Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 340/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,8,9,61
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 5,2 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant referent stażysta Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] stycznia 2016 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. odmawiającą potwierdzenia T. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie nieruchomości należących do M. G., położonych w miejscowości R. P. ([...]), gmina [...], powiat [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Pismem z 28 grudnia 2008 r., złożonym w [...] Urzędzie Wojewódzkim w dniu 30 grudnia 2008 r., T. R. zwrócił się o odszkodowanie z tytułu mienia pozostawionego na Wschodzie, znajdującego się obecnie na terenie [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że nieruchomość stanowiąca wyłączną własność jego matki H. R., z domu G., zmarłej w 1942 r. położona była na [...], gmina N. i wskazał składniki tej nieruchomości: [...] ha gruntu oraz dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze.

Pismem z 15 czerwca 2011 r. wnioskodawca przesłał poświadczone notarialnie kopie oświadczenia świadków złożonych przed Konsulem RP w Republice [...] z 14 lipca 2010 r.: K. Y. oraz Y. H., zgodnie z którymi H. R. z domu G. posiadała w miejscowości R. P., gmina N., powiat S., województwo [...], grunty o powierzchni [...] ha. Świadkowie zeznali także, że M. G. (matka H.) miała również majątek w [...], gmina N. o powierzchni [...] ha.

Wnioskodawca złożył do organu I instancji kopię wizy wydanej przez Konsulat Generalny RP w L. w 1966 r. jako dokument potwierdzający jego powrót do kraju w 1966 r. W aktach sprawy (k.138) znajduje się również kopia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2009 r. stwierdzająca, że T. R. posiada obywatelstwo polskie (k. 55).

W dniu 10 czerwca 2013 r. Wojewoda [...] zwrócił się do świadków: K. Y. oraz Y. H. o pisemną odpowiedź na 27 pytań dotyczących położenia, wielkości i stanu nieruchomości w miejscowości R., gmina N., powiat [...] oraz okoliczności ich pozostawienia przez H. R. (k. 185). Z udzielonych odpowiedzi wynika, że M. G. (matka H. R.) była właścicielką następujących nieruchomości w gminie N.: lasu, łąk oraz zabudowań, łącznie [...] ha. Z pisma Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w M. Wydział Konsularny z 25 października 2013 r. wynika, że świadkowie złożyli przed Konsulem odpowiedzi w formie pisemnej, po potwierdzeniu ich tożsamości i własnoręczności podpisów.

Pismem z 30 lipca 2013 r. T. R. przesłał do organu I instancji kolejne dokumenty związane z majątkiem położonym w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...] oraz dokumenty potwierdzające posiadanie majątku w miejscowości R. P. (k. 205). Wśród przesłanych dokumentów znajdują się m.in.: 1. uzyskane z [...] Centralnego Archiwum Państwowego dokumenty dotyczące majątku w miejscowości R. ([...] ), przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego, zgodnie z którymi "Rejestr (bez daty; sprawa z 1937 r.) gospodarstw z ziemią powyżej [...] ha powiatu [...] ([...]), w którym wpisana jest G. (G.) M. (M.), która posiadała [...] ha ziemi uprawnej ("użytki rolne"), [...] ha lasu i ziemi nieużytecznej w gospodarstwie [...] gminy [...] (k. 192); 2. rejestr imienny (bez daty; sprawa z 1938 r.) gospodarstw z ziemią powyżej 50 [...] powiatu [...] ([...]), w którym wpisana jest G. (G.) M. (M.); w rubrykach "Miejscowość" i "Ilość ha" odpowiednio wpisano "[...] " oraz "[...]" ("[...]" skreślono, obok czerwonym atramentem wpisano "[...]"; nazwisko, imię, nazwy miejscowości- tak w dokumentach; dokumenty w języku polskim)." (k. 192); 3. kopia wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z [...] sierpnia 1926 r. (sprawa Nr [...]), zgodnie z którym do M. G. należał folwark [...] (k. 200).

Pismem z 27 listopada 2013 r. G. K., działając w imieniu T. R., wniosła do organu I instancji prośbę o wydanie decyzji częściowej dotyczącej rekompensaty za majątek pozostawiony przez M. G. oraz o zawieszenie postępowania dotyczącego rekompensaty za majątek pozostawiony przez H. R. (k. 255).

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2014 r. zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku T. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez H. R. w miejscowości [...], gmina N., powiat [...], tj. poza obecnymi granicami

Rzeczypospolitej Polskiej (k. 354).

Decyzję z tego samego dnia Wojewoda [...] (k. 357) odmówił T. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie do 31 grudnia 2008 r. nie został złożony wniosek dotyczący rekompensaty za mienie pozostawione przez M. G. w miejscowości R., gmina [...], powiat [...]. W ocenie Wojewody z wniosku T. R. z 30 grudnia 2008 r. wynika jednoznacznie, że dotyczy on innej nieruchomości, tj. nieruchomości stanowiącej byłą własność H. R., położonej w miejscowości W., gmina N., powiat [...], podczas gdy nieruchomość pozostawiona przez M. G. i będąca jej własnością w dniu 1 września 1939 r. była położona w miejscowości R., gmina N., powiat [...].

Na skutek odwołania T. R. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] grudnia 2014 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] października 2014 r. w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. Organ odwoławczy wskazał, że konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia relacji pomiędzy nieruchomościami wchodzącymi w skład majątku W., wymienionymi w treści wniosku, a nieruchomościami położonymi w R., poprzez jednoznaczne określenie wzajemnego położenia tych nieruchomości. W ocenie organu II instancji konieczne jest również ustalenie właścicieli objętych wnioskiem nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., przy czym ustalenia w tym zakresie powinny obejmować skutki czynności prawnych dokonanych za życia M. G. i jej córki H. R., jak również skutki spadkobrania po zmarłej w 1942 r. M. G.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. po raz kolejny odmówił T. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty w zakresie nieruchomości należących do M. G., położonych w miejscowości R., gmina N., powiat [...]. W uzasadnieniu organ I instancji zaznaczył, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wskazanym w decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] grudnia 2014 r. oraz podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko stwierdzając, iż rozszerzenie żądania zdefiniowanego we wcześniej złożonym wniosku po dniu 31 grudnia 2008 r. jest niedopuszczalne.

Od decyzji tej odwołanie wniósł T. R.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję – wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2016 r. – Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zachowanie terminu z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090; dalej: ustawa z 8 lipca 2005 r.) jest warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa. Wygaśnięcie roszczenia o potwierdzenie prawa do rekompensaty oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. jest przepisem prawa materialnego. Nie stosuje się do niego zatem instytucji przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.), która jest instytucją procesową i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych.

Z ustalonego przez Ministra Skarbu Państwa stanu faktycznego wynika, że pierwszy wniosek w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty T. R. [...] złożył pismem z 30 grudnia 2008 r. Zwrócił się w nim o rekompensatę za mienie pozostawione na Kresach Wschodnich, znajdujące się obecnie na terenie [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że nieruchomość stanowiąca wyłączną własność jego matki H. R. z domu G., zmarłej w 1942 r., położona była na [...], gmina N., powiat [...], województwo [...] i wskazał składniki tej nieruchomości: [...] ha gruntu oraz dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze.

Następnie, pismem z 27 listopada 2013 r. G. K., działając w imieniu T. R., wniosła do organu I instancji prośbę o wydanie decyzji częściowej dot. rekompensaty za majątek pozostawiony przez M. G. oraz o zawieszenie postępowania dot. rekompensaty za majątek pozostawiony przez H. R. (k. 255). Organ odwoławczy wyjaśnił, że złożony przez stronę wniosek można było rozszerzyć co do jego zakresu przedmiotowego do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone we wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zdaniem Ministra pierwotny wniosek strony był jasny, określał położenie majątku na [...] i osobę właściciela – H. R., a w związku z tym nie wymagał doprecyzowania. Z wniosku tego nie wynika, że dotyczył on również innego majątku, w tym tego położonego w R., stanowiącego własność M. G.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa stanowisko Wojewody [...] zawarte w decyzji z [...] listopada 2015 r. jest słuszne.

Zdaniem organu odwoławczego pierwotny wniosek z 30 grudnia 2008 r. oraz kolejny wniosek z 27 listopada 2013 r. dotyczą dwóch różnych majątków. Powyższe potwierdza szczegółowa treść pierwszego wniosku, w którym strona explicite wskazała właściciela mienia pozostawionego – H. R., obszar gruntu – [...] ha, za który ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty oraz miejsce położenia majątku – [...]. Wniosek zaś z 27 listopada 2013 r. dotyczył innego majątku położonego w R., którego pierwotnym właścicielem była M. G. Fakt, że kolejny wniosek strony dotyczy innej nieruchomości, potwierdziła również strona postępowania wskazując w piśmie z 30 września 2015 r. na istnienie dwóch majątków: "Z informacji, które pozyskałem od dalszej rodziny, a także od świadków (...) oba majątki pozostawały jednak w ścisłym związku i współpracowały ze sobą (...) Na bardzo silne związki funkcjonalne wskazuje także odległość miedzy majątkami wynosząca około [...] km". Również w protokole przesłuchania z 2 września 2015 r. (k. 421) T. R. wskazał na istnienie dwóch majątków: "Kiedy pierwszy raz składałem wniosek o rekompensatę nie wiedziałem, że były dwa majątki".

Z akt sprawy wynika również, że przed 31 grudnia 2008 r. strona nie żądała potwierdzenia prawa do rekompensaty za majątek położony w R., jak i nie przedkładała dokumentów dotyczących tej nieruchomości.

Nie jest możliwe skuteczne rozszerzenie wniosku po dniu 31 grudnia 2008 r. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2013 r., I OSK 594/12, "Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło."

T. R. wnioskiem z dnia 27 listopada 2013 r. dokonał nieskutecznego rozszerzenia żądania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty o pozostawioną przez Panią M. G. nieruchomość położoną w miejscowości R., gmina N., powiat [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do odwołania Minister wskazał na formalną wagę dokumentów dotyczących powierzchni nieruchomości pozostawionych w R., uzyskanych z [...] Centralnego Archiwum Państwowego, zgodnie z którymi: "Rejestr (bez daty; sprawa z 1937 r.) gospodarstw z ziemią powyżej [...] ha powiatu [...], w którym wpisana jest G. M., która posiadała [...] ha ziemi uprawnej ("użytki rolne"), [...] ha lasu i ziemi nieużytecznej w gospodarstwie [...] gminy N. (k. 192); Rejestr imienny (bez daty; sprawa z 1938 r.) gospodarstw z ziemią powyżej [...] ha powiatu S., w którym wpisana jest G. M.; w rubrykach "Miejscowość" i "Ilość ha" odpowiednio wpisano "[...]" oraz "[...]" ("[...]" skreślono, obok czerwonym atramentem wpisano "[...]"; nazwisko, imię, nazwy miejscowości - tak w dokumentach; dokumenty w języku polskim)." (k. 192). Powyższe dokumenty wskazują właścicielkę majątku R. – M. G., a także rodzaj i powierzchnię pozostawionych w tej miejscowości nieruchomości.

Wbrew także twierdzeniom zawartym w odwołaniu, zdaniem Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] zebrał wystarczający materiał dowodowy potrzebny do wydania decyzji co do istoty sprawy, a w związku z tym organ I instancji nie naruszył art. 7 oraz art. 77 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego błędne jest twierdzenie pełnomocnika strony, że wniosek z 30 grudnia 2008 r. dotyczył obydwu nieruchomości, ponieważ stanowiły one funkcjonalną całość. O zakresie postępowania decyduje wnioskodawca w podaniu o wszczęcie postępowania. Ustawa z 8 lipca 2005 r. dopuszczała możliwość modyfikacji tego zakresu ale tylko do dnia 31 grudnia 2008 r. Fakt funkcjonalnego oraz gospodarczego związania obydwu majątków nie ma zatem wpływu na zakres wniosku, z uwagi iż były one własnością innych osób i położone były w innych miejscowościach.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z 14 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. R.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie polegające na:

- błędnym uznaniu, iż wniosek o ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej mienia pozostawionego w miejscowości R. P., gmina N., został złożony po terminie, podczas gdy takowy wniosek został złożony z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.,

- błędnym uznaniu, iż wniosek złożony w dniu 30 grudnia 2008 r. nie dotyczył mienia pozostawionego w miejscowości R. P., a wyłącznie mienia pozostawionego w miejscowości W.,

- błędnym uznaniu, iż pismo z 27 listopada 2013 r. stanowi nowy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, podczas gdy pismo to stanowiło wyłącznie prośbę o przyśpieszenie sprawy,

- bezzasadnym przyjęciu, że majątek położony w miejscowości R. P. stanowił odrębną nieruchomość od majątku pozostawianego w miejscowości [...], podczas gdy z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z zeznań świadków jak i oświadczenia wnioskodawcy jednoznacznie wynika, iż obie nieruchomości stanowiły funkcjonalną całość,

- wybiórczym przywoływaniu zeznań wnioskodawcy;

2. naruszenie art. 11, art. 15 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ odwoławczy do konkretnych i mających istotne znaczenia w sprawie zarzutów odwołania.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd generalnie podziela stanowisko Ministra Skarbu Państwa wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Przypomnieć krótko należy zatem relewantne okoliczności sprawy i istotę zgłoszonych w skardze zarzutów. Powodem odmowy potwierdzenia T. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości R., gmina N., powiat [...], było złożenie wniosku dotyczącego tej nieruchomości po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Przepis ten stanowi, że "Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r." Organy uznały, że wniosek dotyczący nieruchomości w R. został złożony po wskazanym terminie, natomiast wniosek z 30 grudnia 2008 r. dotyczył tylko nieruchomości w [...] należącej do H. R. (o rekompensacie za tę drugą nieruchomość nie orzekano w tym postępowaniu). Skarżący natomiast uważa, że wniosek z 30 grudnia 2008 r. dotyczył obydwu nieruchomości: w miejscowości R., gmina N., powiat [...] i w miejscowości [...] gmina N., powiat [...] – ponieważ obydwie te nieruchomości stanowiły funkcjonalną całość. O tym, że wniosek obejmował obydwie nieruchomości świadczyć ma też oświadczenie skarżącego z 1 sierpnia 2009 r. o realizacji prawa do rekompensaty, gdzie wskazał on, że za mienie pozostawione przez M. G. i H. R. w miejscowości R., gmina N., nikt nie uzyskał ekwiwalentu.

W ocenie sądu argumentacji zawartej w skardze nie można jednak pogodzić z obowiązującym stanem prawnym. O tym, czy w danym postępowaniu obowiązuje zasada skargowości, czy oficjalności (art. 61 § 1 k.p.a.), decydują przepisy prawa materialnego. Zgodnie z powołanym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Jeśli zatem wszczęcie postępowania, jak w tym przypadku, następuje na wniosek, to zakres żądania określa wnioskodawca (art. 63 § 2 k.p.a.) – por. wyrok NSA z 4.08.2015 r., I OSK 1629/14, LEX nr 1794752. "Żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji" (zob. wyrok NSA z 16.05.2008 r., II OSK 510/07, LEX nr 505314).

Obowiązek organu wezwania strony o sprecyzowanie wniosku powstaje tylko wówczas, gdy treść żądania jest niejasna, budzi wątpliwości. Tymczasem w niniejszej sprawie żądanie zawarte we wniosku z 28 grudnia 2008 r. (doręczonym organowi 30 grudnia 2008 r.) jasno wskazuje, że jego przedmiotem jest rekompensata (skarżący wprawdzie użył pojęcia "odszkodowanie", lecz nie ma wątpliwości, że w istocie chodzi o rekompensatę) za nieruchomość położoną "na [...]", gmina [...], stanowiącą własność H. R. Następnie skarżący opisał, co wchodziło w skład nieruchomości, za którą żąda rekompensaty. Przedmiot żądania wskazany został więc w sposób kompletny, zarówno jeśli chodzi o skład pozostawionego poza granicami mienia, jak i jego właściciela.

Wzmianka o nieruchomości pozostawionej w miejscowości R., gmina N., po raz pierwszy pojawiła się rzeczywiście w oświadczeniu skarżącego w przedmiocie realizacji prawa do rekompensaty, ale oświadczenie to pochodzi z 1 sierpnia 2009 r. Ponadto, jak słusznie zauważył organ, skarżący w protokole przesłuchania strony z 2 września 2015 r. (k. 421 akt administracyjnych) zeznał, że cyt. "Kiedy pierwszy raz składałem wniosek o rekompensatę nie wiedziałem, że były dwa majątki. (...) O tym, że były to dwa oddzielne majątki ([...] km pomiędzy jednym i drugim) dowiedziałem się już po złożeniu pierwszego wniosku, kiedy mój przyrodni brat R. R. odnalazł świadków (...)." Nie jest przy tym trafny zarzut skargi o wyrwaniu z kontekstu słów skarżącego o jego wiedzy, co do istnienia dwóch majątków. Można dyskutować na temat jego dalszych rozważań zawartych w zeznaniu z 2 września 2015 r. o tym, do kogo formalnie należały te majątki i w jakiej dacie, natomiast bezsporny jest fakt, że kiedy pierwszy raz składał wniosek o rekompensatę (30 grudnia 2008 r.) nie wiedział, że były dwa majątki. Zarzut błędnej oceny dowodu (naruszenia art. 80 k.p.a.), w omawianym zakresie (braku wiedzy skarżącego w dniu składania wniosku o istnieniu dwóch majątków), nie jest zasadny.

Jeśli więc we wniosku z 30 grudnia 2008 r. skarżący wymienił jedynie nieruchomość w miejscowości [...] gmina N., a składając ten wniosek nie wiedział o istnieniu dwóch majątków, to trudno uznać – wbrew twierdzeniom skargi – że żądanie zawarte we wniosku z 30 grudnia 2008 r. obejmowało również rekompensatę za nieruchomość położoną w miejscowości R. [...], gmina N., powiat [...]. Przyczyna takiego stanu rzeczy (tak skonstruowanego żądania we wniosku z 30 grudnia 2008 r.) jest natomiast obojętna, z punktu widzenia zachowania materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku o rekompensatę za nieruchomość położoną w miejscowości R.

Wzajemne związki pomiędzy obydwoma majątkami nie mają znaczenia w sytuacji, gdy żądanie dotyczyło konkretnie wskazanego majątku, położonego w odrębnej miejscowości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko, że modyfikacja poprzez rozszerzenie zakresu nieruchomości objętych żądaniem jest dopuszczalna, o ile nastąpi w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. (por.: wyrok NSA z 20 maja 2014 r., I OSK 2600/12, LEX nr 1766201; wyrok NSA z 24 maja 2013 r., I OSK 594/12, LEX nr 1557377; wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., I OSK 2216/12, LEX nr 1449882). Jak podkreślono w powołanym wyroku z 24 maja 2013 r. "Warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu stanowi zatem dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Skoro termin na składanie powyższych wniosków ma charakter materialny, to oczywistym jest, że nie można go przywracać ani usprawiedliwiać skutków jego upływu, a tym samym okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, nie mogą mieć znaczenia prawnego. (...) zainteresowani w zakreślonym terminie muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty." Pogląd ten sąd w obecnym składzie w całości podziela.

Uznać więc należy, że modyfikacja (poszerzenie) żądania o nieruchomość w R. dokonana została najwcześniej 1 sierpnia 2009 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Odwołując się raz jeszcze do cytowanego wyroku NSA z 24 maja 2013 r. zauważyć należy, że przyczyna modyfikacji żądania po terminie, czyli brak wiadomości o dwóch majątkach przed dniem 30 grudnia 2008 r., jest pozbawiona znaczenia prawnego. O wzajemnych związkach pomiędzy obydwoma majątkami (ich funkcjonalnej całości) – w kontekście treści żądania zgłoszonego we wniosku z 30 grudnia 2008 r. – można byłoby dyskutować (nie przesądzając, że miałoby to wpływ na ocenę treści żądania), gdyby obydwa te majątki na dzień 1 września 1939 r. należały do H. R., a tak z całą pewnością nie było. "Prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu drugiej wojny światowej jego własność, który w związku z wojną zmuszony był opuścić" (zob. wyrok NSA z 17.04.2014 r., I OSK 149/14, LEX nr 1574616). Tak więc istotny jest tytuł własności na dzień 1 września 1939 r., a w tym dniu H. R. z pewnością nie była właścicielką obydwu majątków, co wynika zarówno z zeznań świadków (według których H. R. była właścicielką majątku w R., a M. G. właścicielką majątku w [...]), jak i z cytowanych przez organ archiwalnych dokumentów urzędowych, które wskazują na własność M. G., co do majątku w Rudni. Wbrew twierdzeniom skargi Minister nie przesądził też, że nieruchomość w [...] nie należała do żadnej z poprzedniczek prawnych skarżącego, bo o rekompensacie za ten majątek nie orzekał w tym postępowaniu, zgodnie z wnioskiem z 27 listopada 2013 r. (k. 255 akt adm.).

Inaczej przedstawiałaby się sytuacja, gdyby skarżący we wniosku nie określił, za jakie mienie żąda rekompensaty. W takim przypadku organ zmuszony byłby, jak wyjaśniono to wyżej, do wystąpienia o sprecyzowanie przez stronę żądania w wyznaczonym terminie, w oparciu o ogólne zasady k.p.a. (art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a.). Obowiązku sprecyzowania niejasnej treści żądania poprzez wskazanie nieruchomości, za które strona domaga się rekompensaty, nawet jeśli następuje to po dniu 31 grudnia 2008 r., nie można natomiast mylić z modyfikacją (poszerzeniem) wniosku o jasnej treści. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tym ostatnim przypadkiem.

Przepis art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. stanowi, że w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednym z tych wymogów jest złożenie wniosku w terminie, o jakim mowa w art. 5 ust. 1. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rekompensatę za nieruchomość w R. został złożony najwcześniej w dniu 1 sierpnia 2009 r., to organy słusznie odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku.