Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 45/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2021 roku sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenia odsetek odnoszących się do upomnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2020 r. nr [...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] 2020 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r. nr [...].

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A P. C. i wspólnik spółka jawna – dalej: "Spółka", działając na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2018 r. o numerze [...] skierował do Przedsiębiorstwa Handlowe "B" J. C. – dalej: "Strona" lub "Skarżąca", zawiadomienie nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej przysługujących Spółce.

Powyższe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone Stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 10 sierpnia 2018 r., natomiast Spółce jako zobowiązanemu w dniu 17 sierpnia 2018 r.

Strona pismem z dnia [...] 2018 r. poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., że na dzień 15 sierpnia 2018 r. nie jest nic winna Spółce.

Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. wniosek z dnia 13 lutego 2019 r. o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. pismem z 5 kwietnia 2019 r. przekazał protokół z kontroli przeprowadzonej u Skarżącej w dniu 18 marca 2019 r., w którym wskazano, że wierzytelność istnieje, a współpraca odbywa się cyklicznie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] 2019 r. [...] określił Skarżącej wysokość nieprzekazanej wierzytelności na łączną kwotę 31.725,90 zł i wezwał Stronę do jej uregulowania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. upomnieniem z dnia [...] 2020 r. (nagłówku wskazano datę [...] 2020r.) nr [...], działając na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, z późn. zm.) – dalej: "u.p.e.a.", wezwał Stronę do uregulowania ww. wskazanych należności.

W związku z otrzymanym upomnieniem, Strona pismem nadanym listem poleconym w dniu 9 lipca 2020 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem "o wyrażenie zgody na rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek w przedmiotowej sprawie".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z 20 lipca 2020 r. wezwał Stronę do wypełnienia formularza wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań.

Strona odpowiedziała na ww. wezwanie przedkładając organowi pierwszej instancji następujące dokumenty: wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań, kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w Ł., Wydział XII Cywilny Rodzinny z [...] 2010 r. w sprawie o rozwód, sygn. akt [...], tabelę zawierającą podsumowanie Księgi przychodów i rozchodów za rok 2020, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Skarżąca podtrzymała dotychczasowe żądanie rozłożenia należności na raty oraz umorzenia odsetek za zwłokę, precyzując rodzaj należności: "odpowiedzialność administracyjna dłużnika zajętej wierzytelności wynikająca z postanowienia z dnia [...] 2019 r. nr [...] w związku z niewykonaniem obowiązku z dnia 06.08.2018 r.".

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] 2020 r., działając na podstawie art. 123 § 1, art., 124 w zw. art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) - dalej: K.p.a., oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r. nr [...].

Strona od ww. postanowienia złożyła zażalenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] 2020 r., którym odmówiono Stronie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że w przedmiotowej sprawie zobowiązanym i podatnikiem, u którego powstały zaległości podatkowe jest Spółka. Skarżąca posiada status dłużnika zajętej wierzytelności. Jednocześnie wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowienia z [...] 2019 r. określającego wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności, nie spowodowało powstania nowej należności, lecz potwierdziło okoliczność, że Strona bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu określonej kwoty zajętej wierzytelności przypadającej Spółce z tytułu transakcji handlowych. Skarżącej nie przyznano uprawnień, ani obowiązków zobowiązanego - Spółki. Strona występuje w sprawie jako dłużnik zajętej wierzytelności w rozumieniu przepisów u.p.e.a. i w ustawie tej nie ma żadnego przepisu regulującego kwestię ulgi w spłacie nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności z tytułu zajętej wierzytelności.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 r., żądając jego uchylenia i uznania za nieważne z mocy prawa oraz nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty podniesione w skardze sprowadzają się do kwestionowania zasadności wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowienia z dnia [...] 2019 r., którym orzeczono o odpowiedzialności administracyjnej Strony jako dłużnika zajętej wierzytelności.

Zdaniem Skarżącej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w skierowanym do niej postanowieniu z [...] 2019 r. określającym wysokość nieprzekazanej wierzytelności na łączną kwotę 31.725,90 zł, nie poinformował z jakiego tytułu żąda zapłaty ww. kwoty. Strona wyjaśniła, że nie jest dłużniczką ani podatnikiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Jednocześnie - w jej ocenie - uzasadnienie faktyczne ww. postanowienia nie odzwierciedla stanu faktycznego sprawy, która jest prowadzona w stosunku do Spółki, z którą to Strona pozostaje w stosunku umowy dostawy.

Skarżąca wskazała, że zarzuty kierowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do niej w postaci uchylania się od realizacji zajęcia wierzytelności dostawcy, tj. Spółki są bezpodstawne, a środki dowodowe są "żadne" i służą jedynie umożliwieniu wszczęcia postępowania z art. 71a § 9 u.p.e.a.

W ocenie Strony, zarzuty zawarte w dalszej części postanowienia z [...] 2019 r. mają charakter nieścisły, a wręcz naciągający prawo w celu uprawdopodobnienia błędnych analiz przeprowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Ponadto w ww. postanowieniu jest wykorzystany protokół kontroli z 18 marca 2019 r., w którym zapisy są błędne i nieścisłe. Skarżąca wyjaśniła, że złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień w sprawie kontroli z 18 marca 2019 r. celem sprostowania zapisów złożonych zeznań w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, zaś stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zarzuty skargi są chybione. Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy I i II instancji właściwie zastosowały uregulowanie zawarte w art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Zgodnie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Stosownie zaś do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 7 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 2159/12 wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 K.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Administracyjny podkreślił, że postanowienie wydane na podstawie ww. art. 61a § 1 ma charakter procesowy i zamyka stronie drogę do merytorycznego rozstrzygania w zakresie zgłoszonego żądania.

Oznacza to, że organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym.

Jedną z przesłanek do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. będzie niewątpliwie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 133/20).

Sąd stwierdza, że z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż Skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności, który bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu wniosła o ulgę w spłacie nieprzekazanej wierzytelności określonej postanowieniem z dnia [...] 2019 r. nr [...]. Oznacza to, że wniosek o ulgę został złożony w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem Spółki. Zobowiązanym i podatnikiem, u którego powstały zaległości podatkowe jest Spółka. W toku tego postępowania Skarżąca posiadała status dłużnika zajętej wierzytelności. Jednocześnie wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowienia z [...] 2019 r. nr [...] nie spowodowało powstania nowej należności, lecz potwierdziło okoliczność, że Strona bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu określonej kwoty zajętej wierzytelności przypadającej Spółce z tytułu transakcji handlowych. Na skutek wydania postanowienia z dnia [...] 2019 r. Skarżącej nie przyznano uprawnień, ani obowiązków zobowiązanego, tj. Spółki. Strona nadal pozostawała dłużnikiem zajętej wierzytelności w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Sąd podkreśla, że u.p.e.a. nie zawiera żadnego przepisu regulującego kwestię ulgi w spłacie nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty należności z tytułu zajętej wierzytelności. Z ustawy tej nie wynika również kompetencja organu egzekucyjnego do rozporządzania ww. wierzytelnością.

Oznacza to, że w niniejszej sprawie wystąpiła uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż brak podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia żądanie Strony jest oczywisty.

Zasadnie zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] 2020 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Strony o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r. nr [...].

Sąd odnosząc się do zarzutów skargi stwierdza, że sprowadzają się one do kwestionowania zasadności wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowienia z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia Stronie wysokości nieprzekazanej wierzytelności przypadającej Spółce na łączną kwotę 31.725,90 zł, wynikającej z tytułu transakcji handlowych pomiędzy Skarżącą a Spółką.

Złożony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia zmierza więc do wykazania okoliczności, które mają istotne znaczenie dla ustalenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., która została już ostatecznie określona. Sąd stoi na stanowisku, że podjęcie się analizy przysługujących zobowiązanej Spółce wierzytelności pieniężnych z tytułu transakcji handlowych ze Skarżącą, jak również kwestii bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, stanowiłoby naruszanie granicy konkretnej sprawy administracyjnej.

Należy zauważyć, że w art. 134 § 1 P.p.s.a. wyrażono zasadę, stosownie do której sąd co prawda nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzyga jednak w granicach sprawy. Ustawodawca wyposażył sąd administracyjny w kompetencję kontrolowania nie tylko zaskarżonego aktu/czynności (bezczynności), ale także badania legalności innych postępowań i ingerowania w nie przy zastosowaniu środków przewidzianych ustawą, o ile pozostają w granicach tej sprawy, której skarga dotyczy (art. 135 P.p.s.a.). Dla wypełnienia hipotezy przepisu art. 135 P.p.s.a. niezbędne jest zatem, by kontrolowany (poza zaskarżonym) akt wydany był w tej samej sprawie, co zaskarżone rozstrzygnięcie. Pod pojęciem sprawy sądowoadministracyjnej należy rozumieć zespół elementów o charakterze podmiotowym, wyrażających się w tożsamości podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków oraz przedmiotowym, ujętych jako tożsamość treści tychże praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej (por. B. Adamiak w glosie do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 654/96, publ. OSP 1999/1/51).

W świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustalenie czy Skarżącej określono zasadnie wysokość nieprzekazanej wierzytelności przypadającej Spółce na łączną kwotę 31.725,90 zł, która wynikała z tytułu transakcji handlowych pomiędzy Skarżącą a Spółką wykracza poza granice niniejszej sprawy.

Sąd ponownie zwraca uwagę, że zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] 2020 r. nr [...] zostało wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o rozłożenie na raty należności głównej oraz umorzenie odsetek odnoszących się do upomnienia z dnia [...] 2020 r. nr [...].

Nawet przy przyjęciu tożsamości podmiotowej tych postępowań, odmienne pozostają elementy przedmiotowe, tj. zakres praw i obowiązków objętych w obu tych postępowaniach.

W konsekwencji przeprowadzenia kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia doprowadziła Sąd do przekonania, że postanowienie to nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów wobec braku uzasadnionych podstaw skargi należało na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.

aj