Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3388/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner NSA Wiesław Kisiel Protokolant : Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 listopada 2002 r Nr [...] w przedmiocie przywrócenia do stanu pierwotnego pasa drogi gminnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ,- (słownie : [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21.11.2002r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania E. B. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] .09.2002r. znak: V w sprawie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogi gminnej oznaczonej nr [...] , ul. [...] - uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło, że nakłada na E. B. obowiązek przywrócenia do stanu pierwotnego samowolnie naruszonego pasa drogowego drogi gminnej Nr [...] (ul. [...] ) poprzez usunięcie wykonanego ogrodzenia w poprzek tej drogi, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.

Na uzasadnienie podano, że w dniu [...].08.2002r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu pierwotnego pasa drogi gminnej, oznaczonej Nr [...][...] - [...] i wyznaczył na dzień [...] .08.2002r. wizję lokalną wraz z rozprawą administracyjną na działce nr ewid. [...]. Zawiadomienia o powyższym E. B. nie odebrał odmawiając jego przyjęcia. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że E. B. wybudował w poprzek drogi gminnej ogrodzenie drewniane o długości [...]m składające się z pięciu przęseł na słupkach stalowych, które zostały zabetonowane w istniejącej nawierzchni bitumicznej. W wyniku tych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] .09.2002r. orzekł o przywróceniu do stanu pierwotnego pasa drogi gminnej oznaczonej Nr [...] w ten sposób, że należy usunąć wykonane ogrodzenie w poprzek drogi w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji. Jako podstawę prawna podano art. 36 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.) i stosowne przepisy kpa.

Organ II instancji rozpoznając odwołanie E. B., w którym odwołujący się zarzucił, że ogrodzenie wybudował wzdłuż swojej działki o nr ewid. [...] , a nie w poprzek drogi gminnej, że do postawienia tego płotu zmusił go Wójt Gminy, który 2 lata wcześniej bezprawnie przeprowadził kanał sanitarny przez jego działkę niszcząc ją, a także zezwolił na wywóz piachu do osób prywatnych na budowę oraz nie chciał rozmawiać na temat rozwiązania tego problemu - nie podzielił argumentów odwołującego się i uznał posadowienie ogrodzenia przez E. B. w poprzek drogi gminnej za samowolne naruszenie pasa drogowego. Organ ten podał, że podstawą zaliczenia drogi gminnej Nr [...] do dróg publicznych jest Uchwała Nr XIV/138/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 18 lipca 1986r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie województwa kieleckiego, opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Kieleckiego z 1986r. Nr 12, poz. 102 (przy czym w Uchwale mowa jest nie o Osiedlu Kaniów, a o Osiedlu 40-lecia PRL). Ponieważ działka nr ewid. [...] stanowiąca część działki nr [...] w dniu 31.12.1998r. stanowiła własność E. B., ale była we władaniu Gminy i była zajęta pod drogę gminną Nr [...] - Wojewoda decyzją z dnia [...] .09.2002r. stwierdził, że nieruchomość położona w[...] , Osiedle [...] w pasie drogowym drogi gminnej Nr [...], oznaczona w ewid. gruntu jako działka [...], stała się z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...] . Podano także, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy droga lub pas drogowy to wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu, że na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy zarządcą dróg gminnych jest wójt / burmistrz / prezydent miasta. Organ ten wyjaśnił, że organ I instancji nieprecyzyjnie sformułował osnowę decyzji, gdyż nie określono, na kogo nałożono obowiązek wynikający z art. 36 ustawy o drogach publicznych i dlatego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzeczono jak w sentencji decyzji.

Na decyzję tę złożył skargę E. B., który podał, że w tej sprawie nie było z nim żadnych uzgodnień, że z informacji, którą uzyskał w organie II instancji wynika, że decyzję wydano na podstawie pisma Gminy [...], ale w Kolegium Odwoławczym "dokładnie też nie wiedzieli o co chodzi". Podał, że w Gminie [...] nie udzielono mu wyjaśnień, a jedynie w formie nakazu przekazano informację, że ma "rozebrać płot, bo Gmina Będzie przeprowadzać drogę" przez jego własność. W konsekwencji skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podano, że w dniu [...] .08.2002r. usiłowano doręczyć skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wizji lokalnej, jednak skarżący odmówił odbioru przesyłki. W odwołaniu skarżący nie kwestionował faktu postawienia płotu i wyjaśnił przyczyny takiego jego działania. Podano, że już w pozwie przeciwko Gminie skierowanym w dniu [...] .05.2001r. do Sądu Rejonowego w [...] , Wydział Cywilny skarżący wniósł o usunięcie drogi asfaltowej znajdującej się z południowo - wschodniej części działki nr ewid. [...] podając, że narożna część działki nr ewid. [...] jego własności przylega do drogi gminnej i że budując drogę Gmina przekroczyła granicę jego działki i "wjechała" asfaltem na teren działki. W sprawie poza sporem jest okoliczność, że skarżący wybudował ogrodzenie w poprzek drogi gminnej oraz, że na wykonanie tych prac nie uzyskał zgody właściwego zarządu drogi, a tym samym właściwy zarządca drogi stosownie do art. 36 cyt. ustawy o drogach publicznych miał obowiązek orzec o przywróceniu ich do stanu poprzedniego. Odrębną sprawą jest roszczenie o odszkodowanie przysługujące byłym właścicielom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia. 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Bezspornym jest, że organy administracyjne tylko jeden raz podjęły próbę zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w tej sprawie i w żaden sposób nie próbowały zapoznać skarżącego z zebranym materiałem celem umożliwienia stronie ustosunkowania się do zebranych dowodów. Już tylko ta okoliczność powoduje stwierdzenie, że organy naruszyły art. 9 kpa zobowiązujący do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także naruszyły art. 10 § 1 kpa, bowiem: "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż oględziny miały miejsce w dniu [...] sierpnia 2002r. na działce ewidencyjnej nr [...] i odnośnie tej działki ponad miesiąc później Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2002r. stwierdził, że stała się z dniem [...] stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...]. Na mapie sytuacyjnej zalegającej na k. 9 akt administracyjnych wskazano, że "ustawiane ogrodzenie" znajduje się w poprzek drogi stanowiącej działkę nr [...] - dr., co uniemożliwiłoby przejazd tą drogą. Na kolejnej mapie zalegającej na k. 8 tych akt nie ujęto w ogóle działki nr [...], a kolorem żółtym oznaczono działkę nr [...]. Skarżący na rozprawie złożył oświadczenie, że okazanych mu map nie widział wcześniej. Z załączonego do akt odpisu pozwu skarżącego przeciwko Urzędowi Gminy w [...] skierowanego do sądu powszechnego - Sądu Rejonowego w [...] wynika, że toczy się spór "o wydanie nieruchomości i przywrócenie stanu poprzedniego działki o nr [...]".

Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów dołączonych do akt - k. 17 - 20 wynika, że - odnośnie k. 17: na mapie z 1998r. odnośnie nieruchomości własności w - części skarżącego - brak działki oznaczonej [...] ; odnośnie k. 18: z treści pisma Starostwa Powiatowego z dnia 22 marca 2004r. wynika, że kolektor sanitarny miał przebiegać przez drogę gminną dz. nr [...] i nie naruszać działki nr [...] własności E. B.; a odnośnie k. 19 - 20: z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2003r. po wznowieniu postępowania wynika, że decyzja, na którą organy administracyjne powołały się w swoich decyzjach została uchylona w całości, a "nieruchomość położona w [...] , gm. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka Nr 971/8 o pow. 0,0074 ha, będąca w dniu [...] grudnia 1998r. własnością Pana E. B., nie stała się z dniem [...] stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...] ". W tej sytuacji i wobec oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, że do chwili obecnej płot nie został usunięty - brak wyjaśnienia, czego dotyczy spór i jakiego przedmiotu sprawy dotyczą wydane przez organy administracyjne decyzje sprawie, a tym samym brak jest wyjaśnienia stany faktycznego. Powoduje to uznanie, że organy administracyjne naruszyły art. 7 i 77 kpa, bowiem nie zebrano materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie przebiegu pasa drogowego, a także tego czy istotnie skarżący naruszył pas drogowy, w jaki sposób i na jakim odcinku. Dopiero ustalenie powyższego i ustalenie faktu samowolnego naruszenia przez skarżącego - skonkretyzowanego w sposób umożliwiający kontrolę Sądu - pasa drogowego zobligowałoby zarządcę drogi - w tym wypadku Wójta Gminy do orzeczenia o przywróceniu naruszonego samowolnie pasa drogowego do stanu poprzedniego, bezwarunkowo i bez względu na powód, z jakiego dokonano tej samowoli, a to zgodnie z art. 36 cyt. ustawy o drogach publicznych w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji: "w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu właściwy zarządca drogi orzeka o przywróceniu ich do stanu poprzedniego".

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I wyroku.

W oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane - jak w pkt. II wyroku.

Na mocy art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę (...) (Dz.U. nr 153, poz. 1271) w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368) o kosztach orzeczono jak w pkt III wyroku.