Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3110/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skarg J. T., M. K., P. T., G. T., M. T., A. T. i T. T., Gminy [...], Miasta [...] na prawach powiatu i Skarbu Państwa reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...], Miasta i Gminy [...], Skarbu Państwa – [...], Województwa [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. (dalej: decyzja Ministra) w punkcie 1a) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [..] z dnia [...] sierpnia 2013 r. (dalej: decyzja Wojewody), w części dotyczącej punktu I; w punkcie 1b) utrzymał w mocy decyzję Wojewody w części dotyczącej punktu II podpunktów 3-7 i 8 (w zakresie [...]) oraz w punkcie 1c) utrzymał w mocy decyzję Wojewody w części dotyczącej punktu III. Ponadto Minister w punkcie 2 własnej decyzji uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej punktu II podpunktów 1, 2 i 8 (z wyłączeniem [...]). W punkcie 3 decyzji Minister stwierdził, że parcele katastralne wymienione w decyzji Wojewody w punkcie II podpunktach 1, 2 i 8 (z wyłączeniem [...] wymienionego w punkcie 1b decyzji Ministra) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, dalej powoływany jako "dekret").

Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 1990 r. R. T. wystąpiła o uchylenie decyzji, wydanej w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, o przejęciu na własność Skarbu Państwa szeregu nieruchomości stanowiących własność [...] a położonych na terenie [...].

Wydane w sprawie decyzje Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. i z dnia [...] marca 1997 r., a następnie po reorganizacji administracyjnej państwa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., na skutek odwołań J. T. do Ministra Rolnictwa oraz skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt IV SA 456/99) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa779/04), zostały uchylone, a sprawa przekazywana była każdorazowo do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., IV SA/Wa 779/04, uchylającym decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. i Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., oraz po stwierdzeniu praw spadkowych po zmarłej R. T. na rzecz: J. T., M. K., M. T. i P. T. – J. T., działając w imieniu własnym oraz w imieniu pozostałych spadkobierców, złożył nowy wniosek z dnia [...] listopada 2007 r. W punkcie 1 wniosku wniósł o stwierdzenie, że nieruchomości określone w pkt 3 wniosku, znajdujące się w dniu wejścia w życie dekretu w granicach [...], jak również nieruchomości położone w [...], nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Natomiast w punkcie 4 wniósł o wydanie decyzji częściowej stwierdzającej, że nieruchomości wymienione w punkcie 3 w pozycjach od 1 do 14 nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu i powołał się na stanowisko zajęte w tej sprawie w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1997 r.

Wniosek z dnia [...] listopada 2007 r. obejmował zatem pierwotnie [...] nieruchomości w tym [...] położonych na terenie [...]. Następnie wniosek ten został doprecyzowany i rozszerzony o [...] dalszych nieruchomości (wnioski z dnia: [...] września 2011 r., [...] marca 2012 r., [...] marca 2012 r., [...] czerwca 2012 r., [...] sierpnia 2012 r. i [...] października 2013 r.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. stwierdził, że nieruchomości wykazane we wniosku w punktach od 1 do 14, położone na terenie [...] podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania J.T., decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia wskazując na uchybienia formalne oraz konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, w którym Trybunał uznał, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu utracił moc.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Mając natomiast na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., I OSP 3/10, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., Minister uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda [...] zastosował się do wskazówek zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2000 r., IV SA 456/99, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., IV SA/Wa779/04 oraz w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. W konsekwencji Wojewoda [...] wydał wskazaną na początku decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W punkcie I powyższej decyzji Wojewoda stwierdził, że pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nie podpadały następujące nieruchomości położone w [...]: 1) nieruchomość [...], odpowiadających działkom ewidencyjnym nr: [...] oraz częściom działek ewidencyjnych nr: [...]. Według aktualnego stanu prawnego działki te są własnością Miasta [...] na prawach powiatu, w tym działki nr [...] są w trwałym zarządzie [...]; 2) nieruchomość [...], odpowiadającej aktualnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Działka aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...]; 3) nieruchomość [...],odpowiadającej aktualnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Obecnie własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie [...]; 4) nieruchomość [...], odpowiadającej obecnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Działka stanowi własność [...]; 5) nieruchomość [...],odpowiadających obecnie częściom działek ewid. [...], stanowiących własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie [...]; 6) nieruchomość [...], odpowiadająca obecnie część działki ewid. nr [...], będącej własnością Gminy [...]; 7) nieruchomość [...], odpowiadających działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Aktualnie działka stanowi własność Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym [...]; 8) nieruchomość [...], odpowiadające aktualnie częściom działek ewid. nr [...], będących własnością Gminy [...], Miasta [...] na prawach powiatu i Spółki [...]; 9) nieruchomość [...], , składająca się z parcel katastralnych pb [...], gm. [...], odpowiadających części działki ewid. nr [...]. Działka stanowi własność Gminy [...] w trwałym zarządzie [...]; 10) nieruchomość [...], zabudowana [...], obejmująca pgr [...], a także części pgr [...] dawnej gm. [...], w miejsce, których utworzone zostały działki ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące aktualnie według wypisów z KW i rejestru gruntów, własność Skarbu Państwa i Gminy [...] w wieczystym użytkowaniu osób fizycznych i prawnych; 11) nieruchomość [...], składająca się z [...], dawnej gm. [...], które to parcele odpowiadają obecnie działkom ewidencyjnym nr [...], oraz częściom działek ewid. nr [...], stanowiącym, wg wypisów z KW i rejestru gruntów, własność Skarbu Państwa, Gminy [...],[...] i osób fizycznych.

W punkcie II decyzji Wojewoda stwierdził, że pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu podpadały: 1) nieruchomość [...], składająca się z pgr nr [...], gm. [...], stanowiącej [...], odpowiadający obecnie części działki ewid. nr [...], będącej własnością Województwa [...] w użytkowaniu [...]; 2) nieruchomość [...], składająca się z [...] gm. [...], odpowiadających obecnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach powiatu w trwałym zarządzie [...]; 3) nieruchomość [...], składająca się z [...], byłej gm. [...], odpowiadających obecnej działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach powiatu, w trwałym [...]; 4) nieruchomość [...], składająca się z części [...]byłej gm. [...], odpowiadających aktualnie działkom ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...]ha, stanowiącym własność Gminy [...] ([...]) oraz osób fizycznych; 5) nieruchomość [...], w skład której wchodziła pb [...], gm. kat. [...], odpowiadająca obecnie działkom ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych; 6) nieruchomość [...], składająca się z [...], byłej gm. [...], odpowiadających obecnie działkom ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność osób fizycznych, Skarbu Państwa i Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych; 7) nieruchomość [...], składająca się z części [...] odpowiadających obecnie działkom ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...]; 8) nieruchomość [...], składająca się z [...], dawnej gminy kat. [...], odpowiadających obecnym działkom ewid. lub częściom działek ewid. nr: [...] stanowiącym według wypisów z rejestru gruntów i ksiąg wieczystych własność Skarbu Państwa, Gminy [...], osób fizycznych i prawnych lub też będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych.

W punkcie III decyzji Wojewoda [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w zakresie [...], zgodnie z żądaniem wniosku z dnia [...]sierpnia 2012 r. i z dnia [...] października 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda szczegółowo opisał stan faktyczny i prawny nieruchomości objętych punktem I orzeczenia i stwierdził, że położenie w układzie przestrzennym oraz przeznaczenie poszczególnych budynków i urządzeń [...], w tym całego otoczenia składającego się na [...] wskazują, że nieruchomość ta nie miała charakteru nieruchomości rolnej i poza powiązaniami podmiotowymi nie była funkcjonalnie związana z pozostałą nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Część majątku o charakterze stricte rolniczym, zarządzana przez administratora i zarząd dóbr, mającym swą siedzibę poza [...], mogła bowiem prawidłowo funkcjonować bez nieruchomości [...] i to samo można powiedzieć o sytuacji odwrotnej. Zatem przejęcie w trybie dekretu na rzecz Państwa zespołu [...] nie posiadającego charakteru nieruchomości rolnej było sprzeczne z prawem. Nie zmienia tego faktu późniejsze wykorzystanie [...] zgodnie z jednym z celów reformy, jakim było zarezerwowanie terenów dla [...]. Pozostałe nieruchomości wymienione w części I sentencji decyzji, w stosunku do których, zdaniem organu pierwszej instancji, nie miały zastosowania przepisy reformy rolnej, były bardzo podobne (z wyjątkiem parcel na których prowadzona była [...]) pod względem charakteru i stanu faktycznego. Były to bowiem parcele budowlane w większości zabudowane budynkami [...], które przynosiły ich właścicielowi określony dochód i nie miały charakteru rolnego. Zatem zdaniem Wojewody nieruchomości określone w I punkcie decyzji nie miały charakteru rolnego, a stanowiły w większości nieruchomości [...]. Nie posiadając statusu nieruchomości rolnych nie były one powiązane funkcjonalnie i gospodarczo z częścią majątku o charakterze rolnym. Nieruchomości te mogły prosperować samodzielnie bez uszczerbku dla nieruchomości ziemskiej, podobnie zresztą mógł funkcjonować bez tych parcel majątek ziemski [...].

Ponadto Wojewoda wskazał, że analiza materiału dowodowego odnosząca się do pozostałych nieruchomości objętych wnioskiem, a wymienionych w części II sentencji decyzji pozwala stwierdzić, że miały one zupełnie inny charakter od tych opisanych w części I. Dotyczy to przede wszystkim powiązań gospodarczych. Nieruchomości objęte orzeczeniem zawartym w części II sentencji decyzji były wykorzystywane na cele gospodarki rolnej. Były wzajemnie ze sobą powiązane, a przede wszystkim powiązane były funkcjonalnie z pozostałą częścią majątku ziemskiego o charakterze rolnym. Przez "produkcję rolną" rozumie się bowiem produkty wytworzone przez wszystkie działy i wszystkie zakłady funkcjonujące w ramach gospodarstwa rolnego, czy też jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w ramach [...] majątku ziemskiego. Zakłady przemysłu [...] powiązane były ze sobą integralnie i przetwarzały surowce na produkty spożywcze ([...]), a także na materiały budowlane ([...]). Zakłady przemysłowe były bardzo ściśle powiązane związkami funkcjonalnymi z majątkiem [...]. Były to przede wszystkim związki gospodarcze, gdyż zakłady te przetwarzały surowce ([...]), po czym produkty uzyskane z przetwórstwa były przeznaczane na potrzeby własne, ale również sprzedawane na zewnątrz, przynosząc ich właścicielom odpowiednie zyski. Jednocześnie dokumentacja wskazuje, że poza związkami gospodarczymi, były to również związki organizacyjne i finansowe. Na podstawie zebranego materiału można stwierdzić z całą pewnością, że zakłady produkcyjne należące do majątku [...] nie mogły funkcjonować samodzielnie bez majątku rolno-leśnego w międzywojennej [...] rzeczywistości. Funkcjonowały w symbiozie z Zarządem Dóbr i nieruchomością rolno-leśną, bez której nie miałyby racji bytu.

Natomiast odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie III decyzji Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne zostało umorzone w związku z żądaniem wnioskodawców z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz z dnia [...] października 2012 r.

Odwołanie od części decyzji Wojewody w zakresie pkt II ppkt 1-8 złożyli: J. T., M. K., P. T., G.T., M. T., A. T. oraz T. T., zarzucając naruszenie art. 7, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., a także art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2 ust. 1 lit. e) i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 i 2, art. 15 dekretu, art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji w części punktu II w ppkt 1-8 i orzeczenie zgodnie z żądaniami wniosków lub ewentualnie o uchylenie decyzji w części punktu II w ppkt 1-8 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Odwołanie od całości decyzji Wojewody złożył Prezydent Miasta [...] działając w imieniu: Gminy [...], Miasta na prawach powiatu oraz Skarbu Państwa, zarzucając naruszenie art. 7, 10 § 1, 28, 29, 50 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 79 § 1-2, 81, 86 i 89 § 2 k.p.a., a także art. 1 pkt 2 lit. d) i 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Odwołanie od części decyzji Wojewody [...] – w zakresie nieruchomości położonych w obrębie [...], w tym m. in. nieruchomości położonej przy [...], odpowiadających obecnie częściom działek ew. [...] – złożył Skarb Państwa, reprezentowany przez [...], zarzucając naruszenie art. 7, 10 § 1, 40, 45, 80 i 81 k.p.a. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu powyższych odwołań, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej punktu I, punktu II podpunktów 3-7 i 8 (w zakresie [...]) oraz punktu III. Ponadto Minister uchylił ww. decyzję Wojewody w części dotyczącej punktu II podpunktów 1, 2 i 8 (z wyłączeniem [...]) i stwierdził, że parcele katastralne wymienione w punkcie II podpunktach 1, 2 i 8 (z wyłączeniem [...] wymienionego w punkcie 1b) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że przy rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody, związany jest zapadłymi w sprawie wyrokami NSA z dnia 11 grudnia 2000 r., IV SA 456/99 oraz WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., IV SA/Wa/779/04. NSA nakazał ustalić dwie przesłanki, tj. czy nieruchomość badana w prowadzonym postępowaniu jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym oraz czy zostały przekroczone normy obszarowe wskazane w dekrecie. WSA w Warszawie podniósł natomiast, że obowiązkiem organu jest dokładne oznaczenie nieruchomości, których wyłączenia spod działania dekretu żąda skarżący i wydanie orzeczenia co do każdej z nich. WSA w Warszawie wskazał przy tym m. in. na konieczność przeprowadzenia ustaleń w zakresie stanu faktycznego, czy konkretne nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod działanie przepisów dekretu.

Przejęcie, w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należących uprzednio do A. T. nastąpiło zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] lipca 1946 r. Całość przejętego majątku obejmowała obszar [...] ha, w tym [...] ha użytków rolnych, wód, gruntów zabudowanych, nieużytków i innych gruntów. Ponadto, zgodnie z protokołem z dnia [...] stycznia 1945 r. sporządzonym w [...] pomiędzy [...] a [...], A. T. był właścicielem [...] ha lasów, które również zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu. Powyższe wskazuje, że przejęty majątek spełniał wymagania normy obszarowej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Natomiast w celu zbadania, czy przejęty majątek miał "charakter ziemski rolniczy" oraz czy mógł być wykorzystany na cele wskazane w dekrecie organ odwoławczy wskazał na potrzebę dokładnej analizy stanu faktycznego.

Minister opisał wyczerpująco stan faktyczny dotyczący nieruchomości objętych punktem I decyzji Wojewody [...] ([...]) i stwierdził, że nieruchomości te nie służyły realizacji celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Wskazane nieruchomości nigdy nie miały charakteru rolnego, nie nadawały się do wykorzystania na cele reformy rolnej oraz nie zostały przeznaczone do wykorzystania na żaden z celów reformy rolnej, określonych w art. 1 ust. 2 dekretu. Przy czym ustalenie, czy nieruchomość mogła co do zasady być przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu ma charakter priorytetowy i w razie wykazania, że o przeznaczeniu na cele reformy rolnej, co do zasady nie mogło być mowy, nie zachodzi konieczność badania istnienia związku funkcjonalnego. Konsekwentnie brak możliwości wykorzystania danej nieruchomości na cele reformy rolnej musi prowadzić do stwierdzenia, że dana nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu. Tym niemniej Wojewoda wskazał, że według materiału dowodowego sprawy powyższe nieruchomości nie były funkcjonalnie związane z częścią stricte rolną majątku należącego przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa do A. T. W aktach sprawy brak jest również materiałów potwierdzających funkcjonalny związek powyższych nieruchomości z częścią rolną majątku. Reasumując Minister stwierdził, że powyższe nieruchomości, jako nieposiadające rolnego charakteru nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, a zatem należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody w zakresie punktu I.

W odniesieniu do nieruchomości objętych punktem II decyzji Wojewody, a mianowicie dawnego [...] Minister szczegółowo opisał stan faktyczny dotyczący tych nieruchomości i podniósł, że mogły być one przeznaczone na cele produkcji rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Ponadto również nieruchomość położona w [...] zabudowana [...] i nieruchomość zabudowana [...] mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Zatem organ odwoławczy stwierdził, że powyższe nieruchomości, posiadające rolny charakter bądź związane z produkcją rolną, jako przedsiębiorstwa [...] – podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Z tych względów Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w zakresie punktu II ppkt: 3, 4, 5, 6, 7 oraz 8 – w zakresie [...].

Odnośnie natomiast pozostałych nieruchomości wymienionych w punkcie II decyzji Wojewody [...] ([...]) Minister wskazał, że nie można uznać, aby były wykorzystywane rolniczo i mogły być przeznaczone do realizacji celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Co do tych nieruchomości brak jest w aktach sprawy materiałów wskazujących na ich funkcjonalny związek z folwarkiem. Nie miały one charakteru rolnego, nie służyły produkcji rolnej i nie mogły być przeznaczone na realizację celów reformy rolnej, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie można więc uznać, tak jak stwierdzono w decyzji Wojewody, że powyższe nieruchomości powiązane były z nieruchomością ziemską oraz że zakłady [...] należące do majątku [...] były wzajemnie ze sobą powiązane oraz funkcjonowały w symbiozie z [...] i nieruchomością rolno-leśną, bez której nie miałyby racji bytu. Jednocześnie nie jest również tak, jak wskazuje Prezydent Miasta [...], że przejęciu na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu podlegały wszystkie nieruchomości właścicieli ziemskich, w tym nie związane z prowadzeniem działalności rolniczej, w szczególności [...] wraz z całym otoczeniem, niezależnie od pełnionych funkcji, np. [...] etc. Powyższa wykładnia jest sprzeczna z ugruntowanym już w orzecznictwie pojęciem "nieruchomość ziemska", którą należy definiować z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu określającego zamierzenia, dla realizacji których mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Z przedstawionych względów Minister uchylił decyzję Wojewody w zakresie punktu II podpunktów: 1-2 oraz 8 (w zakresie [...]) i orzekł, że wymienione nieruchomości nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Minister stwierdził ponadto, że nie można zgodzić się z zarzutami podniesionymi przez podmioty reprezentowane przez Prezydenta Miasta [...] odnośnie punktu I ppkt 1-11 decyzji Wojewody, że w sprawie doszło do przedwczesnego rozstrzygnięcia. Postępowanie toczyło się bowiem od 1990 r., w tym czasie każda decyzja organów pierwszej czy drugiej instancji, jak również orzeczenia sądów administracyjnych były doręczane stronie, która w tym czasie mogła wskazywać wszelkie środki dowodowe dla wykazania okoliczności przez siebie podnoszonych, a mimo to nie korzystała ze swoich możliwości w tym zakresie. Nie może być także mowy o uchybieniu proceduralnym z tej przyczyny, że rzekomo strona nie została zawiadomiona o terminie przesłuchania świadka M. S., jako że M. S. nie była w takim charakterze przesłuchiwana. Natomiast w kwestii braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przez organ Minister wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje przyjęta w procesie cywilnym reguła, iż organ orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie. Postępowanie wyjaśniające prowadzi się bowiem co do zasady poza rozprawą, w tzw. trybie gabinetowym lub kameralnym, chyba że zachodzą przesłanki przeprowadzenia rozprawy. Organ powinien przeprowadzić rozprawę tylko wtedy, gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Błędne jest stanowisko Prezydenta Miasta [...], że organ nie powiadomił o prowadzeniu postępowania wszystkich stron. Również błędne jest stanowisko Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...] o naruszeniu przepisów art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, że z postępowania na prawach strony wyłączono te wszystkie podmioty (osoby fizyczne i prawne), które nabyły objęte wnioskiem nieruchomości lub ich części od Skarbu Państwa w drodze aktu notarialnego, a więc czynności cywilnoprawnej i są ich obecnymi właścicielami, względnie wieczystymi użytkownikami. Ocena skuteczności i ważności takiej czynności prawnej zastrzeżona jest wyłącznie dla sądów powszechnych z uwagi na ochronę wynikającą z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, a zatem podmioty te w niniejszym postępowaniu nie mają interesu prawnego.

Zdaniem Ministra w świetle materiału dowodowego sprawy bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 10, 50 § 1 i 80 k.p.a. Błędne jest ponadto twierdzenie Prezydenta Miasta [...] w zakresie nieprawidłowego oznaczenia strony w pkt 2 decyzji Wojewody. Nie można również zgodzić się ze wskazaniem Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...], że omyłkowe wskazanie organu pierwszej instancji, iż działka ew. nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa znajduje się w trwałym zarządzie [...] stanowi naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. generujące konieczność uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uchybienie to zaszło jedynie przy opisie gruntu i nie ma żadnego wpływu na treść ostatecznego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Ponadto bez znaczenia w sprawie pozostaje powoływany przez Prezydenta Miasta [...] fakt, iż od nieruchomości odprowadzany był podatek rolny.

Ze skargami na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpili:

I) J. T., M. K., P. T., G. T., M. T., A. T. i T. T. (sygn. akt I SA/Wa 3110/14), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w pkt 1 lit b) oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w części tj. w dotyczącej punktu II podpunkty 3-7 i 8 (w zakresie [...]). Powyższej decyzji w kwestionowanej części zarzucili:

1) naruszenie art. 7, 75, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w zakresie [...] nieruchomości, opisanych szczegółowo w sentencji decyzji w pkt 1 lit. b) oraz w uzasadnieniu decyzji (dalej zwane kolejno "nieruchomością 3, 4, 5, 6, 7 i 8 - w zakresie [...]" lub łącznie "nieruchomości"), polegające na:

a) braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez:

(i) nieuwzględnienie okoliczności, że będące przedmiotem wniosku nieruchomości położone były w granicach [...] i zabudowane [...] lub stanowiły odrębne zabudowane kompleksy organizacyjne i funkcjonalne o charakterze czysto przemysłowym, nie służącym do produkcji rolnej i niezwiązanym funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym, a zajmowanymi przez wykwalifikowanych robotników wraz z odrębnymi zarządami, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w przypadku nieruchomości, które to w całości nie były wykorzystywane przez właściciela majątku ziemskiego – A. T. do produkcji rolnej i nie zostały wykorzystane na cele dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, określone w jego art. 1 ust. 2, a nie jak to błędnie organ II instancji ustalił stosując metody oceny materiału dowodowego i wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej niezgodne z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego;

(ii) niewłaściwym przyjęciu przez organ II instancji, że skoro parcele wymienione w pkt 1 lit. b decyzji nie miały charakteru rolnego, tylko przemysłowy lub stanowiły zabudowane grunty to i tak podlegały dekretowi o przeprowadzeniu reformy rolnej;

b) pominięciu lub błędnym odczytaniu szeregu istotnych twierdzeń wniosku i załączonych do akt sprawy dokumentów, a w szczególności takich, jak:

- faktu, że przedmiotowe nieruchomości w dniu [...] września 1939 r. oraz w dniu [...] września 1944 r. były położone w [...], co ustalił organ II instancji prawidłowo, ale nie dokonał właściwych ustaleń w zakresie żądania wniosku i odwołania Skarżących;

- błędnym ustaleniu przez organ w zaskarżonej decyzji charakteru nieruchomości [...], tj. budynku [...], zwłaszcza nieprawidłowym uznaniu, że z ww. nieruchomości był wykonywany stały zarząd wyłącznie nad rolną częścią oraz nadzór generalny nad pracami przedsiębranymi w części przemysłowej majątku, a pominiecie istotnego faktu, iż ten zarząd sprawował kontrole przede wszystkim nad leśna częścią majątku [...] o pow. ponad [...]ha;

c) błędnym ustaleniu i braku rzetelnego odniesienia do całego, pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i arbitralnym przyjęciu, że nieruchomości były powiązane z gospodarstwem rolnym;

2. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jej błędne uzasadnienie, a to pominięcie okoliczności wskazanych przez Skarżących zarówno faktycznych, jak i prawnych oraz przywołanego orzecznictwa sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz oparcie w części tj. w pkt 1 lit. b) decyzji o okoliczności nie mające istotnego znaczenia w sprawie, a jednocześnie nie odniesienie się do dowodów i twierdzeń prawnych wskazanych przez skarżących;

3. naruszenie art. 11 w zw. z art. 140 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących i zaniechanie ustosunkowania się do nich w zaskarżonej decyzji;

4. art. 77 § 4 oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie faktu [...], a to, że majątek [...] A. T. a uprzednio Z. T. [...]o pow. ponad [...] tys. ha stanowił majątek leśny, składający się m. innymi z zakładów [...] a nie majątek rolny, w związku z czym nieruchomości o funkcji mieszkalnej, biurowo-usługowej oraz przemysłowej nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej;

5. art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez przeniesienie na skarżących ciężaru dowodu, że brak jest związku funkcjonalnego nieruchomości z resztą majątku, co zdaniem skarżących zostało udowodnione, i wywodzenie z tej okoliczności negatywnych skutków prawnych dla skarżących poprzez uznanie, że taki związek zachodził, a zatem, że nieruchomości podpadały pod działanie dekretu, co stoi w sprzeczności z zasadą oficjalności w postępowaniu administracyjnym;

6. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez orzeczenie w sposób odmienny niż w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, a to w decyzjach administracyjnych oraz wyrokach sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących rezydencji mieszkalnych stanowiących [...] o charakterze mieszkalnym, czy też zakładów [...], jak wynika to np.:

a) w sprawie [...]- z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1.04.2003 r., IV SA 1053/02 i z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].04.2004 r., nr [...];

b) w sprawie [...] – z decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].04.1993 r., nr [...];

c) sprawie [...] - z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., IV SA 2074/02, z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., IV SA/Wa 640/06, z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., IV SA/Wa 1579/07 oraz z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...];

d) w sprawie zabudowanych nieruchomości położonych w [...] (dawna [...]) - z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r., [...];

e) w sprawie zabudowanych nieruchomości położonych w [...] - z wyroku NSA z dnia 31.05.2001r., IV SA 56/00, wyroku NSA z 8.03.2011 r., I OSK 659/10, wyrok NSA z 11.06.2003 r., IV SA 2556-2558/02 - dotyczy [...], wyroku NSA z 2.04.2001 r., IV SA 1703/00 oraz wyroku WSA w Warszawie z 8.09.2004 r., IV SA 3261-3263/03;

7. niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 1 lit e) i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 i 2 dekretu wobec nieruchomości, pomimo ustalenia, że nie stanowiły one niezabudowanych parcel rolnych, pomimo ich [...], błędne ustalenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że istniał związek funkcjonalny z majątkiem rolnym, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że przedsiębiorstwa [...] przemysłu [...] oraz [...] spełniały przesłanki z powołanych przepisów dekretu;

8. art. 15 dekretu w zw. z art. 1 ust. 1 lit. d) i e) dekretu (art. 15 dekretu mówi o utrzymaniu wzorowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkół rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej) poprzez błędne uznanie, że przepis ten dotyczył [...] nieruchomości zabudowanych o charakterze mieszkalnym, biurowym i przemysłowym, podczas gdy służył on do realizacji celów określonych w art. 1 ust. 1 lit. d) i e) dekretu zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, 1 OSK 287/08) cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych, natomiast sam przepis mówi o podziale ziemi (por. użycie przez ustawodawcę sformułowania teren w art. 1 ust. 1 lit. d) i e) dekretu zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, 1 OSK 287/08) cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych, natomiast sam przepis mówi o podziale ziemi (por. użycie przez ustawodawcę sformułowania teren w art. 1 ust. 1 lit. d) i e), co doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do tezy, że przepisy te dotyczyły tylko i wyłącznie nieruchomości niezabudowanych;

9. art. 6 i 11 dekretu poprzez ich pominięcie i błędne przyjęcie, że [...] przedsiębiorstwa przemysłu [...] przechodziły na własność państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu a nie jedynie w zarząd na podstawie art. 6 dekretu, skoro sam dekret rozróżniał nieruchomości ziemskie zdefiniowane w judykaturze - zwłaszcza w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19.09.1990 r. W 3/89 oraz dwóch uchwałach siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10 i z dnia 5 czerwca 2006 r., I OPS 2/06, który wskazał, że z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej wynika, iż na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu. Tak więc nie chodzi o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a-e art. 1 ust. 2 dekretu. Nie można pomijać tego, że dekret z dnie 6 września 1944 r. nie dawał żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Jednoznacznie odnosił się bowiem tylko do nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1. Zawarte tam wyliczenie jest przy tym pełne a nie przykładowe i podlega wykładni ścisłej, a nie rozszerzającej;

10. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.12.2000 r., IV SA 456/99 i błędne uznanie, że nieruchomości objęte pkt 1 lit. b) zaskarżonej decyzji są nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu;

11. art. 1, 2 pkt 1 i 2 oraz art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym (Dz. U. 1927.53.468 z zm.) poprzez pominięcie legalnej definicji "przemysłu" i "zakładów przemysłowych" zawartej w tej ustawie, która obowiązywała do dnia 1 stycznia 1973 r.

II) Gmina [...], Miasto [...] na prawach powiatu i Skarb Państwa reprezentowani przez Prezydenta Miasta [...] (sygn. akt I SA/Wa 3113/14), który zakwestionował decyzje Ministra w części obejmującej pkt 1a) oraz w części obejmującej pkt 2 i 3. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, a to:

a) naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. bowiem zaskarżona decyzja Ministra w zakresie, w którym utrzymuje w mocy punkt I decyzji Wojewody, nie zawiera poprawnego oznaczenia poszczególnych stron postępowania oraz nie wskazuje precyzyjnie kto jest stroną postępowania administracyjnego, w tym w szczególności nie identyfikuje spadkobierców Z. oraz A. T., zaś wadliwe i niejasne określenie stron skutkuje wadą nieważności postępowania, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2) oraz 4) k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.;

b) naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. bowiem zaskarżona decyzja Ministra w zakresie w którym uchyla i zmienia pkt II. 1 - 2 i 8 - z wyłączeniem [...] nie zawiera poprawnego oznaczenia poszczególnych stron postępowania oraz nie wskazuje precyzyjnie kto jest stroną postępowania administracyjnego, zaś pominięcie lub wadliwe i niejasne określenie stron skutkuje tym, iż decyzja Ministra Rolnictwa jest dotkniętą wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2) oraz 4) k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.;

c) naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia w decyzji Ministra rozbieżności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księgach wieczystych nr [...] oraz [...] dotyczących nieruchomości wskazanej w punkcie 1.10 decyzji Wojewody w zakresie działek [...] i w konsekwencji skierowanie decyzji do [...] jako podmiotu nie będącego stroną postępowania, co doprowadziło do nieważności na podstawie wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i w konsekwencji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa w powyższej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.;

d) naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. poprzez skierowanie przedmiotowej decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania tj. poprzez skierowanie decyzji Ministra do [...] jako rzekomego posiadacza prawa trwałego zarządu do nieruchomości wskazanej w punkcie II.2 decyzji Wojewody [...], w sytuacji gdy z księgi wieczystej prowadzonej dla działki ewidencyjnej nr [...] tj. KW nr [...] wprost wynika, że wygaśnięcie trwałego zarządu ustanowionego na rzecz powyższego podmiotu nastąpiło przed wydaniem decyzji Wojewody [...], tj. na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o wygaśnięciu trwałego zarządu wydanej przez Prezydenta Miasta [...], co doprowadziło do nieważności na podstawie wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4) k.p.a. i w konsekwencji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa w powyższej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.;

e) art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie stwierdzenia, czy określona nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o Reformie Rolnej, dokonanego de facto po raz pierwszy przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym, pomimo, że orzeczenie w tym zakresie jest orzeczeniem co do istoty sprawy, zaś działanie takie w oczywisty sposób narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 k.p.a., bowiem od decyzji Ministra Rolnictwa wydanej przez organ drugiej instancji, odwołanie już nie służy w toku instancji, co godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe i musi być oceniane jako rażące naruszenie prawa, co doprowadziło do nieważności na podstawie wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. i w konsekwencji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa w powyższej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.

2. Naruszenie prawa, stanowiących podstawę do wznowienia postępowania a to:

a) art. 28, 61 § 4 i 10 § 1 k.p.a. polegającego na tym, że organ administracyjny nie dokonał prawidłowego ustalenia komu przysługiwał tytuł prawny do poszczególnych nieruchomości, a zatem nie ustalił prawidłowego kręgu osób posiadających przymiot strony i w konsekwencji nie zawiadomił wszystkich stron postępowania np. [...] oraz innych osób fizycznych i prawnych, które w efekcie bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i w konsekwencji do uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa w zaskarżonej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a.;

b) art. 138 § 1 w zw. z art. 67 § 2 pkt 2), art. 79 § 1 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez Ministra Rolnictwa decyzji Wojewody [...] obarczonej wadą polegającą na sporządzeniu notatki urzędowej z przesłuchania świadka M. S., podczas gdy obowiązkiem organu było sporządzenie protokołu z czynności przesłuchania świadka, tym samym organ I instancji nie zawiadomił Skarżącego o terminie przesłuchania w konsekwencji pozbawiając skarżącego możliwości zadawania pytań świadkowi, które mogłyby doprowadzić do wyjaśnienia przeznaczenia i funkcji jakie miała pełnić nieruchomość objęta postępowaniem, lub też mogło naprowadzić organy administracyjne na innych potencjalnych świadków, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów dekretu; wadliwe działanie organu administracyjnego w postaci niezawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka M. S. w postępowaniu wyjaśniającym (art. 79 k.p.a.) stanowiło naruszenie czynnego udziału Skarżącego w postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 k.p.a.), co jest podstawą do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i w konsekwencji stanowi podstawę do uchylenia decyzji w zaskarżonej części w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a.

3. Naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci:

a) art. 33 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania prawidłowości udzielonych pełnomocnictw upoważniających J.T. oraz [...] do działania w imieniu spadkobierców Z. T. oraz A. T., podczas gdy z akt postępowania administracyjnego wynika, że pełnomocnik G. T. posługiwał się dokumentem pełnomocnictwa, które zostało sporządzone przed T. M. - notariuszem w [...] bez wymaganej prawem legalizacji dokumentów urzędowych wystawionych w [...] - państwie niebędącym stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 24 czerwca 2005 r.);

b) art. 153 p.p.s.a. oraz art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się przez organ II instancji tj. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi cło oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach sądów administracyjnych w szczególności w zakresie poprawnego ustalenia stron postępowania, poprawnego oznaczenia nieruchomości oraz poprawnego ustalenia charakteru nieruchomości będących przedmiotem postępowania a także wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, co stanowi warunek konieczny dla uchylenia Decyzji Ministra Rolnictwa w oparciu o art. 145 § 1 pkt I lit c) p.p.s.a.;

c) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody w części dotyczącej punktu I tej decyzji, podczas gdy decyzja organu I instancji jest obarczona wadami prawnymi wskazanymi w punkcie III.1. niniejszej skargi tj. wadami dającymi podstawę do stwierdzenia nieważności;

d) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewody w części dotyczącej punktu II. 1 - 2 i 8 - z wyłączeniem [...] oraz wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego (pkt 2 i 3 decyzji Ministra), podczas gdy decyzja organu I instancji jest obarczona wadami prawnymi wskazanymi w punkcie III. 1 niniejszej skargi tj. wadami dającymi podstawę do stwierdzenia nieważności;

e) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej punktu I tej decyzji, podczas gdy decyzja organu I instancji jest obarczona wadami prawnymi wskazanymi w punkcie III.2. niniejszej skargi tj. wadami dającymi podstawę wznowienia postępowania;

f) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej punktu II. 1 - 2 i 8 - z wyłączeniem [...] oraz wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego (pkt 2 i 3 decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi), podczas gdy decyzja organu I instancji jest obarczona wadami prawnymi wskazanymi w punkcie III.2. niniejszej skargi tj. wadami dającymi podstawę do wznowienia postępowania;

g) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody pomimo błędnego oznaczenia działek wskazanych w punkcie 1.8 Decyzji Wojewody tj. wskazania, że dekretowi nie podlegała działka [...], podczas gdy na długo przed datą wydania decyzji Wojewody wskazana działka nie istniała, ponieważ na podstawie mapy z projektem podziału nieruchomości nr ewid. [...] oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] oraz [...] powyższa działka została poddana dalszym podziałom;

h) art. 28 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez błędne oznaczenie strony postępowania tj. wskazanie, że jest nią [...] w sytuacji, gdy ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów i budynków z dnia [...] wprost wynika, że w stosunku do działki oznaczonej nr ewid. [...] (która najprawdopodobniej powstała z podziału działki [...]) trwały zarząd lub zarząd przysługuje [...];

i) art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

- brak zgromadzenia w aktach sprawy a następnie przeprowadzenia analizy decyzji podziałowych dotyczących nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją Ministra i w konsekwencji brak należytego ustalenia czy nieruchomości objęte wnioskiem spadkobierców A. T. odpowiadają dzisiejszym oznaczeniom działek w odniesieniu do działek nr [...] (punkt 1.9 decyzji Wojewody), [...] (punkt 1.1. decyzji Wojewody) oraz [...] (punkt 1.8. decyzji Wojewody), co wobec braku wskazania w zaskarżonej decyzji powierzchni poszczególnych działek oraz stwierdzenie, że dawne parcele budowlane bądź parcele gruntowe stanowią część obecnych działek ewidencyjnych bez dokładnego wskazania tej części uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę ustaleń poczynionych przez organy prowadzące postępowanie;

- brak wskazania w odniesieniu do nieruchomości położonej przy [...] opisanej w punkcie 1.5 decyzji Wojewody jakim obecnie częściom działki odpowiadają dawne parcele budowlane nr [...]dawnej gm. kat. [...];

- brak wskazania w odniesieniu do nieruchomości położonej przy [...] opisanej w punkcie 1.8 decyzji Wojewody [...] jakim obecnie częściom działki odpowiadają dawne parcele budowlane nr [...] oraz parcele gruntowe [...] dawnej gm. [...];

- brak należytego ustalenia powierzchni działek wskazanych w punkcie 1.10. decyzji Wojewody, ponieważ łączna powierzchnia działek ustalona na podstawie zawartych w aktach sprawy odpisach z rejestru gruntów nie wynosi [...] ha;

- brak wyjaśnienia jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej numer [...] (która najprawdopodobniej powstała z podziału działki [...]);

- brak wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy powierzchniami działek nr [...] ponieważ powierzchnia powyższych działek wskazana w decyzji Wojewody ([...]) jest odmienna od ich powierzchni wskazanych w poszczególnych księgach wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości ([...]);

- brak wyjaśnienia jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej numer [...] wskazanej w punkcie 1.5 decyzji Wojewody;

- brak wyjaśnienia jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej numer [...] wskazanej w punkcie 1.10 decyzji Wojewody;

- brak wyjaśnienia jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej numer [...] wskazanej w punkcie 1.11 decyzji Wojewody uwagi na fakt, że wskazana w wypisie z rejestru gruntów księga wieczysta KW [...] nie zawiera wskazanych powyżej działek;

- brak wyjaśnienia jakiemu podmiotowi, na jakiej podstawie i jaki tytuł prawny przysługuje do działki ewidencyjnej numer [...] wskazanych w punkcie 11.8 decyzji Wojewody;

- brak wskazania w odniesieniu do nieruchomości opisanych w punktach 1.1, 1.5,1.6, 1.8 (w uchylonej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi części), 1.9, 1.10 oraz 1.11 decyzji Wojewody powierzchni poszczególnych działek, których wyłączenia spod działania dekretu o reformie rolnej domagają się wnioskodawcy postępowania, pomimo tego, że organ miał świadomość obowiązku dokładnego oznaczenia nieruchomości w celu należytego zidentyfikowania ich oraz ich powierzchni ponieważ w odniesieniu do niektórych działek opisanych w decyzji Wojewody powierzchnie zostały wskazane a we wcześniejszych decyzjach, które były wydawane w ramach niniejszego postępowania powierzchnie były podawane, co umożliwiało jakąkolwiek kontrolę ustaleń poczynionych przez organy prowadzące postępowanie;

- brak dokładnego zgromadzenia, zbadania oraz wyjaśnienia wszelkich przesłanek warunkujących możliwość uznania, że nieruchomości objęte punktem 1.1. - 1.11. oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra Rolnictwa) decyzji Wojewody [...] nie podlegała pod działanie dekretu o reformie rolnej;

- brak ustalenia stanu faktycznego w zakresie charakteru oraz sposobu użytkowania nieruchomości objętych punktem 1.1 - 1.11 oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra) decyzji Wojewody przed ich przejęciem na cele reformy rolnej w oparciu o dekret o reformie rolnej na dzień[...] września 1939 r. oraz [...] września 1944 r.;

- niewyjaśnienie na podstawie jakich konkretnie dowodów, organ II instancji dokonał ustaleń faktycznych w zakresie nieruchomości objętych punktem 1.1 - I.ll oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra Rolnictwa) decyzji Wojewody [...], bowiem organ administracji jedynie a priori wskazał, że ustaleń dokonał na podstawie "obszernego materiału dowodowego", ksiąg wieczystych oraz wypisów z rejestru gruntów w sytuacji gdy takie dokumenty albo zawierają rozbieżne informacje/dane albo w ogóle nie znajdują się w aktach sprawy;

- dokonanie błędnej oceny związku funkcjonalnego nieruchomości objętych punktem 1.1 - 1.11 oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra) decyzji Wojewody z pozostałymi nieruchomościami przejętymi na cele rolnicze;

- oparcie rozstrzygnięcia o wadliwie sporządzone mapy synchronizacyjne oraz dokonanie błędnej synchronizacji działek wskazanych w pkt. I. 5 decyzji Wojewody w odniesieniu do parceli budowlanej [...];

- niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia czy każda z nieruchomości objętych punktem 1.1 - 1.11 oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra) decyzji Wojewody [...] została przejęta na mocy dekretu o reformie rolnej, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że (i) nieruchomość oznaczona w pkt 1.4 decyzji Wojewody jako działka ew. [...] przekazana została na mocy art. 2 ust. 2 dekretu Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 1945 r. o przekazaniu resztówek (pismo z [...].11.1945)(ii) dawny [...] został przejęty na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy pismem Prezesa Wojewódzkiego [...] z [...] stycznia 1947 r., Nr [...];

4. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 2 ust. 1 lit e w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że nieruchomości objęte punktem 1.1 - 1.11 oraz punktem II. podpunkty 1-2 i 8 (z wyłączeniem [...] zgodnie z decyzją Ministra) decyzji Wojewody nie miały związku funkcjonalnego z charakterem ziemskim rolniczym i tym samym podlegały wyłączeniu spod działania przepisów dekretu o reformie rolnej.

Wobec powyższego Prezydent Miasta [...], reprezentujący Gminę [...], Miasto [...] na prawach powiatu i Skarb Państwa, wniósł o uwzględnienie skargi, a w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. w zaskarżonym zakresie, a ponadto o rozważenie przez Sąd możliwości zastosowania art. 135 p.p.s.a. i stwierdzenie nieważności także decyzji Wojewody z uwagi na fakt, że naruszenia opisane w niniejszej skardze w odniesieniu do decyzji Ministra odnoszą się również do decyzji Wojewody.

W przypadku, gdyby Sąd nie podzielił zarzutów w zakresie nieważności postępowania, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra w zaskarżonym zakresie, a ponadto o rozważenie przez Sąd możliwości zastosowania art. 135 p.p.s.a. i uchylenia także decyzji Wojewody z uwagi na fakt, że naruszenia opisane w niniejszej skardze w odniesieniu do decyzji Ministra Rolnictwa odnoszą się również do decyzji Wojewody [...].

III) Miasto i Gmina [...] (sygn. akt I SA/Wa 3111/14) wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 2 i 3 w zakresie punktu II podpunkt 8 decyzji Wojewody. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, tj. wskazujących na istnienie związku funkcjonalnego pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami, a nieruchomością ziemską przejętą na cele reformy rolnej, które to okoliczności wynikają ze zgromadzonych w sprawie dokumentów;

2. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nienależyte wskazanie podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, a w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności o mocy dowodowej podczas, gdy informacje te stanowią obligatoryjny element uzasadnienia decyzji administracyjnej; co doprowadziło do błędnego uznania, że organ I instancji nieprawidłowo rozstrzygnął w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o podpadaniu nieruchomości wymienionych w punkcie II podpunkt 8 pod postanowienia Dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, w konsekwencji doprowadziło do uchylenia w tej części decyzji Wojewody [...].

II. obrazę prawa materialnego, mającą wpływ na wynik sprawy, a polegającą na naruszeniu :

1. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nieruchomości te jako nie mające charakteru rolniczego, nie mogły być częścią nieruchomości ziemskiej, nie służyły produkcji rolnej i nie mogły być przeznaczone na realizację celów reformy rolnej, o których mowa w art.1 ust. 2 dekretu, w sytuacji gdy analiza treści wskazanych norm nie wyklucza możliwości przejścia innych niż rolne nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie tego dekretu,

2. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nieruchomości wymienione w punkcie II podpunkt 8 położone w [...], nie podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, bez uprzedniego zbadania związku funkcjonalnego pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami, a nieruchomością ziemską przejętą na własność Skarbu Państwa.

IV) Skarb Państwa – [...] (sygn. akt I SA/Wa 3115/14) wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej punktu 1a) i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Strona zarzuciła:

1. naruszenie art. 40 § 1 i art. 45 k.p.a. przez organ I instancji poprzez wadliwe doręczanie stronie wszelkich pism w przedmiotowej sprawie tj. na adres [...], który nie jest jednostką organizacyjną [...].

2. naruszenie przepisów art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. przez organ I instancji poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym pozbawienie strony możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji organu II instancji przyczyn, z powodu których organ nie uznał zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu dotyczącego niewłaściwego doręczania pism w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, skutkiem czego było nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

V) Województwo [...] (sygn. akt I SA/Wa 3112/14) wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r., w części dotyczącej punktu 2 oraz utrzymanie w mocy poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej punktu II podpunktu 1, tj. odnośnie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] obok [...], składającej się z pgr nr [...] objętej wykazem hipotecznym [...] gm. [...], stanowiącej użytek rolny, obecnie stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] będącej własnością Województwa [...] w użytkowaniu [...]. Strona zarzuciła naruszenie prawa, a w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez błędną interpretację materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu dotyczącego ustalenia stanu faktycznego nieruchomości (w jaki sposób była użytkowana, jakie było jej przeznaczenie) przejętej na Skarb Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

VI) Skarb Państwa – [...]. Strona wniosła o uchylenie decyzji Ministra w części pkt 1 w zakresie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] zabudowanej budynkiem [...], odpowiadającej aktualnie działce ewid. Nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, 79 § 1 i § 2, 81, 10 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącego rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie jest przedwczesne z uwagi na braki w zebranym materiale dowodowym tj. niedostateczne wyjaśnienie przeznaczenia i funkcji, jakie pełniła część nieruchomości objętych postępowaniem, w tym nieruchomość będąca w trwałym zarządzie skarżącego co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że nieruchomości te nie podlegały pod działanie dekretu;

- art. 89 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie, gdyż w okolicznościach sprawy (sprzeczne interesy stron) organ nie przeprowadził rozprawy;

- art. 1 pkt 2 lit d) dekretu poprzez błędną interpretację i niezastosowanie, gdyż w wyniku przeprowadzenia reformy rolnej w stosunku do nieruchomości opisanej w skardze został zrealizowany cel reformy rolnej oraz art. 2 pkt 1 lit. e dekretu poprzez błędną interpretację, gdyż nieruchomości objęte postępowaniem stanowiły nieruchomości ziemskie i spełniały normy obszarowe a zatem podlegały reformie rolnej.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 17 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 3111/14, I SA/Wa 3112/14, I SA/Wa 3113/14 i I SA/Wa 3115/14 postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 3111/14, I SA/Wa 3112/14, I SA/Wa 3113/14, I SA/Wa 3115/14 i SA/Wa 3110/14 oraz prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 3110/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3114/14 odrzucił skargę Skarbu Państwa – [...] z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi.

Pismem procesowym z dnia 29 czerwca 2015 r. Gmina [...], Miasto [...] - miasto na prawach powiatu oraz Skarb Państwa wnieśli o oddalenie jako niezasadnej skargi J. T., M. K., P. T., G. T., M. T., A. T. i T. T. Na poparcie swojego wniosku przedstawili obszerne uzasadnienie.

Pismem procesowym z dnia 29 czerwca 2015 r. J. T., M. K., P. T., G. T., M. T., A. T. i T. T. wnieśli o oddalenie skarg Skarbu Państwa – [...], Gminy [...], Województwa [...] oraz Gminy [...], Miasta [...] – miasta na prawach powiatu i Skarbu Państwa.

Na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. pełnomocnik Skarbu Państwa – [...] wniósł o oddalenie skargi następców prawnych A. T., podtrzymując stanowisko zaprezentowane w skardze Skarbu Państwa - [...]. Sąd postanowił nie uwzględnić przedstawionych w pismach procesowych wniosków dowodowych pełnomocnika Gminy [...], Miasta [...] na prawach powiatu i Skarbu Państwa reprezentowanych przez Prezydenta Miasta [...] oraz wniosku dowodowego pełnomocnika następców prawnych A. T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo zastosował bowiem prawo materialne (art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej – Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, powoływanego jako "dekret"), a zarzuty skarg dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania okazały się albo niezasadne, albo nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy, o czym szerzej będzie mowa w dalszej kolejności.

Na początku jednak sąd odniesie się do zarzutów naruszenia art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, gdyż uważa, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób prawidłowy i bardzo szeroko i precyzyjnie umotywowany, a w takiej sytuacji ocena prawa materialnego ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Wstępnie zauważyć należy, że organy orzekały o wielu nieruchomościach o różnym stanie faktycznym i prawnym, co wynikało z ostatecznego zakresu wniosku J. T., działającego w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców A.T. (dalej: spadkobiercy właściciela) o stwierdzenie, że nieruchomości położone obecnie w [...], stanowiące byłą własność A. T., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zastrzec należy, że ustalone przez organ prawa spadkowe są bezsporne. W powyższej sytuacji orzeczenie w stosunku do każdej z nieruchomości (o różnym statusie podmiotowym i przedmiotowym) mogłoby stanowić przedmiot osobnej decyzji administracyjnej, co należy mieć na uwadze przy ocenie interesu prawnego poszczególnych stron postępowania.

Wprawdzie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie jest zbyt przejrzyste, to jednak należy przyjąć, że została ona wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Upraszczając, dla większej czytelności, redakcję rozstrzygnięcia organu odwoławczego stwierdzić należy, że ostatecznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił poszczególne nieruchomości objęte wnioskiem spadkobierców właściciela na dwie grupy (nie licząc tych, w stosunku do których postępowanie zostało umorzone) i orzekł reformatoryjnie, iż następujące nieruchomości (w sumie [...]) nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu:

1) nieruchomość zabudowana [...] położona w [...] (obecnie [...]) składająca się z parcel katastralnych [...] gminy katastralnej [...], odpowiadających działkom ewidencyjnym nr: [...] oraz częściom działek ewidencyjnych nr: [...]. Według aktualnego stanu prawnego działki te są własnością Miasta [...] na prawach powiatu, w tym działki nr [...] są w trwałym zarządzie [...];

2) nieruchomość położona przy ul. [...], zabudowana [...], składająca się z parceli budowlanej [...] byłej gm. kat. [...], odpowiadającej aktualnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Działka aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...];

3) nieruchomość położona przy ul. [...], zabudowana [...], składająca się z parceli budowlanej [...], gm. [...], odpowiadającej aktualnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Obecnie własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie[...];

4) nieruchomość zabudowana, położona przy ul. [...], [...], składająca się z parceli budowlanej [...], byłej gm. [...], odpowiadającej obecnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha. Działka stanowi własność [...]";

5) nieruchomość położona przy [...], niezabudowana, składająca się z pb nr [...]dawnej gm. kat. [...], odpowiadających obecnie częściom działek ewid. [...], stanowiących własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie [...];

6) nieruchomość położona na [...], niezabudowana, stanowiąca parcelę budowlaną nr [...] dawnej gm. [...] po [...], odpowiadająca obecnie część działki ewid. nr [...], będącej własnością Gminy [...];

7) nieruchomość położona przy ul. [...], zabudowana budynkiem [...], składająca się z pb nr [...], dawnej gm. [...], odpowiadających działce ewid. nr [...] o pow. [...]ha. Aktualnie działka stanowi własność Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym [...];

8) nieruchomość zabudowana budynkami [...], położona przy ul. [...] (naprzeciwko [...]), obejmująca pb nr [...] oraz pgr nr [...], gm. kat. [...], odpowiadające aktualnie częściom działek ewid. nr [...], będących własnością Gminy [...], Miasta [...] na prawach powiatu i [...];

9) nieruchomość położona przy ul. [...], zabudowana budynkiem [...] (obecnie [...]), składająca się z parcel katastralnych [...], gm. [...], odpowiadających części działki ewid. nr [...]. Działka stanowi własność Gminy [...] w trwałym zarządzie [...];

10) nieruchomość położona przy al. [...], zabudowana [...], obejmująca pgr [...], a także części pgr [...] dawnej gm. [...], w miejsce, których utworzone zostały działki ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące aktualnie według wypisów z KW i rejestru gruntów, własność Skarbu Państwa i Gminy [...] w wieczystym użytkowaniu osób fizycznych i prawnych;

11) nieruchomość położona przy ul. [...], zabudowana [...] wraz z [...], składająca się z pb nr [...] oraz pgr nr [...], dawnej gm. [...], które to parcele odpowiadają obecnie działkom ewidencyjnym nr [...], oraz częściom działek ewid. nr [...], stanowiącym, wg wypisów z KW i rejestru gruntów, własność Skarbu Państwa, Gminy [...],[...] i osób fizycznych;

12) nieruchomość położona w obrębie [...] przy ul. [...], obok [...], składająca się z pgr nr [...], gm. kat. [...], stanowiąca użytek rolny, odpowiadająca obecnie części działki ewid. nr [...], będącej własnością Województwa [...] w użytkowaniu [...];

13) nieruchomość położona w obrębie [...] przy ul. [...], na której znajdowały się zabudowania [...], składająca się z [...] gm. kat. [...], odpowiadających obecnie działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach powiatu w trwałym zarządzie [...];

14) nieruchomość położona w obrębie [...], gmina [...], na której zlokalizowany był [...].

Z kolei [...] innych nieruchomości, zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podpadało pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Były to następujące nieruchomości, wymieniane przez sąd z zachowaniem rozpoczętej w poprzednim akapicie numeracji, w celu łatwiejszej identyfikacji poszczególnych nieruchomości w dalszych rozważaniach:

15) nieruchomość położona w obrębie [...] przy ul. [...], zabudowana budynkiem [...], w której mieścił się [...], składająca się z [...], byłej gm. [...], odpowiadających obecnej działce ewid. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...] na prawach powiatu, w trwałym [...];

16) nieruchomość położona przy ul. [...] w obrębie [...], zabudowana budynkami dawnego [...], składająca się z części [...] byłej gm. [...], odpowiadających aktualnie działkom ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność Gminy [...] ([...]) oraz osób fizycznych;

17) nieruchomość położona w obrębie [...], [...], zabudowana dawnymi budynkami [...], w skład której wchodziła [...], gm. kat. [...], odpowiadająca obecnie działkom ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych;

18) nieruchomość położona w obrębie [...], [...], zabudowana budynkami przemysłu [...] (w dawnym [...]), składająca się z [...], byłej gm. kat. [...], odpowiadających obecnie działkom ewid. nr: [...] o łącznej powierzchni [...]ha, stanowiącym własność osób fizycznych, Skarbu Państwa i Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych;

19) nieruchomość położona w obrębie [...], zabudowana budynkami [...], składająca się z części [...], odpowiadających obecnie działkom ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącym własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...];

20) nieruchomość położona w obrębie [...], gmina [...], na której zlokalizowany był [...], odpowiadająca działkom wymienionym w pkt 1b) decyzji Ministra.

W ocenie sądu dokonany przez Ministra (w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej) podział na nieruchomości, które podpadają i nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, nie narusza wymienionego ostatnio przepisu. Rozważania w tej kwestii należy rozpocząć od przytoczenia treści tego przepisu i odwzorowania, jak w orzecznictwie rozumie się objęcie danej nieruchomości art. 2 ust. 1 lit e) dekretu.

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni." Przepis ten został zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". Dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. W szczególności tego stanu rzeczy nie mogło zmienić skreślenie w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu wyrazów "o charakterze rolniczym" (art. 1 ust 5 dekretu nowelizującego). Skoro bowiem określone nieruchomości przeszły już na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r., to późniejsza zmiana tego dekretu nie mogła spowodować ponownego przejścia tych samych nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Przeciwne rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" (zob. uchwałę NSA z 10.01.2011 r., I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/23).

Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że obowiązkiem organów administracji orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. jest ustalenie, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter rolniczy, bądź były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską, a jeżeli nie, to czy nieruchomości funkcjonalnie z nimi związane przekraczały normy obszarowe określone w powołanym przepisie. Związek taki zachodzi, jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez określonej nieruchomości (zob. np. wyrok NSA z 3.10.2008 r., I OSK 1162/07, LEX nr 516755). Przejęciu w trybie dekretu podlegały zatem te z nieruchomości, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej (por. uchwała TK z dnia 19 września 1990 r., W 3/89, OTK 1990/1/26, czy wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2004 r., OSK 46/04, ONSAiWSA 2004/1/20). Przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych powinna być więc oceniana możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu tej części nieruchomości, która nie była funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym i nie mogła być w związku z tym przeznaczona na cele dekretu (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r., IV SA 2582/98, Rejent 2001/12/193).

Podkreślić w tym miejscu należy, że ze stwierdzenia, iż przejęciu w trybie dekretu podlegały te z nieruchomości, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej oraz z przedstawionego wyżej rozumienia związku funkcjonalnego należy wyprowadzić wniosek, że przedsiębiorstwa wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej, które do swojej produkcji wykorzystywały płody rolne z pozostałej części nieruchomości ziemskiej, również podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, jako że związek funkcjonalny pomiędzy nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym a przedsiębiorstwem wykorzystującym "owoce" działalności wytwórczej w rolnictwie był nierozerwalny, w tym sensie, że jednego rodzaju działalność nie była możliwa bez drugiej, a zatem przedsiębiorstwa wykorzystujące wytwory działalności rolniczej również należy zaliczyć do działalności wytwórczej w rolnictwie. Potwierdza to treść art. 6 dekretu, zgodnie z którym "Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego." Z kontekstu normatywnego (zestawienia art. 2 ust. 1 lit. e i art. 6 dekretu) wynika, że zarząd obejmowany był nad nieruchomościami przejmowanymi w trybie art. 2 dekretu, a nie jak podnosi się w skardze spadkobierców właściciela, że możliwe było objęcie w tym trybie zarządu państwowego również nad nieruchomościami nieprzejętymi na własność państwa. Pojęcie przedsiębiorstwa przemysłu rolnego należy zatem odczytywać autonomicznie na gruncie dekretu, jeśli wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej i podlegały przejęciu razem z pozostałą częścią tej nieruchomości o charakterze rolnym, ze względu na związek funkcjonalny pomiędzy działalnością wytwórczą w rolnictwie.

Z tego punktu widzenia nieuzasadnione są zarzuty skargi spadkobierców właściciela, że przejęciu w trybie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu nie podlegały nieruchomości zabudowane budynkami [...] (pkt 16 zestawienia zawartego w rozważaniach sądu), [...] (pkt 17), przemysłu [...] (pkt 18) i [...] (pkt 20). Wszystkie te przedsiębiorstwa wykorzystywały do swojej działalności, jak wykazał Minister w uzasadnieniu decyzji, wytwory działalności rolniczej pochodzące z pozostałej części nieruchomości ziemskiej. Były więc funkcjonalnie powiązane z działalnością wytwórczą w rolnictwie i w tym sensie, jako przedsiębiorstwa przemysłu rolnego, podlegały przejęciu wraz z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym. Zbliżony tok rozumowania można odnaleźć między innymi w wyroku NSA z dnia 2 marca 2005 r., OSK 473/04 (LEX nr 1275344).

Podobnie związek funkcjonalny istnieje pomiędzy [...] położonymi na nieruchomości oznaczonej nr [...] zestawienia zawartego w rozważaniach sądu, a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolnym. [...], w których [...], były nierozłączną częścią działalności wytwórczej w rolnictwie.

Nie ma natomiast zasadniczego znaczenia fakt, że wymienione w powyższych akapitach nieruchomości, ujęte w punktach od 16 do 20 zestawienia sądu, nie zawsze katastralnie stanowiły parcele gruntowe (pgr), czy wręcz były położone w [...]. Istotne znaczenie ma bowiem to, jaki miały charakter i jakiego rodzaju związki funkcjonalne występowały między nimi a nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Nawet nieruchomość położona w [...] nie traciła charakteru nieruchomości ziemskiej, jeżeli jej związki funkcjonalne z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym były nierozerwalne. Pośrednie potwierdzenie takiego rozumowania można odnaleźć w tezie wyroku NSA z dnia 5 lutego 2003 r., IV SA 2467/02 (LEX nr 1693643), gdzie podkreślono, odwołując się do poprzednio wydanego w tamtej sprawie wiążącego wyroku, że istotny jest w takiej sytuacji związek funkcjonalny z nieruchomością ziemską.

Z tej samej przyczyny (związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym) reformie rolnej podlegała również nieruchomość zabudowana budynkiem, w którym mieścił się [...] (pkt 15 zestawienia nieruchomości zawartego w rozważaniach sądu). Miejsce, z którego zarządzano między innymi nieruchomością ziemską o charakterze rolnym niewątpliwie wykazuje związek funkcjonalny z taką nieruchomością. Nie jest przy tym istotne, że we wspomnianym budynku wykonywany był także zarząd nad nieruchomościami nie podlegającymi przejęciu w trybie dekretu (np. nieruchomościami leśnymi, czy [...]), skoro związek funkcjonalny budynku zarządu z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym istniał i był nierozerwalny, bez względu na "proporcje" funkcji czy przeznaczenia zarządzanych nieruchomości.

Za to za niezasadne należy uznać zarzuty pozostałych skarg, odnoszące się do tego zakresu rozstrzygnięcia Ministra, w którym uznał on, że nieruchomości wymienione w pkt od 1 do 14 zestawienia zawartego w rozważaniach sądu, nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu. Żadna z wymienionych w pkt 1-14 nieruchomości nie miała charakteru rolnego, ani nie wykazywała żadnego związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Minister w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób obszerny, szczegółowy i precyzyjny umotywował brak charakteru rolnego i brak jakiegokolwiek związku funkcjonalnego wskazanych nieruchomości z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym (str. 11-19 decyzji Ministra), a sąd te wywody Ministra w całości podziela. Również skarżący (podmioty reprezentowane przez Prezydenta Miasta [...], Województwo [...] i Miasto i Gmina [...]) w sposób wiarygodny nie zaprzeczyli tym ustaleniom, odwołując się głównie do błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, zakładającej, że przede wszystkim norma obszarowa przesądza o podpadaniu nieruchomości lub jej części pod działanie tego przepisu lub że brak związku funkcjonalnego z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym nie został dostatecznie wykazany przez organ. Tych zarzutów sąd nie podziela uznając, że organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał brak związku funkcjonalnego z nieruchomością rolną.

Dotyczy to w szczególności nieruchomości, na których zlokalizowany był [...] (pkt 14 zestawienia zawartego w rozważaniach sądu). Te dwa ostatnie przedsiębiorstwa nie wykorzystywały do swojej produkcji płodów rolnych, a gospodarka leśna, a tym bardziej produkcja [...], nie mieści się w pojęciu działalności wytwórczej w rolnictwie, jako działalności rolnej, zwierzęcej i sadowniczej. Również nieruchomości leśne nie podlegały przejęciu w trybie przepisów o reformie rolnej. Co do [...] organ w zupełności wykazał brak jego związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym. Ustalenia organu co do powyższych nieruchomości zawarte na str. 28 i 29 decyzji Ministra sąd w pełni podziela.

Również nieruchomość, o której mowa w skardze Województwa [...] (pkt 12 zestawienia), nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, jako że była położona w [...] i nie wykazywała żadnego związku funkcjonalnego z nieruchomością rolną. Słusznie Minister wskazuje (str. 26 decyzji), że sam fakt oznaczenia w katastrze jako pgr [...] (parcela gruntowa) nie jest przesądzający dla oceny charakteru nieruchomości, lecz ważne jest jej położenie, otoczenie i brak związków funkcjonalnych z rolnictwem. W ocenie skarżącego Województwa [...] pgr [...] (obecnie część działki nr [...]) była użytkiem leśnym, a jak powszechnie wiadomo grunty leśne nie mogły być przejmowane w trybie przepisów o reformie rolnej (zob. wyrok NSA z 17.11.2008 r., I OSK 1563/07, LEX nr ONSAiWSA 2010/3/53).

Co do pozostałych nieruchomości, które Minister uznał, że nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu ([...]) sąd podziela ocenę organu, że nie wykazywały one żadnych związków funkcjonalnych z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym, a same również nie miały charakteru rolnego.

Przechodząc do oceny zarzutów procesowych zawartych w poszczególnych skargach zauważyć przede wszystkim należy, że tego rodzaju zarzuty zawarte w skardze spadkobierców właściciela (J. T. i innych) zostały powiązane z prawem materialnym – przedstawioną przez tych skarżących wykładnią art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, art. 6 i art. 15 dekretu, a także z przepisami rozporządzenia z 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym. Sąd tej wykładni nie podzielił, czemu dał wyraz przedstawiając wyżej swoje stanowisko na gruncie art. art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, a zatem i zarzucane zaniechania bądź błędy proceduralne, wyprowadzone przez tych skarżących, co do koniecznych ustaleń faktycznych, z ich wykładni prawa materialnego, nie zasługiwały w ocenie sądu na uwzględnienie.

Najszerszy zakres mają zarzuty proceduralne zawarte w skardze Prezydenta Miasta [...] (ściśle podmiotów przez niego reprezentowanych). Żaden z nich nie zasługiwał jednak w ocenie sądu na uwzględnienie. Z uwagi na liczbę zarzutów proceduralnych zawartych w tej skardze, siłą rzeczy sąd musiał niekiedy ocenić je w pewien "zbiorczy" sposób.

Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. (naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania), gdyż Minister, mimo że orzekał reformatoryjnie, to swoim rozstrzygnięciem nie objął materii, co do której nie orzekał organ I instancji. Minister jedynie inaczej ocenił, na gruncie prawa materialnego, status niektórych nieruchomości, o których orzekał wcześniej Wojewoda, a odmienna ocena, na skutek odwołania, tego samego przedmiotu rozstrzygnięcia, nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, jeśli nie jest dokonywana na podstawie zupełnie innych dowodów, co w tym przypadku nie miało miejsca.

Nie było też powodów do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne oznaczenie stron postępowania lub skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Za adresatów decyzji należy bowiem uznać te podmioty (z wyłączeniem organu I instancji), które organ wskazał w tzw. rozdzielniku jako otrzymujące decyzję, czyli spadkobierców A. T. reprezentowanych przez pełnomocnika, Prezydenta Miasta [...] (ściśle podmioty przez niego reprezentowane), Województwo [...], Miasto i Gmina [...] i [...]. O prawach tych podmiotów niewątpliwie zaskarżona decyzja orzekała. O prawach pozostałych podmiotów zaskarżona decyzja nie orzekała w sposób bezpośredni, gdyż prawa swoje wywodzą oni (lub wywodzili) od podmiotów publicznych, które były adresatami decyzji. O czyich prawach orzeka decyzja świadczy również to, czyje odwołania rozpoznawał Minister. A adresatem decyzji jest tylko ten podmiot, o którego prawach decyzja rozstrzyga. Ponadto spadkobiercy A. T. zostali ustaleni w sposób poprawny przez organ. Wszystko to organ odwoławczy ocenił poprawnie na stronie 8 i 9 decyzji. W ocenie sądu nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy również "spolszczenie" imion niektórych spadkobierców A.T., bowiem wbrew twierdzeniom skargi nie budzi to wątpliwości co do identyfikacji podmiotu praw spadkowych, ani treści udzielonych pełnomocnictw. W każdym razie nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów można ustalić poprawną w świetle prawa o aktach stanu cywilnego pisownię imienia.

Nie zachodziły też podstawy do wznowienia postępowania z powodu braku uczestnictwa w nim – w ocenie skarżącego – niektórych stron. Wbrew twierdzeniom skargi byłaby to ewentualna podstawa do wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 (a nie 3, jak podano w skardze) k.p.a., a taki zarzut może podnieść tylko strona, która została w postępowaniu pominięta. Nie dotyczy to podmiotów reprezentowanych przez Prezydenta [...].

Brak poprawnego przesłuchania M. S. w charakterze świadka mógłby natomiast prowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji, jeśli na podstawie takiego dowodu organ poczyniłby istotne dla sprawy ustalenia, bez udziału przy przesłuchaniu podmiotów skarżących. W uzasadnieniu decyzji brak jest dowodu na to, że organ oparł ustalenia w oparciu o notatkę z przesłuchania tej osoby.

Także wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż wytyczne zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2000 r., IV SA 456/99 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2005 r., IV SA/Wa779/04, dotyczyły ustalenia charakteru nieruchomości oraz przekroczenia norm obszarowych, a także poprawnej identyfikacji nieruchomości objętych wnioskiem i ustalenia ich stanu prawnego. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób właściwy, o czym świadczy obszerny opis poszczególnych nieruchomości zamieszczony w uzasadnieniu obydwu decyzji.

Natomiast naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. (bez wskazania punktów tej jednostki redakcyjnej) skarżący wiąże – w jego ocenie – z wadami decyzji Wojewody popełnionymi na tle takich samych zarzutów, jakie postawił decyzji "odwoławczej", a których sąd nie podzielił.

Zarzucany również w tej skardze brak dostatecznego odwzorowania (synchronizacji) niektórych dawnych parcel katastralnych na "współczesne" działki ewidencyjne, w tym nie uwzględnienie dokonanych podziałów działek ewidencyjnych, poza tym, że nie w pełni odpowiada prawdzie (zob. stanowisko pełnomocnika spadkobierców właściciela zawarte w piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2015 r., k. 164v akt sądowych), to nie może mieć także istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ewentualne nieścisłości w tym zakresie mogą być usunięte we właściwym trybie cywilnym, jeśli będą miały znaczenie dla zakresu praw cywilnych.

Pozostaje zatem już tylko odnieść się do zarzutów skargi [...]. Zarzuty te koncentrują się na braku zapewnienia temu podmiotowi czynnego udziału w sprawie ze względu na sposób doręczania pism przez organ I instancji. Prawdą jest, że zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz wcześniejsze pisma zostały doręczone przez Wojewodę do Oddziału w [...], ale już decyzja organu I instancji (po uprzednim zwrocie) została doręczona na adres [...]. Ani w odwołaniu, ani w skardze [...] nie wykazała, że uchybienia proceduralne sprzed doręczenia decyzji Wojewody uniemożliwiły jej podjęcie działań, które miałyby wpływ na ustalenie stanu faktycznego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na gruncie prawa materialnego. A tylko takie uchybienia proceduralne, w tym naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które mają istotny wpływ na wynik sprawy mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Takich skutków ewentualnych uchybień proceduralnych skarżąca nie wykazała.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargi.