Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 739/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 16 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 782/09 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 782/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sz. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r.,

nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Pismem z dnia 8 lutego 2002 r. A. Sz. (dalej: skarżąca) zwróciła się o rozłożenie zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) na raty oraz zmniejszenie odsetek i opłat dodatkowych.

Następnie pismem z dnia 14 marca 2002 r. wniosła o umorzenie odsetek i rozłożenie należności głównej na raty.

W piśmie tym wskazała, że została opuszczona przez męża, który dodatkowo pozbawił ją wspólnego majątku oraz spowodował, iż obciążono ją odpowiedzialnością za nieuregulowane należności wobec dostawców. Opisała jak doszło do upadku działalności gospodarczej oraz powstania zadłużenia z różnych tytułów. Wskazała, iż do braku kontroli nad prowadzoną działalnością przyczyniła się także jej choroba psychiczna. Jako dowody zaistniałej sytuacji przedstawiła zaświadczenie o stanie zdrowia, z którego wynikało, że od 1982 r. pozostaje pod opieką lekarza psychiatry, wyrok Sądu Okręgowego o orzeczeniu rozwodu z winy męża, decyzję Powiatowego Urzędu Pracy o statusie osoby bezrobotnej syna skarżącej z odmową przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz decyzję o wykreśleniu działalności gospodarczej. W kolejnych pismach wyjaśniła, że musi spłacać zaległości wobec Urzędu Skarbowego, banków i innych podmiotów oraz, że nie może liczyć na wsparcie rodziny, której członkowie są emerytami otrzymującymi niskie świadczenia. Poinformowała, że nie posiada żadnych nieruchomości, czy innych wartościowych rzeczy oraz, że mieszka w pokoju z kuchnią w budynku należącym do PKP.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ZUS odmówił umorzenia należności objętych wnioskiem strony.

Na należności, w przedmiocie których wydane zostało ww. rozstrzygnięcie, złożyły się zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do listopada 2000 r. i od lutego do grudnia 2001 r. w łącznej kwocie 12.086,68 zł (w tym odsetki w kwocie 5.614,90 zł), na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do grudnia 2000 r. oraz od lutego do grudnia 2001 r. w łącznej kwocie 2.916,49 zł (w tym odsetki – 1.372,60 zł), oraz na Fundusz Pracy za kwiecień 2000 r. za okres od czerwca do listopada 2000 r., a także za okres od lutego do grudnia 2001 r. w łącznej kwocie 927,69 zł (w tym odsetki – 437,20 zł).

Po rozpoznaniu skargi na kolejną, trzecią już decyzję Prezesa ZUS, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 1306/08, uchylił decyzję organu odwoławczego. Zdaniem sądu organ administracji nie wykonał wyraźnych i jednoznacznych zaleceń zawartych w poprzednich dwóch wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 września 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 741/06) oraz z dnia 19 grudnia 2007 r. (sygn. akt V SA/Wa 2203/07). W konsekwencji sąd zalecił przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem dokładnej analizy dokumentacji złożonej przez stronę, w tym w szczególności dotyczącej stanu zdrowia skarżącej. Wskazał również na konieczność przeprowadzenia wnikliwej oceny sytuacji rodzinnej i materialnej strony, która miała wpływ na możliwość spłaty zadłużenia oraz wpływu stanu zdrowia na możliwości zarobkowe strony.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., powołując się m.in. na art. 28 ust. 3-3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawczyni w 2008 r. osiągnęła łączny dochód w wysokości ponad 17 tys. zł brutto. Z kolei w 2009 r. jedynym źródłem jej dochodów było świadczenie rentowe w kwocie 502,60 zł netto. Co do stałych kosztów utrzymania organ przyjął za stroną, że wynosiły one miesięcznie 486,00 zł. Skarżąca podniosła, że koszty te nie obejmowały wydatków (na leki, środki czystości, żywność, ubrania). Skarżąca nie przedstawiła wystarczających informacji co do zobowiązań wobec innych wierzycieli, mimo że powoływała się na ich istnienie oraz, że została wezwana do przedstawienia dokumentów, na podstawie których dałoby się ustalić ich wysokość. Ponadto organ zauważył, że strona korzystała z pożyczki bankowej tym samym musiała wykazać przed bankiem, iż miała możliwości finansowe pozwalające na spłatę pożyczki. Bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej strony, pozostawały natomiast złożone przed notariuszem oświadczenia skarżącej i jej męża, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego i nie pozostają we wspólności majątkowej. Nie została bowiem zawarta między małżonkami umowa znosząca wspólność majątkową. Organ odnosząc się do stanu zdrowia strony zauważył, że skarżąca korzystała z opieki lekarskiej w prywatnym gabinecie lekarskim, co w jego ocenie mogło oznaczać, że posiadała środki finansowe na pokrycie kosztów leczenia. Organ odwoławczy podkreślił, iż to na wnioskodawczyni spoczywał ciężar udowodnienia przesłanek umożliwiających uwzględnienie jej żądania. W jego ocenie, skarżąca istnienia tych przesłanek nie wykazała. Ponadto organ wskazał, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, nie wiązało się jeszcze z obowiązkiem umorzenia tych należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz rozważenie możliwości umorzenia zaległości strony, ewentualnie tego, czy nie uległy one przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zadaniem organu, w obliczu uchylenia przez sąd administracyjny decyzji w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek oraz umorzenia odsetek, było wykonanie zaleceń Sądu co do dalszego postępowania dowodowego. Podkreślił, że sąd administracyjny nie jest władny ocenić zasadności przedmiotowego wniosku, a sprawowana przezeń kontrola legalności decyzji organów administracyjnych ogranicza się (w tego typu sprawach) wyłącznie do badania kompletności materiału dowodowego, na podstawie którego rozstrzygnięto sprawę, przestrzegania zasad postępowania oraz trafności wniosków wysnutych z posiadanych dowodów w zaskarżonej decyzji.

Następnie Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy sprostał zaleceniom sądu administracyjnego które sprowadzały się do konieczności odniesienia się przez organ do schorzenia, na które cierpi skarżąca i to po przeprowadzeniu wnikliwej oceny zgromadzonych dowodów, obejmującej także sytuację rodzinną i materialną skarżącej, mające wpływ na możliwość spłaty zadłużenia. Ocenie tej miał także podlegać wpływ stanu zdrowia skarżącej na jej możliwości zarobkowe oraz terapeutyczny charakter wykonywanej przez nią pracy. Również kwestia umorzenia odsetek miała zostać należycie rozważona, jako, że tego elementu zabrakło we wcześniej uchylanych decyzjach. Zaakcentowano ponadto konieczność zaprezentowania przez organ własnych wniosków, jakie nasuną się po przeprowadzeniu powyższych okoliczności. W rozwinięciu powyższego Sąd I instancji stwierdził, że od 1999 r. zły stan zdrowia skarżącej potwierdzony jest zaświadczeniami wystawionymi w prywatnym gabinecie lekarskim zatem w jego ocenie organ słusznie wywnioskował, iż może to wskazywać na posiadanie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie kosztów leczenia i nie wykracza to poza granice swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się do sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej Sąd I instancji podniósł, iż niezależnie od lakonicznych wywodów zawartych w tym zakresie w zaskarżonej decyzji, od daty zgłoszenia wniosku w 2002 r. uległa ona zasadniczym zmianom. Nadmienił, że w dniu [...] lipca 2007 r. skarżąca zawarła związek małżeński z K. Sz. Pozostaje on w stosunku zatrudnienia i osiąga z tytułu świadczonej pracy zarobki w wysokości 1.637 zł netto miesięcznie – dane z roku 2008 (k. 391). W ocenie Sądu I instancji zawarcie związku małżeńskiego wpłynęło na zmianę jej zdolności płatniczej. Na poparcie powyższego twierdzenia wskazał na art. 31 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.) który statuuje zasadę, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego powstaje między małżonkami wspólność majątkowa, której podstawą są zarobki uzyskiwane przez oboje małżonków i które są ich wspólnym majątkiem. W myśl art. 27 k.r.o. oboje małżonkowie zobowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny, którą założyli. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że małżonek nie ponosi odpowiedzialności za długi zaciągnięte przez drugiego małżonka przed zawarciem związku małżeńskiego, natomiast omawiana okoliczność nie odnosi się do odpowiedzialności męża za długi skarżącej a jedynie do ustalenia jej możliwości płatniczych. Przy tym nie ma istotnego znaczenia fakt, że małżonkowie nie zamieszkują wspólnie. Następnie Sąd I instancji nadmienił, że skarżąca już co najmniej od 2005 r. nie zamieszkuje przy ul. K., a w posesji przy ul. S. nr [...].

W ocenie Sądu I instancji, odnosząc się do wpływu stanu zdrowia skarżącej na jej możliwości zarobkowania, organ odwoławczy słusznie wskazał, że pobiera ona rentę, a więc posiada środki niezbędne do utrzymania. Podniósł przy tym, że świadczenie rentowe ma w założeniu stanowić zabezpieczenie związane ze zmniejszonymi możliwościami zarobkowymi. Jednocześnie wskazał, że nie można pominąć istotnej okoliczności, że o ile praca zawodowa miała w przypadku skarżącej charakter terapeutyczny o tyle od 2005 r. aż do 30 września 2008 r. skarżąca świadczyła pracę instruktora terapii zajęciowej, za którą otrzymywała wynagrodzenie przekraczające (niekiedy znacznie) 1.000 zł. Zatem oprócz waloru leczniczego praca miała istotny wymiar ekonomiczny, pozwalający na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącej oraz rokujący uzasadnione nadzieje na spłatę zadłużenia także na rzecz ZUS.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organ drugiej instancji zgodnie z zaleceniami sądu ustosunkował się do żądania umorzenia odsetek od zaległości. Wskazał, że zwłoka organu w rozpatrzeniu pierwotnego wniosku w tym zakresie była rażąca, niemniej jednak tak znaczne opóźnienie w załatwieniu żądania nie uchyliło i nie wyłączyło biegu odsetek.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. Sz.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 marca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo, że:

a) ocena Prezesa ZUS, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (prowadząca do wniosku, że nie ma podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu składek w trybie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), została dokonana w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego,

b) organ ZUS pomija istotne dla sprawy okoliczności – nie ustalił jaka jest aktualna wysokość zadłużenia skarżącej z tytułu składek,

c) organ ZUS, pomimo trzykrotnych wytycznych Sądów Administracyjnych, z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. nie rozważył możliwości częściowego umorzenia zaległości w zakresie odsetek.

2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że Prezes ZUS ustosunkował się do żądania umorzenia odsetek od zaległości.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż rozporządzenie w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne posługuje się podobnymi pojęciami i przesłankami, co przepisy o prawie pomocy i zwolnieniu z kosztów sądowych, pomimo odmienności celów tych świadczeń i odmiennego trybu płatności. Skarżąca przypomniała, że w niniejszej sprawie sąd udzielił skarżącej pomocy prawnej i przyznał pomoc adwokata ustanowionego z urzędu, uznając, że sytuacja materialna skarżącej powoduje, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ponadto skarżąca wskazała, że o ile w latach 2006 i 2007 sąd ocenił jej sytuację finansową jako złą, to obecnie skarżąca straciła pracę, którą wcześniej wykonywała. Zatem strona skarżąca wobec jej złej sytuacji materialnej, za całkowicie dowolną uznała ocenę organu ZUS, że brak jest podstaw do uznania za uzasadnioną decyzję o częściowym umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Następnie skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja nie spełniła wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zastrzeżenia skarżącej budzi uzasadnienie faktyczne decyzji które powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne które powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Ponadto skarżąca podniosła, że organ ZUS pominął fakt, że praca skarżącej miała charakter terapeutyczny oraz nie uwzględnił faktu, że zadłużenie powstało w czasie gdy rozpadło się pierwsze małżeństwo skarżącej i miało związek z tym rozpadem.

Odnosząc się do ustaleń Prezesa ZUS w przedmiocie dochodów i zobowiązań skarżącej pod kontem analizy kwoty pozostałej do dyspozycji zostały zdaniem skarżącej ocenione w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W rozwinięciu powyższego twierdzenia wskazała, że organ ZUS nie ustalił aktualnej wartości zadłużenia skarżącej wobec ZUS (aktualnej wysokości odsetek) tym samym nie mógł przeprowadzić – wielokrotnie postulowanej przez Sądy Administracyjne oceny dochodów i zobowiązań skarżącej pod kontem możliwości spłaty kredytu.

Skarżąca wskazała, że opłacanie należności z tytułu składek pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wskazując na niskie świadczenie rentowe a konieczność eksploatacji zajmowanego mieszkania, poniesienia wydatków na leki, żywność, środki czystości, ubrania.

Ponadto skarżąca wskazała, że w piśmie z dnia 16 czerwca 2009 r. skierowanym do ZUS, Pan K. (ojciec skarżącej) wystąpił o podjęcie działań mających na celu uzyskanie pomocy z MOPS w związku z uzyskiwanym przez skarżącą miesięcznym dochodem. Zatem sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje jeszcze większą koniczność sięgnięcia przez zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem obywatela, jednocześnie nie jest zgodna z interesem publicznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sądu odwoławczego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a., przez brak uwzględnienia skargi i błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz przyjęcie w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że opłacenie należności z tytułu składek społecznych nie pozbawia ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nadto skarżąca zarzuciła brak ustalenia aktualnej wysokości zadłużenia z tytułu składek oraz brak rozważenia możliwości częściowego umorzenia odsetek za zwłokę.

W związku z powyższym należy zauważyć, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja oparta na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że Sąd był zobowiązany wyłącznie do zbadania czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, czy organ przestrzegał zasad postępowania oraz czy trafnie wyciągnął wnioski.

Sąd I instancji był również, na mocy art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tego Sądu z dnia 18 marca 2009 r.

W stanie sprawy, z uwagi na brak wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także z uwagi na brak wskazania przez skarżącą, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżąca nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny (art. 28 ust. 3a ustawy oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.), organ odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek społecznych wraz z odsetkami.

Rozstrzygniecie to zostało poprzedzone analizą sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej, w wyniku której organ uznał, iż skarżąca nie wykazała, że zapłata tych należności spowoduje zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Z przedstawionej przez organ argumentacji wynika, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczeń rentowych (w 2009 r. w kwocie 502,60 zł netto), co przy stałych kosztach utrzymania (bez wydatków na leki, środki czystości, żywność, ubranie) w kwocie 486 zł miesięcznie, według wskazań skarżącej, wskazywałoby raczej na brak możliwości płatniczych skarżącej. Z drugiej jednak strony, organ wskazał, iż od lipca 2007 r. skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z K. Sz., który z tytułu zatrudnienia pobiera wynagrodzenie w kwocie 1.637 zł netto miesięcznie (dane z 2008 r.), co z kolei pozwala przyjąć, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie rentowe nie jest jedynym stałym źródłem utrzymania jej rodziny. Przedłożone przez skarżącą oświadczenie, złożone przed notariuszem, z którego wynika, że nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego i nie pozostaje we wspólności majątkowej z mężem, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, jest pozbawione znaczenia prawnego, skoro pomiędzy małżonkami nie została zawarta umowa znosząca wspólność majątkową. Słusznie też organ podniósł, iż o posiadaniu dodatkowych środków finansowych, świadczyć może przedłożone przez skarżącą zaświadczenie o stanie jej zdrowia, które pochodzi z prywatnego gabinetu lekarskiego, jak też fakt zaciągnięcia w banku pożyczki, której skarżąca nie mogłaby otrzymać gdyby nie posiadała zdolności kredytowej. Organ powołał się też, iż skarżąca nie wykazała faktu korzystania z pomocy instytucji charytatywnych, jak też, posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli.

W świetle powyższego, należy więc przyjąć, iż organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących oraz z uwzględnieniem wskazówek zawartych w wyroku z dnia 18 marca 2009 r. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny i w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. To wszystko znalazło swój wyraz w zaskarżonej decyzji. Natomiast podnoszona przez skarżącą argumentacja stanowi jedynie próbę przerzucenia na organ ciężaru dowodzenia, który obciąża w tym wypadku skarżącą. Skarżąca nie może zatem skutecznie obarczać organ brakiem wykazania istnienia przesłanek ważnego interesu i domagać się dalszego procedowania, tym bardziej, że prowadzone od tak długiego czasu postępowanie w tej sprawie nie dało zamierzonego przez skarżącą rezultatu. Kryterium oceny w tym zakresie wyznacza § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (...). Należy jednak zauważyć, iż w świetle powołanego przepisu nie tylko brak zaistnienia przesłanek uniemożliwia umorzenie składek, ale także zaistnienie tych przesłanek nie przesądza jeszcze o pozytywnym załatwieniu wniosku strony. Organ, z uwagi na użyte w tym przepisie słowa "może", ma swobodę co do rozstrzygnięcia – decyzja o umorzenie składek nie jest decyzją związaną. Zatem organ w ramach tzw. uznania administracyjnego może odmówić umorzenia zaległości.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku przedstawienia w zaskarżonej decyzji aktualnej kwoty zadłużenia z tytułu składek społecznych, należy stwierdzić, że przedmiotowe składki dotyczą okresu zamkniętego, co oznacza, że ich wysokość może ulec zmianie jedynie na skutek zapłaty lub ich umorzenia, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu decyzji (ostatni akapit na stronie 9) organ wskazał też, że od niezapłaconych w terminie składek są naliczane (do dnia ich zapłaty) odsetki za zwłokę, co czyni powyższy zarzut niezasadny.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, a mianowicie braku ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do żądania umorzenia odsetek od zaległości, wypada zauważyć, iż organ przez należności z tytułu składek społecznych rozumie również odsetki za zwłokę, na co wskazuje sposób prezentacji zaległości (strona 3 i 9 uzasadnienia decyzji), co czyni ten zarzut również niezasadny.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a w konsekwencji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a oraz w art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.. Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał zatem kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podsumowując, za niezasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącej powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.