Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2556/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki, Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont, as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.), Protokolant sekr.sąd. Magdalena Rossa, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 5680 zł (pięć tysięcy sześćset osiemdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/W.Zygmont /-/J.Małecki


UZASADNIENIE

I: S.A./Po 2556/03

UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przeprowadził postępowanie kontrolne w spółce "A" z o.o. w zakresie prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2001. W toku kontroli ustalono, że spółka uznała za koszt uzyskania przychodów zakup oleju napędowego o wartości netto [...] zł, udokumentowany fakturami VAT wystawionymi przez Firmę Handlowo-Finansową T. K. z L.. Przeprowadzona kontrola wykazała, że podmiot wystawiający faktury nie figuruje w rejestrach podmiotów prowadzących działalność gospodarczą Urzędu Skarbowego w L., nie jest podatnikiem VAT i nie składał deklaracji podatkowych. Te okoliczności wskazują, że T. K. nie był uprawniony do wystawiania faktur VAT. Zapłata za zakupiony olej Spółka dokonywała gotówką, w jednym przypadku zapłata nastąpiła za pośrednictwem banku.

Z informacji Urzędu Skarbowego w L. skierowanej do Urzędu Kontroli Skarbowej wynika, że w toku kontroli krzyżowej przeprowadzonej w dniu [...].05.2002 r. na zlecenie Urzędu Kontroli Skarbowej w G. Pan T. K. oświadczył, że w związku z otrzymaną propozycją współpracy od Z.K., właściciela firmy "B" z K., zamierzał rozpocząć prowadzenie działalności handlowej. W tym celu dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz uzyskał REGON, jak również wyrobił sobie pieczątkę na użytek firmy. Kserokopie swoich dokumentów rejestracyjnych udostępnił Z.K.. Z powodu wyjazdu Z.K. z L. i braku z nim kontaktu, działalności gospodarczej nie rozpoczął. Nadto T. K. oświadczył, że nie otrzymywał i nie wystawiał faktur VAT. W piśmie skierowanym do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Urząd Skarbowy w L. zawarł informację, że w dniu [...]. 05. 2002 r. poinformował Izbę Skarbową w B., że T. K. - Firma Handlowo-Finansową ul. [...] w L. nie jest podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT, jak również, że w Prokuraturze Rejonowej w L. zostało złożone zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W aktach znajduje się kserokopia protokołu kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Skarbowego w L. w siedzibie Urzędu Skarbowego u T. K., kontrola obejmowała sprawdzenie transakcji zawartych ze Spółką "C" z o.o. z K..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] określono spółce "A" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2001 w wysokości [...] zł, nie uznając za koszt uzyskania przychodu zakupu oleju napędowego za kwotę [...] zł. Urząd uznał, że spółka obciążyła koszty działalności kwotą [...] zł na podstawie dokumentów wystawionych przez podmiot nieistniejący, jak również nie przedstawiła dowodów poniesienia wydatków.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym podnosi, że przed dokonaniem transakcji z T. K. podatnik sprawdził REGON, numer NIP oraz dowód osobisty. Zdaniem podatnika, została dochowana należyta staranność. Podatnik kwestionuje stanowisko organu, jakoby można uznać, że zakupu dokonano od podmiotu nieistniejącego, skoro T. K. istnieje i miał zarejestrowaną działalność gospodarczą. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy transakcja miała miejsce. Rozliczenie ilościowe zakupu i sprzedaży paliwa mogłoby, zdaniem podatnika, potwierdzić, że podatnik dokonał zakupu towaru w celu uzyskania przychodu.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu podatkowego I instancji postępowanie podatkowe bezsprzecznie wykazało, że sporne faktury zakupu wystawiał podmiot nieuprawniony, niefigurujący w ewidencji podmiotów gospodarczych prowadzących działalność gospodarczą. Dokumenty nie są wiarygodne i bezspornie nie potwierdzają poniesienie kosztów. Zdaniem organu podatkowego, że warunki rozliczenia gotówkowego transakcji postawił sprzedający oferując niższą cenę, nie ma znaczenia dla sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej podziela stanowisko organu podatkowego I instancji, że pomimo, że T. K. miał zgłoszoną działalność gospodarczą jest podmiotem nieistniejącym, ponieważ takiego zgłoszenia nie dokonał w Urzędzie Skarbowym i nie składał deklaracji i nie rozliczał się z uzyskanych przychodów. Organ podkreśla, że nie jest kwestionowany fakt posiadania przez spółkę towaru handlowego, lecz z uwagi na brak wiarygodnych i wymaganych prawem dowodów księgowych, nie można zakupu towaru uznać za koszt uzyskania przychodu. Dyrektor Izby Skarbowej powołuje się na przepis art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 24 ustawy o rachunkowości (Dz. U. nr 121 poz. 591, ze zm.), zgodnie z którym księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco i za rzetelne można uznać tylko księgi, których dokonane zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Artykuł 20 ust. 2 w/w. ustawy stanowi, że podstawą zapisów są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej. Dowody te powinny być rzetelne, to jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, którą dokumentują, kompletne. Zdaniem organu wykazano, że zapisy w księgach nie spełniają powyższych wymagań. Aby wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu musi spełniać w świetle ustawy o rachunkowości warunek właściwego udokumentowania.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona zarzuca naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,

- naruszenie zasad postępowania, z uwagi na brak właściwej wnikliwości organu i bezpodstawne odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność, że warunki dostawy oleju i sposób dokonywania płatności zostały określone przez dostawcę, a nie przez skarżącą spółkę.

Zdaniem skarżącego, skoro bezsporne w sprawie są fakty, że spółka towar zakupiła, zapłaciła za niego, przyjęła na stan magazynowy i sprzedała towar, to tym samym zapisy w księgach muszą być uznane za prawidłowe, gdyż obrazują rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, realnie istniejący w określony miejscu i czasie. Organy nie kwestionują faktu poniesienia wydatku przez skarżącą spółkę, a jedynie wskazują, że wystawiona faktura sprzedaży pochodziła od podmiotu, który nie zarejestrował działalności gospodarczej. Strona podnosi, że wadliwy dokument nie przesądza o tym, żeby faktura wystawiona przez sprzedającego ukrywającego fakt nie prowadzenia działalności gospodarczej, niweczył poniesienie wydatku, jeżeli służył on osiągnięciu przychodu, powołuje się na wyrok NSA z 14 lipca 1995 r. sygn. akt S.A./Rz 151/94.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenia przez organy podatkowe zasady postępowania w sprawach podatkowych wyrażonej w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926, ze zm.), tj. zasady prawdy obiektywnej, która nakazuje organowi podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w art. 187 Ordynacji podatkowej, który nakazuje organowi podatkowemu zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Koszty są elementem konstrukcyjnym podatku dochodowego, które wpływają na wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. z 2000 r. nr 54, poz. 654, ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Warunkiem uznania wydatku za koszt podatkowy jest faktyczne jego poniesienie przez podatnika w celu uzyskania przychodu. Orzecznictwo sądowe wielokrotnie wyrażało stanowisko, że wadliwość dowodu księgowego nie niweczy wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Uchybienie przepisom o rachunkowości nie pozbawia podatnika możliwości wykazania. że sporne wydatki stanowią koszt uzyskania przychodu.

Jak wynika z materiału dowodowego, organy nie zbadały, czy podatnik poniósł wydatki na zakup towaru handlowego od T. K. . Organy w uzasadnieniu decyzji wskazały jedynie, że zakup towaru został udokumentowany fakturą wystawioną przez podmiot nieistniejący. Na podstawie zebranego materiału dowodowego trudno podzielić stanowisko organów podatkowych, że wystawcą faktury był podmiot nieistniejący. Z pewnością był to podmiot nieuprawniony do wystawiania faktur VAT (ta okoliczność została bez wątpienia wykazana w postępowaniu. ) Należy jednak zważyć, że wystawienie faktury przez podmiot nieuprawniony do jej wystawienia nie stanowi przeszkody do uznania wydatku udokumentowanego taką fakturą za koszt uzyskania przychodu. Jak wynika z materiału dowodowego, wystawcą faktur był T.K., zamieszkały w L., który oświadczył do protokołu, że nie wystawiał faktur VAT. Niemniej jednak należy wziąć pod uwagę, że T. K. był zarejestrowanym podmiotem gospodarczym w ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] kwietnia 2000r, uzyskał również numer REGON. Zatem z pewnością nie jest to podmiot nieistniejący. Organy bezpodstawnie przyjęły za wiarygodne oświadczenie T. K., że nie był wystawcą faktur. Postępowanie dowodowe winno zmierzać do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, aby jego załatwienie opierało się na udowodnionych faktach i aby do tych faktów były zastosowane właściwe normy prawne. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga, aby organy dopuściły jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienie sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Organy winny przeprowadzić dowód z przesłuchania świadka T. K. na okoliczność sprzedaży towaru podatnikowi, wystawiania faktur VAT oraz współpracy ze Z. K. właścicielem firmy "B". Ponownie przeprowadzone postępowanie powinno zmierzać do wyjaśnienia okoliczności związanych z wystawieniem faktur VAT, czy faktury dokumentowały rzeczywistą transakcję, czy też w ogóle towar nie został zakupiony przez podatnika, do kogo należał rachunek bankowy, na który przelano część należności na zakup towaru. Ocena dowodów powinna być wszechstronna., a organ winien brać pod uwagę zarówno okoliczności korzystne jak i niekorzystne dla strony.

W tej sytuacji na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c, a także art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270, ze zm.). w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) . należało orzec jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ S. Zygmont