Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 144/00
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2001-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 5 ust. 2-3, art. 29 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2 pkt 3, art. 33 ust. 1, art. 51
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 61 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając o środkach usunięcia naruszenia prawa niezbędnych dla załatwienia spawy, nie może wykraczać poza jej granice, wyznaczone żądaniem strony oraz faktycznymi i prawnymi jego podstawami.

TEZY

Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając o środkach usunięcia naruszenia prawa niezbędnych dla załatwienia spawy, nie może wykraczać poza jej granice, wyznaczone żądaniem strony oraz faktycznymi i prawnymi jego podstawami.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) Kopalni Surowców Mineralnych "B.-G." Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.-T. z dnia 19 stycznia 1998 r., (...) w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1993-1995 na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2000 r., I SA/Łd 340/98 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Łodzi do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

(...) Kopalnie Surowców Mineralnych "B.-G." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. zwróciły się z wnioskiem do Urzędu Gminy w T.-M. o zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości, wynikającej ze skorygowanych deklaracji za lata 1993-1996 na poczet zobowiązania podatkowego za 1997 r.

Wójt Gminy T.-M. decyzją z dnia 15 września 1997 r., wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./ i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oddalił wniosek orzekając odmowę zaliczenia kwoty 164.189,47 zł na poczet zobowiązań podatkowych należnych za rok 1997.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. decyzją z dnia 19 stycznia 1998 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 335 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) Kopalnie Surowców Mineralnych "B.-G." wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciły tym orzeczeniom przede wszystkim naruszenie art. 6 Kpa oraz przepisów prawa materialnego - art. 248 par. 1 Kh i art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości przez ich pominięcie przy określaniu podstawy opodatkowania budowli dla celów podatku od nieruchomości za lata 1993-1996.

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2000 r. Naczelny sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten stwierdził, iż podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż stanowisko organów orzekających w sprawie, co do braku podstaw do stwierdzenia nadpłaty w rozumieniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych było prawidłowe.

Pomimo uznania bezzasadności podniesionych przez stronę zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja jest niezgodna z prawem, z przyczyn rozważonych z urzędu. Według Sądu złożony w 1997 r. wniosek podatnika o zaliczenie na poczet podatku od nieruchomości za 1997 nadpłaty podatku za lata 1993-1996 doprowadził do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie rozliczenia tego podatku za 1997 r. Wprawdzie rozpoznając sprawę organy I i II instancji w sposób prawidłowy wywiodły, że podatnik obliczył i uiścił podatek od nieruchomości za badany okres we właściwej wysokości i zasadnie odmówiły zwrotu nadpłaty, to jednakże powinny rozstrzygnąć także co do rozliczenia podatku od nieruchomości za rok 1997, co według NSA - również było objęte żądaniem strony. Ponadto Sąd podniósł, że w toku postępowania nie zostało wyjaśnione czy były złożone deklaracje podatkowe za 1997 r. oraz czy doszło do zapłaty podatku za ten rok. Organy podatkowe miały obowiązek określić prawidłową wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 1997 r., względnie - jeśli doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w związku ze spełnieniem świadczenia - orzec o umorzeniu postępowania. W zaistniałej sytuacji - zdaniem Sądu - nie doszło do rozstrzygnięcia o całości żądania podatnika, co spowodowało uchylenie decyzji organu II instancji, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Od wyroku powyższego rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art. 51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także art. 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 tej ustawy w następstwie bezpodstawnego rozszerzenia w postępowaniu sądowym zakresu spawy o przedmiot, który nie był objęty postępowaniem administracyjnym.

Na podstawie powyższych zarzutów, podkreślając w ich uzasadnieniu, że nie odnoszą się one do wyrażonej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej w zakresie tego przedmiotu sprawy, który wynikał z wniosku strony o zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości - Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy w zakresie określonym podaną wyżej podstawą rewizji nadzwyczajnej /por. art. 393[11] Kpc odpowiednio stosowany/, w pełni podzielił podniesione w tej rewizji nadzwyczajnej zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny podejmując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, jeśli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia spawy, nie powinien rozstrzygać o innej sprawie niż ta, która została poddana jego kontroli. Nie powinien wykraczać poza granice sprawy, która była, albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego. W rozważanym wypadku chodziło o sądową kontrolę wyrażonego w odpowiedniej decyzji postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte na żądanie strony /por. art. 61 par. 1 Kpa/ i toczyło się wyłącznie w przedmiocie tego żądania. Żądanie strony, tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym - wbrew przesłance zaskarżonego wyroku - ograniczało się do żądania zaliczenia nadpłaty za lata 1993-1996 na poczet zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 1997. Tak określone żądanie zostało przez stronę uzasadniane okolicznościami dotyczącymi podatku za lata 1993-1996 i było oparte na wynikającym z przepisów prawa materialnego uprawnieniu w przedmiocie nadpłaty podatku.

Zaskarżony wyrok, określił zakres sprawy sprzecznie z jej przedmiotem ukształtowanym w postępowaniu administracyjnym na podstawie żądania strony i odpowiadających mu podstaw prawnych. W szczególności chodziło o przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, które określiły warunki uprawnienia podatnika do zgłoszenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Słusznie w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że w dacie wydawania decyzji nie było przepisów, z których wynikałby obowiązek rozszerzenia postępowania dotyczącego zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłego zobowiązania także o sprawę w przedmiocie przyszłych zobowiązań podatkowych podatnika.

Określenie wysokości nieuregulowanego w terminie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1997 r. w drodze decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi odrębną sprawę, która może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.

Uznając, ze Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazał rażące naruszenie w zaskarżonym wyroku wskazanych przepisów, które w konsekwencji prowadziłoby do bezpodstawnego kontynuowania postępowania w sprawie poza jej przedmiotem /por. art. 30 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ Sąd Najwyższy orzekł stosownie do wniosku rewizji nadzwyczajnej /art. 393[13] par. 1 Kpc odpowiednio stosowany/.