Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1937/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176 § 1 i § 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant asystent sędziego Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1686/14 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. J. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1686/14 oddalił skargę K J -C (dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 2 lipca 2013 r. we Włocławku na drodze krajowej nr 1 o dozwolonym ruchu pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t zatrzymano do kontroli 2-osiowy samochód ciężarowy marki Renault o nr rejestracyjnym [...], którym kierował P J. Pojazdem należącym do skarżącej przewożono 480 sztuk folii do sianokiszonki umieszczonych na 8 paletach. W trakcie kontroli ustalono, że pojazd przekraczał parametry w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Stwierdzono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu wynosił 14,1 t i przekroczono wartość dopuszczalną przewidzianą dla dróg, po których dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t o wartość 2,6 t, czyli o 22,61 % oraz że rzeczywista masa pojazdu z ładunkiem wynosiła 20,750 t, co skutkowało przekroczeniem o 2,750 t (15,28 %) dopuszczalnej wartości wynoszącej 18 t. Na podstawie ustalonych parametrów wymiarowo-wagowych uznano, że do wykonywania kontrolowanego przejazdu niezbędne było zezwolenie kategorii VII, którego kierowca nie okazał w toku kontroli.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: KPWITD lub organ I instancji) decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] nałożył na K J -Cprowadzącą działalność pod nazwą K J –C "D G" karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Orzekając na skutek odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przejazd pojazdem nienormatywnym możliwy jest na podstawie udzielonego zezwolenia, a w przypadku jego braku lub naruszenia warunków zezwolenia nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że prawna niemożność uzyskania zezwolenia pozbawiona jest znaczenia dla nałożenia przedmiotowej kary. Ponadto GITD podniósł, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. – dalej: u.p.r.d.) a strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym niestanowiącym ładunku sypkiego ani drewna, a skarżąca, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów zobowiązana jest do stosowania wyższych wymagań w zakresie należytej staranności. Ponadto GITD zauważył, że o braku wpływu można mówić w przypadku, gdy winę za powstanie naruszenia ponosi wyłącznie osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że art. 61 p.r.d. ustanawiający zakaz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu jest skierowany do nieograniczonego kręgu adresatów, w tym również do podmiotów wykonujących przejazdy. GITD wskazał także, że wyjaśnienia skarżącej złożone pismem z dnia 26 października 2013 r. nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie oraz odniósł się do ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo zakwalifikowały stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. W ocenie WSA o uznaniu, że na przejazd kontrolowanego pojazdu skarżąca powinna była uzyskać zezwolenie kategorii VII zadecydowała wartość – rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej samochodu przekraczający 11,5 t. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji odniósł się do charakteru protokołu z kontroli podkreślając jego wysoki walor dowodowy.

Sąd I instancji zaznaczył, że stwierdzenie rzeczywistego nacisku pojedynczej osi napędowej samochodu wynosiło 14,1 t, a tym samym przekraczało dopuszczalną wartość o 2,6 t czyli o 22,61 %, co uzasadniało nałożenie kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., przy czym organ nie miał możliwości miarkowania kary. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Jednocześnie WSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała okoliczności, które uwalniałyby ją od odpowiedzialności w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. W zakresie zaś przesłanek uwalniających przewoźnika od odpowiedzialności określonych w art. 140aa ust. 2 pkt 2 p.r.d. Sąd I instancji stwierdził, że przewożony ładunek nie był ani sypki, ani drewnem, a przepis ten tylko w przypadku przewozu wskazanych materiałów pozwala na rozważenie zwolnienia z odpowiedzialności przewoźnika.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm. – dalej: k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach w sposób wymagany przez normę prawą zawartą w art. 107 § 3 k.p.a.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. oraz 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. 2012, poz. 1265 ze zm. – dalej: u.t.d.). Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem (w tym z instrukcją wag), co jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

2) przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności i całkowite zignorowanie zarzutu użycia niewłaściwych wag,

3) zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z przepisów art. 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a. oraz przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych,

4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej (brak stosownego rozporządzenia traktującego o zasadach ważenia wagami do pomiarów statycznych),

5) art. 7 i art. 11 k.p.a. jak i art. 78 § 1 k.p.a. przejawiającym się nieuwzględnieniem mających istotne znaczenie dla sprawy dowodów przedkładanych i wnioskowanych przez stronę, tj.:

a) brak uwzględnienia stanowiska NIK dotyczącego ustalania rzeczywistej masy całkowitej wagami przenośnymi do pomiarów statycznych,

b) brak ustalenia legalności czynności kontrolnych,

6) pozorne wyjaśnienie, czy wagi przenośne, którymi posługuje się organ kontrolny, zostały kiedykolwiek dopuszczone do wykonywania kontroli pojazdów (podczas których ważone są pojazdy), które mogą skutkować nałożeniem kar pieniężnych, ponieważ z dokumentów legalizacyjnych to nie wynika. Ponadto w protokole kontroli brak jest informacji do kiedy wagi posiadają ważne świadectwo zgodności/legalizacji oraz sygnatury tego dokumentu. Co jest istotnym brakiem w dokumentacji. Organ II instancji zamieszcza informację o powyższym natomiast nie przesłano do wglądu jako stronie stosownego dokumentu.

7) przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności,

8) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, skutkujące w konsekwencji przyjęciem, że zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącej na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego,

9) art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy,

10) zasad zapisanych w instrukcji obsługi wagi. Skarżąca zwróciła uwagę na zastosowane do wykonania czynności kontrolnych wagi. Skarżąca wskazała, że ze świadectw ich legalizacji maksymalne obciążenie tych wag wynosi 10.000 kg (10 t). Tymczasem na gruncie kontrolowanej sprawy posłużyły one do stwierdzenia nacisków wielkość tę przekraczających. W ocenie skarżącej organy w ogóle nie dostrzegły tej kwestii, przyjmując uzyskane za pomocą tych wag wyniki za w pełni wiarygodne.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna K J –C nie wskazuje podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., w ramach których stawiane są zarzuty naruszenia prawa przez Sąd I instancji. W ocenie NSA skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Głównym powodem uznania nietrafności tej skargi jest jej wadliwość formalna, która uniemożliwia kontrolę wyroku z punktu widzenia wskazanych naruszeń prawa przez organy transportu drogowego. NSA stwierdza, że stosownie do treści art. 176 § 1 i § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny. Oznacza to, że jej skuteczność jest wprost związana z dopełnieniem warunków formalnych. Braki w tym zakresie prowadzą do niemożności rozpoznania skargi, zatem do oceny skarżonego wyroku. Z tego powodu skarga kasacyjna jest profesjonalnym pismem procesowym. Skoro jej zarzuty wyznaczają zakres i sposób kontroli zaskarżonego orzeczenia, to wskazane elementy muszą być jednoznacznie określone przez autora skargi kasacyjnej. Sąd II instancji nie może sam ustalać zakresu i kierunków weryfikacji wyroku Sądu I instancji. Z tego powodu kontrola kasacyjna nie może być oparta na domniemanych zarzutach i ich wpływie na rozstrzygnięcie.

Analiza treści skargi kasacyjnej K J –C prowadzi do wniosku, że jej skarga nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa. W istocie związek tej skargi z wyrokiem wynika tylko z tytułu pisma, przedmiotu zaskarżenia i wniosku o uchylenie tego orzeczenia. Poza tymi odniesieniami do wyroku Sądu I instancji brak wyraźnego wskazania na czym polega wadliwość zawartego w wyroku rozstrzygnięcia. Zarówno zarzuty kasacyjne, jak i ich uzasadnienie nie wskazują na naruszenia jakich dopuścił się Sąd I instancji oddalając skargę o nałożenie kary za naruszenie przepisów w transporcie drogowym.

Z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że skarga kasacyjna ma zawierać, obok oznaczenia skarżonego wyroku i wniosków strony, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Rozpoznawana skarga podstawy kasacyjne ujmuje w sposób wadliwy i w ogóle nie zawiera ich uzasadnienia, bowiem nie jest uzasadnieniem tych podstaw treść umieszczona w uzasadnieniu skargi. Treść ta odnosi się do decyzji organów, co może sugerować, że zarzuty kasacyjne są przeniesieniemzarzutów ze skargi złożonej do Sądu I instancji oraz zawiera cytaty z uzasadnień różnych wyroków bez jasnego powiązania z wadliwie sformułowanymi zarzutami. Sąd II instancji podkreśla, że skarżony wyrok nie może naruszać przepisów materialnych i procesowych stosowanych przez organy na użytek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Sąd I instancji nie rozpoznawał sprawy administracyjnej, ale kontrolował sposób działania organów. Z tego powodu zarzuty kasacyjne powinny odnosić się do wad w zakresie tej kontroli, a tych kwestii one nie dotyczą. Wada w tym zakresie mogłaby zostać sanowana, jeżeli uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosiłoby się do wadliwego działania Sądu I instancji. Ponieważ tego jednak nie czyni, to tym samym skargę kasacyjną należało uznać za niezasadną.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.