Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2594/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.6 ust. 1 i 5, art.8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 133 poz 849
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Osińska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 632/14 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia postępowania kwarantannowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. sygn. IV SA/Wa 632/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie postępowania kwarantannowego.

– uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że ww. decyzją z dnia [...] września 2013 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN) w [...] określił dla spółki P. obowiązki w związku ze stwierdzeniem przez [...] służbę ochrony roślin organizmu szkodliwego – bakterii Xanthomonas campestris pv. phaseoli w nasionach fasoli, zakupionych wiosną 2012 r. przez [...] spółkę S. od spółki P. Decyzja ta została wydana przez organ pierwszej instancji w związku z faktem wykrycia przez [...] służbę ochrony roślin ww. bakterii w partii nasion fasoli o numerze [...]. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, bakteria ta jest organizmem kwarantannowym (załącznik nr 2 Część A Dział 2, pkt B (7) do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie zapobiegania wprowadzeniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz.U. Nr 46, poz. 272 ze zm.) i podlega obowiązkowi zwalczania w przypadku stwierdzenia jej w nasionach fasoli. Informacja o przedmiotowym wykryciu została przekazana przez [...] służbę ochrony roślin do Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (GIORiN) w dniu 13 maja 2013 r. Do pisma dołączono kserokopie: paszportu roślin o numerze [...] oraz faktury o numerze [...] z dnia 31 marca 2012 r. wystawionej przez spółkę P. do [...] podmiotu S. Na dołączonej fakturze zakupu wskazany był m.in. numer partii – [...].

W związku z powyższym GIORiN zlecił WIORiN w [...] przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności związanych z przemieszczeniem ww. nasion, podjęcie odpowiednich działań fitosanitarnych oraz ustalenie źródła i zasięgu porażenia. W dniach 28 maja 2013 r. i 12 lipca 2013 r., pracownicy Inspektoratu w [...] przeprowadzili kontrole w spółce P., w wyniku których ustalono, że całkowita waga partii nasion numer [...], w której [...] służba ochrony roślin wykryła przedmiotową bakterię wynosiła 995 kg. Z partii tej spółka P. sprzedała 945 kg [...] spółce S., a 50 kg użyła do utworzenia zestawu nasion o nowym numerze partii - [...]. W skład nowoutworzonej partii, oprócz nasion z partii [...], weszły dodatkowo nasiona z 3 innych partii, a łączna wielkość nowoutworzonej partii wynosiła 1303 kg. W dniu kontroli, w magazynie spółki P. znajdowało się jeszcze 119,38 kg nasion fasoli o numerze partii [...] (2130 opakowań a'50g i 644 opakowania a'20g). Z uwagi na fakt, że do utworzenia partii o numerze [...] użyto m.in. 50 kg nasion pochodzących z partii numer [...], porażonej ww. bakterią, niezbędne było zdaniem organu podjęcie odpowiednich działań fitosanitarnych w odniesieniu do tej nowoutworzonej partii o numerze [...], zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] września 2013 r., w której uznał tę partię nasion za porażoną przez bakterię Xanthomonas campestris pv. phaseoli.

Rozpatrując odwołanie spółki P., organ drugiej instancji zwrócił się do [...] służby ochrony roślin o wyjaśnienie dlaczego w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. wskazano, że pochodzące z Polski nasiona fasoli odmiany Laurina zostały wprowadzone do obrotu na terytorium [...] pod nazwą Aidagold oraz o potwierdzenie, że próba w której stwierdzono porażenie bakterią została pobrana z nasion o numerze partii [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo strona [...] wyjaśniła, że podczas pobierania prób inspektor [...] służby ochrony roślin został błędnie poinformowany przez przedstawiciela spółki S., iż odmiana Laurina jest zarejestrowana i sprzedawana w [...] pod nazwą Aidagold. Nasiona tych odmian są zaś do siebie podobne. Jednocześnie jednoznacznie potwierdzono, że próba nasion porażona ww. bakterią została pobrana z partii o numerze [...]. W piśmie nie wskazano numeru porażonej partii. Do pisma tego dołączona była m.in. kserokopia faktury sprzedaży z dnia 31 marca 2012 r., w której wskazany był wyraźnie numer partii.

Organ odwoławczy podkreślił również, że jakkolwiek [...] służba ochrony roślin w swoim piśmie z dnia 13 maja 2013 r. wskazała błędną nazwę odmiany, to numer partii w dołączonych do tego pisma dokumentach, jak i w kolejnym piśmie służby [...] z dnia 14 listopada 2013 r., pozostał ten sam, co jednoznacznie potwierdza, że porażona próba, w której wykryto bakterię, została pobrana z partii nasion o numerze [...]. Badanie było przeprowadzone przez urzędowy organ i wynik tego badania należy uznać jako wiążący.

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii niewykrycia bakterii w badaniach nasion odmiany Laurina - nr partii [...], przeprowadzonych w Polsce, organ odwoławczy wyjaśnił, że stosowane dotychczas metody próbobrania i analiz laboratoryjnych obarczone są pewnym błędem statystycznym. Nawet w przypadku negatywnych wyników badań prób, pomimo stosowania nowoczesnych technik badawczych, nie można całkowicie wykluczyć obecności bakterii w materiale nasiennym. W praktyce możliwe są więc sytuacje, że pomimo niewykrycia bakterii we wcześniejszych badaniach, bakteria ta może być wykrywana w kolejnych badaniach.

W kwestii braku wiedzy strony na temat warunków, w jakich były przechowywane nasiona w okresie, który minął od sprzedaży nasion do zawiadomienia o wykryciu w nich organizmu kwarantannowego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku każdego wykrycia organizmu kwarantannowego, w materiale pochodzącym z innego państwa, każda służba ochrony roślin, w pierwszej kolejności przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia źródła porażenia, w tym także ustalenia, czy mogło dojść do kontaminacji podczas transportu takiego materiału lub ewentualnie podczas przechowywania u nabywcy roślin/produktów roślinnych. Dopiero w przypadku wykluczenia ww. możliwości, przesyłana jest informacja o wykryciu do służby ochrony roślin kraju, z którego pochodził porażony materiał, w celu podjęcia odpowiednich środków fitosanitarnych. Jednocześnie organ wskazał, że mając na uwadze biologię przedmiotowej bakterii istnieje znikome prawdopodobieństwo wtórnej kontaminacji na etapie przechowywania, czy też transportu przedmiotowych nasion.

Odnosząc się do wniosku Spółki o ponowne pobranie prób z nasion fasoli, dla których określono postępowanie kwarantannowe, organ odwoławczy nie stwierdził takiej konieczności. W toku postępowania jednoznacznie stwierdzono, że porażona próba została pobrana z partii nasion o numerze [...], a badanie zostało przeprowadzone przez urzędowy organ [...] dwoma uznanymi metodami (analiza kwasów tłuszczowych i metoda hodowlana).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:

a) niewyjaśnienie czy próba, w której stwierdzono porażenie bakterią Xanthomonas campestris pv. phaseoli została pobrana rzeczywiście z nasion Laurina o numerze partii [...];

b) z uwagi na powyższe, bezzasadną odmowę przeprowadzenia koniecznego dowodu w sprawie, tj. powtórnego pobrania próby i badania laboratoryjnego sprzedanych nasiona Laurina pod kątem patogenów, potwierdzających lub nie wiarygodność badań;

c) niewyjaśnienie czy firma S. sprzedawała nasiona Laurina pod inną nazwą na terenie [...], a także czy dochodziło do mieszania partii nasion po zakupieniu ich od firmy P. Sp. z o.o. oraz w jakich warunkach przechowywano przez okres roku przedmiotowe nasiona;

d) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych (instytutu badawczego) na okoliczność czy niewłaściwe warunki przechowywania nasion przez okres roku od ich zakupu mogły skutkować porażeniem;

2/ art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

W odpowiedzi na skargę GIORiN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że decyzja organu odwoławczego wydana została bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Przywołując na wstępie treść art. 6 ust. 1 i 5 ustawy o ochronie roślin i nie kwestionując zasady wzajemnego uznawania wyników badań, stosowanej przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej i przez państwa trzecie, jeżeli badania te były badaniami urzędowymi, tj. wykonanymi przez urzędowy organ, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z ww. ustawy nie wynika zakaz weryfikowania wyników badań przeprowadzonych przez urzędowy organ innego państwa. W sytuacji gdy w sprawie istnieją wątpliwości organ winien dokonać weryfikacji tych badań, skoro ich skutkiem jest nałożenie sankcji na podmiot wprowadzający nasiona do obrotu. Niezasadny jest argument wskazany w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji o braku konieczności ponownego pobierania prób i badania laboratoryjnego, skoro polski organ w ogóle nie przeprowadzał badań laboratoryjnych nasion z części kwestionowanej partii, która pozostała w Polsce.

W powyższym kontekście Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że do pisma – informacji [...] służby ochrony roślin skierowanego go GIORiN dołączono kserokopie: paszportu roślin o numerze [...] oraz faktury o numerze [...] z dnia 31 marca 2012 r. wystawionej przez firmę P. Sp. z o.o. do [...] podmiotu S. Na dołączonej fakturze zakupu wskazany był m.in. numer partii – [...]. Sprzedana przez spółkę P. [...] spółce S. partia nasion o numerze [...] zaopatrzona została w paszport roślin o numerze [...] (początkowo paszport zastępczy). Zgodnie zaś z art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. paszport roślin wydaje się dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, jeżeli zastosowana ocena organoleptyczna, badania makroskopowe, badania laboratoryjne lub kontrola dokumentów potwierdziły, że są one wolne od organizmów kwarantannowych i spełniają wymagania specjalne, wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 2 i 3 oraz w przepisach o nasiennictwie w zakresie wytwarzania i oceny oraz obrotu materiałem siewnym.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się również świadectwo nr [...] z Laboratorium Akredytowanego spółki P. w [...] o uznaniu materiału siewnego po ocenie laboratoryjnej dotyczące partii nasion [...]. Z powyższego świadectwa wynika, że badane nasiona uznane zostały za materiał siewny, a więc nie wykryto w nich organizmów kwarantannowych. Wątpliwości Sądu wzbudziła również okoliczność, że pochodzące z Polski nasiona fasoli odm. Laurina (w których wykryto bakterię) zostały wprowadzone do obrotu na terytorium [...] pod nazwą Aidagold. We Wspólnotowym Katalogu Odmiany Roślin Warzywnych (CCV), odmiany: Laurina i Aidagold wyszczególnione zostały jako odrębne odmiany i nie są synonimami nazw. Z informacji uzyskanej od [...] służby ochrony roślin wynika, że podczas pobierania prób inspektor [...] służby ochrony roślin został błędnie poinformowany przez przedstawiciela spółki S., że odmiana Laurina jest zarejestrowana i sprzedawana w [...] pod nazwą Aidagold. Wątpliwości wzbudził profesjonalizm prowadzonego postępowania, skoro inspektor [...] służby ochrony roślin nie był w stanie odróżnić odmian nasion.

Przywołując stanowisko organu, że w przypadku każdego wykrycia organizmu kwarantannowego, w materiale pochodzącym z innego państwa, każda służba ochrony roślin, w pierwszej kolejności przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia źródła porażenia, w tym także ustalenia czy mogło dojść do kontaminacji podczas transportu takiego materiału lub ewentualnie podczas przechowywania u nabywcy roślin/produktów roślinnych, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie wynika aby organy prowadzące postępowanie uzyskały informację od strony [...] o przeprowadzeniu takiego postępowania. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a, tj. bez wyjaśnienia w należyty sposób niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji okoliczności, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej, Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zarzucił powyższemu wyrokowi, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. na skutek błędnego przyjęcia, że:

1) organ I instancji powinien przeprowadzić badania na obecność bakterii Xanthomonas campestris pv. phaseoli, tym bardziej, że w skład nowoutworzonej partii nasion nr [...] weszły nasiona fasoli odm. Laurina z partii [...] (w której służby [...] ochrony roślin wykryły przedmiotową bakterię); możliwość taka wynika z faktu, że nowoutworzona partia nasion znajdowała się w magazynie spółki P. i była do dyspozycji organu;

2) z materiału dowodowego nie wynika, aby organy prowadzące postępowanie uzyskały informację od strony [...] o przeprowadzeniu, z uwagi na wykrycie organizmu kwarantannowego w materiale pochodzącym z innego państwa, postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia źródła porażenia, w tym ustalenia, czy mogło dojść do kontaminacji podczas transportu takiego materiału lub ewentualnie podczas przechowywania u nabywcy roślin/produktów roślinnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, który nie kwestionując sposobu postępowania organu w kwestii wzajemnego uznawania wyników badań urzędowych służb ochrony roślin, zarzucił brak dodatkowych badań materiału siewnego, który znajdował się jeszcze w magazynie Spółki oraz zarzucił brak dowodów na sposób postępowania [...] służby ochrony roślin. Podniesiono, że badania na obecność bakterii prowadzone przed wprowadzeniem nasion do obrotu obarczone są pewnym błędem statystycznym i negatywne wyniki nie dają pełnej gwarancji, że dany organizm nie występuje w badanej partii. Bakteria jest bowiem rozmieszczona nierównomiernie, a badaniu nie poddaje się całej partii, tylko próbę. Natomiast po uzyskaniu pozytywnego wyniku badania, nie prowadzi się dodatkowych badań, ponieważ fakt obecności bakterii został już potwierdzony i ewentualny negatywny wynik badania ponownie pobranej próby nie mógłby poważyć faktu wykrycia bakterii w danej partii i nie zmieniłby jej statusu partii porażonej.

Organ wskazał, że międzynarodowe standardy ISPM (nr 13, 20, 23 i 31), wydane przez Sekretariat Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin (IPPC), określają obowiązki, jakie muszą przestrzegać strony Konwencji, ale nie precyzują sposobu ich realizacji. Dlatego każdy kraj działa w ramach własnych systemów prawnych i własnych procedur. Służba państwa, z którego pochodzi porażony materiał nie może więc ingerować i żądać dokumentów oraz dowodów innych niż wynikają z prawa i procedur innego państwa. Informacje i materiały przekazane przez stronę [...] były wystarczające do podjęcia odpowiednich środków fitosanitarnych w Polsce i spełniały wymagania określone w standardach. Dlatego służba polska przyjęła, że postępowanie służby [...] przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami określonymi w międzynarodowych standardach oraz Konwencji, w tym dokonano stosownej kontroli dokumentów, tożsamości i zdrowotności przesyłki. Z tego też powodu w aktach sprawy nie ma informacji i materiałów opisujących w sposób szczegółowy wszystkie działania podejmowane przez służbę [...]. Służba ta przekazując stronie polskiej informację o wykryciu organizmu kwarantannowego w nasionach fasoli, pochodzących od polskiego podmiotu, spełniła wszystkie zasady ustalone w odniesieniu do państw członkowskich UE oraz wszystkie wymagania określone w standardach ww. Konwencji. Mianowicie zamieściła w dniu 10 maja 2013 r. informację w systemie informatycznym EUROPHYT, która to informacja już była wystarczająca do podjęcia określonych działań kwarantannowych, ponieważ spełniała założenia pkt 6 standardu ISPM nr 13. Ponadto pismem z dnia 13 maja 2013 r. przekazano organowi polskiemu dodatkowe informacje potwierdzające pochodzenie materiału siewnego, z którego pobrano porażoną próbę (dołączono fakturę sprzedaży i kserokopie paszportów roślin wydanych przez GIORiN).

Na tej podstawie strona polska uznała wynik badania służby [...] za właściwy i wiążący. Tym niemniej, mając na uwadze zastrzeżenia zgłoszone przez Spółkę, organ II instancji zwrócił się do strony [...] o dodatkowe informacje i wyjaśnienie rozbieżności dotyczącej nazwy odmiany partii nasion fasoli, z której pobrano próbę. Strona [...] wyjaśniła powód omyłkowego wskazania nazwy odmiany, z której pobrano porażoną próbę, a organ II instancji nie miał podstaw by to kwestionować. Rozróżnienie odmian roślin na podstawie nasion jest w większości przypadków niemożliwe, nawet w badaniach laboratoryjnych. Dlatego identyfikacja badanego materiału siewnego następuje przede wszystkim na podstawie innych informacji i dokumentów (numeru partii, paszportu roślin, faktury, etykiety).

Podsumowując organ wskazał, że decyzja nakładająca środki kwarantannowe została wydana na podstawie art. 6 ust. 1 i 5 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie roślin, w związku ze stwierdzeniem organizmu kwarantannowego w nasionach pochodzących od Spółki. W sytuacji zaniechania (niepodjęcia) odpowiednich działań kwarantannowych mogłoby dojść do rozprzestrzenienia się bakterii w kraju. W przypadku odstąpienia od nałożenia środków kwarantannowych organ naruszyłby przepisy ustawy o ochronie roślin i nie wywiązałby się z obowiązków Konwencji w zakresie podejmowania wspólnych i skutecznych działań na rzecz zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów szkodliwych dla roślin i produktów roślinnych, co podważyłoby wiarygodność polskiej służby ochrony roślin na arenie międzynarodowej. W niniejszej sprawie kluczowe było ustalenie tożsamości porażonego materiału i zidentyfikowanie partii nasion, które powinny podlegać odpowiednim działaniom kwarantannowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ".p.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Zarzuty skargi skupiają się na kwestionowaniu poglądu Sądu pierwszej instancji o naruszeniu przez organ przepisów k.p.a. nakazujących podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7), zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1) oraz ustalających określone wymogi co do uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3). Zdaniem organu do ww. naruszeń przepisów postępowania nie doszło, przede wszystkim z uwagi na ustalenia [...] służby ochrony roślin, która w pochodzącej od spółki P. partii nasion fasoli nr [...] wykryła bakterię Xanthomonas campestris pv. phaseoli. Bakteria ta jest organizmem kwarantannowym, zgodnie z załącznikiem nr 2 Część A Dział 2, pkt B (7) do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie zapobiegania wprowadzeniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz.U. Nr 46, poz. 272 ze zm.) i podlega obowiązkowi zwalczania w przypadku stwierdzenia jej w nasionach. Zdaniem organu okoliczność wykrycia ww. bakterii w partii nasion na terenie [...] przesądza o tym, by uznać za porażoną również partię nasion fasoli nr [...], znajdującą się na terenie Polski, utworzoną m.in. z 50 kg partii nr [...].

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 6 ust. 1 i 5, art.8 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz.U. z 2008 r., Nr 133, poz. 849 ze zm.). Zgodnie z art.6 ust.1 organizmy kwarantannowe podlegają obowiązkowi zwalczania i nie mogą być wprowadzane, przemieszczane, hodowane lub przechowywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 33 ust. 1.Jeżeli zostanie stwierdzone lub podejrzewa się wystąpienie organizmów kwarantannowych wojewódzki inspektor ustala: 1.zasięg ich występowania lub możliwego rozprzestrzenienia się lub 2. zasięg prawdopodobnego porażenia roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, lub 3. źródło infekcji, lub 4. strefy, w których powinny być podjęte działania w celu zwalczania tych organizmów lub zapobiegania ich rozprzestrzenianiu się, lub 5.rośliny, produkty roślinne lub przedmioty porażone lub podejrzane o porażenie.

Z art.8 ust.1c tej ustawy wynika, że w przypadku wystąpienia lub podejrzenia wystąpienia organizmów kwarantannowych, wojewódzki inspektor , właściwy ze względu na miejsce wystąpienia organizmu kwarantannowego, może, w drodze decyzji, na koszt podmiotu nakazać określony sposób postępowania z roślinami, produktami roślinnymi lub przedmiotami, w szczególności ich przetworzenie, przeznaczenie na paszę, konsumpcję, oczyszczenie lub odkażenie, kompostowanie, przechowywanie w określonym miejscu. Z ustępu 2 tego przepisu wynika, że organ może zakazać obrotu roślinami, produktami roślinnymi lub przedmiotami lub przemieszania ich poza określone miejsce.

Z akt sprawy wynika , że służby [...] poinformowały polskie organy ochrony roślin iż, w próbkach partii nasion fasoli sprzedanych przez spółkę P. podmiotowi z [...], Spółce S., służba ochrony roślin tego kraju wykryła przedmiotową bakterię. Z akt sprawy wynika także , że nastąpiło to w marcu 2013 r. Bezsporne jest, że część partii nasion nr [...] (50 kg), wydzielona z partii sprzedanej spółce [...], została wykorzystana do utworzenia nowej partii nasion, nr [...]. Są to w istocie jedyne ustalenia organu nie budzące wątpliwości. Organ nie wykazał natomiast, aby partia nasion nr [...], znajdująca się w magazynie spółki P., do której utworzenia wykorzystano część nasion z partii nr [...], była porażona przedmiotową bakterią. W szczególności w ogóle nie przeprowadził badań laboratoryjnych nasion z części kwestionowanej partii, która pozostała w Polsce, choć była taka możliwość.

Tymczasem sprzedana przez spółkę P. Sp. z o.o. spółce S. partia nasion nr [...] zaopatrzona została w paszport roślin o numerze [...] (początkowo paszport zastępczy). Zgodnie zaś z art. 16 ust. 4 ustawy o ochronie roślin paszport roślin wydaje się dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, jeżeli zastosowana ocena organoleptyczna, badania makroskopowe, badania laboratoryjne lub kontrola dokumentów potwierdziły, że są one wolne od organizmów kwarantannowych i spełniają wymagania specjalne, wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 2 i 3 oraz w przepisach o nasiennictwie w zakresie wytwarzania i oceny oraz obrotu materiałem siewnym. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się świadectwo nr [...] z Laboratorium Akredytowanego P. Sp. z o.o. w [...] o uznaniu materiału siewnego po ocenie laboratoryjnej dotyczące partii nasion [...]. Z powyższego świadectwa wynika, że badane nasiona uznane zostały za materiał siewny, a więc nie wykryto w nich organizmów kwarantannowych.

W tym stanie rzeczy jedyną przesłanką, na podstawie której organ stwierdził, że część kwestionowanej partii, która pozostała w Polsce jest porażona przedmiotową bakterią, były ustalenia [...] służby ochrony roślin, poczynione na podstawie testów przeprowadzonych w marcu 2013 r. na próbkach nasion znajdujących się w magazynie spółki S. na terenie [...]. Tymczasem nasiona te zostały nabyte przez spółkę [...] od spółki P. w marcu 2012 r., tj. rok przed stwierdzeniem porażenia. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji wskazał na konieczność wyjaśnienia źródła porażenia. Kwestia ta wymagała wyjaśnienia, szczególnie w świetle wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych w Polsce przed wprowadzeniem nasion do obrotu, które nie wykazały w kwestionowanej partii nasion organizmów kwarantannowych. Nie chodzi tu przy tym o kwestionowanie ustaleń [...] służby ochrony roślin, ale o wyjaśnienie ponad wszelką wątpliwość, czy część nasion z partii nr [...], która pozostała w Polsce jest porażona przedmiotową bakterią. W tym celu należało ustalić, czy bakteria ta mogła pojawić się w kontrolowanej partii nasion podczas transportu, ewentualnie podczas przechowywania na terenie [...]. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że na terenie tego kraju podczas transportu, czy też przechowywania doszło do zmieszania różnych partii nasion fasoli, a następnie zbadania próbek.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, którym dysponował Sąd pierwszej instancji, nie wynika, aby organy prowadzące postępowanie uzyskały informację od strony [...] wyjaśniającą te okoliczności.

Skarżący organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że wyniki badań przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa były negatywne i przedmiotowe nasiona zostały dopuszczone do obrotu, ale badania te obarczone są pewnym błędem statystycznym(samej metodyki badawczej) i negatywne wyniki badań nie dają pełnej gwarancji , że organizm pod kątem którego prowadzono badania nie występuje w badanej partii. Możliwa jest sytuacja, że występowanie agrofaga jest poniżej wykrywalnego poziomu, ale nie stanowi to dowodu, że jest on nieobecny w badanej partii towaru. Natomiast pozytywny wynik badania daje zawsze 100% pewności, że organizm występuje w tej próbie, a tym samym jest obecny w całej partii, z której pobrano próbę. Organ wskazał, także powołując się na złożone na rozprawie przed NSA opracowanie pt." Kwarantannowe agrofagi Europy" wydane przez Inspektorat Kwarantanny Roślin Warszawa, że nie jest możliwe przedostanie się bakterii do nasion, ponieważ patogen albo pozostaje w okrywie nasiennej ,albo też przenika do liścieni, gdy nasiona kiełkują.

Nie kwestionując fachowości i specjalistycznej wiedzy organów orzekających w tej sprawie, podkreślić należy, że przedmiotem kontroli w tej sprawie była nowa partia nasion fasoli nr [...] pozostająca na terenie Polski.

Biorąc pod uwagę, istniejące wątpliwości, co do transportu i przechowywania nasion fasoli z partii nr [...], w której służby [...] wykryły bakterię Xanthomonas campestris pv. phaseoli., uzasadnione było w tej sprawie przeprowadzenie badań laboratoryjnych partii nasion fasoli oznaczonych nr [...] przed wydaniem w tej sprawie rozstrzygnięcia tym bardziej , że konsekwencje stwierdzenia zarażenia roślin organizmem kwarantannowym są dla podmiotu odpowiedzialnego dotkliwe.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.