Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1754/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.M. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, dalej "WINGiK", z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 17 lutego 2016 r. zatytułowanym "wniosek o wpis prawa własności nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków" S.M. zwrócił się do Starosty Powiatowego w [...] "o dokonanie wpisu prawa własności działki nr 1216 nabytej przez zasiedzenie z dnia [...] stycznia 1996 r. zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...], oznaczonej jako działka nr 1216 (przed scaleniem) o powierzchni 0.10 ha" położonej we wsi Z. gm. [...], objęta Księgą wieczystą nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Starosta [...] odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów wsi Z., gmina [...] polegającej na "ujawnieniu A.M.M. c. T.i M. oraz S.L.M. s. W.i A. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej jako właścicieli działki nr 1216".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że "zmiany w operacie ewidencji gruntów wprowadzone są na podstawie dokumentów obrazujących aktualny stan prawny. Stwierdził, że działka nr 1216 w chwili obecnej nie istnieje, a w księdze wieczystej którą była objęta, uwidocznione są już nowe nieruchomości, które w ramach postępowania scaleniowego otrzymała K.W. Orzeczenie scaleniowe nie przesądza jednak sporu o własność skomasowanego gruntu, co znaczy, że można na drodze sądowej dowodzić, iż osoba wskazana w orzeczeniu nie była właścicielem wszystkich działek przedscaleniowych, których ekwiwalent stanowi nową nieruchomość. Prawo własności scalonej działki należy w całości lub w części do osoby, która była właścicielem w całości lub części działek przedscaleniowych.

W odwołaniu od ww. decyzji S.M. zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej "k.p.a.") poprzez uznanie, iż "wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło nie w dacie doręczenia żądania organowi administracji publicznej w dniu 19 lutego 2016 r., a dopiero w chwili doręczenia pisma z dnia 5 maja 2016 r. będącego wezwaniem organu do załatwienia sprawy zgodnie z przepisami prawa" oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez "wydanie decyzji bez należytego uzasadnienia prawnego, bowiem uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i niepełne."

WINGiK po uzupełnieniu materiału dowodowego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 20 ust. 1, 2 art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. Z 2015 r., poz. 520 ze zm., dalej "Pgik") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty [...] jest żądanie S.M. dotyczące wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie Z. gm. [...] polegającej na ujawnieniu A.M. M. c. T.i M. oraz S.L.M. s. W. i A. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej jako właścicieli działki nr 1216. Wnioskodawca domagał się zmiany w oparciu o postanowienie z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego, który stwierdził że ww. strony z dniem [...] stycznia 1996r. nabyły w drodze zasiedzenia działkę nr 1216 o pow. 0,10 ha położoną w Z. objętą Księgą wieczystą [...]. Z dokumentacji organu I instancji wynika, że działka nr 1216 przed scaleniem była wykazana w operacie ewidencyjnym obrębu Z. na rzecz K.W. c. J. i K. W wyniku prac scaleniowych przeprowadzonych we wsi Z. działka nr 1216 weszła w skład nowo wydzielonych działek nr 4405, 4410, 4429, 4460, 4461 i 4459. Podczas scalenia gruntów K. – W. za działki będące jej własnością przed scaleniem (w tym działka nr 1216) wydzielono ekwiwalent w nowo zaprojektowanych działkach nr 3143, 4410, 4486. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów części wsi Z., gm. [...] o ogólnym obszarze 354.3295 ha zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia. Ww. decyzja stanowiła tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów. Sąd Rejonowy w [....] VII Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] powiadomił Starostę [...] o wpisie w Księdze wieczystej [...] działek nr 3143, 4410 i 4486 na rzecz K.Z. W.c. J. i K. na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt przedmiotowego scalenia.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 Pgik, ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 Pgik ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, których zadaniem jest, stosownie do § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, zwanego dalej "rozporządzeniem"), utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Art. 20 Pgik określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz o ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informację o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że w przypadku stwierdzenia, iż ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Obowiązek czuwania nad stanem aktualności operatu ewidencyjnego nie może być jednak rozumiany jako automatyczne prostowanie wszelkich danych operatu i na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu własnościowego inaczej rzecz ujmując ustaleniem stanu własności. Przepisy Pgik oraz rozporządzenia wyraźnie precyzują kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której Starosta [...] dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.

Wprawdzie wnioskiem z dnia [...] lutego 2016 r. S.M. dołączając postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...] wystąpił do Starosty [...] o dokonanie wpisu do operatu ewidencyjnego prawa własności nieruchomości nabytej przez zasiedzenie, oznaczonej przed scaleniem jako działka nr 1216, to organ I instancji nie mógł dokonać aktualizacji operatu ewidencyjnego bowiem wiązałoby się to z ponownym ustaleniem własności nieruchomości i to nie tylko skarżącego, co jest wykluczone w postępowaniu aktualizacyjnym. Postępowanie to ma charakter czysto rejestrowy. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie rozstrzygają samodzielnie kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Zgodnie z przepisem § 12 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, o czym stanowi również art. 24 ust. 2 b pkt 1b Pgik Organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie i niewątpliwie wynika z dokumentów wskazanych w Pgik i w przepisach wykonawczych do tej ustawy - są nimi między innymi odpisy z ksiąg wieczystych. Choć przedmiotowe postanowienie Sądu, sygn. akt [...] wydane zostało w dniu [...] września 2015 r., to dotyczy stanu własności na dzień 1 stycznia 1996 r. Tymczasem od dnia 18 lutego 2013 r. w obrocie prawnym istnieje i funkcjonuje decyzja scaleniowa nr [...] , której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym, że działka nr 1216 w chwili obecnej nie istnieje, a w księdze wieczystej którą była objęta uwidocznione są już nowe nieruchomości, które w ramach postępowania scaleniowego otrzymała K.W. organ odwoławczy ani Starosta [...] nie mogą wydać innego rozsunięcia w przedmiotowej sprawie, jak tylko negatywne, gdyż zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków wprowadzane są na podstawie dokumentów obrazujących aktualny stan prawny. W tym stanie rzeczy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r. może stanowić nową okoliczność, nieznaną organom orzekającym w sprawie scalenia gruntów, ale działanie w tym zakresie nie należy do administracji geodezyjnej i kartograficznej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 61 § 3 k.p.a., którego treść stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji należy zaznaczyć, że organ I instancji dokonał naruszenia ww. przepisu natomiast w przedmiotowej sprawie naruszenie to nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty [...] ponieważ organ pismem z dnia 16 marca 2016 r. w wyczerpujący sposób udzielił S.M. odpowiedzi na pismo z dnia [...] lutego 2016 r., a następnie w związku z pismem z dnia [...] maja 2016 r. przeprowadził postępowanie administracyjne i wydał w przedmiotowej sprawie stosowną decyzję.

Ponadto odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez Starostę [...] bez należytego uzasadnienia prawnego, organ odwoławczy zauważył, że nastąpiło naruszenie ww. przepisu natomiast motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia w sposób, który nie uchybia decyzji. W ocenie organu odwoławczego uchybienie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S.M. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 20 ust. 2 pkt. 1 Pgik w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ujawnienia w ewidencji gruntów wsi Z., gmina [...] prawa własności S. i A.M. na prawach własności małżeńskiej jako właścicieli działki nr 1216 w sytuacji, gdy skarżący przedłożył wymagane przepisami dokumenty uzasadniające aktualizację danych zawartych w ww. ewidencji.

Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Skarżący wyjaśnił, iż zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt. 1 Pgik w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sadowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. W niniejszej sprawie, skarżący przedłożył wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji gruntów postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2015 r. (sygn. akt [...]) stwierdzające, że A.i S.M. nabyli w drodze zasiedzenia na prawach wspólności małżeńskiej prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1216 w Z. z dniem 1 stycznia 1996 r. A zatem przedłożyli on dokument określony w § 12 ust. 1 pkt. 2 w/w rozporządzenia, który uzasadnia ujawnienie w ewidencji gruntów prawa do wskazanej w postanowieniu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny rozpoznając skargę bada zgodność rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa materialnego i procesowego z daty rozstrzygania przez organ. Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy dopatrzy się naruszenia prawa materialnego i procesowego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wnioskiem z dnia 17 lutego 2016 r. skarżący zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o dokonanie wpisu prawa własności działki nr 1216 nabytej przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1996 r. zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...].

W chwili obecnej działka nr 1216 nie istnieje. Objęta została scaleniem a z dokumentacji wynika, że przed scaleniem wykazywana była w operacie ewidencyjnym obrębu Z. na rzecz K.W., c. J.i K. W wyniku prac scaleniowych działka nr 1216 weszła w skład nowo wydzielonych działek nr 4405, nr 4410, nr 4429, nr 4460, nr 4461 i nr 4459.

Podczas scalenia K.W. za jej działki – również za działkę nr 1216 otrzymała ekwiwalent w postaci innych działek, a projekt scalenia został zatwierdzony. Decyzja scaleniowa natomiast stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu prawnego i wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów.

Postanowienie sądu w przedmiocie zasiedzenia z dnia [...] września 2015 r. wprawdzie dotyczy stanu własności na dzień 1 stycznia 1995 r., lecz od dnia 18 lutego 2013 r. w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja scaleniowa, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności w związku z tym, że działka nr 1216 w chwili obecnej nie istnieje, a w księdze wieczystej widnieją nowe nieruchomości, których właścicielem jest K.W.

Organy nie mogą wydać odmiennej decyzji niż ta, która obrazuje aktualny stan prawny.

Postanowienie Sądu o zasiedzeniu jest nową okolicznością, nieznaną organom w sprawie scalenia gruntów. Wobec tego organy administracji geodezyjnej i kartograficznej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków nie mają podstaw prawnych do działania. Wpisanie do operatu ewidencyjnego prawa własności nieruchomości nabytej przez zasiedzenie, oznaczonej przed scaleniem jako działka nr 1216 nie jest możliwe w trybie aktualizacji operatu ewidencyjnego, ponieważ dotyczyłoby ponownego ustalenia własności nieruchomości i to nie tylko skarżącego, co jest wykluczone w postępowaniu aktualizacyjnym.

Postępowanie aktualizacyjne ma wyłącznie charakter rejestrowy. Uprawnione organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie, lub przez inne organy orzekające.

Organy ewidencyjne mogą wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie wynika z dokumentów wskazanych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W przedmiotowej sprawie wydane zostało postanowienie sądu powszechnego i samo w sobie stanowi podstawę dokonania wpisów w ewidencji lecz specyficzna sytuacja działki nr 1216 spowodowana została uprzednią decyzją scaleniową, którą objęto również tą działkę.

Organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania.

Z tych względów na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) Sąd skargę oddalił.