Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 633/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], działając na podstawie art. 149 § 2, art. 150 § 1 w zw. z art. 145 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) – zwanej dalej k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] września 2002 r., znak: [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia u T. B. choroby zawodowej narządu ruchu.

Uzasadniając swą decyzję organ I instancji zauważył, iż T. B. w piśmie z dnia 20 lipca 2009 r. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2002 r., znak: [...]. Prośbę swą motywował tym, iż w jego ocenie postępowanie administracyjne dotyczące jego choroby zawodowej przeprowadzone zostało na podstawie przepisów, które Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 uznał za niezgodne z Konstytucją. Uzasadniając swą decyzję organ zauważył także, że Trybunał Konstytucyjny wymienionym wyrokiem orzekł o niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ogłoszenie wyroku nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r., a zatem utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów Kodeksu pracy oraz rozporządzenia nastąpiła w dniu 2 lipca 2009 r.

W ocenie organu I instancji w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obydwu instancji, prowadząc postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej narządu ruchu u T. B. stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm). Zatem, przywoływane we wniosku T. B. o wznowienie postępowania, rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., nie znajduje zastosowania w sprawie.

Mając na względzie powyższe, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uznał, iż przesłanka określona w art. 145 a k.p.a. do wznowienia postępowania nie została spełniona i odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] września 2002 r., znak: [...].

Po rozpatrzeniu odwołania T. B. od wymienionej decyzji, zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...], którą organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, iż przyczyną wznowienia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej narządu słuchu u T. B. było wyłącznie uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (wyrok TK z dnia 19 czerwca 2008 r. - Dz. U. Nr 116, poz. 740). Organ II instancji stwierdził również, że T. B. we wniosku o wznowienie postępowania nie powołał się na inne okoliczności, nie przedstawił żadnych dowodów, które stanowiłyby inną podstawę wznowienia postępowania. Postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie podejrzenia choroby zawodowej narządu ruchu u T. B. zostało wszczęte w okresie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a zatem rozstrzygnięcia w nim wydane oparte zostały na przepisach tego rozporządzenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. dotyczy tylko i wyłącznie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Nie dotyczy natomiast rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a zatem nie ma zastosowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u zainteresowanego.

Wobec powyższego organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...].

W dniu 3 lutego 2010 r. (data stempla Urzędu Pocztowego) T. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r. Uzasadniając skargę wskazał, iż w kwestionowanej przez niego decyzji organ mówi o decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w [...] zamiast o decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w [...] oraz mówi o chorobie zawodowej skarżącego związanej z narządem słuchu zamiast związanej z narządem ruchu. Ponadto, skarżący wskazał, iż niezrozumiałe jest dla niego domaganie się przez organ wskazania innej podstawy prawnej niż wyrok Trybunału Konstytucyjnego jako przesłanki wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] Główny Inspektor Sanitarny sprostował z urzędu oczywiste omyłki zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Sprostowania tego organ dokonał w ten sposób, że:

* w treści decyzji datę [...] września 2009 r. decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] zastąpił datą [...] września 2009 r. (na str. 1 i 3 decyzji);

* w uzasadnieniu decyzji na stronie 2 w pierwszej linijce ostatniego akapitu słowo "[...]" zastąpił słowem "[...]" oraz słowo "słuchu" zastąpił słowem "ruchu";

* w uzasadnieniu decyzji na stronie 2 w pierwszym akapicie datę [...] lipca 2009 r. postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] zastąpił datą [...] lipca 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej ppsa).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga T. B. została uwzględniona, a zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2009 r., znak: [...], odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] września 2002 r., znak: [...], zostały uchylone.

Organy obu instancji prowadząc w niniejszej sprawie postępowanie wznowieniowe naruszyły art. 149 i art. 151 k.p.a. w związku z art. 145 a k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. nie zachowały wyznaczonych przepisami prawa (art. 145 – art. 152 k.p.a.) etapów tego nadzwyczajnego postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, iż wznowienie postępowania administracyjnego składa się z dwóch etapów, przy czym pierwszy obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego. Na etapie tym organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 k.p.a. lub 145 a k.p.a. oraz czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. Złożenie przez dany podmiot wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinno, na tym etapie postępowania, zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 149 § 1 lub § 3 k.p.a. Jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ winien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Przy czym, wstępna ocena organu o istnieniu przeszkody do uchylenia decyzji dotychczasowej nie uzasadnia odmowy wznowienia postępowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 768/09 niepubl.). Natomiast jeśli wstępna weryfikacja wniosku o wznowienie pozwala na przyjęcie stanowiska o dopuszczalności wznowienia organ winien wydać postanowienie wznawiające postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić postępowanie zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

Wskazać trzeba, iż dopiero po przeprowadzeniu wstępnego zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i wydaniu odpowiedniego postanowienia wszczynającego to nadzwyczajne postępowanie, możliwe jest właściwe merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Ten etap postępowanie wznowieniowego może, stosownie do treści art. 151 k.p.a. zakończyć się wydaniem decyzji, w której organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a. Może także zakończyć się wydaniem decyzji uchylającej decyzję dotychczasową na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a. i wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Organ może również w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których odmówił uchylenia tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.). Możność zastosowania art. 146 § 1 oraz art. 151 § 2 k.p.a. istnieje jednak wyłącznie, gdy organ po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania stwierdzi istnienie przesłanki wznowienia postępowania.

Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie organy rozpoznając wniosek T. B. z dnia 20 lipca 2009 r., o wznowienie postępowania, pomimo tego, że wnioskodawca wprost wskazał podstawę wznowienia, był stroną postępowania i zachował termin do złożenia wniosku określony w art. 148 k.p.a., pominęły pierwszy etap postępowania wznowieniowego w ramach, którego winny były dokonać badania formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego. Na etapie tym, organy dokonały natomiast - jak wynika z treści uzasadnień ich decyzji - wstępnej oceny istnienia przeszkody do uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. i odmówiły wznowienia postępowania. Takie działanie organów obu instancji, uznać należy za naruszające art. 149 k.p.a., art. 151 k.p.a. w zw. z art. 145 a k.p.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie podkreślić trzeba, iż wstępna ocena organu o istnieniu przeszkody do uchylenia decyzji dotychczasowej nie uzasadnia odmowy wznowienia postępowania (zob. np. wyrok NSA z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 768/09 niepubl.).

Rozpoznając sprawę ponownie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] oraz Główny Inspektor Sanitarny będzie miał na uwadze powyższe rozważania Sądu oraz to, że stwierdzenie przez organ, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i musi być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, Lex nr 484887).

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z późn. zm.).