Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 426/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 , art 8 , art 6 , art 77 par 1 , art 80 ,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia terenu do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 marca 2007 r. R.K. zwrócił się o wszczęcie postępowania w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jak również rozwiązania problemu zalewania jego nieruchomości wskutek podejmowania bezprawnych działań przez sąsiadów, a mianowicie Z.C. i D.S. . Wnioskodawca wskazał, że teren znajdujący na działce Z.C. podnosi się, a jest to wynikiem nanoszenia na działkę ziemi z pól, innych odpadów i nieczystości. Podobna sytuacja zachodzi na działce D.S. . Jego zdaniem powodem takiego stanu rzeczy jest zablokowanie przez ww. osoby swobodnego odpływu wody. R.K. wskazał, że D.S. jesienią 2006 r. nasypała do odpływu cieku wodnego zgniłych ziemniaków i nałożyła gałęzi, doprowadzając do blokady odpływu wody. Tym sposobem następuje dalsza zmiana stosunków wodnych, tworzy się rozlewisko wody, po którym powstają zamulenia. Budynki są zagrożone ciągle wskutek braku odpływu wody.

Wniosek R.K. był przedmiotem wielokrotnego orzekania przez Wójta Gminy S. , a następnie, w rezultacie zaskarżania wydanych przez niego decyzji, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K . Zapadłe w sprawie decyzje administracyjne w wyniku kontroli sądu administracyjnego były uchylane.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją Wójta Gminy S. z dnia 21 listopada 2016 r., znak: [...] , odmówiono nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność M.G. oraz E.C. , położonej w S. , gmina S. , poprzez usunięcie odpadów i nieczystości oraz odmawiającej nakazania przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr ewid. [...] stanowiącej własność D.S. i innych poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi, a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działek nr ewid. [...] ,[...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych. W uzasadnieniu organ powołał się na uzupełnienie opinii biegłego, dokonane zgodnie z zaleceniami WSA w Krakowie zawartymi w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1523/15. W uzupełnieniu tym biegły wyjaśnił zdaniem organu wpływ istniejącego na działce nr [...] wałka na szkody na działce nr [...] oraz wskazał, że podwyższenie terenu wzdłuż drogi za stodołą znajdującą się na działce nr [...] , od strony działki nr [...] nie może wpłynąć na zmianę stosunków wodnych na działce nr [...] i nr [...]

Od powyższej decyzji R.K. złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z wnioskami zawartymi w opinii biegłego i poczynionymi na ich podstawie przez organ ustaleniami faktycznymi. Stanowczo stwierdził, że przyczyną zalewania jego działki są zgromadzone odpady oraz wałek ziemny na działce sąsiada, których usunięcia się domagał. Odwołujący wskazał na wewnętrzne sprzeczności kwestionowanej opinii biegłego oraz rozbieżność wypływających z niej wniosków z inną opinią, sporządzoną przez M. Ż..

Decyzją z dnia 27 stycznia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K . utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana w wyniku wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1523/15, uchylającego decyzję SKO w K. z dnia 2 października 2015 r. nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy S. z dnia 25 czerwca 2014 r., znak: [...] , która odmawiała nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność M.G. oraz E.C. , położonej w S. , gmina S. , poprzez usunięcie odpadów i nieczystości oraz odmawiała nakazania przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr ewid. [...] stanowiącej własność D.S. i innych poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi, a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działek nr ewid. [...] ,[...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd zalecił ponowne zweryfikowanie na jakiej podstawie biegły przyjmuje, że pomimo podwyższenia terenu skutkującego zmianą kierunku spływu wody i powstaniem na całej długości tego podwyższenia terenu wymuliska na działce nr [...] , nie doszło do naruszenia stosunków wodnych. Dlaczego wylewisko kończy się równolegle przy granicy z działką nr [...] i czy nie jest tak, że działania na działce nr [...] (usypanie wałka ziemnego) wywołują skutek w postaci powstawania szkód na działce nr. [...] . Zdaniem Sądu konieczne było też wyjaśnienie w jaki sposób doszło do likwidacji tzw. starej drogi. Kolegium wskazało w tym miejscu na wynikającą z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 t.j.) zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

Przechodząc do oceny okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że mając na względzie powyższy wyrok zlecił biegłemu, I.Ł. uzupełnienie opinii. W uzupełnieniu opinii biegły zdaniem organu odwoławczego wyjaśnił wpływ istniejącego na działce nr [...] wałka na szkody na działce nr [...] Przedstawione zostały na rysunku nr 3 na stronie 4 opinii różnice wysokości terenu na działkach nr [...] ,[...] i [...] względem usypanego wałka na działce nr [...] . Stwierdzono, że podwyższenie terenu wzdłuż drogi za stodołą znajdującą się na działce nr [...] , od strony działki nr [...] nie może wpłynąć na zmianę stosunków wodnych tak na działce nr [...] jak i nr [...] , bowiem powierzchnia terenu w północno zachodniej części stodoły na działce nr [...] jest położona o ok. 1 m wyżej niż przy wschodnim narożu stodoły na działce nr [...] i ok. 2 m wyżej niż po południowej stronie stodoły na działce nr [...] (strona 4 opinii). Dalej, na stronie 5 opinii biegły stwierdził, że wałek usypany wzdłuż drogi od strony działki nr [...] nie może powodować podnoszenia się wód na działkę nr [...] i tym bardziej nr [...] , bowiem jest za niski. Woda po opłynięciu stodoły na działce nr [...] trafia na drogę za stodołą i grawitacyjnie, zgodnie z ukształtowaniem terenu spływa w kierunku na południe (do rowu – [...] ) korytem drogi. Droga tworzy uprzywilejowany kierunek spływu wód. Jest zagłębiona poniżej powierzchni terenu przyległego (w tym powierzchni działki [...] ) za spornym wałkiem ziemnym. Biegły stwierdził ponadto, że woda będzie spływać drogą niezależnie od tego, czy sporny wałek ziemny po wschodniej stronie drogi będzie istniał, czy też zostanie usunięty. Zdaniem biegłego gdyby wałek ziemny został usunięty, woda działką nr [...] (najkrótszą drogą do Wodnika) spływać będzie tylko wtedy, gdy wypełni całe koryto drogi. Na odcinku wzdłuż wschodniej ściany stodoły na działce nr [...] droga ma dość duży spadek (3-5%) co umożliwia swobodny odpływ wody do rowu - Wodnika. Drogą tą spływają również wody z terenów położonych powyżej. Na wysokości północnej ściany stodoły na działce nr [...] spotykają się dwa strumienie wód: spływający z terenów powyżej i opływający stodołę, przy czym większą prędkość ma woda spływająca drogą. Woda opływająca stodołę na działce nr [...] wyhamowuje na przeszkodzie (ścianie stodoły).

W podsumowaniu opinii biegły stwierdził, że różnice wysokości terenu na działce nr [...] i nr [...] , oraz spadek terenu wzdłuż drogi za stodołą na działce nr [...] powodują, że wałek ziemny na granicy działki nr [...] , usypany równolegle do kierunku spływu nie może wpłynąć na zmianę stosunków wodnych na analizowanym terenie i powodować podtapianie działki nr [...] położonej ok. 1 m wyżej. Wałek musiałby być znacznie wyższy i zlokalizowany przed drogą a nie za nią. Możliwy jest swobodny odpływ wód opadowych do rowu - Wodnika. Zniwelowanie wałka ziemnego wzdłuż drogi za stodołą położoną na działce nr [...] nie wpłynie w żaden sposób na poprawę warunków odpływu wód z terenów powyżej. Spadek i szerokość drogi za stodołą na działce nr [...] jest dostateczny, aby nawet w czasie deszczy nawalnych odprowadzać wodę z terenów położonych powyżej.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ administracji publicznej dokonuje oceny jego wyników, a opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie i jako dowód podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie, której wyraz powinien znaleźć się w uzasadnieniu. Zdaniem Kolegium, sporządzone w przedmiotowej sprawie uzupełnienie opinii biegłego zostało ocenione przez organ I instancji, który wskazał, że hydrolog jednoznacznie i logicznie wyjaśnił wpływ nasypu ziemnego na działce nr [...] na działkę nr [...] . W opinii hydrologicznej wyjaśniono, iż przyczyną zalewania działki nr [...] podczas deszczy nawalnych jest zmiana przebiegu drogi na działce nr [...] . Odniesiono się także do likwidacji starej drogi na działce nr [...] , poprzez stwierdzenie, że została ona zlikwidowana - w wyniku włączenia jej w produkcję rolną.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. R.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi ponownie zakwestionował poczynione przez organy ustalenia faktyczne, kwestionując w szczególności, że stan wód nie uległ zmianie, a powierzchnia terenu w północno-zachodniej części stodoły jest położona o 1m wyżej niż przy wschodnim narożu. Jego zdaniem usunięcie namuliska oraz nasypu rozwiązałoby problem zalewania jego działki, które to stwierdzenie oparł na opinii biegłego M. Ż. Skarżący wskazał też, że jego droga dojazdowa do pola nigdy nie była ciekiem wodnym, jak stwierdził biegły. Następnie skarżący podkreślił, że słuszność podnoszonych przez niego argumentów trzykrotnie była potwierdzana przez sąd, co nie doprowadziło wszelako organów do zmiany stanowiska.

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje są przedwczesne i nie wyjaśniają istotnych w sprawie okoliczności. Tym samym podlegają one uchyleniu.

Przechodząc do rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, że została ona wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2016r., sygn. akt II Sa/Kr 1523/15 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 października 2015r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 25 czerwca 2014r. w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr [...] stanowiącej własność M.G. oraz E.C. , położonej w [...] , gmina S. , poprzez usunięcie odpadów i nieczystości; odmawiającej nakazania przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr ewid. [...] stanowiącej własność D.S. i innych poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi, a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działek nr ewid.[...] ,[...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych.

Sąd w powyższym wyroku wskazał, jako zasadniczy powód uchylenia decyzji – brak należytej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłego, zawierającej nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne wnioski.

Zdaniem Sądu, "skoro biegły wskazuje, że wykonany na działce wałek ziemny (na mapie oznaczony kolorem żółtym) kanalizuje, zmienia i przyśpiesza spływ wody po działce nr [...] a jedynie przy dużym napływie wody, woda ta przelewa się również powyżej nasypu, prowadzić to musi do wniosku, iż po pierwsze wykonanie tego wałka ziemnego (podwyższenie terenu) wzdłuż graniczy z działką nr [...] zmieniło kierunek spływu wód w ten sposób że większa ilość wody spływa tą działką (większa ilość wody na działce [...] musi być powiązana z mniejszą ilością wody na działce sąsiadującej) a jedynie duże ulewy prowadzą do przelewania się wody przez tak sztucznie utworzone podwyższenie terenu - fakt przelewania się wody, w ocenie sądu, należy łączyć z kierunkiem jej naturalnego spływu, który to kierunek blokuje i kanalizuje (zmienia) sztuczny nasyp. Przed wykonaniem wałka ziemnego, większa ilość wody musiała zatem przepływać przez działkę nr. [...] skoro tylko większe ulewy doprowadzają, do przelewania się na nią wody z działki nr [...]. Na działce nr [....] doszło zatem do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą co najmniej dla działki nr [...] . Znamiennym jest, że wymulisko oznaczone na mapie kolorem pomarańczowym przebiega prawie dokładnie na całej długości wałka oznaczonego na żółto. Zdziwienie budzić musi kształt tego wymuliska, bo od strony wschodniej – działki nr [...], kończy się linią prostą (w górze jest półkoliste) biegnącą równolegle do granicy z tą działką. Jakie przeszkody terenowe powodują taki właśnie kształt wymuliska i niedochodzenie go do działki nr [...] , a jeżeli brak takich przeszkód to dlaczego nie obejmuje przynajmniej części działki skarżących".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zalecił organom uzupełnienie ekspertyzy poprzez wyjaśnienie kwestii o tj. na jakiej podstawie biegły przyjmuje, iż pomimo podwyższenia terenu skutkujące zmianą (kanalizacją) kierunku spływu wody i powstaniem na całej długości tego podwyższenia terenu wymuliska na działce nr [...] zdaniem biegłego nie doszło do naruszenia stosunków wodnych. Dlaczego wylewisko kończy się równolegle przy granicy z działką nr [...] i czy nie jest tak, że działania na działce nr [...] (usypania wałka ziemnego) wywołują skutek w postaci powstawania szkód na działce nr. [...] . W razie nielogicznej odpowiedzi rzeczoznawcy, organy powinny ponowić ekspertyzę.

W związku z powyższym, w pierwszej kolejności należało skontrolować, czy organ odwoławczy zastosował się do wskazań WSA w Krakowie, zawartych w powyższym wyroku, jako wiążących. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto w piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Może ona dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, PWN, Warszawa 2000, s. 268). Nadto należy zwrócić uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 752/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2016 r. mają zatem pierwszorzędne znaczenie. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku.

Po pierwsze wskazać należy, że decyzja SKO nie tylko nie uwzględnia wskazań i ocen prawnych zawartych w ww. wyroku, ale narusza przepis art. 7,77, 80, 107 k.p.a. W szczególności podkreślenia wymaga to, że organ odwoławczy nie poczynił żadnych własnych ustaleń w tej sprawie, ani jednym słowem nie odniósł się do zarzutów R.K. zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Rola SKO w tej sprawie sprowadzała się tylko do "streszczenia przebiegu postępowania w niniejszej sprawie", w tym do przytoczenia oceny uzupełnionej opinii biegłego, dokonanej przez Wójta Gminy S . Zdaniem Sądu takie działanie organu II instancji narusza wszelkie standardy kontroli instancyjnej i jest przejawem pewnego rodzaju ignorancji wobec stron postępowania. Mając na uwadze, że sprawa nie jest pod kątem prawnym szczególnie skomplikowana, a toczy się już od roku 2007, w ocenie Sądu, w sposób uzasadniony pozbawia skarżącego zaufania do działań organów administracji publicznej, tj. zasady praworządności z art. 6 k.p.a.

W tym miejscu należy przypomnieć organowi, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy jest organem ponownie merytorycznie rozpoznającym sprawę a nie jedynie organem kontrolującym, a to oznacza, że ponowne rozstrzygnięcie co do istoty jest efektem przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji oraz ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji. Tego wszystkiego w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 27 stycznia 2016 r. zabrakło.

Istotą sporu w tej sprawie między stronami jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli już nastąpiła spowodowane przez właściciela gruntu zmiana stanu na gruncie i dodatkowo ta zmiana stanu wody szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie – organ wykonawczy gminy - może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie skutkującym powstaniem szkody na gruncie sąsiednim ważną kwestią jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny sprawy to przede wszystkim ustalenie powstania szkody na gruncie spowodowanej zmianą stanu wody oraz ustalenie, że właściciele innych nieruchomości swoim działaniem lub zaniechaniem obowiązkowego działania spowodowali zmianę stosunków wodnych.

Istotnym dowodem przeprowadzanych w postępowaniach prowadzonych w oparciu o art. 29 Prawa wodnego jest opinia biegłego. W takiej opinii biegły powinien ustalić aktualny stan stosunków wodnych, zmianę tego stanu i przyczyny takiej zmiany, a także ewentualne szkody, jakie spowodowała zmiana stosunków wodnych.

Jednakże dowód podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Rzeczą organów jest zbadanie, czy opinia została sporządzona zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących analizowanych nieruchomości oraz czy jest logiczna i zupełna. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny dowodu w postaci takiego operatu (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów. Takiego działania organów w tej sprawie zabrakło.

Wójt Gminy S. oparł swoje rozstrzygnięcie na wadliwym, wewnętrznie sprzecznym opracowaniu biegłego I. Ł. z października 2016. Po pierwsze biegły w swojej opinii posłużył się ortofotomapą z 1997r. Posłużenie się w opinii sporządzanej w 2016r. mapą sprzed 19 lat może nasuwać pewne wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonych wnioskowań. Wątpliwości nasuwa również posłużenie się przez biegłego "nieopieczętowaną" mapą sytuacyjno – wysokościową załączoną do opinii z maja 2014r. (k. [...] )

Bazowanie przez biegłego na archaicznym materiale dowodowym, na mapach "niewiadomego pochodzenia" podważa prawidłowość zawartych w tym opracowaniu twierdzeń i konkluzji. Tajemnicą biegłego oraz organów oceniających ww. dowód pozostanie w oparciu o jakie dowody biegły dokonał ustaleń w zakresie tak istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej różnić wysokości terenu występujących na działce [...] i [...] .

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu za dowolne i całkowicie arbitralne należy uznać twierdzenia biegłego ( w całości przekopiowane do uzasadnień organu I jak i II instancji) o tym, że: "podwyższenie terenu wzdłuż drogi za stodołą znajdującą się na działce nr [...] , od strony działki nr [...] nie może wpłynąć na zmianę stosunków wodnych tak na działce nr [...] jak i nr [...] bowiem powierzchnia terenu w północno zachodniej części stodoły na działce nr [...] jest położona o ok. o 1 m wyżej niż przy wschodnim narożu stodoły na działce nr [...] i ok. 2 m wyżej niż po południowej stronie stodoły na działce nr [...] (strona 4 opinii). (...) wałek usypany wzdłuż drogi od strony działki nr [...] nie może powodować podnoszenia się wód na działkę nr [...] i tym bardziej nr [...] , bowiem jest za niski. Woda po opłynięciu stodoły na działce nr [...] trafia na drogę za stodołą i grawitacyjnie, zgodnie z ukształtowaniem terenu spływa w kierunku na południe (do rowu-Wodnika) korytem drogi. Droga tworzy uprzywilejowany kierunek spływu wód. Jest zagłębiona poniżej powierzchni terenu przyległego (w tym powierzchni działki [...] ) za spornym "wałkiem" ziemnym. W oda będzie spływać drogą niezależnie od tego czy sporny "wałek" ziemny po wschodniej stronie drogi będzie istniał, czy też gdy zostanie usunięty. (s. 5 opinii). Podsumowując biegły stwierdził, że " wałek ziemny na działce nr [...] nie może powodować utrudniać odpływu wód z terenów położonych wyżej". Brak samodzielnej oceny dowodów nie jest jedyną, istotną wadą tego postępowania.

Jak już wcześniej wskazano, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016 r. wyraźnie stwierdził - wbrew twierdzeniu organu I instancji – że wykonany wałek ziemny kanalizuje, zmienia i przyśpiesza spływ wody po działce nr [...] (a jedynie przy dużym napływie wody, woda ta przelewa się również powyżej nasypu), prowadzić to musi do wniosku, iż po pierwsze wykonanie tego wałka ziemnego (podwyższenie terenu) wzdłuż graniczy z działką nr. [...] zmieniło kierunek spływu wód w ten sposób że większa ilość wody spływa tą działką (większa ilość wody na działce [...] musi być powiązana z mniejszą ilością wody na działce sąsiadującej) a jedynie duże ulewy prowadzą do przelewania się wody przez tak sztucznie utworzone podwyższenie terenu - fakt przelewania się wody, w ocenie sądu, należy łączyć z kierunkiem jej naturalnego spływu, który to kierunek blokuje i kanalizuje (zmienia) sztuczny nasyp.

W ocenie Sądu, zarówno wymulisko na dz. nr [...] jak i usypanie wałka ziemnego na dz. nr [...] wywołują skutek w postaci szkód na działce skarżącego. Choć ocena i wskazania Sądu wyrażone w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016r., II Sa/Kr 1523/15 były i są nadal wiążące na gruncie niniejszej sprawy, organy wydając rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w całości je zignorowały.

Podobnie organy zupełnie pominęły w tej sprawie stanowisko i zarzuty skarżącego. Należy się zwłaszcza odnieść do twierdzeń skarżącego, z których podaje, że stan zalewania trwa od 10 lat, a stodoła została wybudowana ok. 50 lat temu i wtedy problemu z zalewaniem nie było. Skarżący wskazuje, że skoro na zdjęciach widać, że jego działka jest zalana, to znaczy, że nie może być usytuowana wyżej od działki sąsiedniej. W jego ocenie, gdyby usunąć namulisko z działki sąsiedniej i zlikwidować wałek ziemny, problemy z zalewaniem jego działki by się skończyły. Organy administracji w sprawach, w których występują sprzeczne interesy kilku stron, nie mogą pominąć analizowania argumentacji i wniosków dowodowych jednej ze stron. Wymaga tego zasada budowania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasada nakazująca ustalanie obiektywnego stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że brak wyjaśnienia ww. istotnych okoliczności sprawy stanowi przyczynę uchylenia obu decyzji. Organy oparły się na sporządzonej opinii, nie dokonując jej krytycznej oceny, a tym samym decyzje te są przedwczesne. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a, art. 6 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. jest zasadny.

Powyższe okoliczności uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako wydanych z naruszeniem wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), w skrócie jako "P.p.s.a.". Brak bowiem należytej oceny materiału dowodowego miał w tej sprawie znaczenie co do wydanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. przy ponownym postępowaniu organ I instancji powinien przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny także z uwzględnieniem stanowiska Sądu odnośnie wpływu na stosunki wodne wymuliska na dz. nr [...] oraz wałka naziemnego na dz. nr [...] . W razie potrzeby, a wiec sytuacji, w której organ I instancji nie będzie w stanie samodzielnie ustalić prawidłowego stanu faktycznego sprawy lub nałożyć właściwe obowiązki, należy powołać biegłego celem oceny stanu wody na gruntach. Przeprowadzając oględziny należy sporządzić precyzyjną mapę (najlepiej sytuacyjno-wysokościową z zaznaczonymi granicami działek) obrazującą dotychczasowy kierunek spływu wód i ewentualną zmianę tego kierunku oraz miejsca (jeżeli takowe będą) czynności zmierzających do zmiany kierunku spływu wód. Wydaje się niezbędne przeprowadzenie naoczni w terenie powiązanej z dokładnym pomierzeniem istniejący rzędnych terenu. Jest bowiem prawdopodobne, że powstałe na działce nr [...] doprowadziło do podwyższenia terenu co utrudnia naturalny spływ wody z działki nr [...] . Okoliczności te potwierdza pośrednio także biegły I.Ł. w uzupełnieniu swojej opinii z października 2016r. Dopiero na podstawie rzetelnie ustalonego stanu faktycznego, po przeprowadzeniu prawidłowej oceny zabranych w sprawie dowodów oraz dokładnym przeanalizowaniu zarzutów podnoszonych przez skarżącego należy wydać decyzję administracyjną.

Wreszcie przytoczyć należy brzmienie art.29 ust.2 prawa wodnego. Otóż na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zatem właściciel gruntu jest zobowiązany usunąć przeszkody powodujące zamiany w odpływie nawet jeżeli nie przyczynił się on do ich powstania, a mają one charakter przypadkowy (naturalny).

Zważywszy na powyższe okoliczności, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.