Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 539/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zq ust.10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 01 listopada do 30 listopada 2020 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021 r. znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. C. (dalej: "skarżący") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W dniu [...] lipca 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w B. wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji

z [...] stycznia 2021 r. znak [...]. We wniosku skarżący wskazał na rażące naruszenie prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 31 zq ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa o COVID-19"). Nadmienił, że naruszenie prawa materialnego ma charakter rażący pomimo, iż opiera się o błędną wykładnię dokonaną przez organ. Skarżący podniósł, że liczne orzecznictwo WSA wskazuje na to, że stanowisko organu wiążące możliwość uzyskania zwolnienia określonego w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 wyłącznie z posiadaniem odpowiedniego wpisu w rejestrze REGON było całkowicie chybione i błędne.

Decyzją z [...] września 2021 r. znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z [...] stycznia 2021 r. odmawiającej skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 01 listopada do dnia 30 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za listopad 2020 r. mogli wystąpić przedsiębiorcy, którzy na dzień 30 września 2020 r. prowadzili przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną uprawniającym kodem PKD. Poza tym zwolnienie przysługiwało, jeśli: - przedsiębiorca był zgłoszony jako płatnik w ZUS do 30 czerwca 2020, - przychód z tej działalności podstawowej uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego z tej działalności w listopadzie 2019 r. - deklaracja rozliczeniowa i imienne raporty miesięczne za listopad 2020 r. zostały złożone najpóźniej do 31 grudnia 2020 r. - wniosek RDZ-B6 o zwolnienie z opłacenia należnych składek został złożony do 31 stycznia 2021 r.

Organ podniósł, że przeważający rodzaj działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności prowadzonej przez skarżącego na dzień 30 września 2020 r. nie uprawniał go do zwolnienia z opłacenia składek za miesiąc listopad 2020 r. Zatem, w ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

w sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2021 r. odmawiającej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. - wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to jest wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący, działając przez pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., podlegają wyłącznie podmioty posiadające odpowiedni wpis w rejestrze REGON kodu Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 w dniu 30 września 2020 r., podczas gdy art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 stanowi, że zwolnieniu podlegają płatnicy prowadzący jako przeważającą oznaczoną działalność w dniu 30 września 2020 r., a tym samym zwolnienie dotyczy podmiotów, które oznaczoną działalność gospodarczą prowadziły w tym dniu w sposób faktyczny, a nie tylko te, które bez względu na przedmiot faktycznej działalności legitymowały się w dniu 30 września 2020 r. określonym wpisem w rejestrze REGON.

2. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpoznania materiału dowodowego, przez organ, w sposób zupełny i wyczerpujący oraz całkowite pominięcie w trakcie postępowania i nie zbadanie faktu, że przeważającym przedmiotem działalności skarżącego, w dniu 30 września 2020 r., było prowadzenie restauracji, a zatem, działalność opisana kodem PKD 56.10.A, a tym samym uznanie, że wyłączne znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy ma aspekt formalny, związany z treścią wpisu w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., choćby nie odpowiadał on stanowi faktycznemu,

b) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgromadzonym w sprawie, a w szczególności przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniu Julity Kamieńskiej z 19 marca 2021 r., które jednoznacznie wskazuje że przeważającą działalnością skarżącego, w dniu 30 września 2020 r. oraz w chwili obecnej jest działalność w zakresie prowadzenia restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, czyli działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A,

c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia przez organ nieważności wydanej przez niego decyzji z [...] stycznia 2021 r., mimo tego, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy ww. przepis bezwzględnie nakazuje organom stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej dotkniętej nieważnością.

W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ stwierdził, iż z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za listopad 2020r. mogli wystąpić przedsiębiorcy, którzy na dzień 30 września 2020r. prowadzili przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną uprawniającym kodem PKD i że w związku z tym skarżący nie kwalifikuje się do otrzymania takiej pomocy. Sąd w orzeczeniach za późniejsze okresy stanął na stanowisku, iż działalnością uprawniającą do zwolnienia jest działalność rzeczywiście prowadzona, a nie tylko ta wpisana w PKD jako przeważająca. Jest to jednak interpretacja Sądu I-szej instancji. Skarżący, po uchyleniu przes Sąd decyzji organu dotyczących późniejszych okresów wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie neważności decyzji skarżonej. Jako przesłankę podał brzmienie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym decyzja organu wydana została bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie przesłanka ta jednak nie zachodzi. Organ bowiem interpretował przepisy literalnie, a Sąd stanął na stanowisku celowościowej interpretacji przepisów związanych z COVID-19 (art. 31 zo ust. 10 ustawy). Odmienna interpretacja nie stanowi zarówno o braku podstaw wydania decyzji, jak i o wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa. Zatem po analizie zebranego materiału prawidłowo stwierdził, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2021r. - wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. to jest, że została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (16 § 1 k.p.a.). Przepis art. - 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu tj. w sytuacji gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny - tak WSA w Warszawie wyrok z dnia 11 stycznia 2018r. IV SA/Wa 2519/17. Jak stwierdził zaś Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt 1 OSK 1710/07 (publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Można zatem powiedzieć, że w przypadku badania tej przesłanki nieważności decyzji ocena poprawności zastosowania przepisu prawa jest łagodniejsza niż w przypadku oceny dokonywanej w toku instancji (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1383/10, publ. jw.). Przeto nie jest rażącym naruszeniem prawa błędna wykładnia danego przepisu (p. J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Warszawa 1998 r., str. 810, Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, publ. jw.); godziłoby to wszak w stabilność porządku prawnego. Zagadnienie wykładni prawa jest więc uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana - tak NSA z dnia 28.05.2013r. sygn. I OSK 2132/12. W związku z powyższym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu z dnia [...] stycznia 2021r. A zatem zaskarżona decyzja organu pod względem rozstrzygnięcia została wydana prawidłowo. W sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za miesiąc listopad 2020r. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, na który powołał się Skarżący; organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą prawną wydawanych decyzji organu był art. art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który określał zasady i wskazywał wprost rodzaje kodów uprawniających do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020r. Ponadto zgodnie z treścią art. 31zo ust 11 ww. ustawy oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. Organ wydając decyzje zastosował wprost zapisy ww. ustawy. To, że organ, zdaniem Sądu zastosował błędną interpretację, nie może prowadzić do zastosowania art. 156 par. 1 Kpa.

W sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania zawartych w skardze. Sąd podkreśla bowiem, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest procedurą szczególną, nadzwyczajną. Oznacza to, iż organ jest zobowiązany do analizy przesłanek dotyczących podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, a nie ponownego rozpoznawania sprawy. Skarżący natomiast zawarł argumentację dotyczącą podstawowego rodzaju działalności, nie prezentując jednocześnie potwierdzenia spełnienia przesłanki z art. 156 Kpa.

W tym stanie rzeczy , na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.