Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 66/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 marca 2014 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. odmówiono A. K. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną M. A. S..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, powołując się na treść art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn.zm.), stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia. Przepis art. 16a ust. 2 stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, w przypadku gdy osoba ta jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólnie dziecko, d) pozostałe na utrzymaniu osoby, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia; Organ przywołał też definicje dochodu uzyskanego i dochodu utraconego (art. 3 pkt 23 i 24 ustawy). Obliczając kryterium dochodowe rodziny organ ustalił, że dochód rodziny skarżącej składającej się z 6 osób wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł i przekracza określone ustawą kryterium dochodowe (623,00 zł) o [...] zł i tym samym nie uprawnia do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym organ uwzględnił dochód uzyskany przez syna skarżącej M. (z tytułu umowy zlecenia) po roku poprzedzającym rok zasiłkowy, uzyskiwany nadal w dacie orzekania.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.K. podniosła, że we wspólnym gospodarstwie domowym funkcjonuje również jej brat S. S., którego wstępnie wpisała we wniosku, po późniejszym skreśleniu. Jest on osobą dorosłą, chorą, nigdzie nie pracuje i od lat utrzymywany jest przez ojca.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a, pkt 2, 2a, 10, 16, 22 i 24 lit. c oraz art. 5 ust. 2 i 4b w zw. z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji błędnie ocenił ustalony przez siebie stan faktyczny w zakresie spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz błędnie ustalił stan faktyczny w zakresie miesięcznego dochodu członków rodziny skarżącej. Pomimo wskazanych wyżej naruszeń procedury administracyjnej i błędnego uzasadnienia, w ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie jej w mocy, gdyż jej rozstrzygnięcie jest prawidłowe i zgodne z prawem.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie nie można uznać, iż skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organ pierwszej instancji ustalił, że strona podjęła zatrudnienie u A. C. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Spółka A na podstawie umowy zlecenia dniu [...] lipca 2013r. Umowa miała obowiązywać przez miesiąc tj. do [...] lipca 2013r. W dniu [...] lipca 2013r. skarżąca wypowiedziała umowę z powodu konieczności sprawowania opieki nad chora matką. Wypowiedzenie nastąpiło zatem w trzy tygodnie po zawarciu umowy i tydzień przed jej wygaśnięciem. W ocenie Kolegium, wypowiedzenie umowy zlecenia, czyli rezygnacja z zatrudnienia nie nastąpiło w celu sprawowania opieki nad matką, a jedynie w celu otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Brak jest związku między wypowiedzeniem umowy a koniecznością sprawowania opieki. Organ zwrócił uwagę, że w stosunku do matki skarżącej orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności już od [...] kwietnia 2012r. Tymczasem skarżąca zdecydowała się podjąć opiekę nad matką dopiero w lipcu 2013r. Jak wynika z porównania tych dat, albo nie zachodzi konieczność sprawowania opieki nad matką skarżącej, albo skarżąca nie zrezygnowała z innej pracy zarobkowej w tym celu. Taki krótki okres umowy każe przyjąć, że została zawarta wyłącznie w celu jej wypowiedzenia aby otrzymać świadczenie rodzinne. Gdyby rzeczywiście konieczne było sprawowane opieki nad M.S. przez jej córkę A.K., w ogóle nie podejmowałaby zatrudnienia, a nie wypowiadała umowę po trzech tygodniach jej trwania, skoro matka jest osobą niepełnosprawną już od kwietnia 2012r.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca spełnia jednak inną przesłankę nabycia przedmiotowego świadczenia tj. nie przekroczyła progu dochodowego określonego w przepisie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Przenosząc treść tego przepisu na grunt okoliczności niniejszej sprawy organ zważył, że dochód uzyskiwany przez M.K. z tytułu wykonywania umowy zlecenia mógłby zostać doliczony do dochodu członka rodziny jedynie wówczas, jeżeli na dzień ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dochód ten byłby uzyskiwany. O ile w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji obowiązywała wciąż umowa zlecenia [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., o tyle w dniu wydania decyzji przez Kolegium umowa ta już nie wiąże, gdyż wygasła z dniem [...] września 2013r., co wynika jednoznacznie z jej brzmienia (§ 2). Organ odwoławczy wskazał, że z powyższego wynika, iż M. K. na dzień wydania decyzji nie uzyskuje już dochodu, który uzyskał po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku z czym, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 4b ustawy, dochodu tego nie można doliczyć do dochodu członka rodziny. W wyniku wyłączenia z dochodu rodziny kwoty [...] zł jej dochód w roku 2011 wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...] zł dochodu miesięcznego na członka rodziny, składającej się z 6 osób. Organ stwierdził, że nawet gdyby kwotę tę podwyższyć o [...] zł tj. miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny wynikający z dochodu uzyskanego przez K. K. w roku 2011, a który nie został doliczony do dochodu rodziny przez organ I instancji, to i tak łączny dochód członka rodziny na poziomie [...] zł nie przekracza progu dochodowego wynoszącego 623 zł.

Kolegium zaznaczyło, że w aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument,

z którego wynikałoby ze umowa zlecenia z M. K. została przedłużona bądź by zawarta została nowa.

W ocenie Kolegium argument odwołania nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wnioskodawczyni we wniosku z [...] lipca 2013r. oświadczyła, pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że osoba wpisana początkowo jako jej brat – S. S., nie jest członkiem jej rodziny. Ostatecznie sformułowała wniosek nie uwzględniając S. S., zatem zmiana jej oświadczenia na etapie postępowania odwoławczego nie może odnieść skutku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2013r. A.K. zarzuciła niezgodność z prawem. Podniosła ponownie, że wypełniając wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wpisała wszystkich członków rodziny osoby wymagającej opieki, wniosek został sprawdzony i przyjęty. Po upływie kilku dni po wezwaniu organu w celu ustalenia członków rodziny, urzędniczka, która pierwotnie przyjmowała wniosek, kazała jej zrobić korektę. Skarżąca uczyniła to, ponieważ nie zna się na przepisach, a pracownik urzędu wprowadził ją w błąd.

Nadto skarżąca zarzuciła, że sprawowała opiekę nad niepełnosprawną matką od czerwca 2012r. do czerwca 2013r., w związku z czym pobierała zasiłek opiekuńczy. Zakwestionowała stwierdzenie organu odwoławczego, że podjęła opiekę nad matką dopiero w lipcu 2013r. W związku z odebraniem uprawnienia do pobieranego wcześniej zasiłku opiekuńczego strona pozostała bez dochodu, dlatego zdecydowała się podjąć pracę z dniem [...] lipca 2013r. na umowę zlecenia, którą pracodawca może zawrzeć nawet na tydzień. Skarżąca wskazała, iż jej umowa miała być przedłużona, ale nie poradziła sobie z matką, ojciec który chciał pomóc nie podołał temu, dzieci nie umiały się uporać z chorobą matki skarżącej i nie chciały jej sprawować. W tej sytuacji skarżąca była zmuszona zrezygnować po dwóch tygodniach. Zdaniem skarżącej, spełnia ona warunki przyznania od lipca 2013r. specjalnego zasiłku opiekuńczego, a decyzja odmowna jest błędna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem skarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa, które uzasadniało jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania A. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną – M. S..

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn.zm.). Zwrócić należy szczególną uwagę na istotną zmianę stanu prawnego dokonaną z dniem 1 stycznia 2013 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548), zwanej dalej: "ustawą nowelizującą".

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 (ust. 1a).

W ust. 5 wskazano przesłanki wyłączające przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Z dniem 1 stycznia 2013r. przepisy art. 17 ust. 1 – 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych uległy zmianie na mocy ww. ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. i otrzymały brzmienie: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a).

Nadto ustawodawca dodał w art. 17 przepis 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W znowelizowanym ust. 5 art. 17 ustawy, określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia opiekuńczego.

Analiza przepisów ustawy nowelizującej wskazuje, że powyższa zmiana wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej), uregulowane szczegółowo w dodanym art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek wynikających z art. 16a ustawy oraz niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu.

W świetle art. 16a u.ś.r. przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało uzależnione od spełnienia następujących podstawowych przesłanek:

1) osoba ubiegająca się o zasiłek w związku z koniecznością sprawowania opieki nad daną osobą faktycznie tę opiekę sprawuje;

2) na osobie ubiegającej się o zasiłek ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788, z późn.zm.; dalej: "Kodeks rodzinny i opiekuńczy", w skrócie "k.r.o.");

3) osoba ubiegająca się o zasiłek rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. – tj. z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej – w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą opieki;

4) osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

5) łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty tzw. kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3).

Zgodnie z regulacją art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Organ administracji pierwszej instancji, jak wynika z uzasadnienia jego decyzji, rozpatrując sprawę o ustalenie prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ograniczył się wyłącznie do zweryfikowania przesłanki spełnienia kryterium dochodowego, pomijając ustalenie spełnienia przez skarżącą pozostałych przesłanek ustalenia prawa do tego świadczenia. W formularzu wniosku złożonego [...] lipca 2013r. skarżąca jako członków rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wskazała poza sobą pierwotnie następujące osoby (część II pkt 1): M. K. (mąż), M. S. (matka), W. S. (ojciec), S. S. (brat PESEL [...]), K. K. (córka PESEL [...]), M. K. (syn PESEL [...]). Jak oświadczyła skarżąca, na skutek pouczenia pracownika organu dokonała korekty wniosku w taki sposób, że wykreśliła matkę, ojca i brata. Przy czym z analizy wniosku wynika, że skarżąca w pkt 3 wniosku wskazała dane członków rodziny osoby wymagającej opieki - matkę M.S. oraz ojca W. S..

Według ustaleń organu pierwszej instancji miesięczny dochód rodziny skarżącej składającej się z 6 osób wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł i przekracza określone ustawą kryterium dochodowe (623,00 zł) o [...] zł i tym samym nie uprawnia do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ uwzględnił dochód członków rodziny uzyskany w 2011 r., jako roku poprzedzającym okres zasiłkowy (netto) M. S. – [...] zł, W. S. – [...] zł, świadczenia z funduszu alimentacyjnego – [...] zł, stypendia o charakterze socjalnym – [...] zł. Łączny dochód miesięczny rodziny z tego tytułu wyniósł [...] zł.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 – 4b u.ś.r., w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust. 4a).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (ust.4b).

Prezydent Miasta T. wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2013r. ustalił, na podstawie oświadczeniem skarżącej z [...] sierpnia 2013r. oraz jej syna M. , iż pracuje on na umowę zlecenia ze Spółką B od [...] kwietnia 2012r. do chwili obecnej i z tego tytułu za miesiąc maj uzyskał wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Wobec powyższego do miesięcznego dochodu rodziny organ doliczył dochód netto za miesiąc maj 2012r.w wysokości [...] zł. W ten sposób organ wyliczył miesięczny dochód rodziny składającej się z 6 osób na kwotę [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Dodatkowo organ wskazał, że skarżąca dołączyła do wniosku oświadczenie, z którego wynika, że w roku 2011 nie pracowała, nie uzyskała dochodu, nie rozliczała się z Urzędem Skarbowym. Jej sytuacja zawodowa nie uległa zmianie do chwili obecnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie tożsamego materiału dowodowego, dokonało odmiennych własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy.

Po pierwsze organ odwoławczy, odmiennie od organu pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe 6 osobowej rodziny tj. nie przekroczyła progu dochodowego określonego w przepisie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16a ust. 2 u.ś.r. Organ wskazał, że dochód uzyskiwany przez M. K. z tytułu wykonywania umowy zlecenia, mógłby zostać doliczony do dochodu członka rodziny jedynie wówczas, jeżeli na dzień ustalania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dochód ten byłby uzyskiwany (art. 5 ust. 4b). O ile w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji (tj. [...] sierpnia 2013) obowiązywała wciąż umowa zlecenia [...]"Umowa" z dnia [...] kwietnia 2012r., o tyle w dniu wydania decyzji przez Kolegium umowa ta już nie wiąże, bowiem wygasła z dniem [...] września 2013r. Organ wskazał również, że w aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument, z którego wynikałoby, że umowa ta została przedłużona bądź by została zawarta nowa.

Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone przez organ organu odwoławczy, zgodnie z którym ma on obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nie ulega wątpliwości, że z zasady dwuinstacyjności postępowania administracyjnego wynika również nakaz uwzględnienia przez organ drugiej instancji stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz ich ocena na dzień wydania przez ten organ decyzji co do istoty sprawy.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy nie wywiązał się jednak z tych obowiązków w sposób zgodny z przepisami prawa. Zważyć bowiem przyjdzie, iż dokonane przez ten organ ustalenia noszą znamiona dowolności, a organ odwoławczy oparł je na swoich przypuszczeniach, nie na wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy i weryfikacji dowodowej tychże. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego i norm art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. art. 80 K.p.a.

Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy uprzednio nie zweryfikował prawidłowości sposobu ustalenia dochodu rodziny przez organ pierwszej instancji i dokonania na tej podstawie, ustalenia przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. W szczególności, pomimo zasadnego stwierdzenia, iż w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, istniały podstawy do uwzględnienia w dochodzie rodziny skarżącej dochodu jej syna M. K., uzyskanego na podstawie umowy zlecenia, to organ pominął w swoich rozważaniach, czy prawidłowo organ odwoławczy dokonał operacji uwzględnienia tego dochodu w dochodzie rodziny, tj. czy zgodne z art. 5 ust. 4b było doliczenie tego dochodu, nie do dochodu tego członka rodziny przed dokonaniem zsumowania i wyliczeniem średniego miesięcznego dochodu rodziny, lecz dodanie kwoty [...] zł do wyliczonego wcześniej średniego dochodu rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Nadto zwrócić należy uwagę, iż już nawet ze skorygowanego wniosku wynika, że w skład rodziny skarżącej wchodzi ona, jej mąż i dwoje dzieci, a w skład rodziny osoby wymagającej opieki M. S. i W. S., co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji wskazujących sposób wyliczenia spełnienia przesłanki kryterium dochodowego określonego w art. 16a ust. 2 u.ś.r. Przepis ten stanowi wszakże, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że aczkolwiek prawidłowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż w dacie orzekania umowa zlecenia M. K. wygasła, to jednak to stwierdzenie winno skutkować podjęciem przez organ odwoławczy wszelkich czynności celem ustalenia, czy w związku z powyższym ten uzyskany dochód, nie jest już osiągany, czy może nastąpiła kontynuacja (np. przedłużenie umowy). Wskazać bowiem należy, iż w aktach sprawy brak jakiekolwiek oświadczenia skarżącej, iżby sytuacja dochodowa jej rodziny uległa zmianie. Stwierdzenie organu odwoławczego, iż brak informacji o kontynuacji umowy, w sytuacji gdy organ nie wezwał strony, ani M. K. do wyjaśnienia tej okoliczności, było w okolicznościach sprawy niewystarczające.

Po wtóre, jako tym bardziej dowolne i przedwczesne, bowiem nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i żadnej z dokonanych przez organ czynności dowodowych, należy uznać stwierdzenie organu drugiej instancji, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przypomnieć w tym miejscy należy, iż zgodnie z powyższą normą specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W ocenie Sądu, niezrozumiałe jest już wskazanie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej oceny tej przesłanki, albowiem jak wskazuje analiza treści uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] sierpnia 2013r., organ ten w ogóle nie dokonał analizy okoliczności sprawy i jakichkolwiek własnych ustaleń w tym zakresie. Organ pierwszej instancji poprzestał wyłącznie na ustaleniu przekroczenia przez wnioskodawcę ustawowego kryterium dochodowego.

W okolicznościach sprawy bezsporne zdaje się pozostawać pomiędzy skarżącą i organem, że ubiega się o przyznanie świadczenia w związku ze sprawowaną opieką nad matką, czyli osobą wobec której ciąży na skarżącej obowiązek alimentacyjny. Z akt sprawy wynika również, iż matka skarżącej M. A. S. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] czerwca 2012r. znak [...] o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, przy czym ten stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2012r. Ojciec skarżącej W. S. również został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, orzeczeniem ww. organu z dnia [...] marca 2007 r. (niepełnosprawność istnieje od [...] września 1999r.)

W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na sposób sprawowania opieki nad niepełnosprawną M. S., brak właściwego wywiadu środowiskowego pozwalającego na ustalenie i ocenę sytuacji rodzinnej, w tym wszystkich osób, na których ciąży wobec niej obowiązek alimentacyjnych i możliwości wykonywania chociażby częściowej opieki nad matką skarżącej. Stwierdzić zatem przyjdzie, iż zgromadzony przez organy materiał dowodowy nie pozwala odpowiedzieć na podstawowe, z punktu widzenia omawianej normy prawnej pytanie, czy istnieje po stronie skarżącej konieczność sprawowania nad jej matką stałej osobistej opieki, której nie możnaby pogodzić z wykonywaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze godzin. Jedynie pośrednio z wniosku można wywodzić, iż skarżąca ze swoją rodziną (mąż i dwoje pełnoletnich dzieci) zamieszkuje wraz z matką i ojcem, a nadto pełnoletnim bratem (niepracujący).

Należy zgodzić się z Kolegium, że w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wymaga, aby konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w każdym przypadku wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Inaczej zatem niż w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy, którego skarżącej przyznano wcześniej świadczenie pielęgnacyjne, nie wystarcza w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego samo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Implikuje to konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o zasiłek bezpośredniego związku – tak funkcjonalnego, jak i czasowego – pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. Niezbędnym więc do spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest uprzednie podjęcie i aktywne wykonywanie pracy, a następnie rezygnacja z niej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Rezygnacja z tej aktywności stanowi więc rezygnację z zatrudnienia. Sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym powinno być przy tym wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia i musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy (ale też czasowy) między ustaniem zatrudnienia, a podjęciem przez wnioskodawcę opieki nad wskazaną w tym przepisie osobą. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

Za taką wykładnią "rezygnacji z zatrudnienia", o której mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przemawia również rozróżnienie przez ustawodawcę przesłanki rezygnacji z zatrudnienia od jego niepodejmowania. W art. 17 u.ś.r., ustawodawca formułując przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniał prawo do tego świadczenia bądź od niepodejmowania zatrudnienia bądź od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej "w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. ustaliło, że skarżąca na podstawie umowy zlecenia z dnia [...] lipca 2013r. (k. 15 akt adm.) podjęła zatrudnienie u A. C., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Spółka A. Umowa miała obowiązywać przez miesiąc tj. do [...] lipca 2013r. W dniu [...] lipca 2013r. skarżąca wypowiedziała umowę z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorą matką. Organ podkreślił, że wypowiedzenie nastąpiło w trzy tygodnie po zawarciu umowy i tydzień przed jej wygaśnięciem. W ocenie Kolegium wypowiedzenie przez skarżącą umowy zlecenia, czyli rezygnacja z pracy zarobkowej, nie nastąpiło w celu sprawowania opieki nad matką, a jedynie w celu otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ stwierdził, że brak jest związku pomiędzy wypowiedzeniem umowy a koniecznością sprawowania opieki. Organ zwrócił uwagę, iż w stosunku do matki skarżącej orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności już od [...] kwietnia 2012r., tymczasem skarżąca zdecydowała się podjąć opiekę nad matką dopiero w lipcu 2013r. Porównując powyższe daty organ drugiej instancji stwierdził, że albo nie zachodzi konieczność sprawowania opieki nad matką skarżącej, albo skarżąca nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w tym celu. Krótki okres zawarcia umowy (na miesiąc) zdanie organu również każe przyjąć, iż umowa ta została zawarta wyłącznie w celu jej wypowiedzenia aby otrzymać świadczenie rodzinne. Gdyby bowiem rzeczywiście konieczne było sprawowanie opieki nad M. S., przez jej córkę A. K., w ogóle nie podejmowałaby ona zatrudnienia, a nie wypowiadała umowę po trzech tygodniach jej trwania, skoro matka skarżącej jest osoba niepełnosprawną już od kwietnia 2012r.

W ocenie Sądu, powyższe dywagacje i rozważania organu odwoławczego, aczkolwiek oparte na konieczności zweryfikowania w tego typu sprawach istotnych okoliczności, i nie można odmówić im, co do zasady, słuszności – nie znajdują jednak potwierdzenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Nie zostały oparte na prawidłowo, wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym. Wywody Kolegium zawarte w uzasadnieniu decyzji są ogólnikowe, bezpodstawnie kwestionują treść zgromadzonych w sprawie dowodów. Przy czym należy jednoznacznie stwierdzić, iż materiał dowodowy nie został przez organy zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Podkreślenia wymaga, iż organ odwoławczy pomimo iż, nie uzupełniał w żadnym zakresie materiału dowodowego sprawy, w uzasadnieniu swej decyzji zakwestionował spełnianie przez skarżącą przesłanki nieweryfikowanej nawet przez organ pierwszej instancji. Skoro organ powziął wątpliwość tak co do konieczności sprawowania przez skarżącą stałej bezpośredniej opieki nad jej matką legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jak i co do przesłanek oraz faktu zawarcia i rozwiązania umowy zlecenia, winien w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające. Organ odwoławczy faktycznie sugeruje bowiem pozorność umowy zlecenia z dnia [...] lipca 2013r., mimo iż nie dokonał pełnej analizy jej treści. Konieczne było zatem przesłuchanie stron tejże umowy nazwanej "umową zlecenia" celem ustalenia jakie były okoliczności i cel jej zawarcia, czy i jaką pracą w ogóle skarżąca na podstawie tej umowy świadczyła, w jakich godzinach, jakie uzyskała wynagrodzenie (w związku z zapisem ust. 3), na czym ta praca polegała, oraz jakie były okoliczności wypowiedzenia umowy. Organ winien także szczegółowo ustalić, skoro te okoliczności wskazuje, od kiedy skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad matką oraz czy i od kiedy konieczność sprawowania pełnej opieki przez nią występuje. Podkreślenia wymaga, iż organ zupełnie pominął treść znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia, że opiekę skarżąca sprawuje faktycznie od 2010r. Podkreślenia wymaga, iż brak jest podstaw do twierdzenia jak zdaje się to czynić organ odwoławczy, iż konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną związana jest czasowo wyłącznie z orzeczeniem właściwego organu o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazać należy, iż ustalając stan faktyczny w tego typu sprawach organ odróżnić musi ustalenie okoliczności i potrzeby sprawowania stałej opieki nad osobą z ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności od faktu stosownego orzeczenia w tym zakresie. Podkreślić bowiem przyjdzie, iż przesłanką przyznania spornego świadczenia nie jest wyłącznie sprawowanie opieki nad osobą legitymująca się znacznym stopniem niepełnosprawności, lecz występująca po stronie wnioskodawcy konieczność sprawowania nad taką osobą stałej opieki. Może zatem być i tak, że z uwagi na postęp choroby, zmiany sytuacji rodzinnej i zawodowej innych członków rodziny, zajdzie w określonym czasie zmiana sytuacji uprawniającej do przyznania świadczenia. Przykładowo któryś z członków rodziny lub innych osób już nie będzie mógł współuczestniczyć w sprawowaniu opieki, nasilą się objawy chorobowe, pogłębi stan niepełnosprawności i w związku z tym zaistnieje konieczność podjęcia przez wnioskodawcę stałej i pełnej opieki nad osobą dorosłą tej opieki wymagającą, co skutkować może nawet koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej w związku z podjęciem się takiej opieki w pełnym zakresie.

Ustalając stan faktyczny sprawy organ winien także uwzględnić fakt i przesłanki uprzedniego przyznania skarżącej, ostateczną decyzją właściwego organu, świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Te wszystkie możliwości organ winien uwzględnić dokonując wykładni normy prawnej zawartej w przepisie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając przede wszystkich okoliczności faktyczne konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w powyższej normie prawnej ustawodawca nie uzależnił uprawnienia do spornego świadczenia od tego czy rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę ubiegająca się nastąpiła "w celu sprawowania opieki" nad osobą niepełnosprawną (tak jak w przypadku art. 17 – świadczenia pielęgnacyjnego), lecz powiązał realizację tego prawa z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej "koniecznością sprawowania stałej opieki" nad osobą dorosłą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, które wykonywały pracę zarobkową i w związku z konicznością faktycznego sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, z tej pracy rezygnują.

Odnosząc się do podnoszonego zarówno w odwołaniu, jak i skardze do sądu administracyjnego zarzutu A.K. dotyczącego funkcjonowania we wspólnym gospodarstwie jej brata, utrzymywanego przez ojca wskazać należy, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ustalenie kryterium dochodowego rodziny skarżącej celem określenia przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonej w art. 16a ust. 2 u.ś.r. Skarżąca nie udowodniła, aby była przez kogoś zmuszona do podania we wniosku danych niezgodnych ze stanem faktycznym. To, że dokonała korekty wniosku na skutek pouczenia pracownika organu, nie oznacza, iż nie mogła później, przed rozstrzygnięciem jej wniosku ponownie zmienić określenia danych osób wchodzących w skład jej rodziny. Ponadto pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia bowiem wymaga, iż zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych (w tym art. 3 pkt 16, art. 5), brat skarżącej S. S. (urodzony [...] kwietnia 1969 r.), z pewnością nie może być zaliczony ani do członków rodziny skarżącej, jako osoby sprawującej opiekę, ani rodziny jej matki czyli osoby wymagającej opieki, w rozumieniu art. 16a ust. 2 ustawy.

Wskazać przyjdzie, że zgodnie z definicją ustawową (art. 3 pkt 16 u.ś.r.), ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ administracji winien uwzględnić powyższą wykładnię i wskazania. W pierwszej kolejności Kolegium uzupełni materiał dowodowy i ponownie zweryfikuje przesłankę kryterium dochodowego rodziny (mając także na uwadze upływ czasu od daty wydania decyzji organu pierwszej instancji). W sytuacji gdy organ ustali, odmiennie niż organ pierwszej instancji, że skarżąca spełnia przesłankę określoną w art. 16 ust. 2 u.ś.r., konieczne będzie, stosowne do wymogów prawa, uzupełnianie materiału dowodowego w celu rzetelnej i pełnej wersyfikacji, zakwestionowanej w zaskarżonej decyzji przesłanki, określonej w art. 16a ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy winien wówczas ocenić, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy możliwe jest i wystarczające uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie odwoławczym (art. 136 K.p.a.), czy też w sprawie zachodzą przesłanki zastosowania rozstrzygnięcia kasacyjnego określone w art. 138 § 2 K.p.a. W takim przypadku, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium winno szczegółowo i jednoznacznie wskazać, jakie okoliczności niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 23 ust. 4e u.ś.r., ustalając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełniania warunków, o których mowa w art. 16a. przepis ten stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy organ właściwy upoważnił do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, lub inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej, lub innej jednostki organizacyjnej gminy (ust. 4g). W myśl delegacji zawartej w art. 23 ust. 5 ustawy, zastosowanie w sprawie winna znaleźć procedura określona w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r. poz. 3)

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. został podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 K.p.a.), a nadto z naruszeniem przepisu prawa materialnego art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającym na jego błędnej wykładni. Naruszenia te, w ocenie Sądu, mogą mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O jej wykonalności orzeczono na podstawie at. 152 P.p.s.a.