Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2177/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budżetowe prawo
Finanse publiczne
Powołane przepisy: article: art. 57 ust. 1 pkt 8, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budżetowe.
article: art. 170
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1014
law: Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.
article: art. 26 par. 2-3
journal: Dz.U. 1971 nr 12 poz. 116
law: Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.
Teza: Rozpoczęcie postępowania dowodowego to kryterium odnoszące się do sprawy, a nie do postępowania w danej instancji. Z uwagi na to, że w sprawie postępowanie dowodowe było prowadzone, to nawet jego umorzenie z powodu przedawnienia powinno mieć formę procesową orzeczenia.

TEZY

Rozpoczęcie postępowania dowodowego to kryterium odnoszące się do sprawy, a nie do postępowania w danej instancji. Z uwagi na to, że w sprawie postępowanie dowodowe było prowadzone, to nawet jego umorzenie z powodu przedawnienia powinno mieć formę procesową orzeczenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Renaty Cz. na postanowienie Głównej Komisji Orzekającej w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych przy Ministrze Finansów z dnia 18 czerwca 2001 r. (...) w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych - uchyla zaskarżone postanowienie, (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Główna Komisja Orzekająca przy Ministrze Finansów, rozpoznając odwołanie Renety Cz. - dyrektora Zasadniczej Szkoły Rzemiosł Różnych w R., od orzeczenia Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej przy Województwie P. z dnia 12 grudnia 2000 r., umorzyła postępowanie w sprawie.

Komisja Orzekająca pierwszej instancji, po rozpatrzeniu sprawy w dniu 12 grudnia 2000 r. uznała obwinioną winną czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny budżetowej określonego w art. 57 ust. 1 pkt 8 ustawy - Prawo budżetowe. Od wymierzenia obwinionej kary za przypisany czyn odstąpiono.

W dniu 21 lutego 2001 r. do Głównej Komisji Orzekającej przy Ministrze Finansów wpłynęło odwołanie, złożone w imieniu obwinionej przez jej obrońcę.

Główna Komisja Orzekająca, rozpoznając odwołanie, w pierwszej kolejności dokonała ustalenia, czy w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie orzekania. Zgodnie bowiem z art. 26 par. 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w związku z art. 170 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./, okoliczności wyłączające orzekanie uwzględnia się z urzędu w każdym stadium postępowania. Przepis ten, z mocy art. 3 par. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia /Dz.U. nr 106 poz. 1149/, jest nadal stosowany w postępowaniu w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Główna Komisja Orzekająca zważyła, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo budżetowe: "nie można wydać orzeczenia o karze za naruszenie dyscypliny budżetowej, jeżeli od końca roku, w którym ujawniono naruszenie dyscypliny budżetowej, upłynął rok lub jeżeli od naruszenia dyscypliny budżetowej upłynęły trzy lata".

Ustalając stan faktyczny, GKO stwierdziła, że zawiadomienie o naruszeniu dyscypliny budżetowej w Zasadniczej Szkole Rzemiosł Różnych w R. w 1998 r., złożyło Kuratorium Oświaty w G. w dniu 9 września 1999 r. Zdaniem GKO, najpóźniej tę datę należy uważać za datę ujawnienia naruszenia dyscypliny budżetowej. Zatem orzekanie w powyższej sprawie możliwe było do końca 2000 r. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło zaś do Głównej Komisji Orzekającej w dniu 21 lutego 2001 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia.

Stwierdzając powyższe i biorąc pod uwagę normę art. 26 par. 1 Kpw, nakazującą z urzędu uwzględniać przedawnienie karalności czynów stanowiących naruszenie dyscypliny budżetowej w każdym stadium postępowania, Główna Komisja Orzekająca postanowiła - na podstawie art. 10 pkt 2 Kpw w związku z art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo budżetowe - umorzyć postępowanie w sprawie. GKO nie rozpoznawała sprawy merytorycznie, upływ terminu przedawnienia uniemożliwia bowiem, zdaniem GKO, orzekanie w sprawie.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Renata Cz. wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Skarżąca zarzuciła GKO naruszenie przepisu art. 26 par. 3 Kpw, który nakazuje wydać orzeczenie o uniewinnieniu. Stwierdziła, że nie można na tej podstawie umorzyć postępowania w sprawie, "jeżeli zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego analiza nie pozwala na przypisanie obwinionemu winy bądź czyni wątpliwym samo zaistnienie zdarzenia".

Główna Komisja Orzekająca wniosła o oddalenie skargi.

Zdaniem organu odwoławczego argumenty podniesione w skardze są chybione ponieważ przedawnienie jest jedną z wymienionych w art. 10 par. 1 Kpw, przesłanek procesowych, warunkujących wszczęcie i prowadzenie postępowania. Upływ terminu, określonego w art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo budżetowe powoduje przedawnienie karalności czynu, stanowiącego naruszenie dyscypliny budżetowej, a tym samym możliwość orzekania w sprawie o ten czyn.

Główna Komisja Orzekająca postanowieniem wydanym na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2001 r. umorzyła postępowanie w sprawie. Ujawnienie przeszkody procesowej po wszczęciu postępowania prowadzi do konieczności jego umorzenia, przy czym umorzenie to leży w gestii organu, rozpoznającego sprawę w toku postępowania /art. 26 par. 1 Kpw/ i - jeżeli nie rozpoczęto jeszcze postępowania dowodowego - przybiera formę postanowienia /art. 26 par. 3 Kpw - a contrario/. GKO nie uchyliła rozstrzygnięcia pierwszej instancji, ponieważ nie rozpatrywała sprawy merytorycznie, a orzeczenie pierwszej instancji zapadło przed upływem terminu przedawnienia.

Rozpoznając sprawę nie przeprowadziła postępowania dowodowego w sprawie. Ustalając - w ramach wstępnego badania środka zaskarżenia - stan faktyczny w sprawie, GKO doszła do przekonania, że zaistniała ujemna przesłanka procesowa, uniemożliwiająca merytorycznie rozpoznanie sprawy. Z powyższego względu nie mają w tym przypadku zastosowania stwierdzenia zawarte w przywoływanym w skardze komentarzu. Odnoszą się one bowiem do możliwości umorzenia postępowania na rozprawie, a nie posiedzeniu, co pełnomocnik pomija w cytacie, zawartym w skardze. Na skutek braku przeprowadzenia przez GKO postępowania dowodowego w niniejszej sprawie nie ma więc - co podnosi strona skarżąca - zbiegu przesłanek z art. 10 par. 1 pkt 1 Kpw i art. 10 par. 1 pkt 2 Kpw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona przez Renatę Cz. skarga jest uzasadniona.

Negując obowiązek zastosowania art. 26 par. 2 Kpw z 1971 r. w zw. z art. 170 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ Główna Komisja Orzekająca, czemu daje wyraz w odpowiedzi na skargę, oparła się na poglądzie wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 1999 r. III SA 109/99 /nie publ./.

Wyrok ten odnosił się do sprawy gdzie naruszenie zasad dyscypliny budżetowej miało miejsce 21 czerwca 1995 r. a orzeczenie Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej przy Wojewodzie wydano 9 czerwca 1998 r. W sprawie rozstrzygana była kwestia wykładni art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. Prawo budżetowe /Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344 ze zm./ a w szczególności czy zawarty tam zwrot "nie można wydać orzeczenia o karze" sprzeciwia się umorzeniu postępowania z powodu braku w zarzuconym czynie znamion wykroczenia /art. 10 par. 1 pkt 1 Kpw/.

W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi potrzeba wyinterpretowania normy procesowej z przepisu prawa materialnego dotyczącego przedawnienia Ustawą z dnia 28 sierpnia 1998 r. o zmianie ustawy Kodeks wykroczeń - ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń - ustawy Kodeks pracy i niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 113 poz. 717/ z dniem 1 września 1998 r. wprowadzony został do Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przepis art. 26 par. 3. Norma ta nie była uwzględniona w wyroku z dnia 10 grudnia 1999 r. Przepis ten mający w sprawie zastosowanie z mocy art. 170 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ decyduje o dwóch błędach jakie zawiera zaskarżone postanowienie. Obwiniona Renata Cz. w odwołaniu od wydanego w I instancji orzeczenia z dnia 12 grudnia 2000 r. domagała się unieważnienia. Powyższe obligowało organ odwoławczy do rozstrzygnięcia orzeczeniem bądź o unieważnienie bądź też o umorzeniu postępowania z uwagi na przedawnienie jeżeli żądanie unieważnienia okaże się niezasadne. Forma procesowa postanowienia jest błędna również z drugiego powodu. Rozpoczęcie postępowania dowodowego to kryterium odnoszące się do sprawy a nie do postępowania w danej instancji. Z uwagi na to, że w sprawie postępowanie dowodowe było prowadzone to nawet umorzenie z powodu przedawnienia winno mieć formę procesową orzeczenia.

Po rozważeniu powyższych aspektów sprawy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na przepisie art. 55 ust. 1 tej ustawy.