Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 728/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 230 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. O. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 125/17 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 13 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 125/17, wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, w kwocie 1131 zł, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 231 zdanie pierwsze P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia była nie tyle należność pieniężna, co wadliwe - w ocenie skarżącej - zastosowanie przepisów prawa materialnego w skarżonej decyzji;

2. art. 231 zdanie ostatnie P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy skarga dotyczyła decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym, które de facto nie obejmowało należności pieniężnej;

3. § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze. zm.), poprzez jego zastosowanie i ustalenie wysokości wpisu na kwotę 1.131,00 zł, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja nie obejmowała należności pieniężnej, tylko całość rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania;

4. § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga dotyczyła decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym, które nie obejmowało należności pieniężnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały.

W myśl art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 P.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt – wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi, a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.

Wydając zaskarżone zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 1131 zł obliczonemu na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (3% wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. kwoty 37700,00 zł, nie mniej jednak niż 400 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to prawidłowo określa wysokość wymaganego wpisu od skargi.

Zgodnie z treścią stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774) - za działki gruntu, których własności (użytkowania wieczystego) dotychczasowy uprawniony został pozbawiony wskutek podziału w warunkach wskazanych w art. 98 ust. 1 tej ustawy przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej pomiędzy tym właścicielem (użytkownikiem wieczystym) a właściwym organem, niemniej ostateczna decyzja zatwierdzająca podział stanowi dopiero podstawę do podjęcia w tym przedmiocie stosownych negocjacji. W przypadku zaś ich negatywnego zakończenia dochodzi do uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego i ustalenia w nim kwoty należnego odszkodowania. Stosownie zaś do treści art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] marca 2016 r. ustalającą odszkodowanie za działki wydzielone pod drogi gminne. Postępowanie w tym przedmiocie zostało wszczęte na wniosek właściciela wywłaszczonej nieruchomości złożony w dniu 1 września 2015 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Decyzja wydana na podstawie art. 98 ust. 3 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.

Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16, w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 P.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.

W niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania.

Przedmiotowa uchwała odnosiła się bowiem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjęcie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.

W takiej sytuacji uznać należy, że wysokość wpisu została określona prawidłowo. Nadmienić jednak trzeba, że wnosząc skargę skarżąca uiściła wpis w wysokości 200 zł, w takiej sytuacji, zobowiązana będzie jedynie do uzupełnienia wpisu do jego wysokości określonej w zaskarżonym zarządzeniu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.