Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1671/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 27 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości i zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014 nr: [...] działając na podstawie art. 27 ust. 1-2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2012.1228) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267, dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania S. K. (dalej: skarżący), od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., [...] orzekającej o ustaleniu wysokości zobowiązania skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, z tytułu wypłaconych za okres od dnia 9 sierpnia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r., świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej P. K. - na kwotę 261,29 zł, oraz o zobowiązaniu skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Decyzją z dnia [...] 2014 r. organ I instancji orzekł o ustaleniu wysokości zobowiązania skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, z tytułu wypłaconych za okres od dnia 9.08.2013 r. do dnia 30.09.2013 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej P. K. - na kwotę 261,29 zł wraz ustawowymi odsetkami oraz o zobowiązaniu skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisu - art. 27 ust. 1, la, 2, i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012.1228) stanowiącego prawno-materialną podstawę rozstrzygnięcia.

W odwołaniu S. K. domagał się uchylenie wydanej decyzji z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie umorzenia należności alimentacyjnych. Jednocześnie odwołujący się zarzucił, że kwoty wykazane w doręczonych dokumentach są nieprawidłowe, ponieważ nie uwzględniają umorzenia należności alimentacyjnych.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy i rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie zawiera wad, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia. Zaskarżona decyzja została bowiem podjęta na podstawie przepisów art. 27 ust. 1-2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Decyzja ta zatem jest decyzją związaną i rozstrzyga jedynie o zwrocie należności, przy czym nie jest dopuszczalne, na etapie postępowania badanie sytuacji majątkowej i możliwości spłaty zadłużenia przez dłużnika alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy co do istoty i potwierdzający, że obydwie przesłanki wskazane w art. 27 cyt. ustawy zostały spełnione tzn. zarówno przesłanka funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji przyznającej prawo do świadczenia alimentacyjnego, jak i przesłanka zakończenia okresu wypłaty.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta zmienił od dnia 9.08.2013 r. własną decyzję z dnia [...] 2012 r. nr [...] ustalającą prawo P. K. do świadczenia z funduszu alimentacyjnego orzekając w ten sposób, że przyznał jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 09-08-2013 r. do dnia 30-09-2013 r. w kwocie 350 zł miesięcznie, i wskazał, że wyrównanie za ten okres w łącznej kwocie 261,29 zł nastąpi wraz z wypłatą bieżących świadczeń alimentacyjnych. Jednocześnie nie budziło wątpliwości Kolegium, z uwagi na treść załączonych do akt sprawy dokumentów zawierających karty kontowe Obsługi Funduszu Alimentacyjnego obrazujące stan zadłużenia skarżącego z tytułu wypłat z funduszu alimentacyjnego w okresie od maja 2011 roku do grudnia 2013 r., oraz wiedzę jaką Kolegium dysponowało z urzędu, wynikającą z prowadzenia postępowania odwoławczego w sprawie o sygnaturze [...], że w okresie od 1.08.2013 r. do 30.09.2013 r. w oparciu o pierwotną decyzję z dnia [...] 2012 r. ustalającą prawo do świadczeń na P. K. wypłacono z funduszu alimentacyjnego łącznie kwotę 400,00 zł tj. wypłacano comiesięcznie po 200,00 zł, następnie podwyższono tę kwotę o 150 zł comiesięcznie. Wyrównanie zatem za okres dwóch ostatnich miesięcy okresu świadczeniowego 2012/2013 wyniosło 261,29 zł, przy czym kwota ta jest wynikiem pomniejszenia łącznej kwoty wyrównania 300,00 zł o należność za 8 dni sierpnia 2013 r. nie objętych zmianą wysokości świadczenia wynikającą z decyzji z dnia [...] 2013 r. Tym samym po zakończeniu okresu świadczeniowego oraz wypłaty z funduszu alimentacyjnego wskazanych kwot wraz z wyrównaniem organ I instancji był zobowiązany wydać decyzję o zwrocie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, natomiast nie był uprawniony do badania sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej do zwrotu należności. Kolegium wskazało również, że wbrew zarzutom odwołania postępowanie prowadzone w sprawie umorzenia należności pozostaje bez wpływu na obowiązek wydania decyzji w sprawie zwrotu należności, a wręcz żeby podjąć postępowanie w sprawie umorzenia należności, organ powinien wcześniej orzec o ustaleniu wysokości zobowiązania oraz jego zwrocie. Nadto Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie zawisła żadna sprawa o umorzenia jego zaległych z tytułu wypłaconych P. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z powyższą decyzją nie zgodził się S. K. zaskarżając ją w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wniósł o uchylenie wydanych decyzji oraz upomnienia, zarzucając że wydana decyzja nie uwzględnia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w szczególności toczącego się postępowania o umorzenie należności, czy pogorszenia stanu zdrowia skarżącego. Skarżący poniósł, że zły stan zdrowia uniemożliwił mu dokonanie swobodnej oceny decyzji oraz jej poprawne odczytanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż skarga skarżącego nie zawiera żadnych nowych, czytelnie sprecyzowanych zarzutów i argumentów dotyczących przeprowadzenia przez Kolegium niepełnej oceny stanu faktycznego i prawnego w przedmiotowej sprawie, nie zawiera także żadnych nowych i zrozumiałych zarzutów dotyczących formalnej prawidłowości wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 27 ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl ust. 1 powołanego przepisu, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. (ust. 1a). Zgodnie z ust. 2 tego unormowania, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że świadczenie przyznane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym, zaś obowiązek do zwrotu powstaje, w zależności od realiów konkretnej sprawy, albo po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. O tym obowiązku rozstrzyga organ administracji właściwy wierzyciela, w formie decyzji. Decyzja o zwrocie wypłaconego świadczenia stanowi konsekwencję decyzji przyznającej to świadczenie. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy, konkretyzuje bowiem obowiązek regresu należności wyłożonych z budżetu państwa w oparciu o decyzję przyznającą na rzecz osoby uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która podejmowana jest w sytuacji potwierdzonego przez komornika braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Ustawodawca przesądził, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku, gdyż za niego - w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie - wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. Rozstrzygnięcie co do tej kwestii potwierdza zatem powstanie po stronie dłużnika nowego obowiązku, który należy odróżnić od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu.

Z treści art. 27 ustawy wynika zatem, że wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wymaga jedynie ustalenia, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia zostały wypłacone. Powyższe warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Przy czym, dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dopóki decyzja o przyznaniu świadczenia nie zostanie wzruszona, bądź wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt I OSK 793/11, publ./http.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z prawidłowych ustaleń dokonanych przez organy jednoznacznie wynika, że decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta zmienił od dnia 9 sierpnia 2013 r. własną decyzję z dnia [...]2012 r. nr [...] ustalającą prawo P. K. do świadczenia z funduszu alimentacyjnego orzekając w ten sposób, że przyznał jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 9 sierpnia 2013 r. do dnia 30 września 2013 r. w kwocie 350 zł miesięcznie. Jednocześnie wskazał, że wyrównanie za okres od dnia 9.08.2013 r. do dnia 30.09.2013 r. w łącznej kwocie 261,29 zł nastąpi wraz z wypłatą bieżących świadczeń alimentacyjnych. Do akt sprawy dodatkowo dołączone zostały karty kontowe Obsługi Funduszu Alimentacyjnego obrazujące stan zadłużenia skarżącego z tytułu wypłat z funduszu alimentacyjnego w okresie od maja 2011 roku do grudnia 2013 r., potwierdzające stan zaległości skarżącego z tytułu wypłaconych P. K. świadczeń alimentacyjnych. Z urzędu także Sąd stwierdza, że w wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1106/14 tut. Sąd oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości i zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu wysokości zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. nr [...] świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej P. K. na okres od 2012-10-01 do 2013-09-30 na kwotę 2400.00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień wydania decyzji w łącznej wysokości 2 609.85 oraz wskazaniu, że na poczet zobowiązania zaliczone zostały wyegzekwowane od dłużnika kwoty, przekazane przez komornika sądowego organowi właściwemu wierzyciela w wysokości 0.00 zł, w tym należność główna 00.00 zł. Stąd, na skutek zmiany decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. i podwyższenia P. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego do kwoty 350 zł miesięcznie – wyrównanie za okres od 9.08.2013 r. do 30.09.2013 r. wyniosło łącznie 261,29 zł. Powyższe okoliczności potwierdziły o prawidłowości rozstrzygnięcia zobowiązującego skarżącego do zwrotu wskazanej kwoty wypłaconej z funduszy alimentacyjnego na rzecz córki skarżącego za wskazany okres świadczeniowy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organy nie uwzględniły toczącego się postepowania o umorzenie należności alimentacyjnych ani pogorszenia jego stanu zdrowia, wskazać należy, że z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. W postępowaniu tym organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Co więcej, nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 839/13, publ.http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tych okolicznościach wszystkie zarzuty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, takie jak pogorszenie stanu zdrowia, wniesienie o umorzenie zaległości alimentacyjnych, jako wykraczające poza granice sprawy rozpoznawanej w tym postępowaniu, nie mogły być przedmiotem oceny organów, jak to zasadnie wskazał organ odwoławczy. Nie mogły stać się również przedmiotem oceny Sądu, bowiem kwestie te nie dotyczą sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Konkludując stwierdzić należy, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.