Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 850/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędzia WSA Marta Laskowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania I. M. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2007 r. orzekającej o wymeldowaniu I. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu [...] listopada 2006 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania I. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego pod w/w adresem.

I. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania w przedmiocie wymeldowania do czasu przyznania jej przez gminę mieszkania komunalnego. Wojewoda [...] w dniu [...] marca 2007 r. wydał postanowienie, w którym odmówił zawieszenia postępowania. Na skutek zażalenia I. M. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...]. Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. M. w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Kontrolując decyzję Prezydenta W. Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. (t.j. Dz. U. z 2001 Nr 87 poz. 960 ze zm.) o ewidencji ludności i dowodach osobistych - na wniosek strony lub z urzędu organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym opuszczenie to ma być trwałe i dobrowolne.

Wojewoda [...] podkreślił, że organ pierwszej instancji prawidłowo wykazał, że I. M. w wyniku realizacji wyroku eksmisyjnego otrzymała pomieszczenie tymczasowe nr [...] przy ul. [...]w W., które od 16 września 2006 r. stanowi dla niej miejsce gdzie zaspokaja wszelkie potrzeby życiowe. Natomiast lokal przy ul. [...] jest mieszkaniem komunalnym zgłoszonym przez Zarząd Gospodarowania Nieruchomościami Urzędu W. jako pustostan.

Jednocześnie organ w uzasadnieniu decyzji podniósł, iż ewidencja ludności służy rejestracji danych miejsca rzeczywistego pobytu osób, czyli wskazania stanu faktycznego, a nie prawnego. Organ podniósł, iż dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynność służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy.

Wnioskiem z dnia 21 lutego 2008 r. I. M. wniosła o uzupełnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 111 kpa odmówił uzupełnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczności związane ze stanem prawnym lokalu przy ul. [...] nie mają wpływu na spełnienie warunku określonego w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ podkreślił, że meldunek ma charakter ewidencyjno - porządkowy, którego zadaniem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego i nie rodzi uprawnień do lokalu przy zameldowaniu, nie oznacza też ich utraty przy wymeldowaniu, a podnoszone przez I. M. okoliczności -niebędące przedmiotem badania odwoławczego - nie mogą stanowić podstawy do uzupełnienia decyzji.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. M.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, iż eksmisja nie oznacza dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu i nie może stanowić przesłanki do wymeldowania. Jednocześnie skarżąca podniosła, iż prawomocna decyzja o wymeldowaniu jej z lokalu może stać się podstawą do zawarcia z inną osobą fizyczną umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., nadanie

tej osobie meldunku stałego, co jednocześnie będzie oznaczało nadanie tej osobie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dla porządku w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. o odmowie uzupełnienia decyzji wydanego na podstawie art. 111 kpa.

Stosownie do treści art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi ( § 2).

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2000 r. o sygn. akt II SA/Gd 1783/98 (ONSA 2002, nr 1, poz. 23), orzeczenie o uzupełnieniu decyzji lub o odmowie jej uzupełnienia (art. 111 kpa), inaczej niż w procedurze cywilnej (art. 351 kpc), nie ma bytu samodzielnego i pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona. Zgłoszenie żądania uzupełnienia decyzji przesuwa początek liczenia terminu wniesienia odwołania na dzień doręczenia stronie odpowiedzi (decyzji uzupełniającej albo postanowienia o odmowie uzupełnienia - art. 111 § 2 kpa).

Sąd w pełni podziela powyższy pogląd. Dalszą konsekwencją zaprezentowanej tezy jest konkluzja o braku środków zaskarżenia, jakie miałyby

służyć stronie od decyzji uzupełniającej lub postanowienia o odmowie uzupełnienia. Według art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Kpa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji. Taki wniosek wypływa nie tylko z treści cytowanego art. 111 kpa, ale także wynika z faktu, iż odpowiedzi podejmowane przez organ w tym trybie nie kończą postępowania w sprawie. Takie postanowienie podlega ocenie w trakcie kontroli instancyjnej dokonywanej na skutek wniesionego odwołania od decyzji, która objęta była wnioskiem ojej uzupełnienie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., wskutek skargi wniesionej przez I. M. Skarga wniesiona została w terminie bowiem termin do jej wniesienia "liczy" się od dnia doręczenia stronie postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji.

Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzający, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 publ. OTK-A-2002/3, stwierdzającym sprzeczność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w części wymagającej przedstawienia przy zameldowaniu potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, ewentualna utrata tych uprawnień nie może być uznana za okoliczność istotną także dla wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

W postępowaniu administracyjnym badaniu podlega zatem jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Okolicznością istotną w sprawie wymeldowania jest zatem fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.

Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem

bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W odniesieniu do skarżącej taka sytuacja nie zaistniała, bowiem opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu, w związku z wykonaniem przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...] eksmisji, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2002 r., uznać należy za dobrowolne w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 ustawy. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2005 r. sygn. II OSK 65/05, LEX nr 188693, stwierdzając, iż "opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej".

Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela. Wymieniony przepis art. 15 ust. 2 wymaga dla wymeldowania określonej osoby z pobytu stałego w lokalu spełnienia dwóch przesłanek: utraty przez tę osobę uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenia przez nią lokalu. Wiąże się to z faktem, iż stosownie do brzmienia art. 9 ust. 2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w tym lokalu. Wobec tego przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Odnosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że obie wskazane przesłanki zostały spełnione. W szczególności prawomocny wyrok orzekający eksmisję stanowił wystarczający dowód utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Wyrok ten wiąże na podstawie art. 365 § 1 kpc nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy. Sąd administracyjny nie może w konsekwencji poddawać ocenie jego trafności. W świetle wyraźnej treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych sąd administracyjny nie może też uzależniać wymeldowania od okoliczności, które spowodowały wystąpienie z powództwem o eksmisję (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. II OSK 1736/06 niepubl.) Wskazać należy również, że uprawnieniem organów ewidencyjnych nie jest ocenianie poprawności wyroków sądowych i dokonanych czynności komorniczych.

Z powyższych względów odmienne orzeczenia organów administracji publicznej doprowadziłyby w istocie do sytuacji, w której osoba eksmitowana ze swojego dotychczasowego miejsca pobytu pozostawałaby zameldowana w miejscu, w którym już przebywać nie może. Takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności

z ewidencyjno - porządkowym charakterem przepisu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Wskazać także należy, że skarżąca faktycznie opuściła przedmiotowy lokal. Opuszczenie przez skarżącą miejsca stałego pobytu nastąpiło w związku z wykonaniem przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym [...] eksmisji, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2002 r. nakazującym I. M. i E. M. opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Z akt sprawy wynika, że skarżąca przeprowadziła się po eksmisji do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Bezspornym jest, że od daty eksmisji w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje. Trwały charakter ustania pobytu skarżącej w lokalu, zdaniem Sądu, w świetle przedłożonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości. Z tego względu przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu uznać należy za spełnione.

Mając powyższe okoliczności na względzie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.