Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 683/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 44, art. 59, art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skarg A.Ł. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienia.


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia [...] nr [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu wniosków A. Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B w formie egzaminu państwowego oraz [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne, na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołań.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskami z dnia 31 października 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o skierowanie A. Ł. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień oraz na badanie psychologiczne z uwagi na wielokrotne naruszenie przez skarżącą w okresie od 08.11.2015 r. do 14.10.2016 r. przepisów ruchu drogowego, za co otrzymała łącznie 26 punktów karnych.

Prezydent Miasta Ł., zawiadomieniem z 22 listopada 2016 r., poinformował A. Ł. o wszczęciu postępowań administracyjnych w sprawie:

• skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji przeprowadzone w trybie art. 114 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.),

• skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2016 r. poz. 627),

• zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.).

Powyższe zawiadomienie doręczone zostało A. Ł. w trybie art. 44 k.p.a., ze skutkiem doręczenia na dzień 12 grudnia 2016 r.

Decyzjami z dnia 20 grudnia 2016 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o:

1/ skierowaniu A. Ł. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B w formie egzaminu państwowego (decyzja nr [...]),

2/ skierowaniu A. Ł. na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (decyzja nr [...]),

3/ zatrzymaniu A. Ł. prawa jazdy kat. B nr [...] serii [...] wydanego w dniu 27.06.2006 r. (decyzja nr [...]).

Powyższe decyzje doręczone zostały A. Ł. w trybie przepisu art. 44 k.p.a., ze skutkiem doręczenia na dzień 10 stycznia 2017 r.

W dniu 20 marca 2017 r. Prezydent Miasta Ł. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia A. Ł. uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Pismem z dnia 28 marca 2017 r. A. Ł. poinformowała organ I instancji, iż po zapoznaniu się w dniu 23.03.2017 r. z dokumentami sprawy stwierdziła, że przypisanych zostało jej 6 punktów karnych za wykroczenie, którego nie popełniła. Wykroczenie odnosiło się do zdarzenia z dnia 08.11.2015 r. w miejscowości K. i dotyczyło jej męża, który był w tej okolicy i otrzymał powiadomienie wraz ze zdjęciem samochodu.

W dniu 29 marca 2017 r. skarżąca wniosła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. nr: [...], [...] oraz [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od ww. decyzji organu I instancji. Podniosła, iż zaskarżone decyzje zapadły przedwcześnie i zostały oparte na błędnym stanie faktycznym, gdyż punkty karne przypisane jej przez Komendę Wojewódzką Policji w Ł. za wykroczenie w dniu 08.11.2015 r. zostały naliczone wadliwie. Podkreśliła, iż w Policji toczy się w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Zaznaczyła, iż rzeczywista suma punktów karnych nie dawała podstaw do przekazania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. informacji o przekroczeniu przez nią 24 punktów karnych, a zatem nie było również podstaw do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ani na badania psychologiczne.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań A. Ł. wskazała, iż nie dotrzymała tego terminu bez swojej winy. W okresie od 27.12.2016 r. do 11.01.2017 r. przebywała bowiem poza Ł. na urlopie wypoczynkowym. Zaskarżone decyzje otrzymała dopiero w dniu 23.03.2017 r. w Wydziale Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów UMŁ, gdy zgłosiła się tam w związku z otrzymaną korespondencją dotyczącą wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem. Do wniosku załączona została faktura potwierdzająca pobyt w pensjonacie w K.

Postanowieniami z dnia 10 maja 2017 r. nr [...], [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. w przedmiocie: 1/ skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B (nr [...]), 2/ skierowania na badanie psychologiczne (nr [...]) i 3/ zatrzymania prawa jazdy (nr [...]).

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołań. Decyzje organu pierwszej instancji, zostały bowiem doręczone skarżącej - w trybie art. 44 k.p.a., w dniu 10 stycznia 2017 r. i zawierały prawidłowe pouczenie o trybie odwoławczym.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że aby można było przywrócić termin do wniesienia odwołania muszą być łącznie spełnione określone w treści przepisu art. 58 k.p.a. cztery przesłanki:

1/ złożenie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu;

2/ jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnienie czynności, dla której określony był termin;

3/ złożenie prośby w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi;

4/ uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Kolegium zbadało kolejno opisane wyżej przesłanki i stwierdziło, że pierwsza z nich została spełniona, bowiem skarżąca złożyła w dniu 28.03.2017 r. wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od trzech decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. Pisma strony z dnia 28 marca 2017 r. stanową jednocześnie odwołania od decyzji z 20 grudnia 2016 r. - a zatem, w ocenie organu, spełniona została również druga ze wskazanych przesłanek. Złożenie prośby nastąpiło w nieprzekraczalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 58 § 2 k.p.a.), bowiem wnioski złożone zostały osobiście w dniu 29.03.2017 r., a z ich treści wynika, że ustanie przyczyny uchybienia terminu miało miejsce 23 marca 2017 r. Organ odwoławczy podniósł, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca mogła dowiedzieć się o skarżonych decyzjach już dnia 22 marca 2017 r., co nie zmienia jednak faktu, że w złożenie prośby nastąpiło w terminie.

Kolegium zbadało również, czy zainteresowana uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ wyjaśnił, że we wniosku skarżąca podała, że w okresie od 27.12.2016 r. do 11.01.2017 r. przebywała poza Ł. na urlopie wypoczynkowym. Jako dowód załączyła fakturę VAT za usługi hotelarskie. Próby doręczenia przesyłki miały natomiast miejsce dnia 27 grudnia 2016 r. i dnia 3 stycznia 2017 r. Doręczenie przesyłki - zgodnie z art. 44 § 1 i 4 k.p.a. - nastąpiło w dniu 10 stycznia 2017 r. Skarżąca wróciła wobec tego z urlopu w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, który upływał dnia 24 stycznia 2017 r. Zdaniem Kolegium we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie przedstawiła zatem okoliczności, które wskazywałyby, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie można bowiem uznać za spełnienie tej przesłanki samego tylko faktu wyjazdu na urlop, który nie sposób uznać za nagły i niezależny od strony. Zainteresowana nie tylko nie zabezpieczyła odbioru korespondencji podczas swojej nieobecności, ale również nie podjęła działań mających na celu wyjaśnienie, jaka korespondencja była do niej kierowana podczas urlopu. W ocenie organu, wyjaśnienia skarżącej, że w chwili nadejścia przesyłki przebywała na urlopie i z tego względu nie odebrała przesyłki, nie mogą stanowić okoliczności, która wskazywałaby na brak winy (choćby nieumyślnej) po stronie skarżącej w uchybieniu terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, występujące bez woli strony, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie

A. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z 20 grudnia 2016 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B (sygn. akt III SA/Łd 683/17) oraz nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z 20 grudnia 2016 r. w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne (sygn. akt III SA/Łd 684/17). Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła:

1/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym uznaniu, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania ze swojej winy, poprzez nieustanowienie sobie sposobu odbioru korespondencji na okres urlopu, gdy w rzeczywistości nie można przypisać jej winy, bowiem decyzja, której dotyczyło odwołanie była pierwszym pismem w sprawie więc nie mogła oczekiwać, że dotrze do niej jakiekolwiek pismo procesowe w sprawie;

2/ naruszenie przepisów art. 40 § 4 i 5 oraz art. 41 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te wywołują skutki prawne również do osób, które nie zostały w żaden sposób poinformowane przez organ o toczącym się postępowaniu, w sytuacji gdy taki wniosek jest sprzeczny z wykładnią systemową oraz z zasadami logicznego rozumowania;

3/ naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, polegające na odmowie przywrócenia terminu, mimo że jego uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i zobowiązanie organu do ponownego rozpoznania sprawy.

W ocenie skarżącej, przepisy art. 40 i 41 k.p.a. nie znajdują zastosowania w stosunku od osób, które nie są jeszcze stroną postępowania administracyjnego, bowiem sam przepis stwierdza, że znajduje zastosowanie tylko w toku postępowania i w stosunku do podmiotu, który już jest stroną postępowania. Zdaniem strony w/w przepisy nie znajdują również zastosowania do podmiotów, których choć dotyczy sprawa, nie zostały jeszcze w żaden sposób poinformowane o toczącym się postępowaniu oraz same nie posiadły takiej wiedzy. Podmioty takie, ze względu na hermetyczny (wewnątrz organu) sposób postępowania nie zostały obarczone jeszcze żadnymi obowiązkami. Wniosek przeciwny jest sprzeczny z wykładnią systemową oraz zasadami logicznego rozumowania. Niedopuszczalne jest zatem obarczanie strony konsekwencjami obowiązku, o którym strona jeszcze się nie dowiedziała, niemożliwe jest bowiem wykonanie takiego obowiązku. Taka sytuacja zaistniała w przypadku skarżącej. Decyzje, których dotyczyły odwołania złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, były pierwszym pismem w sprawie, wcześniej nie miała żadnej wiedzy ani informacji wskazującej na konieczność liczenia się z korespondencją w postępowaniu administracyjnym, wobec czego nie spoczywał na niej obowiązek ustalenia sposobu odbioru korespondencji w okresie urlopu wypoczynkowego z mężem. Tym bardziej nie mogła nie wypełnić tego obowiązku swoim postępowaniem.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach. Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 40 § 4 i 5 oraz art. 41 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że właśnie wykładnia systemowa i zasady logicznego myślenia wymagają istnienia w przepisach prawa mechanizmu, który zabezpiecza tok postępowania przed osobami, które nie odbierają kierowanej do nich korespondencji. Idąc tokiem rozumowania skarżącej wystarczy nie odbierać korespondencji i dzięki temu nie możliwym będzie wszczęcie jakiegokolwiek postępowania administracyjnego z urzędu.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. w spr. o sygn. akt III SA/Łd 683/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt III SA/Łd 683/17, sprawę o sygn. akt III SA/Łd 684/17. Powołany przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie wszystkie skargi ze względu stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sprawę o sygn. III SA/Łd 684/17 zakreślono w repertorium sądowym, a obie sprawy prowadzone są obecnie pod sygnaturą akt III SA/Łd 683/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Przeprowadzając w oparciu o powyższe uregulowania ocenę zgodności z prawem zaskarżonych postanowień Sąd uznał, że uchybiają one przepisom postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 10 maja 2017 r. nr [...] oraz [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a., strona która wnosi o przywrócenie terminu ma obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Poza tym, wniosek musi zostać wniesiony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi z jednoczesnym dopełnieniem uchybionej czynności, w tym wypadku wraz z odwołaniem. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, iż w sprawach o przywrócenie terminu podstawową kwestią jest ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Momentem tym bowiem, w sytuacji gdy strona ma świadomość uchybienia, jest niewątpliwie data, w której według obiektywnych kryteriów ustała przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie określonej czynności.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, datą taką jest data uzyskania przez skarżącą informacji o wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia 20 grudnia 2016 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B (nr [...]) oraz w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne (nr [...]), czyli dzień 22 marca 2017 r. Powyższe decyzje organ uznał bowiem za skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. z dniem 10 stycznia 2017 r., natomiast skarżąca mogła dowiedzieć się o ich wydaniu podczas wizyty w Wydziale Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów UMŁ, gdy zgłosiła się tam w związku z otrzymaną korespondencją dotyczącą wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od opisanych wyżej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. złożone zostały przez A. Ł. osobiście w dniu 29 marca 2017 r. - termin 7 dni został zatem dochowany. Strona dopełniła także czynności polegającej na wniesieniu odwołań od tych decyzji.

Odrębną natomiast kwestią jest, czy termin do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr [...] i [...] mógł być przywrócony ze względu na brak winy strony w jego uchybieniu, co pozostaje w związku ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonych postanowieniach, iż wyjaśnienia skarżącej, że w chwili nadejścia przesyłki przebywała na urlopie i z tego względu nie odebrała przesyłki, nie mogą stanowić okoliczności, która wskazywałaby na brak winy (choćby nieumyślnej) w uchybieniu terminu. Nie są to bowiem - w ocenie Kolegium - okoliczności obiektywne, występujące bez woli strony, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.

Co do zasady, z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu, a przyczyna która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. To na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia tych okoliczności. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołań od decyzji z dnia 20 grudnia 2016 r. bez swojej winy, gdyż w okresie awizacji i uznania za doręczoną przesyłki nr [...], tj. od 27.12.2016 r. do 11.01.2017 r. przebywała poza Ł. na urlopie wypoczynkowym. Do wniosku załączona została faktura potwierdzająca pobyt w pensjonacie w K. Podniosła, iż zaskarżone decyzje otrzymała dopiero w dniu 23.03.2017 r. w Wydziale Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów UMŁ, gdy zgłosiła się tam w związku z wszczęciem przez organ postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Zgodzić się należy z organem, że osoba dbająca należycie o swoje interesy powinna zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazania jej o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania. Wymaga przy tym jednak podkreślenia, że ma to szczególnie istotne znaczenie w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne z jej udziałem. Nie można natomiast skutecznie zarzucić osobie fizycznej winy w uchybieniu terminowi w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych nie wiedziała o toczącym się postępowaniu i wydanej decyzji. Nie sposób upatrywać winy w tym, że osoba nie mając świadomości, iż jest stroną postępowania administracyjnego, przebywała poza miejscem swojego zamieszkania i nie zadbała o faktyczny odbiór ewentualnie kierowanej do niej korespondencji w sprawie, o której wszczęciu nic nie wiedziała. Nie można od takiej osoby wymagać, by nawet licząc się z ewentualnością wszczęcia postępowania administracyjnego, nie opuszczała miejsca zamieszkania lub zadbała w inny sposób o faktyczny odbiór jej korespondencji przez inne osoby. Sąd zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, iż przepisy art. 40 i 41 k.p.a. nie znajdują zastosowania w stosunku od osób, których choć dotyczy sprawa, nie zostały jeszcze w żaden sposób poinformowane o toczącym się postępowaniu oraz same nie posiadły takiej wiedzy. Podmioty takie, ze względu na hermetyczny (wewnątrz organu) sposób postępowania nie zostały obciążone jeszcze żadnymi obowiązkami. Niedopuszczalne jest zatem obarczanie takich osób konsekwencjami obowiązku, o którego istnieniu jeszcze się nie dowiedziały.

W sytuacji więc, gdy osoba w stosunku do której wszczęto i prowadzono postępowanie, kierując pisma (w tym decyzje) na adres jej zamieszkania i doręczając te przesyłki w sposób przewidziany w art. 44 k.p.a. wykaże, iż w czasie doręczenia zastępczego decyzji nie przebywała w miejscu swojego zamieszkania z uwagi na istotne dla niej okoliczności życiowe, zawodowe oczy osobiste powodujące tę nieobecność, to dopuszczalne jest stwierdzenie, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego może polegać na przedstawieniu faktów świadczących o przebywaniu poza miejscem zamieszkania i braku wiedzy o toczącym się postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie z przedłożonych Sądowi akt wynika, że skarżąca mogła nie wiedzieć o toczącym się postępowaniu zakończonym decyzjami Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia 20 grudnia 2016 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B (nr [...]) oraz w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne (nr [...]). Zawiadomienie Prezydenta Miasta Ł. z 22 listopada 2016 r. o wszczęciu postępowań administracyjnych w tych sprawach zostało bowiem doręczone skarżącej również w trybie art. 44 k.p.a. - miała zatem miejsce tzw. fikcja prawna doręczenia. Także wnioski Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia 31 października 2016 r., z którymi wystąpił on do Prezydenta Miasta Ł. o skierowanie A. Ł. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oraz na badanie psychologiczne z uwagi na wielokrotne naruszenie przez skarżącą w okresie od 08.11.2015 r. do 14.10.2016 r. przepisów ruchu drogowego, nie były przesłane do jej wiadomości - a przynamniej brak jest o tym fakcie stosownej adnotacji w aktach sprawy. Wszystkie zatem pisma wydawane w omawianych wyżej postępowaniach, zakończonych decyzjami Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. - począwszy od zawiadomień Komendanta - stanowiących przyczynę wszczęcia postępowań administracyjnych w sprawie skierowania skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz badania psychologiczne, poprzez zawiadomienie o wszczęciu z urzędu tych postępowań, aż do wydania decyzji w tych sprawach, o ile były stronie doręczane, następowało to w trybie zastępczym. Żadne pismo procesowe w tych sprawach nie zostało zatem doręczone skarżącej w sposób, który umożliwiałby jej osobiste zapoznanie się z jego treścią. Tymczasem Kolegium okoliczności tych nie miało na uwadze, choć w kontekście argumentacji skarżącej, iż nie przebywała w miejscu zamieszkania w datach awizacji i uznania za doręczoną przesyłki, zawierającej decyzje Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r., miały istotne znaczenie dla oceny braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Trzeba zaznaczyć, iż wprawdzie art. 44 k.p.a. dopuszcza zastępczy tryb dokonywania doręczeń w postępowaniu administracyjnym i nie wymaga doręczania pism do rąk własnych strony, jednakże w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu, okoliczności towarzyszące doręczeniu powinny zostać wzięte pod uwagę przez organ oraz ocenione w kontekście ewentualnego braku winy strony w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie organ zastosował tymczasem bardzo rygorystyczną i nieuwzględniającą realiów interpretację przepisów k.p.a. Jak wskazano wyżej, doręczenie pism w trybie art. 44 k.p.a. jest dopuszczalne i skuteczne, zaś zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, a zaniedbanie tego obowiązku sprawia, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Jednakże z przytoczonych przepisów nie można wyprowadzić wniosku, że każda osoba ma obowiązek zawiadamiać wszelkie organy administracyjne o zmianie adresu, na wypadek gdyby w stosunku do niej zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Przepis art. 41 § 1 k.p.a. wyraźnie nakłada na stronę obowiązek informowania o zmianie swego adresu "w toku postępowania". W stosunku do skarżącej postępowanie w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz badania psychologiczne zostało wszczęte z urzędu, lecz już pierwsze pismo w sprawie, czyli zawiadomienie w trybie art. 61 § 4 k.p.a., zostało doręczone w tzw. trybie zastępczym. Zatem treść akt administracyjnych oraz przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, a niekwestionowane przez Kolegium, okoliczności (dłuższy wyjazd wypoczynkowy poza miejsce zamieszkania) przemawiają za tym, że skarżąca nie wiedziała przede wszystkim o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego (choć formalnie zawiadomienie o wszczęciu zostało jej doręczone), ani też o wydaniu w stosunku do niej decyzji organu I instancji (choć decyzje również formalnie zostały jej doręczone). Zatem uprawnionym jest twierdzenie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 grudnia 2016 r. nastąpiło bez winy skarżącej.

Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy oceni, czy przedstawione przez zainteresowaną okoliczności wystarczająco uprawdopodabniają brak jej winy w terminowym wniesieniu odwołań. Jeśli organ uzna, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., wezwać stronę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień czy też przedstawienie stosownych dowodów. Incydentalność postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie sprawia bowiem, że nie mają w nim zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego. Zatem także rozstrzygając kwestię przywrócenia terminu organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Oczywistym jest też, że organ administracyjny obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a także ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając kontrolowane postanowienia za przedwczesne, bo wydane bez należytej oceny przesłanki braku winy uchybienia terminowi do wniesienia odwołań, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

a.l.