Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2053/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 art. 40 art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art.  103
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12 ust 1
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms /spr./ sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 291/11 w sprawie ze skargi A. M. i S. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2010 r.; 3. zasądza na rzecz skarżących A. M. i S. M. od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie kwotę 1047 (słownie: tysiąc czterdzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. M. i S. M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] czerwca 2010 r. udzielającą K. T., właścicielowi nieruchomości, będącemu następcą prawnym inwestorów, pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami budowlanymi, położonego w W., nr [...], działka nr [...], gm. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że istniejący obecnie budynek powstał w wyniku robót budowlanych wykonanych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. bez pozwolenia na budowę w miejsce dawnego budynku jednokondygnacyjnego z nieużytkowym poddaszem i dachem dwuspadowym wysokim, który z uwagi na zły stan techniczny w latach siedemdziesiątych został w części rozebrany. Obecny obiekt ma większą powierzchnię zabudowy o około 50 m2, w porównaniu z poprzednim. Budynek jest częściowo podpiwniczony, dwukondygnacyjny z dachem płaskim, murowany w technologii tradycyjnej, z wejściem od strony południowej podwórka. Organ stwierdził, że następcę prawnego inwestorów wiążą skutki samowoli budowlanej i zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Został on zatem zobowiązany postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., do przedłożenia określonych dokumentów, pozwalających na ustalenie, czy obiekt nie narusza przepisów prawa i czy nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Po przedłożeniu wymaganych dokumentów, organ na podstawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. udzielił właścicielowi nieruchomości pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami budowlanymi. Obiekt ten został wzniesiony zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym z okresu realizacji inwestycji. Zaświadczenie Urzędu Miejskiego w M. z dnia [...] września 2009 r. oraz pismo tego urzędu z dnia [...] stycznia 2010 r. wskazują, że dla terenu przedmiotowej inwestycji nie ma aktualnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z pisma urzędu z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, że wzniesiony obiekt "nie kolidował z ówczesnym (tj. obowiązującym w dacie zakończenia budowy) miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego". Jakkolwiek przedmiotowa działka stanowi teren rolniczy (RIVa), to jest częściowo objęta tzw. "zabudową zagrodową" w ramach działki siedliskowej, takiej samej jak sąsiednia działka skarżących, na której również znajduje się budynek. Zdaniem organu II instancji przedmiotowa inwestycja jest wyłącznie rozbudową już istniejącego budynku, a budowlany charakter tej działki został określony już wcześniej w decyzji Kierownika Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1969 r., z tego względu brak jest podstaw do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy obiekt zrealizowano z końcem lat osiemdziesiątych XX w. w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Przepis § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. dotyczy jednak usytuowania nowych budynków, natomiast w niniejszej sprawie rozbudowano już istniejący budynek, usytuowany w odległości 2 m od granicy z działką nr [...], jeszcze przed wejściem w życie tego rozporządzenia. Rozbudowa nie została dokonana w kierunku granicy z działką nr [...], lecz równolegle do niej. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie istnieją okoliczności, wskazane w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i brak jest też podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 40 tej ustawy zatem postępowanie legalizacyjne należało zakończyć decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Podstawą do jej wydania jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu,.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę, podzielił stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji. Stan faktyczny został prawidłowo ustalony, co pozwoliło przyjąć organowi, że zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego z 1974r. Obecny budynek powstał w miejsce dawnego budynku, który z uwagi na zły stan techniczny w latach siedemdziesiątych został w części rozebrany, a następnie do lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku przeprowadzono rozbudowę zwiększając powierzchnię zabudowy o około 50 m2. Wszystkie prace budowlane zakończono przed 1 stycznia 1995 r. W świetle art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły, że obiekt nie naruszał ówcześnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W czasie rozbudowy obiektu obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62). W § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia uregulowano kwestię odległości ścian budynków mieszkalnych od granicy działki. Wskazane normy w przepisach dotyczą usytuowania nowych budynków, natomiast w tej sprawie rozbudowano istniejący już budynek usytuowany w odległości 2 m od granicy z działką skarżących, a rozbudowa została dokonana równolegle do tej działki (przedłużenie już istniejącej wcześniej ściany szczytowej budynku). Inwentaryzacja budowlana i orzeczenie techniczne sporządzone przez osobę uprawnioną potwierdzają wykonanie robót budowlanych zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Natomiast otwory okienne istniały także w poprzednim budynku, a obecnie zmieniła się tylko ich ilość. Skoro w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono podstaw do nakazania rozbiórki obiektu, to trafnie zezwolono na jego użytkowanie.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), art. 3 § 1, art. 106 § 2, 3 i 5, art. 113 § 1, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., art. 7, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i 156 § 1 pkt 4 K.p.a,. Skarżący podnieśli, że ocena dopuszczalności legalizacji samowolnie rozbudowanego obiektu budowlanego winna być dokonywana w oparciu o analizę stanu prawnego istniejącego w dacie orzekania. Skarżący zarzucili, że błędnie pominięto obecnie obowiązujący porządek planistyczny. Zebrany przez organ materiał dowodowy był niewystarczający i budzący wątpliwości, a zaskarżona decyzja nie została należycie uzasadniona. Nieprzeprowadzono dowodów uzupełniających zgłaszanych na rozprawie przez skarżącego, w szczególności na okoliczność ilości otworów okiennych i sposobu ich rozmieszczenia. Sąd pominął fakt, że skarżący wielokrotnie podnosił, że w ścianie obiektu znajduje się 9 otworów okiennych, zaś zarówno uczestnik postępowania, jak i organ administracji nie byli w stanie wyjaśnić w jaki sposób otwory te mogą wpływać negatywnie na nieruchomość skarżących, przy uwzględnieniu, że obiekt został wybudowany z rażącym przekroczeniem odległości od granicy działki. Rozbudowa obiektu została dokonana w zbyt bliskiej odległości od granicy działki oraz odległości pomiędzy budynkiem skarżących a budynkiem samowolnie rozbudowanym z otworami okiennymi (odległość ta wynosi 5,20 m przez co nie spełnia norm odległościowych i tym samym stwarza zagrożenie pożarowe dla mienia skarżących). Zdatność do użytku oznacza również zrealizowanie obiektu w ten sposób, by nie naruszał on uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym właścicieli sąsiednich działek. Organy oraz Sąd zobowiązane były do sprawdzenia, czy wybudowany obiekt nie podlega przymusowej rozbiórce, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlane z 1974 r. Organ nie ustalił, czy budynek nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Skarżący podnieśli, że zgodność z przepisami przewidziana w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczy okresu realizacji budowy, zaś zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania decyzji. Ocena, czy obiekt nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla sąsiadujących budynków mieszkalnych, podyktowana powinna być zastosowaniem rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Organ nie rozważał także wielokrotnie podnoszonej przez skarżących możliwości wprowadzenia zmian lub przeróbek obiektu, zmierzających do wydania decyzji przewidzianej art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Legalizacja samowoli budowlanej nie może stawiać właścicieli nieruchomości działających zgodnie z prawem w gorszej sytuacji.

Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach, a w szczególności trafne są zarzuty naruszenia art. 37 ust. 1 w związku z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organów administracji, że kwestia legalności rozbudowy budynku mieszkalnego oraz jego dalszy byt powinny być rozważane na podstawie art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Bezspornym jest bowiem, że rozbudowa tego obiektu została dokonana bez pozwolenia na budowę w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), które w art. 103, w takich przypadkach nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych. W myśl art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy nie stosuje się art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., dotyczącego orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Do takich obiektów stosuje, w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej, przepisy art. 37 – 42 Prawa budowlanego z 1974 r.

W świetle obowiązującego, w czasie realizacji obiektu, art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce w razie stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zatem kluczowe znaczenie dla oceny kontrolowanej w sprawie decyzji ma ustalenie, czy wystąpiła któraś z przesłanek, o których mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Dopiero wykluczenie przesłanek przymusowej rozbiórki otwiera drogę do legalizacji obiektu na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., po ewentualnym dokonaniu zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego prawem.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonywały oceny, czy rozbudowany budynek mieszkalny powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, ponieważ w ocenie organów nie było to konieczne z uwagi na to, że inwestycja polegała na rozbudowie istniejącego obiektu budowlanego, a nie sytuowaniu nowego obiektu. W konsekwencji organy administracji przyjęły, że w tej sprawie nie ma znaczenia, że § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, przewidywał, że budynki mieszkalne na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki (odległość ta mogła być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych), albowiem budynek istniejący jeszcze przed wejściem w życie tego rozporządzenia, był usytuowany w odległości 2 m od granicy z działką sąsiednią, a rozbudowy dokonano równolegle do granicy działki, jako przedłużenie istniejącej wcześniej ściany szczytowej budynku. Taka wykładania Prawa budowlanego z 1974 r. i rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca

1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki została zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że stanowisko Sądu pierwszej instancji nie jest prawidłowe, gdyż nie było podstaw do zaniechania oceny, czy budynek mieszkalny powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, tylko z tego powodu, że przedmiotem inwestycji była rozbudowa istniejącego obiektu budowlanego, a nie sytuowanie nowego obiektu, zwłaszcza, że w wyniku przeprowadzonych robót budowlanych powstał w istocie zupełnie nowy obiekt o większej powierzchni zabudowy o około 50 m2, w porównaniu z poprzednim, wyższy o jedną kondygnację z innym rodzajem dachu.

Przesłanka "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) będzie spełniona wówczas, gdy samowolna rozbudowa obiektu budowlanego skutkować będzie niedopuszczalnym pogorszeniem w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej na skutek naruszenia wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W sytuacji, gdy wzniesienie obiektu budowlanego lub jego części nastąpiło niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy i powoduje, określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. pogorszenie warunków, którego nie można usunąć, organ ma obowiązek nakazać rozbiórkę. Nakaz rozbiórki obiektu nie powinien być stosowany, jeśli istnienie takiego obiektu da się pogodzić z porządkiem prawnym, który wynika z przepisów prawa budowlanego. Niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia powinno być jednak wykazane przez organ w sposób nie budzący wątpliwości.

Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 należy odczytywać w ścisłym związku z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., który upoważnia organy nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązku wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Oznacza to, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć czy źródło niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jest nierozerwalnie związane z samym istnieniem obiektu, mając przy tym na uwadze, że sporne przedsięwzięcie budowlane polegało na rozbudowie istniejącego w tym samym miejscu obiektu oraz czy istnieje możliwość zniwelowania pogorszenia warunków przez nakazanie czynności określonych w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ nadzoru budowlanego powinien uwzględnić, że skarżący upatrują pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia w wykonaniu nowych otworów okiennych od strony działki skarżących (odległość 2,20 m od granicy działki), ciągłym zacienieniu budynku skarżących, efektem czego budynek ten jest zawilgocony oraz braku dopływu światła dziennego wskutek samowolnie dokonanej rozbudowy budynku mieszkalnego niezgodnie z przepisami § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do zbadania i określenia w jaki sposób te ewentualne naruszenia można wyeliminować. W pierwszej kolejności w takim wypadku należy sprawdzić czy w sprawie istnieje możliwość przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez zmiany i przeróbki obiektu. Nakaz rozbiórki może mieć natomiast zastosowanie dopiero w sytuacji, gdy nie ma innej możliwości usunięcia zagrożeń w oparciu o art. 40 tej ustawy. Samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków nie może być utożsamiane z " niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ", które automatycznie skutkuje rozbiórką. Konieczne jednak było dokładne ustalenie jaka zabudowa powstała na działce sąsiedniej, kiedy wzniesiono na niej zabudowania oraz czy wzniesiony samowolnie obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie korzystania z działki sąsiedniej.

Przedwczesnym było zatem wydania w tej sprawie decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, bez dokonania oceny czy obiekt budowlany powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz czy możliwe jest wyeliminowanie ewentualnych naruszeń.

Odnosząc się do kwestii zgodności usytuowania budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym należy podzielić pogląd, że co do zasady badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiąże się z okresem jej realizacji, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ. Wprawdzie w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jest mowa o wybudowaniu obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, to jednak przesłanka określona w pkt 1 została sformułowana w czasie teraźniejszym. Wobec tego zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" pozwala na ocenę skutków samowoli budowlanej popełnionej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji.

Podkreślić należy, iż postępowanie prowadzone w razie stwierdzenia samowoli budowlanej nakierowane jest na przywrócenie stanu zgodności danego przedsięwzięcia z ładem architektoniczno-budowlanym. Następuje to albo poprzez zalegalizowanie samowolnie wybudowanego obiektu, albo też poprzez orzeczenie nakazu jego rozbiórki. Tym samym możliwość zastosowania właściwego trybu postępowania (orzeczenia rozbiórki czy legalizacji), w aspekcie zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi, należy odnosić do stanu aktualnego, tj. na datę rozstrzygania sprawy przez organ.

Mając na uwadze powyższe rozważania należało stwierdzić, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego (art. 37 ust. 1 w związku z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.), co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Rozpoznając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przedwczesnym było udzielenie pozwolenia na użytkowanie, bez wcześniejszych ustaleń i oceny, czy rozbudowa obiektu budowlanego powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz czy możliwe jest wyeliminowanie ewentualnych naruszeń, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody M. z dnia [...] lipca 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ powinien ustalić i ocenić, czy możliwa jest legalizacja spornego obiektu w sytuacji niezachowania, wymaganej przepisami rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, jego odległości od granicy z działką sąsiednią, mając na uwadze przede wszystkim to, czy obiekt ten powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków korzystania z działki sąsiedniej, przy uwzględnieniu kiedy i jak działka ta została zabudowana oraz ewentualnych zmian w tym obiekcie, jeżeli w ten sposób możliwe jest wyeliminowanie niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia (dokonanie takich zmian jakie proponowali właściciele działki sąsiedniej, co zostało pominięte).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 P.p.s.a.