Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2608/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (Wójt) z 16 czerwca 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania E. P. (Skarżącej) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Decyzja Kolegium wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Wnioskiem z 12 lutego 2020 r. Skarżąca wystąpiła o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Do wniosku załączyła orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] listopada 2000 r. z którego wynika, że matka Skarżącej jest stale niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolna do samodzielnej egzystencji od 9 listopada 2000 r. Skarżąca dołączyła również zakres czynności wykonywanych podczas opieki oraz oświadczenie o swojej sytuacji zawodowej, rodzinnej i zdrowotnej oraz o sytuacji rodzinnej matki.

Następnie 4 marca 2020 r. Wójt przeprowadził ze Skarżącą rodzinny wywiad środowiskowy w celu ustalenia faktycznie sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką.

Decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] Wójt odmówił Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Argumentując swoje rozstrzygnięcie wskazał, iż w sprawie nie zostały spełnione ustawowe warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2018 r. poz. 2220), powoływanej dalej jako "u.ś.r.". Zdaniem organu I instancji także zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Na skutek odwołania Skarżącej - Kolegium decyzją z [...] maja 2020 r. nr KO - [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W decyzji Kolegium wskazało na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w którym orzeczono, że przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zatem nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto Kolegium wskazało, że organ I instancji winien uwzględnić powyższe wskazówki interpretacyjne dotyczące wyroku Trybunału, a następnie dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r. W szczególności organ winien bezspornie ustalić czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją/nie podejmowaniem zatrudnienia osoby sprawującej opiekę.

Wójt ponownie prowadząc postępowanie odebrał od Skarżącej oświadczenie z 12 czerwca 2020 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 233 Kodeksu karnego, że nie podejmuje ona zatrudnienia lub innej pracy w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Jednocześnie z notatki służbowej z 12 czerwca 2020 r. sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, że Skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oświadczając, że jej zdaniem nie ma konieczności sporządzania kolejnego wywiadu, ponieważ jej sytuacja nie uległa zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt decyzją z 16 czerwca 2020 r., powołując się art. 17 ust. 1 b u.ś.r. oraz zakres sprawowanej opieki, odmówił Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie.

W toku postępowania odwoławczego Kolegium wezwało Skarżącą do złożenia wyjaśnień. Skarżąca stawiła się osobiście w siedzibie Kolegium 15 września 2020 r. i Kolegium, po pouczeniu o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego i o prawie odmowy udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania (art. 86 w zw. z art. 83 § 2 K.p.a.) odebrało od niej zeznania w celu ustalenia czy faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową opiekuna. Pełnomocnik Skarżącej nie stawił się. Po odebraniu zeznań Kolegium umożliwiło Skarżącej zapoznanie się z aktami sprawy. Skarżąca nie wniosła zastrzeżeń, środków dowodowych ani też nie wystąpiła o udzielenie dodatkowego terminu do zapoznania się z aktami.

Kolegium decyzją z 24 września 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] czerwca 2020 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Na wstępnie Kolegium odnosząc się do art. 17 ust. 1b u.ś.r. i zapadłego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wskazało, że niedopuszczalne było oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Kolegium, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia Trybunału. Bez znaczenia przy tym jest fakt, iż od ponad czterech lat ustawodawca nie zmienił tego przepisu, pozostawiając go w niezmienionej treści. Jednakże przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest, w ocenie Kolegium, fakt nie spełnienia przez Skarżącą innych ustawowych przesłanek do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Kolegium wskazało, że nie kwestionuje faktu, że Skarżąca jako córka niepełnosprawnej, wymagającej opieki jest osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Osoba wymagająca opieki mocą orzeczenia z 23 listopada 2000 r. została uznana za osobę stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zatem w myśl art. 3 pkt. 21 lit. c u.ś.r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności.

W ocenie Kolegium kwestą sporną w niniejszej sprawie jest natomiast zaistnienie drugiej przesłanki, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawująca opiekę, tj. przez Skarżącą. Kolegium wskazało, że art. 17 ust 1 ust. 1 u.ś.r. określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie:

1) osoba wnosząca o przyznanie świadczenia nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wnosząca o przyznanie świadczenia rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Kolegium, Skarżąca nie zalicza się do żadnej ze wskazanych wyżej grup. W związku z tym Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że podstawa odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie przesłanki, polegającej na braku bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze. Taka zaś sytuacja w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zaistniała.

Na decyzję Kolegium Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób wskazany przez Skarżącą - nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta z [...] czerwca 2020 r. i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotowa sprawa została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez pełnomocnika strony skarżącej, a organ w odpowiedzi na skargę nie wystąpił z żądaniem przeprowadzenia rozprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji, co do jednej z podstawy do odmowy przyznania świadczenia Skarżącej świadczenia.

Argumentacja organu I instancji, który częściowo oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 wyrok z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19).

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającymi sprawę organami, a Skarżącą jest zagadnienie, czy zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką mieści się w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.

Stan faktyczny w sprawie nie jest kwestionowany i nie budzi wątpliwości. Skarżąca wskazuje, że opiekuje się niepełnosprawną matką, która orzeczeniem z [...] listopada 2000 r. została uznana za osobę stale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Zdaniem Sądu, Kolegium zasadnie utrzymało w mocy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poddając w wątpliwość brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę.

Podstawę orzekania o przedmiotowym świadczeniu stanowi art. 17 u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera zaś definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała, lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Ze wspomnianego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, w tym przypadku rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z wyjaśnień złożonych przez Skarżącą [...] września 2020 r. przed Kolegium wynika, że Skarżąca zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i matką w domu jednorodzinnym, nikt inny z nimi nie mieszka. W mieszkaniu są dwa pokoje, kuchnia, łazienka bez toalety (jest ona na zewnątrz), ganek. Właścicielem domu jest Skarżąca, matka ma ustanowioną służebność mieszkania i swobodnego poruszania się po działce. Matka Skarżącej ma pokój, korzysta z kuchni i łazienki, ale to Skarżąca zapewnia matce ogrzewanie i prąd. Skarżąca zeznała, że osoba wymagająca opieki - matka lat 69 jest osobą słabo widzącą, w 2019 r. miała operację usunięcia zaćmy na jedno oko. Aktualnie z operacji na drugie oko zrezygnowała z uwagi na sytuację związaną z koronawirusem. Po operacji matka Skarżącej widzi lepiej. Skarżąca zapytana o zakres sprawowanej opieki podała, że pomaga matce w codziennych czynnościach życiowych: pranie, sprzątanie, zakupy, prasowanie, przygotowywanie posiłków, zabiegi pielęgnacyjne. Matka sama się ubiera, jest osobą chodząca po domu i obejściu. Porusza się samodzielnie, jest sprawna ruchowo. Przyjmuje leki na nadciśnienie, nie wymaga natomiast specjalnej diety żywieniowej, nie jest pampersowana. W ciągu dnia sama chodzi do toalety, w nocy Skarżąca jej pomaga (toaleta jest na zewnątrz). Czasami zostaje sama w domu, a czasami zabiera matkę na zakupy. Skarżąca ma prawo jazdy, dwa samochody i samodzielnie jeździ na zakupy. Na koniec Skarżąca oświadczyła, że opieka nad matką zajmuje jej 3 godziny dziennie i składa się na nią: przygotowywanie posiłków, pomoc przy myciu, podanie leków. Ponadto Skarżąca dba o dom, obejście, pali w piecu. Skarżąca wskazała, że jest osobą zdrową, pełnosprawną, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Aktualnie pracuje przy pracach w gospodarstwie przy uprawie warzyw, truskawek i malin, które uprawiane są na potrzeby własne i zarobkowo. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z tym, gdyby obecnie zaproponowano jej pracę to nie byłaby nią zainteresowana. Musi zająć się bowiem domem, obejściem, uprawą warzyw i owoców oraz matką. Skarżąca wskazała, że ma wykształcenie podstawowe, szkołę ukończyła w 1995 r. Po ukończeniu szkoły pracowała dorywczo, sezonowo. Pracy szukała w sklepie [...], restauracjach i barach. Wcześniej była na utrzymaniu rodziców, pomagała im w gospodarstwie rolnym. Obecnie od 10 lat jest mężatką, mąż pracuje zawodowo. Nie myśli o emeryturze, będzie żyć z oszczędności i emerytury męża, aktualnie ubezpieczona jest przy mężu. Odnosząc się do sytuacji rodzinnej Skarżącej zeznała, że pozostałe 6 dzieci jej matki mieszka w sąsiednich miejscowościach, oddalonych od nas o ok. 17-20 km. Jedynie siostra mieszka 80 km od matki. Jeżeli jest konieczność rodzeństwo pomaga jej w opiece nad mamą, zabiera ją na kilka godzin lub na noc do siebie, czasami zrobią zakupy. Rodzeństwo ma bowiem swoje rodziny, dzieci, pracę zawodową.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie Skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Zasadnie organ drugiej instancji uznał natomiast, że odmowę przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. W istocie bowiem okoliczność sprawowania przez Skarżącą opieki w wymiarze trzech godzin dziennie, jak oświadczyła Skarżąca - nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia przez nią (np. w niepełnym wymiarze czasu pracy) lub innej pracy zarobkowej. Opieki nad niepełnosprawną matką - Skarżąca nie wykonuje bowiem całodobowo. Podana przez Skarżącą częstotliwość świadczenia przez nią osobistej opieki nad matką oraz charakter tej opieki, sprowadzający się do wyręczania w obowiązkach związanych z prowadzeniem wspólnego domu - nie przekreśla bowiem możliwości podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym bardziej, że matka Skarżącej jest osobą chodząca po domu i obejściu oraz sama się ubiera. Porusza się samodzielnie i jest sprawna ruchowo. W ciągu dnia sama chodzi do toalety, w nocy Skarżąca jej pomaga (toaleta jest na zewnątrz). Czasami zostaje sama w domu, a czasami zabieram matkę na zakupy.

Podkreślić należy, że jak wynika z zeznań Skarżącej nie jest ona obecnie zainteresowana podjęciem pracy z uwagi na konieczność zajmowania się domem, obejściem, uprawą owoców i warzyw (które uprawiane są na potrzeby własne oraz zarobkowo). Dopiero na ostatnim miejscu owej listy zajęć, uniemożliwiających podjęcie pracy Skarżąca wymieniła zajmowanie się matką.

Zasadnie zatem organy orzekające w sprawie uznały, a Sąd te stanowisko podziela, że Skarżąca nie jest osobą rezygnującą lub niepodejmującą zatrudnienia, skoro nie pracuje od wielu już lat. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi również wątpliwości Sądu, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie wyłącznie z powodu sprawowania opieki nad matką, lecz również z uwagi na konieczność zajmowania się domem, obejściem i uprawą warzyw i owoców.

Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela Skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad matką przez Skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia Skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro sprawowania jest w odstępach jedno lub dwudniowych.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 K.p.a.), że w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych Skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 u.ś.r, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawną matką nie była opieką wymagającą rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi są bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Warszawie do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.