Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2122/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 roku skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3012/14 w sprawie ze skargi L. K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz L.K. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3012/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L.K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2008 r., działając na podstawie przepisu art. 71 ust. 1 i 4, art. 77 ust. 1 i 3, art. 78 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.. dalej "u.g.n."), wypowiedział skarżącej ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2008 r., dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 9823 m², związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] - na skutek zmiany wartości gruntu. Jednocześnie organ ustalił z dniem 1 stycznia 2009 r., nową wysokość opłaty rocznej na rzecz ww. z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na kwotę 1143,43 zł.

Skarżąca złożyła w dniu 4 kwietnia 2009 r. do SKO w [...] wniosek o uznanie powyższej aktualizacji za nieuzasadnioną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie. Podniosła, że o zmianie opłat za wieczyste użytkowanie dowiedziała się na zebraniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] i [...] , które odbyło się w dniu 28 marca 2009 r. Oświadczyła, że nie otrzymała takiej decyzji. Wyjaśniła również, że od połowy grudnia 2008 r. przebywała w L. u swojej 85 letniej matki i wróciła do W. kilka dni po Nowym Roku. Dodała również, że mieszka sama i poza nią nikt nie odbiera jej przesyłek. Nie otrzymała żadnego zawiadomienia z poczty o nadejściu przedmiotowej przesyłki. Ponadto wyjaśniła, że w grudniu 2008 r., na klatce w jej bloku wymieniono skrzynki pocztowe, co spowodowało utrudnienia przy doręczaniu przesyłek pocztowych.

Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2010 r., SKO w [...] oddaliło wniosek skarżącej o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] w obrębie [...] o pow. 9823 m² związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] jest nieuzasadnione.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżąca uchybiła 30-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, o którym mowa w przepisie art. 78 u.g.n.

Od orzeczenia SKO w [...] skarżąca wniosła sprzeciw. W związku z tym akta sprawy zostały przekazane do Sądu Rejonowego [...] w W. Sąd pismem z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt [...] zwrócił akta do Kolegium celem rozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości.

Kolegium orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r., oddaliło wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od orzeczenia Prezydenta z dnia [...] grudnia 2008 r. o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 75/13 uchylił orzeczenie SKO. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w przedmiotowej sprawie SKO naruszyło przepis postępowania - art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał również, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odniesie się do uwag poczynionych w zakresie rodzaju terminu wskazanego w art.78 u.g.n i rozstrzygnie wniosek skarżącej w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., w szczególności przepis art. 58 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę SKO w dniu [...] marca 2014 r. odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej jest uzasadnione w innej wysokości.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że w jego ocenie okoliczności podniesione przez skarżącą nie dają podstaw do przywrócenia terminu, albowiem skarżąca nie uprawdopodobniła, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie SKO w [...] podnoszone przez skarżącą okoliczności nie stanowiły trudności nie do przezwyciężenia, które mogłyby uniemożliwić złożenie w terminie ustawowym wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej jest uzasadnione w innej wysokości. W ocenie SKO skarżąca opuszczając na czas dłuższy miejsce zamieszkania mogła upoważnić inną osobę do odbioru listów i przesyłek.

Skarżąca wniosła na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Wskazał, że sprawa była już rozpoznawana przez Sąd, w konsekwencji z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") wskazania zawarte w wyroku z 17 marca 2013 r. wiązały zarówno organ jak i sąd obecnie rozpoznający sprawę. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd nakazał organowi rozstrzygnięcie wniosku stosownie do znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów k.p.a. w szczególności art. 58 k.p.a.

SKO w orzeczeniu z dnia [...] marca 2014 r. wskazało, że odmawia skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości było bezzasadne. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia SKO wyjaśniło, że okoliczności podniesione przez skarżącą nie dają podstaw do przywrócenia terminu albowiem nie uprawdopodobniła, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu skarżącej, że okoliczności podniesione przez nią we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniają, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca wskazywała, że w grudniu 2008 r. na jej klatce były wymieniane skrzynki pocztowe z czym związane były "zawirowania" w doręczaniu korespondencji. Jednak w toku trwającego kilka lat postępowania przed SKO skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego powyższą okoliczność. Sąd wyjaśnił, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jednak zainteresowany musi wykazać zaistnienie okoliczności, które uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W realiach niniejszej sprawy, dopiero wykazanie, że rzeczywiście w grudniu 2008 r. wymieniane były skrzynki pocztowe z czym mogły być związane problemy w doręczaniu korespondencji mogłoby być uznane za przesłankę uprawdopodabniającą brak winy skarżące w złożeniu odwołania w terminie. Skarżąca dopiero na etapie postępowania sądowego wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z pisma potwierdzającego, że poczta nie zawsze skutecznie doręcza awiza sądowe. Sąd na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. powyższy wniosek dowodowy oddalił. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest podstaw do dopuszczenia dowodu z przywołanego przez skarżącą pisma. Sąd oceniał bowiem legalność rozstrzygnięcia organu administracji na datę jego podjęcia. Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że skarżąca w toku postępowania, trwającego blisko 5 lat, nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie przez nią terminowi do dokonania określonej czynności nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych.

Sąd podkreślił, że stanowiąc odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 P.p.s.a., przepis art. 106 § 3 P.p.s.a., nie może być interpretowany rozszerzająco, jak również nie może być stosowany w sprzeczności z celem, do którego powołano sądy administracyjne, a którym jest kontrola legalności działalności administracji publicznej, a nie załatwianie spraw administracyjnych. Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do tak poczynionych ustaleń. W realiach niniejszej sprawy dopuszczenie dowodu wnioskowanego przez skarżącą doprowadziłoby do ponownego ustalenie stanu faktycznego sprawy, to jest ustalenia, czy zaistniały okoliczności uprawdopodobniające, że uchybienie przez nią terminowi do dokonania określonej czynności nastąpiło z przyczyn od niej niezawinionych.

Rozpoznając sprawę Sąd miał także na względzie, że jako podstawową przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżąca przywołała fakt przebywania od połowy grudnia 2008 r. w L. i powrotu do W. kilka dni po Nowym Roku. Z akt administracyjnych wynika, że przesyłka zawierająca wypowiedzenie została po raz pierwszy awizowana w dniu 16 grudnia 2008 r. a następnie w dniu 29 grudnia 2009 r., przy czym ze stempla na kopercie wynika, że odesłana została w dniu 6 stycznia 2008 r. Oznacza to, że przez okres blisko trzech tygodni możliwe było odebranie przesyłki zawierającej oświadczenie o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste.

Z twierdzeń skarżącej wynika, że opuściła ona swoje miejsce zamieszkania na okres kilku tygodni, do czego niewątpliwie miała pełne prawo. Nie można jednak uznać wyjazdu do rodziny za obiektywną, występującą bez woli strony okoliczność, która uniemożliwia dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Przepisy regulujące tak zwane doręczenie zastępcze (m. in. art. 44 k.p.a.) wprowadzone zostały dla zagwarantowania pewności obrotu prawnego i możliwości uznania za doręczoną korespondencji kierowanej czy to przez sądy czy to przez organy administracji do osób, które nie przebywają w miejscu zamieszkania czy też nie odbierają kierowanej do nich korespondencji. Przepisy te nie uzależniają skuteczności dokonanego w ich trybie doręczenia od uprzedniego poinformowania zainteresowanego, że w stosunku do niego wszczęte zostało postępowanie sądowe czy też administracyjne. Przyjęcie, że trwający kilka tygodni wyjazd stanowi okoliczność zwalniającą z konieczności odbierania korespondencji oznaczałoby zawieszenie możliwości skutecznego doręczenia jakichkolwiek pism kierowanych przez sądy czy organy administracji i podważałoby sens wprowadzenia regulacji o doręczeniach zastępczych.

Dalej Sąd podniósł, że skarżąca wskazywała, że doręczenie zastępcze miało miejsce w dniu 5 stycznia 2009 r. czyli po upływie ustawowo wskazanego terminu warunkującego skuteczność oświadczenia woli o zmianie wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Nie przesądzając w tym miejscu, czy przesyłkę awizowaną po raz pierwszy w dniu 16 grudnia 2008 r. można uznać za doręczoną dopiero z dniem 5 stycznia 2009 r., Sąd wskazał, że kwestia ta miałaby znaczenie w razie merytorycznego rozpoznania wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona.

Nadto przepisy k.p.a. nie różnicują zasad przywracania terminu w zależności od tego, czy zainteresowany uchybił terminowi do dokonania określonej czynności po odebraniu przesyłki czy też uchybił terminowi, który rozpoczął swój bieg na skutek doręczenia zastępczego.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że SKO rozpoznało jej wniosek merytorycznie i przekazało sprawę do sądu powszechnego należy mieć na względnie okoliczność (na którą zwrócił uwagę również sąd w wyroku z 17 marca 2013 r.), że sąd cywilny zwrócił do SKO akta celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Sąd podkreślił, że przywołane przez skarżącą fragmenty uzasadnienia ww. wyroku nie przesądzają kwestii, że jej wniosek o przywrócenie terminu winien zostać uznany. Sąd rzeczywiście wskazał w uzasadnieniu że przystąpienie do merytorycznego rozpoznania wniosku mogło być uznane za jego przywrócenie, jednak jednocześnie wyjaśnił obszernie, z jakich przyczyn orzeczenie z [...] października 2011 r. uznaje za naruszające art. 107 k.p.a., jak również wskazał, że SKO rozpoznając ponownie sprawę ma rozpoznać wniosek z uwzględnieniem art. 58 k.p.a.

W zaskarżonym orzeczeniu SKO jako podstawę prawną wskazano art. 58 § 1 k.p.a., to jest przepis wskazujący, kiedy możliwe jest przywrócenie terminu. Tym niemniej, zarówno z treści sentencji orzeczenia jak i z treści jego uzasadnienia wprost wynika, że organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu. W konsekwencji omyłkowe wskazanie w sentencji orzeczenia art. 58 § 1 k.p.a. nie może być uznane za uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Końcowo Sąd wskazał, że SKO określiło wydany przez siebie akt mianem "orzeczenia", wskazując w pouczeniu co do możliwości zaskarżenia, że "postanowienie" jest ostateczne w trybie instancyjnym, może jednak być zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni. Sąd nie uznał, by określenie aktu wydanego przez SKO mianem orzeczenia, przy jednoczesnym wskazaniu w pouczeniu, że "postanowienie" może być zaskarżone do sądu administracyjnego mogło być uznane za naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy. Również niesprecyzowanie w pouczeniu, że skarżącej przysługuje możliwość wniesienia skargi a jedynie poprzestanie na wskazaniu, że skarżącej przysługuje "prawo do zaskarżenia postanowienia" pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca złożyła bowiem na orzeczenie SKO skargę do Sądu, która rozpoznana została merytorycznie.

Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.:

1. mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez jego niezastsowanie, podczas, gdy orzeczenie SKO uchybia art. 78 ust. 2 u.g.n., albowiem 30-dniowy termin na złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania, a nie od dnia doręczenia wypowiedzenia co oznacza, że skarżąca w ogóle nie uchybiła terminowi na złożenie wniosku, a wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy;

W sytuacji niepodzielenia przez Sąd powyższego zarzutu zarzucono:

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zamknięcie skarżącej dostępu do sądu,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy orzeczenie SKO uchybia przepisom art. 79 ust. 3 u.g.n. i art. 80 ust. 2 i 3 u.g.n. gdyż złożony przez skarżącą wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona zastąpił pozew, w związku z czym postępowanie przed SKO zakończyło się, a orzeczenie Kolegium Utraciło moc, co oznacza, że to sąd powszechny, do którego przekazano akta sprawy był zobowiązany i właściwy do załatwienia sprawy, tj. do rozpoznania zawisłej przed nim sprawy z pozwu skarżącej w tym m. in. do zbadania czy wniosek-pozew wpłynął w terminie;

3. mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, w której Sąd winien skargę uwzględnić bowiem orzeczenie SKO wydane zostało z naruszeniem art. 77, 7 i 86 k.p.a. albowiem SKO nie zgromadziło całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy i zaniechało obowiązku podjęcia stosownych działań polegających na przeprowadzeniu dowodu z urzędu poprzez zażądanie od skarżącej przedstawienia dowodu na poparcie jej twierdzenia o tym, że w grudniu 2008 r. zostały wymienione skrzynki pocztowe i poczta miała problemy z dostarczeniem przesyłek listowych lub wystąpienia przez Kolegium do Urzędu Pocztowego nr [...] w W. o zajęcie stanowiska w sprawie,

b. art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie uzupełniającego wniosku dowodowego skarżącej podczas, gdy wniosek dotyczył dowodu z dokumentu, a przeprowadzenie dowodu było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodowało nadmiernego wydłużenia postępowania w sprawie,

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy SKO wadliwe nie zastosowało przepisu art. 58 § 1 k.p.a. zaś skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy jak również z zachowaniem terminu wniosła prośbą o przywrócenie terminu i jednocześnie dopełniła czynności, dla której określony był termin,

d. art. 153 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy WSA w Warszawie w sprawie I SA/Wa 75/13 wskazał, że można domniemywać, iż wniosek o przywrócenie terminu został rozpoznany przez SKO pozytywnie oraz wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO rozstrzygnie wniosek, w szczególności w oparciu o art. 58 k.p.a., zaś SKO zignorowało powyższe wskazania, a Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku usankcjonował ten stan,

e. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy SKO wydało orzeczenie z uchybieniem art. 107 § 1 k.p.a. albowiem pomiędzy wskazaną podstawą prawną orzeczenia tj. art. 58 § 1 k.p.a. ewidentnie brak jest związku z sentencją, jak również z treścią uzasadnienia oraz SKO błędnie ustaliło stan faktyczny co do daty złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona, wskazując na dzień 7 kwietnia 2009 r., a faktycznie był to dzień 4 kwietnia 2009 r.,

f. art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku nie na podstawie akt sprawy, a na podstawie uzasadnienia orzeczenia SKO, zawierającego błędne ustalenia faktyczne,

g. art. 156 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie odnośnie do podstawy prawnej orzeczenia SKO podczas, gdy zgodnie z treścią art. 156 § 1 P.p.s.a. Sąd może sprostować oczywistą omyłkę wyłącznie w wyroku, co spowodowało pozostawienie w obrocie prawnym błędnego orzeczenia organu administracji.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje.

Ponadto w skardze kasacyjnej wniesiono o zbadanie postanowienia Sądu I instancji wydanego na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na wynik sprawy. Nadto na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego wniosku dowodowego w postaci pisma skarżącej z dnia 21 sierpnia 2009 r. wraz z oryginałem zawiadomienia (awiza) skierowanego do Urzędu Pocztowego nr [...] w W. oraz pism sporządzonych przez ten Urząd w sprawie ustalenia nadawcy przesyłki z dnia 26 sierpnia 2009 r. i 8 września 2009 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazano argumentację odnośnie do prawidłowej, zdaniem skarżącej kasacyjnie, wykładni pojęcia "otrzymanie" wypowiedzenia w rozumieniu art. 78 ust. 2 u.g.n., konkludując, że w sprawie należało przyjąć, że skarżąca owo wypowiedzenie otrzymała 3 kwietnia 2009 r., a już następnego dnia złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona. Tym samym nie uchybiła terminowi. Dalej wywiedziono, że to sąd powszechny winien sprawę rozpoznać (art. 80 ust. 2 u.g.n.), a orzekanie przez sąd administracyjny narusza przepisy Konstytucji RP i pozbawia skarżącą prawa do dochodzenia praw na drodze procesu cywilnego. Nadto organ winien był wszechstronnie rozpatrzeć materiał dowodowy, w tym zgłoszone przez skarżącą wnioski dowodowe. Wadliwości działania organu Sąd I instancji nie dostrzegł, czym naruszył powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przebiega w dwóch fazach. W pierwszym etapie, postępowanie to jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, w drugim (jeśli do niego dojdzie) - toczy się przed sądem powszechnym, w drodze procesu cywilnego. W postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym stosuje się - na podstawie art. 78 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami - odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Ustawodawca zatem w art. 79 ust. 7 ww. ustawy wymienił enumeratywne rodzaje przepisów k.p.a., które mają odpowiednie zastosowanie w tym szczególnym postępowaniu przed organem administracji publicznej. Jeśliby bowiem ustawodawca zamierzał, by w tym postępowaniu stosowano generalnie kodeks postępowania administracyjnego to nie precyzowałby jednocześnie, jakie przepisy tego kodeksu mają w tym przypadku zastosowanie. Podanie grup przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które znajdą odpowiednie zastosowanie w postępowaniu samorządowego kolegium odwoławczego, prowadzi do wniosku, że przepisy te stanowią listę zamkniętą.

Innymi słowy, przywołany art. 78 ust. 7 o gospodarce nieruchomościami wskazuje, iż w administracyjnej fazie postępowania o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, organ administracji publicznej stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące m. in. terminów. Niezasadny jest zatem zarzut wskazujący, iż to sąd powszechny winien był rozpoznać wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej za nieuzasadnioną.

Nadto wskazać także trzeba, iż w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 75/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że pomimo, że w sądzie powszechnym toczy się sprawa z powództwa skarżącej przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezydenta [...], to tenże Sąd zwrócił akta do Kolegium celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu – tak negatywne jak i pozytywne będzie wszakże miało znaczenie dla dalszego toku sprawy cywilnej. W omawianym wyroku Sąd podał wytyczne organowi co do dalszego procedowania, wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się do uwag poczynionych w zakresie rodzaju terminu wskazanego w art. 78 u.g.n. i rozstrzygnie wniosek skarżącej w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., w szczególności przepis art. 58 k.p.a.

I tak też się stało w niniejszej sprawie. Organ po ponownym rozpoznaniu sprawy odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, uznając, iż nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu. Stanowisko to poparł Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje jednak odmienny pogląd.

Jak wynika z akt sprawy, na etapie postępowania administracyjnego, skarżąca wskazywała, że w grudniu 2008 r. na jej klatce były wymieniane skrzynki pocztowe, w związku z czym występowały problemy w doręczaniu korespondencji. W istocie skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego powyższą okoliczność. Dopiero na etapie postępowania sądowego wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z pisma potwierdzającego - jak wyraził to Sąd I instancji - że poczta nie zawsze skutecznie doręcza awiza sądowe. Sąd jednak na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. powyższy wniosek dowodowy oddalił (art. 106 § 3 P.p.s.a.) uznając, że brak jest podstaw do dopuszczenia dowodu z przywołanego przez skarżącą pisma gdyż Sąd oceniał legalność rozstrzygnięcia organu administracji na datę jego podjęcia.

Na etapie postępowania odwoławczego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w piśmie z dnia 15 maja 2017 r. skarżąca ponowiła swój wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów tj. pisma Poczty Polskiej S. A. z dnia 12 czerwca 2015 r. oraz faktury VAT nr [...] z dnia 15 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. dopuścił dowód z tych dokumentów. W ocenie Sądu odwoławczego przedstawione dokumenty uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, gdyż dowodzą, iż twierdzenia strony o wymianie na przełomie lat 2008/2009 skrzynek pocztowych są prawdziwe. Tym samym wysoce prawdopodobne jest przedstawiane przez skarżącą stanowisko, iż z uwagi na wymianę owych skrzynek mogły nastąpić czasowe problemy w doręczaniu korespondencji. Podkreślić należy, iż art. 58 K.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia braku winy po stronie osoby wnioskującej o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów przedstawionych przez skarżącą kasacyjnie, było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie przedłużało nadmiernie postępowania. Wynik uzupełniającego postępowania dowodowego miał bezpośredni wpływ na ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia. W tych konkretnych okolicznościach, należało także przyjąć, iż fakt wyjazdu skarżącej kasacyjnie na kilka tygodni z miejsca zamieszkania w okresie świąteczno-noworocznym, nie mógł mieć wpływu na ocenę przesłanki winy w uchybieniu terminu, skoro w sprawie wykazano, że w tym czasie występowały nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji w miejscu zamieszkania strony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącej kasacyjnie pozwala na przyjęcie, iż spełniła ona przesłanki wynikające z art. 58 k.p.a. do przywrócenia jej terminu do złożenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej za nieuzasadnioną bądź uzasadnioną w innej wysokości. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty w tym zakresie należało uznać za uzasadnione.

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., bez znaczenia pozostają pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 193 P.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a.