Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 378/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.), Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński, Jacek Chlebny, Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 249/04 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnienia do prowadzenia postępowania mediacyjnego w sprawach karnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje ustanowionemu z urzędu adwokatowi K. S. od Skarbu Państwa kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. M. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. - utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 grudnia 2003 r. - orzekającą w oparciu o § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz.U. Nr 108, poz. 1020), powoływanego dalej jako rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. - o skreśleniu H. M. z wykazu instytucji i osób godnych zaufania, uprawnionych do przeprowadzania postępowania mediacyjnego w sprawach karnych.

Relacjonując przebieg postępowania administracyjnego i dokonane w nim ustalenia, Sąd I instancji podał w szczególności, iż Prezes Sądu Okręgowego w W. swe rozstrzygnięcie uzasadnił trzykrotną odmową podjęcia przez skarżącą czynności mediacyjnych. W złożonym odwołaniu H. M. zaakcentowała natomiast, że okoliczności przez nią podniesione nie miały nic wspólnego z odmową podjęcia czynności mediacyjnych. Mediator nie może być bowiem zmuszany do darmowej pracy bądź ponoszenia kosztów postępowania mediacyjnego w przypadku, gdy wydatki (zwłaszcza koszt wynajęcia pomieszczenia niezbędnego do właściwego przeprowadzenia mediacji) przekraczają wysokość przysługującego wynagrodzenia.

Przepis regulujący zryczałtowane wynagrodzenie dla mediatorów nie przystaje zaś "do rzeczywistości".

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Prezes Sądu Apelacyjnego w W. wskazał, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przyznawania mediatorowi - poza ryczałtem za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego (120 złotych) oraz ryczałtem za doręczanie w postępowaniu mediacyjnym wezwań i innych pism - dodatkowych kwot pieniężnych w przypadku ponoszenia wydatków przekraczających wskazane wyżej, ryczałtowo określone należności - np. wydatków związanych z wynajęciem odpowiedniego pomieszczenia.

Oddalając skargę H. M. (jak zwrócił uwagę Sąd I instancji koncentrowała się ona na wykazywaniu istnienia różnicy pomiędzy odmową wykonania czynności mediacyjnych, a podaniem przez mediatora rzetelnych informacji o niewykonalności powierzonego zadania z przyczyn od niego niezależnych) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał rozstrzygającym organom podstawę do wydania kwestionowanych decyzji. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. (w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku popełniono oczywistą omyłkę wymieniając, jako datę wydania tego rozporządzenia dzień 18 czerwca 2003 r.) prezes sądu okręgowego może skreślić z wykazu instytucję lub osobę godną zaufania w razie niewykonywania obowiązków związanych z prowadzeniem postępowania mediacyjnego. Trzykrotna zaś odmowa podjęcia się prowadzenia mediacji - z przyczyn wskazanych przez skarżącą - "nie może być traktowana inaczej jak odmowa podjęcia się prowadzenia postępowania mediacyjnego". Sąd I instancji podkreślił przy tym brak możliwości przyznania mediatorowi dodatkowych kwot, przekraczających ryczałtowe należności wskazane w § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz.U. Nr 108, poz. 1026), powoływanego dalej jako rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r.

Mediator nie może zatem uzależniać wykonania czynności mediacyjnych od otrzymania środków finansowych innych niż przewidziane w obowiązujących przepisach.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "wewnętrzne uregulowania Polskiego Centrum Mediacji" nie mogą zaś "znosić powszechnie obowiązujących przepisów prawa".

Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. przewidują różne możliwości "dochodzenia do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego..., a wybór odpowiedniej techniki mediacyjnej należy do osoby posiadającej umiejętności likwidowania konfliktów oraz wiedzy wystarczającej do przeprowadzania postępowania mediacyjnego".

W złożonej skardze kasacyjnej H. M., reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu:

1) nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanego dalej jako p.p.s.a. - poprzez pozbawienie strony skarżącej możności obrony swych praw w wyniku niedoręczenia jej pisma procesowego Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2005 r.;

2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

a) § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. w związku z art. 23a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), powoływanego dalej jako k.p.k., polegające na mylnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. mógł na podstawie ustalonego stanu faktycznego dokonać "wyboru jednej z wchodzących w grę możliwości" i skreślić z wykazu osobę godną zaufania, jeżeli zachodzą przyczyny obiektywne, uniemożliwiające przeprowadzenie mediacji przez tę osobę w sposób określony przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. w terminie oznaczonym w postanowieniu o skierowaniu sprawy do mediacji, wydanym zgodnie z § 7 ust. 1 wymienionego rozporządzenia,

b) § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. poprzez błędną wykładnię zwrotu "mediacja pośrednia", "co doprowadziło do wadliwych wniosków końcowych Sądu I instancji;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącej pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2005 r.,

b) art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie "rozprawy mimo braku całkowitego jej wyjaśnienia", a w szczególności ustalenia rodzaju stosunku prawnego łączącego skarżącą i Sąd Rejonowy [...].

Wniosek skargi kasacyjnej zmierzał do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W skardze kasacyjnej wniesiono też o "przyznanie prawa pomocy" i zasądzenie według norm przepisanych kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, które nie zostały uiszczone.

Uzasadniając zarzut nieważności postępowania wskazano, iż w piśmie procesowym Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2005 r. strona przeciwna odniosła się do argumentacji prezentowanej przez skarżącą "pozbawiając ją jakiegokolwiek znaczenia dowodowego, a wręcz rzucając cień na dobre imię skarżącej i na jej kwalifikacje do bycia wpisanym do wykazu instytucji i osób godnych zaufania, uprawnionych do przeprowadzania postępowania mediacyjnego".

Pełnomocnik strony przeciwnej winien zaś się liczyć z koniecznością skonfrontowania swoich twierdzeń ze stanowiskiem skarżącej, a Sąd w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości zobowiązany był dać stronom równe szanse do prezentowania swych racji na rozprawie.

W ocenie składającej skargę kasacyjną, Sąd I instancji podzielił argumenty zawarte w piśmie procesowym strony przeciwnej z dnia 7 kwietnia 2005 r., bez możliwości ich zwalczania przed wydaniem wyroku przez stronę skarżącą.

Według skargi kasacyjnej dokonana przez Sąd I instancji subsumcja stanu faktycznego pod przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. jest błędna, gdyż nie uwzględnia prawa do odmowy przyjęcia mediacji przez osobę, która została wskazana w postanowieniu o skierowaniu sprawy do mediacji. Prawo to zaś wynika z charakteru stosunku prawnego, jaki istnieje "od przyjęcia sprawy do mediacji" pomiędzy mediatorem i Sądem. W ocenie składającej skargę kasacyjną wobec tego, że wspomniane rozporządzenie nie reguluje tego stosunku prawnego należy zastosować art. 750 Kodeksu cywilnego. W tym zakresie skarga kasacyjna przytoczyła postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1970 r. sygn. akt I CZ 139/70 (Lex nr 6647), którego teza charakteryzowała sytuację biegłego podając, iż jego nakład pracy nie jest kontynuacją zatrudnienia w zakładzie pracy, lecz stosunkiem, do którego mają zastosowanie odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). Skarga kasacyjna zwróciła przy tym uwagę na podobieństwo sformułowań zawartych w art. 193 § 3 k.p.k. i art. 23a § 5 k.p.a.

Jednocześnie jednak podniesiona została zasadnicza różnica pomiędzy sytuacją biegłego i mediatora, skoro biegły w przeciwieństwie do mediatora nie może odmówić pełnienia czynności (nie ma ustawowego obowiązku prowadzenia mediacji), zwłaszcza gdy istnieją obiektywne przeszkody w ich dokonaniu. Nie można więc mówić, że postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji powoduje nawiązanie "więzi obligacyjnej" między sądem a osobą godną zaufania. Nie ma tu także "więzi zwierzchności administracyjnej", skoro prezes sądu okręgowego nie sprawuje nadzoru nad osobami godnymi zaufania wpisanymi do wykazu. Odmowa przeprowadzenia mediacji z przyczyn obiektywnych powodować zatem winna wyznaczenie do tego celu innej osoby godnej zaufania, a nie skreślenie z wykazu osoby odmawiającej wykonania zadania.

Pogląd przeciwny powodowałby bowiem sytuację "bez wyjścia" osób wpisanych do wykazu, które "prowadzą życie zawodowe, wyjeżdżają do pracy, czasem są niezdolne do pracy". Ponadto należy brać pod uwagę możliwości czasowe i wytrzymałościowe jednej osoby". Nawet profesjonalista nie może zagwarantować podjęcia się każdej zleconej sprawy i sąd nie jest uprawniony "do dyktowania" przyjęcia wszystkich spraw.

Właściwy organ nie ma też "zupełnej dowolności, swobody w dokonywaniu wpisów i skreśleń z wykazu".

W skardze kasacyjnej zwrócono też uwagę na to, iż § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. używa terminu "obowiązki związane z prowadzeniem postępowania mediacyjnego", a nie mówi o przeprowadzaniu mediacji.

Według strony składającej skargę kasacyjną obowiązki związane z mediacją zostały zaś wykonane, skoro Sąd został powiadomiony o przeszkodach w przeprowadzeniu mediacji; przy czym istotne jest też zaznaczenie, że przepisy omawianego rozporządzenia (§ 3) nie nakładają na osobę godną zaufania (w przeciwieństwie do wymogów stawianych instytucjom w § 2) obowiązku posiadania warunków organizacyjnych umożliwiających przeprowadzenie mediacji.

Nawiązując do wypowiedzi, jakie według strony składającej skargę kasacyjną miały znaleźć się w uzasadnieniu ustnym wyroku Sądu I instancji, skarga kasacyjna zakwestionowała też sugestię możliwości przeprowadzenia mediacji w budynku sądowym.

W ocenie strony składającej skargę kasacyjną błędny, bo obrażający § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r., jest pogląd Sądu I instancji o możliwości korespondencyjnego prowadzenia mediacji pośrednich, bez potrzeby dysponowania odpowiednim pomieszczeniem. Nie ma bowiem takiej techniki mediowania, która nie wymaga dysponowania pomieszczeniem. Poza tym mediacja pośrednia nie jest techniką, ale rodzajem mediacji. Również do przeprowadzania mediacji pośredniej (w odróżnieniu od mediacji bezpośredniej prowadzona jest ona osobno z każdą osobą konfliktu) potrzebne jest pomieszczenie.

Kwestie powyższe mogłyby być wyjaśnione przed wydaniem wyroku Sądu I instancji, gdyby strona skarżąca miała możliwość ustosunkowania się do pisma procesowego strony przeciwnej z dnia 7 kwietnia 2005 r.

Brak doręczenia tego pisma stronie skarżącej naruszał zaś art. 67 § 5 p.p.s.a. i miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Co do zarzutu naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna podniosła w uzasadnieniu zaniedbanie przez Sąd I instancji wniknięcia w istotę sprawy poprzez zaniechanie zbadania charakteru więzi prawnej wynikającej z wpisania do wykazu osoby godnej zaufania, a także dokonania oceny czy skarżąca miała obowiązek podjęcia czynności mediacyjnych w każdej zleconej sprawie - mimo iż kwestię tę podnosiła strona skarżąca przed wydaniem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustosunkowanie się do zasadności skargi kasacyjnej wymagało w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutów dotykających naruszenia przepisów postępowania, a wśród nich do podnoszonej kwestii nieważności postępowania sądowego zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew poglądowi zawartemu w skardze kasacyjnej - nie można przyjąć, aby postępowanie toczące się w niniejszej sprawie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Warszawie dotknięte było nieważnością postępowania w ujęciu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Zważyć należy, iż utrwalone poglądy doktryny i orzecznictwa wskazują na konieczność ścisłego, a nie rozszerzającego rozumienia terminu "pozbawienie możności obrony swych praw".

Pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu i stawiać pod znakiem zapytania spełnienie jego celu w konkretnym przypadku.

Przyjąć zatem wypada dopuszczalność jego stwierdzenia, jedynie w razie kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym (np. wydania wyroku bez zawiadomienia strony o rozprawie go poprzedzającej), a nie jakichkolwiek usterek, czy utrudnień w tym zakresie (por. J. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz W-wa 2004, str. 261; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W-wa str. 570; Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. Z. Resicha, W. Siedleckiego, W-wa 1975, tom I, str. 597-593 i powołane w tych publikacjach orzecznictwo).

Wprawdzie w niniejszej sprawie nie jest sporne, że strona skarżąca (jej pełnomocnik) nie otrzymała przed wydaniem zaskarżonego wyroku pisma pełnomocnika Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2005 r. (ściśle mówiąc w tym dniu wpłynęły dwa pisma procesowe organu), ale stwierdzenie wystąpienia tej okoliczności - choć mogącej być kwalifikowaną, jako usterka procesowa - to zdecydowanie za mało, aby przyjąć nieważność postępowania w myśl art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Przede wszystkim - wbrew sugestiom zawartym w skardze kasacyjnej - nic nie wskazuje, że to właśnie pisemne wywody Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. zdeterminowały, bądź w jakimkolwiek stopniu zaważyły o treści wyroku Sądu I instancji (jego uzasadnienia). Nie sposób zauważyć, iż z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika nawet odnotowanie ich wpływu.

Wydając wyrok, Sąd I instancji oparł się wyłącznie na samodzielnej ocenie zasadności skargi i uzasadniając zajęte stanowisko - podał jego przyczyny, bez żadnego wspierania się przy tym argumentami sformułowanymi w oparciu o pismo(a) procesowe organu z dnia 7 kwietnia 2005 r.

Zauważyć też należy, że w niniejszej sprawie strona skarżąca korzystała z możliwości przekonania o zasadności skargi zarówno na piśmie, jak i ustnie na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd I instancji.

Biorąc to wszystko pod uwagę uznać należy, iż sam fakt zaistnienia przeszkody w zakresie polemiki z pismem(ami) organu z dnia 7 kwietnia 2005 r. przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji nie może zostać oceniony, jako powodujący nieważność postępowania w myśl art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Na marginesie dodać należy dla porządku, iż oczywiście kwestia pozbawienia strony skarżącej możności obrony swych praw nie mogła być rozważana z uwagi na okoliczność braku uwzględnienia wniosku strony przeciwnej o odroczenie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd I instancji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można też podzielić zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego, iż uchybienie procesowe związane z brakiem doręczenia stronie skarżącej pisma(m) procesowego(ch) Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2005 r. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Odwołując się do poczynionych już wywodów podkreślić wypada, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że omawiana usterka proceduralna mogła rzutować na wynik sprawy.

Niezależnie od tego wymaga zaznaczenia, iż znaczenie normy prawnej wynikającej z powołanego w skardze kasacyjnej art. 67 § 5 p.p.s.a. ogranicza się w istocie do uregulowania szczegółów realizacji (sposobu), a nie zasady - obowiązku sądu administracyjnego dokonywania doręczeń odpisów składanych w postępowaniu przed nim pism procesowych. Wskazuje on bowiem tylko, że w sytuacji ustanowienia przez stronę pełnomocnika (lub osoby upoważnionej do odbioru pism) doręczeń należy dokonywać tym osobom (a nie stronie).

Sam natomiast obowiązek sądu administracyjnego w zakresie dokonywania odpisów składanych do niego pism procesowych wynika z innych uregulowań p.p.s.a. (w szczególności z art. 47 § 1), których naruszenia skarga kasacyjna już nie zarzuciła, co należy podkreślić w tym przypadku z uwagi na regułę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).

Nie jest trafny zarzut naruszenia w postępowaniu przed Sądem I instancji art. 113 § 1 p.p.s.a.

Przepis ten zamieszczony został w Rozdziale 7 Dziełu VII p.p.s.a. poświęconemu przebiegowi posiedzeń sądu administracyjnego i wskazuje kiedy przewodniczący posiedzenia zamyka rozprawę. W myśl omawianego przepisu może to nastąpić dopiero wtedy, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

Na gruncie niniejszej sprawy skarga kasacyjna nie podniosła zaistnienia okoliczności, które wskazywałyby na zamknięcie rozprawy przez przewodniczącego zanim Sąd uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

Nie można zaś zgodzić się, że art. 113 § 1 p.p.s.a. został naruszony w niniejszej sprawie poprzez brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii podniesionych przez stronę skarżącą. Tego rodzaju zastrzeżenia procesowe mogłyby być ewentualnie podnoszone w skardze kasacyjnej poprzez zgłoszenie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego skuteczność - jak zawsze w przypadku określonym przez art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uzależniona jest od wykazania możliwości istotnego wpływu uchybienia na wynik sprawy.

Konkretna skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Na marginesie dodać można, iż nie podnosi ona też zarzutu wadliwości zastosowania w sprawie norm procesowych regulujących rodzaj rozstrzygnięć wyroku sądu administracyjnego.

Kluczowe znaczenie w sprawie miało odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że nie wyjaśniono, dlaczego zarzut naruszenia tego przepisu sformułowano w związku z art. 23a § 1 k.p.k., skoro ten przepis nie dotyczy w ogóle kwestii przesłanek decydujących o skreśleniu z wykazu osób godnych zaufania i wprowadza jedynie ogólną normę, zezwalającą - w ramach procedury karnej - na skierowanie sprawy do uprawnionych instytucji i osób w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, uznając legalność jego zastosowania w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją.

W myśl powołanego przepisu prezes sądu okręgowego może skreślić z wykazu instytucję lub osobę godną zaufania w razie niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków związanych z prowadzeniem postępowania mediacyjnego.

Jest oczywiste, że ta fakultatywna podstawa skreślenia z wykazu określona w § 6 ust. 2 omawianego rozprowadzenia ("może skreślić"), nie oznacza dowolności działania właściwego do rozstrzygania w tej kwestii organu.

W konkretnej sprawie nie można jednak przyjąć, aby Sąd I instancji zaakceptował dowolność w działaniu organów, które rozstrzygały w sprawie.

W postępowaniu administracyjnym ustalone zostały bowiem i w ramach kompetencji rozstrzygających organów ocenione okoliczności, które mogły zostać zakwalifikowane, jako niewykonywanie obowiązków związanych z prowadzeniem postępowania mediacyjnego.

Badając legalność dokonanego w sprawie skreślenia skarżącej z przedmiotowego wykazu należy podkreślić cel, któremu ma służyć konkretny wykaz (wpisanie do niego konkretnych osób czy instytucji).

Zważyć też wypada, iż umieszczenie w wykazie konkretnej osoby, czy instytucji - to nie tylko gwarancja, że podmioty te spełniają warunki konieczne do przeprowadzania postępowania mediacyjnego, ale i powód do oczekiwania przez sąd, prokuratora, czy inny uprawniony organ, że wskazane podmioty - poza szczególnymi przypadkami wywołanymi specyfiką danej sprawy, bądź zaistniałą w określonym momencie sytuacją mediatora - zrealizują wyrażoną gotowość przeprowadzania postępowania mediacyjnego.

Wpis do omawianego wykazu nie może być postrzegany bowiem jako abstrakcyjne uprawnienie dające wyłącznie satysfakcję wpisanemu podmiotowi, ale jako uprawnienie, którego trwanie zależne jest od realizacji funkcji związanych z tym uprawnieniem.

Inne podejście podważałoby w istocie sens funkcjonowania wskazanego wykazu i możliwość sprawnego korzystania w postępowaniu karnym z dobrodziejstw, jakie może dać mediacja.

Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie przyczyny kilkakrotnej odmowy przeprowadzenia przez skarżącą postępowania mediacyjnego były jednorodne i łączyły się z podniesieniem, że koszty jakie wiązać musiałyby się z realizacją postanowień sądu, przekraczałyby wysokość należności przysługujących mediatorowi.

Stwierdzić należy wyraźnie, iż tego rodzaju przyczyny odmowy przeprowadzenia postępowania mediacyjnego nie miały nic wspólnego ze specyfiką konkretnych spraw, bądź szczególną sytuacją skarżącej.

Z uzasadnienia stanowiska zajętego przez skarżącą, eksponującego konieczność dysponowania przez mediatora zawsze odpowiednim pomieszczeniem i koszty jego wynajęcia przekraczające należności przysługujące mediatorowi, wynika bowiem wniosek, iż skarżąca generalnie nie widzi możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego przy istniejących uregulowaniach dotyczących wysokości zryczałtowanych kwot należności, na jakie mógłby liczyć mediator.

Skoro zaś skarżąca generalnie nie akceptuje obowiązujących uregulować, które dotyczą mediatora i z tego powodu nie przeprowadza w ogóle postępowań mediacyjnych, to niezasadnie kwestionuje legalność skreślenia jej z wykazu.

Oczywiście sprawą odrębną, nie stanowiącą jednak przedmiotu oceny sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest to, czy ustawodawca właściwie uregulował poziom należności przysługujących mediatorowi i czy obowiązująca wysokość będzie sprzyjała stosowaniu w praktyce - niewątpliwie pożądanej instytucji, jaką jest mediacja.

Wbrew poglądowi wyrażonemu w skardze kasacyjnej nie można przy tym zgodzić się, że postawa skarżącej nie podpadała pod normę zawartą w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. tylko z tego powodu, że poinformowała sąd o istniejących - jej zdaniem - przeszkodach w przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.

Biorąc pod uwagę charakter występującego w niniejszej sprawie sporu za nieporozumienie, uznać należało wyciąganie przez skargę kasacyjną wniosków na podstawie analizy sytuacji biegłego sądowego. W szczególności powoływane w tej kwestii orzeczenie Sądu Najwyższego całkowicie nie przystaje do realiów przedmiotowej sprawy.

Zauważyć też wypada, że sama skarga kasacyjna eksponowała jednoczesne zróżnicowanie sytuacji biegłego sądowego w stosunku statusu mediatora. To zróżnicowanie istniejące rzeczywiście w zakresie uregulowania obowiązku podjęcia powierzonych czynności, ale i zasadniczej przecież odmienności w zakresie środków oddziaływania na postawę biegłego sądowego (por. zwłaszcza art. 287 § 1 i § 2 k.p.k.) i mediatora, co już pomija skarga kasacyjna, nie może stanowić jednak argumentu podważającego legalność skreślenia skarżącej z omawianego wykazu.

W niniejszej sprawie ujawnione bowiem zostały - jak już wcześniej wywiedziono - okoliczności świadczące, iż zaistniał w niej stan uregulowany w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. upoważniający do podjęcia decyzji o skreśleniu z wykazu.

Co do zarzutu naruszenia § 12 wskazanego wyżej rozporządzenia, to zgadzając się z poglądem skargi kasacyjnej o potrzebie dysponowania odpowiednim pomieszczeniem, także w przypadku przeprowadzania mediacji pośrednich - przyjęcie nawet, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rzeczywiście wyartykułował odmienne stanowisko, nie nakazywało wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.

Skarga kasacyjna podlega bowiem oddaleniu także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie odpowiada, mimo błędnego uzasadnienia, prawu.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, z mocy art. 184 p.p.s.a.

Przyznanie ustanowionemu z urzędu adwokatowi należności z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym nastąpiło z uwzględnieniem § 18 ust. 1 pkt 2a i § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).