Wyrok NSA, sygn. akt III SA 7274/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Decyzje wydawane na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ mają charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w tym przepisie słowa "mogą". Taki zaś charakter tych decyzji powoduje, że w przypadku braku przesłanek określonych w tym przepisie organy podatkowe nie mogą umorzyć zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, a wystąpienie tych przesłanek nie oznacza jeszcze, że sprawa musi być załatwiona pozytywnie dla strony.

TEZY

Decyzje wydawane na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ mają charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w tym przepisie słowa "mogą". Taki zaś charakter tych decyzji powoduje, że w przypadku braku przesłanek określonych w tym przepisie organy podatkowe nie mogą umorzyć zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, a wystąpienie tych przesłanek nie oznacza jeszcze, że sprawa musi być załatwiona pozytywnie dla strony.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marcina J. i Tomasza Cz. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 5 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do NSA decyzją z dnia 5 czerwca 1998 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Marcina J. i Tomasza Cz., działających w spółce cywilnej "D.", decyzję Urzędu Skarbowego W. M. z dnia 15 listopada 1997 r., odmawiającą umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 1993 r. w wysokości 6.913 zł.

W motywach decyzji Izba Skarbowa w W. wskazała, że decyzja organu I instancji dotycząca odmowy umorzenia odsetek jest decyzją uznaniową, co oznacza, że w wypadku wystąpienia pewnych zdarzeń lub okoliczności nadzwyczajnych organ może, ale nie musi umorzyć odsetki na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej - które podniosła strona w odwołaniu - nie mogą skutkować bezwzględnym umorzeniem zaległości podatkowych. Jak słusznie zauważył Urząd Skarbowy to strona, a nie Skarb Państwa ponosi ryzyko związane z podejmowaniem działalności gospodarczej. W sprawie nie wystąpiły zaś zdarzenia niezależne od postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu. Udzielenie żądanej ulgi stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do podatników terminowo regulujących należności podatkowe i nie korzystających z ulg przewidzianych w ustawie o zobowiązaniach podatkowych. W interesie społecznym leży natomiast, by podatnicy płacili terminowo i we właściwej wysokości należności budżetowe. Przyznanie omawianej ulgi byłoby sprzeczne z zasadą równości obywateli wobec prawa zaś organ I instancji rozstrzygając wniosek strony kierował się konkretnymi okolicznościami, wszechstronnie wyjaśniając powody odmowy.

W skardze do NSA na powyższą decyzję skarżący Marcin J. i Tomasz Cz. - wspólnicy spółki cywilnej "D." wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając, że decyzje te naruszają przepis art. 31 powołanej wcześniej ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa.

W skardze podniesiono, że zaległość podatkowa powstała na początku funkcjonowania ustawy o podatku od towarów i usług, wskutek wystawienia dwóch faktur, a należność główna została przez spółkę uregulowana.

Rozpatrując wniosek spółki z dnia 16 października 1997 r. o umorzenie odsetek oraz odwołanie od decyzji organu I instancji organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności dotyczących firmy, jej kondycji finansowej i względów gospodarczych, które uzasadniają umorzenie.

Przy załatwieniu sprawy nie wyjaśniono i nie uwzględniono, że pod koniec 1996 r. skarżący zmuszeni byli do wyprzedania stanów magazynowych /na które w większości składało się stare obuwie z lat poprzednich/ po zaniżonych cenach, w celu odzyskania jakichkolwiek pieniędzy niezbędnych do uregulowania należności względem Urzędu Skarbowego. Ponadto skarżący handlowali obuwiem sezonowym, na które popyt silnie związany jest z warunkami atmosferycznymi.

Brak możliwości dalszego prowadzenia i rozwoju działalności gospodarczej spowodowany został odejściem trzeciego wspólnika /zobowiązania obciążają pozostałych dwóch wspólników/, a w okresie od stycznia do czerwca 1996 r. skarżący zmuszeni byli do zawieszenia działalności gospodarczej z uwagi na brak środków obrotowych. Z powodu niezdolności do opłacenia czynszu skarżący utracili prawie w całości dzierżawiony lokal, zaciągnięcie kredytu nie jest możliwe, podobnie jak zakup nowego towaru, a skarżący wykonują prawie wyłącznie usługi transportowe korzystając z pozostałego im samochodu transportowego. Sporo towaru zostało sprzedane na kredyt i pomimo zasądzenia należności skarżący nie mogą odzyskać swych należności. Od momentu wejścia w życie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym księgowość spółki była prowadzona przez biuro rachunkowe i nawet to nie pozwoliło ustrzec się przed zakwestionowaniem dwóch faktur.

W skardze podtrzymano argument z odwołania od decyzji organu I instancji, iż w okresie 1993-1997 spółka posiadała znaczne nadpłaty w podatku od towarów i usług, co z pewnością, kompensowało kwoty naliczonych odsetek wskazując, że konieczność zapłaty odsetek spowoduje bankructwo firmy skarżących zatrudniającej 2 osoby.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie przyjęła Izba Skarbowa w W., że decyzje wydawane na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ mają charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w tym przepisie słowa "mogą". Taki zaś charakter tych decyzji powoduje, że w przypadku braku przesłanek określonych w tym przepisie organy podatkowe nie mogą umorzyć zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, a wystąpienie tych przesłanek nie oznacza jeszcze, że sprawa musi być załatwiona pozytywnie dla strony. Jeżeli zaś uwzględnić, że w zaskarżonej decyzji przekonywająco wykazano motywy odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od lipca do sierpnia 1993 r., czyniąc w tym względzie zadość wymogom wynikającym z treści przepisu art. 107 par. 3 Kpa, to w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Podkreślić przy tym trzeba, że wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy wyjaśniony został w stopniu wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia, a wyciągnięte przez organy obu instancji wnioski nie przekroczyły granic wyznaczonych przez art. 80 Kpa. Z treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika bowiem, iż odmawiając stronie umorzenia odsetek od zaległości podatkowych odwołano się do przekonywającego argumentu, iż brak jest podstaw do przerzucenia skutków niepowodzeń gospodarczych podatników na Skarb Państwa, a udzielenie wnioskowanej ulgi stawiałoby stronę w sytuacji korzystniejszej niż innych podatników.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec, jak w sentencji.