Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2905/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1264
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] z [...] października 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji własnej z [...] stycznia 2011 r. Nr [...], orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] na imię i nazwisko M. K., poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...][...] października 2008 r. sporządził akt zgonu nr [...] na imię i nazwisko M. K. W akcie zgonu, na podstawie karty zgonu, wpisano jedynie datę ujawnienia zwłok M. K., tj. [...] lipca 2007 r.

W. K. [...] kwietnia 2010 r. złożył wniosek o uzupełnienie ww. aktu zgonu nr [...] poprzez wpisanie daty zgonu.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z [...] września 2010 r., nr [...] odmówił uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu.

Na skutek odwołania wniesionego przez W. K. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r., nr [...] uchylił ww. decyzję z [...] września 2010 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmówił uzupełnienia aktu zgonu nr [...] poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu.

Ww. decyzja została doręczona W. K. [...] stycznia 2011 r., natomiast R. P. 19 stycznia 2011 r. W zakreślonym terminie strony nie wniosły odwołania i decyzja stała się ostateczną.

W dniu 22 sierpnia 2011 r. R. P. oraz W. K. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] stycznia 2011 r., nr [...]. Jako podstawę swojego żądania wskazali art. 145 § 1 pkt 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), powołując się na przesłankę wznowienia postępowania w razie, gdy w sprawie powstało zagadnienie wstępne, które zostało następnie rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydawaniu decyzji.

Jako "zagadnienie wstępne odmiennie rozstrzygające sprawę" wskazali postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...], którym Sąd oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] odrzucające wniosek stron o uzupełnienie aktu zgonu M. K. o brakująca datę zgonu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że obowiązek taki spoczywa na Kierowniku Urzędu Cywilnego.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] postanowieniem z [...] września 2011 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] stycznia 2011 r. nr [...] orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania R. P. oraz W. K. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...].

Na powyższą decyzję R. P. oraz W. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z 14 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 856/12 Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2012 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał m.in., że wniosek R. P. oraz W. K. o wznowienie postępowania nie zawierał informacji, kiedy dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

Pismami z 11 stycznia 2013 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wezwał R. P. oraz W. K. do wskazania kiedy dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, wymienionych we wniosku. Zarówno R. P. jak i W. K. podali, że o okolicznościach tych dowiedzieli się 19 sierpnia 2011 r.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie i decyzją z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] stycznia 2011 r., nr [...] orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...].

Wojewoda [...] na skutek odwołań wniesionych przez R. P., W. K. oraz Prokuratora Rejonowego w [...] decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...] uchylił ww. decyzję [...] kwietnia 2013 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że R. P. jak i W. K. nie przedstawili żadnych dowodów na poparcie stanowiska, że o okolicznościach będących podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie dowiedzieli się 19 sierpnia 2011 r.

W. K. 15 lipca 2013 r. dostarczył do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] kserokopię potwierdzenia odebrania 19 sierpnia 2011 r. postanowienia Sądu Okręgowego w [...], sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2011 r., które stanowiło w jego ocenie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] stycznia 2011 r., nr [...] orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...].

Odwołania od powyższej decyzji do Wojewody [...] wnieśli R. P., W. K. oraz Prokuratur Rejonowy w [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] sierpnia 2013 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie zawieszał postępowania w sprawie uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] na imię i nazwisko M. K., ani nie rozstrzygał zagadnienia wstępnego we własnym zakresie. Postępowanie sądowe, zakończone postanowieniem Sądu Okręgowego w [....] Wydział Cywilny - Odwoławczy z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...] w sprawie uzupełnienia aktu zgonu oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...], toczyło się niezależnie od postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z [...] stycznia 2011 r., nr [...]. Organ wywodził że postępowania sądowe nie stanowiły zagadnienia wstępnego w przedmiotowym postępowaniu.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] swoją odmowę uzupełnienia aktu zgonu o brakującą datę zgonu M. K. uzasadnił brakiem możliwości ustalenia tej daty w postępowaniu.

Następnie podał, że akta stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4 ustawy z 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264, ze zm.). Wobec powyższego akta stanu cywilnego mają szczególną doniosłość prawną, albowiem stwierdzają zdarzenia prawne wpływające na stan cywilny osoby. Powinny one odzwierciedlać te zdarzenia w sposób jak najpełniejszy, jak najdokładniejszy, tak aby objąć wszystkie prawnie istotne elementy. Obowiązek dążenia do uzyskania takiego stanu spoczywa na kierownikach urzędów stanu cywilnego. Z literalnego brzmienia art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wynika, że do aktu zgonu wpisuje się albo datę, godzinę oraz miejsce zgonu, albo datę, godzinę oraz miejsce znalezienia zwłok, niemniej zamieszczanie w akcie zgonu informacji dotyczących zgonu należy uznać za regułę, natomiast zamieszczanie informacji dotyczących znalezienia zwłok jako wyjątek.

Wskazał, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Uzyskał stosowne dokumenty, tj. badanie DNA przeprowadzone przez [...] Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakład Medycyny Sądowej, opinię wydaną przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Stołecznej Policji, protokół sądowo-lekarskich oględzin szczątków wydany przez [...] Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakład Medycyny Sądowej, zeznania świadków przesłuchanych przez Policję, protokół oględzin i otwarcia zwłok sporządzony w Zakładzie Medycyny Sądowej w [...]. Ponadto we wznowionym postępowaniu przesłuchał świadków: I. G., P. K. i E. C. Zebrane dowody nie pozwoliły na uzupełnienie aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] na imię i nazwisko M. K. Podkreślił także, że zaginięcie M. K. zostało zgłoszone do Komisariatu Policji w [...] 26 lipca 1999 r. Natomiast zwłoki zostały znalezione dopiero 31 lipca 2007 r.

Podniósł, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego jest jedynie rejestratorem zdarzeń z zakresu stanu cywilnego, natomiast nie posiada wiedzy medycznej, w związku z powyższym winien on sporządzić akt zgonu w oparciu o udostępnioną dokumentację lekarską. Tym bardziej, że precyzyjne oznaczenie chwili śmierci wywołuje daleko idące skutki dla sytuacji prawnej osób, w szczególności w zakresie ustalenia kolejności dziedziczenia oraz ustalenia składników majątku spadkowego. Dlatego też ustalenie konkretnej daty zgonu M. K. możliwe jest jedynie na drodze postępowania sądowego w trybie art. 30 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] decyzją z [...] października 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. P. i W. K..

W uzasadnieniu skargi zarzucili Wojewodzie [...] oraz Kierownikowi USC [...] błędną interpretację ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, brak oceny merytorycznej ich argumentów oraz bezczynność, poprzez niepodejmowanie decyzji o ustaleniu daty śmierci M. K.. Ich zdaniem na podstawie zgromadzonych dowodów organy mogły ustalić datę śmierci, bowiem obliguje do tego ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego. Argumentowali, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie precyzuje zakres spraw, które podlegają kognicji sądów powszechnych (art. 30, 31 i 32 ustawy). Stwierdzając niedopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu cywilnym, sąd ten wskazał, iż uzupełnienie aktu zgonu pozostaje we właściwości Kierownika USC, który może, stosownie do art. 22 ww. ustawy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do daty, godziny oraz miejsca zgonu osoby wymienionej w akcie i dokonać na tej podstawie wiążących ustaleń. W oparciu o art. 22 Kierownik USC może zgromadzić i ocenić dowody na okoliczności daty zgonu.

Stwierdzili, że z treści art. 535 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., dalej: "k.p.c.") jasno wynika, że nie może on mieć zastosowania w ich przypadku, gdyż zgon M. K. został urzędowo stwierdzony, a akt zgonu sporządzony, lecz bez daty śmierci.

W ocenie skarżących na podstawie zgromadzonych dowodów, niewątpliwie w pewnym stopniu poszlakowych, Kierownik USC mógłby ustalić datę śmierci, datę jak najbardziej prawdopodobną, gdyż ustalenie dokładnej daty nie jest możliwe. Skarżący podnieśli, że w uzasadnieniu swojej decyzji z [...] sierpnia 2013 r. Kierownik USC odmowę uzupełnienia aktu zgonu M. K. uzasadnia tym, że nie jest w stanie ustalić dokładnej daty zgonu. W piśmie adresowanym do Wojewody [...] z 25 września 2013 r. dodatkowo stwierdza, że ustalenie najbardziej prawdopodobnej daty zgonu jest kompetencją sądu. Wskazali, że sugerowanie przez Kierownika USC, że ustalenie najbardziej prawdopodobnej daty śmierci, jest wyłącznie kompetencją sądu stwarza sytuację, z której mogą wnioskować, że Kierownik USC dopuszcza ustalenie najbardziej prawdopodobnej daty śmierci, czego dotychczas nie robił, lecz nie leży to w jego możliwościach. Wskazali, że dotychczasową argumentację Kierownik USC, przedstawiając swoje stanowisko w piśmie z 25 września 2013 r., dotyczące art. 538 § 2 k.p.c., diametralnie zmienił. Podnieśli, że terminu "najbardziej prawdopodobna data zgonu" kilkakrotnie użył w swoim uzasadnieniu WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 455/08.

Następnie wskazali, że podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną były wyroki Sądu Rejonowego i następnie Sądu Okręgowego. W piśmie skierowanym do urzędu podnieśli, że skoro Kierownik USC [...] podjął przeświadczenie w trakcie postępowania, że nie on jest właściwy do prowadzenia sprawy, lecz sąd, powinien sprawę zawiesić i skierować ją do sądu. W ich ocenie wątpliwości kompetencyjne zgłoszone przez Kierownika USC w uzasadnieniu decyzji można uznać za zagadnienie wstępne.

Końcowo wywodzili, że po wznowieniu postępowania przez urząd zwrócili się do Kierownika USC w [...] pismem z 19 października 2011 r., w którym przedstawili okoliczności oraz świadków, którzy mogliby wnieść istotne informacje dotyczącego śmierci ich brata. Kierownik USC wskazanych przez nich świadków wezwał i przesłuchał. Prowadząc postępowanie wyjaśniające, które skutkowało wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, Kierownik USC posiadał w aktach ich pismo z 19 października 2011 r., co przemawia za uznaniem, że wypełnione zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Kontroli Sądu poddana została, wydana w postępowaniu wznowieniowym decyzja Wojewody [...] z [...] października 2013 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji własnej z [...] stycznia 2011 r. Nr [...], orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] na imię i nazwisko M. K., poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu.

Zdaniem Sądu stanowisko organów nie jest prawidłowe, zarówno z powodów procesowych, jak i materialnoprawnych.

Sąd przyjął, iż decyzja wydana w sprawie narusza przepisy procesowe w stopniu istotnym, bowiem po pierwsze zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, ponieważ jednocześnie mówi o braku przesłanek do wznowienia postępowania, jak i o powodach nieuwzględnienia wniosku skarżących, po drugie decyzja pomija art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Co do kwestii jednoczesnego stwierdzenia braku przesłanki wznowieniowej i zawarcia w decyzji rozważań dotyczących oceny decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] stycznia 2011 r. Nr [...], orzekającej o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...] (sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...] na imię i nazwisko M. K., poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu), stwierdzić należy, że analiza prawidłowości decyzji ocenianej w postępowaniu wznowieniowym może być podjęta jedynie w przypadku stwierdzenia podstaw wznowienia postępowania. Istotą instytucji wznowienia postępowania administracyjnego jest bowiem stworzenie możliwości prawnej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, jeżeli decyzja ta została wydana w postępowaniu administracyjnym dotkniętym ciężką, kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Otwarcie możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy jest uzależnione od wystąpienia przyczyny wznowienia. Stwierdzenie tych podstaw po wszczęciu postępowania wznowieniowego otwiera drogę do właściwego merytorycznego etapu tego postępowania, nakierowanego bezpośrednio na ocenę prawidłowości uprzednio wydanej decyzji. Od wyniku badania czy istnieją przesłanki wznowieniowe zależy możliwość formułowania dalszych wniosków w odniesieniu do bytu prawnego ocenianej decyzji. Jeżeli organ ustali, że postępowanie zakończone decyzją dotknięte jest wadą określoną w art. 145 § 1 k.p.a., to dopiero wówczas, a zatem w dalszej kolejności powinien sprawdzić, czy w sprawie występują negatywne przesłanki wznowienia, w tym ustanowiony w art. 146 § 2 k.p.a. zakaz uchylenia decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Skoro postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją, ujętych w formie podstaw wznowienia, to stwierdzenie braku przesłanek wznowieniowych oznacza brak podstaw prawnych do podejmowania w postępowaniu wznowieniowym weryfikacji decyzji.

Z kolei dostrzeżony przez skład orzekający błąd organu w wyniku pominięcia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wynika z tego, iż przez "nowe okoliczności faktyczne" należy rozumieć takie, które mogą być podstawą do wydania decyzji o odmiennej treści, przy czym za wystarczające należy uznać prawdopodobieństwo wydania takiej decyzji, a nie pewność. W kontekście wskazanej regulacji prawnej chodzi bowiem o taką okoliczność, która może (ale nie musi) mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) należy rozumieć zatem taką okoliczność, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2007 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 429/06, Lex nr 348005; wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2005 r., w sprawie o sygn. akt I SA 1273/03, Lex nr 189198; wyrok WSA w Warszawie z 8 października 2007 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 761/07, Lex nr 399169). Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, iż dopiero przeprowadzone postępowanie merytoryczne z jej uwzględnieniem może pozwolić na ustalenie wpływu tej okoliczności na wynik sprawy (a więc konieczna jest do tego kolejna faza postępowania), a to winno następnie skutkować albo wzruszeniem dotychczasowej ostatecznej decyzji i zastosowaniem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., albo pozostawieniem decyzji dotychczasowej w obrocie prawnym, z uwagi na przepis art. 146 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu prawidłowo skarżący wywodzili, że badaniu pod kątem zaistnienia przesłanki "nowych okoliczności faktycznych" powinny być poddane zawarte w piśmie z 19 października 2011 r. (karta 89 akt sprawy) informacje dotyczące śmieci brata skarżących. Organ podejmował czynności procesowe, o których mowa w tym piśmie (przesłuchanie świadków), natomiast nie odniósł się w wydanych w postępowaniu wznowieniowym decyzjach do tych okoliczności w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Błąd ten jest o tyle istotny, że zaistnienie w sprawie przesłanki wznowieniowej otwiera drogę do właściwego etapu postępowania wznowieniowego, o którym była wyżej mowa.

Ponadto należy mieć na względzie – w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., że postępowanie sądowe zakończone zostało postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny - Odwoławczy z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...] w sprawie uzupełnienia aktu zgonu oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...]. Skoro sądy wypowiedziały się co do właściwości organu w sprawie wyjaśnienia daty zgonu, to wywodzenie przez organ, że treść tych postanowień nie ma wpływu na postępowanie administracyjne (bowiem postępowanie sądowe toczyło się niezależnie od postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z [...] stycznia 2011 r., nr [...], a wynik postępowań sądowych nie stanowił zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym), nie jest wystarczające w kontekście przesłanek wznowienia postepowania, bowiem nie odnosi się zupełnie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego - tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10, LEX nr 1121209. W ocenie Sądu wskazanie jaki jest zakres kognicji sądów i organów w tej sprawie nie tylko wpływa na dotychczasową ocenę materiału dowodowego, lecz nawet sięga dalej – tj. wskazuje na organ właściwy do zebrania tego materiału i jego oceny. Organ powinien zatem rozważyć znaczenie wydania postanowienia Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny - Odwoławczy z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...] w sprawie uzupełnienia aktu zgonu oddalającego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...], w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Oznacza to, że błędem organu było niepoddanie analizie czy wnioski wpływające z treści przywołanych orzeczeń sądów można potraktować jako spełniające przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Omówienie kwestii materialnoprawnej należy rozpocząć od stwierdzenia, że akta stanu cywilnego, sporządzane przez USC, dokumentują fakty i zdarzenia mające znaczenie prawne dla określenia stanu cywilnego osoby. Dlatego też powinny jak najpełniej i najdokładniej odzwierciedlać te zdarzenia, a organem na którym spoczywa ten obowiązek jest Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego.

Przepis art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo o aktach staniu cywilnego określa w sposób wyczerpujący wszystkie elementy treści aktu zgonu. Według tego przepisu, do aktu wpisuje się : 1) nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego; 2) datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok; 3) nazwisko, imię (imiona) oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej; 4) nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego; 5) nazwisko, imię (imiona), miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon lub dane dotyczące szpitala albo zakładu, o których mowa w art. 65 ust. 2.

Przepis art. 67 ust. 1 pkt 2) przywołanej ustawy w pierwszej kolejności nakazuje zamieszczenie w akcie zgonu daty, godziny oraz miejsca zgonu osoby, której dotyczy akt. Ustalenie tej okoliczności odnosi bowiem skutki w sferze różnorakich gałęzi prawa, choćby cywilnego (spadkobranie), czy konstytucyjnego (prawa wyborcze). Dopiero w razie niemożności ustalenia tych danych przepis nakazuje umieszczenie danych odnoszących się do daty znalezienia zwłok. Zdaniem Sądu nie istnieją przesłanki, aby przepis ten interpretować w ten sposób, że organ rejestrujący zdarzenie zgonu ma wybór pomiędzy zamieszczeniem danych odnoszących się do zgonu i danych dotyczących znalezienia zwłok.

W ocenie Sądu ustalenie daty i godziny zgonu jest niezbędnym elementem treści aktu zgonu i nie może być zastąpione ustaleniem dotyczącym daty znalezienia zwłok (por. np. wyroki WSA w Warszawie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 992/05, z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 140/08, WSA w Lublinie z 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 455/08, CBOSA). Organ obowiązany do sporządzenia aktu zgonu powinien podjąć wszelkie możliwe działania dowodowe i na ich podstawie poczynić odpowiednie ustalenia, aby z tego obowiązku się wywiązać (tak WSA w Warszawie w wyroku z 29 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 464/14, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz dostrzeżone przez skład orzekający z urzędu naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu przedwczesnego uznania, że istnieją podstawy do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. oraz jednoczesnej wypowiedzi co do podstawy wymienionej w art. 146 § 2 k.p.a., jak również sformułowania błędnej oceny prawnej co do art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo o aktach staniu cywilnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej kwestie, w tym rozważy możliwość uwzględnia w kontekście przesłanek wznowienia postępowania powołane okoliczności, tj. zarówno wskazane przez skarżących w piśmie z 19 października 2011 r., jak i w postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny - Odwoławczy z [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...]. Jednocześnie organ uwzględni, że zastosowanie art. 146 § 2 k.p.a. może nastąpić tylko wówczas, gdy nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej, a więc tylko w przypadku, gdy organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, w oparciu o przepisy prawa materialnego rozstrzygnie sprawę tak, jak została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Oznacza to, że treść rozstrzygnięcia musi pokrywać się w całości z rozstrzygnięciem przyjętym w decyzji ostatecznej, zaś organ w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa musi wykazać, że wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Organ będzie ponadto związany przedstawioną wyżej oceną prawną, co do niezbędnych elementów treści aktu zgonu.

Zaskarżona decyzja obarczona jest wadami określonymi w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i z tego powodu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200 zł.