Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 746/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art 138mpar 2, art 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1007/10 w sprawie ze skarg A. K. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 października 2010 r., sygn. IV SA/Wa 1007/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], którą uchylono decyzję Wójta Gminy Michałowice z [...] lutego 2010 r. o odmowie wymeldowania A. K. i J. K. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy ul. [...] w R. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wyrok zapadł na następującym stanie faktycznym:

Postępowanie administracyjne o wymeldowanie zostało wszczęte na wniosek T. K., współwłaściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w R., który wpłynął do Urzędu Gminy Michałowice w dniu 14 stycznia 2009 r. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]9, Wójt Gminy Michałowice odmówił wymeldowania A. K. i J. K. z przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż brak jest podstaw do uznania, że w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W szczególności podkreślił, iż A. K. i jej córka – J. K. nie opuściły trwale i dobrowolnie miejsca zameldowania. Zgromadzone w sprawie dowody świadczą o tym, że czasowa ich nieobecność w miejscu zameldowania jest spowodowana trwającym konfliktem z T. K., który utrudnia im korzystanie z przedmiotowej nieruchomości.

Na skutek rozpatrzenia odwołania złożonego przez T. K., Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż materiał dowodowy zgromadzony przez Wójta Gminy Michałowice jest niewystarczający dla dokonania oceny, czy A. K. i J. K. opuściły nieruchomość przy ul. [...] w R. dobrowolnie i na stałe. Konieczne jest ustalenie okoliczności opuszczenia przez nie miejsca stałego zameldowania, oraz czy było ono dobrowolne czy też nie. Wyjaśnienia wymaga również, czy podjęły one kroki prawne w celu obrony swoich praw do przebywania w ww. nieruchomości. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] (znak: [...]) Wójt Gminy Michałowice odmówił wymeldowania A. K. i J. K. z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...] w R. W uzasadnieniu podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż A. K. i J. K. faktycznie nie zamieszkują w budynku przy ul. [...] w R. W toku postępowania same potwierdziły ten fakt w swoich zeznaniach. Ponadto fakt ten został potwierdzony w trakcie kontroli meldunkowej oraz w trakcie oględzin budynku. Jednakże, zdaniem organu, brak jest podstaw do ich wymeldowania, bowiem nie opuściły dotychczasowego miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Przyczyną opuszczenia nieruchomości był głęboki, trwający kilka lat, konflikt między nimi a T. K., czego efektem jest wytaczanie wzajemnych oskarżeń, interwencje policji i toczące się postępowania karne. Stwierdzono, że materiał dowodowy nie potwierdza, aby A. K. i J. K. występowały do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania, nie potwierdza także, aby zostały przez T. K. usunięte z mieszkania przemocą, np. poprzez wyrzucenie rzeczy. Posiadają bowiem klucze do nieruchomości, mają do niej dostęp, mogą przebywać w swoim domu, jednak wiąże się to z ryzykiem narażania się na kolejne awantury, co w rezultacie mogłoby doprowadzić do tragedii. Według twierdzeń A. K. i J. K. nie zrezygnowały one z zamieszkania w nieruchomości, jednak ze względu na konflikt rodzinny oraz stan pomieszczeń, które zostały pozbawione ogrzewania, prądu i ciepłej wody, nie istnieje możliwości normalnego funkcjonowania.

W odwołaniu od decyzji T. K. wniósł o jej uchylenie zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez oparcie ich na wyjaśnieniach A. K. i J. K. oraz informacji udzielonej przez Komisariat Policji w Michałowicach, a także stronnicze przeprowadzenie postępowania dowodowego. W uzasadnieniu zakwestionował w szczególności stanowisko organu, iż wnioskodawca znęcał się nad rodziną, a jego celem było zmuszenie A. K. i J. K. do opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Podniósł, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że A. K. wielokrotnie składała doniesienia w prokuraturze, w sądzie oraz na policji w sprawie zmuszania do opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Zwrócił przy tym uwagę na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia [...] października 2004 r., [...] uniewinniający oskarżonego T. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia [...] listopada 2007 r., [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Pruszkowie z dnia [...] czerwca 2007 r., [...] o umorzeniu śledztwa przeciwko T. K. wobec braku znamion czynu zabronionego z art. 207 § 1 k.k. Jednocześnie podniósł, iż nie może mieć znaczenia w sprawie dołączona przez A. K. kopia postanowienia z dnia [...] stycznia 2008 r. o wszczęciu dochodzenia przez KP w Michałowicach w sprawie uszkodzenia ciała A. K. przez męża T. K., tj. o przestępstwo z art. 157 § 1 k.k. oraz kopia pisma KP w Michałowicach z dnia 20 lutego 2009 r. informująca A. K., że w sprawie zmuszania do określonego zachowania przez T. K. wszczęto dochodzenie o przestępstwo z art. 191 § 1 k.k. Dochodzenia te - według wiedzy odwołującego się - nie zostały zakończone, nie podejmowano też żadnych czynności z jego udziałem. Nadto podniósł, że w aktach sprawy brak jest notatki funkcjonariusza policji z interwencji z dnia 6 czerwca 2009 r. Zauważył, że J. K. już we wcześniejszych latach była pouczana przez policję o skutkach prawnych bezpodstawnego wzywania policji. Wskazał również, że A. i J. K. wyprowadziły się z domu w grudniu 2006 r. z własnej woli i od tamtego czasu wynajmują mieszkanie w R. przy innej ulicy. Zdaniem odwołującego się nie polegają na prawdzie twierdzenia organu, że dom został pozbawiony ogrzewania i energii elektrycznej. Piece są sprawne, trzeba natomiast ponieść koszty opału. Podłączenie energii elektrycznej zależy natomiast od uregulowania zaległości w Zakładzie Energetycznym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niedostatecznym zakresie, a tym samym wydano decyzję bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Wobec tego organ odwoławczy nie jest w stanie ocenić słuszności rozstrzygnięcia wydanego przez Wójta Gminy Michałowice. Zdaniem Wojewody, na podstawie zebranych dowodów, tj. sprzecznych wyjaśnień T. K., A. K. i J. K., ustaleń Komisariatu Policji w Michałowicach oraz oględzin spornego lokalu, Wójt Gminy Michałowice nie dowiódł w sposób jednoznaczny i bezsporny, czy A. K. i J. K. zamieszkują w budynku przy ul. [...] w R. na stałe i czy tam koncentrują swoje życie. Przeprowadzone przez organ I instancji oględziny przedmiotowej nieruchomości nie ujawniły, czy posiadają w nim swoje rzeczy osobiste. W ocenie Wojewody Mazowieckiego organ pierwszej instancji powinien w postępowaniu uzupełniającym wyjaśnić, czy przedmiotowa nieruchomość stanowi miejsce, w którym ww. osoby posiadają centrum życiowe i gdzie koncentrują swoje sprawy, tj. przyjmują wizyty członków rodziny, spożywają posiłki, stale przebywają, nocują. Zdaniem organu odwoławczego Wójt Gminy Michałowice powinien przesłuchać bezstronnych świadków, tj. osoby zamieszkujące w sąsiedztwie oraz przeprowadzić kolejną kontrolę meldunkową w celu ustalenia czy A. K. i J. K. przebywają stale pod adresem, pod którym są zameldowane i czy posiadają tam rzeczy codziennego użytku.

Skargę na decyzję Wojewody złożyły A. K. i J. K., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciły naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wadliwe uznanie, że w świetle ustalonego stanu faktycznego nie istnieją przesłanki do odmowy ich wymeldowania. Podniosły, że w złożonych wyjaśnieniach nie kwestionują faktu, że opuściły miejsce zameldowania. Zatem postępowanie uzupełniające, które miałby przeprowadzić organ pierwszej instancji zgodnie z zaleceniami Wojewody może jedynie potwierdzić, że w miejscu zameldowania stałego nie przyjmują wizyt członków rodziny, nie spożywają tam regularnie posiłków, stale tam nie przebywają, nie nocują oraz w związku z tym nie mają tam (a jeżeli mają, to w ograniczonym zakresie) rzeczy codziennego użytku. Jednocześnie wskazały, że organ odwoławczy całkowicie pominął kwestię dobrowolności opuszczenia przez nie miejsca stałego zameldowania, gdy tymczasem z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, iż opuszczenie mieszkania ma związek z konfliktem rodzinnym, a T. K., utrudnia im życie codzienne (m.in. poprzez odłączanie ogrzewania, zakręcanie wody, pozbawianie prądu, zmianę zamków). Stan ten, w ich ocenie, wskazuje na opuszczenie lokalu w warunkach przymusu, zatem decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że ocena elementu dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, nie może być przeprowadzona wyłącznie w oparciu o deklaracje osoby wymeldowanej. Deklaracje takie powinny być weryfikowane z wykorzystaniem innych okoliczności występujących w danej sprawie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dowodzi w sposób jednoznaczny i bezsporny, że A. K. i J. K. nie opuściły spornego lokalu dobrowolnie z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania.

Zaskarżonym wyrokiem z 5 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zaskarżona decyzja Wojewody wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 138 § 2, art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd zauważył, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było ustalenie dwóch kwestii, czy skarżące mieszkają w spornym lokalu, a jeśli nie, to czy opuściły go w sposób trwały i dobrowolny. Fakt opuszczenia mieszkania przez skarżące jest przez nie przyznany i nie jest kwestionowany, potwierdza go także materiał dowodowy zebrany w sprawie. W tych okolicznościach znaczenia nabiera druga z przesłanek, związana z oceną trwałości i dobrowolności zmiany miejsca pobytu. Wojewoda, uchylając decyzję organu I instancji, oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Uzasadniając zastosowanie tego przepisu, Wojewoda podał, że organ I instancji nie ustalił w sposób jednoznaczny i bezsporny, czy A. K. i J. K. zamieszkują w budynku przy ul. [...] w R. stale i tam koncentrują swoje życie. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność, czy wymienione osoby w miejscu stałego zameldowania przyjmują wizyty członków rodziny, spożywają posiłki, stale przebywają, nocują oraz czy posiadają tam swoje rzeczy osobiste. Jednak, jak zauważył Sąd, okoliczność ta nie budziła wątpliwości organu I instancji, który wprost wskazał, iż z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że A. K. i jej córka J. faktycznie nie zamieszkują w przedmiotowej nieruchomości, a fakt ten potwierdzają zarówno wyjaśnienia samych zainteresowanych, jak i wyniki oględzin przeprowadzone w przedmiotowym budynku. Ustalenia organu I instancji - jak wynika z akt sprawy - nie zostały zakwestionowane przez A. K. i jej córkę J., a w skardze do sądu przyznały one, że w budynku przy ul. [...] w R. nie mieszkają, nie przyjmują również wizyt członków rodziny, nie spożywają posiłków, stale tam nie przebywają, nie nocują oraz w związku z tym nie mają tam - a jeżeli, to w ograniczonym zakresie - rzeczy codziennego użytku. Nie zakwestionowały one także faktu wynajmowania mieszkania, podkreślając jednak, że jest to podyktowane brakiem możliwości nieskrępowanego zamieszkiwania w domu przy ul. [...].

Mając na względzie stanowisko osób, których dotyczy wniosek o wymeldowanie, Sąd zwrócił uwagę, że wobec tego nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym to właśnie ustalenie wskazanej okoliczności wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w myśl art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Tym samym, zdaniem Sądu, uchylenie decyzji Wójta Gminy Michałowice w trybie art. 138 § 2 k.p.a. z przyczyn zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie znajduje podstaw faktycznych ani prawnych.

Równocześnie Sąd I instancji stwierdził, że skoro fakt opuszczenia przez skarżące lokalu jest bezsporny, kluczową kwestią w sprawie pozostaje, czy opuściły go one w sposób trwały i dobrowolny. Ta przesłanka pozostała jednak całkowicie poza rozważaniami Wojewody. Organ odwoławczy nie tylko nie dokonał oceny ustaleń organu I instancji z perspektywy przesłanek trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez skarżące spornego lokalu, lecz również w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentacji odwołania, naruszając tym samym art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd zaznaczył, że argumentacja T. K. zawarta w odwołaniu od decyzji organu I instancji sprowadza się do twierdzenia, że skarżące opuściły lokal przy ul. [...] z własnej woli, z zamiarem zerwania z nim dotychczasowych związków, a podjęte przez skarżące środki prawne nie doprowadziły do uznania działań T. K. za bezprawne.

Formułując zalecenia dla organu odwoławczego Sąd wskazał, że Wojewoda powinien dokonać oceny zebranego materiału, koncentrując się na kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Zwrócono uwagę, że decyzja wydana w trybie art. 138 § 2 k.p.a. należy do rodzaju decyzji kasacyjnych i jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. Wydanie takiej decyzji jest wobec tego możliwe tylko w przypadku, gdy stwierdzony przez organ odwoławczy zakres koniecznego do przeprowadzenia, uzupełniającego postępowania dowodowego przekracza granice wyznaczone w art. 136 k.p.a.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniósł T. K., który zaskarżył wyrok w całości i zawnioskował o jego uchylenie i oddalenie skargi A. K. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik zwrócił się nadto o przyznanie zwrotu kosztów postępowania, oświadczając że nie zostały one przez skarżącego uiszczone. Powołując art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uchybieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. oraz obrazie art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Wskazano, że nie jest konieczne, aby Wojewoda badał sprawę, skoro uznał w oparciu o art. 136 k.p.a., że powinien to zrobić wójt gminy. Brak w decyzji konkretnych zaleceń co do koniecznych działań nie oznacza, że organ takich koniecznych działań i ustaleń nie powinien dokonać. Decyzja Wojewody jest zgodna z kompetencjami organu II instancji i art. 136 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może, ale nie musi, wskazać jakie okoliczności winny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wadliwe jest także i naruszające art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. stanowisko, że Wojewoda nie dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy materiału dowodowego, podczas gdy wydając decyzję wykazał się legalnością, oparł bowiem rozstrzygnięcie na przepisach k.p.a. i ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji za bezsporne uznał, że A. K. i J. K. opuściły miejsce zameldowania, zaś oceny trwałości i dobrowolności tego opuszczenia winien dokonać organ II instancji. Stanowisko to nie jest prawidłowe, albowiem Sąd I instancji pominął przepis art. 136 k.p.a., przewidujący że organ odwoławczy może zlecić organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Nie jest konieczne wobec tego, aby Wojewoda badał sprawę pod kątem dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania, w sytuacji gdy może to zrobić organ I instancji stosownie do dyspozycji art. 136 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczki postępowania A. K. i J. K. w piśmie z 14 marca 2011 r. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Podały, że skarga nie jest zasadna, albowiem sprawa dotyczy wymeldowania, a nie kompetencji organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjne oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Wobec tego należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w takiej sytuacji nie jest możliwe domaganie się uchylenia wyroku i orzeczenia przez sąd II instancji co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody. Dopuszczalność wydania przez NSA wyroku uchylającego zaskarżone orzeczenie i rozpoznającego skargę przewiduje przepis art. 188 p.p.s.a, zgodnie z jego dyspozycją jest to jednak możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma naruszeń przepisów postępowania, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. Wniosek zawarty w skardze kasacyjnej pozostaje wobec tego w sprzeczności ze zgłoszonymi podstawami kasacyjnymi z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sformułowanie wadliwego wniosku w skardze kasacyjnej nie miało jednak wpływu na ocenę zasadności zgłoszonych zarzutów.

Kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przewidywał możliwość uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdy rozpoznanie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Warunkiem dopuszczalności wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia przez organ II instancji, co do zasady zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, jest zatem stwierdzenie takich braków postępowania wyjaśniającego, które nie mogą być usunięte, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, na etapie postępowania odwoławczego. Żadne inne względy, poza koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie, nie uzasadniają zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie należy przyjąć, że organ odwoławczy ma kompetencję do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, jeżeli jego zakres nie wykracza w granice określone w art. 138 § 2 k.p.a., czyli gdy postępowanie dowodowe nie polega na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Podstawą do przeprowadzenia takiego uzupełniającego postępowania dowodowego jest art. 136 k.p.a., przy czym wykonanie czynności dowodowych może być przez organ odwoławczy zlecone organowi, który wydał decyzję, czyli organowi I instancji. Trzeba podkreślić, że uzupełniające postępowanie dowodowe przewidziane w art. 136 k.p.a. jest prowadzone na etapie postępowania odwoławczego, a po jego przeprowadzeniu wydawana jest decyzja w sprawie, przy czym nie może to być decyzja z art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdzenie przez organ odwoławczy konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznym zakresie, nie może zaś skutkować zleceniem wykonania tych czynności na podstawie art. 136 k.p.a. Każdy z tych przepisów znajduje zastosowanie w odmiennym stanie faktycznym. Uchylenie decyzji przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie jest tożsame z zastosowaniem art. 136 i zleceniem temu organowi przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Chybione wobec tego są zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do relacji między art. 138 § 2 k.p.a. i 136 k.p.a., przepisy te są względem siebie niezależne, nie regulują jednej instytucji, przesłanki do zastosowania jednego, wykluczają możliwość zastosowania przepisu drugiego.

Mając na uwadze wskazany w uzasadnieniu decyzji Wojewody Małopolskiego zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. zostało przez organ odwoławczy umotywowane koniecznością dokonania ustaleń w zakresie, który w sprawie nie jest sporny. Nie towarzyszyło temu równoczesne zanegowanie przez organ odwoławczy dotychczasowych ustaleń dotyczących samego faktu opuszczenia domu przez osoby w nim zameldowane. A. K. i J. K. przyznały, że w domu nie mieszkają, fakt ten stwierdza także T. K., potwierdziły go oględziny lokalu. Weryfikowanie okoliczności bezspornej w postępowaniu nie może stanowić przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., nie można bowiem przyjąć, że wyjaśnienie tej okoliczności jest konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Podane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji okoliczności wymagające w jego ocenie wyjaśnienia, nie spełniają przesłanki z art. 138 § 2. Wobec powyższego nie można skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu, że naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przyjmując, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.

Zasadnie także Sąd I instancji zwrócił uwagę, że objęta skargą do tego sądu decyzja Wojewody pomija drugą istotną dla sprawy okoliczność, związaną z oceną trwałości i dobrowolności opuszczenia mieszkania. Organ I instancji odniósł się do tej przesłanki i w określony sposób ją zweryfikował. Natomiast organ odwoławczy, pomimo zarzutów podniesionych w odwołaniu przez T. K., do sprawy dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca zameldowania się nie ustosunkował. Stanowisko Sądu I instancji, że na gruncie przesłanek do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych okoliczności te mają znaczenie, jest prawidłowe. Pominięcie przez organ odwoławczy tej kwestii i brak rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu jego decyzji narusza art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji prawidłowo uchybienie to dostrzegł i uznał, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem weryfikacja tych okoliczności ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wymeldowania. Nie jest zatem zasadny także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., skoro nie można obronić tezy, że Wojewoda dokonał kompleksowej analizy zgromadzonego materiału w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy. Część tego materiału pozostawiona została zupełnie poza zakresem rozpoznania organu odwoławczego.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz J. K. i A. K. nie postanowiono ze względu na brak poniesienia przez nie kosztów w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł także w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa za udzieloną pomoc prawną przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a Stosownie do przepisu § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym wymagane oświadczenie.