Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 911/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 88   ust. 4
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. C. i K. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] – obie w części dotyczącej odmowy K. S. i M. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie pierwszym nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących M. C. i K. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz M. C. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z kosztami przejazdu do sądu.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

S. B. złożył w dniu [...] października 1990 r. do Urzędu Miejskiego w G. oraz w dniu [...] grudnia 2006 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w G. wnioski dotyczące zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych przez J. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...] , tj. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha i domu [...] izbowego z budynkami gospodarczymi.

Pismem z dnia 26 sierpnia 1991 r. Urząd Miejski w G. poinformował S. B. o wstrzymaniu zaliczenia wartości mienia nieruchomego, pozostawionego poza granicami kraju - do czasu wejścia w życie nowej regulacji ustawowej w tym zakresie.

Następnie przy piśmie z dnia 20 stycznia 2009 r. S. B. przesłał organowi prowadzącemu postępowanie m.in. dowody świadczące o posiadaniu obywatelstwa polskiego przez następców prawnych J. B., w tym kserokopie dowodów osobistych J. C., M. C. i K. S.

Z kolei wnioskiem z dnia 17 stycznia 2012 r. J. C. (zmarły w dniu [...] kwietnia 2012 r.) zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z dnia [...]lipca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził S. B. prawo do rekompensaty w części mu przysługującej z tytułu pozostawienia przez J. B. Brzezińską nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...] oraz odmówił K. S. i M. C. (następcom prawnym J. C.) potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...].

Wojewoda uznał, iż K. S. i M. C. nie spełnili wymogu wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. złożenia wniosku o rekompensatę w ustawowym terminie.

S. B. oraz K. S. i M. C. wnieśli odwołania od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...]sierpnia 2012 r., nr [...] , uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że H. C. i J. C. (spadkodawcy K. S. i M. C.) nie złożyli wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. B. Ponadto nie zostały przedłożone dokumenty potwierdzające, że S. B. - składając wniosek w dniu [...] października 1990 r. - występował również w imieniu swojej siostry H. C.. Minister wskazał, że organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę, powinien w szczególności przeprowadzić z urzędu postępowanie wyjaśniające, co do rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych przez J. B. poza byłym terytorium państwa polskiego oraz zwrócić się do właściwego rzeczoznawcy majątkowego o dokonanie korekty operatu szacunkowego.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] , działając m.in. na podstawie art. 7 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 w związku z art. 3 ust. i art. 8 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), w pkt 1 decyzji potwierdził, iż prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...], przysługuje S. B., w [...] części. W pkt 2 orzeczenia ustalił wartość nieruchomości pozostawionych przez J. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...] , na kwotę [...] zł - w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2012 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B. T.. Ustalił także wysokość rekompensaty, stanowiącej 20 % wartości pozostawionych nieruchomości, przysługującej z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w wysokości [...]zł (pkt 3 decyzji) i określił S. B. wysokość przysługującej rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...], na kwotę [...] zł (pkt 4 orzeczenia).

W ostatnim punkcie swojej decyzji Wojewoda odmówił K. S. i M. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty w części im przysługującej z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi B., gm. D., pow. B., woj. [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wymienił dowody, na podstawie których ustalił prawny i faktyczny stan sprawy oraz stwierdził, iż następcami prawnymi J. B., właścicielki przedmiotowej nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, są: S. B., K. S. oraz M. C.

Dodał, że tylko wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (lub jej pełnomocnika) wszczyna postępowanie, co statuuje uprawnienia wynikające z przymiotu strony postępowania. Postępowanie unormowane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. jest postępowaniem wszczynanym na wniosek strony, a nie z urzędu. Termin ustawowy do złożenia wniosku jest terminem prawa materialnego, a jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Na tę okoliczność powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/WA 2083/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 236/10.

Podkreślił, że organ wojewódzki nie jest ustawowo zobowiązany do poszukiwania osób potencjalnie uprawnionych do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a niniejsza sprawa została wszczęta przez S. B. wnioskiem z dnia 23 października 1990 r. W myśl art. 88 ust. 4, obowiązującej w dniu składania ww. wniosku ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługiwały łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Jednak do wniosku nie dołączono ani pełnomocnictwa pozostałych spadkobierców, ani tzw. wskazania dokonanego na rzecz wnioskodawcy, uprawniającego go do występowania o całość rekompensaty. Przy czym nie wynika z niego, aby S. B. działał również w imieniu innych spadkobierców właścicielki pozostawionych nieruchomości.

Następnie wnioskiem z dnia 6 grudnia 2006 r. S. B. ponownie zwrócił się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do przedmiotowej rekompensaty i wskazał, że postępowanie spadkowe po właścicielce pozostawionych nieruchomości nie zostało przeprowadzone. Podania S. B. z dnia 23 października 1990 r. oraz z dnia 6 grudnia 2006 r. nie budziły wątpliwości w identyfikacji strony wnioskującej, tj. tylko S. B.

Minister wskazał, że z treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. określającego termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do dnia 31 grudnia 2008 r. nie wynika wprost, że oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy - wskazujące osobę uprawnioną do rekompensaty - powinno też zostać złożone w tym terminie, zaś wniesione później jest bezskuteczne. Oświadczenia te mogłyby zostać złożone w terminie późniejszym, lecz tylko w takiej sytuacji, gdy osoby je składające w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. złożyły wniosek o przyznanie rekompensaty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1449/11).

W niniejszej sprawie J. C. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył do Wojewody [...] w dniu [...] stycznia 2012 r., czyli po terminie wyznaczonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wskazał w nim, że do tej pory "sprawę pilotuje, zajmuje się korespondencją i przedstawianiem dokumentów potwierdzających prawo do uzyskania odszkodowania brat zmarłej żony H., tj. S. B." - jednak w ocenie organu orzekającego S. B. wniósł jedynie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do przedmiotowej rekompensaty w części mu przysługującej. Nie wiedział on bowiem, kto będzie spadkobiercą właścicielki nieruchomości pozostawionych, zatem nie mógł reprezentować jej spadkobierców. Przy czym działając jako pełnomocnik S. B. obowiązany był ujawnić, że działa w imieniu i na rzecz mocodawcy, w przeciwnym wypadku działania procesowe będą zaliczone jako dokonane w jego własnym imieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. 1 OSK 280/11).

Organ stwierdził także, iż wartość nieruchomości pozostawionych przez J. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ustalona została na podstawie sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. i wynosi [...] zł. Zaś wysokość przysługującej S. B. rekompensaty, zgodnie z posiadanym udziałem w tym prawie, stanowi kwotę [...] zł.

K. S. i M. C. złożyli odwołanie od powyższej decyzji, w części dotyczącej odmowy potwierdzenia im prawa do rekompensaty. Wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji w tej części i orzeczenie co do istoty sprawy. Alternatywnie wnioskowali o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że kwestią sporną w postępowaniu jest okoliczność, czy S. B. składając wniosek dnia 23 października 1990 r., występował tylko we własnym imieniu, czy również w imieniu pozostałych spadkobierców właścicielki nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. W ocenie Ministra ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby S. B. występował w imieniu albo z upoważnienia swojej siostry H. C. Dopiero po upływie terminu do składania wniosków w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, strona w dniu 20 stycznia 2009 r. przedłożyła kopie dowodów osobistych, jak się później okazało spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej. Następnie w dniu 6 października 2009 r. przedłożyła organowi postanowienie spadkowe po J. B.. Wobec powyższego organ I instancji nie mógł wezwać pozostałych spadkobierców ww. zmarłej do zajęcia stanowiska w kwestii wstąpienia do toczącego się postępowania przed upływem terminu określonego w "ustawie zabużańskiej". Jednocześnie strony postępowania nie przedstawiły dowodów na okoliczność, że S. B. składając wniosek w dniu 23 października 1990 r. występował również w imieniu swojej siostry H. C.

Minister podkreślił, że kwestia tzw. "legitymacji łącznej" i spory wynikłe w zawiązku z art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), wielokrotnie były przedmiotem oceny w ramach postępowań sądowoadministracyjnych. Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy przyznawały rację stronom, gdy tylko organ administracji mógł mieć uzasadnioną wątpliwość, co do istnienia pozostałych spadkobierców (wyroki WSA w Warszawie o sygn. akt: I SA/Wa 629/11 z dnia 4 kwietnia 2010 r., I SA/Wa 654/10 z dnia 22 września 2010 r., I SA Wa 2476/10 z dnia 20 grudnia 2010 r. oraz I SA/Wa 295/11 z dnia 17 lutego 2012 r.).

W niniejszej sprawie S. B. wnioskiem z dnia 23 października 1990 r., wystąpił tylko we własnym imieniu. Przy czym prawdą jest, że J. C. w oświadczeniu z podpisem poświadczonym notarialnie wskazał, iż S. B. był i jest osobą wskazaną przez niego, jako upoważniony i uprawniony do rekompensaty. Należy jednak zauważyć, że aby wskazanie zachowało swoją ważność powinno być złożone przed upływem terminu z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. przed 31 grudnia 2008 r. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w orzecznictwie m. in. w wyroku WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1449/11 z dnia 6 marca 2012 r. Przy czym prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku zostały załączone do akt sprawy dopiero przy piśmie z dnia 6 października 2009 r. Fakt braku złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. powoduje wygaśniecie prawa do rekompensaty (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. I SA/Wa 2083/10).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. C. i K. S., zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. w całości oraz uchylenie w części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. - dotyczącej odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty M. C. i K. S.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wydane decyzje, a w szczególności art: 6, 7, 8, 9,12, 35 § 1 i 3, 36 § 1 i 2, 65 § 1, 75 § 1 i 2, 77 §1, 80 oraz 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu wniesionej skargi podnieśli, że Wojewoda [...] nie wyjaśnił, jakie strona ma prawa i obowiązki na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. S. B. składał wniosek o realizację rekompensaty w dniu 23 października 1990 r. tj. wówczas, gdy obowiązywała ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), z której wynikało, w myśl art. 81 ust. 4, że w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Nie było wymogu, żeby każdy spadkobierca składał odrębny wniosek o realizację rekompensaty. Od dnia, gdy S. B. zwrócił się z wnioskiem o zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych przez J. B. poza obecnymi granicami państwa polskiego, do dnia 2 marca 2007 r. organ nie wykonał żadnych czynności w celu rozpatrzenia tego wniosku.

Ponadto Wojewoda [...], wyznaczając termin 6 miesięcy, rażąco naruszył termin określony w art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. Ten błąd Wojewody spowodował, że pismo z dowodami pozostałych spadkobierców przekroczyło termin 31 grudnia 2008 r.

Dodali, że Minister Skarbu Państwa swoją decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. oparł się na analizie językowej znajdujących się w aktach sprawy pism, ale wyciągnięte na jej podstawie wnioski nie mogą być uznane za uzasadnione. S. B. wskazywał, że dlatego przedstawił potwierdzone urzędowo dowody osobiste J. C., K. S. i M. C., bo nie wiedział, kto z nich nabędzie prawa do spadku po reprezentowanej przez niego H. C. i chciał tę kwestię zabezpieczyć. Na potwierdzenie powyższych wyjaśnień dołączyli odnalezione pismo nieżyjącego ojca J. C., które potwierdza, że S. B. działał w imieniu spadkobierców, tj. H. C., a później J. C.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 powyższej ustawy Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa.

Organy obydwu instancji odmawiając M. C. i K. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stwierdziły, że złożyli oni wnioski, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej: ustawa z 2005 r. - po terminie określonym w tym przepisie. Niespełnienie wymogu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. - czyli złożenia wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. - stanowiło podstawę do wydania decyzji odmownej przez wojewodę, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z 2005 r.

Zdaniem organów postępowanie przewidziane w ustawie z 2005 r. ma charakter wnioskowy i jest wszczynane tylko na wniosek strony, który powinni byli złożyć wszyscy uprawnieni do rekompensaty, w tym wypadku wymienieni w art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 r. Przepis ten stanowi, że: "w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej."

W niniejszej sprawie S.. B. w momencie składania wniosku nie był ani pełnomocnikiem siostry H. C., ani osobą przez nią wskazana, a J. C., M. C. i K. S. (następcy prawni ww. H. C.) nie wystąpili z wnioskami o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Przy czym zdaniem Ministra Skarbu Państwa odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty była zasadna.

Takie stanowisko nie uwzględnia jednak konsekwencji złożenia wniosku z dnia 23 października 1990 r. przez S. B. o wypłacenie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez J. B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten został złożony w czasie obowiązywania art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu z października 1990 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), którego odpowiednikiem w tekście jednolitym z 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) był art. 81 ust. 4. Z przepisu tego wynikało, że w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 (do zaliczenia na poczet ceny nabycia nieruchomości lub opłaty za użytkowanie wieczyste – obecnie prawo do rekompensaty) przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Minister Skarbu Państwa wprawdzie odnotował fakt złożenia wniosku pod rządami art. 81 ust. 4 (wcześniej art. 88 ust. 4) ustawy z 29 kwietnia 1985 r., przewidującego "łączne" (czyli przypadające wszystkim spadkobiercom łącznie) uprawnienie do zaliczenia, ale wyprowadził z tego niewłaściwe wnioski. Uznał bowiem, że rzeczywistą intencją i wolą S. B. było działanie wyłącznie na własną rzecz i nabycie uprawnień w przypadającej mu części prawa do rekompensaty, mimo że wniosek został złożony w okresie obowiązywania przepisów umożliwiających łączną realizację uprawnień z tego tytułu.

Tymczasem fakt łącznego przysługiwania uprawnień wszystkim spadkobiercom właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, wynikający z art. 88 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. należy – zdaniem Sądu w niniejszym składzie – odczytywać w ten sposób, że wszyscy spadkobiercy uzyskiwali status strony postępowania, jeśli z wnioskiem o "zaliczenie" wartości pozostawionego mienia na poczet ceny nabycia nieruchomości lub opłaty za użytkowanie wieczyste wystąpił choćby jeden ze spadkobierców. Ówczesny łączny charakter "prawa zaliczenia" nie pozwalał na rozdzielne (jak to jest możliwe obecnie) przyznanie uprawnień, poza sytuacją wskazania niektórych spadkobierców przez innych.

Ma to zasadnicze znaczenie z punktu widzenia art. 27 ustawy z 2005 r. Przepis ten stanowi, że: "Postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów", a z kolei: "Ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o prawie do zaliczania wartości nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., należy przez to rozumieć prawo do rekompensaty, o którym mowa w niniejszej ustawie" (art. 26 ustawy z 2005 r.).

Z tego wynika, że po wejściu w życie ustawy z 2005 r. nie było konieczności występowania z kolejnym (odrębnym) wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a postępowania w tym przedmiocie wszczęte i niezakończone "przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów".

W ocenie sądu nie uchyla to reguły, że stronami postępowania w dalszym ciągu pozostają wszyscy spadkobiercy właściciela pozostawionego mienia nieruchomego, jeśli postępowanie zostało wszczęte pod rządami art. 88 ust. 4 (art. 81 ust. 4) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. A jeśli tak, to nie mają oni obowiązku składania osobnych wniosków w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. - skoro już stronami postępowania stali się wcześniej. Raz nabytego statusu strony postępowania nie można bowiem utracić bez utraty interesu prawnego lub bez wyraźnego przepisu ustawy, respektującego zachowanie praw słusznie nabytych (w tym wypadku praw procesowych, wynikających ze wszczęcia postępowania). Co innego, gdyby pierwszy wniosek wszczynający postępowanie w sprawie został złożony po dniu wejścia w życie ustawy z 2005 r., od którego to momentu postępowanie może się toczyć tylko na indywidualny wniosek podmiotu uprawnionego.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2135/12.

W tej sytuacji, ponieważ postępowanie zostało wszczęte już w 1990 r. na wniosek S. B., który był jednym ze spadkobierców J. B., to odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz innych spadkobierców lub ich następców prawnych (M. C. i K. S.), których poprzedniczka prawna z dniem wszczęcia postępowania uzyskała status strony, narusza art. 7 ust. 2 w zw. z art. 27 i art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. oraz w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. i art. 28 kpa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni podaną wyżej wykładnię powołanych przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.