Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 734/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 76 ust. 1 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010r. Starosta Powiatu orzekł o obowiązku zwrotu przez P.K. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego (zasiłku dla bezrobotnych) za okres od [...] czerwca 2009r. do [...] lipca 2009r., od [...] lipca 2009r. do [...] lutego 2010r. w kwocie 3.910,10 zł. Od powyższej decyzji strona nie odwołała się.

W dniu [...] kwietnia 2010r. P.K. złożył wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia wskazując, iż sytuacja majątkowa nie pozwala mu na jego zwrot. Wnioskodawca wskazał, że nie uzyskuje dochodu, zaciągnął kredyt hipoteczny wraz ze swoją dziewczyną na zakup lokalu mieszkalnego, nadto utrzymują się oboje jedynie z uzyskiwanego przez dziewczynę wynagrodzenia za pracę.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. ([...]) Starosta Powiatu, po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, odmówił umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.910,10 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż sytuacja materialna P.K., który prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M.D. (dochód gospodarstwa domowego 2532,10 zł), pozwala na spłacenie w ratach nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego.

P.K. w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie i umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Odwołujący się zakwestionował fakt uwzględnienia, przy ocenie przesłanek umorzenia ww. należności, wysokości dochodów jego konkubiny. Ponadto skarżący zarzucił organowi, że oceniając jego sytuację materialną uwzględnił jego przyszłe dochody z umowy o pracę, którą ma dopiero podjąć, a skoro tak to winien również uwzględnić koszty utrzymania dziecka strony i konkubiny oraz fakt, iż będzie go obciążać świadczenie alimentacyjne, którego zaspokojenie ma pierwszeństwo przed kosztami egzekucyjnymi.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. ([...]) Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 69 poz. 415 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na przesłanki wynikające z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczące odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenie albo umorzenia tych należności w całości albo w części. Ponadto Wojewoda przywołał ustalenia poczynione w trakcie postępowania i wskazał, że:

- P.K. posiada majątek, z którego można dochodzić należności, to jest udział 1/2 części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni 48,10 m2,

- strona zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M.D.. Od dnia [...] maja 2010r. ww. został zatrudniony na okres próbny do dnia [...] lipca 2010r. ze stawką 9,50 zł na godz., co daje średnio 1672 zł brutto miesięcznie, a po potrąceniach 1230,92 zł netto. Dochody konkubiny M.D. wynoszą netto 2332,10 zł miesięcznie. Łączny dochód przypadający na wspólnie prowadzone gospodarstwo domowe wynosi 3563,02 zł miesięcznie.

Organ ustalił, że wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 1679 zł, czyli na wyżywienie i inne wydatki pozostaje kwota 1883,95 zł.

Wojewoda podał, iż nie ma podstaw do stwierdzenia, aby spłacenie w ratach nienależnie pobranego świadczenia pozbawiło skarżącego niezbędnych środków utrzymania. Jednocześnie organ drugiej instancji poinformował, iż nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, aby w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Podsumowując Wojewoda stwierdził, iż w razie zmiany sytuacji finansowej, strona może ponownie wystąpić z wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję Wojewody złożył P.K., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Skarżonej decyzji strona zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegające na jego niezastosowaniu pomimo uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, którego skutkiem był błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących postawę wydanej decyzji, polegający w szczególności na uwzględnieniu przy ocenie, czy zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 4 ww. ustawy, dochodów uzyskiwanych przez konkubinę skarżącego, podczas gdy pomiędzy skarżącym i jego konkubiną M.D. nie istnieje wspólność majątkowa małżeńska, co skutkować winno nieuwzględnieniem jej dochodów przy ocenie skuteczności ewentualnie prowadzonej egzekucji.

II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w szczególności uwzględnieniu przy ocenie, czy zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jedynie części kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych wydatków.

W uzasadnieniu skargi P.K. przywołał argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz podkreślił, iż fakt wspólnego zamieszkiwania z konkubiną M.D. nie oznacza, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący wniósł ponadto o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – dalej jako "P.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu w stopniu, który uzasadniałby jej usunięcie z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 76 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) – dalej jako "ustawa". Stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną do tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl ust. 7 art. 76 starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki,

o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Przedmiot rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej stanowi wyłącznie kwestia legalności decyzji organów administracji i postępowania w sprawie administracyjnej, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2010 r.,

o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych. Przedmiotem analizy Sądu w rozpoznawanej sprawie nie pozostaje zatem to czy świadczenie zostało istotnie pobrane nienależnie, ale to czy ostateczna decyzja

o odmowie umorzenia przedmiotowych należności wydana została zgodnie z przepisami prawa.

Podkreślenia wymaga, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 - 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...) nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w pkt 1 - 4 ustępu 7 artykułu 76 powoduje, że - jak wskazuje na wstępie cytowany art. 76 ust. 7 - "starosta może" umorzyć należności a nie - że starosta umarza (tj. "musi" umorzyć) należności. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że mamy do czynienia z decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd administracyjny nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, iż organ może dokonać swobodnego wyboru oraz czy dokonując wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, dopuszczając się dowolności wyboru, tj. dokonując wyboru bez poprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron i w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej a nie innej możliwości rozstrzygnięcia.

W przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 27 lutego 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 579/06, opubl. LEX nr 341251) wskazał, iż sposób kontroli sądu administracyjnego jest zatem nieco odmienny, niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Jednocześnie NSA podkreślił, iż w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego odnoszącą się do chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie.

Wobec powyższego Sąd badając zgodność z prawem decyzji wydanej

w granicach uznania administracyjnego nie wnika w celowość zawartego w niej rozstrzygnięcia, ale kontroluje czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Uznaniowość bowiem nie oznacza całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu.

Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy administracji obu instancji, pomimo częściowo błędnej wykładni przepisu art. 76 ust. 7 ww. ustawy, prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy prawa, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.

Odmowa umorzenia P.K. należności oparta została na ustaleniu, że jego łączny dochód wraz z konkubiną M.D., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wynosił w dacie wydania zaskarżonej decyzji 3563,02 zł netto miesięcznie. Przy ustaleniu tym organ uwzględnił dochód uzyskiwany przez P.K. (z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości średnio 1230 zł netto) oraz dochód M.D. (z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2332,10 zł). Organ wskazał, iż udokumentowane wydatki gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie 1679,07 zł (w tym: opłata za gaz – 24,54 zł, opłata za energię elektryczną – 32,65 zł, czynsz za mieszkanie – 410,24 zł, rata kredytu hipotecznego – 712 zł, rata kredytu konsumpcyjnego – 376,64 zł, abonament telefoniczny – 55,00 zł, abonament telewizji "n" – 68 zł). Mając powyższe na uwadze organ uznał, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie daje podstaw do stwierdzenia, że spłacenie w ratach nienależnie pobranego świadczenia pozbawi stronę niezbędnych środków utrzymania, uwzględniając nawet wydatki ponoszone na wyżywienie i inne.

Zważyć przyjdzie, iż wskazany przepis art. 76, a także pozostałe przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie zawierają postanowień pozwalających na możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia od osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z osobą zobowiązaną do zwrotu. Dodać należy, że jedynie Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera postanowienia, które mogą mieć wpływ na ustalenie sytuacji majątkowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia.

Oznacza to, jak zasadnie podnosi skarżący, iż badając zaistnienie przesłanek warunkujących możliwość podjęcia decyzji o umorzeniu spornej należności organ, co do zasady, winien oceniać sytuację majątkową i możliwości finansowe skarżącego – jako osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Stanowisko organów w tym zakresie wskazuje więc na częściowo błędną interpretację art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w takim zakresie w jakim uwzględnia "łączny dochód przypadający na wspólnie prowadzone gospodarstwo domowe".

Zasadne jest jednakże stanowisko organów w tym aspekcie, w jakim przy ustaleniu rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w szczególności wysokości miesięcznych niezbędnych środków jego utrzymania, uwzględniały one fakt wspólnego zamieszkiwania skarżącego z konkubiną (w lokalu mieszkalnym do którego prawo jest ich współwłasnością w równych częściach) i prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa domowego. O ile bowiem należy zgodzić się ze skarżącym, iż fakt pozostawania w faktycznym pożyciu i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie jest równoznaczny pod względem prawnym z istnieniem wspólności majątkowej małżeńskiej, a tym bardziej nie oznacza współodpowiedzialności konkubentów za zobowiązania jednego z nich, to jednocześnie taka sytuacja faktyczna uzasadnia jednakże obowiązek wspólnego ponoszenia kosztów związanych z utrzymaniem wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego.

Konkubinat został zdefiniowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 marca 1988r. (sygn. akt I KR 50/88, opubl. OSPiKA 1989/4 poz. 89) i tak przez konkubinat rozumieć należy współżycie analogiczne do małżeńskiego z tą różnicą, że pozbawione legalnego węzła. Oznacza to istnienie ogniska domowego charakteryzującego się duchową, fizyczną i ekonomiczną więzią łączącą mężczyznę oraz kobietę. Słusznie więc organy ustaliły, iż skarżący wspólnie z M.D. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, tak bowiem można mówić o osobach pozostających w konkubinacie, razem mieszkających i spodziewających się dziecka (zaświadczenie lekarskie z [...] maja 2010r. – załącznik nr 15 akt adm. sprawy). Ponadto z akt sprawy wynika, iż cześć rachunków np. za prąd czy gaz jest wystawiana na P.K., który jest również kredytobiorcą (kwota kredytu to około 58000 franków szwajcarskich). Oprócz tego w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania skarżący w rubryce dotyczącej m.in. kosztów utrzymania mieszkania podał, iż czynsz wynosi 410 zł, rata kredytu mieszkaniowego wynosi 712 zł, rata kredytu konsumpcyjnego to 376,64 zł, prąd – 32 zł, opłata za gaz – 24 zł, telewizja cyfrowa 68 zł, telefon i internet to kwota rzędu 115 zł. Trudno więc przyjąć, że skarżący jest w stanie sam ponosić koszty utrzymania mieszkania. Nie można również tracić z pola widzenia faktu, iż skarżący w ww. oświadczeniu wymienił M.D. jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (załącznik nr 13 w aktach adm. sprawy).

W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych i zgromadzonych przez organy dowodów, prowadzi do wniosku, iż okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższa, częściowo nieprawidłowa interpretacja przepisu prawa materialnego tj. art. 76 ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Organy bowiem, wbrew zarzutowi skarżącego, wyczerpująco zgromadziły dowody umożliwiające ocenę jego sytuacji majątkowej w dacie rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.

Bezspornym w sprawie jest fakt, iż P.K. oraz jego konkubina M.D. posiadają udziały po 1/2 części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni 48,10 m2 oraz, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji pozostawał skarżący w zatrudnieniu ze stawką 9,50 zł na godz. (organ obliczył, iż przy założeniu średniomiesięcznego czasu pracy 176 godzin wynagrodzenie skarżącego wyniesie 1672 zł brutto miesięcznie). Strona zamieszkuje wspólnie z konkubiną M.D., której dochody netto wynoszą 2332,10 zł miesięcznie.

Ponadto z akt sprawy wynika, iż skarżący otrzymuje alimenty od swego ojca

w wysokości 200 zł miesięcznie (oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania zał. nr 13 akt administracyjnych, oświadczenie na rozprawie sądowej w dniu 10 listopada 2010r.).

Abstrahując zatem od kwestii sumy miesięcznych dochodów uzyskiwanych łącznie przez skarżącego oraz jego konkubinę, zważyć należy iż P.K. nie kwestionuje prawidłowości ustaleń organów, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji uzyskiwał dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz alimentów, co łącznie miesięcznie stanowi kwotę około 1430 zł netto.

Z akt sprawy, w szczególności z oświadczenia skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. jednoznacznie wynika, iż zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swą konkubiną w lokalu stanowiącym ich współwłasność w częściach równych. Skarżący wskazał jako wspólne dla tego gospodarstwa domowego i udokumentował wydatki ponoszone z tytułu czynszu - 410,24 zł, raty kredytu hipotecznego – 712 zł, raty kredytu za sprzęt gospodarstwa domowego – 376,64 zł, opłaty za gaz – 24,54 zł, opłata za energię elektryczną – 32,65 zł, telefon – 100,00 zł, abonament telewizji cyfrowej – 68 zł, internet-15 zł. Z powyżej wskazanych przyczyn nie może budzić wątpliwości, iż dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego należy uwzględnić jedynie odpowiadającą stanowi faktycznemu część wydatków ponoszonych z tytułu utrzymania wspólnego lokalu mieszkalnego, w którym skarżący zamieszkuje wspólnie z konkubiną i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe (co potwierdził we wskazanym wyżej oświadczeniu). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zgromadzony materiał dowodowy i dokonane na jego podstawie ustalenia organów, w ocenie Sądu, dawały podstawę do uwzględnienia, tak jak czyniły to organy, wspólnego partycypowania w kosztach związanych z utrzymaniem wspólnego lokalu mieszkalnego. Wobec powyższego przy ustalaniu sytuacji majątkowej skarżącego uwzględnić należy połowę udokumentowanych przez skarżącego niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem, w tym z użytkowaniem lokalu mieszalnego.

Podkreślić także należy, iż w sprawie, w której skarżący domaga się umorzenia należności, powołując się na brak możliwości ich spłaty spowodowany swą sytuacją majątkową i rodzinną, winien on udokumentować ten fakt i przedłożyć organowi stosowne dowody celem uwiarygodnienia swych twierdzeń.

W świetle przepisu art. 76 ust. 7 pkt 2 ww. ustawy, prawidłowe jest także stanowisko Wojewody, iż nie wszystkie wskazane przez skarżącego wydatki, można zaliczyć do kategorii "niezbędnych środków utrzymania", w rozumieniu tego przepisu. Nie stanowią takich z pewnością podwyższone wydatki związane z usługami internetu, telefonicznymi, telewizji cyfrowej. Także wskazana jako wydatki rata kredytu zaciągniętego przez konkubinę skarżącego na zakup sprzętów gospodarstwa domowego, nie może być oceniana w kategorii niezbędnych środków utrzymania.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy administracji publicznej dokonały analizy okoliczności faktycznych w sprawie, w stopniu pozwalającym na dokonanie oceny, iż sytuacja majątkowa P.K. nie pozbawia go realnej możliwości zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W szczególności prawidłowo organy ustaliły, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia należności, o których mowa w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Organy administracji trafnie uznały, iż sytuacja materialna skarżącego umożliwia mu spłatę zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Jest on bowiem współwłaścicielem prawa do lokalu mieszkalnego, uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę oraz alimentów. Jednocześnie zamieszkuje wspólnie z konkubiną, uzyskującą świadczenia z tytułu umowy o pracę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. P.K. posiada majątek, z którego można dochodzić należności, jak również nie uprawdopodobnił, że dochodzenie tych należności pozbawi go niezbędnych (czyli podstawowych) środków utrzymania. Na obecnym etapie postępowania (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) uwzględniając sytuację majątkową skarżącego, nie zaistniały także żadne przesłanki dla przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Należy przy tym zaznaczyć, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a z akt sprawy nie wynika, iżby wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne.

Ponadto organ, zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy zasięgnął opinii powiatowej rady zatrudnienia (protokół z posiedzenia Rady z dnia [...] czerwca 2010r. znajduje się

w aktach administracyjnych sprawy jako złącznik nr 20), która nie wyraziła zgody na umorzenie przedmiotowych należności, podając ponadto, iż osoby znajdujące się

w znacznie gorszej sytuacji materialnej spłacają swoje zobowiązania. Z ww. protokołu wynika również, że skarżący podczas posiedzenia organu opiniującego stwierdził, iż nie rozważał złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w świetle przepisów cytowanej wyżej ustawy obowiązkiem osoby, która uzyskała świadczenia, co do których następnie właściwy organ w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdził, iż są one nienależne, jest zwrot tych świadczeń (art. 76 ust. 1 ustawy). Nie jest także dopuszczalne uchylanie się od tego obowiązku jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę. Wobec powyższego osoba zobowiązana winna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia, w całości lub chociażby w części. Następnie, jeżeli sytuacja rodzinna i majątkowa zobowiązanego nie umożliwia realizacji zobowiązania w całości lub w części, może skorzystać z możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego (czyli przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej do zwrotu), bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązana albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Przy czym przypomnieć należy, iż nawet przy spełnieniu którejkolwiek z przesłanek umożliwiających umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, nie jest to zasadą, ani obowiązkiem organu, lecz jedynie zależy od jego uznania. Dodatkowo, z uwagi na charakter spornych świadczeń, godzi się zwrócić uwagę, że w interesie społecznym leży przede wszystkim to, aby ewentualnie pobrane nienależnie świadczenia udzielone w ramach pomocy Państwa jak najszybciej zostały zwrócone, celem dalszego wykorzystania na cele publiczne.

Analiza akt sprawy wskazuje, iż przed zgłoszeniem wniosku o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, skarżący nie zwrócił należności nawet w części, nie wnioskował także o rozłożenie należności na raty bądź odroczenie terminu zwrotu, lecz od razu o umorzenie należności w całości.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy strona wskazuje, iż comiesięcznie ponosi znaczne koszty związane między innymi ze spłatą rat kredytów, co oznacza, iż dysponuje niezbędnymi w tym celu środkami finansowymi. Można zatem oczekiwać, aby skarżący adekwatnie podjął próbę realizacji swych zobowiązań z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, nawet w sytuacji gdy pogorszyć to ma jego aktualną sytuację finansową.

Powyższe nie wyklucza, na co wskazał Wojewoda, że w przypadku zmiany okoliczności faktycznych skarżący może w każdym czasie, uwzględniając swą aktualną sytuację majątkową i rodzinną, wystąpić ze stosownym wnioskiem w zakresie odroczenia terminu płatności, rozłożenia należności na raty, bądź umorzenia należności w całości lub w części.

Z tych powodów Sąd uznał, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnych uzasadnień odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów, określonego w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które obligowałoby do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego – skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.