Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 91/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 138, 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania A. F. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. dotyczącej przyznania prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A. F. wnioskiem z dnia 1 listopada 2008 r. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione w miejscowości M., Ł., gmina K. w dawnym powiecie [...] województwie [...], przez B. i M. W. Do wniosku załączyła wymagane dokumenty.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] potwierdził posiadanie przez A. F. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wyjaśnił, że w sprawie ustalono, iż B. W. pozostawił w miejscowości M. [...] ha ziemi, w tym [...] ka ziemi ornej, dom mieszkalny pokryty słomą o pow. ok. [...] m2 oraz stodołę pokrytą dachówką o pow. [...] m2. Organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że B. W. opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z dnia [...] września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a rządem [...] Socjalistycznej Republiki Rad. Na obecne terytorium Polski przybył do miejscowości C. w marcu 1946 r. Organ powołał się na znajdujące się w aktach sprawy postanowienia spadkowe, z których wynika, że po B. W. spadek nabyły żona M. W. oraz córki A. F., Z. K. i W. M. – każda z nich po 1/4 części spadku. Następnie po zmarłej M. W. spadek nabyły córki A. F., Z. K. i W. M. po 1/3 części. Po W. M. zmarłej [...] stycznia 2009 r. na podstawie testamentu w całości nabyła E. Ł. Natomiast po Z. K. zmarłej [...] lutego 2004 r. nabyła w całości A. S.

Wojewoda wskazał, że w sprawie niniejszej wniosek w terminie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie, złożyła jedynie A. F. W aktach sprawy znajdują się co prawda złożone na wezwanie organu oświadczenia E. Ł. i A. S. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, oświadczenia te jednak zdaniem organu służą jedynie ustaleniu stanu realizacji prawa do rekompensaty. Zatem jako osobę uprawnioną organ wskazał jedynie A. F. Wojewoda [...] wyjaśnił, że wnioskodawczyni oświadczyła, iż dotychczas nie zostały zrealizowane uprawnienia do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Natomiast, złożonym przez nią oświadczeniem, dokonała ona wyboru formy realizacji prawa do rekompensaty jako świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego.

Organ podał, że wartość nieruchomości ustalono w oparciu o wycenę rzeczoznawcy majątkowego, określającą wartość rynkową nieruchomości według stanu na dzień jej pozostawienia tj. marzec 1946 r. oraz według cen na dzień sporządzenia wyceny tj. 2 maja 2013 r. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty wskazana przez rzeczoznawcę kwota została zwaloryzowana.

Od decyzji powyższej odwołania do organu wyższego stopnia wniosły A. F., A. S. i E. Ł. W swych odwołaniach podniosły, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty A. F. składała również w imieniu pozostałych spadkobierców.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa stwierdził niedopuszczalność odwołania E. Ł. podnosząc, iż nie jest ona adresatem zaskarżonej decyzji. Wskazał, że nie złożyła ona wniosku o rekompensatę dlatego też nie jest stroną niniejszego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa stwierdził niedopuszczalność odwołania A. S. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z treści odwołania jednoznacznie wynika, że dotyczy ono decyzji wydanej w sprawie A. F., której odwołująca się nie jest adresatem.

Po rozpatrzeniu zaś odwołania A. F. oraz zbadaniu akt sprawy, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2013 R., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił w sposób szczegółowy zaistniały w sprawie stan faktyczny i powołując się na przepis art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, podniósł, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Jednocześnie organ podniósł, że jego zdaniem bezspornym jest w niniejszej sprawie, że A. F. złożyła w dniu 15 grudnia 2008 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za mienie zabużańskie. Zdaniem Ministra zarówno z wniosku jak i z akt sprawy nie wynika aby A.F. występowania w imieniu innych spadkobierców B. W. Wyjaśnił, że również w aktach sprawy brak jest pełnomocnictw umocowujących A. F. do występowania w imieniu pozostałych spadkobierców B. W. Zdaniem organu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty składają byli właściciele lub współwłaściciele pozostawionej nieruchomości lub ich spadkobiercy każdy w swoim imieniu. W przypadku zaś występowania przez wnioskodawcę również w imieniu pozostałych spadkobierców właściciela pozostawionej nieruchomości należy, zdaniem organu, do wniosku dołączyć stosowne pełnomocnictwo. W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy oraz wydał rozstrzygnięcie poprawne pod względem formalnym i prawnym.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu A. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty składała również w imieniu pozostałych spadkobierców na co wskazują, jej zdaniem, chociażby załączone do wniosku odpisy aktu urodzenia pozostałych spadkobierców. Podniosła poza tym, że w dniu 1 października 2010 r. otrzymała wezwanie do uzupełnienia wniosku o oryginały oświadczeń o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. Wyjaśniła, że zarówno ona jak i pozostałe spadkobierczynie A. S. i E. Ł. w toku kompletowania dokumentacji, dwukrotnie oświadczały, że dotychczas nie realizowały swych niezbywalnych praw do rekompensaty. Ponadto w dniu 17 grudnia 2012 r. złożyła wniosek do Wojewody [...] o podjęcie zawieszonego postępowania, w którym zaznaczyła, że działa w imieniu własnym oraz z ustnego upoważnienia A. S. i E. Ł. Ponadto w przesłanym do organu oświadczeniu potwierdzonym notarialnie stwierdziła, że aktualnymi spadkobiercami są A. F., A. S. i E. Ł. Wojewoda [...] podejmując zawieszone postępowanie nie wskazał konieczności przedłożenia brakujących pisemnych pełnomocnictw od pozostałych spadkobierców. Zdaniem skarżącej Wojewoda [...] miał obowiązek wyjaśnienia, czy w takich okolicznościach postępowanie o stwierdzenie prawa do rekompensaty jest prowadzone tylko wobec niej, czy także wobec pozostałych spadkobierców. Skarżąca stwierdziła, że jej intencją od samego początku było wystąpienie w imieniu wszystkich spadkobierców.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się zatem do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. dotyczące rekompensaty za mienie zabużańskie. Decyzja powyższa wydana została w wyniku rozpatrzenia odwołania A. F. Natomiast jak wynika z akt administracyjnych sprawy, od decyzji organu pierwszej instancji zostały złożone również odwołania pochodzące od innych osób tj. E. Ł. i A. S.

Powyższe oznacza, że w warunkach niniejszej sprawy organ nie dopełnił obowiązku łącznego rozpoznania odwołań stron, czym naruszył dyspozycję zawartą w przepisie art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnić tu należy, że kategoryczne sformułowanie tego przepisu, nie pozwala organowi odwoławczemu wydać kilku decyzji, po rozpoznaniu kilku odwołań, lecz wprost wskazuje, że organ "wydaje decyzję". Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez wiele podmiotów, obowiązkiem tego organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie jednej decyzji, w której organ powinien rozstrzygnąć o wszystkich odwołaniach. Organ odwoławczy może więc zawrzeć w jednej decyzji różne rozstrzygnięcia w stosunku do jednego lub kilku odwołujących się. Warunkiem zgodności z prawem takiej decyzji jest to, aby rozstrzygnięcia te nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Dopuszczalna jest zatem sytuacja, w której organ II instancji jedną decyzją umorzy w postępowanie odwoławcze w stosunku do tych odwołujących się, którzy nie posiadają interesu prawnego, dającego im legitymację do udziału w postępowaniu w charakterze strony oraz w wyniku rozpoznaniu odwołań pozostałych osób utrzyma decyzję organu I instancji w mocy, uznając, że jest ona zgodna z prawem (por. pkt 1 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07 - Lex nr 513841).

Jeżeli natomiast organ odwoławczy ograniczy się jedynie do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania innych dotychczas nie rozpoznanych odwołań, pochodzących od innych stron tego postępowania. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące skutki prawne. Zdaniem Sądu, decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego jako wydana bez podstawy prawnej.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest również przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, co powoduje, iż skutecznym będzie odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Weryfikacja takiego stanowiska strony powinna nastąpić w trybie procesowym, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego.

W tym miejscu zauważyć wypada, że co prawda organ wydał postanowienia dotyczące odwołań E. Ł. i A. S., w których stwierdził ich niedopuszczalność, niemniej jednak "rozpatrzył" je odrębnymi orzeczeniami. Postanowienia te zresztą zostały uchylone nieprawomocnymi jeszcze wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie z dnia 16 kwietnia 2014 r. o sygn. I SA/Wa 89/14 i I SA/Wa 90/14.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.