Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 513/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 2 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 134 par.1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Asesor WSA Paweł Dańczak Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub z innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505), art. 4 art. 27 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm.), § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.) - dalej rozporządzenie ONW, art. 15, art. 18 ust. 3, art. 19 ust. 2, art. 19a Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.181.48) - dalej Rozporządzenie nr 640/2014, art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L.347.608) - dalej Rozporządzenie nr 1307/2013, art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L.347.549) - dalej Rozporządzenie nr 1306/2013, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia 24 listopada 2017 r. w sprawie przyznania AM płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017, odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 i nałożeniu sankcji w wysokości 7407,02 zł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 31 maja 2017 r. AM złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) do działek rolnych o powierzchni 41,38 ha.

Decyzją z dnia 24 listopada 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał AM płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) na rok 2017. Z uwagi na fakt, iż decyzja w całości spełniała żądanie rolnika nie została wysłana i pozostała w aktach sprawy.

W dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo EB z dnia 20 grudnia 2017 r., w którym jako współwłaściciel działek nr 409, 410 i 415, położonych w województwie zachodniopomorskim, powiecie szczecińskim, gminie [...], wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności do ww. działek ewidencyjnych nr 409, 410 i 415, wskazując, że umowa dzierżawy została zawarta przez jej męża – ZB bez jej zgody z podstawioną osobą w celu przyznania wnioskowanych płatności w wyższej wysokości.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 24 listopada 2017 r.

W dniu 27 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął protokół przesłuchania AM w charakterze świadka, przeprowadzonego w dniu 24 czerwca 2019 r. w postępowaniu o sygn. PO [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...].

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] uchylił decyzję dotychczasową z dnia 24 listopada 2017 r., odmówił przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 i nałożył sankcję w wysokości 7407,02 zł.

Od powyższej decyzji AM złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wznowienie postępowania, w sytuacji kiedy żadne nowe fakty, czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji;

2. art. 146 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do uchylenia decyzji, podczas gdy w wyniku uchylenia decyzji powinna zapaść decyzja odpowiadająca dotychczasowej;

3. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania przedmiotowej decyzji;

4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby strona nie była uprawniona do przyznanej jej decyzją z dnia 25 maja 2017 r. płatności, a także że nie podejmowała działalności rolniczej na objętej wnioskiem nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia 25 maja 2017 r.;

5. art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, jakie organ uznał za udowodnione, a także powołanie w uzasadnieniu objętej zaskarżeniem decyzji dowodów, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, a w szczególności także na dokumenty prywatne pozbawione mocy dowodowej, tj. na "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez EB oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym.

AM zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tj.:

1. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż nie posiada on przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów;

2. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

3. art. 19 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (DE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;

4. art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot beneficjenta płatności ONW strefa nizinna l, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

5. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje status rolnika w myśl tego rozporządzenia z uwagi na błędne przyjęcie, iż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

6. art. 336 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wypełnia przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznych o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

AM wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wznowieniowego w pierwszej instancji w całości. Wniósł także o przeprowadzenie przez organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. dowodu uzupełniającego, tj. przesłuchania skarżącego na okoliczność sprawowania nadzoru nad działalnością rolną prowadzoną na przedmiotowej nieruchomości oraz podejmowanie decyzji w zakresie toku i sposobu przeprowadzania na nieruchomości czynności agrotechnicznych.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 marca 2021 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w dniu 27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo EB z dnia 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie przyznawania płatności, m.in. AM do działki o nr ewidencyjnym 409 oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 24 listopada 2017 r. Wznowienie postępowania nastąpiło wskutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych (a nie jak twierdzi strona - na skutek nowych dowodów). Zdaniem organu odwoławczego organ, I instancji zasadnie przyjął, że nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, był brak prowadzenia przez AM działalności rolniczej na działce o nr ewidencyjnym 409, deklarowanej do płatności.

Podstawowe natomiast warunki, jakie musi spełnić rolnik, aby otrzymać w danym roku płatności ONW reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Zgodnie z § 2 ust. 1-4 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. l lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a, b i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

a) "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą;"

b) "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego;

c) "działalność rolnicza " oznacza:

(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykle metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Z cytowanych przepisów wynika, że płatność ONW przyznawana jest na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do jej przyznania. Przysługuje rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem użytków rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów itp.

Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów. Przepisy rozporządzenia ONW nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia, wynikającym z art. 336 k.c. Posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech: musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć. Istotą płatności jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Oznacza to posiadanie rzeczywiste gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym. Dla uzyskania płatności obszarowych i uzupełniających nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.

W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że AM nie spełnia warunków przyznania płatności, o których mowa w cytowanym powyżej § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW. Skarżący w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin we własnym imieniu i na własny rachunek na działce rolnej oznaczonej we wniosku jako działka A o powierzchni 41,38 ha, co wynika wprost z protokołu przesłuchania w charakterze świadka, przeprowadzonego przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] w dniu 25 czerwca 2019 r., w sprawie o sygn. PO IV Ds. 46.2019. Skarżący zeznał, że przez dwa lata, tj. 2016 i 2017 dzierżawił od ZB część (ponad 40 ha) działki ew. o nr 409 położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Nie potrafił jednak powiedzieć, czy umowę dzierżawy zawarł ze ZB jako osobą fizyczną, czy przedstawicielem firmy [...], przy czym grunty zostały zwrócone po zakończeniu dzierżawy firmie [...]. Wedle złożonych zeznań za dzierżawę AM płacił ZB corocznie czynsz dzierżawny w wysokości 30 000 zł. Podatek od nieruchomości był zaś opłacany przez ZB.

AM w trakcie zeznań wyjaśnił, iż od 10 lat jest pracownikiem firmy [...], której właścicielem jest ZB i to on zaproponował mu dzierżawę działki, bo jak twierdził "(..) nie chce mu się tam jeździć (...)" zaś dochód z tej dzierżawy miał być dla strony rodzajem premii za dobrą współpracę.

AM oświadczył, iż nie miał maszyn rolniczych do uprawy dzierżawionej nieruchomości. Prace polowe w postaci orki, borowania, siania gryki, a następnie jej zbioru zlecał małżonkom K, zajmujących się działalnością usługową w tym zakresie i którzy zostali mu poleceni przez ZB. AM wyjaśnił, iż z Państwem K zawarł umowę o świadczenie prac polowych, przy czym nie pamięta, w jakiej formie ustnej czy pisemnej. Z Państwem K spotykał się na działce lub kontaktował się telefonicznie. Nie wie, gdzie mieszkają. Za wykonane prace płacił zbiorami, które K zabierali w całości z pola. Strona nie wie, ile K zarobili na gryce, jak również nie uczestniczył w zbiorach.

AM oświadczył, że jedyny jego dochód z dzierżawionej nieruchomości to dopłaty, łącznie około 80 000 zł rocznie, jednocześnie stwierdził, że po opłaceniu czynszu dzierżawnego jeszcze mu sporo zostawało.

Ponadto AM wyjaśnił w toku zeznań, iż ZB wydzierżawiał swoje grunty, gdyż jego nieruchomości przekraczały limity upoważniające do wyższych decyzji, a ponadto miał na to wpływ wiek, ponad 40 lat, który również ma wpływ na wysokość dotacji.

Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, w którym strona wskazuje, iż zarządzała dzierżawioną działką, z zeznań złożonych w prokuraturze pod potwierdzalności karną w sprawne o sygn. PO [...], zdaniem organu, wynika, że strona nie podejmowała żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydowała o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz rodzaju, jak i o zbiorze upraw. AM nie posiadał zaplecza technicznego (parku maszynowego) czy magazynowego, które umożliwiałoby mu użytkowanie dzierżawionej działki. Wszelkie prace polowe wykonywali Państwo K i to oni czerpali dochód z prowadzonej uprawy. Organ zauważył, iż odwołujący zamieszkiwał w dużym oddaleniu od zgłoszonej do płatności działki o nr ew. 409, tj. w miejscowości [...] w odległości ponad 400 km od ww. nieruchomości. W toku całego postępowania AM nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin. AM nie wykazał, na czym polegało nadzorowanie nad dzierżawioną nieruchomością. Z zeznań zaś złożonych w prokuraturze wynika, że ZB polecił mu osoby, tj. Państwa K., którzy mogą zająć się uprawą działki i to oni przez cały okres dzierżawy wykonywali wszystkie zabiegi agrotechniczne. To do ich gospodarstwa trafiały coroczne plony, stanowiące zapłatę za wykonane prace. Strona nie wie, w jakiej wielkości (ile kg) były zbiory, ile zarobili na uprawie gryki K. Jedynym dochodem strony z działki o nr ew. 409 były uzyskiwane dopłaty z ARiMR, a kosztem czynsz dzierżawny.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne organ odwoławczy podkreślił, że celem płatności jest dopłata do produkcji, zaś osobą uprawnioną do ich pobierania jest podmiot produkujący żywność lub zajmujący się hodowlą zwierząt. Łączna kwota płatności uzyskanych przez skarżącego za 2017 r. wynosiła 85 364,03 zł, a jedynym kosztem, jaki wskazał była opłata czynszu dzierżawnego w wysokości około 30 000 zł, która w żaden sposób nie została udokumentowana.

Podsumowując, organ stwierdził, że AM w 2017 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie był rolnikiem, nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie był też faktycznym użytkownikiem działek rolnych deklarowanych do płatności, a jedynie formalnie zgłaszał działki rolne do płatności. Nie spełniał zatem warunków przyznania płatności określonych w cytowanym § 2 ust. 1-4 rozporządzenia ONW.

Odnosząc się do zarzutów w zakresie wznowienia postępowania i oceny przesłanek przyznania płatności, organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu I instancji. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia sprawy i dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organ wnikliwie przedstawił argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zawartych w odwołaniu, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Wniósł o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego, tj. przesłuchanie DZ, ale w sytuacji gdy organ dysponuje zeznaniami ww. osoby, złożonymi w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w [...] w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, tj. o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt PO IV Ds. 46.2019, wniosek został uznany za niezasadny.

We wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowano powierzchnię 41,38 ha. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności ONW w strefie nizinnej I wynosiła 41,38 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi 0,00 ha.

Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na ww. działce zadeklarowanej do płatności. Nie był posiadaczem zależnym działki o nr ewidencyjnym 409. Istotą płatności ONW jest jej przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Tak wyznaczona kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Stwierdzona różnica wyniosła 41,38 ha. 1,5-krotność stwierdzonej różnicy to 62,07 ha. Ponieważ wielkość ta przekracza obszar zgłoszony, zaś zgodnie z ww. przepisem kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony, karę administracyjną wyznaczono na podstawie obszaru zgłoszonego, tj. 41,38 ha. Stawka płatności za 1 ha gruntu położonego w I strefie nizinnej ONW wynosi 179,00 zł/ha, wyliczona w ten sposób kwota kary administracyjnej wynosi 7407,02 zł.

Odwołując się do treści art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 organ podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, które potwierdzałyby, że stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem działania siły wyższej. Strona nie wskazała również na wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych. W cenie organu odwoławczego deklarowanie do płatności działki rolnej, której strona nie użytkowała, nie może zostać uznane za oczywistą omyłkę, czyli błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymagało wznowienia postępowania i włączenia do akt sprawy zeznań skarżącego złożonych w związku z podejrzeniem wyłudzenia środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, nie może zostać uznana za omyłkę o takim charakterze. Wnioskujący o płatność rolnik, wskazując powierzchnię do płatności musi czynić to w pełni świadomie, bowiem bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać kontroli administracyjnej (lub kontroli na miejscu), bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. W niniejszej sprawie nie można uznać, że tak istotny element stanu faktycznego, jak okoliczność nieużytkowania działki, nie mógł zostać wykryty przez wnioskodawcę, czy też był wynikiem błędu organu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania przez organ I instancji, w sytuacji kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z dnia 24 listopada 2017 r.;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z dnia 27 października 2020 r., także poprzez powoływanie się przez organ na dokumenty, z których nie wynikają wywodzone z nich twierdzenia;

3. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej płatność z dnia 24 listopada 2017 r.;

4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, że skarżący nie był uprawniony do przyznanej decyzją z dnia 25 maja 2017 r. płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na objętej wnioskiem nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia 24 listopada 2017 r.;

5. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał - a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez EW oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z dnia 25 maja 2017 r.;

6. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ;

7. art. 4 ust. 1 lit. a i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach;

8. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, że w rozumieniu rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

9. art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;

10. art. 14 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot beneficjenta płatności ONW strefa nizinna I i II, podczas gdy w objętym zaskarżoną decyzją okresie sprawował działalność rolną poprzez podejmowanie na tej nieruchomości czynności organizacyjnych i kierowniczych;

11. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje status rolnika posiadającego grunty rolne w myśl tego rozporządzenia, z uwagi na błędne przyjęcie, że nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

12. art. 336 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że nie skarżący wypełnia przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznych o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej organu I instancji i wstrzymanie ich wykonania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 14 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i zarzuty skargi w całości, a także wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 29 marca 2021 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w [...] z 27 października 2020 r. wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu przez organ postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05 LEX nr 187631). Celem postępowania nadzwyczajnego jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, a następnie czy ich wystąpienie miało wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli tak, wówczas organ administracyjny wydaje nową decyzję w sprawie. Wówczas też dochodzi do ponownego otwarcia procesu konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego do ustalonego ponownie stanu faktycznego sprawy.

Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., I SA/Sz 417/10 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, , wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12 dostępne w CBOSA). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01 dostępne w CBOSA). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10 dostępne w CBOSA).

Dodatkowo nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09 LEX nr 952707). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12 LEX nr 1497914). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17 CBOSA).

Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 2246/16 LEX nr 2463012). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17 LEX nr 2323395).

Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ postępowania nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).

Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, a jedynie zawarcia nieważnej i zawartej wyłącznie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie EW oraz w zeznaniach skarżącego złożonych 24 czerwca 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...]. Zatem w ocenie sądu organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności.

Błędne są jednocześnie zarzuty skargi wskazujące jakoby organ wznowił i prowadził postępowanie w związku z ujawnieniem nowych nieznanych w chwili wydawania decyzji dowodów, przy czym takim dowodem miałoby być pismo EB, oraz zeznania skarżącego w charakterze świadka złożone w postępowaniu karnym. Jak to zostało wskazane powyżej, nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, gdy wynikają z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział w chwili wydawania decyzji (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17 LEX nr 2323395). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie, bowiem pismo EB 20 grudnia 2017 r. ujawniło istnienie nowej nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy ZB. Pismo to należy oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego/informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy k.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tego aktu. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią wskazanego wcześniej pisma organ wznowił postępowanie, żeby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, pojęcie "rolnika" oznacza m.in. osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Istotną zatem kwestią jest ocena, czy skarżący był rolnikiem w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, to jest czy był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem, którym przyznano płatność. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Jednak dla uzyskania dopłat dla rolników nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r. II GSK 227/07 LEX nr 471100). Jak bowiem wynika z regulacji unijnych i krajowych, istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11 dostępne w CBOSA.

Z ustalonych prawidłowo w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności. Skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Podobnie jak inni pracownicy ZB wynajął część nieruchomości należących do jego pracodawcy. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by strona decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. Nie wykazał ani ponoszenia jakichkolwiek nakładów z tego tytułu, ani posiadania jakichkolwiek maszyn, czy doświadczenia związanego z pracą w gospodarstwie. Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, że decydował o terminie i sposobie uprawiania gryki, nie posiadał zaplecza mechanicznego koniecznego do uprawy gruntów rolnych, nie ponosił kosztów związanych z obsługą maszyn i urządzeń. Strona nie przedstawiła dowodów, że płaciła podatek rolny. Podatki od nieruchomości płacił ZB. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący utrzymuje, że był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, jednak nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa, bowiem pozyskiwana z niego gryka stanowiła wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace w tym gospodarstwie. Jedynym dochodem strony była kwota dotacji. Także mechanizm pozyskiwania środków z Agencji, opisany przez skarżącego w jego zeznaniach złożonych 24 czerwca 2019 r. wskazuje, że celem działalności strony było pozyskanie środków finansowych z tytułu płatności rolnych nie zaś prowadzenie gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz ZB, właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy ZB. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota po potrąceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów stanowiła premię za pracę na rzecz ZB.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, całkowicie chybione są zarzuty skargi naruszenia w kontrolowanej sprawie wspomnianych wcześniej przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, rozporządzenia ONW, rozporządzenia nr 1307/2013 oraz art. 336 Kodeksu cywilnego.

Pozbawione podstaw są również zarzuty naruszenia w sprawie art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2013 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. W kontekście powyższego przepisu, jak twierdzi skarżący, w przypadku odmowy płatności przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność, wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony. Zdaniem sądu, w świetle powyższych rozważań oraz prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji, bezsporną okolicznością jest zawyżenie przez skarżącego obszaru deklaracji obszaru o 100%. Skoro bowiem skarżący nie był posiadaczem działek, do których miałyby się odnosić płatności, o które wnioskował, to całość ich powierzchni została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Z tego powodu rzekomo naruszony przepis art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 zastosowano adekwatnie do stanu, jaki w sprawie ustalono, rzetelnie objaśniając metodykę wszelkich wyliczeń. Bezdyskusyjne jest przy tym, że w sprawie nie tylko nie było podstaw do przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności, ale również okoliczności, w których wniosek o nie został złożony i rozpatrzony dobitnie świadczą o obowiązku zastosowania przez organ przepisów sankcyjnych dotyczących nałożenia kary administracyjnej w przypadku zawyżenia zadeklarowanego we wniosku obszaru. Należy mieć bowiem na względzie, że rozporządzenie nr 640/2014 w art. 15 reguluje w sposób jednoznaczny wyjątki o stosowania kar administracyjnych, przewidując w ust. 1 tego przepisu, że kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Jednocześnie, w myśl ust. 2 ww. przepisu, podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie podlega dyskusji, że skarżący żadnego z wymienionych wyżej wyjątków nie spełnia. Fakt zawyżenia powierzchni gruntów, zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności, nie został bowiem ujawniony w odpowiednim czasie przez samego skarżącego, lecz wyszedł na jaw na skutek informacji, które stały się podstawą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją przyznającą taką płatność. W tej sytuacji, wobec spełnienia pozytywnej przesłanki nałożenia sankcji administracyjnej, tj. zawyżenia deklaracji obszaru (art. 19a rozporządzenia 640/2014), przy niewystąpieniu przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 15 ww. rozporządzenia, nie doszło do naruszenia wskazanych skargą przepisów tego aktu normatywnego, a zatem zarzuty te są bezpodstawne.

W ocenie sądu, organy nie naruszyły przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a., których stosowanie w sprawie niniejszej oceniać należy z uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodać przy tym należy, że w k.p.a. nie ma przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony, które złożyła ona w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym (zob. wyrok NSA z 28 września 2010 r., sygn. akt II GSK 798/09 – dostępne w CBOSA). Okoliczność, że organy posłużyły się dowodami z postępowania karnego i odstąpiły od samodzielnego przesłuchania wnioskodawcy, nie stanowi o naruszeniu zasady bezpośredniości, co zdaje się sugerować skarga, stając na stanowisku, bez powołania ku temu podstawy prawnej, że organ pierwszej instancji miał także obowiązek z urzędu przesłuchać skarżącego w charakterze strony. Wbrew wywodom skargi taki obowiązek na organach nie ciążył. Sąd zasadniczo nie podziela także tezy, że wspomniany wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy nie mógł mieć w niniejszym przypadku zastosowania, bowiem w postępowaniu wznowieniowym ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Niewątpliwym jest, że na organie administracji spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki wznowienia postępowania, jednakże w następstwie wznowienia prowadzone jest postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest przeprowadzenie prawidłowego procesu subsumcji normy prawnej pod taki stan. Mimo więc tego, że mamy do czynienia z działaniem organu w trybie nadzwyczajnym, to trzeba pamiętać, że dotyczy ono kontroli decyzji zapadłej w postępowaniu cechującym się określonymi regułami, dlatego nie ma powodu i stosownych podstaw, aby te reguły ignorować, czy je negować.

Tym samym, na organie prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie ciążył obowiązek prowadzenia tego postępowania z dochowaniem zasady praworządności. Organ uznając zatem, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie przyznanych stronie płatności miał obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżącego obciążał zaś ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do nabycia wnioskowanych dopłat. Przy takim rozkładzie ciężaru dowodu organ, obligowany przy tym ustawowo do stania na straży praworządności, był uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11 LEX nr 1113237). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu np. karnym. Tak też zresztą uczynił organ, odwołując się w swoich ustaleniach do treści protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, jakie odbyło się w 24 czerwca 2019 r. Dezawuowanie wagi tego dowodu w skardze, jak również w toku rozprawy przed tutejszym Sądem nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Skarżący złożył bowiem zeznania świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajanie prawdy, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Jednocześnie z treści ww. protokołu, który w ocenie Sądu zawiera niebudzące wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia skarżącego wynika, że przystał on na ofertę swojego pracodawcy Zbigniewa Biegały dzierżawy gruntów w zamian za część środków otrzymanych z tytułu dopłat, które miały stanowić dla skarżącego premię za dobrą współpracę. Skarżący nie dociekał, czy dzierżawa gruntów przez ZB bez zgody jego małżonki jest prawidłowa. Okoliczności te jednoznacznie obciążają skarżącego, skoro zgodnie z powołanym wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy, to właśnie na nim ciążył obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Inaczej rzecz ujmując, składając wniosek o przyznanie płatności, skarżący był zobligowany zbadać wszystkie okoliczności, na które we wniosku się powołał, związane ze spełnieniem warunków do ich ewentualnego przyznania. Skoro skarżący tego zaniechał, to musiał liczyć się z tym, że ujawnienie nieprawidłowości w tym zakresie może pociągnąć za sobą konsekwencje skutkujące odebraniem prawa do przyznanych wcześniej płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, a więc nie wyłącza jej brak świadomości skarżącego, czy też przekonanie, że w sprawie wszystko jest w porządku, bowiem takie zapewnienie uzyskał od swojego pracodawcy, który wystąpił z ofertą dzierżawy gruntów.

Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności ONW decyzją z 25 maja 2017 r. był wniosek strony z 31 maja 2017 r., w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach, położonych na gruntach stanowiących wymienione w nim działki ewidencyjne. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 353 ze zm.). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń, wynikające z art. 233 § 1 i § 6 oraz art. 297 § 1 k.k. oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności ONW do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności ONW, zawartych we wskazanych powyżej przepisach, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania wnioskowanych płatności. W postępowaniu o ich przyznanie nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się formalnym tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy w wyniku kontroli "krzyżowej" organ ustali, iż nie zaistniała sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, to ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę ONW (analogicznie jak w § 2 art. 75 k.p.a.). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (np. pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat ONW. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza, czego w kontrolowanej sprawie skarżący nie wykazał.

W tych warunkach organ w toku postępowania zwykłego mógł nie posiadać pełni wiedzy co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro strona nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku strony oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ocenie sądu organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżący nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK1402/19).

Materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W sposób niezbity wynikało z niego, że umowa dzierżawy pomiędzy skarżącym a ZB została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, iż skarżący jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać.

Podkreślić też należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, pierwotnie w stosunku do strony nie toczyło się żadne postępowanie w zakresie przyznanych dopłat rolniczych, a organ działał w zaufaniu do informacji wskazanych przez stronę w złożonych wnioskach, co wynika ze specyfiki tych postępowań.

W świetle przedstawionych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Tym samym zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które powinny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

AB/