Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 130/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt2
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 130/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 29 czerwca 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia NSA Julia Szczygielska, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi A. K., na decyzję Wojewody D., z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium z tytułu odbywania stażu, , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.; dalej: ustawa), po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej: strona, odwołująca się, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 11.168,10 zł, w tym:

- zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego za okres od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r. w kwocie 10.037,70 zł brutto,

- stypendium z tytułu odbywania stażu wypłaconego za okres od dnia 20 maja 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r. oraz od dnia 24 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 1.130,40 zł brutto,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym organ podał, iż rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 14 stycznia 2014 r. strona nie spełniała warunków niezbędnych do posiadania statusu osoby bezrobotnej, bowiem posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Wobec powyższego pobrany przez nią zasiłek dla bezrobotnych oraz stypendium w łącznej kwocie 11.168,10 zł są świadczeniem nienależnym i podlegają zwrotowi.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła, że w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ nie przytoczył wszystkich faktów, na przykład, że informacja o przerwaniu stażu została przez nią dostarczona do PUP we W. osobiście w dniu 25 czerwca 2015 r., a nie pocztą elektroniczną dopiero 16 lipca. Także wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie składała dwukrotnie tłumacząc, iż zaistniała sytuacja nie wynikła z chęci oszukania urzędu. Dalej zainteresowana podała, że w 1993 r. dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, ale działalności tej nie podjęła i nie pamiętała o dokonaniu tego wpisu, aż do dnia 25 stycznia 2016 r., tj. przy ponownej rejestracji w urzędzie pracy. Zdaniem odwołującej się, decyzja ta jest dla niej bardzo krzywdząca i nie może się z nią pogodzić, nadto wskazała, że obecnie jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej oraz ma problemy rodzinne.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, na podstawie akt ustalono, że odwołująca się, decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...], została uznana za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r. z prawem do zasiłku od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r. w wysokości 120 % podstawowej kwoty zasiłku określonego w art. 72 ust. 1 ustawy, co stanowi: 988,40 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz 776,10 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Decyzją z dnia [...], nr [...], przyznano skarżącej prawo do stypendium w okresie odbywania stażu, od dnia 20 maja 2015 r. w wysokości 997,40 zł brutto miesięcznie, tj. 120 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy. Następnie decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...], nr [...], orzeczono o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2015 r. z powodu podjęcia pracy.

Podczas kolejnej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. (dalej: PUP) w dniu 29 stycznia 2016 r. pozyskano wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że od dnia 1 lipca 1993 r. do dnia 19 stycznia 2016 r. strona posiadała aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej ze wskazaną datą rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej od dnia 1 lipca 1993 r. (brak wpisów o zawieszeniu działalności).

W związku z ujawnieniem nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi ją wydającemu, postanowieniem z dnia [...]., nr [...], wznowiono postępowanie w sprawie dotyczącej:

- uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r. oraz przyznania prawa do zasiłku na okres od dnia 22 stycznia 2014 r, do dnia 21 stycznia 2015 r., zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...];

- przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 20 maja 2015 r., zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...];

- utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 lipca 2015 r. oraz utraty prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2015 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...].

Następnie decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzeczono o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r.,

- odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r.,

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r.

Decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzeczono o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzekającej o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 20 maja 2015 r.;

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do stypendium od dnia 20 maja 2015 r.

Ponadto decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzeczono o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2015 r. w związku z podjęciem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej);

- umorzeniu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2015 r.

W dniu 4 października 2016 r. zainteresowana zgłosiła się do PUP i złożyła pisemne oświadczenie potwierdzające zapoznanie się z materiałem dowodowym. Podała również, że podejmie kroki w celu zmiany decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, gdyż nie zgadza się z taką decyzją.

Kolegium podkreśliło, że zakwestionowana decyzja rozstrzyga w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r., stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od dnia 20 maja 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r. oraz od dnia 24czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. i została wydana na podstawie przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy.

Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Odwołująca się w dniu rejestracji została poinformowana, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, określenie bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Przepis ten wskazuje, że samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia nabycie i posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia jest fakt nie prowadzenia tej działalności gospodarczej.

Z załączonych do odwołania dokumentów jednoznacznie wynika, że strona rejestrując się w urzędzie pracy w dniu 14 stycznia 2014 r. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłosiła zawieszenia wykonywania tej działalności. Odwołująca się nie kwestionuje tego faktu.

Powołany wyżej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, odwołuje się jedynie do samego faktu posiadania takiego wpisu i nie obliguje organu do weryfikacji jego poprawności. Organy zatrudnienia nie są właściwe do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i ewentualnej korekty tego wpisu. Zgodnie z przepisami regulującymi prowadzenie działalności gospodarczej, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek aktualizacji danych zawartych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

Strona jako przedsiębiorca, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, miała pewne uprawnienia, ale i obowiązki. Podejmując decyzję o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zainteresowana jednocześnie przyjęła na siebie pewne obowiązki, w tym obowiązek dopełnienia wszelkich formalności związanych z późniejszym jego wykreśleniem. Niezłożenie przez odwołującą się wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej przed rejestracją w urzędzie pracy, należy uznać za brak należytej staranności w działaniu, do którego jako przedsiębiorca była zobowiązana.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu rejestracji zainteresowana otrzymała pouczenie dla osób bezrobotnych z prawem do zasiłku oraz została poinformowana o obowiązujących przepisach, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W oświadczeniu rejestrowanego z dnia 14 stycznia 2014 r. na V pytanie dotyczące złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej odpowiedziała przecząco.

Odwołująca się, nie informując Urzędu Pracy o posiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, doprowadziła do wypłacenia jej nienależnego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r. oraz stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od dnia 20 maja 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r. i od dnia 24 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r.

W związku z powyższym, skoro strona w dniu rejestracji, tj. 14 stycznia 2014 r., nie spełniała warunków niezbędnych do posiadania statusu bezrobotnego i prawa do świadczeń wynikających z tego statusu, zaistniały przesłanki określone w art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do tutejszego Sądu.

Skarżąca podniosła, że składała wyjaśnienia, że niezgłoszenie informacji o posiadanym wpisie do ewidencji nie było celowe i jej intencją nie była chęć oszustwa celem uzyskania korzyści. Powodem zatajenia tej informacji było wyłącznie to, że o tym zapomniała.

Decyzję uważa za niesprawiedliwą i krzywdzącą i podnosi, że na pewno istnieją inne sposoby aby uchronić ją od tej "kary", gdyż jest ona zbyt dotkliwa, a orzeczony zwrot nie do zrealizowania z powodu jej złej kondycji finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezasadne uznanie, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla osoby bezrobotnej poprzez sam fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wnosząc o jej uchylenie.

W związku z powyższym Wojewoda D. podtrzymał zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie, czy narusza zasady współżycia społecznego.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Wojewody D., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W., nakładającą na skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego w okresie od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r. w kwocie 10.037,70 zł oraz stypendium z tytułu odbywania stażu wypłaconego w okresie od 20 maja 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r. oraz od dnia 24 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 1.130,40 zł.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu 14 stycznia 2014 r. z prawem do zasiłku od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r. Skarżąca, decyzją z dnia 27 maja 2015 r., uzyskała również prawo do stypendium w okresie odbywania stażu, poczynając od dnia 20 maja 2015 r. W związku z ponowną rejestracją skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w roku 2016 organ I instancji ustalił, że posiadała on wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności od dnia 1 lipca 1993 r., który wykreślono z rejestru dnia 20 stycznia 2016 r. Potwierdziła to również sama skarżąca w toku postępowania, podając że rejestrując się w 2014 r. Urzędzie Pracy jako bezrobotna nie miała świadomości, że wpis istnieje. Po prostu o tym fakcie zapomniała.

W tym stanie rzeczy Prezydent W. wznowił postępowanie m.in. w sprawie:

- uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r. oraz przyznania prawa do zasiłku na okres od dnia 22 stycznia 2014 r, do dnia 21 stycznia 2015 r., zakończonej decyzją ostateczną z dnia 21 stycznia 2014 r. oraz

- przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 20 maja 2015 r., zakończonej decyzją ostateczną z dnia 27 maja 2015 r.

W konsekwencji zaś przeprowadzonego w powyższym zakresie postępowania, decyzją z dnia 16 marca 2016 r. orzekł o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 21 stycznia 2014 r., orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r.,

- odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 14 stycznia 2014 r.,

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 21 stycznia 2015 r.

Z kolei, decyzją z dnia 6 kwietnia 2016 r. o:

- uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 27 maja 2015 r. orzekającej o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 20 maja 2015 r.;

- umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do stypendium od dnia 20 maja 2015 r.

Powyższych decyzji skarżąca nie zakwestionowała.

Oczywistym jest zatem, że są one ostateczne i prawomocne. Prawidłowo zatem decyzje te stały się asumptem do podjęcia zakwestionowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć organów.

Należy zatem podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżącej, której odmówiono przyznania statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 stycznia 2014 r. zasiłek dla bezrobotnych oraz stypendium zostało w omawianym okresie wypłacone mimo braku ku temu podstaw.

Podkreślenia w tym miejscu bowiem wymaga, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, określenie bezrobotny oznacza m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Definicja bezrobotnego przyjęta w ustawie o promocji zatrudnienia po jej nowelizacji obowiązującej od dnia 1 lutego 2011 r. w kontekście wpisu ewidencji do działalności gospodarczej nie budzi wątpliwości i nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną. W jej świetle status osoby bezrobotnej został powiązany nie z faktem rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej, bez potrzeby badania, czy działalność taka jest prowadzona. Bezrobotnym bowiem może być osoba, która: nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Prezydent W. podjął już ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie, którym w związku z tym, że wpis skarżącej do ewidencji działalności gospodarczej został dokonany z dniem 1 lipca 1993 r., zaś w dniu 20 stycznia 2016 r. dokonano jego wykreślenia z rejestru, po wznowieniu postępowania uznał, że status osoby bezrobotnej skarżąca uzyskała bez podstawy prawnej ku temu. Konsekwencją zaś utraty statusu osoby bezrobotnej jest niewątpliwie konieczność zwrotu pobranych w związku z nim świadczeń.

Zgodnie bowiem ze stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. (art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 191/16 (publ. CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że treść przywołanych powyżej przepisów wskazuje, że ustawodawca wprowadza obowiązek zwrotu "nienależnie pobranego świadczenia", a nie "świadczenia nienależnego". Rozróżnienie obydwu pojęć ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się bowiem uwagę na błędne utożsamianie pojęcia "świadczenia nienależnego" i "świadczenia nienależnie pobranego". Jak trafnie zauważył WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1270/14 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje m.in. wówczas, gdy świadczenie zostało przyznane i wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się ono jemu nie należy. Wspomniane rozróżnienie pojęć, przyjęte zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle instytucji zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (vide: wyroki NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10, z dnia z 4 października 2011 r. sygn. akt I OSK 762/11; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl)."

Zatem warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek:

- obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i

- subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

Przy czym, decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności oraz czy pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Jeżeli okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania zasiłku oraz stypendium jest utrata statusu bezrobotnego, to organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia związany jest w tym zakresie - jak wykazano to już powyżej - ostateczną decyzją o odmowie przyznania statusu bezrobotnego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika przy tym w sposób nie budzący wątpliwości, że organy prawidłowo ustaliły brak prawa skarżącej do posiadania tego statusu w spornym okresie.

Sąd stwierdził, że organy orzekające ustaliły w sposób należyty, że istnieją przesłanki do żądania zwrotu pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych, nie uchybiając w tym zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i innym k.p.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika również, że w dniu 21 stycznia 2014 r. skarżąca została pouczona o prawach i obowiązkach bezrobotnego, w "Pouczeniu dla osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku". W pouczeniu tym wskazane zostały m.in.: przesłanki uznania za bezrobotnego; przesłanki utraty statusu bezrobotnego; obowiązki bezrobotnego (w tym m.in. wskazanie, że bezrobotny obowiązany jest w ciągu 7 dni powiadomić urząd pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej); została również przytoczona treść art. 76 ustawy czyli przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Oceniając treść i zakres tego pouczenia wskazać należy, że były one prawidłowe i skuteczne. W ocenie Sądu, skarżąca otrzymała informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści, a zatem w sposób zrozumiały została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i była w pełni świadoma tego co należy rozumieć pod pojęciem nienależnego świadczenia oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczenia, ani w czasie późniejszym skarżąca zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego i konsekwencji ich niedotrzymania. Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem ich otrzymanie oraz zapoznanie się z treścią.

Tym samym, okoliczność niezgłoszenia faktu posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej obciąża negatywnymi skutkami wyłącznie skarżącą.

Reasumując, skoro oba warunki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane zostały spełnione, słusznie organy zobowiązały skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i stypendium w kwocie w nich określonej.

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

W związku z powołaniem się przez skarżącą na liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne dodać jedynie można, że Sąd nie jest związany wyrokami, wydanymi w tych sprawach. Niemniej jednak, celem wyjaśnienia skarżącej zaznaczyć należy, że w żadnym z powołanych orzeczeń nie mamy do czynienia z takim samym stanem prawnym jak w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu w całości, o czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.), orzeczono w sentencji wyroku.