Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1227/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ar 7,77 par 1, 107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz skarżącego A.S. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1227/13

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].04.2013 r. Rada do Spraw Uchodźców (zwana dalej również Radą) - ponownie rozpatrując odwołanie wniesione przez pana A. S. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].12.2011 r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany, która to decyzja obejmowała również panią S. S., ur. [...].07.1958 roku – utrzymała to rozstrzygnięcie w mocy, także odnośnie żony wnioskodawcy, S.S..

W uzasadnieniu swej decyzji organ I. instancji stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek, o których mowa w Konwencji Genewskiej, aby otrzymać status uchodźcy. Jest obywatelem [...] deklarującym narodowość [...], a wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP złożył w dniu [...].12.2010 r. Wnioskiem tym objęta została także żona cudzoziemca. W motywach wniosku podał, że "wyjechał po tym jak był uciskany przez struktury siłowe". Z treści wniosku wynika, że cudzoziemiec posługiwał się paszportem zagranicznym wydanym we wrześniu 2010 r., nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy kraju pochodzenia. Oświadczył, że był prześladowany oraz poddawany przemocy fizycznej i psychicznej – podczas aresztowania syna w 2006 r. - został zabrany, pytano go o syna i bito. Cudzoziemiec zadeklarował, że brał udział w I. wojnie [...] jako ochroniarz porządku publicznego. Z wniosku wynika, że cudzoziemiec w 2006 r. był zatrzymany z powodu syna na okres 3 dni, a później wykupiła go rodzina. Cudzoziemiec nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej ani do organizacji o innym charakterze. Oświadczył także, że jego dwaj synowie przebywają na terytorium RP, bądź w innym kraju Unii Europejskiej.

Decyzją z [...] lutego 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wobec opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP, umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. W maju 2011 r. cudzoziemiec przekazany został przez stronę belgijską do Polski. Szef Urzędu, na wniosek cudzoziemca, decyzją z [...].06.2011 r. podjął postępowanie.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wniosku cudzoziemca, Szef Urzędu decyzją z [...].12.2011 r. odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 ze zm., dalej zwanej ustawą o ochronie). Odnosząc się do oświadczeń złożonych przez cudzoziemca we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz podczas przesłuchania organ stwierdził, że cudzoziemiec nie wskazał żadnych faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed prześladowaniem z powodu przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Władze państwowe ani też inne podmioty nie podejmowały wobec cudzoziemca działań krzywdzących ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej, czy poglądy polityczne. Cudzoziemiec nie jest też osobą poszukiwaną przez władze, czy ściganą z powodu postawionych mu zarzutów. W ocenie organu, brak jest więc związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy udziałem cudzoziemca w I. wojnie [...] w latach 1994-1996, a wyjazdem z [...] w 2010 r. Przyczyną zaś zainteresowania cudzoziemcem przez wojskowych był czynny udział jego dwóch synów w II. wojnie [...]. Organ uznał za wystarczające wyjaśnienia Cudzoziemca w zakresie rozbieżności - pomiędzy jego zeznaniami z wniosku statusowego i przesłuchania - co do ilości zatrzymań, ale jednocześnie stwierdził, że przedstawione okoliczności nie stanowią podstawy do udzielenia mu statusu uchodźcy. Zdaniem organu, zatrzymania Cudzoziemca na przestrzeni kilku lat nie są wystarczającym powodem, aby mógł zasadnie obawiać się indywidualnych prześladowań. Zatrzymania w latach 2002 – 2006, w rezultacie których cudzoziemiec był przesłuchiwany i poddawany przemocy fizycznej nie były skutkiem indywidualnego prześladowania lecz wynikiem niestabilnej sytuacji w republice i związanego z tym bezprawia funkcjonariuszy federalnych w tamtym czasie. Przesłuchanie, w celu uzyskania od cudzoziemca informacji na temat innych osób nie dowodzi, że władze kraju pochodzenia miały prześladować jego samego, z powodu przesłanek zawartych w ustawie. Zatrzymania cudzoziemca po wyjeździe jego najmłodszego syna w 2006 r. również nie były wymierzone bezpośrednio w niego, a dochodziło do nich głównie w G., gdzie miały miejsce zamachy terrorystyczne. Cudzoziemiec ze względu na związki rodzinne mógł wzbudzać zainteresowanie władz i zostać uznany za osobę będącą potencjalnym źródłem informacji, ale nie można zasadnie twierdzić jak przyjął organ, że w kraju pochodzenia grozi mu prześladowanie. Cudzoziemiec po 2006 r. podczas przesłuchań nie był poddawany poważnej przemocy fizycznej, a po krótkim czasie wypuszczano go do domu. W opinii organu, słuszne jest twierdzenie, że jeżeli Cudzoziemiec w ciągu 3 lat był kilkadziesiąt razy zabierany na przesłuchania i uznałby je za zagrażające bezpieczeństwu, to decyzję o swoim wyjeździe z kraju pochodzenia podjąłby wcześniej, a nie dopiero pod koniec 2010 r. Cudzoziemiec nie udowodnił, że w związku z działalnością synów może obawiać się prześladowań. Trzej najstarsi synowie brali udział w konfliktach [...], ale ich czynny udział trwał najpóźniej do czasu ich wyjazdu z [...] w 2002 r.

Reasumując organ I. instancji stwierdził, że wyjazd cudzoziemca z kraju pochodzenia nie wiąże się z niczym innym, jak tylko z ogólną sytuacją panującą w kraju pochodzenia. W ocenie organu I. instancji w sytuacji cudzoziemca nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających udzielenie mu ochrony uzupełniającej, zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Organ czyniąc ustalenia w sprawie oparł się na analizie sytuacji panującej w kraju pochodzenia Cudzoziemca, opisanej w opracowaniach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto organ przeanalizował przesłanki udzielania zgody na pobyt tolerowany i stwierdził, że w sytuacji Skarżącego brak jest podstaw do udzielenia takiej zgody. Pierwszą decyzję organu odwoławczego z dnia [...].03.2012 r., utrzymującą to rozstrzygnięcie w mocy, uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30.11.2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1173/12. Raz jeszcze rozpatrując wniesione odwołanie Rada do Spraw Uchodźców ponownie utrzymała w mocy odmowną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].12.2011 r. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazała, że składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy pan A. S. złożył pisemnie następujące oświadczenie: "Ja wyjechałem z R. po tym jak mnie uciskały siłowe struktury. A potem okazywali ucisk w związku z wyjazdem moich synów. Chcieli, abym powiedział gdzie oni się znajdują." (akta k. 16). Cudzoziemiec w 1982 roku był skazany wyrokiem sądu na dwa lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na jeden rok za nielegalne spekulacje. Nie należał do żadnej organizacji politycznej, kulturalnej, społecznej lub etnicznej (akta k. 15). Jako ostatnie miejsce zamieszkania wnioskodawca wymienił G. w [...].

Rada zaznaczyła, że w dniu [...].09.2011 roku, dziewięć miesięcy po złożeniu wniosku, pan A. S. został przesłuchany. Podczas tego przesłuchania Cudzoziemiec zeznał, że główną przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia była niebezpieczna sytuacja wewnętrzna po zakończeniu II. wojny [...]. Wówczas zaczęły się masowe zatrzymania i prześladowania uczestników wojen [...] oraz wszystkich młodych mężczyzn. W związku z tym w 2002 roku za granicę uciekli dwaj synowie Wnioskodawcy A. i A.. Po ich wyjeździe Wnioskodawca wielokrotnie był niepokojony w domu i zatrzymywany na krótko przez miejscowe służby, których funkcjonariusze pytali o synów, szczególnie kiedy w okolicy były jakieś zamachy lub wybuchy. Podejrzewano, że jego synowie przyłączyli się do bojowników w górach i wałczą. W okresie tym Wnioskodawca nie był jednak nigdy aresztowany, oskarżony o kontakty z bojownikami, więziony lub skazany wyrokiem sądu. W 2006 roku po raz pierwszy zabrano z domu najmłodszego syna R. ur. w 1985 roku. Zatrzymano także Wnioskodawcę na klika godzin. Zwolniono go wieczorem tego samego dnia po interwencji krewnych i zapłaceniu pieniędzy. Syna również zwolniono po kilkunastu godzinach, bo wstawił się za nim znajomy funkcjonariusz miejscowych służb. Po tym zdarzeniu rodzice postanowili ożenić najmłodszego syna R. i wysłać go za granicę.

Według Wnioskodawcy, po wyjeździe syna ich dom był obserwowany przez miejscowe służby i niektóre osoby, które ich odwiedzały były przesłuchiwane. Wielokrotnie także ich dom nachodzili ludzie w maskach oraz przedstawiciele miejscowych służb i pytali o synów. W związku z tym Wnioskodawca po zgromadzeniu odpowiednich środków pieniężnych postanowił w 2010 roku wyjechać za granicę.

Wnioskodawca, jak podkreślił organ odwoławczy zeznał, że brał udział w I. wojnie [...] w pospolitym ruszeniu i pomagał walczącym, w I. wojnie [...](1994-1996) walczył także jego syn K. ur. w 1977 roku, obecnie przebywa w P., synowie A. ur. w 1978 roku i A. ur. 1982 roku brali udział w obronie G.. Podczas drugiej wojny [...] Wnioskodawca ukrywał się w G.. W [...] pozostali krewni wnioskodawcy zamężna córka oraz brat M.. Ze strony żony przebywają tam wszyscy krewni, nie mieli oni żadnych problemów, ponieważ ich bliscy byli w rządzie prezydenta K..

Podczas wywiadu zapytano Wnioskodawcę o sprzeczności w zeznaniach przede wszystkim w sprawie zatrzymań. Składając wniosek Cudzoziemiec zeznał bowiem, że było jedno zatrzymanie w 2006 roku, a podczas wywiadu statusowego mówił o wielokrotnych zatrzymaniach. W odpowiedzi wnioskodawca stwierdził: "Powiedziałem, że mnie zatrzymano, ponieważ pytali mnie, nie pytali ile razy." (akta admin. k. 104). Ale również na pytanie, czy w kraju pochodzenia był zatrzymany, aresztowany lub sądzony, odpowiedział: "Tak wiele razy, aresztowali i sądzili w latach 80-tych, za to że byłem spekulantem (sprzedawałem arbuzy drożej niż kupowałem) " (akta admin. k. 103).

Mając na uwadze przytoczony materiał dowodowy Rada stwierdziła, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił wiarygodnie, iż był prześladowany przez władze publiczne z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych.

W ocenie organu odwoławczego, wymienione przez niego przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia takie jak - domniemane obawy przed prześladowaniem z uwagi na rzekomy udział w I. wojnie [...], czy też zainteresowanie miejscowych służb miejscem pobytu synów - nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do jednoznacznego stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej.

W ocenie organu odwoławczego, zagrożenia te nie zostały wiarygodnie uprawdopodobnione. Cudzoziemiec nie podał żadnych konkretnych danych i okoliczności swego udziału w I. wojnie [...], ani też konkretnych okoliczności rzekomych wielokrotnych zatrzymań w latach 2002-2006. Wnioskodawca nie wskazał, że w wyniku tych zatrzymań został oskarżony o współpracę z bojownikami lub, że podjęto wobec niego lub rzekomo poszukiwanych synów konkretne postępowania wyjaśniające lub karne.

W ocenie organu odwoławczego, zeznania Wnioskodawcy są bardzo ogólnikowe i mało wiarygodne, co rodzi uzasadnione wątpliwości, czy podane przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia są prawdziwe. Zdarzenia te w większości dotyczą okresu lat 2002-2006, a wnioskodawca wyjechał za granicę w grudniu 2010 roku, kiedy sytuacja w kraju pochodzeniu uległa znacznej normalizacji. Ponadto Wnioskodawca po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, nie czekając na jego rozpatrzenie, nielegalnie przedostał się do [...], gdzie również wystąpił o nadanie statusu uchodźcy. W związku z tym nie można wykluczyć, że poszukiwał najkorzystniejszych warunków do osiedlenia się w Europie z przyczyn osobistych lub bytowych, a nie z powodu obaw o własne bezpieczeństwo. Podczas wywiadu jednoznacznie oświadczył, że pragnął połączyć się z synami przebywającymi w [..].. Z tego powodu wystąpił także bez powodzenia z wnioskiem o zastosowanie procedury łączenia rodzin w ramach Rozporządzenia Rady Europy WE nr 343/2003. Sąd [...]. nie uwzględnił jego wniosku o udzielenie zgody na pobyt w [...] z tego tytułu.

Konkludując Rada podkreśliła, że Wnioskodawca nie był poszukiwany lub ścigany przez władze miejscowe lub służby [...]. Nie udzielał się w działalności społecznej lub politycznej. Opuścił kraj pochodzenia legalnie i nie miał żadnych problemów w podróży przez terytorium [...] oraz [...].

Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że rozpatrując wnioski o nadanie statusu uchodźcy uważa za konieczne, aby osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy, jednoznacznie i wiarygodnie wykazała indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mowa w Konwencji Genewskiej.

Kwestią kluczową jest obawa przed prześladowaniem, ale musi mieć ona charakter uzasadniony. Uchodźcą jest bowiem osoba, która żywi uzasadnioną obawę przed prześladowaniem. Nie wystarcza subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, gdyż przekonanie musi być uzasadnione sytuacją obiektywną. Ubiegający się o status uchodźcy powinien zatem wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej należy interpretować wąsko, nie nadaje się statusu uchodźcy ze względu na brak poczucia bezpieczeństwa, niestabilną sytuację wewnętrzną, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia (wskazała na wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt V SA 2582/02).

Zdaniem organu odwoławczego, występują zatem podstawy do udzielenia odmowy nadania statusu uchodźcy na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie.

Rada podała także, iż z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikają również przesłanki do udzielenia wnioskodawcy ochrony uzupełniającej lub udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Cudzoziemiec nie wykazał, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z zagrożeniem praw chronionych przez Konwencję Rzymską z 1950 roku. W kraju pochodzenia nie był on prześladowany z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej. Nie występują dla wnioskodawcy realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie, wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

W toku procedury statusowej nie wskazał, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Nie powołał się również na realnie grożące mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nie ma też żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania przez niego krzywdy. Analiza materiału dowodowego, w ocenie organu odwoławczego, nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a obecnie nie można mówić o tym, by w [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

W ocenie Rady, zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że wnioskodawca nie spełnia również żadnej z przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Wydalenie jego do kraju pochodzenia nie zagrażałaby także w jakimkolwiek stopniu podstawowym prawom człowieka.

Sytuacja w kraju pochodzenia nie jest wprawdzie całkowicie stabilna, jak podkreśliła Rada, ale rzadko dotyka każdego mieszkańca kraju, a tym bardziej nie istnieją żadne przesłanki skłaniające do twierdzenia, że może dotknąć wnioskodawcę. Brak jest zatem przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie.

Rada stwierdziła, że w aktach sprawy znajdują się wciąż aktualne urzędowe opracowania na temat sytuacji w [...], stworzone pod kątem przesłanek ochrony międzynarodowej i bazujące na wszystkich dostępnych źródłach, znajdujące swoje odbicie w uzasadnieniu do decyzji zarówno Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jak i Rady do Spraw Uchodźców.

Rada wskazała, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ,,ekstradycja, wydalenie lub deportacja obcokrajowca mogą rodzić problemy na tle art. 3 i powodować odpowiedzialność na podstawie Konwencji, jeśli istnieją poważne podstawy do uznania, że osoba, o którą chodzi znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania lub karania w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Nie wystarcza sama możliwość złego traktowania" (M. A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka. Orzecznictwo. Tom 2. Prawo do życia i inne prawa, 2002, s. 75).

W konkluzji Rada podkreśliła, że negatywna decyzja w sprawie o nadanie Wnioskodawcy statusu uchodźcy nie wynika z braku wiedzy o sytuacji w jego kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka jak sugeruje to Skarżący w odwołaniu, lecz wyłącznie z oceny jego sytuacji osobistej i złożonych przez niego zeznań.

Zdaniem Rady, postępowanie w sprawie Wnioskodawcy prowadzone było właściwie w oparciu o dostępne możliwości ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio zastosowane przepisy zarówno prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego. Organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Wnioskodawca miał też niczym nieograniczone możliwości przedstawienia wszystkich dowodów i okoliczności w sprawie oraz zgłoszenia ewentualnych dodatkowych żądań lub wniosków zgodnie z treścią art. 10 K.p.a.

W odwołaniu Cudzoziemiec zarzucił organowi orzekającemu naruszenie przepisu art. 7 i art. 77 K.p.a. Zdaniem Rady, postępowanie w jego sprawie prowadzone było prawidłowo. Organ I. instancji wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jego decyzji przedstawia argumentację podjętego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej jak i zgody na pobyt tolerowany. Organ I. instancji przesłuchał Cudzoziemca za jego zgodą w języku [..]. Po zakończonym przesłuchaniu protokół przesłuchania, jako zgodny ze złożonymi zeznaniami strona podpisała, nie zgłosiła przy tym żadnych zastrzeżeń do tłumaczenia. Organ I instancji zgromadził też materiał dowodowy wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Przebieg przesłuchania nie pozostawia zaś wątpliwości, że jego celem było dokonanie ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. W skardze wniesiono o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

• art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ustawy o ochronie, poprzez uznanie, że obawa Skarżącego związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy a jego wydalenie nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

• art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie – poprzez jego nieuwzględnienie;

• art. 15 ustawy o ochronie – poprzez jego nieuwzględnienie;

• art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie – poprzez jego nieuwzględnienie;

• art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany;

II. przepisów postępowania:

• art. 6 K.p.a. – w ten sposób, że organy administracji publicznej niewłaściwie zastosowały lub nie zastosowały przepisów prawa o udzielaniu ochrony cudzoziemcom oraz przepisów o postępowaniu administracyjnym;

• art. 7 i 77 K.p.a. – poprzez niedopełnienie obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

• art. 80 K.p.a. w ten sposób, że nie dokonano oceny okoliczności faktycznych w postępowaniu dowodowym w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy;

• art. 107 § 3 K.p.a. – poprzez niewskazanie lub niedostateczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których oparto orzeczenia oraz powodów, dla których odmówiono uwzględnienia innych dowodów;

• art. 15 K.p.a. – w ten sposób, że postępowanie przed organem II instancji nie doprowadziło do rzeczywistej kontroli wydanego orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi profesjonalny pełnomocnik w sposób obszerny zaprezentował argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów. Między innymi zaznaczono, że podstawą wniosku Cudzoziemca były zadeklarowane przezeń prześladowania, będące konsekwencją zarówno osobistego czynnego udziału w I. wojnie [...], jak i udziału jego synów w obu konfliktach [...]. Cudzoziemiec był zatrzymywany, a wydarzenia te stopniowo przybierały na częstotliwości. Uciekając z kraju pochodzenia szukał schronienia przed prześladowaniami, chcąc ochronić życie własne i członków swej rodziny. Wskazano, iż osoby, które próbowały uzyskać ochronę poza granicami, po powrocie do kraju pochodzenia stają się ofiarami aktów przemocy. Zarzucono także Radzie pominięcie zeznań o nasilaniu się zatrzymań skarżącego do 2010 r., w sytuacji gdy organy obu instancji nie zaprzeczają, iż Cudzoziemiec podczas tych zatrzymań był poddawany przemocy. Podkreślono, że wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść Skarżącego. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, dla udzielenia ochrony wystarcza, że istnieją uzasadnione podstawy do stwierdzenia możliwości prześladowania, co stwarza możliwość chociażby udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W skardze podniesiono również brak rozważenia stanu zdrowia małżonki cudzoziemca, w kontekście zasadności objęcia obojga ochroną, czy też pominięcie naruszenia prawa do życia w rodzinie.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Rady naruszyła przepisy obowiązującego prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że uprzednio rozstrzygał już w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30.11.2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1173/12 uchylił uprzednią decyzję Rady, utrzymującą w mocy decyzję I. instancji. W wyroku tym sformułowane zostały szczegółowe wskazania dla Rady, które winny zostać uwzględnione przy ponownym rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca. Sąd wyraził bowiem przekonanie, że dopiero zastosowanie się do nich pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co z kolei stworzy możliwość wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu. Wobec zatem braku wnikliwego wyjaśnienia sprawy przez Radę w trybie art. 15 K.p.a., czego konieczność wskazał WSA w cyt. prawomocnym wyroku, zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję odmowną, należało uznać za przedwczesną, w kontekście odmowy udzielenia zezwolenia chociażby na pobyt tolerowany.

W ocenie składu obecnie orzekającego w tej sprawie, Rada nie zastosowała się do wskazań WSA, czym naruszyła art. 153 P.p.s.a., poprzez to prowadząc do braku prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30.11.2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1173/12 stwierdził, że przy wydaniu poprzedniej decyzji Rady doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że obowiązkiem Rady do Spraw Uchodźców, będącej w rozpatrywanej sprawie organem odwoławczym, zgodnie z wyrażoną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego było ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w jej całokształcie. Stwierdził, że zadaniem organu odwoławczego nie jest wyłącznie kontrola decyzji wydanej przez organ I instancji, ale rozpatrzenie wszelkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, chodzi zatem o dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy. Sąd stwierdził wówczas, że w rozpatrywanej sprawie wymóg ten nie został spełniony przez Radę do Spraw Uchodźców. Braku spełnienia tego wymogu Sąd upatrywał w braku odniesienia się do obszernych twierdzeń skarżącego, zgłoszonych podczas przesłuchania w dniu 21.09.2011 r. (k. 99 – 108 akt administracyjnych). Sąd wskazał, że zakres zeznań skarżącego wykraczał znacząco ponad te okoliczności, które podniesione zostały we wniosku statusowym i wskazywał na liczne zatrzymania skarżącego dokonywane przez przedstawicieli struktur władze federalnych oraz republikańskich, w tym także po 2006 r., aż do czasu wyjazdu Skarżącego z kraju pochodzenia w grudniu 2010 r. W ocenie Sądu wówczas rozpatrującego sprawę, treść uzasadnienia zaskarżonej wówczas decyzji potwierdzała, że organ odwoławczy przeanalizował wyłącznie oświadczenie skarżącego złożone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, dotyczące jednorazowego zatrzymania skarżącego w 2006 r. i na tej podstawie przyjął brak dowodów na aktualne podejmowanie wobec skarżącego działań mających charakter prześladowań. Jednocześnie organ I. instancji, po przeanalizowaniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie odmówił wiarygodności oświadczeniom Skarżącego, złożonym podczas przesłuchania w dniu [...].09.2011 r. i uwzględnił je przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Oświadczenia Skarżącego podlegały ocenie organu I. instancji przy badaniu istnienia przesłanek do udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Orzekający wówczas WSA stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonej wówczas decyzji nie wynika dlaczego Rada do Spraw Uchodźców pominęła i w konsekwencji nie rozważyła wskazanych okoliczności, przedstawionych przez Skarżącego w toku przesłuchania statusowego, a tym samym de facto zanegowała okoliczności dotyczące zatrzymań skarżącego po 2006 r. Konkludując, WSA w wyroku wiążącym zarówno Sąd obecnie rozpoznający skargę, jak i Radę podkreślił, że okoliczności podniesione przez Skarżącego w toku przesłuchania, a dotyczące jego wielokrotnych zatrzymań po 2006 r. (aktywności przedstawicieli struktur siłowych względem Skarżącego) mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia w sprawie stanu faktycznego. Przeanalizowanie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla zbadania zasadności wniosku Skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, kwestii oceny wystąpienia w sprawie przesłanek do udzielenie ochrony uzupełniającej czy też udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W tym stanie rzeczy, wobec ponownego braku rozważenia okoliczności podniesionych przez Skarżącego w toku przesłuchania, a dotyczących jego wielokrotnych zatrzymań po 2006 r. (aktywności przedstawicieli struktur siłowych względem Skarżącego), które jak stwierdził WSA, mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia w sprawie stanu faktycznego - prowadziło do przedwczesności utrzymania w mocy owej decyzji odmownej. Pominięto bowiem wskazania i ocenę prawną dokonaną przez WSA w wyroku z 30.11.2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1173/12. Zatem, w ocenie Sądu obecnie rozpoznającego skargę, przy wydaniu zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [....].04.2013 r. doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a., a w jego wyniku istotnego naruszenia art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy bowiem, wbrew wymogom wynikającym z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. w dalszym ciągu nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w kontekście aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca oraz nie dopełnił obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Rada do Spraw Uchodźców naruszyła także art. 80 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaskarżona decyzja (jej uzasadnienie) nie odpowiada treści art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W dalszym ciągu nie zajęto stanowiska co do podniesionych w odwołaniu licznych zatrzymań skarżącego, dokonywanych przez przedstawicieli struktur władz federalnych oraz republikańskich, w tym także tych mających miejsce po 2006 r., aż do czasu wyjazdu Skarżącego z kraju pochodzenia w grudniu 2010 r. Okoliczność tę, o czym była już mowa, WSA w poprzednim prawomocnym wyroku uznał za mającą podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w kontekście prawidłowego ustalenia jej stanu faktycznego.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, ponownie rozpatrując sprawę Rada do Spraw Uchodźców uwzględni ocenę prawną i wskazania sformułowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz uprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.11.2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1173/12. Dokona wszechstronnej i wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem wszystkich zarzutów odwołania. Wyniki tej oceny przedstawi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 153 P.p.s.a. - orzekł jak w pkt. 1. sentencji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 152 P.p.s.a. - orzekł jak w pkt. 2. sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt. 3 sentencji na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 P.p.s.a.