Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 36/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung Sędziowie WSA Joanna Kube (spr.) Ewa Marcinkowska Protokolant Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego M. P. kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] o odmowie wydania M. P. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W. na mocy art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Z ustaleń faktycznych organu wynika, że M. P. przedmiotowy lokal zamieszkiwał na podstawie umowy najmu zawartej z Dyrektorem Oddziału Terenowego [...] WAM w W. w dniu [...] lipca 1996 r. na czas zatrudnienia na stanowisku [...] w [...]. Umowa o pracę została rozwiązana z dniem [...] sierpnia 2005 r. z powodu likwidacji zakładu pracy, na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników. Powyższe oznacza, że wymieniony obecnie zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Zainteresowany pismami z dnia [...] lutego 2006 r., [...] grudnia 2006 r. oraz [...] marca 2007 r. występował o umożliwienie mu dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, w tym o przyznanie prawa do lokalu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ I instancji pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wezwał wnioskującego do złożenia dokumentów świadczących, że jest w sytuacji wyjątkowej. M. P. do pisma z dnia [...] lutego 2009 r. dołączył kserokopie swojego i żony dowodu osobistego, zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach, kserokopie legitymacji szkolnych dzieci oraz zaświadczenie o stanie zdrowia. Przedłożył także oświadczenie o nieposiadaniu innego mieszkania, a także o braku środków finansowych na jego zakup.

Organ odmawiając przyznania przedmiotowego prawa do zamieszkiwania w lokalu, odwołał się do treści art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym w sytuacji wyjątkowej, dyrektor oddziału regionalnego WAM, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Organ zwrócił uwagę, że ustawodawca nie sprecyzował jakie przypadki należy uznać za wyjątkowe. Fakt ten pozostawił do decyzji organowi rozstrzygającemu sprawę. W związku z powyższym to dyrektor oddziału regionalnego WAM, w ramach uznania administracyjnego, ocenia czy przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja wyczerpuje przesłanki wynikające z brzmienia tego przepisu. Organ wskazał, że nawet zaistnienie przesłanki wyjątkowości sytuacji daje organowi wyłącznie potencjalną możliwość przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a nie prawny obowiązek przyznania takiego prawa. Wskazano, że na wyjątkowość sytuacji składa się bardzo rzadkie, wyróżniające się czymś, szczególne, osobliwe położenie w jakim się ktoś znajduje.

Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie takie uwarunkowania nie występują. O wyjątkowości sytuacji nie przesądza bowiem wskazana przez stronę okoliczność braku tytułu prawnego do innego lokalu, a także brak środków finansowych na jego zakup. Również nie można mówić o wyjątkowości sytuacji z powodu stanu zdrowia, ponieważ sytuacje takie nie należą do wyjątków i dotyczą bardzo wielu rodzin.

Wyjaśniono, że przewidziane w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych prawo do lokalu nie zostało przewidziane jako pomoc o charakterze wyłącznie socjalnym dla osób niepełnosprawnych lub niemających prawa do lokalu i niemogących zaspokoić potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Celowi temu służą inne instytucje przewidziane w odrębnych przepisach prawnych.

Organ zwrócił też uwagę na wysokość dochodu M. P. – 3000 zł i jego żony – 3793,77 zł brutto miesięcznie. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę wskazane dochody, zainteresowany może we własnym zakresie wynająć mieszkanie. Za wyjątkowością sytuacji nie przemawia także podnoszony przez stronę fakt wyremontowania zajmowanego lokalu we własnym zakresie, a także terminowe wnoszenie opłat, bowiem osoby zajmujące lokal są obowiązane do wnoszenia opłat oraz ponoszenia kosztów napraw tego lokalu związanych z jego eksploatacją, a podwyższanie standardu lokalu jest ich indywidualną decyzją.

Podniesiono, że w W. istnieją niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych. Według stanu na dzień 30 września 2009 r. na przydział lokalu mieszkalnego w W. oczekiwało [...] żołnierzy zawodowych z rodzinami oraz [...] żołnierzy nieposiadających rodzin. W związku z powyższym pominięcie tego faktu, oznaczałoby naruszenie interesów tej grupy, gdyż podstawowym celem WAM jest zapewnienie zakwaterowania żołnierzom zawodowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zarzucił organowi rażące naruszenie art. 7, 8 i 12 w związku z art. 77 § 1 i 2 k.p.a., a także nieuwzględnienie jego przewlekłej choroby oraz choroby syna, jako przesłanki wyjątkowości sytuacji, o której mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi podniósł ponadto, że organ pominął konsekwencje jakie mogą wyniknąć dla niego w związku z odmową przyznania mu prawa do lokalu. Organ nie uwzględnił okoliczności mieszczących się w zakresie szeroko pojętych zasad współżycia społecznego. Nie rozważył wyczerpująco słusznego interesu obywatela i jego dobra w kontekście całej jego sytuacji. Pominął sytuację panującą na rynku pracy, nieruchomości oraz sytuację ekonomiczną kraju.

Skarżący stwierdził, że dla osoby osiągającej przeciętne zarobki, ceny nieruchomości są bardzo wysokie, a uzyskanie kredytu na zakup nieruchomości jest trudne. Również ceny wynajmu lokalu o powierzchni zbliżonej do obecnie zajmowanej stanowią wydatek miesięczny ponad możliwości jego rodzinnego budżetu i oznaczałby dla jego rodziny obniżenie poziomu życia i warunków bytowych.

Argumentując skargę, powołano się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1041/06 i z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1035/07.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanką materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który stanowi, że w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej.

Z użytego sformułowania "może wydać" wynika, iż podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest zatem ograniczona. Sąd może badać tylko, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych.

Zarówno Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jak i organ I instancji, wydając w sprawie decyzje, dopuścili się naruszenia powyższych reguł procesowych, tj. art. 7, 77, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że nie zachodzi sytuacja wyjątkowa, umożliwiająca przyznanie skarżącemu prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W. w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1519/07 - dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że adresatem decyzji o prawie do lokalu mieszkalnego na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych są osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, takie jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa wymagają swoistej opieki organu WAM w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powoływanym przez skarżącego okolicznościom odmówił cechy wyjątkowości podnosząc, że mają one cechy powszechności. Z taką oceną sytuacji skarżącego nie można się zgodzić.

Skarżący ma na utrzymaniu trójkę dzieci w wieku szkolnym. Choruje na [...], będącą chorobą układu odpornościowego. Zamieszkuje wraz z rodziną w przedmiotowym lokalu o powierzchni użytkowej 36,91 m2 i powierzchni mieszkalnej 24,70 m2 od 1996 r., który zajmował na podstawie umowy najmu zawartej z Dyrektorem Oddziału Terenowego [...] WAM w W. na czas zatrudnienia w [...]. Jednakże z przyczyn od skarżącego niezależnych umowa o pracę została rozwiązana z dniem [...] sierpnia 2005 r. z powodu likwidacji zakładu pracy. Wskazana umowa najmu przedmiotowego lokalu zawarta w dniu [...] lipca 1996 r. miała umocowanie w art. 29 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, który stanowił, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor oddziału terenowego Agencji może wynająć pracownikowi zatrudnionemu w jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Obrony Narodowej lokal mieszkalny, przeznaczony na stałe zakwaterowanie żołnierzy zawodowych.

Utrata tytułu prawnego do lokalu wywołana została faktem, że skarżący, z przyczyn od siebie niezależnych, przestał być pracownikiem zatrudnionym w jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Obrony Narodowej. Jednakże należy podkreślić, że lokal ten był mu wynajmowany także pod warunkiem zaistnienia szczególnie uzasadnionego wypadku. Z dniem 1 lipca 2004 r. ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) znowelizowano treść art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, w ten sposób, że dyrektor oddziału terenowego WAM nie miał już możliwości wynajęcia, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, pracownikowi zatrudnionemu w jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Obrony Narodowej lokalu mieszkalnego przeznaczonego na stałe zakwaterowanie żołnierzy zawodowych. Obecnie obowiązujący przepis art. 29 tej ustawy przewiduje jedynie możliwość przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej, w sytuacji wyjątkowej.

Organ w wydanych w sprawie decyzjach nie odniósł się do kryteriów, które były brane pod uwagę przy wynajmie skarżącemu przedmiotowego lokalu, tj. nie wyjaśnił na czym wówczas polegał szczególnie uzasadniony wypadek będący podstawą podpisania ze skarżącym umowy najmu oraz czy te okoliczności nadal występują, a jeśli tak to należałoby je odnieść także do sytuacji wyjątkowej, o której stanowi obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.

Nie bez znaczenia w sprawie ma ponadto fakt, że M. P., był w latach [...] żołnierzem zawodowym.

Jednocześnie nie można podzielić stanowiska organu, że dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącego daje możliwość zakupu, ewentualnie wynajmu lokalu w W. i okolicach.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że wydanie decyzji pozytywnej w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych naruszyłoby interes żołnierzy zawodowych oczekujących na przydział lokali mieszkalnych, ponieważ przepis ten nie przewiduje, jako warunku wydania decyzji pozytywnej, uprzedniego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Gdyby tak miało być, to wobec znacznej liczby żołnierzy oczekujących na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, przepis art. 29 ustawy stałby się przepisem martwym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności przedmiotowej sprawy, organ ponownie zbada czy sytuacja życiowa, zdrowotna i finansowa skarżącego umożliwia organowi zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych skarżącego w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 powołanej ustawy.

Odnośnie kosztów postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.