Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 551/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
658
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia małoletniej A. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego N. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 74/14 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi małoletniej A. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego N. B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wa 72/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie skargi A. B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez A. B. obywatelstwa polskiego. Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] września 2013 r. uchylił ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wyniku rozpoznania skargi skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. IV SA/Wa 2469/13 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewoda Mazowiecki wniosek A. B. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., pozostawił bez rozpoznania, uznając złożony wniosek za obarczony brakami, które nie zostały uzupełnione przez stronę. Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego.

Zawieszenie postępowania sądowego w sprawie skargi na bezczynność Wojewody Mazowieckiego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnił wpływem toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskutek wniesienia skargi kasacyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku z dnia 20 stycznia 2014 r. na sposób rozpatrzenia skargi dotyczącej istnienia podstaw prawnych do pozostawienia wniosku skarżącej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego bez rozpoznania. Zdaniem Sądu I instancji, ocena legalności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r., determinuje rozstrzygnięcie sprawy skargi na bezczynność Wojewody Mazowieckiego, albowiem we wskazanej sprawie przyjęte przez Sąd stanowisko decydować będzie o rozumieniu charakteru prawnego wymogów wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wynikających z art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. B., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podnosząc, że stoi ono w sprzeczności z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. II FPS 4/08, ONSAiWSA 2009/4/62. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji miał możliwość dokonania samodzielnej oceny zasadności skargi na bezczynność, a wydanie rozstrzygnięcia nie było uzależnione od wyniku innego toczącego się postępowania sądowego. Przyjęte przez Sąd stanowisko, zdaniem skarżącej, przeczy konstytucyjnemu prawu strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz nie zabezpiecza realizacji zasady szybkości postępowania administracyjnego. W zażaleniu skarżąca zarzuciła ponadto, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, iż uchylając decyzję Ministra z [...] września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jednocześnie stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Rozstrzygnięcie to, ze względu na tożsamość podmiotową sprawy wszczętej skargą na decyzję Ministra ze sprawą ze skargi na bezczynność Wojewody, wiąże także Sąd w postępowaniu, w ramach którego zapadło kwestionowane postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. II FPS 4/08 wskazano, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej.

Oceniając zaskarżone postanowienie poprzez pryzmat wskazanych wyżej warunków, nie można podzielić sformułowanego w zażaleniu stanowiska wskazującego, że zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego zostało podjęte przez Sąd I instancji z naruszeniem art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie znajduje uzasadnienia pogląd skarżącej, zgodnie z którym wydanie rozstrzygnięcia dotyczącego pozostawania Wojewody Mazowieckiego w bezczynności w odniesieniu do rozpoznania wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie było uzależnione od wyniku postępowania odnoszącego się do oceny legalności decyzji kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych. Mieć na uwadze należy bowiem, że wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, przesądzenie kwestii dotyczącej zgodnego z prawem działania organu odwoławczego w sprawie zakończonej decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. determinuje rozstrzygnięcie zagadnienia odnoszącego się do stwierdzenia, czy wniosek skarżącej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego obarczony był brakami uzasadniającymi pozostawienie go bez rozpoznania. Przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność organu w sytuacji, gdy wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.), przedmiotem kontroli sądowej pozostaje ocena prawidłowości stanowiska organu uznającego wniosek za obarczony brakami niepozwalającymi wydać decyzji co do istoty (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/1/2). Wskazywana wyżej zależność ma konkretny i realny charakter wynikający z tego, że wynik toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania sądowego będzie wpływał na sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Zależność tę odróżnić należy tym samym od związków, które występują pomiędzy postępowaniami w sprawach tego samego rodzaju opartych na podobieństwie występujących w nich problemów prawnych. Niezasadność zawieszenia postępowania w tego typu przypadkach jest uzasadniona brakiem podstaw do nadawania wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego mocy wiążącej rozciągającej się na rozstrzygnięcia podejmowane w sprawach odrębnych od rozpoznawanej przez ten Sąd.

W odniesieniu do analizowanej powyżej kwestii nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku uprawomocnienia się wyroku uchylającego decyzję kasacyjną, brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji, załatwienie sprawy powinno zostać bowiem przeniesione na poziom postępowania prowadzonego przed organem odwoławczym. Szczególny układ procesowy, jaki może wystąpić po wyroku sądu uchylającym decyzję kasacyjną, mógłby prowadzić, jak się wskazuje, do wydania orzeczenia sądowego w sprawie, w której postępowanie ponownie prowadzone przed organem I instancji zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej, jak też zbiegu dwóch postępowań odwoławczych prowadzonych w tej samej sprawie (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 czerwca 1997 r. sygn. II SA/Wr 854/96, OSP 1998/6/108). Należy zauważyć, że powyższy problem dwutorowości postępowań został dostrzeżony w orzecznictwie sądowym już w chwili rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego dotyczącego kwestii, czy na decyzję organu odwoławczego uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia przysługuje skarga do sądu (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 16 stycznia 1997 r. sygn. III ZP 5/96, OSNP 1997/15/262). W niniejszym postępowaniu Wojewoda Mazowiecki, po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które podlegałoby odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W rozstrzyganym przypadku nie zachodzi zatem konieczność bezpośredniego przesądzenia spornego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zagadnienia związanego z tym, czy w sytuacji zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, organ I instancji zobowiązany jest traktować kontrolę legalności tejże decyzji równoważnie z powstaniem w sprawie zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r. sygn. I FSK 3045/11). Mieć na uwadze jednak należy, że także przy ocenie zakresu zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie można nie dostrzegać zasadności akcentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wskazującego, że przyjmowana wykładnia przepisów procesowych powinna prowadzić do nadawania rozstrzygnięciom cech trwałości i pewności. Należy tym samym przeciwdziałać możliwości pojawienia się wskutek – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - zbiegu toczących się równolegle dwu postępowań sądowoadministracyjnych rozstrzygnięć, których byt prawny czy też prawidłowość byłyby uzależnione od decyzji procesowej podjętej przez Sąd w sprawie głównej, a więc decydującej o tym, czy wniosek skarżącej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie czynił zadość warunkom określonym w ustawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2013 r. nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, albowiem wstrzymanie wykonania ww. rozstrzygnięcia nie wyłącza wpływu toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na wynik sprawy objętej skargą na bezczynność Wojewody Mazowieckiego. Przedstawione wyżej argumenty stoją na przeszkodzie, by uznać, że orzeczenie Sądu I instancji sprzeciwia się względom celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej.

W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.