Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 954/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 79a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. spraw ze skarg D.T. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. - nr [...], - nr [...], - nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 r. 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], [...], [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego D.T. kwotę 1.491 (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotami skarg D. T. (dalej: wnioskodawca/skarżący) są trzy decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. o tożsamym numerze [...] utrzymujące w mocy decyzje organu z dnia [...] lipca 2020 nr [...], [...] [...], którymi odmówiono skarżącemu zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okresy miesięczne: marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Skarżone decyzje zapadły w następującym stanie spraw. Pismem z dnia 15 kwietnia 2020 r. wnioskodawca złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za niego, jako osobę prowadzącą działalność, opłacającą składki wyłącznie za siebie, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Wniosek został złożony na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach).

Decyzjami z dnia [...] lipca 2022 r. organ odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia za poszczególne okresy. W uzasadnieniu wskazał, że określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach warunkiem zwolnienia jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych za przedmiotowe okresy nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik był zwolniony z obowiązku ich składania. W ocenie organu, zwolnienie nie przysługuje wnioskodawcy, bowiem dokumenty rozliczeniowe nie zostały do 30 czerwca 2020 r. złożone.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podniósł, że nie zatrudnia w swojej firmie pracowników, a składki opłaca wyłącznie za siebie. W poprzednich latach w takim wypadku wystarczające było złożenie wyłącznie pierwszej deklaracji w roku, a deklaracje za następne miesiące były "klonowane". Wnioskodawca zaznaczył, że był przekonany o obowiązywaniu analogicznej zasady w 2020 r. Deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 r. złożył niezwłocznie po otrzymaniu decyzji, w dniu [...] lipca 2020 r.

Decyzjami z dnia [...] września 2020 r. organ utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcia. Jak zaznaczył organ w nawiązaniu do twierdzeń wnioskodawcy, "klony" deklaracji tworzą się w przypadku, gdy nie zachodzą zmiany w podstawie wymiaru składek, zaś w przypadku wnioskodawcy nastąpiła zmiana w wysokości składek, co obligowało go do złożenia deklaracji uwzględniającej te zmiany, w terminie do 30 czerwca 2020 r.

Na powyższe decyzje skarżący – reprezentowany przez adwokata – wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Podniósł naruszenia art. 31zq ustawy o szczególnych rozwiązaniach, poprzez wydanie decyzji odmownej pomimo, że skarżący spełniał kryteria przyznania zwolnienia oraz art. 31zq ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) poprzez błędne uznanie, że skarżący był zobowiązany do złożenia deklaracji, w sytuacji w której przysługuje mu zwolnienie z obowiązku przedkładania deklaracji. Podniósł również naruszenie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 2495, dalej: rozporządzenie z dnia 20 grudnia 2018 r.). W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji zaskarżonych i je poprzedzających.

Uzasadniając skargi, skarżący podkreślił, że przewidziany w art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach warunek złożenia deklaracji do 30 czerwca 2020 r. nie dotyczy płatników składek zwolnionych z obowiązku składania deklaracji. Przywołując treść art. 47 ust. 2 i następne u.s.u.s., skarżący wywiódł, że nie był zobowiązany do przedłożenia deklaracji rozliczeniowych, bowiem był zwolniony z obowiązku comiesięcznego przekazywania druków, jako że nie zatrudnia pracowników, jest przedsiębiorcą o statusie samozatrudnionego, opłaca składki wyłącznie za siebie, od najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. Skarżący wskazał, że na podstawie rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2018 r., jego deklaracje były przetwarzane co miesiąc na zasadzie "klonowania".

Odpowiadając na skargi, organ wniósł o ich oddalenie i podkreślił, że twierdzenia skarg są oparte na błędnych założeniach, bowiem od 1 lutego 2020 r. zmieniły się przepisy regulujące składanie dokumentów rozliczeniowych. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2550, dalej: ustawa nowelizująca), ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek zgodnie z art. 18c ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu dotychczasowym, przekazuje informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 u.s.u.s. w brzmieniu dotychczasowym odpowiednio w raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r. a także – co zaakcentował organ – informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r., w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 u.s.u.s. Organ podkreślił, że dopiero wykonanie obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r. według nowego brzmienia przepisów, warunkuje tzw. "klonowanie" deklaracji w kolejnych miesiącach. Skoro zatem skarżący nie złożył dokumentów za luty 2020 r. w ustawowym terminie, czyli do 10 marca 2020 r., to nie był zwolniony z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. Organ przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Postanowieniami z dnia [...] lipca 2021 r. – w związku z dokonaną 4 marca 2021 r. nowelizacją rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773 ze zm.) – WSA w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawy WSA w Rzeszowie.

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Sąd postanowił połączyć sprawy ze skarg na decyzje dotyczące marca, kwietnia i maja do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygnaturą I SA/Rz 954/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Skargi zasługują na uwzględnienie.

Istotą sporu jest kwestia konsekwencji niezłożenia przez skarżącego, w okolicznościach właściwych badanej sprawie, deklaracji rozliczeniowych za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r. w terminie wskazanym w art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w kontekście wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za te okresy rozliczeniowe.

Otóż art. 31zo ustawy o szczególnych rozwiązaniach przewiduje możliwość przyznania wnioskodawcy (płatnikowi składek) zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek, pod określonymi warunkami.

W myśl art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Terminy i sposób złożenia dokumentów rozliczeniowych przez płatników zostały uregulowane w art. 47 u.s.u.s..

Podkreślenia wymaga, że do postępowań zakończonych wydanymi w powyższym stanie prawnym decyzjami, będącymi przedmiotem skarg, z mocy art. 123 u.s.u.s. oraz art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), miały zastosowanie przepisy K.p.a., w tym zasady ogólne. Stanowią one między innymi, że organy administracji publicznej obowiązane są: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.).

W ocenie Sądu, w niniejszych sprawach doszło do naruszenia w stopniu istotnym, determinującym treść rozstrzygnięcia, art. 9 K.p.a. i art. 79a § 1 K.p.a., którymi to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego rozpoznawanych spraw wskazać należy, że w następstwie złożonego przez skarżącego wniosku, doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 K.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa, strona nie poniosła szkody. Nie można tracić z pola widzenia, że chodzi o rozwiązania nowe, podyktowane nadzwyczajną sytuacją, co tym bardziej winno skłaniać organ do pieczołowitego wywiązywania się z obowiązków wynikających z w/w zasad postępowania. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ powinien był – w rozsądnym terminie – udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 września 2021 r., I SA/Bd 410/21, wyrok WSA w Poznaniu z 14 lipca 2021 r., III SA/Po 940/20). Chodzi oczywiście o taki sposób informowania strony, aby nie tylko uświadomić jej o ciążących na niej powinnościach oraz konsekwencjach nie zadośćuczynienia tym obowiązkom, ale także, aby umożliwić ich spełnienie, a więc zakreślenie w tym celu niezbędnego terminu.

Jak z kolei stanowi art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Skoro zatem organ działał w przeświadczeniu, że skarżący nie jest zwolniony ze składania deklaracji, a dokumentacji rozliczeniowej brakowało, to zgodnie z powołanym przepisem organ był zobligowany do zasygnalizowania skarżącemu, że nieuzupełnienie w określonym terminie stwierdzonych braków będzie skutkowało negatywnym rozpatrzeniem wniosku.

W aktach rozpoznawanych spraw brak jest dowodów na to, że organ udzielił stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących deklaracji rozliczeniowych. Zaniechanie działań informacyjnych w niniejszej sprawie uniemożliwiło skarżącemu uzupełnienie brakującej dokumentacji w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. In concreto bezczynność skarżącego, zarzucana przez organ, wynikała z przeświadczenia, że nie ma on obowiązku składania comiesięcznych deklaracji, a nie ze świadomego łamania tegoż obowiązku. Notabene w zakresie korzystania z tej ulgi skarżący także nie uzyskał żadnej pomocy czy wyjaśnień ze strony organu, co później determinowało niespełnienie warunku formalnego zarzucanego przez ZUS w niniejszej sprawie.

Zwrócić należy uwagę także na okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, zaś to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa.

Co więcej, Sąd stwierdził, że zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne decyzji wydanych w kontrolowanych sprawach narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na ich wynik.

Art. 77 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zdanie drugie K.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę jej poprawności, w tym również przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny nie może zastępować organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Organ nie ustalił i należycie nie wyjaśnił w uzasadnieniach decyzji okoliczności czy skarżący, jako płatnik składek, był zobowiązany złożyć wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek również deklaracje rozliczeniowe, czy też był z tego obowiązku zwolniony. Dopiero w odpowiedziach na skargi organ rozwinął argumentację odnoszącą się do powodów niemożności uznania skarżącego za zwolnionego ze składania dokumentów rozliczeniowych, przywołując art. 4 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej oraz art. 18c ust. 9 i 47 ust. 2g u.s.u.s. Odpowiedź na skargę nie może jednak uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź ta nie może być traktowana jako "aneks" do kwestionowanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2020 r., I SA/Bd 607/20).

Obowiązkiem organu było zatem przytoczenie w decyzjach stosownych przepisów u.s.u.s, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym, a następnie wyjaśnienie stronie dlaczego – zdaniem organu – miała obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej. Organ jednak tego nie uczynił. Uzasadnienia decyzji obu instancji są lakoniczne i ogólnikowe. W decyzjach I instancji zupełnie brak rozważań na temat. Z kolei w decyzjach utrzymujących je w mocy, wywód organu sprowadza się do zdania, że "nastąpiła zmiana w wysokości składek w związku z powyższym obowiązany Pan był do złożenia deklaracji". Nie można zatem skontrolować prawidłowości tezy organu, że na skarżącym spoczywał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych.

Prócz powyższych rozważań, Sąd zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt. Chodzi mianowicie o charakter przesłanki zwolnienia, jaką stanowi złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiące objęte wnioskiem płatnika, do dnia 30 czerwca 2020 r. Z literalnego brzmienia art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że zwolnienie nie może być udzielone, jeżeli podmiot o nie występujący nie dopełnił tego rodzaju obowiązku. W tym jednak zakresie należy wziąć pod uwagę także rezultaty innych rodzajów wykładni, w szczególności systemowej i funkcjonalnej. W ramach tej ostatniej, istotne są cele jakie przyświecały ustawodawcy, tworzącemu podstawy udzielania wsparcia przedsiębiorcom, między innymi, w formie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, a także swoistego rodzaju proceduralne ułatwienia, odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach. Wyrazem tego rodzaju zamierzeń ustawodawcy jest art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, który stanowi w ust. 1, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, przedawnienia, których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2).

Z treści przytoczonej wyżej regulacji wynika, że złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiące objęte wnioskiem, warunkujące przyznanie zwolnienia, należy traktować jako czynność kształtującą prawa i obowiązki strony. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, tego rodzaju termin jest terminem przywracalnym, tymczasem terminy prawa materialnego, nie wykazują tego rodzaju cechy. Co prawda omawiany przepis nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, gdyż został wprowadzony do ustawy o szczególnych rozwiązaniach z dniem 16 grudnia 2020 r., to jednak stanowi on w tym wypadku istotną wskazówkę interpretacyjną. Innym aspektem, który nie powinien umykać organowi, jest to, że chodzi o rozwiązania ekstraordynaryjne, wprowadzane w krótkim czasie, praktycznie bez okresów przejściowych. A więc gdy strona znalazła się w sytuacji uprawniającej do poszukiwania wsparcia publicznego, niwelującego w pewnym zakresie odczuwane skutki wprowadzonego stanu epidemii, co jest sensem omówionych na wstępie rozwiązań, powinna otrzymać od organu, za pośrednictwem którego wsparcie owe otrzymuje, daleko posuniętą pomoc w wypełnieniu przesłanek formalnych.

W związku z tym za zasadny uznać należy pogląd, że złożenie deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r., zgodnie z zamysłem ustawodawcy, nie ma w istocie charakteru czysto materialnoprawnego warunku przyznania zwolnienia, ale pełni przede wszystkim funkcję informacyjną dla organu, odnośnie do wartości przyznawanej stronie ulgi. Sąd zauważa również, że wydając decyzje w II instancji ([...] września 2020 r.) organ był w posiadaniu dokumentów rozliczeniowych skarżącego za przedmiotowe miesiące (złożonych, jak sam organ przyznał, w dniu [...] lipca 2020 r.). Tym bardziej wskazane wyżej uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa skarżącego, nawet jeżeli nie złożył deklaracji we wskazanym terminie.

W związku z powyższym rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawioną przez Sąd interpretację charakteru warunku złożenia deklaracji w terminie do 30 czerwca 2020 r., z uwzględnieniem wniosków płynących z regulacji art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, uznając deklaracje złożone przez skarżącego jako spełniające tę przesłankę i w oparciu o deklaracje, wniosek skarżącego i dane znane organowi z urzędu, rozważy pozostałe warunki przyznania wnioskowanego zwolnienia. Uzasadnienie ewentualnego rozstrzygnięcia w formie decyzji będzie odpowiadało art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. w sposób umożliwiający poznanie motywów rozstrzygnięcia zarówno skarżącemu, jak też – ewentualnie – sądowi administracyjnemu.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że konieczne stało uchylenie decyzji zaskarżonych i je poprzedzających, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 1 491 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, poniesionych w sprawach I SA/Rz 954/21, I SA/Rz 955/21 i I SA/Rz 956/21, połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod niniejszą sygnaturą. Kwota ta obejmuje w każdej połączonej sprawie zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 480 zł, a także zwrot poniesionych przez skarżącego kosztów uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).