Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 214/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. Ż. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 15 października 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. Ż. T. kwotę 686 (sześćset osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. Ż. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2020 r. w przedmiocie kary za usunięcie drzew.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 17 czerwca 2019 r. do Starosty wpłynął wniosek Gminy o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego usunięcia drzew bez zezwolenia w pasie drogowym publicznej drogi gminnej nr [..] w miejscowości M. (działka nr [..]) bez zgody posiadacza nieruchomości. Gmina wniosła o wymierzenie kary pieniężnej wskazując, że usunięto dwie sztuki brzozy brodawkowatej o obwodach 75 cm i 67 cm, a także jedną sztukę buka pospolitego o obwodzie 54 cm (zmierzone na wysokości około 5 cm). Poinformowano również, że sprawcą jest J. Ż. T. zamieszkały w M., natomiast działka nr [.] stanowi własność Gminy.

W trakcie oględzin przeprowadzonych przez Starostwo w dniu 4 lipca 2019 r. stwierdzono, że usunięto dwie brzozy brodawkowate i jeden buk pospolity. W związku z zeznaniem J. Ż.T., że kłody zostały wcześniej pocięte i wywiezione jako opał na potrzeby sali wiejskiej w M., dokonano obmiaru największej i najmniejszej średnicy pozostawionych pni. Ustalono, że wycinki dokonał J. Ż. T. w styczniu 2019 r. nie posiadając zgody na wycinkę ani nie występując do właściciela, tj. Gminy, o zgodę na wycinkę. Sprawca potwierdził, że usunął drzewa tłumacząc, że szerokie korony drzew uniemożliwiały przejazd pojazdów i maszyn rolniczych (m.in. kombajnu) drogą gminną. Zeznał ponadto, że nie miał świadomości, iż dokonując wycinki wszedł w granice działki gminnej.

Pismem z 4 września 2019 r. J. Ż. T. poinformował organ, że podczas prac porządkowych odnalazł jedno z usuniętych bez zezwolenia drzew, tj. buk pospolity, i że drzewo to ma mniejsze rozmiary niż stwierdzono na podstawie oględzin. Wobec tego w dniu 27 września 2019 r. odbyły się kolejne oględziny, podczas których potwierdzono, że okazana kłoda stanowi jedno z usuniętych drzew. Na wysokości 130 cm obwód kłody wynosił 38 cm.

Decyzją z dnia 15 października 2019 r., nr [..], Starosta, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1, 4, art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wymierzył J. Ż. T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 7.321 zł.

W odwołaniu J. Ż. T. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że usunięte drzewa znajdowały się na działce nr [..] należącej do Gminy, a nie na działce nr [..] należącej do P. Ż.T. – jego syna. Ponadto, zarzucono naruszenie art. 7 i 9 k.p.a. w związku z art. 86 ust. 1 pkt 5 i art. 89 ust. 1 i ust. 6 ustawy o ochronie przyrody oraz § 53 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, poprzez pominięcie wyjaśnień J. Ż. T., że usunął przedmiotowe drzewa z uwagi na to, że uniemożliwiały przejazd po gminnej drodze publicznej, a przez to stwarzały zagrożenie w ruchu drogowym oraz dodatkowo, że drzewa były uszkodzone w wyniku profilowania drogi, co ma wpływ na określenie wysokości kary pieniężnej. Odwołujący się wniósł o przeprowadzenie dowodu z oględzin, z opinii biegłego geodety, na okoliczność tego, na której działce znajdowały się drzewa oraz z przesłuchania E. Ż. T., na okoliczność tego, czy usunięte drzewa stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa ruchu na drodze gminnej.

W toku postępowania odwoławczego na wezwanie organu odwoławczego Gmina wyjaśniła pismem z dnia 12 grudnia 2019 r., że trzy drzewa znajdujące się w pasie drogowym stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego z uwagi na ich usadowienie w pasie drogowym oraz stan. Z informacji posiadanych przez Gminę wynikało bowiem, że usunięte drzewa były częściowo suche i obumarłe, stwarzające zagrożenie szczególnie w trakcie silnego wiatru oraz utrudniały komunikację pojazdów po drodze gminnej, w szczególności zaś dużego sprzętu.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2020 r., nr [..], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, uchyliło zaskarżoną decyzję (pkt 1) i wymierzyło skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 4.705,50 zł (pkt 2). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt dokonania wycinki przez J. Ż. T., ani braku posiadania przez niego stosownego zezwolenia. W odniesieniu do zarzutu odwołującego się dotyczącego miejsca usytuowania usuniętych drzew, Kolegium uznało, że kwestia ta nie ma znaczenia dla oceny, jaką karę wymierzyć sprawcy. Bez względu na to, czy przedmiotowe drzewa znajdowały się na działce należącej do Gminy, czy do P.Ż.T., czy też rosły na granicy, sprawca przed ich usunięciem musiał legitymować się zgodą właściciela, której nie miał. Natomiast w ocenie Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne ustalenie, że wycięte drzewa rosły na działce nr [..].

Kolegium przychyliło się do zdania odwołującego się, że organ I instancji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Skoro bowiem przedmiotowe drzewa stwarzały zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, to zaistniała przesłanka z art. 86 ust. 1 pkt 5, zatem należało zastosować art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Organ odwoławczy dał wiarę stanowisku Gminy, że drzewa stwarzały zagrożenie dla bezpieczeństwa komunikacyjnego, co sprawiło, że nie było konieczności przeprowadzania dowodu z przesłuchań świadków.

Natomiast w odniesieniu do argumentacji odwołania opartej na art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody Kolegium zauważyło, że Gmina poinformowała, że drzewa były częściowo suche i obumarłe. W ocenie organu odwoławczego zaś, wskazany przepis dotyczący obniżenia kary może mieć zastosowanie wówczas, gdy wycięte bez zezwolenia drzewo wcześniej obumarło w całości.

W skardze J. Ż. T. wniósł o uchylenie pkt 2 zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że usunięte drzewa znajdowały się na działce nr [..] należącej do Gminy, a nie na działce nr [..] należącej do P. Ż. T. (syna skarżącego) i nieustalenie, czy stan usuniętych drzew rokował szanse na ich przeżycie.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że organ niewłaściwie zrozumiał jego zarzut, że drzewa rosły na granicy działek, ponieważ zdaniem organu zwrot "na granicy" oznacza, że drzewa rosły częściowo na działce Gminy a częściowo na działce syna skarżącego, tym samym więc należało uzyskać również zgodę Gminy na usunięcie drzew. Natomiast skarżący podniósł, że chodziło mu o zaakcentowanie, że według jego przekonania drzewa rosły bardzo blisko granicy działek, jednakże na działce syna skarżącego, który godził się na usunięcie tych drzew, czyli udzielił zgody skarżącemu.

Zdaniem skarżącego biorąc pod uwagę niewielką (kilkunastocentymetrową) średnicę usuniętych drzew, ich lokalizację przy granicy obu działek i niejasny przebieg działki drogowej Gminy oraz to, że wykonano pomiary geodezyjne oraz ustawiono słupki już po wycięciu drzew, konieczne jest powołanie biegłego geodety by przesądzić, że zarzut skarżącego jest niesłuszny a nie przyjmować to a priori, jak uczynił to organ. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, ponieważ ustalenie, że usunięte drzewa rosły na działce syna skarżącego, który wyraził zgodę na ich usunięcie, wówczas przełoży się bezpośrednio na możliwość obciążenia skarżącego karą, przynajmniej w stosunku do buka pospolitego. Jego obwód bowiem wyniósł 38 cm, zatem zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, ani zezwolenie ani zgłoszenie nie było konieczne.

Natomiast w odniesieniu do dwóch pozostałych drzew, tj. brzóz brodawkowatych, skarżący zarzucił, że organ odwoławczy oparł się wyłącznie na piśmie Wójta Gminy z dnia 12 grudnia 2019 r. nie przeprowadzając uzupełniającego postępowania dowodowego w kwestii tego, czy drzewa były częściowo suche i obumarłe i czy w związku z tym rokowały szanse na przeżycie. To z kolei uzasadniałoby obniżenie kary o połowę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wycięte drzewa znajdowały się w granicach pasa drogowego przebiegającego przez działkę nr [..] stanowiącą własność Gminy. Organ zauważył, że nie widzi powodu, dla którego pomiary geodezyjne wykonane na zlecenie Gminy miałyby być mniej wiarygodne niż pomiary wykonane przez innego geodetę na zlecenie Starostwa. W odniesieniu do kwestii niezrozumienia stanowiska skarżącego Kolegium zaprzeczyło i zakwestionowało pomiary odległości pni od granicy działek dokonane przez skarżącego. Wskazano, że skarżący błędnie odczytał przepis z art. 83f ust. 1 pkt 3a w związku z ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ wynika z niego, że nie ma konieczności zgłoszenia zamiaru wycinki w przypadku, gdy obwód pnia mierzonego na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm. Podany przez skarżącego obwód buka, tj. 38 cm, został zmierzony na wysokości 130 cm. Z kolei w toku postępowania ustalono, że obwód drzewa na wysokości 5 cm wynosi 54 cm. Wreszcie organ odwoławczy zauważył, że Wójt Gminy w piśmie z dnia 12 grudnia 2019 r. nie wskazał, by z jego wiedzy wynikało, że drzewa nie rokują szans na przeżycie, wiec Kolegium przyjęło, że okoliczność ta nie miała miejsca. Zdaniem Kolegium zaś, skarżący nie posiada wiadomości specjalnych pozwalających na dokonywanie rzetelnych ocen, które drzewa rokują szanse na przeżycie. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że żądanie skarżącego by uchylić tylko pkt 2 decyzji ze względów formalnych, tj. art. 138 k.p.a., nie może zasługiwać na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga danej sprawy administracyjnej a ocenia jedynie, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego podejmowania. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty.

Materialnoprawną podstawą decyzji wymiarowych były przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.), zwanej dalej u.o.p. Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W przypadku kary pieniężnej za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia organ administracji publicznej powinien dokonać ustaleń, czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy, mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem, czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz. Lex/el. 2020 wraz z przywołaną tam literaturą).

Natomiast przewidziana w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości uzupełnia ten system odpowiedzialności administracyjnej poprzez umożliwienie pociągnięcia do odpowiedzialności za usunięcie drzew także podmiotów innych niż posiadacze nieruchomości. Zgodnie z postanowieniami art. 88 ust. 2 u.o.p. kara na tej podstawie będzie mogła być wymierzona innemu podmiotowi niż posiadacz nieruchomości lub właściciel urządzeń przesyłowych, jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości.

W związku z tym podstawową okolicznością, jaką musi ustalić organ administracji przed wymierzeniem kary pieniężnej na tej podstawie, jest ustalenie, czy przy usuwaniu drzew działał inny podmiot za zgodą posiadacza nieruchomości czy też nie. W konsekwencji istotne są również ustalenia dotyczące położenia usuniętych bezprawnie drzew.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że sprawcą usunięcia trzech sztuk drzew: 2 brzóz i 1 buka jest skarżący. Natomiast Sąd dostrzegł braki w ustaleniu okoliczności faktycznych kluczowych dla zastosowanej zasady odpowiedzialności. Ażeby stwierdzić, czy skarżący działał za zgodą posiadacza nieruchomości w pierwszej kolejności należało w sposób niewątpliwy ustalić, gdzie usytuowane były drzewa. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie zawiera żadnych dowodów potwierdzających położenie drzew na działce nr [..] stanowiącej pas drogowy drogi gminnej. Organy obu instancji w sposób bezrefleksyjny powtarzały twierdzenia Wójta Gminy, że drzewa usunięto z działki nr [..], pomimo, że faktu tego nie potwierdził żaden dowód. Przeprowadzone w toku postępowania oględziny również nie dostarczyły informacji, które potwierdziłyby fakt zlokalizowania drzew na działce nr [..]. Zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący twierdził, że drzewa usytuowane były na działce nr [..] stanowiącej własność jego syna – P. Ż. T., który na usunięcie drzew wyraził zgodę, obowiązkiem organów, wynikającym z zasady oficjalności i prawdy obiektywnej, było zweryfikowanie tych okoliczności. Z wyjaśnień organów, jak i skarżącego wynika, że na zlecenie gminy dokonano pomiarów geodezyjnych w celu potwierdzenia przebiegu pasa drogowego drogi gminnej, w obrębie którego usytuowane były drzewa, lecz z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika, aby sporządzoną dokumentację geodezyjną włączono do akt niniejszej sprawy i żeby stała się ona przedmiotem oceny orzekających organów. Od ustalenia miejsca położenia drzew zależeć natomiast będzie podmiot odpowiedzialny za usunięcie drzew. Jeśli potwierdziłyby się twierdzenia organów co do położenia drzew na działce gminnej to odpowiedzialność spoczęłaby na skarżącym. Natomiast, gdyby ustalono, że drzewa bądź którekolwiek z nich usytuowane były na działce syna skarżącego o nr [..] wówczas, odpowiedzialność skarżącego zaktualizowałby się tylko wówczas, gdyby syn skarżącego nie wyraził zgody na usunięcie drzew. Zgody tej nie można domniemywać, ale należy ją zweryfikować w sposób wyraźny na podstawie konkretnych dowodów.

W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, ustalenie położenia drzew ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż może to rzutować na to, komu będzie wymierzona kara pieniężna.

W obecnym stanie prawnym pomimo braków wyraźnych uregulowań co do wymogów postępowania dowodowego w sprawach odpowiedzialności za usunięcie drzew, pośrednio można kierować się przepisami u.o.p., w tym art. 83b ust. 1 pkt 8 u.o.p. w którym określono, że do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu powinien być dołączony rysunek lub mapa określające usytuowanie drzew lub krzewów w odniesieniu do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub projektowanych. Skoro zatem takie wymagania są stawiane podmiotom zainteresowanym usunięciem drzew, to co najmniej takim samym standardom powinny odpowiadać ustalenia dokonywane przez organ administracji w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie wymierzenia kary (por. K. Gruszecki, op.cit.).

W postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary wskazane jest, aby na załączniku graficznym do protokołu z oględzin były zaznaczone wszystkie drzewa znajdujące się na nieruchomości, zarówno te, które zostały usunięte albo zniszczone, jak i te, które pozostały bez zmian (z podaniem ich obwodów oraz gatunku) z zaznaczeniem również pozostałości tych, które zostały usunięte lub zniszczone w przeszłości i nie stanowią przedmiotu postępowania. Taka inwentaryzacja drzew pozwoli rozwiać wszelkie wątpliwości zarówno co do tego, za jakie drzewa wymierzana jest kara, jak również kto powinien być nią obciążony. Dołożenie należytej staranności na etapie ustalania stanu faktycznego ograniczyłoby możliwości jego podważania, z czym mamy do czynienia w skardze.

W niniejszej sprawie organy obu instancji nie sprostały temu zadaniu. Dokonując ustaleń faktycznych, powinny były wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na wymierzenie kary pieniężnej, czego nie uczyniły. Organy winny były ustalić dokładną lokalizację drzew, gatunki drzew i obwody ich pni na wysokości 5 cm w celu weryfikacji, czy ich usunięcie wymagało uzyskania zezwolenia czy też nie oraz na wysokości 130 cm w celu stwierdzenia, czy ich usunięcie nie będzie zwolnione z opłat, a także stan zdrowotny drzew, gdyż w przypadku usunięcia drzew lub krzewów obumarłych, złomu lub wywrotu zgodnie z postanowieniami art. 89 ust. 6 u.o.p. kara będzie wynosiła 50% podstawowej wysokości.

W niniejszej sprawie w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ w dniach 4 lipca 2019 r. i 2 sierpnia 2019 r. ustalono najmniejsze i największe średnice pni na wysokości mniejszej niż 5 cm, ze względu na to, że tylko takie pnie pozostały po wycince. Z dokumentów przedłożonych do akt, tj. z pisma Wójta Gminy z dnia 13 czerwca 2019 r. skierowanego do Starosty oraz ze zgłoszenia nielegalnej wycinki drzew dokonanego w dniu 13 czerwca 2019 r. Komendantowi Powiatowemu Policji wynika, że w miejscu wycinki organ gminy stwierdził pozostałe po wycince pnie drzew, których obwody na wysokości 5 cm wynosiły: 75 cm i 67 cm – brzoza i 54 cm – buk. Pomimo tego, że dowodów potwierdzających te ustalenia w terenie nie dołączono do akt niniejszej sprawy, to ze względu na potwierdzenie tych pomiarów przez skarżącego w oświadczeniu z dnia 28 marca 2019 r., można je było uznać za wiarygodne i mogące stanowić bazę do czynienia dalszych ustaleń w sprawie.

Natomiast zabrakło ustaleń w odniesieniu do stanu zdrowotnego usuniętych drzew, który mógłby mieć wpływ na wysokość kary. Organy oparły się wyłącznie na wyjaśnieniach Wójta Gminy w piśmie z dnia 12 grudnia 2019 r., z których wynikało, że usunięte drzewa były częściowo suche i obumarłe i z tego powodu stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zdaniem Sądu, tego rodzaju wyjaśnienia nie mogły posłużyć do wiarygodnej i rzetelnej weryfikacji możliwości zastosowania art. 89 ust. 6 u.o.p., który stanowi, że w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%. Nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów na stan zdrowotny usuniętych drzew, w tym buka, którego organ miał możliwość zbadać bezpośrednio. Za niewystarczające należy w tych okolicznościach uznać oparcie się wyłącznie na ustaleniach poczynionych przez pracowników organu administracji wydającego decyzję bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich wniosków w świetle opinii specjalistycznej, niezbędnej do stwierdzenia stanu żywotności drzew zwłaszcza w sytuacji, w której po usuniętych drzewach niewiele pozostało. Natomiast potwierdzenia obiektywnego stanu zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego organy mogły dokonać we własnym zakresie, co też uczyniły z korzyścią dla sytuacji skarżącego.

Podkreślić należy, że w sprawie kary pieniężnej za wycięcie drzew organ administracji stosuje przepis prawa mający charakter represyjny. Na stronę ma być nałożona sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej w znacznej wysokości. Stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Strona, która sama nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo do żądania weryfikacji ustaleń organu wymagających wiadomości specjalnych przez niezależnego biegłego, a waloru takiej opinii nie będzie miała sporządzona na jej indywidualne zlecenie opinia prywatna" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r., II SA/Gd 130/08, LEX nr 413611).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że organy te procedowały w niniejszej sprawie z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem w granicach wyznaczonych hipotezami przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego zastosowania przepisów u.o.p. i nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej.

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania co dalszego postępowania, które wprost wynikają z przedstawionych wyżej rozważań, a sprowadzają się w istocie do konieczności powtórzenia czynności wyjaśniających i uzyskania w ich rezultacie dowodów umożliwiających niewątpliwe ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym rozważenie potrzeby pozyskania opinii dendrologicznej w zakresie oceny stanu zdrowotnego usuniętych drzew.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 686 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi w wysokości 189 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które skierowana została na podstawie zarządzenia przewodniczącego składu orzekającego z dnia 29 października 2020 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że w aktualnej, szczególnej sytuacji rozwoju epidemii i wprowadzenia dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, z późn.zm.), odwlekanie rozpoznania sprawy prowadziłoby do naruszenia art. 7 p.p.s.a. wyrażającego zasadę szybkości postępowania, w zgodzie z którą sąd powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Zasada ta ma związek z konstytucyjną zasadą prawa do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz regułą rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki "w rozsądnym terminie" przewidzianą w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4.11.1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. poz. 284 ze zm.) i służyć ma ich urzeczywistnieniu. Przewlekłe postępowanie sądowe godzi w dobro wymiaru sprawiedliwości, powoduje zwiększenie kosztów jego działania i podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia kluczowych aspektów przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).