Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3117/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135,145 par. 1 pkt 1,151,182 par. 2,183,184,189
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1, 3, 6,7,7a,8,9,61,61a,134,154
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 48, 80 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.), Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia WSA (del.) Grzegorz Rząsa, Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 283/19 w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji budynków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., II SA/Kr 283/19, oddalił skargę J. C. na postanowienie nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) z dnia 4 stycznia 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji budynków.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) postanowieniem z dnia 23 lipca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości [...] na działce nr [...] obr. [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2018 r. poz. 1202, dalej: P.b.). Organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 24 listopada 2017 r. J. C. zwrócił się do PINB o cyt: "zalegalizowanie samowoli budowlanej dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości [...] na działce Inwestora nr. dz. [...] obr. [...] [...] gmina C.." Następnie w związku z zawiadomieniem PINB z dnia 19 marca 2018 r., wniósł o wydanie w sprawie decyzji. Dalej organ I instancji wskazał, że w sprawie dwóch budynków wybudowanych w miejscowości [...], o legalizację których J. C. wnosi w piśmie z dnia 24 listopada 2017 r., PINB prowadził postępowanie administracyjne pod sygnaturą akt: [...]. W dniu 24 września 2001 r. PINB wydał decyzję, którą nakazał K. i J. C. dokonać rozbiórki tych dwóch budynków. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji przedmiotowa sprawa administracyjna została zakończona ostateczną decyzją MWINB z dnia 2 września 2002 r., znak: [...], którą utrzymano w mocy ww. decyzję PINB. PINB wskazał, że zgodnie z ugruntowanym w judykaturze poglądem, jedną z "uzasadnionych przyczyn" obligujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Sprawą tą była ta prowadzona przez PINB pod sygnaturą akt [...]. Ponadto PINB wskazał, powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2018 r. III SA/Gd 1021/17, że wydanie decyzji w sprawie, która została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego powodu prawidłowe skorzystanie przez organ z regulacji art. 61a § 1 ww. ustawy prowadzi do uniknięcia ujemnych konsekwencji łączących się z wystąpieniem negatywnego skutku w postaci wydania decyzji obarczonej wadą nieważności. Pod podjęciem tożsamej sprawy należy zaś rozumieć sprawę zainicjowaną przez ten sam podmiot, w tym samym przedmiocie i w której zastosowanie mają te same przepisy prawa.

MWINB, po rozpoznaniu zażalenia J. C., postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r. nr [...] utrzymał ww. postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan faktyczny w niniejszej sprawie. Następnie stwierdził, że mając na uwadze, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja PINB z 24 września 2001 r. nakazująca rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych, każdy o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20m, wybudowanych w [...] na dz. nr ew. [...] bez wymaganego pozwolenia, utrzymana w mocy decyzją ostateczną MWINB z dnia 2 września 2002 r. znak: [...], PINB w dniu 23 lipca 2018 r. wydał zaskarżone postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych na dz. nr ew. [...] w [...]. MWINB zważył, że zaskarżone postanowienie PINB jest w ustalonym stanie sprawy zasadne. Ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie nowej decyzji w sprawie, w której już toczyło się inne postępowanie administracyjne, stanowiłoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej i skutkowałoby koniecznością wyeliminowania wydanej w jego wyniku decyzji z obrotu prawnego, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się zatem niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby pierwotna decyzja została uchylona w przewidzianym przez prawo trybie, co jednak nie nastąpiło. Dlatego też, mając na uwadze, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna ww. decyzja MWINB, nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie zalegalizowania dwóch budynków mieszkalnych (letniskowych) na działce nr [...] w [...].

Skargą J. C. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 61a k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie z wniosku skarżącego o legalizację samowoli budowlanej zachodzi powaga rzeczy osądzonej; zasad współżycia społecznego przez zmuszanie skarżącego do wykonania decyzji o rozbiórce obiektów budowlanych, która prawomocnie została uznana za niezgodną z prawem.

MWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." oddalił wniesioną skargę a w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wskazał, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., że w kontrolowanej sprawie wystąpiła sytuacja zaistnienia powagi rzeczy osądzonej. jak prawidłowo stwierdziły bowiem organy obu instancji, w stosunku do samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce ewid. nr [...] obr. [...], została wydana decyzja ostateczna MWINB z dnia 2 września 2002 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję PINB, wydaną w oparciu o art. 48 P.b., nakazującą rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych, każdy o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20m, wybudowanych w [...] na dz. nr ew. [...] bez wymaganego pozwolenia. W decyzji tej przesądzono w sprawie legalności tych samych budynków, o których legalizację wnosi obecnie inwestor – skarżący J. C., z tym że w toku poprzedniego postępowania były one określane jako budynki mieszkalne. Zdaniem Sądu sama zmiana nazwy funkcji budynku, czy sposobu jego użytkowania, nie przesądza o zmianie przedmiotu postępowania, bowiem o legalności tych właśnie budynków organ nadzoru budowlanego w sposób ostateczny orzekł decyzją rozbiórkową. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest zatem tożsamy ze stanem faktycznym sprawy rozstrzygniętej decyzją MWINB z dnia 2 września 2002 r., znak [...], orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji rozbiórkowej eliminującej skutek naruszenia prawa w postaci samowolnej budowy przez K. i J. C. dwóch budynków na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], stąd też brak jest podstaw do zakwestionowania wydanego przez organy administracyjne rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce ewid. nr [...] obr. [...]. Trafne jest przy tym w ocenie Sądu stanowisko organów, że skarżący jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego. Jako inwestor (jak wskazał w skardze skarżący, jego żona K. C. zmarła ok. 10 lat temu) przedmiotowych samowolnie wybudowanych budynków skarżący ma interes prawny w sprawie ze swojego wniosku o cyt: "zalegalizowanie samowoli budowlanej dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce Inwestora nr dz. [...] obr. [...] [...] gmina C.". Z punktu widzenia przyjętej przez skarżącego drogi uniknięcia skutków decyzji rozbiórkowej, poprzez próbę uruchomienia na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. kolejnego postępowania administracyjnego na skutek wniosku o "zalegalizowanie samowoli budowlanej dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce Inwestora nr. dz. [...] obr. [...] [...] gmina C.", najistotniejsza jest okoliczność, że decyzja PINB z 24 września 2001 r. nakazująca rozbiórkę (utrzymana w mocy decyzją ostateczną MWINB z 2 września 2002 r.) nie została wyeliminowana z obrotu prawnego ani wskutek jej zaskarżenia w normalnym trybie odwoławczym, ani w trybie nadzwyczajnym i nadal w obrocie prawnym funkcjonuje. Zasadnie zatem organ stwierdził, że przesłanką do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji przedmiotowych budynków w niniejszej sprawie było zaistnienie "innej uzasadnionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania". Przyczyną, która uzasadnia wydanie postanowienia w trybie art. 61a k.p.a. jest istnienie w obrocie prawnym ww. ostatecznej decyzji rozbiórkowej. Z uwagi na tę okoliczność nie jest możliwe wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji. Niezasadny jest zatem zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. Podnoszona przez skarżącego kwestia naruszenia zasad współżycia społecznego nie mogła natomiast zdaniem Sądu odnieść zamierzonego skutku, bowiem sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność aktu, a nie jego słuszność czy celowość. Ma przy tym obowiązek odnieść się w motywach wyroku jedynie do tych aspektów sprawy, które są istotne dla przeprowadzenia oceny, czy zaskarżony akt był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargą kasacyjną J. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 1, art. 3 ust 1 i 2 oraz art. 134 § i oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 oraz art. 61a § 1 k.p.a., polegające na niedostatecznie wnikliwej i cząstkowej kontroli procesu decyzyjnego organu administracji w konfrontacji z materiałami zalegającymi w aktach sprawy oraz zarzutami przedstawionymi w skardze, co doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi,

2) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy analiza sposobu procedowania organu administracji wskazywała na zaistnienie przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z uwagi na powyższe uchybienia w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Krakowie i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem dokonywanej kontroli legalności przez Sąd pierwszej instancji było postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. podjęte w trybie art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce ewid. nr [...] przy ul. [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji odmowę wszczęcia postępowania zasadnie oparto na przesłance zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., z powodu których postępowanie nie może być wszczęte - jest to powaga rzeczy osądzonej, bowiem w stosunku do przedmiotowych budynków zapadła decyzja ostateczna o nakazie rozbiórki i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym.

Skarga kasacyjna kwestionuje wyrok Sądu pierwszej instancji zarzutami naruszenia prawa procesowego. Wbrew zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który powołany został nieprecyzyjnie bez wskazania czy dotyczy lit. a), b) czy c), zdaniem Sądu odwoławczego w realiach tej sprawy nie było uzasadnionych przesłanek do stosowania art. 145 § 1 pkt 1 li. c p.p.s.a. skoro zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że wobec niezasadności wniesionej skargi należało zastosować konstrukcję prawną jej oddalenia w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Tym samym nie jest również usprawiedliwiony podniesiony zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, W. 2015 r., str. 574). Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Ale pierwszorzędne znaczenie ma to, że przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę- patrz wyrok NSA z 7 lipca 2022r. II OSK 2395/19. W przedmiotowej sprawie sąd wojewódzki nie stosował art. 135 p.p.s.a., ponieważ oddalił skargę, dlatego norma art. 135 p.p.s.a. nie może stanowić usprawiedliwionego zarzutu naruszenia prawa procesowego przez Sąd pierwszej instancji.

Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 134 § (nie wskazano, którego § dotyczy to naruszenie) w zw. z art. 6,7, 7a, 8, 9 oraz art. 61 a § 1 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.

W realiach tej sprawy nie jest sporne, iż decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z 24 września 2001 r., nakazano K. i J. C. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane dokonać rozbiórki dwóch budynków mieszkalnych, każdy o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20 m, wybudowanych w miejscowości M. na dz. nr [...] Następnie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 2 września 2002 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N..

Decyzje te były następnie oceniane w ramach postępowań nadzwyczajnych: stwierdzenia nieważności (wyrokiem z dnia 02.06.2005 r., VII SA/Wa 747/04 WSA w W. oddalił skargę na decyzję GINB o odmowie stwierdzenia nieważności, NSA wyrokiem z 26 październik 2006 r. II OSK 1243/05 oddalił skargę kasacyjną), wznowienia postępowania (WSA w W. wyrokiem z 31 lipca 2014 r. VII SA/Wa 360/14 oddalił skargę J. C. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i odmowy jej uchylenia, zaś NSA wyrokiem z dnia 8 września 2016r. II OSK 3029/14 oddalił skargę kasacyjną J. C.), czy zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. - skarga na odmowę uchylenia decyzji o rozbiórce została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w K. z dnia 7 lutego 2014 r., II SA/Kr [...]/13. Ponadto odmówiono uchylenia decyzji o rozbiórce na podstawie art. 161 §1 k.p.a., a wyrokiem z dnia 13 lutego 2015 r., VII SA/Wa 2464/14 WSA w W. oddalił skargę na decyzję GINB a NSA oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z 14 marca 2017 r., II OSK 1763/15. W żadnym z tych postępowań nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji nakazującej rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych każdego o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20 m wybudowanych w miejscowości M. na dz. nr [...] Decyzja o rozbiórce pozostaje zatem w dalszym ciągu w obrocie prawnym.

W tym stanie faktycznym skarżący pismem z dnia 24 listopada 2017 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. o cyt: "zalegalizowanie samowoli budowlanej dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce inwestora nr. dz. [...] gmina C.." , domagał się wydania w sprawie decyzji.

W ocenie Sądu odwoławczego, w okolicznościach tej sprawy brak było przesłanek do wszczęcia i prowadzenia postępowania legalizacyjnego w sprawie samowoli budowlanej stąd też trafnie w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie legalizacji samowolnie wybudowanych dwóch budynków letniskowych zlokalizowanych w miejscowości M. na działce ewid. nr [...] (działka nr [...] odpowiada zmodernizowanej działce nr [...]).

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Cytowany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania (przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że ów brak przymiotu strony musi być oczywisty). Druga sytuacja natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ "z innych uzasadnionych przyczyn", przez co rozumie się sytuacje, które w sposób oczywisty ("na pierwszy rzut oka") stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak np. wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją (tzw. res iudicata) lub w której postępowanie jest w toku.

W rozpatrywanej prawie nie jest sporne i jest to oczywiste, że żądanie wszczęcia postępowania legalizacyjnego zawarte w piśmie strony z 24 listopada 2017 r. dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną MWINB z dnia 2 września 2002 r. Powyższą decyzją utrzymano w mocy decyzję PINB w N., wydaną w oparciu o art. 48 P.b., w zakresie nakazania rozbiórki dwóch budynków mieszkalnych każdy o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20m wybudowanych przez skarżącego bez wymaganego pozwolenia. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż w decyzji tej przesądzono o legalności tych samych budynków, o których legalizację wnosi obecnie inwestor – skarżący J. C., z tym że w toku poprzedniego postępowania były one określane jako budynki mieszkalne. Tym samym nie jest sporne, iż w realiach tej sprawy wniesione żądania wszczęcia postępowania administracyjnego nastąpiło w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną (tzw. res iudicata), a zatem nie było przesłanek podjęcia innego rozstrzygnięcia jak tylko odmowy wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu odwoławczego wniosek o wszczęcie postępowania legalizacyjnego dotyczy żądania, które jest tożsame przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą jaka zakończyła się wydaniem, w oparciu o art. 48 P.b., ostatecznej decyzji MWINB z dnia 2 września 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB w N.,, nakazującej rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych każdy o wymiarze w rzucie 6,10 x 8,20m wybudowanych bez wymaganego pozwolenia w miejscowości M., dz. nr [...] Sama zmiana nazwy funkcji budynku, czy sposobu jego użytkowania, nie przesądza o zmianie przedmiotu postępowania, bowiem o legalności tych właśnie budynków organ nadzoru budowlanego w sposób ostateczny orzekł decyzją rozbiórkową.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, w realiach tej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 6,7, 7a, 8, 9 k.p.a., gdyż stan faktyczny sprawy jest niesporny. Brak było uzasadnionych podstaw do wszczęcia postępowania i jak wskazuje skarga kasacyjna w jego ramach dokonywania czynności procesowych w tym np. oględzin. Wszczęcie postępowania na żądanie strony może nastąpić jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji. Tymczasem w sytuacji, gdy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania, a tym samym zastosowania przez organ trybu przewidzianego w art. 61a k.p.a. (por. wyroki NSA z 24 maja 2022 r., II GSK 1979/18 i II GSK 2070/18). Ujmując rzecz w sposób bardziej ogólny, celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania jest uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat (decyzja administracyjna) byłby obarczony wadą istotną kwalifikowaną. W konsekwencji do "innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. zalicza się m.in. wniesienie żądania załatwienia sprawy uprzednio już rozstrzygniętej decyzją ostateczną i z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszym postepowaniu. W przeciwnym razie (tj. wszczęcia postępowania) doszłoby bowiem do wydania kolejnej decyzji w tej samej sprawie, która z tego powodu dotknięta byłaby wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z utrwalonych w orzecznictwie NSA poglądów zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Chodzi zatem o takie sytuacje, które wskazują na to, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte- patrz wyrok z 11 stycznia 2022r. III OSK 2548/21. Jednakże z takim naruszeniem prawa nie mamy do czynienia w tej sprawie.

Przedstawione dotąd rozważania wskazują jednoznacznie, iż w sprawie tej podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.