Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 637/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: z art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "I." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].07.2020 r. nr [...]; [...] po rozpatrzeniu zażalenia P. sp. z o.o., na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...].04.2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do nr [...] wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. powadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. sp. z o.o.

z siedzibą w S. ul. [...] (dalej: "Spółka", "Skarżąca") m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].08.2012 r. od nr [...] do nr [...] Należności objęte ww. tytułami dotyczą nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02/2005 do 06/2008. Odpisy tytułów wykonawczych zostały wysłane za pośrednictwem placówki pocztowej na adres S. ul. [...] i uznane za doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "k.p.a.") w dniu [...]09.2012 r. (pierwsze awizo w dniu [...].08.2012 r. i drugie awizo w dniu [...].08.2012 r., zwrot w dniu [...].09.2012 r.).

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych

z dnia [...].08.2012 r. skierował egzekucję do wierzytelności z rachunków bankowych: zajęcia z dnia [...].10.2012 r. w Banku [...] S.A., zajęcia z dnia [...].05.2015 r.

w Banku [...] S.A. i ostatnie z dnia [...].12.2019 r. w [...] S.A. (zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Spółce w dniu [...].01.2020 r.)

Pismem z dnia [...].01.2020 r. Spółka powołując się na przepis art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438ze zm., dalej: "u.p.e.a.") zarzuciła, że dochodzone należności za lata 2005-2008, objęte tytułami wykonawczymi od

nr [...] do nr [...] uległy przedawnieniu. Spółka podniosła, że organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu zbadać, czy dochodzone składki nie uległy przedawnieniu, mając na względzie art. 27 ust. 1 i art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Spółka wywiodła, że w odniesieniu do tych należności nie miało miejsca zawieszenie terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 5a i 5b ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), ani nie wystąpiła przerwa terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5c u.s.u.s.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. postanowieniem z dnia [...].01.2020 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia [...].01.2020 r. na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do nr [...] z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia.

Następnie, za wskazaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w S. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. w postanowieniu z dnia [...].04.2020 r. na podstawie art. 59 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Organ stwierdził, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.

Pismem z dnia [...].05.2020 r. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając podtrzymała zarzut, że należności uległy przedawnieniu. Wskazała, że okoliczność przedawnienia należności znalazła potwierdzenie w dokumentach wewnętrznych, tj. wniosku z dnia [...]08,2017 r. o odpisanie należności przedawnionych z dniem 1.01.2017 r., z którymi Spółka zapoznała się osobiście w dniu [...].01.2020 r. Podała, że aktualne pozostają wszystkie argumenty przedstawione w zażaleniu z dnia [...].02.2020 r. Po pierwsze, zdaniem Spółki organ najpierw próbował doręczyć upomnienie na niewłaściwy adres (dowód w aktach sprawy), a następnie w 2011 r. skierował raz jeszcze upomnienie, które nie zostało odebrane i brak w aktach dowodów potwierdzających dwukrotne awizowanie. Stąd, nie można domniemywać skuteczności doręczenia zastępczego. Wystawienie więc tytułów wykonawczych w 2012 r. nie wszczęło egzekucji, lecz jedynie stanowiło czynność, która przerwała bieg terminu przedawnienia a nie zawiesiła, jak tego chce organ egzekucyjny. Po drugie organ nie podjął przez okres dłuższy niż 5 lat żadnej czynności, o której dłużnik zostałby powiadomiony, zatem bezczynność prowadząca do niezakończenia postępowania nie może stanowić o zawieszeniu biegu przedawnienia, wynikającym z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zdaniem Spółki organ nie może powoływać się na zawieszenie biegu przedawnienia, bowiem nie zmierzał do jego skutecznego zakończenia. Brak w aktach sprawy dowodów na przekazanie sprawy do Urzędu Skarbowego jako organu egzekucyjnego jest również dowodem na bezczynność skutkującą przedawnieniem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Organ II instancji") postanowieniem z dnia [...].07.2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji powołując przepisy art. 18 u.p.e.a, art. 138 § 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że w niniejszym postępowaniu egzekwowaniu podlegają składki z tytułu:

opłaty dodatkowej nałożonej decyzją z dnia [...].05.2005 r. nr [...] (doręczoną w dniu [...].06.2005 r.) - [...],

składki na ubezpieczenie społeczne, z których najstarsza dotyczy należności za 03/2005 ([...]) a najwcześniejsza za 06/2008 ([...])

składki na ubezpieczenie zdrowotne - najstarsza za 03/2005 ([...]) a najwcześniejsza za 06/2008 ([...]),

składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 06/2008 ([...]).

Organ II instancji wyjaśnił, iż terminy płatności składek na ubezpieczenia społeczne reguluje art. 47 ust 1 u.s.u.s i niezmiennie od 30.12.1999 r. składki za dany miesiąc stają się wymagalne w następnym miesiącu, z upływem 5, 10 lub 15 dnia, w zależności od rodzaju płatnika. Zatem termin płatności najstarszej składki upływał w kwietniu 2005 r. i ostatniej w lipcu 2008 r. Z kolei w zakresie opłaty dodatkowej wskazać należy, iż stała się wymagalna po upływie 30 dni od jej doręczenia tj. [...].07.2005 r.

Dalej Organ II instancji rozważając kwestie przedawnienia egzekwowanych należności rozważył wpływ na bieg terminu przedawnienia, nowelizację dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r., która skróciła termin przedawnienia z 10 do 5 lat. W konsekwencji skoro najstarsze należności dotyczą składek za 03/2005 z terminem płatności 15.04.2005 r., stąd wszystkie byty wymagalne na dzień 01.01.2012 r. i należy oceniać je w kontekście art. 27 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 .01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01.01.2012 r. Według zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 01.01.2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia. Z kolei wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą' ’ kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot.

Dalej Organ II instancji wskazał, że dla oceny niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne za okres od 03/2005 r. do 06/2008 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 06/2008, został zawieszony zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. na skutek doręczenia zobowiązanej Spółce odpisów tytułów wykonawczych. Jak wynika z akt sprawy, odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...].08.2012 r. o numerach: od [...] do nr [...] zostały wysłane na adres Spółki, tj. ul. [...] w S. za pośrednictwem placówki pocztowej, były dwukrotnie awizowane w dniach [...].08.2012 r. i [...].08.2012 r. i nie zostały podjęte przez Spółkę (zwrot w dniu [...].09.2012 r.). Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru z powodu niemożności doręczenia przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w urzędzie pocztowym do dyspozycji adresata a zawiadomienie o powyższym umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Zatem uznaje się je za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Skoro zatem w realiach mniejszej sprawy ustalono, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony z chwilą doręczenia odpisów tytułów wykonawczych w dniu [...].09.2012 r. i pozostaje zawieszony do chwili obecnej (postępowanie egzekucyjne w toku), to brak jest podstaw aby przyjąć, że należności wygasły wskutek przedawnienia.

Organ II instancji wskazał, że te same regulacje odnoszą się do oceny przedawnienia opłaty dodatkowej, która jak wynika z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. została ujęta w zbiorczym pojęciu "należności z tytułu składek".

Odnosząc się do zarzutów z zażalenia, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia [...].08.2017 r. o odpisanie przedawnionych z dniem 01.01.2017 r. należności za okres od kwietnia 2005 do września 2008 r. Organ II instancji wskazał, iż z wyjaśnień Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wynika, że wniosek taki został rzeczywiście sporządzony przez Zakład, jednakże dotyczył innych należności, tj. :

składek na ubezpieczenia społeczne za okres 04/1999 i od 03/2001 do 04/2001;

na ubezpieczenie zdrowotne za 07/2001;

na FPiFGŚP za okres od 04/2005 do 05/2008:

Jak wskazał wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, należności na FPiFGŚP za okres od 04/2005 do 05/2008 nie zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym ani nie dokonano innych czynności ingerujących w bieg terminu przedawnienia, wobec czego uległy one przedawnieniu - zostały umorzone i odpisane (nie jak w przypadku należności za ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne).

W zakresie doręczenia Spółce upomnień Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wyjaśnił, że istotnie pismem z [...].10.2010 r. wysłał do Spółki wezwanie do zapłaty należności za okres od 12/2001 do 06/2008. W związku z tym, że korespondencja kierowana do Spółki prawie nigdy nie była odbierana pod adresem ul. [...] w S., Zakład wysłał powyższe wezwanie na adres: [...] w S., wskazany przez Spółkę w dokumencie ZUS ZPA z [...].01.1999 r. jako adres siedziby płatnika. Korespondencja powyższa została jednak zwrócona do Zakładu z adnotacją "firma nie istnieje pod tym adresem". Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne jednak jest to, że przy ocenie przedawnienia nie brano pod uwagę tego zdarzenia. Jak podał Zakład i co potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach niniejszej sprawy dalsza korespondencja do P. sp. z o.o. w S. była kierowana na adres siedziby Spółki wynikający z wpisu w KRS.

Odnosząc się do zarzutu niepodejmowania przez okres dłuższy niż 5 lat żadnych czynności egzekucyjnych, o których dłużnik byłby powiadomiony oraz, że w aktach sprawy brak jest dowodów na przekazanie sprawy do Urzędu Skarbowego jako organu egzekucyjnego, Zakład wyjaśnił, że podejmował działania mające na celu ustalenie majątku zobowiązanej Spółki. Przed dokonaniem zajęcia z [...].12.2019 r. w [...], w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...].08.2012 r., organ egzekucyjny skierował zajęcie do Banku [...], poprzez wystawienie [...].10.2012 r. zawiadomień o zajęciu od nr [...] do nr [...] (zajęcie nieskuteczne). Następnie, zawiadomieniami z dnia [...].05.2015 r. od nr [...] do nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] SA. Pismem z [...].05.2015 r. Bank poinformował, że aktualnie brak jest wystarczających środków, aby realizować przedmiotowe zajęcie oraz, że nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Następnie pismem z [...].07.2015 r. Bank poinformował, że ostatni rachunek bankowy prowadzony dla P. sp. z o.o. w S. został zamknięty [...].06.2015 r. Nadto jak podał Zakład, w toku postępowania egzekucyjnego dokonywał analizy pod kątem sytuacji majątkowej Spółki w dostępnych bazach (np. CEPIK, Centralna Baza Ksiąg Wieczystych) jednakże nie ustalono składników majątku, dla których właściwy byłby Naczelnik Urzędu Skarbowego, stąd niecelowe było przekazywanie jemu sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazuje, że brak majątku przedłuża postępowanie, jednak nie powoduje jego przewlekłości, którą utożsamiać należy wyłącznie z takim działaniem organu egzekucyjnego, który mimo wiedzy o majątku zobowiązanego dopuszcza się zwłoki przy podejmowaniu czynności egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżonemu orzeczeniu Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez pominięcie ustaleń, czy doszło do doręczenia upomnienia czyli skutecznego powiadomienia zobowiązanego dłużnika o pierwszej czynności przed egzekucyjnej, co jest warunkiem prowadzenia dalszej egzekucji;

2. naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak ustaleń w zakresie faktu prowadzenia legalnej egzekucji w związku z w/w zarzutem naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a.;

3. naruszenie kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiocie zastosowania instytucji doręczenia zastępczego, poprzez zaniechanie analiz czy upomnienia z art. 15 u.p.e.a. zostały faktycznie doręczone lub dwukrotnie awizowane i czy te same upomnienia stanowiły w konsekwencji podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosząc o oddalenie skargi wskazał, iż w zakresie oceny przedawnienia kwestionowanych należności za okres od 02/2005 do 06/2008 Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. pełni jednocześnie rolę wierzyciela i organu egzekucyjnego. Dalej wskazał, że konstrukcja przepisów art. 59 u.p.e.a. obliguje każdorazowo organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, gdy wystąpi którakolwiek z przyczyn wymienionych w wv. przepisie (nie czekając na wniosek zobowiązanego). W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazać należy, że nawet w sytuacji skierowania przez Spółkę wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. podtrzymywał zasadność prowadzenia egzekucji, stwierdzając brak przyczyn do jego umorzenia, tak jeżeli chodzi o doręczenie upomnienia jak i ocenę przedawnienia dochodzonych składek.

Sformułowany w skardze zarzut, że Organ II instancji nie przeprowadził analizy w zakresie doręczenia upomnień nie zasługuje na uwzględnienie. Analizę przedmiotowej sprawy przeprowadzono i uznano, że zgromadzone w aktach dowody na doręczenie upomnienia są niewystarczające. Dostrzeżono mianowicie, że brak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacji o tym, gdzie pozostawiono awizo, stanowi przeszkodę do uznania domniemania doręczenia zastępczego. Inaczej, co należy podkreślić tę okoliczność ocenił Dyrektor Oddziału ZUS wyrażając w piśmie z dnia [...].06.2020 r., stanowiącym odpowiedź na zarzuty z zażalenia stanowisko, że upomnienia z dnia [...] maja 2011 r. zostały wysłane na adres siedziby Spółki, tj[...] w S. i skutecznie jej doręczone poprzez doręczenie zastępcze [...] maja 2011 r.

Organ wskazał, że przyjęcie w postanowieniu z dnia [...].07.2020 r. doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, za zdarzenie istotne dla oceny przedawnienia podyktowane było odmienną oceną organów, co do doręczenia upomnienia. Jakkolwiek, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prowadząc sprawę w trybie art. 59 u.p.e.a. nie jest związany oceną wyrażoną przez wierzyciela, co ma miejsce w przypadku procedowania w trybie art. 34 u.p.e.a., to jednak, gdy chodzi o zarzuty odnoszące się wprost do zasadności obowiązku (jego istnienia bądź wymagalności), z racji na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., wyrażający zakaz badania tych kwestii przez organ egzekucyjny, zdecydowano by dopuścić sądowo administracyjną drogę kontroli tej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") decyzja (odpowiednio postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając pod kątem opisanych wyżej kryteriów zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Sąd uznał, że przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydanego stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 w z. z art. 144 k.p.a.

Wskazać zatem należy, że dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy - przez organy obu instancji. Organ odwoławczy powinien nie tylko kontrolować zgodność z prawem i celowość rozstrzygnięcia organu I instancji, ale musi na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgromadzonego zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w trakcie ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego, wydać w sprawie jeszcze jedno rozstrzygnięcie. Organ ten może korygować zarówno wady prawne rozstrzygnięcia, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości.

Ponadto obowiązkiem Organu II instancji było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy wskazać, że zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie a ponadto na podstawie art. 107 § 2-5 w zw. z art. 126 k.p.a. w tym na podstawie § 3 art. 107 k.p.a. uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem rozstrzygnięcia, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma też kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że Organ II instancji w badanej sprawie naruszył powyższe przepisy k.p.a., ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie nie zawiera uzasadnienia spełniającego ww. wymogi.

W szczególności w zaskarżonym postanowieniu brak jest odniesienia się do zarzutów zażalenia w zakresie skuteczności doręczenia upomnień i wpływu na bieg terminu przedawnienia należności składkowych. W tym zakresie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej oparł się wyłącznie o przywołane stanowisko Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – że zdarzenie to nie było brane pod uwagę przy badaniu przedawnienia, pomimo przeprowadzenia własnych ustaleń w zakresie doręczenia upomnienia. Organ II instancji w rozstrzygnięciu zupełnie pominął własne ustalenia co do faktu doręczenia upomnienia z [...].05.2011 r. i nie dokonał ocen – w szczególności co do jego skuteczności w kontekście zapisu art. 44 K.p.a. Odwołać się tutaj można do wyroku Sądu Najwyższego, który w wyroku z 18 marca 2015 r., I UK 271/14 stwierdził, że fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze). Nieskuteczne doręczenie w ogóle zatem nie wywołuje skutków prawnych, w tym przypadku w postaci doręczenia upomnienia, co skutkuje zakwestionowaniem czynności dokonanych w ramach postępowania egzekucyjnego i przemawiać może za niedopuszczalnością egzekucji co wynika również z zapisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Sąd zauważa, że dopiero w odpowiedzi na skargę Organ zaprezentował swoje stanowisko w zakresie ustaleń co do stanu faktycznego tj. doręczenia upomnienia z dnia [...].05.2011 r. i przedstawił argumentację prawną. Jednakże podkreślić trzeba, że w odpowiedzi na skargę, organ nie może uzupełniać zaskarżonego postanowienia. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w postanowieniu. Przedmiotem bowiem kontroli Sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt 452/18, WSA w Bydgoszczy z dnia 13 października 2020 r. I SA/Bd 458/20). Brak w postanowieniu stanowiska Organu II instancji w istotnych kwestiach dotyczących ustaleń stanu faktycznego jak i argumentacji prawnej co do skuteczności doręczenia upomnienia, pozbawia też Skarżącą możliwości odniesienia się do tych kwestii w skardze.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Organu II instancji, że kwestie przedawnienia należności związane ze skutecznością doręczenia upomnienia stanowią o wymagalności należności i są poza kontrolą organu egzekucyjnego. Bezspornie doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., można potraktować na gruncie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Należy zauważyć, że w myśl

art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Wobec tego upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Innymi słowy, doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 132/18; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 768/19; M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).

Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ egzekucyjny z mocy art. 29 u.p.e.a. jest obowiązany do badania dopuszczalności egzekucji. Niedopuszczalność egzekucji z przyczyn przedmiotowych zachodzi wówczas, gdy dotyczy zarówno podstaw, jak i przedmiotu egzekucji. Na przykład, niedopuszczalna będzie egzekucja z powodu brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu – a z takim przypadkiem mamy do czynienia przy egzekwowaniu obowiązku z deklaracji. Zatem organ nie może poprzestać wyłącznie na ocenie skuteczności doręczenia tytułu wykonawczego.

Organ egzekucyjny - wbrew twierdzeniom Organu II instancji - ma prawo i obowiązek przeprowadzania wszelkich niezbędnych ustaleń w tym zakresie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż badając kwestię prawidłowego doręczenia, organ egzekucyjny nie staje się trzecią instancją badającą sprawę pod względem merytorycznym. Organ nie bada bowiem w ogóle poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych, nie ocenia ich, ani nie dokonuje subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod stosowną normę prawa materialnego. Dokonywane przez organ egzekucyjny ustalenia są ograniczone wyłącznie do badania prawidłowości doręczenia upomnienia. Jest to wyłącznie badanie istnienia podstawy prawnej sporządzenia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zgodzić się można natomiast z konstatacją Organu II instancji, że badanie dopuszczalności każdej egzekucji, nie może polegać na badaniu zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym – jednakże to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem organ nie bada samego tytułu prawnego z którego ten obowiązek zapłaty składek wynika ale bada dopuszczalność, legalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W świetle powyższych rozważań, nie można zgodzić się z Organem II instancji, że ocena kwestii skuteczności doręczenia upomnienia należała wyłącznie do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pełniącego rolę organu egzekucyjnego i wierzyciela.

Przypomnieć należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a., co oznacza, iż w przypadku wystąpienia, którejkolwiek z przesłanek wskazanych w powołanym przepisie organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia prowadzonego postępowania. Stąd na każdym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny jest zobligowany do czuwania nad jego przebiegiem zgodnie z prawem. Zaistnienie którejkolwiek przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a., niezależnie od wniosku zobowiązanego czy uczestnika postępowania obliguje organ egzekucyjny do jego umorzenia – stąd ograniczenie rozstrzygnięcia przez organ I instancji wyłącznie do przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest nieuzasadnione.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uwzględni wskazania Sądu, wskaże własne stanowisko w sprawie, dokona oceny skuteczności doręczenia upomnienia z [...].05.2012 r. i wpływu na bieg terminu przedawnienia należności za 2005-2008 r. wynikających z deklaracji

i z decyzji z dnia [...].05.2005 r.

Mając powyższe na uwadze uznając zasadność zarzutów skargi, Sąd orzekł jak w sentencji.