Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt SA/Ł 1124/95
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1996-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: 1. Przez cały rok 1993 przepis art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ nie przewidywał sankcji w postaci podwyższenia o 100 procent ustalonego podatku.

2. Zgodnie z podstawową zasadą państwa prawnego "lex retro non agit" nie można stosować wprowadzonych później przepisów ostrzejszych do stanów faktycznych zaistniałych wcześniej.

TEZY

1. Przez cały rok 1993 przepis art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ nie przewidywał sankcji w postaci podwyższenia o 100 procent ustalonego podatku.

2. Zgodnie z podstawową zasadą państwa prawnego "lex retro non agit" nie można stosować wprowadzonych później przepisów ostrzejszych do stanów faktycznych zaistniałych wcześniej.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, albowiem została ona wydana z naruszeniem prawa, w tym również prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego dotyczy ustalenia skarżącemu wysokości podatku od towarów i usług za 1993 r. /listopad i grudzień/ na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, w brzmieniu tego przepisu obowiązującym dopiero od 1 stycznia 1994 r. /nowela zmieniająca z dnia 9 grudnia 1993 r. - Dz.U. nr 129 poz. 599/, tj. zastosowaniu wymiaru sankcyjnego, polegającego na podwyższeniu ustalonego podatku o 100 procent. Obowiązujący przez cały rok 1993 wyżej powołany przepis nie przewidywał sankcji w postaci podwyższenia o 100 procent ustalonego podatku.

Zgodnie z podstawową zasadą państwa prawnego "lex retro non agit" nie można stosować wprowadzonych później przepisów ostrzejszych do stanów faktycznych zaistniałych wcześniej. Powyższa zasada ma w pełni zastosowanie do postępowania w sprawach podatkowych, w którym jedynie w określonych sytuacjach, tym również przy stosowaniu przepisów art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy dopuszcza się możliwość zastosowania przepisów późniejszych, obowiązujących w chwili wydania decyzji, jednakże wyłącznie w przypadkach, gdy nowe przepisy są względniejsze dla podatnika. Z porównania przepisów art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1993 r. i w latach następnych wynika, że w większości przypadków nowe brzmienie tych przepisów jest łagodniejsze dla podatników, jednakże w pewnych sytuacjach, do których należy przypadek skarżącego zastosowanie starego przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy, obowiązującego w 1993 r. jest dla niego korzystniejsze. W przypadku bowiem skarżącego podatek naliczony do ewentualnego odliczenia od podatku należnego od sprzedaży w zasadzie nie wystąpił, w związku z czym wymiar podatku w tym trybie winien się ograniczyć do ustalenia podatku według stawki podatkowej /22 procent/ od określonej wartości sprzedaży, bez zastosowania podwyższenia ustalonego podatku.

Natomiast nie można podzielić stanowiska skarżącego o braku jego obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za 1993 r.

W związku z rozpoczęciem przez niego działalności gospodarczej w ciągu roku podatkowego 1993 /od dnia 1.07.1993 r./ był on zobowiązany do złożenia odpowiedniego oświadczenia o wyborze zwolnienia /art. 14 ust. 6 ustawy/ i zgodnie z przepisem art. 14 ust. 7 ustawy podlegał on obowiązkowi podatkowemu od chwili, gdy wartość sprzedaży towarów określona w proporcji do okresu prowadzenia sprzedaży w roku podatkowym 1993 przekroczyła kwotę warunkującą zwolnienie od tego podatku /4 mld zł w 1993 r./. Pogląd skarżącego, iż ustawodawca na 1993 r. ustalił w zakresie podatku od towarów i usług rok podatkowy od dnia 4 lipca do 31 grudnia 1993 r., w związku z czym jego obowiązek podatkowy powinien powstać dopiero po faktycznym przekroczeniu kwoty 4 mld zł wartości sprzedaży, nie znajduje żadnego uzasadnienia zarówno w przepisach przedmiotowej ustawy podatkowej, a także w art. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Zaskarżona decyzja budzi również pewne zastrzeżenia i wątpliwości w odniesieniu do ustalonych zobowiązań podatkowych za 1994 r., w szczególności w zakresie sankcyjnego ustalenia wysokości podatku za miesiąc lipiec 1994 r. na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy. Zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią za 1994 rok w mocy decyzja organu I instancji z naruszeniem art. 107 par. 3 Kpa nie zawierają bliższego uzasadnienia, dotyczącego szacunkowego ustalenia wysokości części sprzedaży za ten miesiąc, mimo, że skarżący w swoich pismach /także w odwołaniu/ przedstawił szereg argumentów i zarzutów w tym zakresie.

Należy uznać również za uzasadniony zarzut skarżącego, dotyczący naruszenia w postępowaniu wymiarowym art. 10 par. 1 Kpa, gdyż samo zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania podatkowego, nawet przy jego wcześniejszym udziale w postępowaniu kontrolnym nie wyczerpuje obowiązków organów administracji państwowej wynikających z powołanego przepisu.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.