Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 437/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skarg M.W. i A.W. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 grudnia 2008 r. nr [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego A.W. kwotę 800 zł (osiemset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16.08.2006 r., (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo Budowlane (Dz.U. nr 38 poz.229 z poźn.zm. - zwanej dalej Prawem Budowlanym z 1974 r.) w związku z art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo Budowlane (obecnie tj. Dz.U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 z poźn.zm.- zwanej dalej Prawem Budowlanym z 1994 r.) po rozpatrzeniu sprawy zbiornika na ścieki na nieruchomości A. W. w miejscowości J., gm. M. - nakazał inwestorowi – M. W., wykonanie przymusowej rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki -szamba na nieruchomości w miejscowości J. gm. M., polegającej "na rozebraniu wszystkich jego elementów oraz zasypanie powstałego wykopu".

W uzasadnieniu podniesiono co następuje.

1/ Postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu.

2/ Właścicielem nieruchomości położonej w J., opisanej w ewidencji gruntów jako dz.ewid. "1" od dnia 28.04.1986 r., jest A. W.. Nieruchomość ta obciążona jest dożywotnią służebność osobistą na rzecz rodziców właściciela – M. i S. W.. S. W. zmartw 1997r. M. W. zamieszkuje nadal w J., gm.M.. Posiada ona w przedmiotowej sprawie prawa strony.

3/ Przeprowadzona w dniu 02.09.2003 r., kontrola pozwoliła ustalić, że obiekt składa się z dwóch murowanych komór o wspólnej ścianie wewnętrznej. Najbliższa odległość przestrzeni odkrytej zbiornika, od otworu drzwiowego (drzwi zewnętrznych wejściowych) do budynku mieszkalnego A. W. wynosi 3,38m. Stan techniczny obiektu zbiornika na ścieki jest niedostateczny. Murowane ściany obiektu zbiornika uszkodzone - spękane z rozstępami, ścieki (stanowiące zawartość komór) przedostają się do rowu bezpośrednio sąsiadującego ze zbiornikiem, a następnie spływają do przydrożnego rowu drogi powiatowej. Zbiornik na ścieki nie posiada zabezpieczenia trwałego płytą górną. W dniu kontroli zbiornik był przykryty starymi burtami pochodzącymi od przyczepy ciągnikowej. Właściciel nieruchomości oświadczył, że zbiornik na ścieki "dna cnyba nie posiada", oraz, że budynek (nowy) mieszkalny wybudowany został w 1983r ., a "szambo zostało wybudowane wcześniej - około roku 1973r".

4/ M. W. uzyskała decyzję z dnia 29.06.1982r. (Nr [...]), udzielającej jej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wg projektu typowego. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie obejmowała poza budową budynku mieszkalnego, pozwolenia na budowę żadnego innego obiektu lub urządzenia budowlanego. Stanowiąca załącznik decyzji mapa "PLAN SYTUACYJNY" zatwierdzony tą decyzją nie uwzględniała zbiornika na ścieki - co potwierdza, że zbiornik jeszcze w tym okresie nie istniał.

5/ Zbiornik na ścieki wybudowano w okresie budowy budynku mieszkalnego bądź zaraz po zakończeniu jego budowy - przed rokiem 1986. Zbiornik ten wybudowano bez pozwolenia na budowę wymaganego art. 28 Prawa Budowlanego z 1974r. O powyższym stanowią oświadczenia stron złożone w toku postępowania, treść przekazanego do PINB w M. w dniu 27.05.2004r. projektu budowlanego, w którym na karcie K 1-46 opisu technicznego podano - cyt: "Kanalizacja zewnętrzna winna być opracowana w fazie techniczno-roboczej po uprzednim otrzymaniu realizacji obiektu i uwzględnieniu warunków lokalnych. Sposób oczyszczania i usuwania ścieków należy przyjąć zależnie od warunków lokalnych i uwzględnić każdorazowo z właściwymi władzami sanitarnymi i Wydz. Gospodarki Wodnej".

6/ podane w projekcie uwarunkowania stanowią, że inwestor powinien w trakcie realizacji budowy budynku mieszkalnego wystąpić do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki. Inwestor pozwolenia na budowę obiektu zbiornika jednak nie uzyskał. Przywołane uwarunkowania projektu nie zwalniały w żadnym wypadku współwłaścicieli nieruchomości z obowiązku uzyskania przed budową zbiornika, pozwolenia na jego budowę a przepisy z okresu budowy zbiornika na ścieki zawarte w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 4 8 ze zm.) w § 44 ust. 1 pkt 4 lit. "d" stanowiły jednoznacznie o tym, że budowa takich obiektów jak zbiorniki na ścieki wymagała uprzedniego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, zaliczając te obiekty - cyt.: "mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich". Równocześnie § 55 w związku z § 34 ust.2 przywołanego rozporządzenia zobowiązywał właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do przechowywania przez okres istnienia obiektu planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych. Poprzedni współwłaściciel M. W. ani też obecny właściciel A. W. dokumentacji pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki nie posiadają ponieważ pozwolenia nie uzyskali.

7/ M. W. zeznała, że nie pamięta kiedy dokładnie został wybudowany przedmiotowy zbiornik na ścieki - szambo, ale wie, że został wybudowany w latach sześćdziesiątych, z tego co pamięta było to raczej w roku 1960. Nie pamięta czy wtedy zbiornik na ścieki - szambo było budowane w oparciu o pozwolenie na budowę ale szambo obsługiwało jeszcze stary budynek mieszkalny wybudowany przed wojną a okresie późniejszym "obsługiwało" nowy budynek mieszkalny - po jego wybudowaniu. Szambo zostało uwzględnione w planie realizacyjnym nowego budynku mieszkalnego. Rozbudowa szamba została objęta pozwoleniem na budowę nowego budynku mieszkalnego. O ile dobrze pamięta w tym okresie, w ramach budowy nowego budynku mieszkalnego szambo zostało oczyszczone i prawdopodobnie powiększone o drugą komorę. Zeznaniom M. W. nie dano wiary, że szambo uwzględnione było "na planie realizacyjnym" bo tego znajdujący się w aktach sprawy plan "nie obrazuje w miejscu położenia przedmiotowego zbiornika na ścieki żadnego obiektu".

8/ Skoro inwestorem budowy szamba była M. W. to stosownie do postanowienia art.38 Prawa Budowlanego z 1974 r., nakazano jej jako inwestorowi robót budowlanych rozbiórkę obiektu.

9/ W zaistniałej sytuacji pozostawało do wyjaśnienia czy obiekt zbiornika na ścieki:

a) w dacie budowy nowego budynku mieszkalnego, bądź bezpośrednio po zakończeniu tej budowy, spełniał obowiązujące w tym okresie przepisy wykonawcze określone Rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.),

b) spełnia obecnie obowiązujące warunki techniczne - podane Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz.690 ze zm.)

Ad. a. Obiekt zbiornika na ścieki nie spełnia dla przykładu warunków § 23 ust. 4 dotyczącego minimalnej odległości szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych od otworów okiennych i drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (budynku mieszkalnego) A. W., która powinna wynosić co najmniej 5m, jak i w zakresie szczelności.

Ad. b Obiekt zbiornika na ścieki nie spełnia § 35 dotyczącego jego szczelności i braku odpowietrzenia; nie spełnia § 36 ust.2 pkt l w związku z § 36 ust. 1 - brak pokrywy i wylotu wentylacji w zakresie spełnienia minimalnej odległości zbiornika od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, która powinna wynosić co najmniej 5m.

"Przywołane przepisy wykonawcze służą do oceny - potwierdzenia, że skoro przedmiotowy zbiornik na ścieki nie spełniał (nie spełnia) tych przepisów świadczy to, iż obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę".

10/ Zgodnie z § 34 ust. 2 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r., właściciel lub i zarządca obiektu budowlanego miał obowiązek przechowywania przez okres obiektu planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych. Jeżeli zatem obecny właściciel nieruchomości ani też poprzedni właściciel nieruchomości (będący zarazem inwestorem budowy budynku mieszkalnego) nie przedstawili tych dokumentów, nie mogą skutecznie twierdzić, że pozwolenie było wydane.

11/ Obiekt zbiornika na ścieki będący przedmiotem postępowania nie spełnia wymogów warunków technicznych obecnie obowiązujących warunków technicznych, jak warunków obowiązujących w dniu jego budowy.

12/ Stosownie do art.103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r., należy rozważyć zastosowanie przepisu art.40 Prawa budowlanego z 1974r. i ewentualnie dokonać legalizacji budowy w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), w przypadku gdy w rozstrzygnięciu sprawy nie zachodzą przesłanki o których mowa w art.37 ustawy - Prawo budowlane z 1974r.

13/ W sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art.40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Prawo budowlane z 1974 r. przewidywało obowiązkowe orzekanie o rozbiórce obiektów budowlanych wzniesionych bez pozwolenia na budowę, gdy obiekty budowlane wybudowane zostały niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wykonanie przedmiotowego obiektu z naruszeniem przepisów wykonawczych (bezwzględnie obowiązujących), w stopniu wskazującym na możliwość "niedopuszczalnego pogorszenia warunków pierwotnych lub użytkowych dla otoczenia", wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi okoliczność uzasadniającą nakazanie przymusowej rozbiórki obiektu. Obowiązek rozbiórki nałożono na inwestora budowy obiektu – M. W..

A. W. w swoim odwołaniu zarzucił, po pierwsze, że zaskarżona decyzja jest niewykonalna, a niewykonalność ta ma charakter trwały bowiem M. W. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowane jest przedmiotowe szambo. Nie jest zatem w stanie w żaden sposób decyzji tej wykonać. Jest to przesłanka wystarczająca do jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Niedopuszczalne w chwili obecnej jest natomiast orzekanie o nakazie rozbiórki przedmiotowego szamba przez A. W. albowiem chroni go zakaz reformationis in peius wyrażony w art. 139 kpa, zgodnie z którym niedopuszczalne jest wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Jedyną decyzją jak może zapaść w niniejszym postępowaniu jest zatem decyzja o uchyleniu decyzji organu l instancji i umorzeniu postępowania.

Niezależnie od powyższych argumentów zarzucam organowi l instancji rażące naruszenie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, reguł dowodowych i zasad logiki. Zarzucam również nieprzeprowadzenie właściwych dowodów na okoliczność najistotniejszą w niniejszej sprawie - daty powstania przedmiotowego szamba.

Odwołania M. W. oraz A. W. nie zostało uwzględnione i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., decyzją z dnia 12.12.2008 r., (Znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że:

decyzją z dnia 15.02.2005 r., (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał właścicielowi A. W. wykonanie rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki -szamba na nieruchomości w miejscowości J. ale powyższa decyzja - decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8.09.2005 r. (znak: [...]) uchylona została w całości i sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji zarzucił rozstrzygnięciu m. in. błędne ustalenie podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazanego decyzją rozbiórki zbiornika, brak ustalenia, kto jest inwestorem przedmiotowego zbiornika, naruszenie art. 79 § 1 Kpa z powodu braku zawiadomienia stron postępowania, brak planu zagospodarowania działki budowlanej stanowiącego załącznik do wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 29.06.1982 r. oraz brak ustalenia, czy w/w decyzja o pozwoleniu na budowę obejmowała również przedmiotowy zbiornik na ścieki.

obecnie wydana decyzja jest zgodna z prawem a zarzuty odwołania nie uzasadnione. A. W. zarzuca organowi l instancji naruszenie reguł dowodowych, związanych z okoliczność najistotniejszą w sprawie a mianowicie daty powstania przedmiotowego szamba. Zarzut ten jest nietrafny bowiem zgodnie z artykułem Art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle sprzecznych zeznań stron dotyczących przedmiotowego zbiornika oraz brak wyszczególnienia go na powołanym "PLANIE SYTUACYJNYM", przy jednoczesnym wyszczególnieniu na powyższym planie wszelkich nieruchomości oraz instalacji, organ l instancji słusznie ustalił, iż zbiornik ten nie istniał przed rokiem 1982. Strony postępowania administracyjnego zgodnie zaś oświadczyły, iż przedmiotowy zbiornik istniał w czasie bądź tuż po zakończeniu budowy nowego budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości, czyli w roku 1986 roku. Fakt jednoczesnej budowy budynku mieszkalnego i przedmiotowego zbiornika oraz oświadczenie M. W., że szambo zostało uwzględnione w planie realizacyjnym nowego budynku mieszkalnego oraz oświadczenie A. W., iż dom budowali jego rodzice złożonego w wyjaśnieniu potwierdza, iż za inwestora uznać należy M. W..

"W ocenie stanu prawnego w przedmiotowej sprawie używać należy przepisów obowiązujących w czasie budowy przedmiotowego zbiornika, tj. ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane .... wraz z aktami wykonawczymi". Zgodnie z § 44. ust. 1. pkt. 4) litera d) Rozporządzenia z dnia 20.02.1975 r., w związku z art. 28 ust. 4 Prawa Budowlanego 1974 r., pozwolenia na budowę wymaga wykonanie innych inwestycji budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich. Budowa przedmiotowego zbiornika objęta była obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, a jak ustalił organ l instancji, inwestor pozwolenia takiego nie uzyskał.

przedmiotowy zbiornik został wybudowany niezgodnie z przepisami - to jest bez wymaganego prawem zezwolenia, oraz powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, co organ l instancji ustalił na podstawie kontroli, iż stan techniczny obiektu zbiornika na ścieki jest niedostateczny: murowane ściany zbiornika uszkodzone, spękane z rozstępami, ścieki przedostają się do rowu bezpośrednio sąsiadującego ze

zbiornikiem, brak zabezpieczenia trwałego płytą górną, (protokół z kontroli k. 10-11 akt l instancji) organ l instancji zgodnie z przepisami nakazał jego rozbiórkę.

pierwszym z podmiotów zobowiązanych do dokonania rozbiórki powołanym w powyższym przepisie jest inwestor. Organ l instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił osobę inwestora, zgodnie z cytowanym przepisem prawa to jego zobowiązał do wykonania rozbiórki. Poruszone przez strony kwestie własności przedmiotowego zbiornika nie są przedmiotem powyższego postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła M. W. - nie precyzując żądania skargi zarzuciła, że decyzją jest niemożliwa do wykonania, ponieważ skarżąca nie jest właścicielką działki nr "1" ani budynków na niej zlokalizowanych.

Na tę samą decyzję w sprawie tut. Sądu oznaczonej sygn. akt II Sa/Kr 552/10 skargę złożył A. W. i zarzucając naruszenie:

a. prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przez jego błędne zastosowanie i skierowanie decyzji do inwestora, a nie aktualnego właściciela nieruchomości, na której znajduje się zbiornik na ścieki.

b. prawa materialnego, tj. art. 37 ust 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że zbiornik na ścieki został wybudowany niezgodnie z przepisami, mimo braku ustalenia daty wybudowania zbiornika.

c. prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., przez 30 błędne zastosowanie i przyjęcie, że zbiornik na ścieki powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych.

- i w oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 16 sierpnia 2006 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że wprawdzie w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien zostać orzeczony wobec inwestora, jednakże ma to miejsce jedynie wówczas gdy inwestor może wykonać obowiązek, to znaczy wiąże go z nieruchomością stosunek prawny, umożliwiający zastosowanie się do wydanej decyzji. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie ustaliły aktualnego właściciela nieruchomości zakładając ad hoc, że obowiązkiem może zostać obciążony inwestor. Jest to sprzeczne zarówno ze zdrowym rozsądkiem, jak i stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 27 marca 2007 r. (II OSK 522/06) stwierdził, iż: "Z dyspozycji art. 52 ustawy - Prawo budowlane niewątpliwie wynika, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego który legitymuje się tytułem prawnym, czego w tej sprawie skarżący w chwili wydawania zaskarżonych decyzji nie spełniał."

Naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., polega na ustaleniu, że zbiornik na ścieki został wybudowany niezgodnie z przepisami, pomimo braku ustalenia daty wybudowania zbiornika. Dopiero ustalenie wieku zbiornika pozwala na poczynienie ustalenia, czy zostały naruszone przepisy obowiązujące w czasie jego budowy. Brak wyszczególnienia zbiornika na "planie sytuacyjnym" nie dowodzi jego braku w rzeczywistości.

Dalej organy nie wykazały w żaden sposób istnienia stanu niebezpieczeństwa dla ludzi i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Do zastosowania tego przepisu nie wystarczy stwierdzenie przez organ naruszenia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Organ nadzoru budowlanego zobowiązany był wykazać, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie posadowionych obiektów mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Za niewystarczającą podstawę wydania nakazu rozbiórki należy także uznać ewentualne stwierdzenie przez organ pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Konieczne jest ustalenie, że przedmiotowe pogorszenie warunków ma charakter niedopuszczalny, a zatem znaczny, istotny, w stopniu nie dającym się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi te warunki.

Aktualny opis stanu technicznego zbiornika w żaden sposób nie może być utożsamiany z jego stanem w dniu ukończenia budowy, a tym samym nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Trudno bowiem przyjąć, kierując się zasadami logicznego rozumowania, że w chwili ukończenia budowy zbiornika jego ściany były "uszkodzone i spękane rozstępami tak jak miało to miejsce w chwili wydawania decyzji przez organ. Aktualny stan zbiornika, będący rezultatem zużycia, w toku kilkudziesięcioletniej eksploatacji, może najwyżej stanowić podstawę wszczęcia przez organ postępowania i wydania decyzji określonej w art. 66 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mającej na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zarządzeniem z dnia 11.08.2010 r., sprawę oznaczona sygn. akt II Sa/Kr 522/10 połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II Sa/Kr 437/09.

W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Obie skargi należy uznać za uzasadnione.

Sąd w składzie orzekającym w całości podziela pogląd, że wprawdzie w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien zostać orzeczony wobec inwestora, jednakże ma to miejsce jedynie wówczas gdy inwestor może wykonać obowiązek, to znaczy wiąże go z nieruchomością stosunek prawny, umożliwiający zastosowanie się do wydanej decyzji. Przy innym rozumieniu przepisu art. 38 ust. 1 Prawa Budowlanego z 1974 r., czy obecnie obowiązującego art. 52 Prawa Budowlanego z 1994 r., doszłoby do naruszenia prawa własności, bowiem inwestor nie mający żadnego tytułu do władania nieruchomością- aby wykonać orzeczony nakaz - musiałby wkroczyć w sferę prawa własności osoby trzeciej czym naraziłby się na ewentualny proces negatoryjny (art. 222 § 2 kc). Nie można przyjąć aby decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu osobie trzeciej, zawierała - sama w sobie - obowiązek właściciela do znoszenia ingerencji osoby trzeciej w jej prawo. Żaden przepis prawa budowlanego nie przewiduje prawa organu do nałożenia na właściciela obowiązku znoszenia działania osoby trzeciej w ingerencje prawa własności. Nie oznacza to, że utrata prawa do dysponowania nieruchomością przez inwestora, niejako uniemożliwia nakazanie rozbiórki, l w prawie budowlanym z 1974 r., i z 1994 r., ustawodawca przewidział bowiem możliwość nałożenia obowiązku rozbiórki także na właściciela, który nie jest inwestorem a który jest odpowiedzialny za stan swojej nieruchomości i jej części składowych. W sprawie nie dokonano jednoznacznego ustalenia na jakiej nieruchomości zlokalizowany jest przedmiotowy zbiornik, z kopii ksero notarialnej umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 28.04.1986 r., wynika, że skarżący A. W. jest m.in. właścicielem dz.ewid. "1", "2" i "3" położonych w J. a obj. KW [...] której częścią składową jest m.in. budynek mieszkalny, który obciążony został służebnością osobistą m.in. na rzecz byłej właścicielki skarżącej M. W.. Treść służebności określona została przedmiotowym aktem notarialnym.

Podniesiony w toku postępowania przed organami, przez skarżącego A. W. problem, że w istniejącym stanie faktycznym - z uwagi na treść art. 139 kpa - niemożliwe jest nałożenie na właściciela obowiązku rozbiórki nie może być przedmiotem rozważań Sądu w sprawie niniejszej albowiem problem ten w tej sprawie nie wystąpił.

Trafnie skarżący A. W. zarzuca, że sprawa nie została na tyle wyjaśniona aby można przyjąć, że przedmiotowy zbiornik wybudowany został w okresie obowiązywania Prawa Budowlanego z 1974 r.

Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 §1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rezultatem prawidłowo zebranego materiału dowodowego i jego oceny jest decyzja administracyjna, której jednym z elementów jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie powinno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.

Jak można sądzić orzekające organu, datę tę ustalają na tej podstawie, że M. W. uzyskała decyzję z dnia 29.06.1982r., którą udzielono jej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wg projektu typowego. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie obejmowała poza budową budynku mieszkalnego, pozwolenia na budowę żadnego innego obiektu lub urządzenia budowlanego a załącznik do decyzji "PLAN SYTUACYJNY" zatwierdzony tą decyzją nie uwzględniał zbiornika na ścieki - co potwierdza, że zbiornik jeszcze w tym okresie nie istniał. Wydaje się być niesporne, choć organy nad tą kwestią przechodzą do porządku dziennego, że na przedmiotowej nieruchomości istniał stary budynek ( zob. protokół rozprawy administracyjnej (Ki-145 akt administracyjnych). Przechodząc nad tym faktem do porządku dziennego - organy nie zastanawiają się jak z tego "starego" budynku odprowadzane były ścieki, czy w ogóle były odprowadzane, czy może istniał jakiś inny obiekt który taką funkcję pełnił i jakie było jego usytuowanie. W ogóle organy nie zastanawiają się w jaki sposób "stary" budynek w stosunku do obecnego był usytuowany. Z planu sytuacyjnego, nie całkowicie czytelnego (K l -141 akt administracyjnych) może wynikać, że obecny budynek postawiony jest w pewnej części w miejscu "starego" budynku. Zeznania świadków i stron w tym zakresie znacznie się różnią. Bez bliższej oceny ich wiarygodności nie można przyjąć, że na ich podstawie można ustalić, jak czyni to organ w zaskarżonej decyzji, że: "W świetle sprzecznych zeznań stron dotyczących przedmiotowego zbiornika oraz brak wyszczególnienia go "PLANIE SYTUACYJNYM", przy jednoczesnym wyszczególnieniu na .... planie wszelkich nieruchomości oraz instalacji, organ l instancji słusznie ustalił, iż zbiornik ten nie istniał przed rokiem 1982. Strony postępowania administracyjnego zgodnie zaś oświadczyły, iż przedmiotowy zbiornik istniał w czasie bądź tuż po zakończeniu budowy nowego budynku mieszkalnego na przedmiotowej nieruchomości, czyli w roku 1986 roku".

Sąd zdaje sobie sprawę, że długi upływ czasu od realizacji obiektu, stosowane w czasie budowy uproszczone procedury związane z obiektami typowymi i niejasne ich zapisy ( zob. opis techniczny do projektu instalacji sanitarnych budynku mieszkalnego MS-5 K l - 46 akt administracyjnych organu l instancji) jak i treść wydawanych decyzji o pozwoleniu na budowę, sporządzanych planów sytuacyjnych wywołują trudności interpretacyjne. Bo, np. jak można udzielić pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego bez określenia sposobu odbioru ścieków. Tak właśnie jest w sprawie niniejszej, gdzie ani sama decyzja, ani plan sytuacyjny nie określają sposobu odbierania ścieków z budynku, mimo, że "Opis techniczny do projektu instalacji sanitarnych budynku mieszkalnego MS-5" (K l 46 akt administracyjnych organu l instancji) mówi o kanalizacji zewnętrznej i zbiorniku bezodpływowym. Nie bardzo jest jasne skąd organ l instancji wysnuwa wniosek, że inwestor powinien w trakcie realizacji budowy budynku mieszkalnego wystąpić do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki. Takiego stanowiska nie można wyprowadzić z treści § 44 ust. 1 pkt 4 lit. "d" Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 4 8 ze zm.) który dotyczy "innej inwestycji budowlanej" niż ta o której mowa jest w ust. 1 pkt. 1) - a w co dopiero zacytowanym przepisie mówi się o budynku. Zgodnie zaś z ówcześnie obowiązującymi warunkami technicznymi budynki przeznaczone na pobyt ludzi musiały być wyposażone w urządzenia do usuwania nieczystości.

Te niedostatki działania ówczesnych organów nie mogą dzisiaj obciążać obywatela i prowadzić do stosowania wobec niego najostrzejszych środków jakim jest rozbiórka obiektu, co praktycznie powoduje niemożność użytkowania budynku mieszkalnego. W takich więc przypadkach organy obowiązane są szczególnie starannie i szczegółowo rozważać wszelkie dowody i okoliczności sprawy. Oczywiście te trudności nie oznaczają, że organy pozbawione są możliwości ingerencji w tego rodzaju sprawach ale nie zawsze musi to być rozstrzygane na drodze przepisów prawa budowlanego odnoszących się do budowy i robót budowlanych. Prawo Budowlane nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego szereg obowiązków dotyczących utrzymywania obiektów budowlanych i w przypadku stwierdzenia m.in. nienależytego stanu technicznego upoważnia organy do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości ( art. 66 Prawa Budowlanego z 1994 r.). Takie rozwiązanie daje się postrzegać w swoje skardze A. W..

Ponownie więc rozpoznając sprawę wezmą orzekające organy pod rozwagę wyżej poczynione uwagi i po stosownej analizie całego materiału dowodowego wydadzą akt który usunie istniejące nieprawidłowości w obiekcie zbiornika na nieczystości.

Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art.135 oraz 152 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji