Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 7/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 6o, 6q
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1222
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jednolity
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 994
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym  - tekst jedn.
article: art. 122, 187, 191, art. 274a § 1.
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy decyzję Prezydenta "[...]" z "[...]" nr "[...]" w sprawie określenia Spółdzielni Mieszkaniowej A. (dalej strona, A., Spółdzielnia, skarżąca) wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r.

Jak wynika z nadesłanych akt sprawy organ nie dołączył przekazanych przez Spółdzielnię deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okres. W aktach znajduje się natomiast pismo strony z 20 marca 2015r., w którym Spółdzielnia poinformowała, że wraz z pismem przewodnim z 29 kwietnia 2013r. złożyła ww. deklaracje właścicieli nieruchomości, w tym A. (pkt II pisma, karty nr 14 - 17, tom 1 akt administracyjnych). Spółdzielnia ponadto pismem z 31 sierpnia 2015r. wezwała Gminę "[...]" do zmiany wzoru deklaracji, który narzuca wybór jedynie selektywnej bądź nieselektywnej zbiórki odpadów w sytuacji, gdy mieszkańcy lokali budynków wielorodzinnych zarządzanych przez stronę nie są jednomyślni (k. 42 - 44, t. 1). Powyższe nastąpiło po wszczęciu postępowania przez Prezydenta "[...]" (dalej Prezydent, organ I instancji) postanowieniem z 13 sierpnia 2015r. (k. 22 - 23, t. 1).

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Olsztynie wyrokiem z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" (dalej także Kolegium, SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z "[.1.]" nr "[.1.]" i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie zobowiązania Spółdzielni z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r. (wyrok dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia). W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że nie ustalono w sposób prawidłowy stanu faktycznego, gdyż nie uwzględniono faktu, że znakomita część posiadaczy lokali deklarowała selektywną zbiórkę odpadów. Ta okoliczność miała znaczenie przy wyliczeniu wysokości tych opłat. Zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny. Nie zmienia to istoty rozliczenia. W zaskarżonej decyzji organ jest obowiązany dokonać rozliczenia dokonanych już wpłat, o których była mowa wcześniej. Ta kwestia ma bowiem podstawowe znaczenie przy wykonaniu określonego zobowiązania. Organ winien wskazać w jakiej części opłaty zostały uregulowane, za jaki okres i w jakiej wysokości.

Ponadto Sąd zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustalił w sposób prawidłowy stan faktyczny (art. 122, art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa). Przy ustaleniu stanu faktycznego organ uwzględni rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, związane z faktem selektywnego i nieselektywnego zbierania odpadów. Przy subsumpcji przepisów prawa materialnego Organ uwzględni stan faktyczny, ustalony zgodnie z wymogami prawa materialnego. Deklaracje użytkowników poszczególnych lokali w przedmiocie selektywnego zbierania odpadów komunalnych są dla Spółdzielni wiążące. Wyższe stawki tych opłat mogą być naliczone dla tych użytkowników poszczególnych lokali, którzy zadeklarowali nieselektywną zbiórkę, względnie nie złożyli deklaracji w tym względzie.

Prezydent pismem z 17 stycznia 2017r. (k. 181 - 183, t. 1 akt administracyjnych) wezwał Spółdzielnię do udzielenia informacji niezbędnych do prawidłowego wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., tj.: informacji o liczbie mieszkańców zamieszkujących poszczególne nieruchomości lokalowe znajdujące się w zasobach Spółdzielni za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., lub wykazu zużycia wody (na podstawie odczytów liczników) za wskazany okres, a w razie braku danych za kolejne kwartały lat 2013 - 2015 dla poszczególnych lokali mieszkalnych należących do zasobów Spółdzielni.

Spółdzielnia udzieliła odpowiedzi z 1 lutego 2017r. oznaczonej: "[...]" (data wpływu do organu I instancji: 2 lutego 2017r.: k. 185 - 186, t. 1). Jak wynika z treści pisma strona dołączyła 18 wykazów ilości osób za ww. okres według ilości zużytej wody w mieszkaniach, złożonych deklaracji, jak też bez deklaracji - brak wykazów przy piśmie, jak też informacji o ewentualnym umieszczeniu w innych aktach; brak spisu akt dla każdego tomu (załączniki wykorzystano przy wydawaniu decyzji z "[...]": k. 286 - 375, t. 2 akt administracyjnych).

Prezydent wezwał także tych mieszkańców Spółdzielni, co do których nie posiadał wcześniej żadnych informacji, do osobistego stawienia się przed organem celem ich przesłuchania oraz sporządzenia protokołu w zakresie ilości osób zamieszkujących nieruchomość lokalową należącą do zasobów A. w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 stycznia 2015r. oraz sposobu gromadzenia przez nie odpadów komunalnych (k. 345 - 352, t. 1). Łącznie dotyczyło to 105 lokali spośród 6.286 ogółu lokali, których dotyczy wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Prezydent wydał decyzję z 22 marca 2017r., którą Kolegium następnie uchyliło i przekazało do ponownego rozpatrzenia decyzją z 5 czerwca 2017r. (k. 340 - 342, t. 1 akt administracyjnych). Podobnie wydaną przez Prezydenta decyzję z 30 listopada 2017r. SKO decyzją z 8 lutego 2018r. uchyliło i przekazało do ponownego rozpatrzenia (k. 542 - 545, t. 1).

Ponadto organ I instancji wezwał: prezesa Spółdzielni na przesłuchanie (protokół z przesłuchania 9 maja 2018r.: k. 247 - 251 t. 2, wcześniejsze przesłuchanie: protokół z 13 września 2013r. k. 7 - 9, t. 1), przedstawicieli 18 olsztyńskich instytucji (brak w aktach przekazanych przez organ), które zdaniem organu mogłyby posiadać przedmiotowe informacje dotyczące mieszkańców Spółdzielni, oraz sąsiadów tych mieszkańców Spółdzielni, co do których organ nie posiadał wcześniej żadnych informacji, do wypełnienia ankiety, osobistego stawienia się przed organem celem ich przesłuchania oraz sporządzenia protokołu w zakresie ilości osób zamieszkujących sąsiadującą z nimi nieruchomość lokalową należącą do zasobów Spółdzielni w badanym okresie oraz sposobu gromadzenia przez ich sąsiadów odpadów komunalnych. Łącznie dotyczyło to 52 lokali spośród 6.286 ogółu lokali, których dotyczy wymiar opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (k. 48 - 53 oraz 54 - 138, t. 2).

Następnie organ I instancji określił Spółdzielni ww. decyzją z "[...]":

pkt I - wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczoną jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wykazanych w załączniku nr 1 zestawieniach 1-18 (k. 322 - 375, t. 2 akt administracyjnych), za wyjątkiem lokali określonych w punkcie sentencji II decyzji; organ przedstawił wyliczenie w podziale na kolejne miesiące kalendarzowe od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., na kwotę ogółem 2.214.336,01 zł;

pkt II - wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczoną jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wykazanych w załączniku nr 2 zestawieniach 1-18 (k. 304 - 321, t. 2), to jest dla których ilość osób zamieszkujących w lokalu została oszacowana na podstawie zużycia wody w lokalach mieszkalnych (zał. 3, k. 286 - 303, t. 2), wykazanego przez Spółdzielnię w załącznikach do pisma z 1 lutego 2017r. "[...]" (k. 181 - 183, t. 1); organ przedstawił wyliczenie w podziale na kolejne miesiące kalendarzowe od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., na kwotę ogółem 23.675,63 zł.

Jako podstawę prawną organ podał art. 6 o, art. 6 i oraz 6 q ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2017r. poz. 1289 - obecnie Dz. U. z 2018r. poz. 1454 ze zm., a w okresie objętym zobowiązaniem: Dz.U. z 2012r. poz. 391, Dz.U. z 2013r. poz. 1399 ze zm.), dalej jako "u.c.p.g.", w związku z art. 21 § 1 pkt 1, § 2, § 3, art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa, oraz stosowne uchwały Rady Miasta "[...]" związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi: § 1 - 2 uchwały nr "[.X.]" z 13 grudnia 2012r. w sprawie ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawek opłat za pojemniki o określonej pojemności, § 1 i 2 uchwały z 13 grudnia 2012r. w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz § 1 uchwały z 7 marca 2013r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości.

Spółdzielnia w odwołaniu od tej decyzji podała, że zaskarża (k. 393 - 400, t. 2):

1) pkt II decyzji, w części w jakiej Prezydent ustalił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie na podstawie ilości wody zużytej z danej nieruchomości - tam gdzie organ nie ustalił ilości mieszkańców oraz uznał za niewiarygodne zeznania sąsiadów wskazujące mniejszą liczbę mieszkańców lub ich brak, a także

2) uzasadnienie decyzji, z którego wynika, że deklaracje złożone przez Spółdzielnię we własnym imieniu zawierały błędy.

Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego: art. 6 k ust. 1 pkt 1 i art. 6 j ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w związku z uchwałą Rady Miasta "[...]" z 13 grudnia 2012r. nr "[.XX.]" w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie,

II. przepisów postępowania:

a) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez:

- przyjęcie, że Spółdzielnia złożyła błędne deklaracje śmieciowe, podczas gdy winę za taki stan rzeczy ponosi organ, który opracowując wzór deklaracji śmieciowej a także instruując podmioty zobowiązane do składania deklaracji, aż do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie dopuszczał i nie przewidział technicznej możliwości składania w obrębie jednej nieruchomości różnych sposobów gromadzenia odpadów. To z winy organu nie było technicznej możliwości do złożenia prawidłowej deklaracji, gdy "właściciel nieruchomości" zamierzał w obrębie jednej nieruchomości stosować różne sposoby gromadzenia odpadów: część lokali mieszkalnych selektywnie a część nie,

- obciążenie Spółdzielni obowiązkiem uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również za mieszkania znajdujące się w zarządzanych przez nią nieruchomościach, wyłącznie na podstawie "średniego" zużycia wody - z którego nie wynikało, że określone osoby faktycznie zamieszkują w danym lokalu lub wynikało, że zamieszkuje w nich mniej osób,

- dowolne przyjęcie, że ilość zużytej wody w lokalu mieszkalnym determinuje ilość osób, które zamieszkują lokal mieszkalny, w tym m.in. z uwagi na fakt, że dane z GUS były opracowane na podstawie meldunku, który jest niewystarczający do przesądzenia faktu zamieszkiwania w lokalu,

b) art. 196 § 1 w zw. z art. 262 ustawy - Ordynacja podatkowa i art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, którzy nie złożyli odpowiedzi na wezwanie organu (nie zareagowali na wezwanie organu).

Utrzymując rozstrzygnięcie Prezydenta w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się w sentencji ww. decyzji z "[...]" na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm.), dalej O.p.

SKO w uzasadnieniu decyzji podało, że Spółdzielnia złożyła organowi I instancji jedynie część deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do ogółu nieruchomości, którymi zarządza i które to deklaracje zawierały również błędy. Koniecznym stało się więc wszczęcie z urzędu postępowania w tej sprawie.

Kolegium przedstawiło treść art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 3, art. 6c ust. 1, art. 6h, art. 6m ust. 1 ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018r., poz. 1454), dalej u.c.p.g. W ocenie Kolegium przed ponownym rozpatrzeniem sprawy, ustalając stan faktyczny organ poza ww. wyrokiem WSA w Olsztynie z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 nie mógł pominąć także wyroku WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2016r., sygn. akt I SA/Ol 231/16. Wyrok z 16 czerwca 2016r. został wydany w stosunku do tego samego podmiotu i uszczegółowiono w nim m.in., jakie konkretne ustalenia faktyczne organ zobowiązany jest poczynić. A mianowicie, że ustalając stan faktyczny w zakresie liczby osób zamieszkujących nieruchomości, organ winien zobowiązać Spółdzielnię do wskazania aktualnej liczby mieszkańców danego lokalu, gdyż powinna ona posiadać aktualne dane o liczbie mieszkańców w administrowanych przez nią zasobach mieszkaniowych, bądź ewentualnie przesłuchać osoby zameldowane w nich, czy też osoby zamieszkujące te nieruchomości.

SKO przedstawiło trudności z ustaleniem stanu faktycznego. Prezes Spółdzielni nie przekazał podczas przesłuchania żadnych istotnych dla sprawy informacji, a także żadna z instytucji nie posiadała danych przydatnych organowi. Ankiety wypełnione przez mieszkańców lokali sąsiadujących z lokalami spornymi, co do których Spółdzielnia kwestionowała sposób naliczenia opłaty za odpady, również w większości wskazywały na brak wiedzy o sąsiadujących lokalach (k. 54 - 138, t. 2). Organ uznał, że przeprowadzanie wątpliwych prawnie oględzin lokali w celu ustalenia stanu faktycznego sprzed kilku lat miałoby cechy nękania obywateli i nie służyłoby ustaleniu czegokolwiek przydatnego w przedmiotowym postępowaniu.

Kolegium podało, że Prezydent wydając decyzję wziął pod uwagę wszystkie wnioski i dopuścił wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy, m.in. wszystkie deklaracje złożone bezpośrednio przez mieszkańców Spółdzielni do organu oraz złożone do biura A. i przesłane przez Spółdzielnię do Urzędu Miasta (zał. nr 1 do zaskarżonej decyzji, tabele nr 1-18), oświadczenia mieszkańców Spółdzielni, którzy nie złożyli deklaracji, o ilości zamieszkałych w poszczególnych lokalach osób i sposobie gromadzenia przez nie odpadów komunalnych, a także o ustanowieniu odrębnej własności poszczególnych lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych (zał. nr 5 do decyzji organu I instancji), dane uzyskane z przesłuchania mieszkańców oraz złożonych przez nich do organu ankiet - zeznań (zał. nr 3 do zaskarżonej decyzji), dane przesłane przez A. o liczbie osób zamieszkujących poszczególne lokale sporządzone w oparciu o deklaracje złożone przez mieszkańców do siedziby Spółdzielni (pismo z 1 lutego 2017r.: k. 185 - 186, t. 1), dane o poziomie zużycia wody w lokalach, co do których mieszkańcy nie zadeklarowali ilości osób zamieszkujących ten lokal, nie określili sposobu gromadzenia odpadów, ani nie złożyli wspomnianego wcześniej oświadczenia, nie zareagowali na wezwanie na przesłuchanie, jak też nie złożyli ankiety lub zeznania (zał. nr 3 do decyzji Prezydenta), informacje uzyskane z ankiet wypełnionych przez mieszkańców lokali sąsiadujących z lokalami, co do których organ nie posiadał wcześniej żadnych informacji w zakresie ilości osób zamieszkujących sąsiadującą z nimi nieruchomość lokalową należącą do zasobów Spółdzielni w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 stycznia 2015r. oraz sposobu gromadzenia przez ich sąsiadów odpadów komunalnych. Organ uwzględnił także wytyczne WSA w Olsztynie określone w ww. wyroku sygn. akt I SA/Ol 553/16.

SKO powołało się na opracowania GUS: Raport o stanie Miasta "[...]" za lata 2012/2013 (k. 199 - 208, t. 1), oraz: Infrastruktura komunalna w województwie warmińsko-mazurskim w 2014r. i 2015r. (k. 189 - 199, t. 1). Podało, że w 2013r. średnie roczne zużycie wody w gospodarstwach domowych na jednego mieszkańca w "[...]" wynosiło 35,3 m3, co daje miesięczne zużycie 2.94 m3, w 2014r. średnie odpowiednio 32,8 m3 / rok i 2,73 m3 / miesiąc, a w 2015r.: 32,5 m3 / rok i 2,70 m3 / miesiąc. Zastosowana zatem przez Prezydenta w wybranych przypadkach metoda wyliczenia ilości osób zamieszkujących lokal - na podstawie zużycia wody, jako jednego z czynników służących naliczeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest w ocenie organu odwoławczego zgodna ze wskazaniem zawartym w art. 6 o u.c.p.g., który stanowi, że określając w decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ powinien wziąć pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki (...). Organ II instancji ocenił w tym zakresie jako nieuzasadnione zarzuty odwołania, iż w dowolny sposób określono wysokość opłaty w tej części. Spółdzielnia przysłała bowiem zestawienia liczby mieszkańców zamieszkujących poszczególne lokale mieszkalne należące do jej zasobów oraz wykaz zużycia wody w lokalach, co do których mieszkańcy nie złożyli deklaracji, ani nie przedłożyli ankiety w powyższej sprawie (ww. pismo z 1 lutego 2017r.). Organ zaś na podstawie informacji uzyskanych od Spółdzielni o odczytach liczników wody, oraz danych Urzędu Statystycznego za lata 2013, 2014, 2015 o średnim zużyciu wody przypadającym na jednego mieszkańca w "[...]", określił ilu mieszkańców części omawianych lokali nie złożyło deklaracji ani ankiety. Zdaniem Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że Prezydent dokonał prawidłowego wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w tym zakresie.

Z kolei odnosząc się do ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałych należących do zasobów A., Kolegium uznało, że organ I instancji wziął pod uwagę wskazania i zalecenia wyrażone w wyroku WSA w Olsztynie z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 oraz decyzji Kolegium z 8 lutego 2018r. i zastosował stawki indywidualnie dla każdego lokalu, tj.14,41 zł lub 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr "[.X.]", w zależności od zadeklarowanego sposobu gromadzenia przez mieszkańców odpadów komunalnych, określonego w deklaracjach, oświadczeniach, ankietach i zeznaniach z przesłuchania. W razie wątpliwości organ przyjął zasady jak najbardziej korzystne i opłatę wyliczono wg schematu opisanego na stronach 17 i 18 decyzji Prezydenta.

W zakresie wykonania ww. wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 553/16 SKO podało, że w ustawie przewidziano wyliczenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem różnych stawek opłaty. Nie ma znaczenia czy chodzi o budynki jednorodzinne, czy też wielorodzinne. Ustawa różnicuje stawki opłat w zależności od tego, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, czy też nie. W konsekwencji odmowa uwzględnienia faktu, że odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny i nieselektywny, jest związana z błędną subsumpcją przepisów prawa materialnego. Spółdzielnia, jako zarządca nieruchomości, odbiera indywidualne oświadczenia od osób zamieszkujących, czy też użytkujących poszczególne lokale i na podstawie tych indywidualnych danych, sporządza własną deklarację w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarządca pobiera te opłaty od tych osób i wpłaca na konto Urzędu Miasta. Prawidłowo zatem organ, kierując się wskazaniem Sądu oraz wskazaniami Kolegium, naliczając w decyzji wysokość opłat za każdy miesiąc w badanym okresie dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem dla których mieszkańcy złożyli deklaracje lub wypełnili ankiety, oświadczenia albo złożyli zeznania podczas przesłuchania - wziął pod uwagę naliczoną dla każdej nieruchomości budynkowej wysokość opłaty określoną w zestawieniach nr 1-18 załącznika nr 1 do decyzji Prezydenta, obliczoną na podstawie ilości osób, które złożyły wskazane wyżej informacje, zamieszkujących w danym miesiącu w każdym budynku i wybranego przez nich sposobu gromadzenia odpadów.

Organ II instancji ocenił, że Prezydent słusznie zastosował art. 6 o u.c.p.g. naliczając opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczoną jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości względem których A. jest właścicielem w rozumieniu u.c.p.g., wykazanych w załączniku nr 2 zestawieniach 1-18 do decyzji Prezydenta, dla których mieszkańcy nie złożyli deklaracji, nie wypełnili ankiet, oświadczenia ani nie przyszli na przesłuchanie organu I instancji, a ilość osób zamieszkujących w lokalu została oszacowana na podstawie zużycia wody w lokalach mieszkalnych, wykazanego przez Spółdzielnię w załącznikach do ww. pisma z 1 lutego 2017r. (k. 185 - 186, t. 1 akt administracyjnych). Organ kierował się zasadą, że w budynkach, w których wszyscy mieszkańcy zadeklarowali selektywny sposób zbierania odpadów, przyjęto niższą stawkę, tj. 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr "[.X.]". SKO uznało, że w budynkach, w których tylko część mieszkańców zadeklarowała selektywne zbieranie odpadów, organ prawidłowo kierował się zaleceniami WSA w Olsztynie określonymi w ww. wyroku sygn. akt I SA/Ol 553/16. Brak jednomyślności mieszkańców w zakresie sposobu gromadzenia odpadów komunalnych nie spowodował konsekwencji w postaci zastosowania wyższej stawki dla wszystkich mieszkańców A., a jedynie dla tych, którzy na danej nieruchomości deklarują brak segregacji odpadów komunalnych oraz dla tych, których ilość określiła strona w zestawieniach załączonych do pisma z 1 lutego 2017r.

Powołując się ogólnie na akta sprawy Kolegium stwierdziło, że Spółdzielnia dokonywała wpłat na konto Gminy z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za omawiany okres. Organ I instancji zgodnie z zaleceniem WSA w Olsztynie prawidłowo zatem dokonał odpowiedniego zaliczenia wpłat zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, tj. na należność główną oraz na odsetki za zwłokę liczone na dzień dokonania wpłaty przez stronę, zgodnie z zasadami zawartymi w rozdziale 6 Ordynacji podatkowej. "Przy naliczaniu opłaty dla osób, których ilość organ określił na podstawie wskazań liczników zużycia wody i danych udostępnionych przez spółdzielnię w załączniku do pisma z 1 lutego 2017r. nr "[...]" przyjęto wyższą stawkę 14,41 zł miesięcznie, właściwą dla osób zbierających odpady w sposób nieselektywny."

SKO zaznaczyło, że WSA w Olsztynie nakazał rozliczenie wpłat związanych z opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi "dokonanymi indywidualnie przez członków Spółdzielni w decyzji ustalającej wysokość zobowiązania". W niniejszej sprawie, jak poinformował Prezydent w uzasadnieniu decyzji, stan faktyczny sprawy uległ zmianie, ponieważ w wyroku z 10 października 2016r., sygn. akt I C 507/16, Sąd Okręgowy w "[...]" uznał za usprawiedliwione co do zasady powództwo Spółdzielni przeciwko Gminie "[...]" o zapłatę kwoty 143.102,86 zł, tytułem wierzytelności powstałych wskutek dokonywania przez właścicieli lokali opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi bezpośrednio na rzecz Gminy (k. 326 - 329, t. 1). Wyrok ten stał się prawomocny wobec oddalenia apelacji Gminy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 21 kwietnia 2017r., sygn. akt I ACa 957/16. Sąd Najwyższy postanowieniem z 9 stycznia 2018r., sygn. akt IV CSK 392/17, odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Gminy. Wobec powyższego prawomocnie przesądzono, że wpłaty mieszkańców mają charakter cywilnoprawny, zatem ich rozliczenie nie może być dokonane w decyzji.

Ponadto wszystkie wpłaty mieszkańców objęte cesjami i dochodzone przez A. w postępowaniu przed Sądem Okręgowym zostały zwrócone A., a toczące się postępowanie sądowe w sprawie o ww. sygn. akt I C 507/16 dotyczy obecnie roszczeń o odsetki za opóźnienie w zapłacie. Prawidłowo zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji wywiódł, że rozstrzyganie przez organ o rozliczeniu indywidualnych wpłat jest bezprzedmiotowe, ponieważ zostały one zwrócone oraz niedopuszczalne, bowiem sprawy z zakresu prawa cywilnego należą do kompetencji sądów powszechnych, a ich rozliczenie jest niemożliwe.

Kolegium podkreśliło, że nie jest prawdą, iż Prezydent ustalił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie na podstawie zużycia wody. Dane dotyczące zużycia wody zostały wykorzystane zgodnie z dyspozycją art. 6 o ust. 1 u.c.p.g., jako jeden z dowodów pozwalając na ustalenie ilości osób zamieszkujących lokal oraz dokonanie uzasadnionych szacunków. W ocenie Kolegium organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania, zwłaszcza art. 122 i art. 187 O.p.

SKO stwierdziło, że Prezydent miał podstawy ustawowe dla uznania danych GUS za wiarygodne, rzetelne i w pełni użyteczne dla określenia ilości zużywanej wody statystycznie przez jednego mieszkańca w Gminie "[...]". Natomiast próby wzywania i pozyskania informacji w odniesieniu do każdego z lokali były podejmowane co najmniej kilkukrotnie.

Kolegium uznało, że podnoszony przez stronę problem z naliczeniem opłaty za odpady powstał w wyniku niezłożenia przez Spółdzielnię deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stanowiskiem Spółdzielni, że do składania deklaracji zobowiązani są mieszkańcy poszczególnych lokali. Prawidłowo wywiódł więc Prezydent, że niechęć w udzielaniu jakichkolwiek informacji oraz utrudnianie prowadzenia sprawy poprzez jej przeciąganie, składanie wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego o nic nieznaczące dokumenty, przeciąganie terminów przesłuchania prezesa Spółdzielni, przyczyniły się do tak długiego trwania postępowania. Ponadto, jak zaznaczył organ I instancji odnosząc się do argumentów odwołania, znamienne jest, że od lutego 2015r. wzory formularzy nie zmieniły się i Spółdzielnia nie ma problemu ze składaniem deklaracji z jednakowym sposobem gromadzenia odpadów w obrębie jednej nieruchomości i nie kwestionuje obecnego sposobu składania przez nią deklaracji. Pozostałe ustalenia Prezydenta w niniejszej sprawie, są także prawidłowe i niesporne w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie opisanej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta, jak też zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Spółdzielnia powtórzyła zarzuty odwołania pkt I i II a) i b). Dodała do pkt II zarzuty naruszenia:

c) art. 121 § 1 i art. 124 O.p. w związku z nieustosunkowaniem się SKO do pkt I i II b) odwołania,

d) art. 121 § 1 i art. 124 O.p. w związku z nieprawidłowym przyjęciem, iż organ I instancji prawidłowo wywiódł, "że niechęć w udzielaniu jakichkolwiek informacji oraz utrudnianie prowadzenia sprawy poprzez jej przeciąganie, składanie wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego o nic nieznaczące dokumenty, przeciąganie terminów przesłuchania prezesa Spółdzielni, przyczyniły się do tak długiego trwania postępowania", podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wynika, że przez cały okres trwania postępowania podatkowego strona współpracowała z organem I instancji i korzystała z uprawnień stron, które w żaden sposób nie wydłużyły postępowania, w odróżnieniu od nieprawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego przez ten organ, które spowodowało długie prowadzenie sprawy.

W treści skargi podniesiono, że SKO nie ustosunkowało się do zarzutów odwołania pkt II a) w zakresie pierwszego zarzutu tego podpunktu, oraz pkt II b). Organ ponadto pominął wykładnię wyroków WSA w Olsztynie z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 z 16 czerwca 2016r., sygn. akt I SA/Ol 231/16, obowiązującą w niniejszej sprawie. Zgodnie z powołanymi wyrokami Sąd uznał, że organy obu instancji błędnie przyjęły, że stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi muszą być jednakowe dla wszystkich mieszkańców budynku wielorodzinnego. Spółdzielnia jako zarządca nieruchomości odbiera indywidualne oświadczenia od osób zamieszkujących, czy też użytkujących poszczególne lokale i na podstawie tych indywidualnych danych, sporządza własną deklarację odnośnie deklarowanych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W przeciwieństwie do stwierdzenia SKO strona nie ujmowała w jednej deklaracji kilku lub kilkanastu nieruchomości. W ocenie strony fakt, że na jednej nieruchomości znajduje się kilka budynków wielorodzinnych nie oznacza, że każdy z tych budynków stanowi odrębną nieruchomość na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Ponadto strona zarzuciła, że organ odstąpił od przeprowadzenia kluczowych dowodów: zeznań świadków - mieszkańców którzy nie zareagowali na jego wezwania. Uczynił tak ze względu na wygodę procesową, a nie z uwagi na wystąpienie znacznych przeszkód w przeprowadzeniu dowodu. Bezpodstawnie uznał za wystarczające dane GUS w zakresie zużycia wody na terenie działania organu. Skarżąca powołała się na wyrok NSA z 7 lutego 2018r. sygn. akt II FSK 628/16 i zarzuciła nieprzesłuchanie omawianych mieszkańców lokali, przez co naruszono art. 122 O.p.

Podniosła, że organ nie ma podstaw do obciążania Spółdzielni za lokale mieszkalne znajdujące się w jej zasobach nieobjęte deklaracją skarżącej oraz oświadczeniami mieszkańców. Wskazała, że są to lokale, w których fakt zamieszkiwania ustalono jedynie w oparciu o średnie zużycie wody. Z materiału dowodowego nie wynika jednak, że przyjęta przez organ liczba osób zamieszkiwała dany lokal w ściśle określonym przedziale czasowym.

W tym zakresie skarżąca podała, że na podstawie ww. uchwały nr "[.XX.]" na terenie Gminy "[...]" omawianą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się w oparciu o kryterium zamieszkiwania, a nie zużycia wody. Podniosła, że GUS wyliczając dane o zużyciu wody brał pod uwagę dane ewidencyjne (meldunek), co nie przesądza czy dana osoba faktycznie zamieszkuje w określonym lokalu. Natomiast norma zużycia wody, przypadająca na jednego mieszkańca, nie wynika z przepisów obowiązujących na terenie Gminy "[...]". Dlatego nie można ustalać ilości odpadów na podstawie uśrednionych danych o zużyciu wody, jak to uczyniono w niniejszej sprawie.

Zarzucono ponadto, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie za prawidłowe ustaleń faktycznych, gdyż wnioski organu na temat liczby mieszkańców w spornych lokalach na podstawie danych o średnim zużyciu wody w danym mieszkaniu, są sprzeczne z zeznaniami sąsiadów zebranymi przez sam organ w toku postępowania.

Podkreślono, że organ I instancji nie poczynił żadnych nowych ustaleń od wydania decyzji SKO z 8 lutego 2018r. uchylającej wcześniejszą decyzję Prezydenta. Zaskarżona decyzja Kolegium opiera się na takim samym stanie faktycznym jak wcześniejsza decyzja tego organu, w której organ odwoławczy dokonał oceny, że ustalenia organu I instancji co do ilości osób na podstawie zużycia wody nadal nie wypełniają "wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy" oraz, że Prezydent powinien dokonać stosownych ustaleń faktycznych m.in. poprzez przesłuchanie osób zameldowanych.

Organ nie wykonał zatem wytycznych WSA w Olsztynie z wyroku z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16, jak też zaleceń zawartych w kolejnych rozstrzygnięciach SKO.

W zakresie stwierdzenia SKO, że Prezydent dokonał odpowiednich zaliczeń wpłat skarżącej, zgodnie z zasadami zawartymi w rozdziale 6 O.p. skarżąca podniosła, że powyższe nie miało miejsca, co wynika wprost z uzasadnienia na str. 19 decyzji organu I instancji (k. 378, t. 2 akt administracyjnych).

Autor skargi obszernie rozwinął stanowisko zawarte w pkt II b) petitum skargi, jak też odniósł się do oceny w zakresie składania przez stronę deklaracji od lutego 2015r. z jednakowym sposobem gromadzenia odpadów w obrębie jednej nieruchomości (k. 10 - 15 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2018r. poz. 2107 ze zm.) stanowiąc w art. 1, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". ).

W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca wskazała, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 23.675, 63 zł (d. 31 akt sądowych). A zatem skarżąca nie zakwestionowała wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczonej jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wykazanych w załączniku nr 1 zestawieniach 1-18 (k. 322 - 375, t. 2 akt administracyjnych), w podziale na kolejne miesiące kalendarzowe od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., na kwotę ogółem 2.214.336,01 zł.

Zarzuty skargi dotyczą zatem pkt II, gdzie ustalono wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczoną jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wykazanych w załączniku nr 2, zestawieniach 1-18 (k. 304 - 321, t. 2), to jest dla których ilość osób zamieszkujących w lokalu została oszacowana na podstawie zużycia wody (zał. 3, k. 286 - 303, t. 2), wykazanego przez Spółdzielnię w załącznikach do pisma z 1 lutego 2017r. "[...]" (k. 181 - 183, t. 1), w podziale na kolejne miesiące kalendarzowe od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r., na kwotę ogółem 23.675,63 zł. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 3, art. 6c ust. 1, art. 6h, art. 6m ust. 1 ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018r., poz. 1454), dalej u.c.p.g..

Natomiast art. 6q u.c.p.g. odsyła do działu III Ordynacji podatkowej. Mowa tutaj o dziale zatytułowanym "Zobowiązania podatkowe". Dział ten jednak nie zawiera definicji ogólnych. Te bowiem znajdują się w dziale I O.p. zatytułowanym "Przepisy Ogólne". Zdaniem Sądu nie ma jednak wątpliwości, że przepisy Działu III O.p. należy tłumaczyć w kontekście Przepisów Ogólnych tj. Działu I O.p.. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2015r. Organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości, należące do zasobów A., za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2015r.

Stosownie do art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wyrażona tu zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania, ma bowiem olbrzymi wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa". Należy zwrócić uwagę, iż organy otrzymały tu wyraźną wskazówkę co do prowadzenia postępowania nie tylko w znaczeniu normatywnym, ale również nawiązującą wprost do ekonomiki postępowania. Organy podatkowe mają bowiem podejmować wszelkie działania, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, iż jedynie działania niezbędne. Obowiązek wyważania zastosowania środków dowodowych jest dyktowany ogólną zasadą oszczędności i możliwościami finansowymi budżetu danego związku publicznoprawnego (Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego).

W rozpoznawanej sprawie Organy sprostały tym wymogom. W sprawie prawidłowo ustalono, że strona skarżąca nie spełniła ustawowego obowiązku i nie złożyła deklaracji, o których mowa w art. 6o u.c.p.g. w związku z art. 274a § 1 O.p. W konsekwencji zachodziły ustawowe przesłanki do wszczęcia postępowania, przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z wymogami Ordynacji podatkowej, i wydania decyzji w przedmiocie określenia wysokości opłat. Zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy oraz jego ocena i w konsekwencji poczynione ustalenia faktyczne świadczą o tym, że organy podatkowe w pełni zastosowały reguły postępowania określone przepisami art.122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej. Na podstawie poczynionych ustaleń prawidłowo też zastosowały powołane w decyzji przepisy prawa materialnego.

Skarżąca zarzucała, że decyzja narusza uchwałę Rady Miasta "[...]" z 13 grudnia 2012r. nr "[.XX.]" w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 6j ust. 1 pkt 1 i art. 6k ust. 1 pkt 1, ust. 2a pkt 1 powoływanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i niewątpliwie jest aktem normatywnym o charakterze aktu prawa miejscowego. Została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego i zawiera normy prawne adresowane do bliżej nieokreślonej i nieograniczonej liczby osób, które znajdą się w określonym stanie hipotetycznym - w tym przypadku do właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z treści art. 6k pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty. Opłata stanowi zaś instytucję prawnofinansową, której istotną cechą jest ekwiwalentność. Pobiera się ją w związku z wyraźnie wskazanymi usługami i czynnościami organów państwowych lub samorządowych, dokonywanymi w interesie konkretnych podmiotów. Opłata stanowi zatem swoistą zapłatę za uzyskanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego polegającego na odbieraniu odpadów komunalnych.

Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz.U.2018.994 t.j. z dnia 2018.05.24 , dalej u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Przedmiotem kognicji Sądu w tym postępowaniu nie może być zatem kwestia zgodności przepisów prawa miejscowego z powołanymi przepisami prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie aktami prawa miejscowego, zgodnie z upoważnieniem ustawowym, uregulowana została kwestia wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustalono stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanych na terenie Gminy "[...]" w wysokości 14,41 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Ustalono niższe stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, w wysokości 9,80 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. W uchwale Rady Miasta "[...]" ustalono wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości. W świetle przepisów prawa ogólnego i miejscowego deklarację składają osoby fizyczne lub osoby prawne.

Zarząd nieruchomością wspólną przez spółdzielnię mieszkaniową jest zasadą ustawową, na tle której wyjątkowy charakter mają przypadki, gdy spółdzielnia pozostaje współwłaścicielką nieruchomości wspólnej, a nie jest jej zarządcą (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt III CZP 100/08, publ. OSNC z 2009r. nr 10, poz. 140, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2010r., sygn. akt SK 19/09, publ. OTK-A z 2010r., nr 8, poz. 83). Odpowiednie stosowanie do spółdzielni mieszkaniowej art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali musi zatem oznaczać, że mimo odmiennego sposobu powołania ma ona uprawnienia i obowiązki zarządcy nieruchomością wspólną takie jak zarządca ustanowiony na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy przez właścicieli wyodrębnionych lokali (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt V CSK 459/11, publ. OSNC-ZD z 2013 r., nr 2, poz. 44). Jest ona zatem osobą, której powierzono (zlecono z mocy ustawy) zarząd w rozumieniu (choć nie na podstawie) ustawy o własności lokali. W przeciwnym razie cel przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie zostałby osiągnięty. Art. 2 ust. 3 u.c.p.g., wprowadzający zasadę jednego podmiotu, wykonującego obowiązki związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi, powstającymi na nieruchomościach zamieszkałych przez mieszkańców wskazuje na to, że także w tym przypadku celem ustawodawcy było uniknięcie sytuacji, gdy wiele osób będzie odpowiedzialnych za wykonanie obowiązków związanych z nieruchomością wspólną, co powodować może stan niepewności co do zakresu obowiązków poszczególnych podmiotów.

W momencie wszczęcia postępowania podatkowego następuje zawiązanie stosunku prawnoprocesowego pomiędzy organem podatkowym a stroną postępowania. Dopiero po wszczęciu postępowania pojawiają się wszelkie uprawnienia i obowiązki przewidziane w dziale IV o.p., które odnoszą się zarówno do organu podatkowego, jak i do stron oraz innych uczestników postępowania (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 165 O.p., w: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel. C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz,. LEX 2012).

Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sąd zaakceptował stanowisko organu odwoławczego. Kolegium zasadnie uznało, że organ I instancji wziął pod uwagę wskazania i zalecenia wyrażone w wyroku WSA w Olsztynie z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16 oraz w decyzji Kolegium z 8 lutego 2018r. i zastosował stawki indywidualnie dla każdego lokalu, tj.14,41 zł lub 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr "[.X.]", w zależności od zadeklarowanego sposobu gromadzenia przez mieszkańców odpadów komunalnych, określonego w deklaracjach, oświadczeniach, ankietach i zeznaniach z przesłuchania. W razie wątpliwości organ przyjął zasady jak najbardziej korzystne i opłatę wyliczono wg schematu opisanego na stronach 17 i 18 decyzji Prezydenta. W zakresie wykonania ww. wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 553/16 SKO słusznie wskazało, że w ustawie przewidziano wyliczenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem różnych stawek opłaty. Nie ma znaczenia czy chodzi o budynki jednorodzinne, czy też wielorodzinne. Ustawa różnicuje stawki opłat w zależności od tego, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, czy też nie. Spółdzielnia, jako zarządca nieruchomości, odbiera indywidualne oświadczenia od osób zamieszkujących, czy też użytkujących poszczególne lokale i na podstawie tych indywidualnych danych, sporządza własną deklarację w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarządca pobiera te opłaty od tych osób i wpłaca na konto Urzędu Miasta. Prawidłowo zatem organ, kierując się wskazaniem Sądu oraz wskazaniami Kolegium, naliczając w decyzji wysokość opłat za każdy miesiąc w badanym okresie dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem, dla których mieszkańcy złożyli deklaracje lub wypełnili ankiety, oświadczenia albo złożyli zeznania podczas przesłuchania - wziął pod uwagę naliczoną dla każdej nieruchomości budynkowej wysokość opłaty określoną w zestawieniach nr 1-18 załącznika nr 1 do decyzji Prezydenta, obliczoną na podstawie ilości osób, które złożyły wskazane wyżej informacje, zamieszkujących w danym miesiącu w każdym budynku i wybranego przez nich sposobu gromadzenia odpadów.

Organ II instancji zasadnie ocenił, że Prezydent słusznie zastosował art. 6 o u.c.p.g. naliczając opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe, obliczoną jako suma wysokości opłat dla wszystkich zamieszkałych nieruchomości, względem których A. jest właścicielem w rozumieniu u.c.p.g., wykazanych w załączniku nr 2 zestawieniach 1-18 do decyzji Prezydenta, dla których mieszkańcy nie złożyli deklaracji, nie wypełnili ankiet, oświadczenia ani nie przyszli na przesłuchanie organu I instancji. Ilość osób zamieszkujących w lokalu została oszacowana na podstawie zużycia wody w lokalach mieszkalnych, wykazanego przez Spółdzielnię w załącznikach do ww. pisma z 1 lutego 2017r. (k. 185 - 186, t. 1 akt administracyjnych). Organ prawidłowo kierował się zasadą, że w budynkach, w których wszyscy mieszkańcy zadeklarowali selektywny sposób zbierania odpadów, przyjęto niższą stawkę, tj. 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr "[.X.]". Tylko w takim przypadku można mówić o selektywnym sposobie zbierania odpadów. Wynika to z przepisów powołanej ustawy i przepisów prawa miejscowego. Słusznie zatem SKO uznało, że w budynkach, w których tylko część mieszkańców zadeklarowała selektywne zbieranie odpadów, stosowano wyższe stawki opłat. W takim przypadku gromadzono odpady w sposób nieselektywny. Brak jednomyślności mieszkańców w zakresie sposobu gromadzenia odpadów komunalnych nie spowodował konsekwencji w postaci zastosowania wyższej stawki dla wszystkich mieszkańców A., a jedynie dla tych, którzy na danej nieruchomości deklarują brak segregacji odpadów komunalnych oraz dla tych, których ilość określiła strona w zestawieniach załączonych do pisma z 1 lutego 2017r..

W świetle powyższych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych za nieuzasadnione należy uznać stanowisko strony skarżącej, że Spółdzielnia złożyła błędne deklaracje śmieciowe, gdyż winę za taki stan rzeczy ponosi organ, który opracowuje wzór deklaracji śmieciowej. Według strony skarżącej Organ nie przewidział technicznej możliwości składania w obrębie jednej nieruchomości różnych sposobów gromadzenia odpadów. Według niej, to z winy organu nie było technicznej możliwości do złożenia prawidłowej deklaracji, gdy "właściciel nieruchomości" zamierzał w obrębie jednej nieruchomości stosować różne sposoby gromadzenia odpadów: część lokali mieszkalnych selektywnie a część nie. W rzeczywistości za zbiórkę odpadów była odpowiedzialna skarżąca jako zarządca nieruchomości budynkowych. Organ był odpowiedzialny za ich odbiór. Wysokość opłaty jest i była uzależniona od sposobu gromadzenia odpadów. Za sposób gromadzenia tych odpadów była odpowiedzialna spółdzielnia jako zarządca przedmiotowych budynków. W decyzji zatem Organ uwzględnił stan faktyczny, który został ustalony w postępowaniu administracyjnym. Do tych ustaleń odnosiła się subsumpcja przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Należy wskazać, że określenie wysokości opłat nie jest wiązane z ustaleniem winy, gdyż odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny. Zarzut naruszenia prawa materialnego, z przyczyn szczegółowo podanych wyżej, jest chybiony. Za bezpodstawny też należy uznać zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego. Zakres postępowania dowodowego determinowany jest treścią norm prawa materialnego. Stan faktyczny został ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 122, 187 i 191 O. p.. Organy podatkowe wskazały również okoliczności faktyczne, które były związane z ustaleniem liczby odbiorów odpadów. W zasobach Spółdzielni znajduje się ogółem 6.286 lokali. Ostatecznie spośród 6.286 ogółu lokali, w 52 lokalach ilość osób ustalono na podstawie zużycia wody.

Organ i instancji przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe: dopuścił wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy, m.in. wszystkie deklaracje złożone bezpośrednio przez mieszkańców Spółdzielni do organu oraz złożone do biura A. i przesłane przez Spółdzielnię do Urzędu Miasta (zał. nr 1 do zaskarżonej decyzji, tabele nr 1-18), oświadczenia mieszkańców Spółdzielni, którzy nie złożyli deklaracji, o ilości zamieszkałych w poszczególnych lokalach osób i sposobie gromadzenia przez nie odpadów komunalnych, a także o ustanowieniu odrębnej własności poszczególnych lokali mieszkalnych w budynkach wielolokalowych (zał. nr 5 do decyzji organu I instancji), dane uzyskane z przesłuchania mieszkańców oraz złożonych przez nich do organu ankiet - zeznań (zał. nr 3 do zaskarżonej decyzji), dane przesłane przez A. o liczbie osób zamieszkujących poszczególne lokale sporządzone w oparciu o deklaracje złożone przez mieszkańców do siedziby Spółdzielni (pismo z 1 lutego 2017r.: k. 185 - 186, t. 1), dane o poziomie zużycia wody w lokalach, co do których mieszkańcy nie zadeklarowali ilości osób zamieszkujących ten lokal, nie określili sposobu gromadzenia odpadów, ani nie złożyli wspomnianego wcześniej oświadczenia, nie zareagowali na wezwanie na przesłuchanie, jak też nie złożyli ankiety lub zeznania (zał. nr 3 do decyzji Prezydenta), informacje uzyskane z ankiet wypełnionych przez mieszkańców lokali sąsiadujących z lokalami, co do których organ nie posiadał wcześniej żadnych informacji w zakresie ilości osób zamieszkujących sąsiadującą z nimi nieruchomość lokalową należącą do zasobów Spółdzielni w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 stycznia 2015r. oraz sposobu gromadzenia przez ich sąsiadów odpadów komunalnych.

Zastosowana zatem przez Prezydenta w wybranych przypadkach metoda wyliczenia ilości osób zamieszkujących lokal - na podstawie zużycia wody, jako jednego z czynników służących naliczeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest w ocenie Sądu zgodna ze wskazaniem zawartym w art. 6 o u.c.p.g.. Stanowi on , że określając w decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ powinien wziąć pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki (...). Pozbawione są zatem jakichkolwiek podstaw zarzuty skargi, iż w dowolny sposób określono wysokość opłaty w tej części. Spółdzielnia przysłała bowiem zestawienia liczby mieszkańców zamieszkujących poszczególne lokale mieszkalne należące do jej zasobów oraz wykaz zużycia wody w lokalach, co do których mieszkańcy nie złożyli deklaracji, ani nie przedłożyli ankiety w powyższej sprawie (ww. pismo z 1 lutego 2017r.). Organ zaś, na podstawie informacji uzyskanych od Spółdzielni o odczytach liczników wody, oraz danych Urzędu Statystycznego za lata 2013, 2014, 2015 o średnim zużyciu wody przypadającym na jednego mieszkańca w "[...]", określił ilu mieszkańców części omawianych lokali nie złożyło deklaracji ani ankiety. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że dokonano prawidłowego wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również tym zakresie.

Spółdzielnia zarzuciła , że z winy organu nie było technicznej możliwości do złożenia prawidłowej deklaracji, gdy "właściciel nieruchomości" zamierzał w obrębie jednej nieruchomości stosować różne sposoby gromadzenia odpadów: część lokali mieszkalnych selektywnie a część nie. Ten zarzut dowodzi, że skarżąca nie odróżnia , stanu faktycznego od stanu prawnego.

Organ kierował się zasadą, że w budynkach, w których wszyscy mieszkańcy zadeklarowali selektywny sposób zbierania odpadów, przyjęto niższą stawkę, tj. 9,80 zł za osobę miesięcznie zgodnie z § 1 i § 2 ww. uchwały nr "[.X.]".

Zatem SKO zasadnie uznało, że w budynkach, w których tylko część mieszkańców zadeklarowała selektywne zbieranie odpadów, Organ prawidłowo kierował się zaleceniami WSA w Olsztynie określonymi w ww. wyroku sygn. akt I SA/Ol 553/16. Brak jednomyślności mieszkańców w zakresie sposobu gromadzenia odpadów komunalnych nie spowodował konsekwencji w postaci zastosowania wyższej stawki dla wszystkich mieszkańców A., a jedynie dla tych, którzy na danej nieruchomości deklarują brak segregacji odpadów komunalnych oraz dla tych, których ilość określiła strona w zestawieniach załączonych do pisma z 1 lutego 2017r.

Ustalenia organu podatkowego mają potwierdzenia w materiale dowodowym, zostały poczynione z uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania podatkowego a w szczególności art. 122, art. 187 § 1 i 191 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.

Zgodnie z art. 6o u.c.p.g., organ jest uprawniony w przypadku niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, z tym, że winien to uczynić po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postępowania dowodowego spełniającego wymogi określone w ww. przepisach Ordynacji podatkowej.

Prawidłowe jest stanowisko, że dane dotyczące zużycia wody zostały wykorzystane zgodnie z dyspozycją art. 6 o ust. 1 u.c.p.g., jako jeden z dowodów, pozwalając na ustalenie ilości osób zamieszkujących lokal oraz dokonanie uzasadnionych szacunków. W ocenie Sądu Kolegium nie naruszyło przepisów postępowania, zwłaszcza art. 122 i art. 187 O.p.

W pełni podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że Organ I instancji miał prawo ustalić , w spornym zakresie, liczbę mieszkańców w danym lokalu, na podstawie danych GUS, na podstawie zużycia wody. Taki sposób ustalenia tych danych, co do liczby tych osób, należy uznać za wiarygodny, rzetelny. Określenia ilości zużywanej wody statystycznie przez jednego mieszkańca w Gminie "[...]", doprowadziło do ustalenia liczby mieszkańców, którzy zamieszkiwali w danym lokalu. W konsekwencji kwestionowanie wartości procesowej takiego dowodu jest całkowicie chybione. Nie ma praktycznie innego sposobu ustalenia liczby mieszkańców, którzy zamieszkiwali w danym lokalu. W każdym razie nie przedstawiła go strona skarżąca. Brak podstaw do dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Nie ma możliwości ustalenia liczby mieszkańców, w tych lokalach na podstawi choćby zeznań świadków. Problem ten ostatecznie dotyczył 52 lokali. Ponadto nikt z tych osób nie był zainteresowany ujawnieniem prawdziwego stanu rzeczy. Nikt z osób w tych lokalach zamieszkujących nie był zainteresowany ujawnieniem się. Ciężaru ekonomicznego opłat nie ponosiła bowiem spółdzielnia, a właściciele poszczególnych lokali. W każdej zbiorowości znajdą się osoby, które usiłują uniknąć opłat. A zatem należało się zgodzić ze stanowiskiem Organu i Instancji i SKO, który zaakceptował to stanowisko, że zaistniały podstawy do ustalenia liczby osób w tych lokalach, na podstawie wskazań liczników zużycia wody. Ponadto należy w pełni zaaprobować ustalenie o przyjęciu wyższej stawki w wysokości 14,41 zł miesięcznie, właściwe dla osób zbierających opady w sposób nieselektywny. Jest to zgodne ze wskazaniami powołanego na wstępie wyroku WSA. Sąd wskazał, że deklaracje użytkowników poszczególnych lokali w przedmiocie selektywnego zbierania odpadów komunalnych są dla A. wiążące. Wyższe stawki tych opłat mogą być naliczone dla tych użytkowników poszczególnych lokali, którzy zadeklarowali nieselektywna zbiórkę, względnie nie złożyli deklaracji w tym względzie.

Zasadnie Kolegium uznało, że podnoszony przez stronę problem z naliczeniem opłaty za odpady powstał w wyniku niezłożenia przez Spółdzielnię deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stanowiskiem Spółdzielni, że do składania deklaracji zobowiązani są mieszkańcy poszczególnych lokali. Prawidłowo wywiódł zatem Organ I instancji, że niechęć w udzielaniu jakichkolwiek informacji oraz utrudnianie prowadzenia sprawy poprzez jej przeciąganie, składanie wniosków o uzupełnienie materiału dowodowego o nic nieznaczące dokumenty, przeciąganie terminów przesłuchania prezesa Spółdzielni, przyczyniły się do tak długiego trwania postępowania. Ponadto, jak zaznaczył organ I instancji odnosząc się do argumentów odwołania, znamienne jest, że od lutego 2015r. wzory formularzy nie zmieniły się i Spółdzielnia nie ma problemu ze składaniem deklaracji z jednakowym sposobem gromadzenia odpadów w obrębie jednej nieruchomości i nie kwestionuje obecnego sposobu składania przez nią deklaracji.

W konsekwencji powyższych ustaleń i rozważań za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego.

Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a podlegała oddaleniu.