstawicielem bezpośrednim.

Odrębną kwestią jest sprawa przedłożonego organom celnym pełnomocnictwa (upoważnienia). Kwestię tą reguluje przepis art. 254 Kodeksu celnego.

Art. 254 § 1 stanowi, że organ celny może żądać od przedstawiciela przedstawienia pisemnego upoważnienia, określającego rodzaj udzielonego przedstawicielstwa oraz zakres czynności, do których jest upoważniony, § 2 stanowi natomiast, że przedstawiciel dołącza do akt oryginał lub

urzędowo poświadczony odpis upoważnienia, adwokat lub radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu upoważnienia.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że osoba fizyczna działająca jako przedstawiciel na podstawie art. 253 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego nie jest upoważniona do uwierzytelnienia udzielonego jej pełnomocnictwa, a zatem winna przedłożyć oryginał pełnomocnictwa lub odpis uwierzytelniony urzędowo.

W niniejszej sprawie organom celnym przedłożono kopię pełnomocnictwa (upoważnienia) z dnia 29 października 2002 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem przez przedstawiciela tj. W.G. - doradca podatkowy, co narusza cyt. wyżej przepis § 1 i 2 art. 254 Kodeksu celnego.

Wbrew wywodom skargi pismo organów celnych z dnia 23 grudnia 2002 r. wzywające skarżącego do uzupełnienia braków odwołania w zakresie pełnomocnictwa jest czytelne i zawiera wskazanie przepisu art.254 § 2 Kodeksu celnego dot. uwierzytelniania pełnomocnictwa

W świetle powyższego należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś pozostałe zarzuty dot. zakresu uprawnień doradcy podatkowego w postępowaniu przed organami celnymi stanowią polemikę z treścią przepisu art. 253 § 2 Kodeksu celnego nie mającego zastosowania w sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd administracyjny na mocy art. 152 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.