Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2257/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 195/16 w sprawie ze skargi S.M. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnioskowanej w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. 1. oddala skargę kasacyjną 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

I OSK 2257/17

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 195/16 oddalił skargę S. M. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnioskowanej w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. S. M. złożył do Prezesa Sądu Okręgowego w K. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, tj. udzielenie odpowiedzi na 2 pytania: "czy SSR A. N. występująca obecnie przed Sądem Ś. [...] Wydział Karny jest tą samą osobą, która występuje o tym samym nazwisku ale przed Sądem Okręgowym [...] Wydział Cywilny co potwierdza wokanda z dnia [...]. 08. 2016 r." oraz "czy zachodzi bliskie pokrewieństwo stopnia pierwszego, lub dalszego z SSR W. N. [...] Wydział Cywilny dla K.".

Wniosek ten skarżący złożył osobiście na dziennik podawczy Sądu Okręgowego w dniu [...] listopada 2016 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Prezes Sądu Okręgowego w K. poinformował S. M., że w [...] Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla K. oraz w [...] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w K. nie pracuje SSR A. N., a zatem brak jest możliwości udzielenia informacji, czy osoba o tym imieniu i nazwisku jest spokrewniona z SSR W. N..

Pismo Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. skarżący odebrał osobiście w dniu [...] listopada 2016 r. (potwierdzona kserokopia na k. 3 akt administracyjnych).

S. M. wniósł skargę na bezczynność organu, zarzucając brak odpowiedzi na zadane Prezesowi Sądu Okręgowego w K. pytanie. Nadto skarżący wskazał, że w świetle załączonego do skargi "materiału dowodowego", działanie Prezesa Sądu Okręgowego należy ocenić jako "mające na celu nieudzielenie mu jawnej publicznej informacji o sędzi A. N.". W końcowej części skargi przytoczył pytania zawarte we wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. Wyżej wskazane załączniki do skargi to: pismo skarżącego z [...] lipca 2016 r. skierowane do Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego w K., w którym skarży się on na zachowanie SSR A. N., pracującej w Sądzie dla K. [...] Wydział Karny, kserokopia wokandy SRR Wydział [...] Karny z dnia [...] listopada 2016 r., której przewodniczy SSR A. N. oraz kserokopia informacji o publikacji spraw SO w K. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...].11.2016 r., w której wskazana jest SSO A. N..

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, iż wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2016 r. zawierał dwa jasne, precyzyjne pytania, przy czym odpowiedź na pierwsze implikowała odpowiedź na drugie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zdaniem Sądu I instancji, z bezczynnością organów w zakresie określonym ustawą o dostępie do informacji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie wnioskowanej informacji publicznej – nie podejmuje takiej czynności, a zatem milczy wobec wniosku o jej udzielenie. Trzeba zaznaczyć, że podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 5 cyt. ustawy może ograniczyć dostęp do wnioskowanych informacji publicznych, np. ze względu na powody wskazane w ustawie. Udzielenia informacji publicznej podmiot zobowiązany może także odmówić z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic chronionych prawem. W takiej jednak sytuacji odmowa udzielenia informacji publicznej musi być dokonana w formie decyzji zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej obejmuje podmioty, które taką informacją dysponują. Wynika to wprost z przepisu art. 4 ust. 3 ww. ustawy. A zatem jeśli podmiot nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej lub posiada ją tylko w pewnym zakresie (w części), to w ocenie Sądu, w takiej sytuacji zasadne jest przyjęcie, że odpowiedź udzielona pismem (czynność materialno-techniczna) z podaniem wyjaśnienia, że nie jest w posiadaniu informacji, względnie nie dysponuje pełną informacją – stanowi udzielenie informacji publicznej. Nie można bowiem przyjmować, że organ (względnie inny podmiot) ma obowiązek udzielenia informacji, której nie posiada. Nie można także zobowiązać kogoś do udzielenia informacji, której nie ma, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne (por. wyrok WSA w Warszawie z 27. 04. 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 157/09).

WSA w Krakowie podniósł, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności, nie ma natomiast znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji zauważył, że w sprawie niesporne jest, iż wnioskowana informacja stanowi informację publiczną w rozumie przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a Prezes Sądu Okręgowego w K., jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązek udostępnienia informacji obejmuje informacje, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Dlatego Sąd I instancji, mając na uwadze, że Prezes Sądu Okręgowego w K. po otrzymaniu wniosku skarżącego z [...] listopada 2016 r. poinformował pismem z [...] listopada 2016 r. skierowanym do skarżącego, że: "W [...] Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla K. w K. oraz w [...] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w K. nie pracuje SSR A. N.", oraz że: "z tej przyczyny brak możliwości udzielenie informacji czy osoba o tym imieniu jest spokrewniona z SRR W. N.", uznał, że organ nie pozostaje w bezczynności. W ocenie Sądu, w piśmie tym organ odniósł się do obu pytań postawionych we wniosku z [...] listopada 2016 r. i poinformował skarżącego, że po pierwsze, wskazana przez niego sędzia A. N. nie pracuje we wskazanych wydziałach: Sądu Rejonowego dla K. oraz Sądu Okręgowego w K., a w związku z tym nie ma także możliwości udzielenia odpowiedzi na pytanie dotyczące jej pokrewieństwa z SSR W. N.. Podkreślił, że zarówno pytania postawione we wniosku o udzielenie informacji publicznej są jasne i jednoznaczne, jak i udzielone odpowiedzi, korespondują dokładnie z treścią i znaczeniem pytań postawionych we wniosku. Wskazał, że załączone do skargi kserokopie wokand dotyczą SSR A. N. pracującej w [...] Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla K. oraz SSO A. N. pracującej w [...] Wydziale Cywilnym Odwoławczym w Sądzie Okręgowym w K.. Z ww. kserokopii dokumentów załączonych do skargi można domniemywać, że skarżący był zainteresowany uzyskaniem informacji o innych sędziach niż wskazał we wniosku, jednakże po otrzymaniu pisma organu z dnia [...] listopada 2016 r. nie uzupełnił ani nie zmodyfikował swojego wniosku z [...] listopada 2016 r.

Jednocześnie w orzeczeniu wskazano, że Prezes Sądu Okręgowego skierował ww. pismo do skarżącego w ósmym dniu po otrzymaniu wniosku skarżącego z [...] listopada 2016 r., a zatem nie przekroczył terminu wskazanego w treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbytniej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

W dniu [...] czerwca 2017 r. skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł S. M., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi S. M., w przypadku kiedy istniały podstawy do jej uwzględnienia, albowiem Prezes Sądu Okręgowego w K. nie udzielił wymaganej informacji publicznej, naruszając tym samym art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 7 k.p.a. i 77 § 1 i § 4 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy i nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, a także poprzez nierozpatrzenie przedłożonych dokumentów oraz niewzięcie pod uwagę faktów znanych organowi z urzędu.

Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały zapłacone w całości, ani w części.

W uzasadnieniu wskazał, że Sąd I instancji nie uwzględnił, że do wniosku o udzielenie informacji publicznej zostało załączone zdjęcie wokandy z dnia [...] sierpnia 2016 r., z którego wynika, że SSO A. N. orzeka w [...] Wydziale Cywilno - Odwoławczym Sądu Okręgowego w K.. Wobec powyższego oczywiste jest, że skarżący kierując wniosek o udzielenie informacji publicznej dokonał oczywistej dla organu administracji pomyłki błędnie wskazując wydział, w którym miała orzekać Sędzia A. N.. Wskazana omyłka powinna być dla Prezesa Sądu Okręgowego w K. tym bardziej oczywista, kiedy weźmie się pod uwagę okoliczność, że Prezes Sądu Okręgowego jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, wobec czego imiona i nazwiska sędziów poszczególnych sądów i wydziałów winny być organowi administracji znane z urzędu. W konsekwencji - w ocenie skarżącego - organ administracji nie udzielił skarżącemu wnioskowanej przez niego informacji publicznej, gdyż samo udzielenie odpowiedzi na wniosek, wcale nie musi być i nie jest na gruncie niniejszej sprawy - udostępnieniem informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia [...] września 2017 r. oraz w piśmie procesowym z dnia [...] września 2017 r. Prezes Sądu Okręgowego w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wskazując, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania w petitum skargi przepisów prawa ze wskazaniem konkretnej jednostki redakcyjnej naruszonego przepisu, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd, dalej określenia, jaką postać miało to naruszenie (w przypadku naruszenia prawa materialnego, czy popełniono błąd interpretacyjny, czy też błąd subsumcji), uzasadnienia zarzutu odnoszącego się ściśle do wskazanych naruszeń, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 P.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna nie odpowiada przedstawionym wymogom, nie zawiera też zarzutów usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku.

W petitum skargi kasacyjnej przywołano przepisy naruszonego przepisu postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a., wiążąc ten przepis z naruszeniami przepisów procedury administracyjnej oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co nie daje podstaw do odrzucenia tej skargi bez odniesienia się do postawionych zarzutów. Wskazać jednak należy, że konstrukcja normy prawnej zawartej w przepisie art. 151 P.p.s.a. składa się z hipotezy, zgodnie z którą "... w razie nieuwzględnienia skargi..." oraz dyspozycji głoszącej, że "...sąd skargę oddala". Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci nieuwzględnienia skargi. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji, można zarzucić sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy sąd ten uwzględnił skargę, a mimo to oddalił skargę.

Jeśli zatem z wyroku wynika, że sąd I instancji nie uwzględnił skargi, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej (por wyroki NSA : z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1485/07 oraz z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I FSK 59/16 ).

W rozpatrywanej sprawie nie ma sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji, zawartym w sentencji wyroku, a uzasadnieniem wyroku. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji potwierdza stanowisko tego Sądu, zajęte w rozstrzygnięciu, w którym WSA w Krakowie oddalił skargę S. M. na bezczynność Prezesa Sadu Okręgowego w K. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skoro organ poinformował skarżącego, że żądanej informacji publicznej nie posiada, wówczas nie pozostaje on w bezczynności. W tym zakresie sąd administracyjny nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego, które zdaniem skarżącego kasacyjnie, miałoby polegać na ustalaniu składu osobowego organu państwa, do którego S. M. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż z przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 P.p.s.a. wynika, że orzekanie w przedmiocie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy pozostaje w kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, do którego należy złożyć stosowny wniosek.

Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, stosownie do postanowień art. 207 § 2 P.p.s.a, mając na względzie stan majątkowy i sytuację życiową skarżącego.