Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 981/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Jolanta Replin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz P. G. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką E. G..

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

P. G. wnioskiem z [...] września 2020 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – E. G. (ur. [...] sierpnia 1933 r.). Do wniosku załączono orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] czerwca 2013 r. nr [...] zaliczające E. G. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, w którym wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, zaś ustalony znaczny stopień datuje się od [...] czerwca 2013 r.; oświadczenie o pozostawaniu od [...] września 2020 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz o zakresie wykonywanych nad matką czynności opiekuńczych.

Podczas przeprowadzonego [...] grudnia 2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca ma 61 lat, zamieszkuje razem z matką, która od 2011 r. ze względu na stan zdrowia wymaga wsparcia i opieki osób drugich. E. G. korzysta ze wsparcia w postaci usług opiekuńczych - dwa razy w tygodniu po 5 godzin. Poza godzinami świadczonych usług opiekuńczych opiekę nad matką sprawuje P. G., który oświadczył, że z tego powodu nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet dorywczego.

Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18-go roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25-go roku życia.

Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunku określonego ww. przepisie, ponieważ z przedłożonego orzeczenia wynika, że daty powstania niepełnosprawności matki nie da się ustalić, natomiast zgodnie z oświadczeniem strony z [...] września 2020 r. matka jest osobą niesamodzielną od 2011 r., a więc po ukończeniu wieku określonego w art. 17 ust. 1b ww. ustawy, co stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia. Prezydent zaznaczył ponadto, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazał, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednak jest to wyrok zakresowy i nie stwierdził on utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest więc uchylenie przepisu i jego brzmienie cały czas jest identyczne. Wyrok TK nie jest więc źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest nadal m.in. od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

P. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy opisał szczegółowo dokonane w trakcie prowadzonego postępowania ustalenia i wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 u.ś.r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 b u.ś.r. i zaznaczył, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18-go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25-go roku życia.

Kolegium podkreśliło, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia TK. W rozpoznawanej sprawie nie było zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednakże - w ocenie SKO w [...] - przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest w przedmiotowej sprawie fakt niespełnienia przez odwołującego innych ustawowych przesłanek do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście, zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem wskazanym w art. 17 ust. 1 osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki - pierwsza dotyczy sprawowania stałej, długotrwałej i osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, druga natomiast przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki. Z kolei obowiązek alimentacyjny według art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) oraz linie zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki).

Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że odwołujący - jako syn niepełnosprawnej, wymagającej opieki E. G. - jest osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Nie jest przy tym kwestionowany fakt, że P. G. opiekuje się niepełnosprawną matką. Jednakże - zdaniem organu - nie spełnia on kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić wyłączną przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, albowiem świadczenie to ma zrekompensować osobie sprawującej opiekę utratę dotychczas uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Zastosowanie art. 17 ust. 1 ww. ustawy wymaga zatem ustalenia nie tylko czy opieka jest faktycznie sprawowana, ale także czy jej zakres obiektywnie uniemożliwia wykonywanie lub podjęcie zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze.

Taka sytuacja - w ocenie Kolegium - w niniejszej sprawie nie zaistniała.

Organ odwoławczy wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący wspiera swoją matkę w codziennym funkcjonowaniu i otacza opieką, jednakże sprawowane opieka nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co potwierdza zebrany materiał dowodowy. W ocenie Kolegium nie można przyjąć, że wykonywane względem matki czynności wypełniają odwołującemu cały dzień w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Część czynności wykonywanych przez stronę wykazanych w trakcie postępowania (takie jak np. pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, zgłaszanie wizyt lekarskich, kupno leków) to czynności dnia codziennego, wykonywane zwykle w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby pracujące i nie są one przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia. Niektóre opisane przez stronę czynności opiekuńcze to typowe czynności świadczone względem rodziców, którzy wymagają pomocy ze względu na podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia i są niejednokrotnie wykonywane przez większość dzieci względem starszych rodziców oraz łączone z wykonywaniem pracy zawodowej.

Organ wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że sprawowana opieka winna uniemożliwiać podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a z akt sprawy wynika, że matka odwołującego nieprzerwanie od wielu lat - także obecnie - korzysta z usług opiekuńczych. Obecnie ma przyznane usługi opiekuńcze w wymiarze po 5 godzin dziennie dwa razy w tygodniu. Powyższe - w ocenie Kolegium - umożliwia odwołującemu podjęcie zatrudnienia - chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, na cześć etatu, bądź dorywczo. Ponadto z materiału dowodowego wynika, że E. G. w trakcie korzystania z usług opiekuńczych wnioskiem z [...] października 2019 r. zwróciła się o zmniejszenie wymiaru godzin opieki do 4 z 6 przyznanych dotąd godzin dziennie. Decyzją z [...] października 2019 r. zmniejszono liczbę godzin i od [...] października 2019 r. przyznano usługi w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Następnie decyzją z [...] maja 2020 r. zostały przyznane usługi opiekuńcze na okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] grudnia 2021 r. w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, zaś decyzją z [...] października 2020 r. zmieniono wymiar usług i od [...] października 2020 r. przyznano usługi w wymiarze 2 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Organ wskazał, że [...] października 2020r. P. G. w imieniu matki zwrócił się o zmianę wymiaru godzin świadczonych usług opiekuńczych i przyznanie po 5 godzin dziennie w środy i piątki. W trakcie składania wyjaśnień wskazał, że matka nie odwoływała się od decyzji zmniejszającej wymiar usług opiekuńczych i wysokości odpłatności. Nie był ponadto zainteresowany zwiększeniem godzin usług opiekuńczych.

SKO w [...] podniosło, że skoro art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze, to zakres sprawowanej przez odwołującego opieki nad matką, jak i fakt korzystania przez matkę z usług opiekuńczych przyznanych przez MOPS w [...], nie wyklucza podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - chociażby dorywczej lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako "wynagrodzenie" za świadczenie pomocy przez dziecko swoim rodzicom, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku skarżącego, który z uwagi na ciążący na nim, a wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec rodziców, ma obowiązek udzielenia matce pomocy i wsparcia.

P. G. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1b u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię przepisu polegającą na przyjęciu, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, podczas gdy Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 rozstrzygnął o niekonstytucyjności tego przepisu, skutkiem czego jest zmiana zakresu zastosowania art. 17 ust. 1b w zakresie treści w nim ujętej, albowiem zakwestionowana norma została wyeliminowana z systemu prawnego, a dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną prowadzi do nieakceptowalnego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, zaś wydanie decyzji administracyjnej na podstawie wadliwej, bo uznanej za niekonstytucyjną podstawie prawnej, musi być uznana za wadliwą;

2) przepisów prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącego.

P. G. przytaczając fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji podkreślił, że ustalenia organu II instancji są błędne, nieprawidłowe, oderwane od stanu faktycznego. Nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i stoją w sprzeczności z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi organu I instancji. Skarżący podkreślił, że matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, uznaną na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą stałej i nieprzerwanej opieki, od 4 lat jest osobą leżącą i pampersowaną, w skrajnej demencji starczej, zaś decyzją Prezydenta [...] z [...] stycznia 2021 r. od [...] lutego 2021 r. usługi opiekuńcze świadczone są w ilości 29 godzin miesięcznie, co nie daje nawet średnio jednej pełnej godziny dziennie w skali miesiąca i podjęcie pracy w takich okolicznościach jest niewykonalne. Skarżący zaznaczył, że zarejestrowany w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna nie otrzymał oferty pracy umożliwiającej podjęcie zatrudnienia, zaś organ I instancji wskazał w decyzji z [...] stycznia 2021 r., że zakres opieki wymaganej dla E. G. uniemożliwia prowadzenie aktywności zawodowej przez opiekuna w sytuacji, gdy opiekę taką sprawuje tylko jedna osoba.

Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu w postaci dokumentów:

a) zaświadczenia lekarskiego lekarza rodzinnego z [...] kwietnia 2021 r. - na okoliczność stanu zdrowia matki i konieczności sprawowania stałej opieki nad nią;

b) decyzji z [...] stycznia 2021 r. zmniejszającej wymiar usług opiekuńczych do 29 godzin miesięcznie - na okoliczność ilości godzin usług opiekuńczych przysługujących mamie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z [...] sierpnia 2021 r. skarżący wskazał dodatkowo, że przyznany wymiar opieki od [...] lutego do [...] kwietnia 2021 r. wynosił 29 godzin miesięcznie, natomiast od [...] maja 2021 r. matka skarżącego z opieki nie korzysta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2021 r., którym to rozstrzygnięciem utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wprost wynika, że wnioskujący o to świadczenie musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Niezbędne jest zatem w każdym przypadku rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego.

Bezsporną kwestią jest, że skarżący jako syn E. G., legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny i może ubiegać się o ww. świadczenie.

Ze znajdującego się w aktach orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że matka skarżącego legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Nie ustalono daty jej powstania, zaś ustalenie stopnia niepełnosprawności datuje się od [...] czerwca 2013 r.

Zdaniem organów obu instancji skarżący rzeczywiście sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną matką, lecz organ odwoławczy nie podzielając stanowiska organu I instancji co do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnosprawności E. G., uznał jednakże, że pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego nad matką, a rezygnacją przez niego z zatrudnienia albo też niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie zachodzi związek przyczynowy. Kolegium oceniło, że zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie jest przeszkodą, aby skarżący podjął aktywność zawodową choćby w niepełnym wymiarze czasu, gdyż nie jest to opieka całodobowa. Według Kolegium zakres sprawowanej opieki nie odbiega od zwykłych czynności dnia codziennego. Skarżący gotuje, podaje matce posiłki , prowadzi dom, robi zakupy oraz zapewnia matce dostęp do opieki lekarskiej jednakże powyższe nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia ponieważ tożsame czynności podejmują także pracujące osoby, które opiekują się starszymi rodzicami.

W ocenie Sądu stanowisko to nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie oraz prawidłowej wykładni mających znaczenie dla sprawy przepisów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd co do zasady nie podziela stanowiska, że osoba sprawująca opiekę nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności musi wykonywać czynności opiekuńcze przez 24 godziny na dobę. Ważne bowiem jest aby opiekun pozostawał w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Innymi słowy przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy wybiórczo oparł się na zakresie opieki wskazanej w wywiadzie środowiskowym oraz na fakcie, że matka skarżącego korzysta także z usług opiekuńczych świadczonych w ramach pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że E.G. ma obecnie 89 lat, nie jest zdolna ani do samodzielnego poruszania się ani także spożywania posiłków. Jest pieluchowana, wymaga całkowitej obsługi higienicznej, nie nawiązuje kontaktu z otoczeniem.

Powyższe okoliczności nie pozwalały zdaniem Sądu na przyjęcie, że skarżący nie wykonuje nad matką stałej opieki. Zauważyć bowiem należy, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie musi być sprawowana nieustanie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Opieka ta powinna natomiast być sprawowana zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności i mieć charakter opieki długotrwałej lub stałej (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą Sąd aprobuje i przyjmuje za własną, istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nadto, warunku "stałej lub długotrwałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie.

Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów nie sposób natomiast przyjąć, aby stan zdrowia matki skarżącego, która dodatkowo cierpi na chorobę Alzheimera, którą rozpoznano w 2011r., był na tyle dobry, a wykonywane przy niej czynności polegały na zwykłej pomocy okazywanej zwyczajowo starszym rodzicom, by mogła ona przez znaczną część dnia funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części na równoległe podjęcie pracy. Zdaniem Sądu, już z uwagi na wiek matki skarżącego jak i charakter schorzeń na jakie cierpi, nie można uznać, aby sprawowana opieka mogła być tak radykalnie skrócona, by skarżący mógł wygospodarować - jak sugeruje organ odwoławczy - dodatkowe godziny na świadczenie pracy zawodowej (choćby w niepełnym wymiarze) bez uszczerbku dla zapewniania jej jako osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, należytej opieki.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność objęcia E. G. opieką w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 29 h/ miesiąc. Słusznie wskazał skarżący w skardze, że oznacza ona pomoc, która stanowi zaledwie 1h dziennie. Zdaniem Sądu ocena zgromadzonych w aktach sprawy dowodów prowadzi do wniosku, że zapewnienie opieki adekwatnej do wieku i stanu zdrowia niepełnosprawnej matki skarżącego, faktycznie uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Bezsprzecznie zarówno z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jak i wyjaśnień skarżącego wynika wprost, że zakres właściwej i koniecznej opieki nad niepełnosprawną E. G. wymaga ciągłej, osobistej obecności osób trzecich i ich udziału we wszystkich czynnościach codziennych, które jej dotyczą. Opieka ta wymaga znacznego, stałego zaangażowania oraz pełnej dyspozycyjności i gotowości osoby opiekującej się.

Stwierdzenie zatem przez organ odwoławczy, że skarżący może pogodzić sprawowanie opieki nad matką z aktywnością zawodową jest niczym nie uzasadnioną tezą, oderwaną od zebranego w sprawie materiału dowodowego, która ponadto pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. Oznacza to, że Kolegium wydało zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Trafnie natomiast organ odwoławczy zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16).

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, uznając za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci momentu powstania niepełnosprawności nie mogła być brana pod uwagę przy orzekaniu o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko sądu wyrażone w niniejszym wyroku.