Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 499/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1 pkt 1, art. 106
journal: Dz.U. 2005 nr 234 poz 1997
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za wysługę lat - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 maja 2007 r. [...] Straży Granicznej M. K. wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, o zaliczenie do wysługi lat, dla celów uposażeniowych, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 30 października 1988 r. do 27 września 1992 r. Do wniosku funkcjonariusz dołączył m.in. zeznania dwóch świadków potwierdzających wykonywanie przez niego pracy w podanych okresach w gospodarstwie rolnym rodziców, zaświadczenie potwierdzające fakt prowadzenia przez rodziców gospodarstwa rolnego oraz poświadczenie zameldowania przez funkcjonariusza w podanych okresach w domu rodziców, postanowienie Wójta Gminy R., dotyczące odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym F. i I. K.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., wydanym na podstawie art. 104 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 104, poz. 708) w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 kwietnia 2007 r. w sprawie uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 74, poz. 491) i § 2 pkt 6 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 99, poz. 902) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej odmówił M. K. zwiększenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając odwołanie M. K. od rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w całości i odmówił wzrostu dodatku za wysługę lat. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji zostało nieprawidłowo sformułowane, bowiem ustalenie wysługi lat funkcjonariusza Straży Granicznej nie może być przedmiotem odrębnej decyzji administracyjnej. Kwestia zaliczenia lub niezaliczenia pewnych okresów do wysługi lat funkcjonariusza Straży Granicznej powinna być rozpatrywana i rozstrzygana w ramach sprawy dotyczącej prawa do uposażenia lub innego świadczenia uzależnionego od wysługi lat.

Uzasadniając zaś swoją decyzję organ II instancji podniósł, iż do dnia 31 grudnia 1990 r. pod pojęciem domownika, zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Ponadto, stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10), praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.

A zatem, zdaniem organu, skarżący w okresie od 30 października 1988 r. do 31 grudnia 1990 r. nie posiadał statusu domownika, bowiem w tym czasie był uczniem szkoły ponadpodstawowej, czyli zgodnie z powołanym rozporządzeniem praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania.

Jeśli zaś chodzi o okres pracy M. K. w gospodarstwie rolnym w okresie po 1 stycznia 1991 r. to organ wskazał, że w tym czasie weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), która w art. 6 pkt 2 wskazała, iż pod pojęciem domownika należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat i pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tej ustawy na prowadzącym gospodarstwo rolne, jak również na domowniku pracującym w gospodarstwie, spoczywa obowiązek ubezpieczenia społecznego. Zatem istnieje związek pomiędzy odprowadzaniem tego rodzaju składek a możliwością zaliczenia okresu do stażu pracy, od którego zależy ustalenie wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariusza.

Organ stwierdził, iż sam fakt zamieszkiwania wspólnie z rodzicami w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia nie daje podstaw do przypisania takiej osobie statusu domownika. Status taki posiada bowiem osoba, która spełnia wszystkie przesłanki właściwe domownikowi, a więc m.in. winna również wykonywać stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto wskazał, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentu stwierdzającego opłacanie składek ubezpieczeniowych.

W związku z powyższym organ nie uznał również okresów pracy M. K., w charakterze domownika po 1 stycznia 2001 r., jako okresów, które można zaliczyć mu do wysługi lat.

W wyniku złożenia przez M. K. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 181/08 uchylona została zaskarżona decyzja jak i rozkaz personalny organu I instancji. Sąd stwierdził też, że na podstawie art. 152 p.p.s.a. decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadniając wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny zanalizował przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) i dokonał jego wykładni. Wskazał bowiem, że aby funkcjonariuszowi Straży Granicznej zaliczyć do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wnioskowane przez niego okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawca posiadał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz czy stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż zostały powyżej wymienione skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak powołany przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojecie domownika. Uznał również, że organy orzekające błędnie zinterpretowały przepis art. 6 ust. 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zakresie lit. c, przyjmując z kolei, iż sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie trybu zaliczenia okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 99, poz. 902), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co bez wątpienia miało wpływ na końcowy wynik rozstrzygnięcia.

W zaleceniach dla organu, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd wskazał, że organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną.

Rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w związku z § 1 ust. 1 pkt 6, § 2 ust. pkt 4 oraz § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz.1101) w związku z art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], którym to rozkazem przyznano M. K. z dniem 7 maja 2007 r. dodatek za wysługę lat w wysokości [...] % uposażenia zasadniczego.

W uzasadnieniu tego rozkazu organ przypomniał stan sprawy i rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Następnie podał, że do dnia 31 grudnia 1990 r. pod pojęciem domownika, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) należało rozumieć członka rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Wskazał też, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.) praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeśli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. O stałej pracy w gospodarstwie rolnym można mówić wtedy, gdy stanowi ona główny cel i zajęcia pracującej osoby, zatem praca ta była źródłem utrzymania dla pracującego. Następnie od dnia 1 stycznia 1991 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), która zmodyfikowała pojęcie domownika. Pod pojęciem domownika, w myśl tej ustawy należy rozumieć osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

A zatem skoro we wnioskowanym przez M. K. okresie jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tj. od 20 października 1988 r. do 27 września 1992 r. nastąpiła zmiana przepisów prawa w zakresie definicji domownika to organ uznał, że wniosek ten należy rozpatrywać według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r. i po 1 stycznia 1991 r.

Organ stwierdził, że M. K. nie mógł być uznany za domownika w rozumieniu art. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 31 grudnia 1990 r. (mowa zapewne o art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin), z uwagi na fakt, że w okresie tj. od dnia 30 października 1988 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. był on uczniem Technikum Mechanicznego w B.

Posiadanie zaś, od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 27 września 1992 r., statusu domownika dało podstawę do zaliczenia mu tego okresu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podkreślił, że zastosował się do oceny prawnej, zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 181/08, która dotyczyła jedynie wykładni art. 1 ust. 1 pkt 3 pow. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i zaliczenie całości wnioskowanego okresu do wzrostu dodatku za wysługę lat oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi powołanie jako podstawy prawnej § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.), jako aktu niezgodnego z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej. Uznał również, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wykracza poza granice upoważnienia ustawowego. Decyzji zarzucił też powołanie w jej podstawie prawnej art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 grudnia 1990 r.

Zarzucił również organowi niewłaściwą interpretację § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101), poprzez błędne wyliczenie łącznej wysługi lat do celów uposażeniowych na dzień 7 maja 2007 r. oraz błędne określenie iż dzień, w którym upłynął okres wysługi lat uprawniający do przyznania dodatku za wysługę lat przypada na dzień 2 stycznia 2007 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 108 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz.1997 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusze otrzymują dodatek za wysługę lat w wysokości uzależnionej od okresów służby, o których mowa w art. 106. Zgodnie zaś z art. 106 minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat, uwzględniając okresy służby w Straży Granicznej, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Policji, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Więziennej, Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, okresy traktowane jako równorzędne ze służbą w Straży Granicznej, okresy zakończonego zatrudnienia, a także inne okresy wliczane na mocy odrębnych przepisów do okresu pracy, jak również okoliczności wyłączające zaliczenie okresu służby lub pracy do wysługi lat, podmioty właściwe do ich zaliczania oraz sposób dokumentowania tych okresów. Wskazać należy, że przepis ten został znowelizowany i w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 11 czerwca 2007 r. Następstwem nowelizacji art. 106 była utrata z dniem 12 czerwca 2008 r. mocy prawnej rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 99, poz. 902) i zastąpienie go rozporządzeniem z dnia 10 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat Funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 178, poz. 1101). Nowelizacja tych przepisów spowodowała, że obecnie kwestia wysokości dodatku za wysługę lat stanowi samodzielne rozstrzygnięcie, nie zaś jak w poprzednim stanie prawnym, w którym kwestia ta rozpatrywana była przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariusza.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, wydając rozkaz personalny nr [...] w dniu [...] listopada 2008 r. o przyznaniu skarżącemu dodatku za wysługę lat prawidłowo zatem zastosował przepisy nowego rozporządzenia, zwłaszcza wobec braku w tym rozporządzeniu przepisów przejściowych i obowiązku organów stosowania zgodnie z art. 6 kpa prawa aktualnie obowiązującego.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 6 nowego rozporządzenia z dnia 10 września 2008 r., do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej, zalicza się inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Stosownie zaś do § 4 ust. 1 - zaliczenie okresu, o którym mowa wyżej dokonuje się na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza. Okresem, który podlega zaliczeniu do służby na mocy odrębnych przepisów jest praca w gospodarstwie rolnym. Zasady wliczania okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy określa ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310).

Przystępując do badania zaskarżonej decyzji wskazać należy, że rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2008 r., utrzymanym następnie w mocy rozkazem Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przyznał skarżącemu z dniem 7 maja 2007 r. dodatek za wysługę lat w wysokości [...] % uposażenia zasadniczego, uwzględniając w tej wysłudze lat okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, w charakterze domownika, w okresie od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 27 września 1992 r. Uzasadniając decyzję organ powołał się na obowiązujące, w tym czasie, przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz na wykładnię przepisów, dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu o sygnaturze akt II SA/Wa 181/08 z dnia 25 kwietnia 2008 r. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia z tytułu zwiększonej wysługi lat, wskazując na niewłaściwą interpretację przepisu art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd dokonał wykładni tego przepisu i zalecił organowi uwzględnić ją przy ponownym rozstrzyganiu sprawy.

Badając zatem obecnie zaskarżoną decyzję należy ocenić ją w pierwszej kolejności przez pryzmat art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przypomnieć należy, że ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie przepisów prawa zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że organ niewątpliwie zastosował się, do dokonanej, przez Sąd wykładni przepisu art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyznając skarżącemu z dniem 7 maja 2007 r. (z dniem złożenia wniosku - zgodnie z § 6 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia z 2008 r.) dodatek za wysługę lat, zwiększony o czas jego pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców, w okresie od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 27 września 1992 r.

Organ nie uwzględnił natomiast w wysokości dodatku za wysługę lat, okresu pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, w okresie od dnia 30 października 1998 r. do dnia 31 grudnia 1990 r., uznając, że w tym okresie nie spełniał on przesłanek, zawartych w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin w związku z § 2 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10).

Przypomnieć należy, że do 31 grudnia 1990 r. obowiązywała powołana ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, która pod pojęciem domownika, zgodnie z art. 2 pkt 2 rozumiała członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Zgodnie zaś z § 2 ust. 2 pkt. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.

Istotne jest zatem dla sprawy ustalenie, według jakich przepisów organ winien oceniać status skarżącego w charakterze domownika, w spornym okresie przed 1 stycznia 1990 r. Wskazać należy, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby ten problem. W tej sytuacji odwołać się należy do obowiązującej w prawie – zasady dalszego działania ustawy dawnej co powoduje, że okres pracy skarżącego w charakterze domownika od dnia 30 października 1998 r. do 31 grudnia 1990 r. należało oceniać z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały do 1 stycznia 1991 r.

Niewątpliwe jest, że skarżący w okresie od dnia 30 października 1988 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. był uczniem szkoły ponadpodstawowej, czyli zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia, praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania, a to z kolei powoduje, że nie posiadał on statusu domownika, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. o sygn. akt II SA/Wa 983/06 czy też wyrok z dnia 12 grudnia 2007 r. o sygnaturze akt III SA/Łd 678/07).

Tak więc organ zasadnie przyznał skarżącemu dodatek za wysługę lat, w wysokości 16 %, uznając, że jedynie w okresie od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 27 września 1992 r. wykonywał on pracę w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto należy podkreślić, że decyzja ta nie jest rozstrzygnięciem w zakresie odmowy wzrostu dodatku za wysługę lat. Z decyzji tej bowiem wynika jedynie, że organ nie uznał okresu od dnia 30 października 1998 r. do dnia 31 grudnia 1990 r. za okres podlegający zaliczeniu do wysługi lat.

Ponadto stwierdzić należy, że niezasadny jest zarzut M. K. odnośnie zastosowania przez organ przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, które uznał skarżący za niekonstytucyjne. Zdaniem Sądu przepisy rozporządzenia w zakresie § 2 ust. 2 pkt 1 nie wykraczają poza delegację ustawową, zawartą w art. 61 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a także, na co należy zwrócić szczególną uwagę, istotne jest, że organ ma obowiązek stosować przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skarżącego uznając, że decyzja odpowiada prawu.

Przyznać należy jednak rację skarżącemu, że organ nieprawidłowo wskazał na przepis art. 1 pkt 2 (winien być art. 6 pkt. 2) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zaś ustawy z dnia 31 grudnia 1990 r. Nie są to jednak, zdaniem Sądu, naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a świadczą jedynie o niedbalstwie organu przy wydawaniu decyzji. Podnieść bowiem należy, że również w podstawie prawnej rozkazu personalnego jak i decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej niewłaściwie zacytowano tytuł rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.