Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2024/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Warszawie H. W. skargi kasacyjnej B. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1747/14 w sprawie ze skargi B. Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1747/14, oddalił skargę B. Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 1981 roku nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w O. orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez budynków, położonego we wsi M., składającego się z działek ewidencyjnych o numerach: 139, 161, 171, 174, 174a, o łącznej powierzchni 11.97 ha oraz udziału wynoszącego 1/2 części w działkach oznaczonych numerami: 140, 140/1, 172 o łącznej powierzchni 8,59 ha, stanowiącego byłą własność M. Ś.

Wnioskiem z dnia 11 marca 2013 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji wystąpiła B. Ś., będąca córką M. Ś.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] czerwca 1981 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem w/w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiła B. Ś.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] czerwca 1981 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż kontrolowane orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). W myśl powołanego przepisu, w przypadku gdy rolnik nie posiadał następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo.

Organ podał, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż właścicielem przedmiotowego gospodarstwa, na dzień jego przejęcia na własność Państwa, był M. Ś. W zgromadzonej dokumentacji archiwalnej znajduje się zaś wniosek o przejęcie tej nieruchomości na własność Państwa podpisany przez byłego właściciela.

Minister wskazał, że § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) stwierdzał, iż następcą rolnika powinna być osoba dająca również gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ przyjął, że treść warunku posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego odpowiadała pojęciu "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego" określonego w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). W myśl tego przepisu, dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej, przysposobienia rolniczego lub świadectwo albo dyplom uzyskania tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych.

Minister wskazał, iż we wniosku o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa M. Ś., jako potencjalnego następcę wymienił jedynie swojego syna J. (urodzonego w roku 1967), który w dacie przejęcia gospodarstwa był niepełnoletni. Ponadto wskazał, że syn nie wyraża zgody na przejęcie gospodarstwa z chwilą ukończenia 18 lat. Organ podkreślił przy tym, że J. Ś. w dacie wydania kwestionowanej decyzji nie posiadał kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem z zaświadczenia Stołecznego [...] z dnia 4 maja 1987 r. wynika, że dopiero w latach 1984/86 ukończył on Zespół Przysposobienia Rolniczego w P.

Organ podał ponadto, że w wyniku postępowania wyjaśniającego Minister ustalił, iż potencjalna następczyni B. Ś. na dzień wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. legitymowała się świadectwem otrzymania tytułu rolnika wykwalifikowanego z dnia 18 grudnia 1971 r., wydanego przez Wojewódzki Ośrodek [...] w O. Ponadto, nie przekroczywszy 55 roku życia i nie będąc inwalidą I lub II grupy, formalnie spełniała ona warunki określone w art. 75 ust 1 pkt 2 ustawy, aby zostać uznanym za następcę. Minister wskazał jednak, że z akt sprawy wynika również, iż B. Ś. od 1975 r. wraz z mężem mieszkała w W. i, jak należy sądzić, z tym miastem związała swoje życie zawodowe i prywatne. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia [...] września 2013 r. wynika, że B. Ś. była zameldowana w W. nieprzerwanie do 2006 r. Na tej podstawie organ uznał, że mieszkając ponad 200 kilometrów od wsi M. nie mogła ona dawać gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego, o której mowa w § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

Organ stwierdził zatem, że skoro potencjalni następcy nie spełniali warunków do przejęcia w/w gospodarstwa, to decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] czerwca 1981 r. uznać należy za prawidłową.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. Ś.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. oddalił skargę.

Sąd wskazał, że z art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe w przypadku łącznego ziszczenia się dwóch warunków: 1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa, 2) alternatywnego zaistnienia jednej z trzech okoliczności: brak było następców albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa.

Sąd podał, że w zgromadzonych przez organ nadzoru aktach administracyjnych znajduje się wniosek M. Ś. z dnia 2 kwietnia 1981 r. o przejęcie gospodarstwa rolnego za rentę na Skarb Państwa skierowany do Urzędu Miasta i Gminy w O. Oznacza to spełnienie wymaganego art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. warunku złożenia wniosku przez rolnika.

Sąd I instancji przyznał, że w aktach archiwalnych zgromadzonych w postępowaniu nadzorczym brak jest dowodów wskazujących na to, aby Naczelnik Miasta i Gminy w O. przed wydaniem spornej decyzji wezwał B. Ś. do zajęcia stanowiska w sprawie ewentualnego przejęcia przez nią gospodarstwa rolnego po M. Ś. Jednocześnie zwrócił uwagę, że w skierowanym do Naczelnika Gminy pisemnym wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego za rentę M. Ś. wskazał, iż nie posiada wieku emerytalnego i wnosi o skierowanie go na komisję lekarską. We wniosku tym jednoznacznie również wskazał, że ma syna J. w wieku 14 lat, który nie wyraża zgody na przejęcie gospodarstwa z chwilą ukończenia 18 lat. W aktach sprawy znajduje się ponadto skierowane do Naczelnika Gminy oświadczenie wnioskodawcy, iż na terenie innych gmin i województw nie posiada żadnych nieruchomości. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach stanu faktycznego nie można stawiać organowi rozpoznającemu sprawę przejęcia gospodarstwa zarzutu, iż nie poszukiwał następców prawnych M. Ś. Sąd podkreślił, że ze zgromadzonych dokumentów archiwalnych dotyczących postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia gospodarstwa nie wynika, aby Naczelnik Miasta i Gminy w O. miał wiedzę o posiadaniu przez wnioskującego rolnika innych następców prawnych niż J. Ś. wskazany w w/w pisemnym wniosku. Z tych powodów Sąd uznał, że dysponując jednoznacznym w swojej treści wnioskiem rolnika i nie dysponując dowodami świadczącymi o istnieniu innych następców prawnych rolnika Naczelnik Miasta i Gminy w O. nie miał obowiązku poszukiwać ewentualnych następców prawnych M. Ś. Zatem, kontrolowanej decyzji nie można zarzucić stawianego w skardze rażącego naruszenia art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. stanowiącego podstawę jej wydania.

W ocenie Sądu, okoliczność, iż przy ustalaniu kręgu podmiotów, którym można byłoby przypisać status następcy rolnika nie wzięto pod uwagę B. Ś. nie może być rozpatrywana w kategoriach wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mogącej skutkować nieważnością decyzji zapadłej w dniu [...] czerwca 1981 r. Okoliczność pozbawienia udziału w postępowaniu administracyjnym strony tego postępowania może być rozpatrywana wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem Sądu przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić między innymi do obejścia ustalonego w art. 148 k.p.a. terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania. Natomiast kwestia dawania gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez B. Ś. pozostaje – w ocenie Sądu – zagadnieniem drugorzędnym i nie ma wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Skoro bowiem Naczelnik Miasta i Gminy w O. nie miał w postępowaniu zwykłym wiedzy o posiadaniu przez wnioskującego rolnika innych następców poza J. Ś., to tym samym nie mógł badać kwalifikacji B. Ś. do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Sąd nie podzielił ponadto zarzutu braku wezwania przez Naczelnika Miasta i Gminy w O. J. Ś., wskazanego we wniosku rolnika, do zajęcia stanowiska w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego. Sąd podkreślił, że okolicznością bezsporną jest to, iż J. Ś. w dacie przejęcia gospodarstwa rolnego nie spełniał przesłanki w postaci posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto, miał wówczas 14 lat, więc już z racji samego wieku nie mógł dawać gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Ponadto Sąd wskazał, że jego kontrola w niniejszej sprawie dotyczyła tego, czy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] czerwca 1981 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zaś okoliczności dotyczące zmian własnościowych nieruchomości położonej w M., które nastąpiły po wydaniu w/w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. nie mają znaczenia dla rozpoznania tej sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepianych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- a contrario art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] czerwca1981r., pomimo że naruszały one:

• art. 7 k.p.a. w zw. z art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz. 140) z powodu uznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny, że wymienienie przez M. Ś. we wniosku z dnia 24 kwietnia 1981 r. J. Ś. jako nieletniego syna, powoduje, iż organ administracji – Naczelnik Miasta i Gminy w O. – przed wydaniem decyzji przejmującej na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, nie miał obowiązku czynienia ustaleń, czy istnieją inni następcy prawni M. Ś., a jeśli tak, to czy odmawiają przejęcia gospodarstwa rolnego po ojcu czy też wyrażają chęć jego przejęcia,

• art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ administracji – Naczelnik Miasta i Gminy w O. – w momencie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1981 r. nie posiadał wiedzy o istnieniu innych (niż J. Ś.) następców prawnych, biorąc pod uwagę zawarte w aktach sprawy zezwolenie z dnia 1 sierpnia 1980 r. wydane przez Urząd Miasta i Gminy w O. zawierające opis majątku spadkowego i ustalające krąg spadkobierców ustawowych po zmarłej W. Ś. (żony M. Ś. i matki skarżącej) – w tym następców prawnych M. Ś., ponadto w dacie wydania przez organ przedmiotowej decyzji, w domu w M. wraz z M. Ś. mieszkali i zameldowani byli jego inni następcy prawni – wtedy 20-letni syn S. i 21-letnia córka J., w związku z czym – wbrew uznaniu Sądu – można wywieźć wniosek, iż Naczelnik Miasta i Gminy w O. miał wiedzę o innych, niż J. Ś. następcach prawnych M. Ś.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, wskutek powyższych naruszeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się:

II. obrazy prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię, tj. art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 poz. 140) poprzez przyjęcie, że w/w przepis mógł być podstawą wydania decyzji przejmującej na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego w M., w sytuacji, gdy następcy prawni M. Ś. nie złożyli oświadczenia o odmowie przejęcia w/w gospodarstwa, w związku z czym nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do skutecznego nabycia przez Państwo przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Naczelnik Miasta i Gminy w O. wydając decyzję z dnia [...] czerwca 1981 r. przejmującą gospodarstwo rolne w M. na rzecz Skarbu Państwa nie ustalił wcześniej kręgu następców prawnych M. Ś., a tym samym nie znał ich stanowiska w sprawie ewentualnego przejęcia gospodarstwa rolnego po ojcu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Naczelnik Miasta i Gminy w O. w momencie wydania decyzji, miał wiedzę o istnieniu następców prawnych M. Ś. Dowodzi tego znajdujący się w Urzędzie Miasta i Gminy w O. zbiór dokumentów - tzw. "teczka osadnika", w którym to znajdowały się wszystkie dokumenty dotyczące nieruchomości nadanej M. Ś., w tym m. in. zezwolenie z dnia 1 sierpnia 1980 r. wydane przez Urząd Miasta i Gminy w O. zawierające opis majątku spadkowego po zmarłej W. Ś. i ustalające krąg jej spadkobierców ustawowych. Wskazano, że W. Ś. była żoną M. Ś. i matką m. in. J. Ś., S. Ś., J. Ś. i B. J. (obecnie Ś.). Z kolei decyzja, której nieważności domagała się skarżąca została wydana w dniu [...] czerwca 1981r., a więc po dacie wydania przedmiotowego zezwolenia.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że w momencie wydania decyzji przejmującej na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w M., w domu wraz z M. Ś. poza 14-letnim J. Ś., mieszkali i zameldowani byli również 20-letni S. Ś. i 21-letnia J. Ś., którzy podobnie jak skarżąca nie zostali wezwani do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym – w ocenie skarżącej kasacyjnie – Naczelnik Miasta i Gminy w O. nie miał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż zostały spełnione ustawowe przesłanki do nabycia przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez Państwo.

W piśmie z dnia 28 czerwca 2017 r. udział w postępowaniu zgłosił prokurator Prokuratury Regionalnej w Warszawie, wskazując jako podstawy prawne art. 8 p.p.s.a. w zw. z art. 67 ustawy z dnia 15 lutego 2016 r. Prawo o prokuraturze ( Dz.U. poz. 177 ze zm.) oraz § 367 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. poz. 508 ze zm.).

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 19 października 2017 r. prokurator Prokuratury Regionalnej oświadczyła, że przyłącza się do skargi kasacyjnej, wskazując ponadto, że pewne zarzuty nie zostały w niej podniesione, w szczególności w zakresie tego, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania wydano już po ślubie cywilnym M. Ś. z pierwszą żoną W. Ś., zaś akt nadania został wydany po ich ślubie kościelnym.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną organ nie złożył.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz.1369), dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.

Wymaga podkreślenia, że Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie aniżeli Sąd pierwszej instancji, związany jest podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami, co wynika wprost z przytoczonego powyżej art.183 §1 p.p.s.a. Z regulacją tą wiąże się wprowadzony w art. 175 §1 p.p.s.a. wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie postępowanie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności decyzji. W takim nadzwyczajnym postępowaniu należy wykazać, że kwestionowana decyzja dotknięta jest wadą lub wadami wymienionymi w art.156 §1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji dokonuje oceny takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258).

Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawa i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni. Tak jak organ administracji prowadzący postępowanie nadzwyczajne, a następnie Sąd pierwszej instancji kontrolujący prawidłowość zaskarżonej decyzji, mają obowiązek dokonania oceny, czy wypełnione są przesłanki z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.; czy kwestionowana decyzja dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa lub wydana została bez podstawy prawnej, tak aby Naczelny Sąd Administracyjny, mógł przeprowadzić kontrolę prawidłowości wydanych decyzji w postępowaniu nadzorczym, to w skardze kasacyjnej powinien być podniesiony zarzut naruszenia prawa – art.156 §1 pkt 2 k.p.a. Dopiero, gdy zarzut taki zostanie w skardze kasacyjnej wskazany możliwa jest kontrola wyroku i wydanych w sprawie decyzji pod kątem wad decyzji ostatecznej, o których mowa w art.156 §1 pkt 2 k.p.a.

Skoro we wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego i w toku postępowania wskazywano, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] czerwca 1981 r. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, o czym mowa w art.156 §1 pkt 2 k.p.a., to w skardze kasacyjnej jako podstawowy zarzut należało wskazać ten właśnie przepis. Tymczasem w skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty, jak również je opisano i argumentowano w sposób właściwy dla postępowania toczącego się w zwykłym trybie. W żadnym z podniesionych zarzutów, jak również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazywano, że orzeczenie o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa. Z tych względów niewystarczające było podniesienie zarzutu naruszenia art.45 ustawy z 27 października 1977 r. "przez przyjęcie, że przepis ten mógł być podstawą wydania decyzji przejmującej na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego w M., w sytuacji, gdy następcy prawni M. Ś. nie złożyli oświadczenia o odmowie przejęcia w/w gospodarstwa, w związku z czym nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do skutecznego nabycia przez Państwo przedmiotowej nieruchomości".

Również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego okazały się nieskuteczne. W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.7 k.p.a. powiązano z zarzutem naruszenia art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Według autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że wymienienie przez M. Ś. we wniosku z dnia 24 kwietnia 1981 r. J. Ś. jako nieletniego syna, powoduje, iż organ administracji – Naczelnik Miasta i Gminy w O. – przed wydaniem decyzji przejmującej na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, nie miał obowiązku czynienia ustaleń, czy istnieją inni następcy prawni M. Ś, a jeśli tak, to czy odmawiają przejęcia gospodarstwa rolnego po ojcu czy też wyrażają chęć jego przejęcia. Taki sposób sprecyzowania zarzutu mógłby odnieść skutek w postępowaniu zwykłym, nie zaś w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznej.

Nie mógł być również uwzględniony zarzut naruszenia art.133 §1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że: " Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi." Przepis ten nie może zatem służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Może być natomiast podstawą skargi kasacyjnej wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.