Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1497/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35b, pkt 35a, art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 64 ust. 2, ust. 3, art. 64a-64g, art. 140aa ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 951
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z [...] marca 2015 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., nazywanej dalej: "K.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, nazywanej dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, nazywanej dalej: "u.d.p."), § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania spółki B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

[...] października 2014 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli samochód marki V. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] przewoźnika polskiego. Pojazdem na trasie K. – L. kierował P. Z., który wykonywał przewóz drogowy ładunku podzielnego – świeżej marchwi - na rzecz przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o. (nazywanego dalej: "Stroną", "Skarżącym"). Powyższe ustalona na podstawie dokumentu przewozowego WZ z [...] października 2014 r., wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz protokołu przesłuchania świadka – P. Z.

Po zatrzymaniu pojazdu na drodze krajowej nr [...] gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o nacisku osi pojedynczej do 10 ton przeprowadzono ważenie pojazdu na legalizowanym stanowisku przy pomocy wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr [...] i [...] posiadających legalizację Urzędu Miar. Ważenia dokonano na zatwierdzonym stanowisku pomiarowym, posiadającym wgłębienie przeznaczone na umieszczenie wag, a co za tym idzie - nie używano podkładów pod koła. Kierowca został zapoznany z procedurą ważenia, świadectwami legalizacji wag, pomiarem geodezyjnym pochyłości terenu miejsca kontrolnego ważenia pojazdów. Kierowca osobiście odczytał wyniki pomiarów z urządzeń pomiarowych. W wyniku ważenia, po odjęciu błędów ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku na oś pojedynczą napędową o 2,15 tony. Stwierdzony nacisk na w/w oś wyniósł 12,15 tony, przy dopuszczalnym - 10 ton. Stanowi to przekroczenie o 21,5%. W wyniku sumowania nacisków na osie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2,9 tony. Pomierzona masa rzeczywista zespołu pojazdów wyniosła 42,9 tony, podczas gdy zgodnie z § 3 ust 1, pkt 3 lit a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy może wynosić maksymalnie 40 ton. Stanowi to przekroczenie o 7,25%.

Ustalenia kontroli utrwalono w protokole kontroli z [...] października 2014 r. nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] stycznia 2015 r., na podstawie art. 64 oraz art.140aa ust. 1-3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a., nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Pismem z [...] stycznia 2015 r. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji, podnosząc m.in. istnienie poważnych rozbieżności między treścią sporządzonego w sprawie protokołu, a załącznikiem do niego, skutkiem czego organ nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, które wartości odpowiadają stanowi faktycznemu z chwili pomiaru. W przypadku przyjęcia, że rozbieżności w pomiarach nie istnieją, zdaniem Strony, zastosowanie winien mieć art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a P.r.d., a kara winna być określona w wysokości 500 złotych.

Strona podniosła, że przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu mogło zostać spowodowane przewożeniem ładunku sypkiego, który ulegał przemieszczaniu podczas przejazdu, na poparcie argumentacji dołączyła sprawozdanie z realizacji pracy [...]. Aktualizacja wartości współczynników przeliczeniowych na osie 100 kN i 115 kN na podstawie analizy aktualnej wielkości struktury ruchu drogowego. Ponadto wskazała na treść wytycznych nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 6 kwietnia 2012 r., w sprawie wykładni "ładunku sypkiego" i "drewna", zgodnie z którymi przewożony ładunek marchwi należało zaliczyć do ładunku sypkiego. Natomiast samo przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej było niewielkie, a tym samym także przekroczenie nacisku na oś pojazdu - przy równomiernym rozłożeniu ładunku zakwalifikować należało do co najwyżej przekroczenia do 10 %. Zdaniem Strony, okoliczność przekroczenia nacisku na oś nie powinna mieć takiego znaczenia w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

GITD, rozpatrując sprawę uznał, że prawidłowo ustalono stronę postępowania, jako podmiot wykonujący przejazd, na który zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. nałożono karę. GITD wskazał, że Strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałaby wyłączenie jej odpowiedzialności, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 P.r.d. Nadto Strona przewoziła ładunek podzielny – świeżą marchew w skrzyniach umieszczonych na paletach - który nie stanowił materiału sypkiego ani drewna w rozumieniu P.r.d., co wykluczało zastosowanie w sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

Organ odwoławczy, odnosząc się do załączonej do odwołania przez Stronę, kopii wytycznych nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 kwietnia 2012 r. w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna" wskazał, że ich treść jednoznacznie potwierdza, że w przypadku przewozu marchwi w skrzyniach umieszczonych na paletach, a więc nie luzem, nie sposób zaliczyć tego rodzaju ładunku do pojęcia "ładunku sypkiego", którego użył ustawodawca. Zasadniczą cechą środka sypkiego jest jego zdolność do przesypywania się. Zdaniem organu odwoławczego, chodzi tu właśnie o przewóz luzem z punktu widzenia występujących w tych przypadkach problemów z załadunkiem towaru sypkiego i jego prawidłowym rozmieszczeniem na pojeździe, a także skutecznym zabezpieczeniem przed przemieszczaniem podczas przejazdu. Przewóz luzem oznacza przewóz w pojazdach lub w kontenerach nieopakowanych materiałów stałych lub przedmiotów, lecz określenie to nie dotyczy towarów opakowanych oraz materiałów przewożonych w cysternach. Załadowana w skrzynie marchew, umieszczone na paletach, dawała możliwość prawidłowego rozmieszczenia na pojeździe, a tym samym w żaden sposób przewóz ten nie różnił się od przewozu takich materiałów jak np. cegły, telewizory, czy lodówki, które niewątpliwie nie są produktami sypkimi. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

GITD podkreślił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 (zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II), za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. GITD powtórzył ustalenia organu I instancji dotyczące stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej i uznał, że w grę wchodziło zezwolenie kategorii VII. Wskazał, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się określonymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono nie normatywność pojazdu, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów.

Organ wyjaśnił, że droga krajowa nr [...] na odcinkach W. - al. A./ - J. – G. /[...]/, R. /DROGA [...]/ - K. – K. – W. /DROGA [...], DROGA [...]/, L./DROGA [...]/ - R.- Z./DROGA [...]/ została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Tym samym nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu przekraczał dopuszczalną wartość o 2,15 t, czyli o 21,5 %. Natomiast rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego ustalono poprzez zsumowanie wartości nacisków osi pojazdu po odjęciu tolerancji (2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) tj. 7 t + 12,15 t + 7,95 t + 7,95 t + 7,85 t = 42,9 t. Tym samym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego o 2,9 t. Dlatego też, jak wyjaśnił GITD, wskazanie w protokole kontroli, iż nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,15 t - pod tabelą pomiarów, czy o 2,19 t w opisie stwierdzonego naruszenia, należy uznać za błąd pisarski, błąd rachunkowy.

Powyższe naruszenia uzasadniały, zdaniem GITD, nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości wynikającej z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., dotyczącej przypadków w których nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%.

Organ dodał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urzędu Miar w Poznaniu dnia 22 stycznia 2014 r., na podstawie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 90/2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r., z okresem ważności na okres trzech lat.

W skardze z [...] kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z [...] marca 2015 r., Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c P.r.d., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że na Stronę winna zostać nałożona kara w wysokości 15 000,00 zł, w sytuacji gdy z prawidłowej wykładni w/w ustawy wynika, iż przekroczenie dopuszczalnych nacisków na pojedynczą oś w wyniku przesunięcia materiału sypkiego nie może obciążać podmiotu dokonującego przejazdu, a kara winna zostać ustalona na podstawie przepisów o przekroczeniu masy całkowitej pojazdu;

2. art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a., poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dowodu, który wykazałby niezbicie, iż marchew przewożona w skrzyniach ładunkowych (skrzynio - paletach) nie mogła ulec przesypaniu, zmieniając rozkład ciężaru ładunku na naczepie pojazdu.

Skarżący potwierdził ustalenia organów obu instancji co do stanu faktycznego, w kwestii przewożonego ładunku jak i wyników ważenia pojazdu, a także w kwestii kategorii zezwolenia jakie wchodzi w grę przy ustalonych parametrach wagowych pojazdu stwierdzonych na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t.

Skarżący nie zgodził się natomiast z przedstawionym przez organ II instancji twierdzeniem, że marchew przewożona w skrzyniach umieszczonych na paletach, nie jest towarem przewożonym luzem i nie sposób zaliczyć jej do pojęcia "ładunku sypkiego". W ocenie Skarżącego "ładunek sypki" jest to materiał, który przewożony wykazuje zdolność do przemieszczania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały. Skarżący zacytował treść wytycznych nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 kwietnia 2012 r. definiujących "ładunek sypki", z których wynika m.in., że jest to każdy materiał (towar) poddany procesom przewozu, złożony z drobnych, suchych, niespojonych ze sobą cząstek lub łatwo rozpadających się na drobne cząstki. Zasadniczą ich cechą jest zatem zdolność do przesypywania się. Materiał sypki (w odróżnieniu od gazów, cieczy i ciał stałych), stanowi zbiór złożony z ziaren (kawałków, części), ciała stałego o określonych wielkościach geometrycznych. W cyt. wytycznych wskazano przykłady towarów, które winny być uważane za towary sypkie, wśród których znalazła się marchew.

W ocenie Skarżącego na definicję materiału sypkiego ma wpływ także to w jaki sposób jest on pakowany, niemniej jednak jedynie w ograniczonym zakresie, albowiem materiał przewożony luźno, np. na naczepie pojazdu, czy w skrzynio - paletach załadowanych na tą naczepę, przejawia skłonności do przemieszczania w trakcie transportu, zmieniając tym samym rozkład ciężaru na poszczególne osie pojazdu (np. cukier przewożony w opakowaniach kilogramowych nie jest ładunkiem sypkim, natomiast cukier luźno załadowany na naczepę pojazdu już takim ładunkiem jest).

Mając za podstawę powyższe uwagi, Skarżący wskazał, że GITD błędnie przyjął, że marchew umieszczona w skrzyniach załadowanych na pojazd nie może być traktowana jako przewożona luzem. Organ II instancji wskazał bowiem, że w zaistniałej sytuacji nie był przewożony towar luzem lecz w opakowaniach, które wykluczają przesypywanie się ładunku z jednej części pojazdu na drugą. Organ II instancji, formułując swe wnioski, pominął okoliczność, że marchew w obrębie skrzyni, do której została załadowana także wykazuje właściwości do przesypywania się - w skrzyni tej bowiem ułożona jest luźno. Zmiana rozkładu ciężaru ładunku w obrębie skrzyni ładunkowej, a tym samym i naczepy, nie jest więc spowodowana złym zabezpieczeniem towaru, czy nawet jego złym załadunkiem - jest to bowiem kwestia przewozu ładunku sypkiego, który zmienia swe położenie w obrębie skrzyń załadunkowych, a w ujęciu szerszym, także w obrębie naczepy.

Skarżący podkreślił, że organ II instancji, pomimo zgłoszonych zarzutów nie wykazał, aby przesunięcia marchwi w obrębie skrzyń ładunkowych zostało w przedmiotowej sprawie wykluczone.

Skarżący wskazał następnie, że ustawodawca wyraźnie daje do zrozumienia, że mając na względzie właściwości materiałów sypkich (takich właśnie jak marchew), w trakcie wykonywania przewozu z uwagi na działanie sił fizycznych może dochodzić do ich przesypywania się z jednej części prawidłowo zabezpieczonej skrzyniopalety samochodu ciężarowego na inną. W tej sytuacji, nawet równomierne rozłożenie ładunku przed rozpoczęciem przejazdu i odpowiednie zabezpieczenie samych skrzyń ładunkowych, nie zapewnia że w chwili kontroli nie dojdzie do przekroczenia norm dotyczących nacisku na jedną oś. Ustawodawca wskazał przy tym, że przekroczenie nacisku na jedną oś w przypadku materiałów sypkich nie może stanowić samodzielnej podstawy do nałożenia kary administracyjnej. Jak bowiem wyczytać można z treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d., nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza jeśli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnych wielkości, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu. Mając na uwadze powyższe rozważania prawne, a także ustalony przez organ stan faktyczny, za zasadną uznać należy konkluzję, że w przypadku przekroczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego załadowanego materiałem sypkim, co prawda postępowania nie umarza się, jednak przy wymiarze kary nie uwzględnia się przekroczeń nacisku na osie pojazdu (gdyż mogą one powstać niezależnie od woli strony) w zakresie, w jakim zwiększałyby odpowiedzialność strony z tego tytułu. Sankcji więc winno podlegać jedynie naruszenie norm dotyczących przekroczeń masy całkowitej pojazdu. Przejazd natomiast pojazdu, którego masa całkowita przekracza normy dopuszczalne o 7,25% bez stosownego zezwolenia stanowi czyn zabroniony ustawą za który grozi kara pieniężna w wysokości 500,00 zł.

Skarżący dodał następnie, że jeżeli chodzi o przekroczenie norm dotyczących nacisku na oś napędową pojazdu, to w sprawie zmaterializowała się przesłanka zawarta w punkcie pierwszym art. 140aa ust. 4. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że Strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem - nie miała natomiast żadnego wpływu na fakt przysypywania się marchwi (np. w wyniku hamowania) na przód skrzyni ładunkowej. W związku z powyższym, nawet jeśli samo przekroczenie masy całkowitej pojazdu miało miejsce z winy Strony, to zakwalifikowanie przekroczenia nacisku na oś pojazdu do kategorii wskazanej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c uznać należy za niesłuszne. Samo bowiem przekroczenie masy całkowitej było niewielkie, a tym samym także przekroczenie nacisku na oś pojazdu (przy równomiernym rozłożeniu ładunku) zakwalifikować należało co najwyżej do przekroczenia z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit a) - do 10% dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku na oś. Co więcej w sytuacji gdy masa całkowita pojazdu jest przekroczona, może dojść do sytuacji, gdy nacisk na poszczególne osie nie zostanie przekroczony w ogóle.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny – świeża marchew w skrzyniach umieszczonych na paletach. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 10 t., na drodze krajowej nr [...] wynika z treści lp. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. poz. 1061) wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p.

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 2,15 t, przy nacisku tej osi 12,15 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, czyli przekroczenie o 21,5 % dopuszczalnej normy. Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 2,9 t, (7,25 % dopuszczalnej normy) przy rzeczywistej masie całkowitej 42,9 t i dopuszczalnej 40 t, co wynika z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton.

Przy tego rodzaju przekroczeniu należało przyjąć, i tak też przyjęły organy Inspekcji Transportu Drogowego, że naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zezwolenie kategorii I nie ma zastosowania do dróg krajowych, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń.

Organ I instancji prawidłowo, zdaniem Sądu, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii VII – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%, z czym zgodził się organ II instancji. Dodać należy, że zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Z powyższego wynika, że o wymiarze kary jak za brak zezwolenia kategorii VII, przesadziło naruszenie (przekroczenie) nacisku pojedynczej osi napędowej o 21,5% dopuszczalnej na drodze krajowej nr [...], normy. To natomiast skutkuje tym, iż w sprawie nie miało istotnego znaczenia, stwierdzone przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Ze względu na jego wysokość, nie miało ono wpływu, ani na ustalenia co do rodzaju kategorii zezwolenia w oparciu o które nałożono karę pieniężną, ani na samą wysokość nałożonej kary. Dlatego też nie mają znaczenia w sprawie, zawarte w protokole kontroli rozbieżności dotyczące zapisów co do wartości przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (2,9 t. i 2,15 t.).

Stwierdzone przez organy Inspekcji Transportu Drogowego przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, miałoby znaczenie wówczas, gdyby przewożony w niniejszej sprawie ładunek – świeżą marchew w skrzyniach umieszczonych na paletach, uznać za ładunek sypki. Wówczas należałoby wnikliwie przeanalizować prawidłowość ustaleń dotyczących rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów, gdyż od wystąpienia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów uzależniona byłaby sama karalności w niniejszej sprawie.

W tej kwestii też zasadza się istota sporu w rozpatrywanej sprawie, Skarżący bowiem kwestionuje stanowisko organów przyjmujące, że marchew przewożona w skrzyniach umieszczonych na paletach nie stanowi ładunku sypkiego, o którym mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

Zgodnie z przywołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawierają legalnej definicji pojęcia "ładunku sypkiego". Interpretując zatem to pojęcie, zarówno GITD, jak i Skarżący, słusznie zdaniem Sądu, zgadzają się, że chodzi o ładunek, którego zasadniczą cechą jest zdolność do przesypywania się. W ocenie Sądu można również przyjąć, że Strony niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, również zgadzają się, że "ładunek sypki" zachowuje cechę zdolności do przesypywania się, jeżeli jest przewożony luzem, traci natomiast tę właściwość jeżeli jest przewożony w postaci zapakowanej. Przyjmując powyższe, GITD uznał, że marchew przewożona w skrzyniach umieszczonych na paletach, nie jest towarem przewożonym luzem i nie sposób zaliczyć jej do pojęcia "ładunku sypkiego", Skarżący natomiast przyjął, że marchew w obrębie skrzyni, do której została załadowana także wykazuje właściwości do przesypywania się - w skrzyni tej bowiem ułożona jest luźno.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, w postaci zdjęć zespołu pojazdów załadowanego skrzyniami, potwierdza stanowisko GITD, w analizowanej, spornej kwestii. Zdaniem Sądu, objętość skrzyń widocznych na zdjęciach, na tyle ograniczyła zdolność przesypywania się przewożonej marchwi, iż nie można uznać, że była ona przewożona luzem i stanowiła "ładunek sypki". Ponadto, umieszczenie przewożonej marchwi w skrzyniach dawało możliwość na równomierne, normatywne rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Właściwe bowiem, pod względem wagi, wypełnienie poszczególnych skrzyń, zapewniłoby normatywne obciążenie poszczególnych osi, pomimo możliwości przesypywania się marchwi w obrębie skrzyń.

Sąd stwierdza, że ustalenie powyższych faktów nie wymagało przeprowadzenia dowodu, jest bowiem oczywistą okolicznością możliwość przesypywania się marchwi w obrębie skrzyni oraz wpływ wagi załadowanych skrzyń na obciążenie poszczególnych osi pojazdu.

Powyższe prowadzi do konstatacji, iż nie miała w rozpatrywanej sprawie zastosowania norma prawna wynikająca z art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d., ponieważ przewożona marchew w skrzyniach ułożonych na paletach, nie stanowiła ładunku sypkiego w rozumieniu tego przepisu. Dlatego też bez wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje argumentacja Skarżącego, z którą zresztą trudno jest się zgodzić, iż w przypadku przekroczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nienormatywnego załadowanego materiałem sypkim, przy wymiarze kary nie uwzględnia się przekroczeń nacisku na osie pojazdu (gdyż mogą one powstać niezależnie od woli strony) w zakresie, w jakim zwiększałyby odpowiedzialność strony z tego tytułu.

Skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., był obowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz że umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Skarżący nie wykazał natomiast, że do stwierdzonych, przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, naruszeń w niniejszej sprawie doszło pomimo dołożenia przez Skarżącego należytej staranności i bez jego wpływu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak i mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę w całości jako bezzasadną.