Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 665/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 247
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 473/09 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 25 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości za 2006 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy sygn. akt I SA/Bd 473/09 oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 25 marca 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W wyroku tym orzeczono również na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) o kosztach sądowych na rzecz adwokata skarżącej L. D.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że decyzją z dnia 16 lutego 2006 r. Wójt Gminy G. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 66.444 zł Skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, argumentując, że dotyczy ona zadrzewionej i zakrzewionej działki nr 32 o powierzchni 47-46,00 ha, na której znajdują się obiekty objęte ochroną na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T.. Skarżąca podniosła, iż w przedmiotowej nieruchomości nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, a ochronę obiektów zabytkowych zleciła zewnętrznej firmie ochroniarskiej. Zarzuciła organowi nieuwzględnienie stanu faktycznego i przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej u.p.o.l.), a w szczególności art. 2 ust 2; art. 7 ust 1 pkt. 10; art. 7 ust 1 pkt. 6, co spowodowało wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Na wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. poinformował, iż w latach 2002-2007 obiekt nie był właściwie utrzymany i konserwowany. Skarżąca nie wykonała obowiązku zabezpieczenia przedmiotowego zabytku nałożonego decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 13 czerwca 2002 r., co w konsekwencji doprowadziło do postępowania egzekucyjnego, w wyniku którego w drodze licytacji dokonano sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

SKO w T. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej decyzją z 22 stycznia 2009 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy G. z dnia 13 lutego 2007 r. Organ powołując się na art. 7 ust 1 pkt. 6 u.p.o.l. stwierdził, że skarżąca nie wypełniła drugiego z warunków zawartych w tym przepisie, tj. utrzymania i konserwacji obiektu zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. stwierdziło, że argumenty strony dotyczące podejmowania przez nią działań zmierzających do ochrony obiektu nie znajdują potwierdzenia w ustaleniach faktycznych. W ocenie organu odwoławczego argumenty wnioskodawczyni dotyczące braku podziału terenu na zadrzewiony i zakrzewiony oraz na teren ściśle obejmujący zabudowę obiektu Fortu nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 i Nr 120, poz. 1268), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a przedmiotowe postępowanie nie jest właściwe do rozstrzygania czy istniejące w rejestrach dane są poprawne. Organ podkreślił, że to wnioskodawczyni nie zgadzając się z istniejącymi zapisami winna była wystąpić o stosowną zmianę w klasyfikacji gruntów i budynków.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając nieuwzględnienie stanu faktycznego i przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności art. 2 ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 10, art. 7 ust. 1 pkt 6 tej ustawy.

Skarżąca podkreśliła, że przy wydawaniu decyzji w sprawie podatku od nieruchomości organ, Wójt Gminy G., popełnił błąd odnośnie rodzaju gruntu, ponieważ w rzeczywistości są to grunty leśne oraz zakrzewione i zalesione. Skarżąca zarzuciła, że decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej i z naruszeniem stanu faktycznego. Ponadto skarżąca wskazała na nieprawidłowości w zakresie doręczeń decyzji podatkowych za lata 2003-2007, gdyż były one kierowane na adres, pod którym nigdy nie była zameldowana, a o przedmiotowych decyzjach dowiedziała się dopiero 28 sierpnia 2008 r. czyli już po zlicytowaniu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrując skargę odwołał się do treści art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) wskazując, że zgodnie z orzecznictwem i doktryną z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy stan prawny sprawy jest możliwy do jednoznacznego ustalenia na podstawie obowiązujących przepisów. Przepisy te nie mogą przy tym wywoływać rozbieżności interpretacyjnych tego rodzaju, że organ podatkowy zmuszony jest wybierać spośród równoważnych interpretacji. Innymi słowy, konsekwencje prawne przepisów powinny być dostatecznie jasno i precyzyjnie ustalone na podstawie ich treści, bez rozbieżności ich wykładni. W tym stanie rzeczy naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego", gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienie sprawy pozostają w jednoznacznej opozycji do treści obowiązujących, a przy tym stosowanych w sprawie regulacji prawnych. Warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Odnosząc się natomiast do poniesionego przez skarżącą zarzutu, że rażące naruszenie prawa dotyczyło art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Sąd wskazał, że z samej treści tego przepisu wynika, iż dla ustalenia, czy zaszły wskazane w nim przesłanki (utrzymywanie zabytków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków) niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego. W pierwszej kolejności należy bowiem odwołać się do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (DZ. U. Nr 162, poz. 1568) celem ustalenia, jakie obowiązki spoczywają na właścicielu zabytku, a następnie zweryfikowanie tego na gruncie konkretnego stanu faktycznego sprawy. Reasumując dla zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wobec czego nie można naruszyć powołanego przepisu w sposób rażący.

Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykazanie przez stronę okoliczności wskazujących na błędy w ustaleniu stanu faktycznego, nieuwzględnienie istniejących dowodów lub ich pominięcie, mogłoby ewentualnie stanowić przesłankę do wznowienia postępowania.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o jego uchylenie, a także ustalenie kosztów zastępstwa procesowego według stawek przewidzianych w § 18 ust. 1 pkt 1), lit. a.

Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 247 O.p. poprzez nieuwzględnienie, że brak zawiadomienia skarżącej o toczącym się postępowaniu podatkowym jest rażącym naruszeniem prawa, a także naruszenie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez przyjęcie, że sprawa ta jest inną sprawą administracyjną w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt1 lit. c, zamiast przyjęcia, że sprawa ta jest sprawą, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie mogła brać udziału w postępowaniu, bowiem organ administracji doręczał pisma na adres w T., pod którym nigdy nie mieszkała, nie była tam również zameldowana. Tym samym w ocenie strony organ wydał decyzję z naruszeniem art. 123 O.p., co powinno skutkować uchyleniem decyzji będących przedmiotem zaskarżenia, bowiem pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw jest rażącym naruszeniem praw, zostaje więc spełniona przesłanka określona w art. 247 O.p.

Ponadto strona skarżąca wskazała na art. 183 P.p.s.a. który uznaje, że bezwzględną podstawę kasacyjną jest pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, jest związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że podniesione przez skarżącego zarzuty wyznaczają zakres sądowej kontroli legalności wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny jest zatem uprawniony do rozpatrywania sprawy wyłącznie w ramach sformułowanych przez stronę podstaw kasacyjnych. W konsekwencji, jeżeli skarżący wskaże konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które – jego zdaniem – zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy nie doszło w danym przypadku do uchybienia innym przepisom. Niedopuszczalne jest również samodzielne precyzowanie, uściślanie lub korygowanie przez Sąd zarzutów kasacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, publ. Monitor Prawniczy 2004/9/392; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2004 r., sygn. akt FSK 102/04; niepubl.).

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor wskazał na naruszenie art. 247 O.p.

Na wstępie podkreślić należy, że prawidłowa konstrukcja zarzutu kasacyjnego wymaga powołania przez stronę konkretnego przepisu prawa z oznaczeniem właściwych jednostek redakcyjnych (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, litery). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie określił w petitum skargi kasacyjnej, któremu z paragrafów art. 247 O.p. – w jego ocenie – uchybił Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej. Jedynie z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywnioskować, że chodzi w danym przypadku o § 1 pkt 3 powołanego przepisu. Niezależnie od źle sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że przedstawiona przez autora skargi kasacyjnej argumentacja zmierza do wykazania, że skarżąca została pozbawiona możliwości działania i obrony swoich praw z uwagi na błędne zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, co mogłoby ewentualnie stanowić przesłankę wznowienia postępowania, ale nie stwierdzenia nieważności decyzji, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.

Dla zachowania formy skargi kasacyjnej konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone. Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzuty. Przedstawienie podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu nie tylko przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2006 r. o sygn. II OSK 970/05; Lex nr 275473). Tymczasem wymienionych wymogów zarzut kasacyjny naruszenia art. 247 O.p. nie spełnia, ponieważ autor skargi kasacyjnej nie podjął próby uzasadnienia tego zarzutu, wskazując jedynie, że brak zawiadomienia skarżącej o toczącym się postępowaniu podatkowym jest rażącym naruszeniem prawa. Takie ogólnikowe powołanie wymienionego artykułu Ordynacji podatkowej stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi, bowiem nie jest możliwe ustalenie granic zaskarżenia (art. 183 § 1 w związku z art. 176 P.p.s.a.). Zarzut naruszenia art. 247 O.p. nie został ani sformułowany ani uzasadniony w sposób pozwalający na jego rozpoznanie. Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, rozpatrując zarzuty skargi, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku.

Podobnie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej nie spełnia zarzut "pozbawienia strony możliwości obrony swoich praw" ponieważ adresatem zarzutu naruszenia prawa może być tylko sąd pierwszej instancji. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna, ani inny akt administracyjny (por. wyroki NSA: z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 12, Lex nr 120214 i z dnia 31 maja 2004 r., FSK 103/04, POP 2005, nr 3 poz. 57, Lex nr 134091).

Odnosząc się do wskazanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 183 P.p.s.a. podkreślić należy, że przepis ten dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym, a nie organem administracji publicznej. Zostało to zauważone przez autora skargi kasacyjnej, tym bardziej niezrozumiałe jest powoływanie tego przepisu w uzasadnieniu niniejszej sprawy.

Ponadto ustosunkowując się do zarzutu błędnego ustalenia kosztów zastępstwa procesowego wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo określił wysokość wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej z urzędu zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Niesłuszne jest twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że Sąd powinien określić jego wynagrodzenie zgodnie z art. § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia, skoro przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, a stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.