Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 219/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 1,  art. 190,  art. 149  par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi S. T., D. T. i R. T. na przewlekłość Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

S. T., R. T. i D. T. pismem opatrzonym datą "27 lutego 2012 r." wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1957 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości zabudowanych w gm. kat. [...],[...] i [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiących obecnie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] jednostka ewidencyjna [...].

Skarga ta wpłynęła do Kancelarii Ogólnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu 4 marca 2013 r.

Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty zwrotu akt, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny.

Zarzucili organowi wielokrotne naruszenie art. 35 § 3 oraz art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej jako Kpa) oraz prowadzenie postępowania przez 4 lata i 7 miesięcy. W uzasadnieniu skargi opisali przebieg dotychczasowego postępowania podnosząc, że prowadzone jest na skutek ich wniosku z dnia 15 lipca 2008 r. Wyjaśnili, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. organ wydzielił do odrębnego rozstrzygnięcia w ramach decyzji częściowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiących obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu nr [...] jednostka ewid. [...]. Postępowanie w sprawie toczyło się odrębnie aż do jego zawieszenia postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Podjęcie postępowania nastąpiło postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. i mimo wielokrotnych monitów organ do chwili wniesienia skargi nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy.

W dniu 18 października 2012 r. skarżący wnieśli do Ministra ponowne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego także na przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie. Do dnia wniesienia skargi Minister nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale także nie powiadomił skarżących o nowym, planowanym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem skarżących, naruszenia art. 35 § 3 oraz art. 36 K.p.a. mają kwalifikowany charakter. Ta okoliczność, prowadzenie postępowania przez 4 lata i 7 miesięcy oraz upływ 8 miesięcy od wydania postanowienia wskazują na prowadzenie postępowania w sposób przewlekły. Okoliczności te przesądzają także o szczególnie rażącym naruszeniu prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie względnie umorzenie postępowania sądowego.

Wskazał, że 25 lipca 2008 r. wezwał wnioskodawców do przedstawienia dokumentów potwierdzających ich następstwo prawne po L. T. i A. T.. Dokumenty te wpłynęły do organu dnia 25 sierpnia 2008 r.

Pismami z dnia 3 września 2008 r. organ wystąpił o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia do Archiwum Akt Nowych, [...] Urzędu Wojewódzkiego i Archiwum Państwowego w K.. Pismem z tej samej daty organ wystąpił do Urzędu Miasta K. o nadesłanie dokumentów dotyczących stanu prawnego nieruchomości w postaci wypisu z rejestru gruntów oraz mapy ewidencyjnej przedstawiającej wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z dnia 11 września 2008 r. Archiwum Państwowe w K. poinformowało, że nie znaleziono akt sprawy wywłaszczeniowej. Urząd Miasta K. nadesłał wypisy z rejestru gruntów oraz kopię mapy ewidencyjnej (data wpływu 19 września 2008 r.). [...] Urząd Wojewódzki przekazał do Ministerstwa kopie akt sprawy wywłaszczeniowej (data wpływu 10 października 2008 r.). Pismem z dnia 21 sierpnia 2009 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania. Pismo to zostało skierowane do 119 stron postępowania, wśród których znaleźli się spadkobiercy poprzednich właścicieli oraz obecni właściciele nieruchomości.

Pismem z dnia 15 września 2009 r. wnioskodawcy zwrócili się do organu o wydzielenie do odrębnego postępowania części sprawy obejmującej nieruchomości, co do których ustalone zostały strony postępowania (ich właściciele). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., Minister wydzielił do odrębnego postępowania sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części obejmującej obszar obecnych działek nr [...]. Stwierdził, że wydzielenie w/w terenów o ustalonym stanie prawnym umożliwi rozstrzygnięcie sprawy w krótszym terminie. Pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. powiadomiono strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w części dotyczącej wydzielonej sprawy. W dniu [...] lutego 2011 r. geodeta uprawniony sporządził opinię geodezyjną dotyczącą obecnego stanu ewidencyjnego wywłaszczonych działek. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Minister zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części niewydzielonej do czasu przedłożenia dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po J. W. i J. W.. Zaś decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej wydzielonych działek. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. Minister podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. - z uwagi na wydanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. i J. W.

Organ wywodził, że dotychczas nie została wydana decyzja z uwagi na niezależne od organu trudności w ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, częste zmiany stanu prawnego oraz nieaktualną treść ksiąg wieczystych niektórych nieruchomości. Przykładowo wskazał, że w chwili obecnej w księdze wieczystej prowadzonej dla lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] ujawniony jest jako współwłaściciel M. J/ O., który nie żyje. Pismem z dnia 22 marca 2013 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego o nadesłanie odpisu postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym. Na wydłużenie okresu postępowania wpłynęło także błędne ustalenie przez Urząd Miasta K. granic wywłaszczonej nieruchomości. Minister dodał, że strony były informowane o prowadzonym postępowaniu oraz o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, a także o kolejnych przewidywanych terminach rozstrzygnięcia sprawy. Argumentował, że zasada szybkości postępowania nie może stanowić zasady jedynej. Nadrzędną jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Nie mógł wydać decyzji, gdyż występowała przeszkoda w postaci niemożności ustalenia wszystkich stron postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. (załączonym do pisma) zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej T. S.– stronie postępowania. Jednocześnie wyjaśnił, iż śmierć strony nastąpiła w dniu [...] lutego 2013 r., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania wpłynęła do organu w dniu 4 kwietnia 2013 r. - zatem w chwili, gdy niedopuszczalne było wydanie decyzji w sprawie ze względu na śmierć strony postępowania.

Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 149/13:

1) umorzył postępowanie sądowe,

2) stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) oddalił wniosek o wymierzenie grzywny,

4) zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść art. 149 § 1 P.p.s.a. Zauważył, ze takie brzmienie przepis uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. W wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Stwierdził, że przepis wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje: skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Wywodził, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z niezakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Sąd przytoczył art. 35 § 1 K.p.a. oraz art. 35 § 3 K.p.a. Następnie stwierdził, że skarga w dniu jej wniesienia, tj. 27 lutego 2012 r. była zasadna, albowiem organ pozostawał wówczas w przewlekłości. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] - a zatem już po wniesieniu skargi do Sądu - działając na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. w części dotyczącej działek nr [...] z obrębu [...] jednostka ewidencyjna [...], wskazując na konieczność ustalenia następców prawnych zmarłej T. S. - strony postępowania. Podkreślił, że okresów zawieszenia nie wlicza się do terminów określonych wart. 35 K.p.a. W ocenie Sądu, wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania powoduje więc, iż skarga na przewlekłość postępowania stała się bezprzedmiotowa i postępowanie należało umorzyć (pkt 1 wyroku).

Następnie Sąd wskazał, że według orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 149 P.p.s.a., w aktualnym brzmieniu, zawiera normę, zgodnie z którą, uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Również wówczas, gdy zachodzą podstawy do umorzenia. postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, Sąd obowiązany jest orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego.

W dalszej części uzasadnienia Sad pierwszej wyjaśnił, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego prowadzenia postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwiania spraw. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji państwowej mają obowiązek wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia działań celowych zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania, przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 K.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto, w świetle art. 36 § 1 i 2 K.p.a., wymagane jest, aby w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwianiu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, na które to przyczyn organ powołuje się w przedmiotowej sprawie.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności bądź przewlekłości.

Sąd podzielił stanowisko skarżących, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7. art. 8, art. 9, art. 12. jak również art. 35 oraz art. 36 K.p.a. Sąd zauważył, że jakkolwiek już po wniesieniu skargi organ zawiesił postępowania w sprawie (postanowienie z dnia 1 lipca 2013 r.), to od momentu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K., tj. od [...] lipca 2008r., upłynęło 5 lat.

W pozostałym zakresie (tj. co do wniosku o wymierzenie organowi grzywny), z uwagi na zawieszenie przez Ministra z urzędu postępowanie administracyjnego, Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał jeszcze, że na podstawie art. 149 § 1, w zw. z art. 161 § 1 pkt 3, w zw. z art. 132 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku, natomiast w zakresie pkt 3 oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną złożył Minister Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej. Zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013 r, sygn. akt I SAB/Wa 149/13 w zakresie pkt 2 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mięć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ z rażącym naruszeniem prawa w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz całkowitego pominięcia przez sąd I instancji argumentacji zawartej w odpowiedzi organu na skargę;

2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wyroku oraz uchybienie wymogom należytej staranności, czego rezultatem jest m.in. zawarcie w treści uzasadnienia fragmentów innych orzeczeń, które w sposób oczywisty nie odnoszą się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy.

Wobec powyższego - na podstawie art. 176 P.p.s.a. - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 2 sentencji wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok w punkcie drugim i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził również koszty postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Sąd uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Podniósł, że przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Z uwagi na to, że wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. okoliczności skutkujących nieważność zaskarżonego wyroku w niniejszej sprawie nie stwierdzono, należało ograniczyć się do podstawy kasacji.

Najpierw Sąd przypomniał, że przedmiotem postępowania kasacyjnego było orzeczenie stwierdzające, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.). Zastosowanie dyspozycji tego przepisu jest możliwe po dokonaniu przez sąd ustaleń w zakresie czynności procesowych dokonanych przez organ, wskazaniu naruszeń przepisów postępowania, w tym przepisów o terminach załatwiania spraw. Następnie sąd rozpoznający skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania ocenia, czy stan czynności procesowych pozwala zakwalifikować postępowanie jako prowadzone przewlekle. W razie uznania, ze do przewlekłości doszło, sąd ocenia, czy przewlekłość ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Chodzi zatem nie tyle o ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, co do której strona zarzuca przewlekłe prowadzenie postępowania, ile o ustalenie stanu czynności procesowych podejmowanych przez organ. W powiązaniu z potrzebami wynikającymi z przesłanek materialnych prowadzonej przez organ sprawy administracyjnej oraz wymogami procesowymi prowadzonego postępowania należy ustalić, jakie czynności procesowe organ podjął oraz jakie zaniedbania w tym zakresie można mu zarzucić. Ustalenia tego rodzaju są czynione przez wojewódzki sąd administracyjny samodzielnie, bez związku z przepisami regulującymi przebieg postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym (art. 75 i nast. K.p.a.), które są wzorcem legalności procedury w przypadku skarg na decyzje administracyjne. Przebieg postępowania administracyjnego sąd rozpoznający skargę na przewlekłość ustala na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Rezultat tych ustaleń powinien znaleźć się w uzasadnieniu wyroku poprzez zwięzłe przedstawienie stanu sprawy (art. 141 § 4 P.p.s.a.). Zarzuty sformułowane w podstawie kasacji dotyczyły przepisów stosowanych w postępowaniu sądowym ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania i poruszały kwestie istotne z punktu widzenia przesłanek stosowanych przepisów. Zasługiwały zatem na merytoryczne odniesienie się.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że Sąd pierwszej instancji, z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a., nie przedstawił czynności procesowych organu, mogących mieć wpływ na ocenę o przewlekłym prowadzeniu postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Sąd ograniczył się do wskazania: wszczęcia postępowania, wyodrębnienia sprawy działek o ustalonym stanie prawnym oraz dwukrotnego zawieszenia postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował czynności warunkujące wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności (wzywając wnioskodawców do wykazania następstwa prawnego po pierwotnych właścicielach), szereg czynności koniecznych z punktu widzenia przesłanek materialnych sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu (zebranie dokumentów postępowania wywłaszczeniowego i sprecyzowanie przedmiotu sprawy uwzględniającego obecne dane ewidencyjne działek) oraz czynności gwarantujących udział w postępowaniu podmiotów mających interes prawny (obecnych właścicieli nieruchomości będących przedmiotem roszczeń spadkobierców osób wywłaszczonych). Były to okoliczności procesowe istotne z punktu widzenia art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Naruszenie art 141 § 4 P.p.s.a., polegające na nieprzedstawieniu tych okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mogło mieć istotny wpływ na wynik oceny o istnieniu bądź braku rażącego naruszenia prawa. Stosując dyspozycję art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. w tym zakresie, Sąd pierwszej instancji poza niczym nie popartą tezą o naruszeniu podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 oraz art. 36 K.p.a., podał tylko jedną okoliczność procesową, tj. upływ pięciu lat od złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. również poprzez brak odniesienia się do stanowiska zajętego przez organ w odpowiedzi na skargę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentacja organu oparta była bowiem na podejmowaniu czynności, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a które zostały szczegółowo przez organ opisane.

W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. polegało nie tylko na niekompletnym, ale także na niestarannym przedstawieniu stanu sprawy, o czym świadczy nawiązanie do innej sprawy administracyjnej (o przyznanie odszkodowania).

W rezultacie doszło do przedwczesnego zastosowania art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. Orzeczenie sądu administracyjnego, rozpoznającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, o przewlekłym prowadzeniu postępowania z rażącym naruszeniem prawa nie może opierać się jedynie na wskazaniu naruszonych przepisów, stwierdzeniu, że zostały naruszone w stopniu rażącym oraz powołaniu się na okres trwania postępowania. Trudno zaś w przypadku takiej sprawy mówić o usprawiedliwieniu dla lakoniczności, wynikającej z ewentualnej akceptacji dla stanowiska wyrażonego w postępowaniu administracyjnym, tak jak w sprawach skarg na decyzje administracyjne, gdyż w sprawie skargi na przewlekłość wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowi pierwszą wypowiedź rozstrzygającą sprawę.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny - uchylając zaskarżony wyrok - uznał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niekompletne i niestaranne przedstawienie stanu sprawy i czynności podejmowanych przez organ oraz poprzez brak odniesienia się do stanowiska zajętego przez organ w odpowiedzi na skargę - przy czym uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodał, że w rezultacie doszło do przedwczesnego zastosowania art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny i poddał analizie czynności podejmowane przez organ w niniejszej sprawie.

Sąd uznał, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podejmował szereg działań i czynności procesowych koniecznych do prawidłowego rozpoznania sprawy.

Pismem z dnia 25 lipca 2008 r. wezwał wnioskodawców do przedstawienia dokumentów potwierdzających ich następstwo prawne po L. T. i A. T. Zaś pismami z dnia 3 września 2008 r. wystąpił o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia do Archiwum Akt Nowych, [...] Urzędu Wojewódzkiego i Archiwum Państwowego w K. oraz wystąpił do Urzędu Miasta K. o nadesłanie dokumentów dotyczących stanu prawnego nieruchomości w postaci wypisu z rejestru gruntów oraz mapy ewidencyjnej przedstawiającej wywłaszczoną nieruchomość. Następnie pismem z dnia 21 sierpnia 2009 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania – przy czym pismo to zostało skierowane do 119 stron postępowania, wśród których znaleźli się spadkobiercy poprzednich właścicieli oraz obecni właściciele nieruchomości.

Pismem z dnia 15 września 2009 r. wnioskodawcy zwrócili się do organu o wydzielenie do odrębnego postępowania części sprawy obejmującej nieruchomości, co do których ustalone zostały strony postępowania (ich właściciele). Zgodnie z tym wnioskiem postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister wydzielił do odrębnego postępowania sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części obejmującej obszar obecnych działek nr [...] – uznając, że wydzielenie w/w terenów o ustalonym stanie prawnym umożliwi rozstrzygnięcie sprawy w krótszym terminie. Następnie pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. powiadomiono strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w części dotyczącej wydzielonej sprawy.

W dniu [...] lutego 2011 r. geodeta uprawniony sporządził opinię geodezyjną dotyczącą obecnego stanu ewidencyjnego wywłaszczonych działek.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej wydzielonych działek.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. organ zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części niewydzielonej do czasu przedłożenia dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po J. W. i J. W.. Zaś w dniu [...] czerwca 2012 r. podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. - z uwagi na wydanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. i J,. W.

Sąd uznał także za przekonujące argumenty Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dotyczące przyczyn niemożności rozpoznania sprawy w terminach ustawowych.

Organ podnosił, że dotychczas nie została wydana decyzja z uwagi na niezależne od organu trudności w ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, częste zmiany stanu prawnego oraz nieaktualną treść ksiąg wieczystych niektórych nieruchomości. Na wydłużenie okresu postępowania wpłynęło także błędne ustalenie przez Urząd Miasta K. granic wywłaszczonej nieruchomości.

Sąd wziął też pod uwagę, że strony były informowane o prowadzonym postępowaniu oraz o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, a także o kolejnych przewidywanych terminach rozstrzygnięcia sprawy.

Słuszny jest również argument, że zasada szybkości postępowania nie może stanowić głównej zasady, gdyż równie ważna jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Zaś w przedmiotowej sprawie organ nie mógł wydać decyzji, ponieważ występowała przeszkoda w postaci niemożności ustalenia wszystkich stron postępowania.

Również obecnie postępowanie administracyjne jest zawieszone z uwagi na śmierć strony postępowania T. S.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, aczkolwiek nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa - ponieważ organ podejmował szereg czynności w sprawie dążąc do jej rozpoznania, a ponadto informował strony o przyczynach niezachowania terminu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.