Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 744/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80. art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 4, 5b, 5f, art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 54 par. 2, art. 106 par. 1, art. 133 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 2 września 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3

w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 j.t.; dalej: "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.2003.141.1365 j.t.; dalej: "rozporządzenie"), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Organ", "Zakład", "ZUS") odmówił L. L. (dalej: "Strona", "Wnioskodawca", "Skarżący") umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2019 r. w kwocie [...]zł (tj. z tytułu składek – [...] zł, odsetek liczonych

na dzień 7 czerwca 2019 r. – [...] zł i kosztów upomnienia - [...] zł); ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2011 r. do września 2012 r., od listopada 2012 r. do kwietnia 2019 r. w łącznej kwocie [...]zł (tj. z tytułu składek – [...] zł, odsetek liczonych na 7 czerwca 2019 r. – [...] zł i kosztów upomnienia – [...] zł); Fundusz Pracy za okres od lipca 2011 r. do września 2012 r., od listopada 2012 r. do grudnia 2018 r. w kwocie [...]zł, (tj. z tytułu składek – [...] zł, odsetek liczonych

na 7 czerwca 2019 r. – [...] zł i kosztów upomnienia – [...] zł).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

L. L. w dniu 7 czerwca 2019 r. złożył do Zakładu wniosek o umorzenie należności z tytułu wymienionych na wstępie składek w całości. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że działalność gospodarczą prowadzi nieprzerwanie od 1992 r. oraz że do 2011 r., tj. do momentu powstania pierwszych zaległości, wszystkie składki opłacał regularnie i w większości na czas (również te za zatrudnianych pracowników). Wnioskodawca nadmienił także, że od 1995 r. do 2013 r. z przerwami działalność prowadziła przy jego pomocy również żona Strony. Podkreślił, że od 2007 r. żona prowadziła swoją działalność w S. , gdzie zaczęła przynosić straty, które

do chwili zamknięcia działalności kompensowane były przychodami z działalności prowadzonej w P.. Wskazał również, że od 2012 r. zaprzestał płacenia składek, ponieważ sytuacja materialna na skutek strat finansowych z działalności prowadzonej w S. spowodowała ubóstwo rodziny Wnioskodawcy, składającej się z 5 osób

- dwóch synów, córki, żony i Strony. Poinformował nadto, że w latach od 2012 r.

do 2018 r., kiedy powstały zaległości, jego starszy syn podjął i ukończył studia, córka ukończyła szkołę średnią i rozpoczęła studia, a młodszy syn jest uczniem szkoły średniej. Wnioskodawca wskazał, że średnie dochody z prowadzonej działalności w tym okresie wynosiły ok. [...] zł miesięcznie, a opłacenie składek ZUS za ten okres oznaczałoby brak jakiegokolwiek dochodu. Zaznaczył, że rodzina przetrwała dzięki pomocy rodziny i pomocy społecznej (zasiłki rodzinne, stypendia), lecz i tak dochodziło do czasowego odcięcia prądu i gazu. Wyjaśnił także, że jego średniomiesięczny dochód nadal wynosi ok. [...] zł, starszy syn jest na własnym utrzymaniu, a świadczenia z pomocy społecznej umożliwiają dalsze kształcenie dzieci i przeżycie, lecz spłata zadłużenia jest niemożliwa. Dodatkowo w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym Wnioskodawca podkreślił, że w dalszej perspektywie czasowej możliwy jest wzrost dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej oraz spadek miesięcznych wydatków ponoszony przez rodzinę - córka kończy studia i przechodzi na własne utrzymanie, młodszy syn rozpoczyna studia i możliwe są stypendia oraz praca na 1/2 etatu.

Organ, po rozpatrzeniu wniosku Strony, wydał decyzję z dnia 12 września 2019 r., nr [...], w której: na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. u.s.u.s. - odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie [...]zł (pkt 1) i na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a

i art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia - odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł (pkt 2).

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 4 grudnia 2019 r., nr [...], Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 12 września 2019 r., w zakresie pkt 2 tej decyzji.

Wskutek rozpoznania skargi wywiedzionej przez Stronę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 4 grudnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia

12 września 2019 r.

We wskazaniach Sąd podał, że w sprawie konieczna jest ponowna wnikliwa analiza i ocena możliwości umorzenia Stronie chociażby części należności

oraz rozważenie zaniechania czynności egzekucyjnych zmierzających do pozbawienia Strony pawilonu handlowego, który jest środkiem uzyskania dochodu ze źródła w postaci prowadzonej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że nie została przeprowadzona poprawnie, tj. zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., ocena wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem Organu będzie wyeliminowanie dostrzeżonych uchybień oraz prawidłowe rozważenie wniosku

na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego, tj. odnoszącego się do osobistej sytuacji Strony. Przede wszystkim zaś zadaniem Organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie. W tym zakresie odwołał się do orzeczeń innych sądów administracyjnych.

Ponadto Sąd wskazał, że prawidłowo należy zastosować art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez odpowiadające prawu sformułowanie rozstrzygnięcia, gdyż w decyzji z dnia 12 września 2019 r. wadliwie, dwukrotnie odmówiono umorzenia tej samej kwoty, tyle

że na dwóch innych podstawach prawnych, natomiast w decyzji z dnia 4 grudnia 2019 r. organ rozstrzygnął jedynie co do pkt 2., więc nie rozstrzygnął sprawy w całości.

Decyzją z dnia 30 września 2021 r., nr [...], Zakład odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2019 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2011 r. do września 2012 r. i od listopada 2012 r. do kwietnia 2019 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od lipca 2011 r. do września 2012 r. i od listopada 2012 r. do grudnia 2018 r.

W następstwie rozpoznania skargi Strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 908/21, którym uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że w kontrolowanej sprawie zaistniała wadliwość polegająca na braku należytego udokumentowania w aktach sprawy zasadniczych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych i w konsekwencji na braku możliwości weryfikacji przez Sąd poprawności tych ustaleń.

Zdaniem Sądu, analiza akt ocenianej sprawy prowadziła do wniosku,

że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia Organu, nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie (przesłanym Sądowi) materiale dowodowym. Sąd stwierdził, że w materiale dowodowym (aktach administracyjnych sprawy) brak dokumentów (dowodów), na które się ZUS powoływał w uzasadnieniu, w szczególności tych, które miały zostać pozyskane przez Organ. Akta sprawy wykonanych czynności i dokonanych ustaleń nie obrazują, co powoduje, że trafność ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy, w istocie nie jest weryfikowalna, a przez to decyzja nie poddaje się kontroli. Natomiast znajdująca

się w aktach metryka akt sprawy zaprzecza, aby Organ oparł się na dowodach sprzed "ponownego wszczęcia postępowania" z dnia 11 czerwca 2021 r.

Sąd zaznaczył przy tym, że uchylenie decyzji (z dnia 4 grudnia 2019 r. oraz z dnia 12 września 2019 r.) przez Sąd nie skutkowało koniecznością ponownego wszczynania postępowania, albowiem zostało ono już wszczęte na skutek pierwotnego wniosku Strony o umorzenie zaległości. Wyrok sądu eliminuje bowiem z obrotu uchylone decyzje,

nie eliminuje zaś wniosku o umorzenie zaległości skutkującego wszczęciem postępowania.

Niezależnie od powyższego, Sąd zgodził się z zarzutem Skarżącego, że wydając ponownie decyzję odmowną ZUS w istocie nie odniósł się do – wiążących go z mocy art. 153 p.p.s.a. – wskazań zawartych w wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20. Jednocześnie Sąd zauważył, że nawiązanie do części z tych kwestii w odpowiedzi na skargę należało uznać za spóźnione.

W zaleceniach co do dalszego prowadzenia postępowania Sąd wskazał,

że w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą Zakładu będzie uzupełnienie akt sprawy o dowody wykazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do stanu rodzinnego i majątkowego oraz sytuacji materialnej Skarżącego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kompletne akta (tj. na podstawie zebranego i dołączonego do akt kompletnego materiału dowodowego). Zasadne będzie także wykazanie okoliczności, że przeprowadzone w sprawie dowody zostały dokonane z poszanowaniem praw Skarżącego (Strony) zagwarantowanych w art. 79 i art. 81 k.p.a. Konieczne jest również odniesienie się do wskazań ww. wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20.

W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Organ wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 2 września 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu Organ przytoczył dotychczasowy przebieg zdarzeń oraz wskazał na podjęte przez Zakład czynności skierowane do Wnioskodawcy. Wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania ZUS:

1. 26 maja 2022 r. zawiadomił Stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu

oraz o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek, zaznaczając, że w razie nieprzedłożenia przez Stronę dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację materialną, wniosek zostanie rozpatrzony wyłącznie na podstawie posiadanych przez Zakład informacji. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wnioskodawca przedłożył Organowi pismo z 5 czerwca 2022 r., w którym m.in. wskazał na związanie Zakładu zaleceniami zawartymi w ww. wyrokach, zgodnie z którymi ZUS ma przeprowadzić postępowanie na wniosek z 7 czerwca 2019 r. w oparciu o dokumentację dołączoną do tego wniosku, oraz wyjaśnił, że wobec tego nie widzi celowości ani żadnej konieczności przedkładania kolejnych dokumentów, które i tak - w jego opinii

- nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu umorzeniowym.

2. 18 lipca 2022 r. wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy.

3. 3 sierpnia 2022 r. poinformował Stronę, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało zakończone i przysługuje jej prawo wglądu do akt i wypowiedzenia

się co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Z powyższego prawa Wnioskodawca nie skorzystał.

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się przedłożone przez Stronę następujące dokumenty:

- wniosek o umorzenie należności z tytułu składek z 6 czerwca 2019 r.;

- Ewidencja przychodów i rozchodów za I i II kwartał 2019 r.;

- Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 6 czerwca 2019 r.;

- Informacja o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko, z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze oraz ze sprzedaży przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych (PIT-28/A) za lata 2016-2018;

- Zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) za lata 2016-2018 oraz 2020 r.;

- Oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z 5 lipca 2019 r.;

- Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z 5 lipca 2019 r.;

- pismo Strony z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z 20 września 2019 r.;

- oświadczenie Strony o braku wniesionych żądań do sprawy z 22 października 2019 r.;

- skarga Strony do WSA w Szczecinie z 7 stycznia 2020 r.;

- pismo Strony z 15 marca 2021 r. z wezwaniem do wykonania wyroku WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 697/20;

- Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 17 czerwca 2021 r.;

- Oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis

z 17 czerwca 2021 r.;

- Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

z 17 czerwca 2021 r.;

- skarga Strony do WSA w Szczecinie z 23 października 2021 r.;

- pismo Strony z oświadczeniem z 5 czerwca 2022 r.;

- Oświadczenie COVID z 31 maja 2022 r.

Organ wskazał ponadto, że dokonał również własnych ustaleń na podstawie następujących dokumentów i dowodów:

- danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS;

- informacji z CEIDG, REGON, SUDOP, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców

oraz z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych;

- decyzji ZUS I Oddział w L. z 12 września 2019 r., nr [...];

- decyzji ZUS Oddział w B. z 5 grudnia 2019 r., nr [...];

- postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w S. Inspektoratu w P.

z 8 czerwca 2020 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i utrzymującego je w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 10 sierpnia 2020 r.;

- wyroku WSA w Szczecinie z 2 grudnia 2020 r., I SA/Sz 698/20, o oddaleniu skargi

na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S.

z 10 sierpnia 2020 r.;

- wyroku WSA w Szczecinie z 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20;

- notatki służbowej z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Zakładu z 11 sierpnia 2021 r.;

- decyzji ZUS Oddział w R. z 30 września 2021 r., nr [...];

- wyroku WSA w Szczecinie z 23 lutego 2022 r., I SA/Sz 908/21.

W dalszej części uzasadnienia Organ przeanalizował przebieg prowadzonych wobec Strony postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dotyczących egzekucji z nieruchomości), w tym w zakresie przedawnienia i wymagalności. ZUS poddał analizie również przebieg czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, w tym w zakresie dat i numerów upomnień oraz dat i numerów decyzji

za poszczególne okresy. Ocena ta przeprowadzona została w kontekście biegu terminu przedawnienia zaległości i zawieszenia tego biegu w zakresie poszczególnych okresów składkowych. I tak, Organ wskazał, że wobec dochodzonych zaległości za czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, zgodnie z zapisem art. 24 ust. 5f u.s.u.s., należy uznać wydanie przez Zakład decyzji z dnia:

- 5 lipca 2012 r. nr [...] - dotyczy zaległości za wrzesień 2011 r. (doręczonej w dniu 10 lipca 2012 r.),

- 4 czerwca 2012 r. nr [...] i nr [...] - dotyczy zaległości za październik, listopad i grudzień 2011 r. (doręczonych 11 czerwca 2012 r.),

- 22 czerwca 2012 r. nr [...] - dotyczy zaległości za styczeń, luty oraz marzec 2012 r. (doręczonej 27 czerwca 2012 r.),

- 5 lipca 2012 r. nr [...] - dotyczy zaległości za kwiecień 2012 r. (doręczonej 10 lipca 2012 r.),

- 29 października 2012 r. nr [...] i nr [...] -dotyczy zaległości za maj i czerwiec 2012 r. (doręczonych 31 października 2012 r.),

- 21 stycznia 2013 r. nr [...] i nr [...] - dotyczy zaległości za lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r. (doręczonych 23 stycznia 2013 r.),

- 9 kwietnia 2013 r. nr [...] - dotyczy zaległości za listopad 2012 r. (doręczonej 11 kwietnia 2013 r.),

- 6 lutego 2014 r. nr [...] - dotyczy zaległości za grudzień 2012 r., styczeń 2013 r. oraz grudzień 2013 r. (doręczonej 10 lutego 2014 r.),

- 24 marca 2014 r. nr [...] - dotyczy zaległości za okresy od lutego do listopada 2013 r. oraz za styczeń i luty 2014 r. (doręczonej 26 marca 2014 r.).

Organ wskazał także, że na gruncie rozpoznawanej sprawy pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o jakiej mowa w art. 24 ust. 4b u.s.u.s., było doręczenie w dniu: 17 września 2011 r. upomnień z 14 września 2011 r. o nr [...] odnośnie do zaległości wynikających ze złożonych deklaracji za lipiec 2011 r.; 28 października 2011 r. upomnień z 25 października 2011 r. o nr [...] odnośnie do zaległości wynikających ze złożonych deklaracji za sierpień 2011 r.

Natomiast dla nw. należności zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło:

- 03/2014, 05/2014 - od 4 września 2014 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 04/2014, 06/2014 - od 23 września 2014 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 07/2014, 10/2014, 11/2014 - od 2 marca 2015 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych

nr [...]),

- 08/2014, 09/2014, 12/2014 - od 27 marca 2015 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych

nr [...]),

- 01/2015, 03/2015 - od 26 czerwca 2015 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]),

- 02/2015 - od 26 czerwca 2015 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]),

- 04/2015, 05/2015, 06/2015 - od 22 września 2015 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych

nr [...]),

- 07/2015, 08/2015 - od 5 kwietnia 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 09/2015, 10/2015, 11/2015, 12/2015 - od 26 kwietnia 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych

nr [...]),

- 01/2016 - od 26 kwietnia 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 02/2016, 04/2016 - od 19 lipca 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 03/2016, 05/2016 - od 23 sierpnia 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 06/2016, 08/2016 - od 4 listopada 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 07/2016 - od 17 listopada 2016 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 09/2016 - od 12 stycznia 2017 r. (wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]),

- 10/2012 FUS - należność zabezpieczona hipotecznie; 14 kwietnia 2015 r. wydano decyzję hipoteczną, po czym dokonano wpis na hipotece nr KW [...]

Organ wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia dla ww. należności jest nadal zawieszony z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne. Z kolei, w odniesieniu

do należności za okres 12/2017 r.-08/2021 r. zaistniała okoliczność, o której mowa

w art. 24 ust. 5 u.s.u.s., tj. Zakład zabezpieczył ich spłatę poprzez wpis hipoteki

na nieruchomości oznaczonej nr KW [...] oraz [...]

Organ podkreślił przy tym, że kwestia ewentualnego przedawnienia należności była rozpatrywana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, którzy w wydanych rozstrzygnięciach (postanowienie z dnia 10 sierpnia 2020 r. i wyrok z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 698/20) stwierdzili, że należności z tytułu nieopłaconych składek są wymagalne i nieprzedawnione.

W konkluzji, wskazując na powyższe okoliczności, Zakład stwierdził, że należności nie uległy przedawnieniu.

W dalszej kolejności Zakład wskazał, że do rozpatrzenia wniosku Strony wykorzystał całą dokumentację zebraną w toku prowadzonego postępowania, w tym

– z uwagi na jej stanowisko przedstawione w piśmie z 5 czerwca 2022 r. – ostatnie złożone przez Wnioskodawcę oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 17 czerwca 2021 r. oraz pozostałą, przedłożoną przez niego i znajdującą się w aktach sprawy, dokumentację.

Odwołując się do oświadczeń Strony oraz innych dokumentów, w tym zeznań podatkowych za lata 2016-2018 oraz wpisów w ww. rejestrach i zbiorach informacji, ZUS przedstawił charakterystykę Strony oraz jej sytuację majątkową i rodzinną. W tym zakresie wskazał na zawieszenie przez Stronę z dniem 31 grudnia 2021 r. prowadzonej działalności gospodarczej, przedstawił konkretne kwoty przychodów i dochodów pozyskanych z tej działalności w latach 2016-2018 oraz w I i II kwartale 2021 r., wydatków związanych z utrzymaniem, zobowiązań pieniężnych i wartości majątku (obejmującego ruchomości i nieruchomości). Organ wskazał także na sytuację osób pozostających z Wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. jego żony M. i syna R. (lat [...]), zestawiając w tym zakresie treść oświadczeń Strony z danymi wynikającymi z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS.

Uwzględniając powołane w uzasadnieniu źródła informacji o sytuacji osobistej i majątkowej, ZUS odwołał się do przepisów prawa art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. i w tym zakresie przeanalizował materiał dowodowy i stwierdził, że Strona nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie

ww. przepisów. Zakład uznał, że wobec Strony nie zachodziły przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a określone kolejno w:

- art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., gdyż przesłanka ta nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

- art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ w stosunku do działalności Strony

nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne;

- art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Strona wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., gdyż prowadzone wobec Strony postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zdaniem Organu, który wykorzystał całą dokumentację zebraną w toku prowadzonego postępowania, w sprawie nie zachodziła również żadna z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

Analizując sprawę pod kątem wystąpienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, Organ wskazał na dane dotyczące Strony oraz jej sytuacji majątkowej

i rodzinnej i zauważył, że zadeklarowany przez Wnioskodawcę stan majątkowy

jest aktualnie niejednoznaczny, ponieważ nie udowodnił on skąd bierze środki finansowe na utrzymanie i pokrycie wydatków. Zakład podniósł, że brak kompletnego (aktualnego) materiału dowodowego nie pozwala na dokonanie faktycznej oceny sytuacji materialnej rodziny.

Organ stwierdził także brak zaistnienia przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1

pkt 3 rozporządzenia. Stwierdził, że Wnioskodawca – mimo powoływania się na problemy zdrowotne – nie udowodnił, że istnieją przeszkody w świadczeniu pracy

lub kontynuowaniu wykonywanej działalności gospodarczej ze względu na własne trudności zdrowotne (bądź członka rodziny), które uniemożliwiają zarobkowanie, a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia. Wnioskodawca nie legitymuje

się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, z którego jednoznacznie wynikałoby,

że jest całkowicie i trwale niezdolny do pracy.

Zakład doszedł także do wniosku, że analiza dokumentacji wykazała, iż w sprawie nie zaszły również, wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, przesłanki umorzenia

w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić dłużnika możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ nadmienił przy tym, że Wnioskodawca także skorzystał z ulgi w ramach tzw. tarczy antykryzysowej, albowiem: 1) otrzymał wsparcie w postaci pożyczki warunkowo umorzonej przez Starostę Powiatu [...] na łączną kwotę w wysokości [...] zł; 2) w dniach: 29 stycznia 2021 r., 3 marca 2021 r. i 7 czerwca 2021 r. udzielono mu pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19, przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o łącznej wartości brutto [...] zł; kilkukrotnie przyznano Stronie świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla osób prowadzących działalność gospodarczą

w wysokości po [...] zł.

Organ zaakcentował ponadto, że jednym z argumentów przemawiających przeciwko zastosowaniu wobec Strony umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek jest to, że zaległość, której umorzenia ubiega się, powstała w ciągu ośmioletniego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej bez realizacji elementarnych powinności w zakresie należności publicznoprawnych związanych z tą działalnością. Wnioskodawca w okresie prowadzenia działalności nie dokonała żadnej wpłaty z tytułu należnych składek za okres 07/2011 r. - 05/2019 r., nie podejmując jednocześnie żadnych starań w kierunku polubownego wywiązania się ze spłaty zadłużenia na rzec ZUS

w formie układu ratalnego. Zakład wskazał, że w badanym przypadku odmówił uwzględnienia wniosku Strony, przedkładając interes społeczny jak nadrzędny.

W końcowej części uzasadnienia Organ wyjaśnił, że – z uwagi na związanie treścią wniosku – nie mógł rozpoznać wniosku Strony w kontekście umorzenia części zadłużenia, albowiem Strona zawnioskowała o umorzenie należności z tytułu składek

w całości.

Pismem z dnia 3 października 2022 r. Skarżący złożył skargę na decyzję Zakładu z dnia 2 września 2022 r., wnosząc o jej uchylenie, z uwagi na niewywiązanie się przez Organ z zaleceń zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2021 r. i 23 lutego 2022 r.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że sprawa zainicjowana jego wnioskiem

o umorzenie zaległości trwa już 27 miesięcy a złożona skarga jest już 3 z kolei w tym przedmiocie. Skarżący podniósł, że działania Organu i odmowa umorzenia należności przyczyniają się do pogorszenia jego sytuacji materialnej, oraz że w ich następstwie: 1) został zmuszony do zawieszenia działalności gospodarczej, z powodu utraty pawilonu handlowego w drodze licytacji; 2) jego syn, student II roku [...], wyprowadził się z domu i musiał podjąć pracę; 3) małżonka Skarżącego próbuje zarabiać prowadząc działalność nierejestrową.

Skarżący wskazał, że ma 63 lata i z uwagi na obecny stan zdrowia ma problemy ze znalezieniem pracy. Zauważył, że za 2 lata osiągnie wiek emerytalny i uzyska prawo do świadczenia emerytalnego, z którego możliwe będzie dokonywania potrąceń zaległych należności. Jednocześnie zwrócił uwagę na kwestię przedawnienia spoczywających na nim zaległości oraz wskazał na zasadność i celowość częściowego ich umorzenia.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że szeroko uzasadnionym w zaskarżonej decyzji zdaniem Organu, brak jest trwałej niemożliwości zaspokojenia należności. Skarżący nie wykazał istnienia takich przesłanek

ani okoliczności, które by przemawiały za uznaniem, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Stronę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odniesieniu do argumentacji skargi, Organ wskazał, że w toku postępowania Skarżący nie poinformował ani o wyprowadzeniu się syna, ani o działalności nierejestrowanej swojej żony. Trudno zatem czynić Organowi zarzuty, że nie rozważył określonych aspektów sytuacji majątkowej Skarżącego, skoro Skarżący o tych okolicznościach nie informował, podnosząc argumenty dopiero we wniesionej

skardze. Jednocześnie Skarżący spłaca dobrowolnie zobowiązania cywilnoprawne, zatem nie sposób znaleźć uzasadnienia dla odmiennego podejścia do zobowiązań publicznoprawnych, których zaspokojenia skarżący unika już od wielu lat. Skarżący stale przy tym powołuje się na brak przychodów, zatem nie wiadomo, skąd bierze środki na utrzymanie. Skarżący posiada nadto wskazaną w decyzji nieruchomość, z której może pozyskać środki na spłatę zobowiązań. Ponadto za dwa lata Skarżący nabędzie prawo do emerytury, co również umożliwi spłatę (choćby częściową) należności. Nie sposób także pomijać okoliczności, w których doszło do powstania i narastania zadłużenia.

Organ zauważył także, że Skarżący wskazał w oświadczeniu, iż w 2018 r.

czy 2019 r. osiągał przychody w kwotach po ok. [...] tys. w skali roku, natomiast w ramach pomocy związanej COVID-19 korzystał z pomocy w postaci dotacji w kwocie [...]zł czy świadczenia postojowego [...] zł. Tym samym Skarżący z jednej strony chce korzystać z dobrodziejstw statusu przedsiębiorcy, ale z drugiej - dąży do unikania obowiązków z tym statusem związanych. Ponadto w tym samym oświadczeniu Skarżący wskazał, że jego małżonka osiąga dochody w kwocie [...]zł, a w 2022 r. Skarżący odmówił wskazania aktualnych informacji. W tych okolicznościach nie sposób zarzucać Organowi, że jakiś okoliczności nie uwzględnia, skoro organ okoliczności tych nie zna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym

w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu

i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem z 30 grudnia 2022 r. Przewodnicząca Wydziału I wyznaczyła posiedzenie niejawne w ww. trybie na dzień 2 lutego 2023 r., o czym powiadomiono Skarżącego i Organ pismami z 3 stycznia 2023 r. W pismach tych wskazano, że strona może złożyć pismo procesowe zawierające argumentację uzupełniającą uzasadnienie skargi, bądź motywy usprawiedliwiające żądanie jej oddalenia, tak aby korespondencja wpłynęła do Sądu do dnia poprzedzającego wyznaczony termin posiedzenia. Strony

nie skorzystały z powyższego uprawnienia.

Sąd wskazuje zatem, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 j.t.: dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak z kolei stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd w tak zakreślonych granicach, po dokonaniu kontroli sądowej zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 2 września 2022 r. odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W tych okolicznościach decyzja podlega uchyleniu.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że L. L. w dniu 7 czerwca 2019 r. złożył do Zakładu wniosek o umorzenie należności z tytułu wymienionych na wstępie składek w całości. Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej treści obejmuje należności

za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2019 r. (ubezpieczenia społeczne: 07/2011-04/2019; ubezpieczenie zdrowotne: 07/2022-09/2012, 11/2012–04/2019; Fundusz Pracy: 07/2011-09/2012, 11/2012-12/2018) oraz odsetki naliczone na 7 czerwca 2019 r.,

tj. na dzień złożenia wniosku.

Wskazać również należy, że zaskarżona decyzja wydana została na skutek ponownego rozpoznania sprawy przez Organ w związku z uprzednim, dwukrotnym uchyleniem przez tutejszy Sąd rozstrzygnięć Organu wydanych w sprawie ww. wniosku Skarżącego, tj. wyrokiem z 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z 4 grudnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 12 września

2019 r. zaś wyrokiem z 23 lutego 2022 r., I SA/Sz 908/21 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z 30 września 2021 r.

W pierwszym z powyższych wyroków (I SA/Sz 697/20) Sąd uznał, że w sprawie nie została przeprowadzona poprawnie, tj. zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., ocena wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia,

gdyż nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy. Sąd podał, że w sprawie konieczna jest ponowna wnikliwa analiza

i ocena możliwości umorzenia Skarżącemu chociażby części należności oraz rozważenie zaniechania czynności egzekucyjnych zmierzających do pozbawienia Strony pawilonu handlowego, który jest środkiem uzyskania dochodu ze źródła w postaci prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem Organu będzie prawidłowe rozważenie wniosku na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego, tj. odnoszącego się do osobistej sytuacji Strony. Przede wszystkim zaś zadaniem Organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie.

Z kolei w drugim z powołanych wyroków (I SA/SZ 908/21) Sąd wskazał na brak należytego udokumentowania w aktach sprawy zasadniczych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych skutkujący brakiem możliwości weryfikacji poprawności tych ustaleń

jak i brak odniesienia się do wskazań sądu zawartych w wyroku WSA w Szczecinie

z 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20. Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą Organu będzie uzupełnienie akt sprawy o dowody wykazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do stanu rodzinnego i majątkowego oraz sytuacji materialnej skarżącego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kompletne akta

(tj. na podstawie zebranego i dołączonego do akt kompletnego materiału dowodowego). Zasadne będzie też wykazanie okoliczności, że przeprowadzone w sprawie dowody zostały dokonane z poszanowaniem praw Skarżącego zagwarantowanych

w art. 79 k.p.a., art. 81 k.p.a. Konieczne jest również odniesienie się do wskazań wyroku WSA w Szczecinie z 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20.

Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący,

co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie

w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ocena prawna musi zostać

w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie

te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone

w treści uzasadnienia orzeczenia. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował

się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi jedno z głównych kryteriów kontroli poprawności nowo wydanej decyzji.

Odnosząc się zatem do ocen prawnych i wskazań zawartych w ww. wyrokach tutejszego Sądu zauważyć należy, że jednym z zasadniczych uchybień Organu, które doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji wyrokiem z 23 lutego 2022 r., I SA/SZ 908/21 był de facto brak możliwości kontroli zaskarżonej decyzji wynikający z braku należytego udokumentowania w aktach sprawy zasadniczych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. W tym też zakresie Sąd wskazał na konieczność ww. uzupełnienia akt sprawy (o dowody wykazujące okoliczności w zakresie odnoszącym się do stanu rodzinnego i majątkowego oraz sytuacji materialnej skarżącego) i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kompletne akta (tj. na podstawie zebranego i dołączonego do akt kompletnego materiału dowodowego) z poszanowaniem praw Skarżącego zagwarantowanych w art. 79 k.p.a., art. 81 k.p.a. Sąd bowiem wskazał na brak następujących dokumentów: wytworzone przez ZUS - wezwanie zawierające listę dokumentów koniecznych do przedłożenia przez skarżącego, zawiadomienie o zmianie terminu zakończenia sprawy (x2), zawiadomienie o zakończeniu postępowania, a jeżeli chodzi o materiał zawierający jakiekolwiek dane o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżącego (dokumenty złożone przez skarżącego) - formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymywaniu pomocy de minimis, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, kopia zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2020 r. PIT-28, zestawienia – kwot przychodu opodatkowanej

wg stawki.

Sądu zauważa, że Organ prowadząc sprawę ponownie pismem z 26 maja 2022 r. wezwał Skarżącego do dołączenia do wniosku wszystkich zaświadczeń o pomocy

de minimis otrzymanych w bieżącym roku oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, jeżeli dokumenty te nie były przedstawiane do poprzedniego wniosku albo oświadczenia

o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, zgodnie ze wzorem określonym w formularzu RPD (załączony) albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie, zgodnie ze wzorem określonym w formularzu RD-2 (załączony); wypełnionego "Formularza informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis", zgodnie z wzorem określonym w formularzu RFD (załączony); wypełnionego "Oświadczenia przedsiębiorców o nie naruszeniu ograniczeń, nakazów i zakazów ustanowionych

w związku z wystąpieniem stanu epidemii" (załączony) a także wskazanych dokumentów finansowych obrazujących sytuację rodzinną, materialna i majątkową. Organ wskazał ponadto, że brak przedłożenia wskazanych dokumentów będzie skutkował rozpatrzeniem wniosku wyłącznie na podstawie posiadanych przez Organ informacji,

co może mieć negatywny wpływ na wynika sprawy. Organ pouczył również Skarżącego o prawach związanych z czynnym udziałem strony w postepowaniu (wgląd w akta, zgłaszanie dowodów, przedstawianie wyjaśnień oraz wypowiedzenie się – przed wydaniem decyzji – co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań).

W odpowiedzi Skarżący oświadczył, że "nie będzie składał nowych dokumentów".

Organ pismem z 3 sierpnia 2022 r. (doręczone 8 sierpnia 2022 r.) zawiadomił Skarżącego o zakończeniu postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Ponadto Sąd zauważa, że wymienione w zaskarżonej decyzji dokumenty przedłożone przez Skarżącego znajdują się w aktach sprawy.

Sąd uznał jednak, że choć Organ wykonał ww. zobowiązanie Sądu w zakresie uzupełnienia ww. materiału dowodowego (biorąc uwagę okoliczność odmowy przez Skarżącego przedłożenia dokumentów na wezwanie z 26 maja 2022 r. i pouczenie

o skutkach braku wykonania tego wezwania) to jednakże Organ ponownie dopuścił

się uchybień przepisom postępowania, które wskazane zostały w powyższym wyroku

w zakresie braku należytego udokumentowania w aktach sprawy zasadniczych

dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Przypomnieć zatem należy, że w powyższym wyroku Sąd zobowiązał Organ do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o kompletne akta (tj. na podstawie zebranego i dołączonego do akt kompletnego materiału dowodowego).

Wskazać bowiem należy, co zostało już wyrażone w ww. wyroku z 23 lutego

2022 r., I SA/SZ 908/21, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok

po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Tylko, więc kompletne akta administracyjne przekazane sądowi przez organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, dają sądowi możliwość wszechstronnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a w szczególności dokonania należytej oceny, czy kontrolowany akt oraz poprzedzające go postępowanie, nie naruszają prawa, w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. W konsekwencji uznać należy, że brak kompletnych akt sprawy (pełnego materiału dowodowego będącego podstawą podjętego przez organ administracji rozstrzygnięcia) uniemożliwia sądowi przeprowadzenie kontroli decyzji objętych skargą. Skoro bowiem obowiązkiem organu administracji jest przekazanie sądowi kompletnych akt administracyjnych sprawy wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 P.p.s.a.), to nie jest rolą sądu poszukiwanie dokumentów będących podstawą rozstrzygnięcia organu lub też, orzekanie w oparciu o materiał dowodowy, który nie został sądowi administracyjnemu przedstawiony (por. wyrok WSA w Krakowie z 13 stycznia 2022 r., I SA/Kr 1242/21).

Naruszenie określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę zakwestionowania rozstrzygnięcia sądu administracyjnego np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 P.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 23 lutego 2022 r., III OSK 2954/21; 26 maja 2010 r., I FSK 497/09; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2009, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie IV, s. 684).

W kontrolowanej sprawie, Sąd ponownie stwierdził wadliwość skutkującą uchyleniem zaskarżonej decyzji polegającą na ponownym braku należytego udokumentowania w aktach sprawy zasadniczych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych i w konsekwencji braku możliwości weryfikacji poprawności tych ustaleń.

Jak już wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 23 lutego

2022 r., I SA/SZ 908/21 stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tylko więc kompleksowe zebranie materiału dowodowego, jego należyte udokumentowanie

i wszechstronna ocena – mogą świadczyć o poprawnym ustaleniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Tymczasem w ocenianej sprawie, z uwagi na braki w zawartości akt administracyjnych, Sąd ponownie nie był w stanie zweryfikować trafności kluczowych ustaleń fatycznych organów, które legły u podstaw wydanych decyzji. Zwrócić bowiem należy uwagę, że zasadniczym powodem kontrolowanego rozstrzygnięcia

(zgodnie z uzasadnieniem decyzji) ponownie były ustalenia poczynione w oparciu

o materiał dowodowy przedłożony przez Skarżącego (zawarte w aktach) oraz przez sam Organ (szczegółowo przywołane i zidentyfikowane w części opisującej stan faktyczny sprawy). Na podstawie przedstawionego przez ZUS materiału dowodowego zapadło rozstrzygnięcie ponownie odmawiające wnioskowanego umorzenia należności z tytułu składek. Jak bowiem wskazał w uzasadnieniu decyzji ZUS "zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazuje przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zaległości z tytułu składek". Ponadto odnosząc się do braku przedawnienia składek objętych zaskarżoną decyzją Organ uznał, że należności

te nie uległy przedawnieniu, powołując się m.in.: na wyrok WSA w Szczecinie z 2 grudnia 2020 r, I SA/Sz 698/20 oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego;

na zabezpieczenie spłaty należności za okres 12/2017-08/21 poprzez wpis hipoteki

na nieruchomości oznaczonej nr KW [...] oraz [...]; wydanie przez Zakład decyzji wskazanych na str. 17 i 18 zaskarżonej decyzji; doręczenie upomnień wskazanych na str. 19 zaskarżonej decyzji; wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wskazane na str. 19 i 20 zaskarżonej decyzji.

Analiza akt ocenianej sprawy prowadzi natomiast do wniosku, że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia ZUS, nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie (przesłanym Sądowi) materiale dowodowym. Dostrzec należy bowiem, że wśród dokumentów przekazanych

za odpowiedzią na skargę nie znalazły się dokumenty powołane w decyzji a istotne dla rozstrzygnięcia, w tym w zakresie przedawnienia należności, o umorzenie których wnosił Skarżący. Wskazać bowiem należy, że w aktach sprawy, choć zgromadzono dokumenty powołane w decyzji i przedłożone przez Skarżącego to jednak nie znalazły

się w nich m.in. następujące dokumenty zgromadzone przez Organ: informacje z CEIDG, REGON, SUDOP, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych; postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w S. Inspektoratu w P. z 8 czerwca 2020 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i utrzymującego je w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 10 sierpnia 2020 r. oraz dokumenty powołane przez Organ na okoliczność istnienia (braku przedawnienia) należności objętych zaskarżoną decyzją.

Odnosząc się bowiem do przedawnienia należności, których umorzenia odmówiono zaskarżoną decyzją wskazać ponownie należy, że należności te obejmują okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2019 r. (ubezpieczenia społeczne: 07/2011-04/2019; ubezpieczenie zdrowotne: 07/2022-09/2012, 11/2012–04/2019; Fundusz Pracy: 07/2011-09/2012, 11/2012-12/2018) oraz odsetki naliczone na 7 czerwca 2019 r.,

tj. na dzień złożenia wniosku.

Wymaga zatem w tym miejscu wyjaśnienia, że zgodnie z przepisem

art. 28 u.s.u.s., instytucja umorzenia ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje należność, znana jest jej wysokość i ta wysokość nie jest sporna. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych od niej należności. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją.

Powyższe jest wyrazem przyjęcia poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyrokach z 14 stycznia 2021 r., I GSK 1569/20 i z 7 września 2021 r.,

I GSK 171/21, zgodnie z którym w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności

z tytułu składek sądy administracyjne mają obowiązek skontrolowania postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek, tj. czy postępowanie to posiadało swój przedmiot, czy składki te istniały podczas procedowania przez Zakład w przedmiocie ich umorzenia. Obowiązek kontroli decyzji przez sąd pod kątem jej przedmiotowości wynika z powinności Zakładu, procedowania w przedmiocie umorzenia należności

z tytułu składek w stosunku do składek, które na dzień podjęcia decyzji w zakresie umorzenia nadal istnieją. W innej sytuacji doszłoby do prowadzenia postępowania, które byłoby bezprzedmiotowe. Warunkiem koniecznym prowadzenia postępowania

w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest ich istnienie. Ustalenie,

że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zatem Zakład w pierwszej kolejności winien zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy

w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić

ich umorzenia. Zatem w granicach sprawy administracyjnej dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, rozpoznawanej na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a także

§ 3 ust. 1 ww. rozporządzenia dotyczącego umarzania należności z tytułu składek, mieści się kontrola przedawnienia tych składek. Tylko bowiem istnienie należności z tytułu składek pozwala na merytoryczną ocenę przesłanek umorzenia. W przypadku ich przedawnienia postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Wskazać zatem należy, że Organ zasadnie wziął pod uwagę zmiany ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzone ustawą

z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Prawidłowo organ wskazał, że z dniem 1 stycznia 2012 r. - na podstawie art. 11 pkt 1

lit. a ustawy o redukcji, zmieniającego art. 24 ust. 4 u.s.u.s - okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne został skrócony z 10 do 5 lat. Z uwagi na fakt, iż bieg przedawnienia części spornych należności składkowych (tj. do 11/2011) rozpoczął

się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia kwestii przedawnienia w tym zakresie kluczowe znaczenie miał art. 27 ustawy o redukcji, regulujący zagadnienia intertemporalne. Zgodnie z ust. 1 art. 27, do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. A zatem w odniesieniu do najstarszej należności objętej zaskarżoną decyzją tj. składki za lipiec 2011 r., która powinna

być opłacona do 11 sierpnia 2011 r., według "starych" przepisów, bieg terminu zakończyłby się 11 sierpnia 2021 r., a stosując nowe przepisy bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i zakończyłby się z dniem 1 stycznia 2017 r. A zatem

w odniesieniu do należności składkowych za okres od lipca 2011 r. do listopada 2011 r. względniejsze dla Skarżącego jest zastosowanie "aktualnych" przepisów, co oznacza,

że należności te uległyby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r. W odniesieniu

zaś do pozostałych należności zastosowanie znajdzie przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s.

w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.

W rozpoznawanej sprawie organ powołał się na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych ww. decyzją (m.in. art. 24 ust. 5f, art. 24

ust. 5b u.s.u.s.) wskazując na wydanie i doręczenie decyzji (wskazanych na stronach

17 i 18 zaskarżonej decyzji), podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, tj. doręczenie upomnień wskazanych na stronie

19 zaskarżonej decyzji, na wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych (wskazane na stronach 19 i 20 zaskarżonej decyzji),

na zabezpieczenie spłaty należności za okres 12/2017 – 08/2021 poprzez wpis hipoteki na nieruchomości oznaczonej nr KW [...] oraz [...] oraz wyrok WSA w Szczecinie z 2 grudnia 2020 r. I SA/Sz 698/20, którym stwierdzono brak przedawnienia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Sąd wskazuje, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia, w jakiej wysokości należności istnieją i czy odsetki za zwłokę zostały określone w sposób prawidłowy, skoro brak jest w treści decyzji analizy dotyczącej okresu przedawnienia, która znajduje oparcie i wynika z dokumentów źródłowych. Tymczasem, w aktach administracyjnych powinny znaleźć się dokumenty obrazujące tok powoływanych przez Organ ww. czynności, w tym dotychczasowego przebiegu postępowania egzekucyjnego, daty jego wszczęcia, a przede wszystkim dokumenty świadczące o zawieszeniu albo przerwaniu biegu terminu przedawnienia należności odnośnie do poszczególnych składek. Powyższe uchybienia uniemożliwiają sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy część należności w dacie wydania decyzji nie uległo przedawnieniu.

W konsekwencji ponownie uznać należy, że brak kompletnych akt sprawy (pełnego materiału dowodowego będącego podstawą podjętego przez organ administracji rozstrzygnięcia) uniemożliwia sądowi przeprowadzenie kontroli decyzji objętej skargą. Skoro bowiem, jak powyżej wskazano, obowiązkiem organu administracji jest przekazanie sądowi kompletnych akt administracyjnych sprawy wraz

ze skargą i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 P.p.s.a.), to nie jest rolą sądu poszukiwanie dokumentów będących podstawą rozstrzygnięcia organu lub też, orzekanie w oparciu

o materiał dowodowy, który nie został sądowi administracyjnemu przedstawiony

(por. wyrok WSA w Krakowie z 13 stycznia 2022 r., I SA/Kr 1242/21).

Sąd wprawdzie zauważa, że znany jest mu z urzędu prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 2 grudnia 2020 r. I SA/Sz 698/20, na który powołał się Organ stwierdzając, że "kwestia ewentualnego przedawnienia należności była rozpatrywana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu

z 10 sierpnia 2020 r. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2020 r.

( sygn. akt I SA/Sz 698/20) stwierdzili, że należności z tytułu nieopłaconych składek

są wymagalne i nieprzedawnione" - jednakże podkreślić należy, że zakres tego wyroku nie pokrywa się z zakresem należności objętych zaskarżoną decyzją. W powyższym wyroku Sąd uznał, że "zasadnie odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o wskazane na wstępie tytuły wykonawcze, dotyczące należności składkowych za okresy od lipca 2011 r. do września 2012 r. oraz od listopada 2012 r. do lutego 2014 r. Wbrew bowiem twierdzeniom Skarżącego, w sprawie nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności składkowych". Natomiast z zaskarżonej decyzji wynika, że obejmuje ona należności za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2019 r. (ubezpieczenia społeczne: 07/2011-04/2019; ubezpieczenie zdrowotne: 07/2022-09/2012, 11/2012–04/2019; Fundusz Pracy: 07/2011-09/2012, 11/2012-12/2018)

oraz odsetki naliczone na 7 czerwca 2019 r., tj. na dzień złożenia wniosku).

Stwierdzić zatem należy, że kwestia przedawnienia nie została należycie wyjaśniona do czego zobowiązuje art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że zaskarżona decyzja dotyczy nie kwestii błahych,

bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jej elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych

do przeżycia (por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06).

W tym zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uchybienie to zaś powoduje, że zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądowej, albowiem nie jest wiadomym czy i które składki były wymagalne na dzień rozstrzygania sprawy przez organ.

Dostrzegając wskazane uchybienia, wynikające z braku należytego ustalenia

i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ, ustali daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczy termin przedawnienia każdej z nich, ustali, czy zaszły okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły i włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty świadczące

o zawieszeniu bądź przerwaniu biegu terminu przedawnienia składek. Ponadto Organ również z pozostałym zakresie wskazanym w niniejszym wyroku uzupełni materiał dowodowy w odniesieniu do dokumentów pozyskanych przez Organ i wymienionych

w zaskarżonej decyzji a odnoszących się do sytuacji Skarżącego. Dopiero

tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności uwzględniając - z mocy art. 153 p.p.s.a. - wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 14 stycznia 2021 r., I SA/Sz 697/20 i z 23 lutego 2022 r., I SA/Sz 908/21 w tym zakresie, tj. prawidłowego rozważenia wniosku na tle zindywidualizowanego stanu faktycznego i dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie. W tym stanie sprawy rozstrzygnięcie co do zasadności umorzenia jest przedwczesne, albowiem – jak wskazano powyżej - wysokość należności z tytułu składek może mieć zasadnicze znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi (na ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych od niej należności).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał, z uwagi na fakt, iż Skarżący

– w myśl art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. – z mocy ustawy był zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i nie był w niej reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).