Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 696/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i 152 oraz 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 par. 1 i art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi D.T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz D.T. kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2008 r. – obwatel [...] – D.C. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Uzasadniając wniosek oświadczył, że pisze pracę doktorską w Katedrze [...] w S.. W dołączonym do wniosku pisma wskazał ponadto, że w 2003 r. przyjechał do Polski, żeby realizować studia doktoranckie, obecnie był zmuszony zmienić wydział i promotora, aby zrealizować swój cel.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Wojewoda Z. działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art.53a pkt 4 oraz art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił D.C. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wydania karty pobytu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż sformułowanie wniosku cudzoziemca wskazuje, że należy go rozpatrywać zgodnie z zapisem art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Przepis ten stanowi, że zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który przybywa lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium, zwanych dalej "studiami", także w przypadku gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Następnie organ wyjaśnił, iż pojęcie "stacjonarnych studiów doktoranckich" zdefiniowane zostało w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) i zauważył, iż z dołączonego do akt sprawy pisma Dziekana Akademii Rolniczej w S. Wydziału [...] wynika, że "Pan D.C. zamierza napisać doktorat [...] nie będąc studentem studiów III stopnia"( czyli zgodnie z ustawą – studiów doktoranckich).

Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w niniejszej sprawie brak przesłanek uzasadniających udzielenie cudzoziemcowi przedmiotowego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach.

Dalej zaznaczono, że wnioskodawca – z uwagi na zamiar pisania pracy doktorskiej – spełnia przesłankę wskazaną w art. 53 a pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, (tj. wykazał, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3 lub w art. 53 ust. 1 uzasadniające jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące). Podkreślono jednakże, że sam fakt spełnienia powyższej przesłanki, nie jest wystarczający do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż zgodnie z art. 53 b ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, cudzoziemiec jest obowiązany posiadać również stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu. Warunek ten zgodnie z art. 53 b ust 2 jest spełniony także wtedy, gdy koszty utrzymania cudzoziemca pokrywa członek rodziny obowiązany do jego utrzymania, który zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ zaznaczył jednakże, iż źródło utrzymania cudzoziemca stanowią środki przekazywane mu przez mieszkającą w W. żonę, a zatem wymóg wskazany w art. 53 b ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy nie został spełniony.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik cudzoziemca wskazał, iż głównym celem pobytu D.C. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest kontynuacja stacjonarnych studiów doktoranckich, a więc przesłanka wynikająca z art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Dalej, odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku stabilnego i regularnego źródła dochodu, pełnomocnik wskazał na dołączoną do akt sprawy promesę zatrudnienia cudzoziemca, która w jego opinii stanowi o spełnieniu warunku dotyczącego posiadania środków niezbędnych do utrzymania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku postępowania przed organem drugiej instancji, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło pismo z dnia 23 marca 2009r. z Ambasady [...] w Polsce. W piśmie tym wskazano, iż z danych wiadomych Ambasadzie wynika, że D.C. posiada w W. wiele nieruchomości oraz zakład produkujący sieci rybackie. Poza tym dostaje on miesięczną pensję w Uniwersytecie N., w sumie ok. [...]. Organ w dniu 06.07.2009r. zwrócił się do Ambasady W. o potwierdzenie autentyczności tego pisma i takie potwierdzenie otrzymał ( pismo Ambasady z 21.07.2009r. k 32 akt admin.).

W wyniku rozpatrzenia odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał m.in. art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 16 i art. 53 a pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, iż D.C. uzasadnia swój pobyt na terytorium RP kontynuacją studiów doktoranckich, a także zamiarem podjęcia pracy. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie wydane w dniu 10 września 2008 r. przez Kierownika Katedry [...] - prof. dr hab. J.Z., będącą jednocześnie promotorem pracy doktorskiej cudzoziemca, z którego wynika, iż D.C. rozpoczął współpracę z Katedrą [...] dotyczącą pisania pracy doktorskiej na temat: [...]. Ponadto z ustaleń Urzędu wynika, iż z powodu choroby promotora nie było możliwe przeprowadzenie seminarium doktoranckiego będącego podstawą ewentualnego otwarcia przewodu doktorskiego.

Szef Urzędu wskazał, iż podczas rozmowy telefonicznej z promotorem cudzoziemca ustalono, iż prof. dr hab. J.Z. od czerwca 2009 r. nie miała kontaktu z D.C.. Ponadto w toku przeprowadzonej rozmowy ustalono, iż cudzoziemiec nigdy nie był studentem studiów doktoranckich w trybie stacjonarnym, zaś jego studia mają charakter eksternistyczny, a warunkiem podjęcia współpracy z prof. dr hab. J.Z. było zakończenie przez D.C. współpracy z Uniwersytetem S., na którym cudzoziemiec był prawdopodobnie słuchaczem. Profesor wyjaśniła jednocześnie, iż warunkiem otwarcia przewodu doktorskiego jest wyznaczenie terminu seminarium, podczas którego cudzoziemiec powinien przedstawić program i założenia swojej pracy doktorskiej. Cudzoziemiec nie podjął jednak czynności mających na celu otwarcie przewodu doktorskiego. Ponadto w trakcie przedmiotowej rozmowy ustalono, iż od 2009 r. (akademickiego) Z. Uniwersytet [...] nie prowadzi naboru na studia doktoranckie.

Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz fakt, iż studia cudzoziemca mają charakter eksternistyczny Szef Urzędu stwierdził, iż wobec zainteresowanego nie może mieć zastosowania art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto z ustaleń wynika, iż od czerwca 2009 r. D.C. nie kontaktował się ze swoim promotorem – prof. dr hab. J.Z. oraz nie wykazał żadnej aktywności mającej na celu wyznaczenie terminu seminarium doktoranckiego, a następnie otwarcie przewodu doktorskiego. Wobec powyższego organ wskazał, iż obecnie w przypadku wnioskodawcy nie mają zastosowania również przesłanki wynikające z art. 53 a pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który wykaże, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3 lub w art. 53 ust. 1, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

W świetle powyższego Szef Urzędu doszedł do prekonania, że zasadne jest odstąpienie od badania, czy cudzoziemiec spełnia przesłanki z art. 53 b ust. 1 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach, tj. posiada ubezpieczenie zdrowotne, a także stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu oraz wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania i powrotu, gdyż nie miałoby to wpływu na treść rozstrzygnięcia oraz prowadziłoby do bezzasadnego przedłużania postępowania.

Ponadto odnosząc się do argumentacji zawartej odwołaniu od decyzji organu I instancji Szef Urzędu wyjaśnił, iż zamiar podjęcia pracy nie może stanowić samoistnej przesłanki przemawiająca za udzieleniem cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący D.C. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. wydanej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec odniósł się do ustaleń jakich Szef Urzędu dokonał w związku z przeprowadzoną z prof. dr hab. J.Z. rozmową telefoniczną. Skarżący zauważył, iż z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż rozmowa ta była podstawą wydanego przez organ niekorzystnego rozstrzygnięcia. Następnie skarżący podkreślił wagę zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. dotyczącej czynnego udziału stron w postępowaniu oraz wskazał na fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 1988 r., sygn. akt IV SA 701/88, z którego wynika, iż "okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione". Wyjaśnił, iż Szef Urzędu prowadząc postępowanie odwoławcze nie umożliwił mu wypowiedzenia się odnośnie ustaleń dokonanych podczas rozmowy z jego promotorem. Zarzucił, iż co prawda organ powiadomił go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, uczynił to jednak jeszcze przed przeprowadzeniem wszystkich dowodów w sprawie, tj. w dniu 6 lipca 2009 r., podając jednocześnie, że wydanie decyzji nastąpi nie później niż do dnia 04.09.2009r., podczas gdy przedmiotową rozmowę telefoniczną przeprowadzono dopiero w listopadzie 2009 r.

Dalej skarżący ustosunkował się do twierdzeń organu opartych na treści powoływanej przez Szefa Urzędu rozmowy telefonicznej. Wyjaśnił, iż prawdą jest, że od czerwca 2009 r. nie kontaktował sie z promotorem – prof. dr hab. J.Z. – ale wbrew twierdzeniom organu brak kontaktu nie wynikał z jego złej woli lecz spowodowany był chorobą profesor Z.. Jednocześnie podkreślił, iż sam organ wskazał, że przeprowadzenie seminarium doktoranckiego oraz ewentualne otwarcie przewodu doktorskiego było niemożliwe właśnie z uwagi na chorobę promotora. Z powodu choroby profesor Z. cudzoziemiec zmienił promotora i od czerwca 2009 r. rozpoczął pisanie pracy doktorskiej pod kierunkiem prof. dr hab. W.W., zaś termin otwarcia przewodu doktorskiego przewidziany jest na kwiecień-maj 2010 r. Mając na uwadze powyższe zainteresowany zarzucił, iż Szef Urzędu nieprawidłowo odstąpił od oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek przewidzianych w art. 53 b ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Do skargi skarżący dołączył: zaświadczenie Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] lutego 2010 r. potwierdzające rozpoczęcie pisania pracy doktorskiej oraz wskazujące przewidywany termin otwarcia przewodu doktorskiego, pismo prof. dr hab. W.W. dotyczące zaawansowania pisanej przez skarżącego pracy oraz pismo Ambasady [...], w którym wskazano, iż cudzoziemiec ma możliwość pokrycia wszelkich kosztów związanych z procesem pisania pracy doktorskiej i jednocześnie zapewniono, iż Ambasada pokryje ewentualne nieuiszczone przez skarżącego koszty.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

W toku prowadzonego przed sądem postępowania skarżący składał kolejne pisma procesowe (pismo z dnia 26 marca 2010 r. i z 28 kwietnia 2010 r.) oraz dokumenty (pismo prof. dr hab. W.W.), w których ponowił zawartą w skardze argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, organ drugiej instancji dopuścił się uchybień prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W pierwszej kolejności należy jednak podkreślić, że w mają rację organy obu instancji, które wskazują, iż w stosunku do cudzoziemca nie ma zastosowania zapis art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r., nr 234. poz. 1694 z późn. zm. w zw. z art. 23 ustawy z dn. 24 października 2008r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw- Dz.U. z 2008r. nr 216, poz. 1367), stanowiący, że zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który przybywa lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium, zwanych dalej "studiami", także w przypadku gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Prawidłowo w decyzji z dnia [...] grudnia 2008r. Wojewoda Z. wykazał, iż pojęcie "stacjonarnych studiów doktoranckich" zdefiniowane zostało w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Z ustawy wynika, iż "studia stacjonarne" to forma studiów wyższych, w której program studiów jest realizowany w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów w wymiarze określonym standardami kształcenia dla tej formy studiów. Natomiast "studia doktoranckie" określone zostały jako "studia trzeciego stopnia", na które przyjmowani są kandydaci posiadający tytuł magistra albo tytuł równorzędny, umożliwiające uzyskanie zaawansowanej wiedzy w określonej dziedzinie lub dyscyplinie nauki, przygotowujące do samodzielnej działalności badawczej i twórczej oraz uzyskania stopnia naukowego doktora. Z żadnego dokumentu złożonego przez skarżącego w toku niniejszego postępowania nie wynika, aby został on przyjęty na stacjonarne studia doktoranckie na Z. Uniwersytecie [...] w S. (dawniej [...] w S. ), na którym pisze prace doktorską. Słusznie natomiast organy przyjęły, że z uwagi na fakt, że pisanie przez cudzoziemca doktoratu odbywało się w trybie eksternistycznym jego sytuację należy rozważać na gruncie art. 53a pkt. 4 ustawy o cudzoziemcach zgodnie z którym zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który wykaże, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3 lub w art. 53 ust. 1, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Ostatecznie podstawą ustaleń organu drugiej instancji, iż D.C. zaniechał kontynuowania prac nad doktoratem, i tym samym stwierdzenia braku przesłanki z art. 53a pkt. 4 ustawy o cudzoziemcach do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, była rozmowa telefoniczna przeprowadzona przed wydaniem decyzji, w listopadzie 2009r. z promotorem cudzoziemca – prof. dr. hab. J. Z.. Dokładna data przeprowadzenia tej rozmowy nie została podana przez osobę, która ją przeprowadziła, a następnie sporządziła z niej notatkę służbową ( k 36 akt admin. organu drugiej instancji).

Należy stwierdzić, iż ustalenie tej okoliczności nastąpiło w warunkach naruszenia przepisów prawa procesowego, zarzucanych w skardze.

W tym miejscu trzeba odwołać się do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i wskazać, iż konstytuując zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu ustawodawca w art. 10 § 1 k.p.a. zobligował organy administracji publicznej do tego, aby zapewniły im czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Realizację tego prawa ustawodawca pozostawił stronom: mogą one z niego zrezygnować, ustanowić pełnomocnika, który będzie – w ich imieniu – korzystał z wyżej wymienionych uprawnień lub też realizować je osobiście.

W zakresie realizacji tej zasady można dostrzec szereg szczegółowych regulacji, które zostały zawarte w przepisach normujących postępowanie wyjaśniające. Przykładowo można wskazać na treść art. 61 § 4 k.p.a. – nakazujący zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron wszystkich osób będących stronami w sprawie; 78 k.p.a. – nakazujący uwzględnić żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy; art. 79 k.p.a. – obligujący zawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin; art. 81 k.p.a. – stwarzający możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; art. 109 k.p.a. – nakładający obowiązek doręczenia stronie decyzji. Nie ulega również wątpliwości, że strona zachowuje prawo czynnego udziału w postępowaniu także w postępowaniu odwoławczym. Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą zostać uznane za udowodnione (art. 81 k.p.a.). Jeżeli zatem organ odwoławczy przeprowadził w sprawie uzupełniające postępowanie, to zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przed wydaniem decyzji zobowiązany jest umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dodatkowo dowodów i materiałów. Pozbawienie stron możliwości czynnego udziału stron w postępowaniu może nastąpić wówczas, gdy załatwienie sprawy jest konieczne ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na niepowetowaną szkodę materialną, co winno znaleźć odzwierciedlenie w adnotacji i co nie miało miejsca w niniejszej sprawie (art. 10 § 2 i 3 k.p.a.).

Reasumując: organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest pouczyć strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. "Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie" (wyr. NSA z dnia 6 października 2000 r., V SA 316/00, niepubl.).

Spełnienia tego obowiązku nie stanowi pismo z dnia 6 lipca 2009r., na które powołuje się w odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji. Co prawda wskazano w nim na możliwość strony zapoznania się z materiałem dowodowym, ale po pierwsze wymieniony w nim termin wydania decyzji – 04.09.2009r. nie został dotrzymany, gdyż decyzja zapadła dopiero [...].11.2009r., po drugie, z akt sprawy wiadomo, że informację, która była podstawą negatywnego rozstrzygnięcia uzyskano dopiero w listopadzie 2009r. Jak natomiast wcześniej wskazano, gwarancją realizacji zasady czynnego udziału stron w postępowania jest m.in. treść art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których została ona ustalona. Zatem z zestawienia treści art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. wynika, że dla realizacji rzeczywistego prawa strony do znajomości materiału dowodowego zebranego w toku całego postępowania i będącego podstawą wydanego rozstrzygnięcia, konieczne jest, aby po zawiadomieniu strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym ( w domyśle kompletnym) materiał dowodowy nie był już gromadzony, a w wypadku przeprowadzenia dodatkowego dowodu – konieczne jest umożliwienie stronie ponownie wypowiedzenia się co do zebranego materiału. Tego w niniejszej sprawie w postępowaniu odwoławczym nie dopełniono. W kolejnym piśmie kierowanym do strony ( z dnia 04.09. 2009r. k 33 akt admin.) co prawda poinformowano ją o przesunięciu terminu wydania decyzji "nie później niż do dnia [...].11.2009r.", jednak po faktycznym uzupełnieniu materiału dowodowego w listopadzie 2009r. nie umożliwiono już cudzoziemcowi zapoznania się z nim, ani wypowiedzenia co do treści przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z jego promotorką.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, który sąd orzekający całkowicie podziela "Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych" (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, nr 3, poz. 26). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie – D.C. w skardze podnosi zarzuty co do uzyskanych w drodze rozmowy telefonicznej informacji, co do których nie miał możliwości się ustosunkować, ponadto dołącza do skargi szereg dowodów z dokumentów zdających się wskazywać, iż kontynuuje pisanie pracy doktorskiej pod kierunkiem innego promotora.

Z tych wszystkich przyczyn należy stwierdzić, iż okoliczność będąca podstawą ustaleń Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i co za tym idzie – odmowy przyznania cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia, ze względu na naruszenie art. 81 i 10 § 1k.p.a., nie może być uznana za udowodnioną. Tym samym zaskarżona decyzja jako oparta na niewyjaśnionym w pełni stanie faktycznym, w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie mogła się ostać.

Dodatkowo trzeba wskazać, iż organ uznając, iż cudzoziemiec nie spełnia przesłanki z art. 53a pkt. 4 koniecznej do uzyskania zezwolenia odstąpił już od badania, czy spełnia on dodatkowe, ale również niezbędne do uzyskania zezwolenia, przesłanki z art. 53b ust. 1 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach, gdyż, zdaniem organu nie miałoby to wpływu na rozstrzygnięcie i prowadziło do zbędnego przedłużania postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ umożliwi zatem cudzoziemcowi ustosunkowanie się do treści rozmowy telefonicznej z jego promotorką i ewentualne zgłoszenie wniosków dowodowych, a następnie oceni całokształt materiału dowodowego zebranego z poszanowaniem reguł zawartych w art. 10 § 1 i 81 k.p.a. Niezbędne będzie również dokonanie oceny co do spełnienia przez cudzoziemca pozostałych przesłanek, koniecznych do uzyskania wnioskowanego zezwolenia, od czego odstąpiono w drugiej instancji kontrolowanego przez sąd postępowania.

Z tych wszystkich przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 oraz art. 200 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.