Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 526/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] września 2018 r., nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] września 2018 roku na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.) unieważnił egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii B zdawany przez Panią A. J. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] dnia [...] lipca 2018 roku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z zapisem arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy w rubryce "Uwagi" egzaminator przerwał egzamin na podstawie § 16 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016 roku w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, uznając, ze zdająca nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu w razie przecinania, się poza skrzyżowaniem kierunków ruchu lub torów jazdy pojazdów poruszających się po tej samej drodze (Zachowania osoby egzaminowanej zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego mogące skutkować przerwaniem egzaminu państwowego poz. 10 pkt 10.5). Organ I instancji uznał, że zdająca prawidłowo wykonała polecenie egzaminatora "wykonania z zachowaniem zasad ruchu drogowego manewru zawracania na drodze jednojezdniowej - dwukierunkowej" ujęte, w tabeli nr 7 poz. 12 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia. Organ uznał, że w momencie rozpoczęcia wykonywania manewru zawracania na drodze na jej długim odcinku zarówno przed jak i za pojazdem egzaminacyjnym nie poruszały się inne pojazdy, w trakcie wykonywania zadania nadjechały pojazdy zastając już konkretną sytuację drogową. Osoba zdająca wykonywała zadanie powoli lecz zdaniem organu I instancji nie było to zachowanie zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Nadto zdaniem organu zdająca rozpoczynając manewr w związku z brakiem innych uczestników ruchu na tej drodze nie doprowadziła do nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S., egzaminator, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami oraz art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności świadczących o tym, że egzaminator dokonał prawidłowej ceny egzaminu. Podniesiono także zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez należytej oceny materiału dowodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2019r. na podstawie art. 72 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019r., poz. 341) utrzymało zaskarżona decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] września 2018r. w mocy.

Organ odwoławczy podzielił argumentację Marszałka Województwa podkreślając, że w okolicznościach niniejszej sprawy niezasadnie egzaminator zastosował przepis art. 52 ust. 2 u.o.k.p., zgodnie z którym część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników mchu drogowego. Zatem przyczyną zakończenia egzaminu przed czasem na podstawie art. 52 ust. 2 u.o.k.p., może być tylko okoliczność, gdy dane zachowanie osoby egzaminowanej prowadzi do bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia uczestników ruchu. Kolegium wskazało, że ocena sposobu zachowania się osoby egzaminowanej w kontekście regulacji art. 52 ust. 2 u.o.k.p. należy wprawdzie do egzaminatora, ale nie może to być ocena dowolna, nieuwzględniająca wszystkich aspektów zachowania poddawanego ocenie i towarzyszących jemu okoliczności. Nie sposób co do zasady uznać za zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, w rozumieniu art. 52 ust. 2 u.o.k.p., zachowania polegającego na prawidłowym wykonywaniu zleconego przez egzaminatora manewru "zbyt wolno" na uczęszczanej drodze.

Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że egzaminowana prawidłowo wykonała polecenie, zaś zarzuty Skarżącego względem jazdy zdającej nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Zdająca rozpoczęła manewr w momencie kiedy na drodze na jej długim odcinku zarówno przed jak i za pojazdem egzaminacyjnym nie poruszały się żadne inne pojazdy. Chcąc ukończyć zlecony manewr kontynuowała go także w chwili, gdy nadjechały inne pojazdy, niewątpliwie - jak słusznie uznał organ I instancji - zastając już konkretną, sytuację drogową. Poruszając się po dużym mieście, którego infrastruktura, struktura demograficzna jak i rozwój gospodarczy generuje znaczny ruch pojazdów, trudno przyjąć, że drogami przez znaczny okres czasu nie będą poruszały się pojazdy. Należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r.,poz. 1990 ze zm.) - zwanej dalej "p.r.d." - stanowi, że każdy uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność, albo gdy ustawa tego wymaga, szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego. Jednocześnie w myśl art. 4 p.r.d. uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze mają prawo liczyć, że inni uczestnicy tego ruchu przestrzegają przepisów mchu drogowego, chyba że okoliczności wskazują na możliwość odmiennego ich zachowania. Nie ulega wątpliwości, że każdy egzaminowany odpowiada wyłącznie za własne działania na drodze, a nie za zachowania innych uczestników ruchu, którzy również są obowiązani zachować ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku mchu drogowego. W konsekwencji uzasadnieniem dla zasadności przerwania egzaminu nie może być - w realiach niniejszej sprawy - podnoszona przez Skarżącego okoliczność zmiany prędkości jazdy pojazdów, które nadjechały w trakcie wykonywania manewru czy też ominięcie zdającej przez motocyklistę po chodniku. W ocenie organu odwoławczego zachowanie egzaminowanej nie może więc być uznane za zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników mchu drogowego. Taką kwalifikację można byłoby przyjąć tylko wówczas, gdyby ewentualnie wadliwie wykonany przez zdającą manewr zawracania doprowadził do nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu pojazdom w trakcie rozpoczęcia manewru, co nie miało miejsca w mniejszej sprawie. W związku z tym warunek uzasadniający przerwanie egzaminu na prawo jazdy i przewidziany w art. 52 ust. 2 u.o.k.p. w rozpatrywanym przypadku nie został zdaniem Kolegium spełniony.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o rozstrzygnięcie o koszach postępowania.

Zdaniem Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia:

art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r.

art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r.

art. 7, 8, 12, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie okoliczności świadczących o tym, że egzaminator dokonał prawidłowej oceny egz.,

art. 77 § 1 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez należytej oceny materiału dowodowego.

Zdaniem skarżącego egzaminowana podczas wykonania zadania "manewru zawracania na drodze jednojezdniowej- dwukierunkowej" z zachowaniem zasad ruchu drogowego ujętego w tabeli nr 7 poz. 12 załącznika nr 2 do rozporządzenia źle oceniła swoje umiejętności i sposób wykonania tego manewru nie wykorzystując np. infrastruktury drogowej. Swoim zachowaniem doprowadziła do tego, iż z prawej jak i z lewej strony nadjechały pojazdy, które nie tylko, że zostały zmuszone do znacznej zmiany prędkości, ale zostały również zmuszone do zatrzymania się aby nie spowodować kolizji. Z nagrania w sposób oczywisty i jednoznaczny widać jak motocyklista chcąc ominąć cały zator na jezdni, decyduje się na jazdę chodnikiem.

Zdająca swoim zachowaniem stworzyła zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego i doprowadziła do nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu, czego przykładem są zgodnie z definicją:

• znaczna zmiana prędkości do zatrzymania włącznie;

• zmiana swego pasa ruchu przez motocyklistę.

Egzaminator w związku z zaistniał sytuacją podjął prawidłową decyzje o przerwaniu egzaminu z ocena negatywną na podstawie § 16.1T1/10.5 Nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu "w razie przecinania się poza skrzyżowaniem kierunków ruchu lub torów jazdy pojazdów poruszających się po tej samej drodze". Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach.

W ocenie egzaminatora - organ nadzoru orzekając na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że egzamin praktyczny został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B (część praktyczna), Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu zebrany przez Marszałka Województwa, jako organ nadzoru materiał dowodowy był wyczerpujący i wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji dysponowały poza odwołaniem zainteresowanej unieważnieniem egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. B (k. 12 akt adm. I inst.), wyjaśnieniami złożonymi na piśmie przez skarżącego jako egzaminatora (uzasadnienie oceny negatywnej egzaminu k. 17 akt adm. I inst.), któremu w prowadzonym postępowaniu, z mocy art. 68 ust. 1a ustawy z 05 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019r., poz. 341, dalej "u.k.p."), przysługuje status strony, a także pisemnym stanowiskiem (oceną zaistniałej sytuacji) egzaminatora nadzorującego (k. 16 akt adm. I inst.), a przede wszystkim nagraniem przebiegu egzaminu praktycznego na płycie DVD.

Organy obu instancji dokonały wnikliwej oceny i analizy zarówno odwołania egzaminowanej A. J., uzasadnienia egzaminatora A. S. i utrwalonego na płycie DVD przebiegu egzaminu. Ocena ta doprowadziła jednak organy do odmiennych wniosków, bowiem Marszałek uznał, że wykonanie z zachowaniem zasad ruchu drogowego manewru zawracania na drodze jednojezdniowej – dwukierunkowej było wykonane powoli, lecz zdaniem organu nie było to zachowanie zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Z kolei Kolegium nie podzieliło poglądu skarżącego egzaminatora, że wykonanie manewru zawracania było niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym uzasadniającym zastosowanie art. 52 ust. 2 u.k.p.

Zgodnie z przywołanym w postawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., Marszałek Województwa, który z mocy art. 67 ust. 1 tej ustawy, sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 tej ustawy, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. (art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.). Z cytowanego przepisu wynika zatem, że przesłanką materialnoprawną stanowiącą podstawę unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy jest przeprowadzenie tego egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy i wystąpienie związku przyczynowego między ujawnionymi nieprawidłowościami, a wynikiem tego egzaminu. Przepis ten natomiast nie otwiera organowi nadzoru drogi do kontrolowania samego wyniku egzaminu w oderwaniu od jego przebiegu. Innymi słowy rzecz ujmując, unieważnienie przez marszałka województwa egzaminu państwowego na prawo jazdy jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadku wykazania, że gdyby egzamin przeprowadzony został zgodnie z przepisami ustawy, to wynik egzaminu byłby inny.

W ocenie Sądu, skoro przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. dla dopuszczalności unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy wymaga, aby egzamin "był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy", to zbadanie legalności zaskarżonej decyzji polegać musi na wskazaniu, jak należy rozumieć zwrot ustawowy: "w sposób niezgodny z przepisami ustawy". Odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać w przepisach Rozdziału 9 obejmującego art. 49-57d u.k.p.

Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.k., przepis ten określa bowiem cel egzaminu praktycznego i jego zakres w odniesieniu do egzaminu praktycznego na prawo jazdy uprawniające do kierowania m.in. pojazdami silnikowymi jako: sprawdzenie umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, odpowiednio do uprawnienia, o które ubiega się osoba zdająca egzamin w ruchu drogowym pojazdem silnikowym. W kontekście tego przepisu, należy przyjąć, że egzamin przeprowadzony w sposób niezgodny z wyżej wskazanym celem i zakresem egzaminu byłby niezgodny z przepisami ustawy.

Zakres części praktycznej egzaminu określa art. 51 ust. 2 pkt 2 ustawy u.k.p., stanowiąc, że część praktyczna egzaminu państwowego przeprowadzana przy użyciu odpowiedniego do uprawnienia pojazdu-dotyczy sprawdzenia umiejętności, o których mowa w ust. 1 pkt 2.

W art. 51 ust. 3-4 u.k.p. ustawodawca określił warunki przeprowadzenia egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Z kolei warunki i tryb przeprowadzania części praktycznej egzaminu państwowego określone zostały w Rozdziale 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r. poz. 232), zwanego dalej "rozporządzeniem". Dodać należy, że rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1-5, 7,8 ustawy o kierujących pojazdami i jak wynika to z jego § 1 pkt 4 lit. a, określa między innymi warunki i tryb przeprowadzania egzaminu państwowego oraz wzory stosowanych dokumentów. Jest to zatem akt prawa powszechnie obowiązującego i na jego podstawie osoba przystępująca do egzaminu posiada możliwość uzyskania odpowiedniej wiedzy co do zakresu poszczególnych zadań egzaminacyjnych jakie może wykonywać podczas egzaminu.

Warunkiem zatem uznania, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy jest ustalenie, że w trakcie jego przeprowadzenia naruszone zostały przepisy ustawy o kierujących pojazdami i rozporządzenia.

Dokonanie prawidłowego ustalenia w tym zakresie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na wskazane już na wstępie niniejszych rozważań, materialnoprawne przesłanki unieważnienia egzaminu. Skoro przepis art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. dla dopuszczalności unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy wymaga aby egzamin "był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy", to oczywiste jest, że wykazanie tej niezgodności (lub jej braku) wymaga z uwagi na treść art. 51 ust. 3 pkt 2 – w odniesieniu do egzaminu praktycznego – ustalenia, czy zadanie egzaminacyjne mieściło się w katalogu zadań przewidzianych przepisami, a także czy sposób przeprowadzenia części praktycznej egzaminu był zgodny z zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia.

Katalog zadań dla części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B dla zadań w ruchu drogowym, określa § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia jako: obejmujące, z zastrzeżeniem § 24 i 25, co najmniej zadania określone w tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia - zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem. W niniejszej sprawie zadanie egzaminacyjne, którego wykonanie było kwestionowane przez egzaminatora, zostało wymienione w treści rozporządzenia (poz. 12 tabeli 7 rozporządzenia). Polega ono na wykonaniu z zachowaniem zasad ruchu drogowego, manewru zawracania na drodze jednojezdniowej-dwukierunkowej: z możliwością wykonania manewru z wykorzystaniem infrastruktury drogowej (bramy, wjazdy, podjazdy, zatoczki itp.), zawracanie musi odbyć się przy użyciu biegu wstecznego, miejsce do zawracania wyznacza egzaminator.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji uznały, że egzaminowana nie naruszyła zasad ruchu drogowego. Organ uznał, że w momencie rozpoczęcia wykonywania manewru zawracania na drodze na jej długim odcinku zarówno przed jak i za pojazdem egzaminacyjnym nie poruszały się inne pojazdy, w trakcie wykonywania zadania nadjechały pojazdy zastając już konkretną sytuację drogową. Osoba zdająca wykonywała zadanie powoli lecz zdaniem organów obu instancji nie było to zachowanie zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Nadto zdaniem organów zdająca rozpoczynając manewr w związku z brakiem innych uczestników ruchu na tej drodze nie doprowadziła do nieustąpienia pierwszeństwa przejazdu.

Tymczasem w ocenie egzaminatora zdająca źle oceniła swoje umiejętności i sposób wykonania tego manewru nie wykorzystując infrastruktury drogowej i swoim zachowaniem doprowadziła do tego, iż z prawej jak i z lewej strony nadjechały pojazdy, które nie tylko, że zostały zmuszone do znacznej zmiany prędkości, ale zostały również zmuszone do zatrzymania się aby nie spowodować kolizji. Zachowanie zdającej egzaminator zakwalifikował, jako nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu w razie przecinania się poza skrzyżowaniem kierunków ruchu lub torów jazdy pojazdów poruszających się po tej samej drodze, co stanowi zachowanie zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego mogące skutkować przerwaniem egzaminu państwowego (pkt 10. 5 tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia).

Nadto z oceny egzaminatora nadzorującego wynika, że zdająca nie zachowała szczególnej ostrożności, nie wzięła pod uwagę, że ruch drogowy cechuje dynamika i zmienność sytuacji, jak również tego, że mało sprawne i pozbawione dynamiki wykonywanie manewru zawracania na jezdni może utrudnić ruch lub zagrozić jego bezpieczeństwu (k. 16 akt adm. I inst.).

W ocenie egzaminatora, jak i egzaminatora nadzorującego zdająca swoich działaniem naruszyła przepis art. 3 ust. 1 oraz art. 22 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2017., poz. 1260 ze zm. obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dalej "p.r.d."). Zgodnie z art. 3 ust. 1 p.r.d. uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga - szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Natomiast z treści art. 22 ust. 6 pkt 4 p.r.d. wynika, że zabrania się zawracania w warunkach, w których mogłoby to zagrozić bezpieczeństwu ruchu na drodze lub ruch ten utrudnić.

W tym stanie rzeczy egzaminator na podstawie art. 52 ust 2 u.k.p. zakończył część praktyczną egzaminu przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań przyjmując, że zaistniał przypadek, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Wypełniona została bowiem dyspozycja § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którą egzaminator może przerwać egzamin państwowy jeżeli zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., w szczególności określone w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia.

Kluczowe w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do wypełnienia przesłanek i prawidłowego zastosowania przez egzaminatora art. 52 ust. 2 u.k.p.

Sąd rozpoznający sprawę zna pogląd wskazywany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że ocena, czy konkretne zachowanie osoby zdającej spełnia przesłanki z art. 52 ust. 2 u.k.p. jest zwykle przyjmowana przez egzaminatora w sytuacji dynamicznej, zależnej od sytuacji na drodze. Egzaminator musi dokonać oceny natychmiastowej - inaczej niż organ, który może dokonać tej samej oceny na podstawie nagrania, które można wielokrotnie odtworzyć. Tę szczególną okoliczność powinien wziąć pod uwagę organ decydujący o unieważnieniu egzaminu. Stwierdzenie nieważności egzaminu musi stanowić konsekwencję stwierdzenia kwalifikowanej postaci naruszenia prawa przez egzaminatora. Chodzi zatem o takie zachowanie, które stanowi niewątpliwe, jasne naruszenie przepisów (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 308/17, LEX nr 2323129 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29 września 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 665/17, LEX nr 2371116). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę przyjąć należy zasadę upoważniającą organ do unieważnienia egzaminu tylko w przypadkach, gdy okoliczności przeprowadzenia egzaminu nie pozostawiają wątpliwości co do wadliwości decyzji egzaminatora. Tylko stanowcze zakwestionowanie zachowania egzaminowanego, które było w pełni zgodne z obowiązującymi regułami ruchu drogowego, dodajmy: regułami sprawdzanymi właśnie w czasie egzaminu na prawo jazdy, stanowi niewątpliwe, jasne naruszenie przepisów przez egzaminatora (skarżącego).

Posłużenie się zatem przez ustawodawcę sformułowaniem "jedynie w przypadku" stanowi wyraźne wskazanie, że tylko zaistnienie sytuacji, w której "zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego" jest podstawą do przerwania egzaminu. Zaznaczyć trzeba, że nikt nie kwestionował w sprawie tego, czy zadanie egzaminacyjne było dopuszczalne, ale to czy sposób jego wykonania wprowadzał powyżej opisane zagrożenie. To zaś w ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącego także podlega ocenie organu zgodnie z art. 72 ust. 1 u.k.p. i nie jest "wyłącznie domeną egzaminatora".

Mając na względzie powyższe, a także jeszcze inne argumenty Sąd podziela stanowisko skarżącego, że egzaminowana naruszyła art. 52 ust. 2 u.k.p. poprzez działanie niezgodne z art. 3 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i ust. 6 pkt 4 a także art. 2 pkt 23 prawa o ruchu drogowym. W opinii Sądu takie naruszenie prawa można przypisywać egzaminowanej.

Wprawdzie egzaminowana przystąpiła do wykonywania manewru, gdy przed i za kierowanym przez nią pojazdem nie było innych uczestników ruchu drogowego, to jednak sposób w jaki wykonywała manewr zmusił nadjeżdżających kierowców nie tylko do znacznego zmniejszenia prędkości jazdy, ale wręcz do zatrzymania pojazdów i oczekiwania na zakończenie manewru zdającej, co w ocenie Sądu stanowi nieustąpienie pierwszeństwa nadjeżdżającym pojazdom, tak jak zakwalifikował zachowanie zdającej egzaminator. Zdaniem Sądu, nieustąpienie pierwszeństwa ma bowiem miejsce nie tylko przy rozpoczęciu manewru, ale także w czasie jego kontynuowania, aż do jego zakończenia, skoro skarżąca swoim zachowaniem przez cały czas jego trwania zmusiła innych kierujących do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędkości (art. 2 pkt 23 p.r.d.). Błędnie zatem przyjmują organy za egzaminowaną, że dla prawidłowego wykonania manewru wystarczające było jedynie ustąpienie pierwszeństwa przed jego rozpoczęciem bez względu na to czy w trakcie jego wykonywania na drodze pojawili się inni uczestnicy ruchu i mogli kontynuować jazdę bez utrudnień i bezpiecznie. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że skarżąca wykonała manewr w warunkach utrudniających ruch i swoim zachowaniem zagroziła bezpieczeństwu ruchu na drodze. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że jedynie zachowanie ostrożności przez innych uczestników ruchu, stosujących się do art. 3 ust. 1 p.r.d., polegające na zatrzymaniu pojazdów oraz zachowanie przez nich zasady ograniczonego zaufania do innych uczestników ruchu drogowego – w tym przypadku do egzaminowanej - uchroniło kierujących przed przynajmniej kolizją, a także i przed możliwym wypadkiem. Powyższe świadczy, że w dynamicznie zmieniającej się sytuacji na drodze, zachowanie zdającej zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Zdająca wykonując manewr ustawiła swój pojazd w poprzek jezdni dwukierunkowej w miejscu gdzie nie powinna się znajdować, zwłaszcza gdy na jezdni znajdowali się inni uczestnicy ruchu. Sąd podziela ocenę egzaminatora i egzaminatora nadzorującego, że sposób wykonywania przez zdającą manewru stwarzał bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa życia i zdrowia innych uczestników ruchu. Brak zachowania przez innych uczestników ostrożności stwarzał bezpośrednie zagrożenie w ruchu drogowym polegające, np. na najechaniu na zatrzymujące się czy stojące pojazdy. Podkreślić przy tym należy, że sytuacja wytworzona przez zdającą na drodze miała miejsce z udziałem innych kierujących pojazdami, zatem z udziałem innych uczestników ruchu, co stanowi wymaganą przesłankę zakończenia części praktycznej egzaminu przed wykonaniem wszystkich zadań wskazaną w art. 52 ust. 2 u.k.p.

Powołany art. 3 p.r.d. wyznacza generalne obowiązki uczestników ruchu drogowego. Przede wszystkim art. 3 ust. 1 p.r.d. stanowi, że uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność, albo gdy ustawa tego wymaga, szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego. Powyższy obowiązek spoczywał także na zdającej.

Kierując się powołanym przepisem, Sąd podziela pogląd, że każdy egzaminowany odpowiada za własne działania na drodze, a nie za zachowania innych uczestników ruchu, które również są obowiązani zachować ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego. Tę zasadę potwierdza właśnie wyrażona w art. 4 p.r.d. zasada ograniczonego zaufania do uczestników ruchu drogowego.

Reasumując, w rozpatrywanej sprawie egzaminowana wykonując manewr zawracania z użyciem biegu wstecznego nie zachowała szczególnej ostrożności w rozumieniu art. 3 ust. 1 p.r.d., a sposób jego wykonania skutkował wstrzymaniem ruchu drogowego, co jednocześnie oznaczało nieustąpienie pierwszeństwa innym uczestnikom ruchu, który mieli prawo do niezakłóconego poruszenia się po jezdni w swoim kierunku ruchu bez konieczności zmniejszania prędkości, aż do zatrzymania pojazdu by uniknąć bezpośredniego spowodowania wypadku, a przynajmniej kolizji z pojazdem zdającej lub pojazdami innych uczestników ruchu.

Należy przy tym zauważyć, że w zaistniałej sytuacji na drodze alternatywą dla egzaminowanej było wykonanie manewru z wykorzystaniem infrastruktury drogowej. Egzaminator wybrał do wykonania przedmiotowego zadania jezdnię z licznymi podjazdami i bramami wjazdowymi na posesje, pozwalającymi na wykonanie manewru bez utrudniania ruchu innym uczestnikom i w sposób gwarantujący zachowanie możliwie największej ostrożności oraz bezpieczeństwa i porządku ruchu drogowego. Zdaniem Sądu, można mówić o naruszeniu przez egzaminowaną art. 3 ust. 1 p.r.d. oraz art. 2 pkt 23 p.r.d. i art. 22 ust. 6 pkt 4 p.r.d.

Mając to na uwadze zgodzić należy się ze skarżącym, że prawidłowo ocenił wykonanie zadanego manewru przez zdającą w sposób zagrażający bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego. Zebrany materiał dowodowy, w tym nagranie na płycie DVD, potwierdza, że oceniana w niniejszej sprawie sytuacja należy do tych "jedynych przypadków" o jakich mowa w art. 52 ust. 2 u.k.p., co uprawniało egzaminatora do zakończenia części praktycznej egzaminu przed wykonaniem wszystkich zadań określonych zakresem egzaminu. Prawidłowo zatem zastosował art. 52 ust. 2 u.k.p. W ocenie Sądu nie doszło zatem do przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy o jakim mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. uzasadniającym unieważnienie egzaminu. Organy administracji także nie wykazały by egzaminator przeprowadził egzamin w sposób niezgodny z przepisami ustawy.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa, jak w punkcie 1 wyroku. Decyzję I i II instancji wydano z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zw. z art. 52 ust. 2 u.k.p., które miało wpływ na wynik sprawy. Nadto, w okolicznościach niniejszej sprawy oraz w świetle zgromadzonych akt sprawy wobec faktu, że egzaminator nie dopuścił się przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy postępowanie administracyjne należało umorzyć, jak Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku.

Umarzając postępowanie administracyjne Sąd kierował się dyspozycją art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którą w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Komentowany przepis jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje, więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, W. 2017, wyd. elektr.]. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania [por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr [...], [...]). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

O kosztach postępowania (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu w wysokości [...] zł.