Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 106/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2017 poz 1383
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. A. B. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wskazał, że od 2003 r. choruje [...] i związaną z tym [...]. W 2003 r. przebył [...], w 2004 r. poddany został zabiegowi [...] z implantacją [...]. W 2009 r. przebył [...] i również był leczony operacyjnie. Ponowną operację przebył w 2014 r. Cierpi również na napadowe [...], chorobę [...], [...], [...] oraz [...]. Z uwagi na problemy na zdrowotne był wielokrotnie hospitalizowany, co potwierdza załączona do wniosku historia choroby wraz z kartami informacyjnymi. W dniu [...] grudnia 2015 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ustalił, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie może wykonywać żadnej pracy. Stan niepełnosprawności istnieje od dnia [...] stycznia 2004 r.

Wnioskodawca podniósł, że pomimo przeciwskazań zdrowotnych starał się podejmować zatrudnienie. W okresie od 2006 r. do 2016 r. był zatrudniony 5 lat i 24 dni. Tak krótki okres zatrudnienia zdeterminowany był złym stanem zdrowia.

Wskazał również, że żona G. B. z uwagi na jego schorzenia i konieczność sprawowania opieki musiała zrezygnować z pracy zarobkowej. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2016 r. został jej przyznany zasiłek opiekuńczy w kwocie 520 zł miesięcznie.

Wnioskodawca przedstawił również swoją sytuację materialną wskazując, że koszty utrzymania mieszkania i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych przewyższają osiągane przez niego dochody. Z tego powodu zmuszony jest korzystać z pomocy rodziny.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. 2017 r. nr [...], stosując art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1383 ze zm.), odmówił przyznania A. B. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Warunki określone w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 40 lat życia wnioskodawca udokumentował tylko 5 lat i 24 dni łącznych okresów składkowych.

Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowany został jedynie 1 rok, 1 miesiąc i 12 dni okresów składkowych.

W latach 1991 - 1994, 1995 - 2001, 2002 - 2004, 2004 - 2010 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem w tym czasie przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Organ zaznaczył, iż aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.

Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do przedmiotowego świadczenia ocenie podlegała również sytuacja materialna strony, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o jego przyznaniu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. A. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2017 r. wnosząc o:

- zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie w drodze wyjątku świadczenia w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie kosztów postępowania,

- przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci orzeczeń Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., [...] grudnia 2009 r., [...] grudnia 2012 r., [...] września 2014 r. oraz [...] grudnia 2015 r. na okoliczność, iż w okresach wskazanych przez ZUS nie mógł z przyczyn zdrowotnych podjąć zatrudnienia, co skutkuje brakiem wymaganych okresów składkowych.

W motywach skargi skarżący przedstawił argumentację zbieżną z tą, zaprezentowaną we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r.

Nadto podniósł, iż nie ma racji Prezes ZUS twierdząc, że stan zdrowia nie uniemożliwiał mu podjęcia zatrudnienia. Od czasu zdiagnozowania choroby nie miał możliwości podjęcia pracy, o czym w sposób dobitny świadczą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W każdym z ww. orzeczeń stwierdzono, że praca jest przeciwskazana, bądź że orzekany nie kwalifikuje się do pracy. Żaden lekarz medycyny pracy - znając historię choroby skarżącego - nie chciał wystawić zaświadczenia potwierdzającego jego zdolność do pracy. W tej sytuacji fakt, że skarżący legitymuje się "ubogim" okresem składkowym nie wynika z jego winy, czy też dokonanego przez niego wyboru.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, dokonując oceny zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3).

Sytuacja określona w art. 52 § 3 p.p.s.a. miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem strona skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r., od której przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017, poz. 1383 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zatem podejmując decyzję organ jest związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Oznacza to, że podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.).

Obowiązkiem organu jest również staranne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Powołany przepis stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji, w szczególności wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Innymi słowy z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest przy tym uchylanie się przez organ od oceny argumentów podnoszonych przez stronę, natomiast w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności faktyczne i prawne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia, a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 23 października 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 225/97, publ. Biul. Skarb. 1999, nr 1, poz. 20; z dnia 16 marca 1998 r. sygn. akt II SA 96/98, publ. LEX nr 41681; wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNC 1994/0/181).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes nie rozpatrzył w sposób pełny i wnikliwy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie uzasadnił również w sposób należyty podjętego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bez wnikliwego rozważenia okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że A. B. ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Komisja lekarska ZUS stwierdziła, że skarżący jest całkowicie trwale niezdolny do pracy, przy czym całkowita niezdolność do pracy istnieje od sierpnia 2010 r. Bezspornym jest również, że skarżący nie posiada niezbędnych środków utrzymania, bowiem na jedną osobę w rodzinie przypada miesięcznie kwota 305,99 zł brutto, a więc niższa od wysokości najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość w dacie orzekania przez organ wynosiła 1000,00 zł (art. 85 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.). W tym stanie rzeczy konieczne było poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych oraz poddanie ich ocenie w celu stwierdzenia, czy skarżący nie nabył świadczenia w zwykłym trybie na skutek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie to nie może być interpretowane jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek przyznania tego świadczenia, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

Motywując podjęte w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie Prezes ZUS wskazał, że w ostatnim 10-leciu przed datą powstania częściowej niezdolności do pracy skarżącego udokumentowany został 1 rok, 1 miesiąc i 12 dni okresów składkowych. Nadto organ stwierdził, że w latach 1991 - 1994, 1995 - 2001, 2002 - 2004, 2004 - 2010 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Organ zaznaczył następnie, że w ww. okresach wobec skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, które uniemożliwiały mu wypracowanie świadczenia w zwykłym trybie. Dalej stwierdził, iż "aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych".

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na niekonsekwencję organu, który powołuje staż pracy skarżącego w 10-leciu przed datą powstania częściowej niezdolności do pracy, a następnie stwierdza, że w okresach przerw w zatrudnieniu nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy i z tego powodu nie można przyjąć, że zaistniały szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ponadto organ, pomimo iż wskazał w uzasadnieniu decyzji na konieczność dokonania indywidualnej oceny okoliczności faktycznych sprawy w świetle ww. przesłanki, takiej analizy i oceny nie przeprowadził, poprzestając na ogólnikowych sformułowaniach i nie powołując nawet istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Przede wszystkim organ pominął fakt, że orzeczeniem z dnia [...] października 2017 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że skarżący jest częściowo niezdolny do pracy od dnia [...] sierpnia 2003 r. Co należy podkreślić, lekarz orzecznik stwierdził, że "(...) co najmniej częściowa niezdolność do pracy istnieje od dnia [...] sierpnia 2003 r., tj. od daty pierwszego zawału i istniała nieprzerwanie co najmniej do dnia [...] sierpnia 2010 r., tj. do daty wszczepienia ICD. Następnie, zgodnie z orzeczeniem KL z dnia [...] stycznia 2017 r. - całkowita niezdolność do pracy". Organ nie wziął również pod uwagę faktu, że w okresie styczeń - czerwiec 2004 r. wobec skarżącego została orzeczona całkowita, czasowa niezdolność do pracy, co wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2004 r.

Zatem organ w ogóle nie rozważył, czy w wymienionych w decyzji okresach 2002 - 2004 oraz 2004 - 2010, tj. w czasie stwierdzonej częściowej niezdolności do pracy, skarżący mógł w ogóle podejmować zatrudnienie zważywszy na stan jego zdrowia w związku z przebytymi w 2003 r. oraz w 2009 r. zawałami serca i zabiegami operacyjnymi szczegółowo opisanymi we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. Organ stwierdził natomiast, że w ww. okresach, jak i w okresach poprzedzających brak zatrudnienia, wobec skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy i z tego względu nie zachodzą "szczególne okoliczności" w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Skarżący, jak wynika z akt sprawy, z zawodu jest [...], pracował również jako [...], a więc wykonywał pracę fizyczną (Opinia lekarska z dnia [...] stycznia 2017 r.). Tę okoliczność również pominął organ w kontekście realnej możliwości zatrudnienia skarżącego w zawodzie ze względu na stan zdrowia i charakter wykonywanej pracy.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w załączonym do skargi orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzono "praca przeciwwskazana", a nadto, że "osoba orzekana wymaga częściowej opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji". Z kolei w orzeczeniu ww. Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzono, że skarżący "nie kwalifikuje się do pracy" i "wymaga długotrwałej opieki" w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Analogiczne zapisy zawarte zostały w orzeczeniach ww. Zespołu z dnia [...] grudnia 2012 r., [...] września 2014 r. oraz [...] grudnia 2015 r.

Powyższe okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego i realnej możliwości podjęcia pracy również powinny zostać wzięte pod uwagę przez Prezesa ZUS przy ocenie wystąpienia "szczególnych okoliczności", które uniemożliwiły wypracowanie skarżącemu wymaganego okresu stażu pracy do uzyskania świadczenia w tzw. zwykłym trybie.

Ze znajdującej się w aktach sprawy "Karty przebiegu zatrudnienia" skarżącego wynika, że ostatni okres jego zatrudnienia miał miejsce od dnia [...] kwietnia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2001 r. Organ jednak nie podjął nawet próby wyjaśnienia jakie były powody zaprzestania świadczenia pracy w 2001 r. Nie wyjaśnił też jakie były przyczyny wystąpienia wcześniejszych przerw w zatrudnieniu w okresie przed powstaniem (częściowej) niezdolności do pracy. Ma to istotne znaczenie, bowiem skarżący podnosił, iż podejmował starania aby znaleźć zatrudnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast choćby to, czy skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna oraz czy podejmował jakąkolwiek własną aktywność w poszukiwaniu zatrudnienia.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo ogólnikowe i wskazuje na powierzchowne i niejako "mechaniczne" podejście do sytuacji skarżącego. Wszak żaden przepis ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel powołanej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych.

Podkreślić należy, że braki rzetelnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie mogą być konwalidowane na etapie odpowiedzi na skargę, a taką właśnie próbę podjął organ. Odpowiedź na skargę jest aktem odrębnym niż akt zaskarżony i nie podlega kontroli Sądu. Nie jest bowiem środkiem wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, co akcentowano już powyżej, jest kluczowe dla oceny tego aktu, gdyż w przeciwnym razie wymyka się spod kontroli Sądu.

Powyższe uchybienia organu, stanowiące o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS rozważy i oceni zasadność przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku poddając wnikliwej analizie całokształt okoliczności sprawy w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Uwzględni przy tym orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2017 r. stwierdzające częściową niezdolność do pracy skarżącego od 2003 r. Ustali, w oparciu o wyjaśnienia skarżącego, ewentualnie nadesłane dokumenty, bądź inne dostępne dane, jaka była przyczyna zaprzestania przez sklarżącego pracy w 2001 r., a także jakie były powody wystąpienia przerw w zatrudnieniu we wcześniejszych okresach. Swe stanowisko w sprawie organ rzetelnie uzasadni czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.