Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 51/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 7 ust. 1.
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.
article: art. 4.
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 102 poz 11 art. 15 ust. 3, art. 16.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu  refundacji wywozowych do produktów rolnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędziowie del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E.M.C. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 548/09 w sprawie ze skargi E.M.C. Spółki z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2009 r.; nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oraz nałożenia obowiązku zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 10 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 548/09, oddalił skargę ED&F M. C. Sp. z o.o. w W.(dalej: skarżącej lub Spółce) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oraz nałożenia obowiązku zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami, z następującym uzasadnieniem:

Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR) udzielił 20 września 2004 r. Spółce płatności zaliczkowej refundacji wywozowej w kwocie 2.127.041,46 zł do eksportu towaru (cukru) o kodzie ERN 1701 99 10 9950, w ilości 1.000 ton.

W celu wykazania nabycia uprawnienia do refundacji, stanowiącego podstawę do zwolnienia zabezpieczenia, Spółka złożyła 15 listopada 2004 r. w Agencji Rynku Rolnego kirgiską deklarację celną nr [...] z września 2004 r. Deklaracja ta w polu nr l zawierała kod "IM-40" oznaczający typ deklaracji dopuszczającej towar do obrotu, a w polu nr 37 kod procedury celnej "7100 50" oznaczający wprowadzenie towaru do wolnej strefy ekonomicznej. Agencja Rynku Rolnego w wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających stwierdziła, że deklaracja celna nie może być uznana za dowód dokonania przywozu towaru do kraju przeznaczenia w rozumieniu przepisów art. 15 ust 3 i art. 16 ust. l rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. (dalej: rozporządzenie) ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE. L 99.102.22 ze zm.), z powodu niespójności kodów w polu nr l i nr 37, i w związku z tym nie może być podstawą do rozliczenia zaliczkowej wypłaty refundacji. O powyższym poinformowano Spółkę pismem z 21 marca 2005 r., w którym jednocześnie zwrócono się o wyjaśnienie odmiennych danych w złożonym dokumencie celnym.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca ponownie przekazała do ARR kopię kirgiskiej deklaracji przywozowej nr [...], z dokonanymi korektami poświadczonymi pieczęciami kirgiskiej służby celnej. Wobec tego, że skorygowana kirgiska deklaracja celna spełniała wymogi formalne przewidziane w art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. l rozporządzenia i została złożona w wymaganym przepisami terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego, Prezes ARR decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...], przyznał Spółce prawo do refundacji wywozowej w kwocie 2.126.616,04 zł oraz zwolnił zabezpieczenie wniesione na poczet zaliczki refundacji.

Ministerstwo Finansów - Departament Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier pismem z 10 sierpnia 2006 r. poinformowało Prezesa ARR, że w trakcie badania dokumentów w siedzibie Spółki powstały wątpliwości, co do autentyczności przedstawionej w ARR kirgiskiej deklaracji celnej, na podstawie której została wypłacona refundacja. W związku z tym, polskie służby celne zwróciły się do kirgiskiej administracji celnej o potwierdzenie kwestionowanej deklaracji oraz o przekazanie informacji o uiszczeniu należności przywozowych oraz dopuszczeniu towaru do obrotu na terenie obszaru celnego Republiki Kirgiskiej. W odpowiedzi na powyższe administracja celna Republiki Kirgiskiej poinformowała, że towar dostarczony z Polski zgodnie z deklaracja celną nr [...] nie został oclony.

Na pismo Prezesa ARR z 24 sierpnia 2006 r., zawiadamiające Spółkę o stwierdzonej podczas kontroli nieprawidłowości polegającej na złożeniu nieautentycznej deklaracji i wzywające do złożenia wyjaśnień, skarżąca złożyła 5 lutego 2007 r. w ARR pismo Państwowego Urzędu Celnego przy Rządzie Republiki Kirgiskiej nr [...] z 12 stycznia 2007 r. informujące, że wyeksportowany przez Spółkę cukier został dopuszczony pod względem celnym do swobodnego obrotu w Republice Kirgiskiej zgodnie z deklaracją nr [...].

W celu wyjaśnienia rozbieżności Prezes ARR wystąpił do władz kirgiskich o potwierdzenie autentyczności powyższego pisma z 12 stycznia 2007 r.

W nocie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej nr 011-15/947 z 20 maja 2008 r. wskazano, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez stronę kirgiską ustalono rozbieżność tekstu pisma nr [...] z 12 stycznia 2007 r. z tekstem pisma będącego w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej, o tym samym numerze i dacie. Rozbieżność tekstów polegała na wskazaniu różnych procedur celnych. Z powyższej noty wynikało również, że w rzeczywistości, zgodnie z deklaracją celną nr [...], wywieziony cukier był odprawiony według procedury "IM-71" oznaczającej wwóz na terytorium Specjalnej Strefy Ekonomicznej - Karakoł z uwzględnieniem warunków obliczeń opłat celnych, a nie według procedury celnej "dopuszczony do obrotu".

Przeprowadzona przez kirgiską administrację celną weryfikacja deklaracji z 6 września 2004 r. nie potwierdziła autentyczności tego dokumentu. Natomiast wykazała ona, że faktyczna deklaracja celna wystawiona dla towaru wyeksportowanego przez Spółkę nie stanowi dowodu potwierdzającego spełnienie wymogu uprawniającego do otrzymania refundacji, o którym mowa w art. 15 ust. 3 rozporządzenia.

W związku z powyższymi ustaleniami prowadzącymi do wniosku, że Spółka nie udokumentowała we właściwy sposób dokonania formalności celnych w kraju przeznaczenia, Prezes ARR wszczął postępowanie w celu ustalenia, czy refundacja została wypłacona nienależnie i czy zgodnie z art. 52 ust. l rozporządzenia podlega ona zwrotowi.

Działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a/ ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, art. 15 ust. 3 i 4, art. 52 ust. 1 rozporządzenia z 15 kwietnia 1999 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z [...] września 2008 r. nr [...] ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej przyznanej przez ARR Spółce ED&F M. C. w kwocie 2.126.616,04 zł do wniosku [...] z 4 sierpnia 2004 r. oraz zobowiązał ją do zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

W decyzji wyjaśniono, że beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 51 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem nienależnie otrzymanych refundacji wywozowych.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 231 poz. 1702), art. 15 ust. 3, art. 16, art. 52 ust. 1 lit. b/ rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.Urz. L 102 z 17.4.1999, str. 11, ze zm.: Polskie wydanie specjalne, rozdział 3, tom 25, str. 129), art. 1 ust. 2 i art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. L 312 z 23.12.1995 r., str. 1-4; Polskie wydanie specjalne, rozdział 1, tom 1, str. 340-343), utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] września 2008 r.

Ustosunkowując się do zarzutów Spółki organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 2 rozporządzenia, dokumenty dotyczące wypłaty refundacji muszą być złożone w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego i regulacja określona w tym przepisie ustanawia termin złożenia przez eksportera do właściwego organu administracji dokumentów wymaganych do wypłaty refundacji, w tym m.in. dowodów potwierdzających spełnienie wymogów uprawniających do refundacji. Zgodnie natomiast z treścią art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia, eksporter może dostarczyć, jako dowód potwierdzający dokonanie przywozowych formalności celnych dokumenty wymienione w ust. 2 tylko w przypadku, gdy nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 lit. a/ lub b/, nawet po zastosowaniu odpowiednich środków, lub w przypadku zaistnienia wątpliwości, co do autentyczności przedstawionego dokumentu. W niniejszej sprawie Spółka wybrała i złożyła w ARR w wymaganym terminie, jako dowód spełnienia wymogu określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia, kirgiską deklarację celną importową, tj. dokument celny, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. a/.

Złożona przez Spółkę 22 kwietnia 2005 r. kirgiska deklaracja jest dokumentem celnym stanowiącym dowód, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia, natomiast dokumentem takim nie jest pismo kirgiskiego urzędu celnego nr [...] z 12 stycznia 2007 r. Świadczy o tym termin jego złożenia przez Spółkę jak i okoliczność, że nie jest to dokument wymieniony w katalogu zawartym w art. 16 ust. 2 rozporządzenia. Zwrócono również uwagę, że art. 16 ust. 2 odnosi się do działań eksportera ubiegającego się o wypłatę refundacji, a nie do działań organu administracji.

Rozpatrywana sprawa dotyczy refundacji zróżnicowanej w związku z wywozem towaru do Republiki Kirgiskiej, dla którego została ustalona zróżnicowana stawka refundacji, a zatem warunkiem koniecznym do otrzymania refundacji jest dokonanie przywozu towaru do kraju przeznaczenia. Definiując pojęcie "przywozu towaru", Minister Rolnictwa w tym zakresie nie podzielił przedstawionej przez Spółkę interpretacji.

Z opisu kontraktu handlowego dotyczącego sprzedaży przez Spółkę cukru odbiorcy kirgiskiemu - spółce JV T. Y. - zawartego w protokole pokontrolnym sporządzonym przez Izbę Celną w W. wynika, że ED&F M. C. Sp. z o.o. w W. wprowadziła w kontrakcie klauzulę szczególną, zgodnie z którą spółka kirgiska była zobowiązana dostarczyć Spółce m.in. egzemplarz deklaracji importowej cukru, potwierdzony przez władze celne kraju odbiorcy z podpisem i stemplem odbiorcy, zawierającej w kratkach (polach) nr 1 i nr 37 kod (procedury celnej) 40.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że refundacja wywozowa do cukru wywiezionego 4 sierpnia 2004 r. została wypłacona Spółce przez ARR w 2005 r. na podstawie kirgiskiej deklaracji celnej importowej nr [...] z 6 września 2004 r. i deklaracja ta została złożona, jako dowód potwierdzający dokonanie przywozowych formalności celnych w rozumieniu art. 15 ust. 3. Z zapisów tej deklaracji (po korekcie) zawartych w polu nr 1 "IM-40" i w polu nr 37 "4000 50" wynikało, że dokument ten potwierdza spełnienie wymogu warunkującego nabycie prawa do refundacji wywozowej określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia. Dopiero kontrola dokumentów dotyczących wypłaconej refundacji, przeprowadzona przez Izbę Celną w W. wykazała, że kirgiska deklaracja celna złożona w ARR w terminie określonym w art. 49 ust. 2 nie jest autentyczna, co potwierdziła weryfikacja tego dokumentu przeprowadzona w Kirgizji. W takim przypadku art. 16 ust. 2 rozporządzenia nie daje podstawy do wnioskowania do organu administracji o uznanie i złożenie innych dokumentów, jako równoważny dowód dokonania przywozowych formalności celnych. Podkreślono ponadto, że pole Nr 1 (typ deklaracji) i pole nr 37 (kod procedury) pozostają ze sobą w ścisłym związku. Kod procedury "4000" oznacza dopuszczenie towaru do obrotu, a kod procedury "7100" oznacza objęcie towaru procedurą składu celnego i w przypadku tej procedury towar nie zostaje dopuszczony do obrotu.

W tej sytuacji deklaracja celna złożona przez Spółkę w ARR nie była autentyczna, dokonano w niej nieuprawnionej zmiany typu deklaracji w polu nr 1 z "IM-71" na "IM-40" oraz zmiany kodu procedury celnej w polu nr 37 z "7100" na "4000".

Organ odwoławczy stwierdził, że nieautentyczna deklaracja celna nie może stanowić podstawy do rozliczonej wcześniej wypłaty refundacji wywozowej, a składając w ARR nieautentyczną deklarację celną importową naruszono przepisy art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z faktyczną deklaracją celną, towar został jedynie wprowadzony do składu celnego (typ deklaracji IM-71). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił tym samym, że wprowadzenie towaru do składu celnego nie wypełnia warunków określonych w art. 15 ust. 3 rozporządzenia.

W stanie faktycznym sprawy bezpodstawne jest również twierdzenie Spółki, że spełniła ona przesłankę uzyskania refundacji dotyczącą przywozu towaru do kraju przeznaczenia, skoro złożony przez nią w ARR dowód (kirgiska deklaracja importowa), mający potwierdzać dokonanie przywozu zgodnie z definicją pojęcia przywozu wskazaną w art. 15 ust. 3, okazał się nieautentyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę rozważył w pierwszej kolejności zasady dotyczące refundacji wywozowych, określone w szczególności w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz.U. Nr 97, poz. 963 ze zm., dalej: ustawa o administrowaniu) i w ustawie z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych.

Zarzuty dotyczące braku możliwości równoczesnego stosowaniu w jednym postępowaniu dwóch porządków prawnych wynikających z dwóch ustaw: ustawy o ARR i ustawy o administrowaniu Sąd uznał za nieuzasadnione i w konsekwencji niedające podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd nie stwierdził również, aby nie wskazanie wprost w toku postępowania administracyjnego, która z ustaw ma zastosowanie w sprawie pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw.

Zgodnie z punktem 2 preambuły rozporządzenia 800/1999, ogólne zasady ustanowione przez Radę przewidują wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty; uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty. Stosuje się jednolitą stawkę refundacji dla wszystkich państw trzecich. W przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów - co w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane - uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do państwa trzeciego, przy czym towary uważa się za przywiezione do państwa trzeciego wyłącznie, jeżeli zostaną spełnione wymogi określone przepisami.

Przepis art. 14 ust.1 rozporządzenia stanowi, że w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia, wypłata refundacji jest uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków ustanowionych na mocy art. 15 i 16, to jest "produkty muszą zostać przewiezione do państwa trzeciego w stanie niezmienionym (nieprzetworzonym) w terminie 12 miesięcy od daty przyjęcia zgłoszenia wywozowego (ust.1). Przy czym, zgodnie z art. 15 ust. 3 towary uważa się za przywiezione, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim, zostały dokonane" (art. 15)

Stosownie do punktu 17 preambuły rozporządzenia, dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym państwie trzecim; uwzględniając różnorodność sytuacji w państwach trzecich przywozu, wskazane jest uznanie przedstawionych dokumentów celnych przywozowych, które stanowią gwarancję, że wywiezione produkty przybyły do miejsca przeznaczenia, przy czym należy ograniczyć utrudnienia w handlu do minimum.

Katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych został określony w art. 16 ust. 1. Dowód ten może stanowić jeden z następujących dokumentów: dokument celny lub jego kopia lub fotokopia; zgodność takiej kopii lub fotokopii z oryginałem zostaje poświadczona przez organ, który zatwierdził oryginał dokumentu, bądź przez oficjalne służby danego państwa trzeciego, bądź przez oficjalne służby jednego z Państw Członkowskich w danym państwie trzecim, bądź przez organ zobowiązany do wypłaty refundacji; b) świadectwo rozładunku i przywozu sporządzone przez zatwierdzoną spółkę wyspecjalizowaną w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru. W danym świadectwie muszą być umieszczone data i numer dokumentu celnego przywozowego.

Dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone - poza przypadkiem wystąpienia siły wyższej - w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego (art. 49 ust. 2 rozporządzenia). Kwoty nienależnie otrzymane beneficjent obowiązany jest zwrócić w terminie 30 dni od dnia otrzymania żądania zapłaty (art. 52 ust. 1 rozporządzenia).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie w sprawie o zwrot nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji nie jest kontynuacją postępowania w sprawie przyznania środków, ale nowym postępowaniem administracyjnym. Dlatego reguły postępowania dowodowego ustalone dla postępowania o przyznanie refundacji wywozowej należy stosować jedynie odpowiednio.

W postępowaniu o zwrot refundacji nie może mieć przede wszystkim zastosowania przepis art. 49 ust. 2 rozporządzenia ustanawiający możliwość złożenia dokumentów tylko w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego, bowiem samo wszczęcie postępowania o zwrot refundacji będzie w wielu przypadkach miało miejsce po upływie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego.

Nie do wszystkich sytuacji ma zastosowanie przepis art. 16 zawierający katalog dowodów dopuszczonych w postępowaniu. Strona dowodząc, że spełniła warunki do przyznania refundacji przez dokonanie formalności celnych przywozowych może posłużyć się wyłącznie dokumentami wymienionymi w art. 16 rozporządzenia, ponieważ tylko dokumenty wymienione w tym przepisie mogą stanowić dowód dokonania przywozowych formalności celnych; natomiast dowodząc, że dokument na podstawie którego przyznano jej refundację wywozową był dokumentem autentycznym i prawidłowo został uznany za podstawę do wypłaty refundacji, może posłużyć się również innymi dokumentami.

W sprawie, materiał dowodowy stanowią dokumenty urzędowe.

Podstawowym dokumentem, w oparciu o który przyznano refundację wywozową jest kopia kirgiskiej deklaracji celnej przywozowej z 6 września 2004 r., nr [...]. W związku z powstaniem w trakcie kontroli przeprowadzanej przez organy celne, wątpliwości co do autentyczności przedstawionej przez stronę kirgiskiej deklaracji celnej, przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe, którego celem było ustalenie, czy deklaracja celna jest autentyczna i czy mogła stanowić dowód dokonania formalności celnych przywozowych w Republice Kirgizji, w rozumieniu przepisów dotyczących refundacji wywozowych.

W aktach sprawy znajdują się trzy różniące się od siebie kopie omawianej deklaracji celnej:

- kopia deklaracji złożonej przez stronę w ARR przy piśmie z 15 listopada 2004 r., w której w polu "1 typ deklaracji" wpisano 40, w polu "37 procedura" wpisano - 7100 50, pole 47 nie było wypełnione;

- kopia deklaracji złożona w ARR przez stronę przy piśmie z 22 kwietnia 2005 r., po dokonaniu korekt, w której w polu 1 jest wpisane - 40, w polu 37 - 4000 50, w polu 44 poprawiono numer, pole 47 jest niewypełnione.

- kopia deklaracji uzyskana przez polskie organy celne oraz przez Ambasadę RP od kirgiskich organów celnych: gdzie w polu 1 wpisano - 71, w polu 37 - 7100 50, pole 47 dotyczące należności celnych jest wypełnione.

Jak wynika z noty MSZ Kirgizji, kod celny IM-71 przewidziany jest dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej z naliczeniem umownego cła, natomiast dla dopuszczenia towaru do obrotu właściwy jest kod IM-40.

Dokumenty uzyskane przez stronę od władz celnych Republiki Kirgiskiej zasadniczo różnią się od dokumentów uzyskanych przez polskie organy celne oraz Agencję Rynku Rolnego.

Dokumenty uzyskane przez stronę: deklaracja celna (po dokonanej korekcie) i pismo Państwowego Urzędu Celnego przy Rządzie Republiki Kirgiskiej nr [...] z 12 stycznia 2007 r. podpisane przez S. S. potwierdzają, że cukier zgodnie z deklaracją celną nr [...] został dopuszczony pod względem celnym do swobodnego obrotu.

Dokumenty uzyskane przez organy celne oraz ARR za pośrednictwem Ambasady Polskiej w Kazachstanie świadczą o tym, że cukier zgodnie z deklaracją celną nr [...] był odprawiony tylko według procedury IM-71 "wwóz na terytorium Wolnej Strefy Ekonomicznej - Karakoł z naliczeniem umownego cła", a nie według procedury celnej "dopuszczony do obrotu"; w piśmie nr [...] będącym w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej nie podano nazwy procedury celnej "dopuszczony do obrotu".

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania, nie przekroczyły zasady swobodnej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, zgodnie z którym przedłożona przez stronę deklaracja celna jest nieautentyczna, bowiem dokonano w niej nieuprawnionej zmiany typu deklaracji w polu nr 1 z "IM-71" na "IM-40" oraz zmiany kodu procedury celnej w polu 37 z "7100" na "4000". W konsekwencji prawidłowo organy orzekające ustaliły, że nieautentyczna deklaracja celna nie może stanowić podstawy do rozliczonej wcześniej refundacji wywozowej.

Nie jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji dokonanie przez organ orzekający błędnej interpretacji przepisów art. 16 i 49 ust. 2 rozporządzenia poprzez stwierdzenie, iż w postępowaniu w przedmiocie zwrotu niesłusznie wypłaconej refundacji wywozowej mają zastosowanie przepisy art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 49 ust. 2 rozporządzenia, tzn., że obowiązuje katalog dowodów możliwych do przeprowadzenia oraz 12-miesięczny termin na przedstawienie dowodów. W postępowaniu dotyczącym zwrotu refundacji nie ma zastosowania przepis art. 49 ust. 2 przewidujący 12-miesięczny termin na składanie dokumentów stanowiących dowody, a katalog dowodów z art. 16 obowiązuje w odniesieniu do dowodzenia dokonania celnych formalności przywozowych, a nie do wykazania, że dokument, którym posłużyła się strona, był dokumentem autentycznym. Ten pogląd organów orzekających nie miał wpływu na wynik sprawy, ponieważ pomimo stwierdzenia, że pismo nr [...] kirgiskiego urzędu celnego nie jest dokumentem stanowiącym dowód, o jakim mowa w art. 16 rozporządzenia, i że nie zostało złożone w ramach procedury określonej w art. 49 ust. 2, pismo to zostało potraktowane jako dowód w sprawie i poddane weryfikacji w kirgiskich organach celnych. Organ orzekający odmówił przeprowadzenia dowodu z pisma Generalnej Dyrekcji Specjalnej Strefy Ekonomicznej - Karakoł z 11 grudnia 2008 r. Sąd zaś na podstawie art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że pismo to nie odnosi się do deklaracji celnej nr [...] i jako takie nie ma znaczenia dla sprawy.

Nie stanowi naruszenia przepisów orzeczenie w decyzji o obowiązku zwrotu kwoty refundacji w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, bowiem zgodnie z art. 52 ust. 1 rozporządzenia, zwrotu kwoty nienależnie otrzymanej należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania żądania zapłaty. Określenie w decyzji terminu zapłaty jest instytucją inną niż nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzja administracyjna, również ta, w której określono termin zapłaty, nie ulega wykonaniu przed terminem wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje jej wykonanie (art. 130 Kpa). Decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności podlega wykonaniu przed terminem do wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania nie wstrzymuje jej wykonania.

Za niedopuszczalne Sąd pierwszej instancji uznał mylenie przez organy orzekające pojęć "wolna strefa ekonomiczna", "wolny obszar celny" i "skład celny", których to określeń organy używały w sprawie wymiennie, nie rozróżniając ich znaczenia. Błąd ten jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wypowiadający się w sprawie organ Republiki Kirgiskiej stwierdził w nocie, że "towar był odprawiony tylko według procedury IM-71 - wwóz na terytorium Wolnej Strefy Ekonomicznej - Karakoł z naliczeniem umownego cła", a nie według procedury celnej "dopuszczony do obrotu". Ze stwierdzenia tego wynika, że procedura celna IM-71 jest przewidziana dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej, natomiast dla dopuszczenia towaru do obrotu właściwa jest procedura IM-40.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Spółka miała świadomość, iż towar winien być dostarczony według procedury 40. Zgodnie z kontraktem z 30 czerwca 2004 r. zawartym pomiędzy Spółką a JV T.Y. f. K., dotyczącym wysłania towaru do Kirgistanu, kupujący miał dostarczyć sprzedającemu obok innych dokumentów również egzemplarz deklaracji importowej cukru potwierdzony przez władze celne kraju odbiorcy z kodem 40 w kratkach 1 i 37. W aktach sprawy nie ma ww. kontraktu, ale te jego postanowienia zostały przywołane w protokole pokontrolnym Izby Celnej w W. z 4 października 2007 r. W tym zakresie strona nie zgłosiła uwag do protokołu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu, który w rozpoznawanej sprawie mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie stanowi naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy nie przywołanie w petitum decyzji przepisów mającej zastosowanie w sprawie ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisów Kpa poprzez zaniechanie przez organ II instancji czynności wyjaśniających kwestię "rzekomej nieautentyczności" złożonej przez stronę deklaracji celnej. W aktach sprawy znajdują się wystąpienia Prezesa ARR i Dyrektora Izby Celnej w W. kierowane do kirgiskich organów celnych oraz do Ambasady Polskiej w Kazachstanie w sprawie weryfikacji deklaracji celnej nr [...] oraz uzyskane w wyniku wystąpień odpowiedzi. Wobec powyższego organ orzekający drugiej instancji miał prawo uznać, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut przyjęcia przez organy obu instancji za fikcję istnienia S. S. - zastępcy Dyrektora Głównego Inspektoratu Celnego Kirgizji. Weryfikacja konkretnego pisma nie oznacza przyjęcia, że osoba, która pismo podpisała nie istnieje. Ocena pisma [...] w stanie faktycznym sprawy mieściła się w standardowym postępowaniu dowodowym, co potwierdziły wyniki weryfikacji.

Za nieuzasadniony Sąd uznał wniosek strony o zobowiązanie organu do udzielenia informacji, czy ARR ma aktualny wykaz lub dostęp do aktualnego wykazu zawierającego dane o urzędach celnych, ich strukturze oraz obsadzie personalnej osób je reprezentujących w krajach trzecich, do których eksportowany jest towar z obszaru Unii objęty zasadami refundacji i opłat, ponieważ fakt posiadania (lub nie) tych informacji przez organ orzekający nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

ED&F M. C. Sp. z o.o. w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie,

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i art. 4 ustawy o administrowaniu, poprzez przyjęcie, iż dopuszczalnym było zastosowanie przez organ w jednym postępowaniu dwóch porządków prawnych w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów wynikających z dwóch ustaw szczególnych, tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, z rażącym pominięciem istoty zarzutu skarżącej, że powyższe dwa porządki prawne zastosowane przez organ I i II instancji, a przywołane w postaci konkretnych przepisów prawa w uzasadnieniu wydanych decyzji wzajemnie się wykluczają, bo wynika to z zakresu wyłączeń określonych w tych przepisach, co do stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz art. 4 ustawy o administrowaniu, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności decyzji w związku z wydaniem jej z rażącym naruszeniem prawa.

2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

a) rażącą wadliwość logiczną uzasadnienia wyroku w zakresie braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i braku jej wyjaśnienia, uniemożliwiającą kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz możliwość odtworzenia operacji logicznej, którą przeprowadził Sąd stwierdzając, że "przepisem stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 ustawy o administrowaniu, czym Sąd bez żadnego wyjaśnienia ustalił, że ustawa ta ma zastosowanie. Ponieważ art. 4 ustawy o administrowaniu reguluje tylko zakres Działu II ustawy o administrowaniu, stwierdzenie Sądu uniemożliwia ocenę, czy Sąd nie popełnił w swym rozumowaniu błędów;

b) rażącą wadliwość logiczną uzasadnienia wyroku w zakresie braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i braku jej wyjaśnienia uniemożliwiającą kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz możliwość odtworzenia operacji logicznej, poprzez przyjęcie przez Sąd jako oczywiste i niekwestionowane, że podstawą prawną wydania decyzji przez organ drugiej instancji, jako organ odwoławczy od decyzji Prezesa ARR, jest m.in. art. 13 ust. 3 pkt. 2 ustawy o ARR, przy całkowitym pominięciu, że w związku z dokonanym przez sąd wyborem prawa, które ma rzekomo zastosowanie do określenia praw i obowiązków skarżącej (statusu) wynikających z art. 4 ustawy o administrowaniu, przepisem takim konsekwentnie powinien być również art. 5 ust. 3 ustawy o administrowaniu;

3. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 Kpa, wskutek przyjęcia, że postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków i ich zwrotu, jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a postępowanie dowodowe w tym zakresie jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów, przy jednoczesnym zakwestionowaniu treści dokumentów urzędowych składanych przez skarżącą, w tym zwłaszcza kirgiskiej importowej deklaracji celnej z 15 listopada 2004 r. oraz pisma I Zastępcy Przewodniczącego Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej S. S. z 12 stycznia 2007 r. i równoczesnym uznaniu, że niepodpisana nota MSZ Kirgizji (tzw. nota werbalna), bez załączników, na które się powołuje, stanowi taki właśnie dokument urzędowy, mimo braku jakichkolwiek cech takiego dokumentu i mimo świadomego wprowadzenia w treści noty Prezesa ARR w błąd, co do faktu rzekomego nie wysyłania tego pisma przez S. S;

4. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 16 ust. 1a rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 poprzez nie uznanie, jako dowodu dokonania przywozowych formalności celnych, dokumentu celnego, to jest skorygowanej kirgiskiej importowej deklaracji celnej przedłożonej ARR 22 kwietnia 2005 r., mimo iż był to dokument nowy, ze stosownymi kodami poświadczającymi przywóz towaru do kraju przeznaczenia i dopuszczenie go do obrotu w Kirgizji;

5. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez nieuchylenie decyzji i uznanie przez Sąd z rażącym naruszeniem prawa, iż niewskazanie wprost przez organ podstawy prawnej wydania decyzji w postaci konkretnego porządku prawnego regulującego prawa i obowiązki skarżącej, w tym jakie przepisy Kpa są wyłączone ustawami szczególnymi, a jakie obowiązują, nie pozbawiło strony możliwości obrony jej praw, w sytuacji:

a) określenia przez organ I instancji podstawy prawnej wydania swojej decyzji z 24 września 2009 r., jako art. 13 ust. 1 pkt. 2 lit a/ ustawy o ARR, art. 15 ust. 3 i 4, art. 54 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 27-30 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/2001, podczas gdy rzeczywistą niewymienioną tutaj podstawą prawną regulującą prawa i obowiązki skarżącej był zdaniem Sądu art. 4 ustawy o administrowaniu, regulujący szczególny zakres wyłączeń przepisów Kpa diametralnie różny od wyłączeń określonych w ustawie o ARR, co doprowadziło do oczywistego wprowadzenia skarżącej w błąd i pozbawiło możności obrony swych praw;

b) błędnego wskazania przez organ I instancji w pouczeniu o możliwości zaskarżenia decyzji, że podstawą jej zaskarżenia jest art. 127 i 129 Kpa

oraz art. 4 ustawy o administrowaniu, gdy w zgodzie z logiką Sądu związaną z wyborem ustawy o administrowaniu, w tym zakresie konsekwentnie powinien być to art. 5 ust. 3 tej ustawy wskazujący, że "od decyzji Prezesa ARR przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw rynków rolnych", co doprowadziło do oczywistego wprowadzenia skarżącej w błąd i pozbawiło możliwości obrony swych praw;

c) określenia przez organ II instancji, w związku z zarzutem nie ustalenia porządku prawnego przez organ I instancji, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie m.in. dwie ustawy tj. o ARR i o administrowaniu oraz świadomym uchyleniu się od wskazania, który z kolizyjnych porządków prawnych reguluje prawa i obowiązki skarżącej, czy porządek prawny z Kpa z wyłączeniami określonymi ustawą o administrowaniu, czy też porządek prawny z Kpa z wyłączeniami określonymi przez ustawę o ARR, bowiem wbrew twierdzeniom Sądu, obydwu porządków prawnych opartych na wykluczających się wyłączeniach przepisów Kpa nie da się zastosować, co stanowi rażące naruszenie podstawowych zasad Kpa, w tym również prawa do obrony;

d) rażącego naruszenia zasad państwa prawa zawartych w art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie reguł postępowania administracyjnego (prawa), w tym art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 Kpa, w związku z art. 58-60, 77 § 2 - 4 Kpa, 78-88, 97-103 i innymi artykułami Kpa, poprzez zastosowanie przez organ do rozpoznania niniejszej sprawy jednocześnie trzech ustaw tj. Kodeksu postępowania administracyjnego i dwóch ustaw szczególnych (Iex specialis) tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, które to ustawy szczególne w niniejszej sprawie się wykluczają, bowiem art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania inne przepisy Kpa niż art. 4 ustawy o administrowaniu, przy czym wyłączenia treści przewidziane przez te dwie ustawy są ze sobą sprzeczne, skutkuje to rażącym naruszeniem prawa uniemożliwiającym skarżącej jakąkolwiek realną obronę;

e) naruszenie w szczególności art. 107 § 1 i § 3 Kpa w związku z art. 13 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz w związku z art. 4 ustawy

o administrowaniu, poprzez wskazanie w decyzji organu II instancji, iż zastosował on do jej wydania m.in. podstawę prawną w postaci art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz zastosował również, jako podstawę prawną wydania decyzji art. 4 ustawy o administrowaniu, a następnie dokonanie aprobującej oceny i stwierdzenie, iż:

- organ I i II instancji, zgodnie z normą wyrażoną w art. 7 Kpa podjął wszelkie niezbędne kroki w celu zbadania, czy stan faktyczny odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa materialnego,

- organ I instancji w myśl art. 80 Kpa zastosował się przy wydawaniu decyzji do wszystkich przesłanek przewidzianych tym przepisem, niezbędnych do

dokonania rozstrzygnięcia, w tym do podania podstaw faktycznych i prawnych wydania decyzji, co stanowi rażące naruszenie prawa uniemożliwiające zidentyfikowanie przez skarżącą podstawy prawnej, a tym samym zakresu obowiązujących przepisów Kpa regulujących jej prawa i obowiązki (status), gdyż art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania m.in. art. 7 Kpa, natomiast nie wyłącza art. 80 Kpa, ale tenże art. 80 Kpa jest wyłączony przez zastosowaną do niniejszej sprawy przez organ I i II instancji ustawę o administrowaniu (art. 4).

6. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu i w związku z art. 76 § 3 Kpa poprzez nieuwzględnienie skargi i przyjęcie przez Sąd, że organ miał prawo oceniać treść dokumentów urzędowych w postaci kirgiskiej importowej deklaracji celnej wraz z korektą oraz pisma S. S. z 12 stycznia 2007 r. w odniesieniu do noty z 20 maja 2008 r. MSZ Kirgizji, mimo przyjęcia przez Sąd, że w sprawie ma zastosowanie art. 4 ustawy o administrowaniu, który wyłącza art. 76 § 2 i 3 Kpa, a więc możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów,

7. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b/ p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt. 5 Kpa w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez nieuchylenie decyzji z

powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji przez organ II instancji i nieznanych temu organowi w tym dniu, tj. pisma Ambasador Kirgizji do Prezesa ARR z 25 lutego 2009 r., które zostało złożone organowi II instancji już po wydaniu przez niego decyzji odwoławczej, a więc pisma stwierdzającego okoliczność faktyczną nieobjętą stanem faktycznym decyzji odwoławczej, w sytuacji gdy Sąd działając na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., znając treść pisma znajdującego się w aktach sprawy i jego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania, podczas gdy:

a) pismo z 25 lutego 2009 r. Ambasadora Kirgizji stanowiło o

ujawnieniu się nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w tym informacji

o przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym i jego ostatecznych wynikach, już po wydaniu decyzji ostatecznej przez organ II instancji, a więc po wydaniu decyzji, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji,

b) nowe okoliczności faktyczne były dla sprawy istotne, dotyczyły bowiem przedmiotu sprawy, miały znaczenie prawne i w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych,

c) nowe okoliczności faktyczne istniały w chwili wydawania decyzji ostatecznej przez organ II instancji, ponieważ ocenie Ambasadora Republiki Kirgiskiej podlegało pismo Państwowego Komitetu Celnego z 12 stycznia 2007 r., a treść tego pisma, jego prawdziwość i aktualność nie uległa zmianie,

d) nowe okoliczności faktyczne nie były znane organowi II instancji w chwili wydawania decyzji odwoławczej, bowiem decyzja została wydana [...] lutego 2009 r., a strona przedstawiła dodatkowy dokument z datą wystawienia [...] lutego 2009 r., a więc już po wydaniu decyzji odwoławczej, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez organy administracyjne.

II. W oparciu o art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez:

1. naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie prawa i obowiązki stron, poprzez konkretne przepisy Kpa, reguluje "stanowiący inaczej" art. 4 ustawy o administrowaniu mimo, że przepis ten dotyczy exspressis verbis wyłącznie pozwoleń wywozowych i przywozowych, zamiast przyjęcia zgodnego z systemem prawa, że w sprawie ma zastosowanie wyłącznie art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, który wraz z treścią art. 13 i art. 14 ustawy o ARR reguluje w sposób spójny i zupełny kwestię ustalania kwot nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji,

2. naruszenie art. 52 ust. 4 drugi akapit rozporządzenia poprzez wskazanie w decyzji przez organ II instancji, iż uregulowane w treści tego przepisu domniemanie prawne, że działania jakiejkolwiek strony trzeciej związane z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji przypisywane są beneficjentowi, mimo iż osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu nie są organy państwa trzeciego, i mimo że w sprawie nie zaistniała sytuacja złożenia przez skarżącą niewłaściwego dowodu dokonania przywozowych formalności celnych, tj. nie występuje sytuacja nie złożenia dokumentów przewidzianych w art. 16 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia, gdyż w rzeczywistości:

a) dokument celny został złożony 22 kwietnia 2005 r. w ARR, w postaci skorygowanej kirgiskiej importowej deklaracji celnej, która została wydana przez organ państwa trzeciego tj. urząd celny Kirgizji, i która spełniała kryteria art. 16 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia,

b) dokument powyższy jest dokumentem urzędowym państwa kirgiskiego i potwierdza wwóz towaru na terytorium Kirgizji (kod w pozycji "1" - "40") oraz dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu (kod w pozycji "37" - "40"),

c) dokument ten nigdy nie został uchylony (unieważniony),

d) kirgiska importowa deklaracja celna wydana przez organ państwa trzeciego tj. Kirgizji nie jest i nie może być w rozumieniu treści tegoż art. 52 ust. 4 drugi akapit rozporządzenia zakwalifikowana, jako działanie osób trzecich mających związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zawarła argumenty przemawiające - jej zdaniem - za zasadnością zarzutów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, w której naruszenie niektórych przepisów prawa - np. art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą zarzucono w ramach obydwu podstaw kasacyjnych, wymaga przypomnienia zasad, które określają wyznaczony przez stronę zakres kontroli kasacyjnej wyroku Sądu I instancji.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (mylne rozumienie treści normy prawnej) lub niewłaściwe zastosowanie (ustalony stan faktyczny został błędnie uznany przez sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Koniecznym warunkiem skuteczności skargi kasacyjnej opartej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie przez jej autora, które przepisy ustawy p.p.s.a. oznaczone numerem artykułu, paragrafu, punktu - również w połączeniu z przepisami natury procesowej stosowanymi przez organy orzekające - zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych skargą kasacyjną, opartą na obydwu wskazanych w art. 174 p.p.s.a podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Zauważyć należy, że w istotnej części zarzuty skargi kasacyjnej są tożsame z podniesionymi w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Argumentacja Sądu pierwszej instancji zachowuje w tej sytuacji znaczną aktualność.

Dla porządku i w związku z zarzutem niedopuszczalnego zastosowania "dwóch porządków prawnych", w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów ustaw o administrowaniu i o ARR, co zdaniem skarżącej stanowi rażące naruszenie prawa (pkt I 1 skargi kasacyjnej), należy wyjaśnić, jakie akty prawne miały i mają zastosowanie w niniejszym postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który w czytelny sposób wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa dot. ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej i obowiązku jej zwrotu.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej w sprawie mają zastosowanie, nie wykluczając się wzajemnie:

- przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu,

- przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o ARR, a także

- przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARR, ustawa ta określa organizację i zadania Agencji Rynku Rolnego, do których w myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 należy administrowanie obrotem z zagranicą towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz towarami przetworzonymi, nieobjętymi załącznikiem I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przez m.in. wydawanie dokumentów wymaganych do naliczenia i wypłacenia refundacji wywozowych oraz naliczenia opłat wywozowych, naliczanie i wypłacanie refundacji wywozowych i dopłat przywozowych, nakładanie i egzekwowanie kar administracyjnych (art. 11 pkt 5 b, d, e). W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 a/ powołanej ustawy o ARR, Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

Z powyższych przepisów wynika właściwość rzeczowa Prezesa ARR, jako organu I instancji do wydawania decyzji administracyjnych m.in. w sprawie, która jest przedmiotem postępowania, dla którego organem wyższego stopnia jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (art. 7 ust. 3 pkt 2).

Procedura, którą zobowiązane są stosować wymienione organy uregulowana została w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, który stanowi, że jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji m.in. przez Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kpa, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81.

Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, inaczej stanowi przepis art. 4 ustawy o administrowaniu, która określa zasady administrowania obrotem towarami z zagranicą oraz w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, zasady obrotu towarami z krajami trzecimi dokonywanymi na podstawie tego prawa (art. 1 ust. 1).

Przepis ten, zamieszczony w dziale II "Obrót towarami z krajami trzecimi" dokonywany na podstawie prawa wspólnotowego stanowi, iż "z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103".

Przepis art. 1 pkt 5 i 13 ustawy o administrowaniu wyjaśnia pojęcia "obrotu towarami z krajami trzecimi" i "kraju trzeciego", tj. kraju niebędącego członkiem Wspólnoty Europejskiej, jak to ma miejsce w sprawie.

Aktem prawnym mającym w sprawie zastosowanie jest wskazane wyżej rozporządzenie nr 800/1999 z 15 kwietnia 1999 r., regulujące m.in. kwestię uprawnienia do nabycia refundacji - zasady przyznawania, procedurę wypłaty, kary i zwrot nienależnie wypłaconych refundacji wywozowych (tytuł II, IV).

Przytoczenie w ogólnym zarysie stanu prawnego związanego z zakresem sprawy, jak już zaznaczono, stało się konieczne z uwagi na sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, która w głównej mierze opiera się na kwestionowaniu zastosowania przepisów ustaw o ARR oraz o administrowaniu, a zwłaszcza stosowania przepisów Kpa.

Dla meritum sprawy zasadnicze znaczenie mają zasady stosowania systemu refundacji uregulowane w rozporządzeniu nr 800/1999.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż dla oceny zachowania reguł dotyczących zwrotu refundacji należało uwzględnić przepisy preambuły omawianego rozporządzenia.

Zgodnie z punktem 2 preambuły - Uprawnienie do refundacji przewiduje wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty; uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty przy zastosowaniu jednolitej stawki refundacji dla wszystkich państw trzecich.

Natomiast, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia (co w sprawie jest okolicznością niesporną), uprawnienie do refundacji uzależnione jest od przywozu do państwa trzeciego.

Przywóz do państwa trzeciego należy udokumentować w sposób określony w pkt 17 preambuły, tj. należy przedstawić dowód, że dany produkt został przywieziony do państwa trzeciego i dokonano przywozowych formalności celnych, które polegają w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym państwie trzecim.

Przez należności przywozowe należy rozumieć należności celne i opłaty o skutku równoważnym (art. 2 ust. 1 pkt b/), zaś dowodem dokonania przywozowych formalności celnych jest przedstawiony zgodnie z wyborem eksportera jeden z dokumentów wymienionych w art. 16 ust. 1 a/ i b/ cyt. rozporządzenia. Dopiero w przypadku, gdy eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z art. 16 ust. 1 b/ lub w przypadku wątpliwości, co do autentyczności dokumentu, jego rzetelności, dowód dokonania przywozowych formalności celnych mogą stanowić dokumenty wymienione w art. 16 ust. 2.

Jako dowód spełnienia warunków do przyznania refundacji, o których wyżej mowa, strona posłużyła się kirgiską deklaracją celną nr [...] z 6 września 2004 r. zawierającą zapis "IM-40" (oznaczający dopuszczenie towaru do obrotu) oraz kod procedury celnej "7100 50" (oznaczający wprowadzenie towaru do wolnego obszaru celnego). Ta sama deklaracja został przedstawiona jeszcze w dwóch innych wersjach. Po korekcie, złożona w ARR 22 kwietnia 2005 r. wskazywała na kod 4000 50, a przekazana przez kirgiską administracje celną Ministrowi Finansów oraz Prezesowi ARR wskazywała na kod IM-71 (przewidziany dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej z naliczeniem umownego cła) oraz kod 7100 50.

Z deklaracji celnej wynika, że nie uiszczono należności przywozowych, czyli należności celnych, o czym świadczy brak zapisu w polu 47, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim (Kirgistanie) - pkt 17 preambuły.

Stosownie do treści art. 15 pkt 3 rozporządzenia produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim, zostały dokonane.

Już z tej przyczyny dokument celny "wybrany" przez eksportera (art. 16 pkt 1) nie może stanowić dowodu dokonania przywozowych formalności celnych, uzasadniającego wypłatę refundacji, niezależnie od tego, że towar przybył do Kirgizji, co jest okolicznością bezsporną.

Skarżąca nie kwestionuje faktu wynikającego z informacji kirgiskich władz celnych, iż cukier w ilości 1.000 ton został odprawiony wg deklaracji celnej nr [...] usiłując dowieść, że wobec tego należało przyjąć, że towar został dopuszczony do obrotu w państwie trzecim. Wypada jednak zauważyć, że stronami transakcji wynikającej z tejże deklaracji (eksporter, importer) były zupełnie inne podmioty niż skarżąca. W wymienionej deklaracji wskazano należności celne (pole 47), z naliczeniem umownego cła odpowiadającego kodowi IM-71, to jest przewidzianemu dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej.

W tej sytuacji powyższa deklaracja nie może stanowić dowodu na potwierdzenie dopuszczenia towaru do obrotu towaru zadeklarowanego przez Spółkę.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi ustawowe, jakim winno odpowiadać uzasadnienie zaskarżonego wyroku, zaś obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest kontrola zgodności uzasadnienia z powyższą normą prawną.

W ramach tej podstawy kasacyjnej niedopuszczalne jest badanie zasadności podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zajęcie przez Sąd pierwszej instancji odmiennego stanowiska od prezentowanego przez stronę skarżącą nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom określonym we wskazanym przepisie.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., i pozwala na kontrolę kasacyjną. Brak jest podstaw do przypisania Sądowi pierwszej instancji "rażącej wadliwości logicznej uzasadnienia", w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej uzasadnienia, ponieważ Sąd wskazał w odpowiedzi na zarzuty skargi, jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sprawie i dlaczego, podając również podstawę prawną uzasadniającą oddalenie skargi.

Okoliczność, że Spółka nie zgadza się z zastosowaniem art. 4 ustawy o administrowaniu, czy niezastosowaniem art. 5 ust. 3 tej ustawy, nie świadczy o wadliwości uzasadnienia wyroku. Świadczy natomiast o wadliwości zarzutu kasacyjnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być wykorzystywany do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa.

Nie danie wiary jednym dowodom, w następstwie uznania faktów za udowodnione na podstawie innych dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, ale jest przejawem zasady swobodnej oceny dowodów. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez stronę dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, iż przedmiotem oceny legalności przez sąd może być wyłącznie sprawa administracyjna, w której wydana została decyzja, na którą wniesiono skargę. Tak też stało się w niniejszym postępowaniu, w którym granice danej sprawy w znaczeniu materialnym wyznaczył przedmiot postępowania przed organami administracji i wydane decyzje, tj. decyzje ustalające wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej.

Tymczasem autor skargi kasacyjnej w ramach tegoż zarzutu kwestionuje ustalenia faktyczne i ich ocenę, czemu ten przepis nie służy.

Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w pkt I.1 skargi kasacyjnej zarzut niezastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., pomimo zastosowania przez organy orzekające "dwóch porządków prawnych w postaci wzajemnie wykluczających się przepisów wynikających z dwóch ustaw szczególnych, tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu" (art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, art. 4 ustawy o administrowaniu). W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji powinien stwierdzić nieważność decyzji. Wskazany zarzut pozostaje w ścisłym związku z zarzutem określonym w pkt I5 a, c, d.

W uzasadnieniu przedstawiono już stanowisko dotyczące zastosowania w sprawie przepisów wymienionych ustaw, tj. ustawy o ARR, ustawy o administrowaniu oraz rozporządzenia, podzielając w tym względzie stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów tychże aktów prawnych. Nie było żadnych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny zawarty w pkt I6 skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż przedstawiona przez stronę deklaracja celna nr [...] z 6 września 2004 r. nie uzasadniała przyznania (wypłacenia) środków z tytułu refundacji wywozowej. Zapisy zawarte w tejże deklaracji (po dokonaniu korekt) - "IM-40" w polu nr 1 oraz kod procedury "4000 50" w polu nr 37, mające świadczyć o zastosowaniu procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu w Kirgistanie, pozostają w oczywistej sprzeczności z uzyskaną w ramach postępowania weryfikacyjnego deklaracją celną o tym samym numerze, z tej samej daty zawierającej identyczne zapisy w poszczególnych polach i identyczne podpisy z wyjątkiem zastosowanej procedury celnej. W polu 1 zawiera zapis "IM-71", zaś w polu 37 kod procedury "7100 50", a to oznacza wwiezienie towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej (bez uiszczenia należności celnych), a nie dopuszczenie towaru do obrotu, dla którego właściwy jest kod "IM-40".

Skarżąca nie wyjaśniła przyczyn rozbieżności pomiędzy kopiami omawianej deklaracji celnej, natomiast autor skargi kasacyjnej położył szczególny nacisk na podważenie zastosowania art. 4 ustawy o administrowaniu, wyłączającego stosowanie wymienionych w nim przepisów Kpa, w tym m.in. art. 75, art. 76 § 2 i 3 oraz art. 77-88 dotyczących postępowania dowodowego.

Mający zastosowanie w sprawie m.in. art. 4 ustawy o administrowaniu wyklucza zastosowanie m.in. art. 76 § 2 i 3 Kpa, stąd za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 4 ustawy o administrowaniu oraz art. 76 § 2 i 3 Kpa (pkt 6 skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji aprobujący stanowisko organów orzekających, iż przedstawiona przez stronę deklaracja celna (określona, jako nieautentyczna) nie może stanowić podstawy do rozliczenia refundacji wywozowej. Rozbieżności w kopiach tej samej deklaracji celnej podważają jej autentyczność.

W oparciu o ww. deklarację nie zostały pobrane żadne należności przywozowe, a zatem towar nie mógł być dopuszczony do wolnego obrotu. To z kolei oznacza, że nie zostały spełnione warunki określonego w pkt 17 preambuły oraz art. 15 ust. 3 rozporządzenia.

Bezzasadne i pozostające bez wpływu na wynik sprawy są zarzuty zawarte w pkt I.5 skargi kasacyjnej. Do pkt I.5 a, b, d ustosunkowano się we wcześniejszej fazie uzasadnienia.

Skarżąca pouczona została o prawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z którego skorzystała we właściwym terminie. Wobec czego nie może być mowy o wprowadzeniu w błąd i "...pozbawieniu możności obrony praw". Należy zauważyć, że skarżąca nie wskazała konkretnie, na czym to uniemożliwienie obrony miałoby polegać, w związku z czym się ujawniło i jaki wpływ miało lub mogło mieć na wynik sprawy.

Chybiony jest zarzut zawarty w pkt 7 skargi kasacyjnej, bowiem pismo z 25 lutego 2009 r. Ambasadora Kirgizji wpłynęło po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy zakończonej decyzją administracyjną, której legalność kontroluje. Powyższe pismo pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem dowodem dokonania przywozowych formalności celnych jest przedstawiony zgodnie z wyborem eksportera dokument celny, który skarżąca przedłożyła.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy uznać je za nieusprawiedliwione.

Do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 4 ustawy o administrowaniu zamiast zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy o ARR ustosunkowano się we wcześniejszej fazie uzasadnienia, przy czym podkreślić należy, że nie są to przepisy prawa materialnego a przepisy regulujące kwestie natury procesowej.

Zarzut określony w pkt II.2 został skierowany do decyzji organu II instancji zamiast wyroku Sądu pierwszej instancji, który podlega kontroli kasacyjnej. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu p.p.s.a., który Sąd pierwszej instancji naruszył.

Zauważyć przy tym należy, że zarzut ten zmierza do podważenia stanu faktycznego, aczkolwiek w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest to niedopuszczalne.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.