Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 86/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 54
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Wojciech Gapiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi W.S. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS ) nr [...] z dnia [...]r.

2. Postępowanie przed organami.

2.1. Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: Kpa) oraz art. 17, art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) DIAS po rozpoznaniu zażalenia skarżącego z dnia 22 października 2018 r. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) z dnia [...]r. nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie skargi na aktualizację z dnia [...]. nr [...], dotyczącą zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. DIAS utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Naczelnik prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. nr od [...] do [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz tytułu wykonawczego tegoż organu z dnia [...]r. nr [...] obejmującego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, doręczonych w dniu [...]r.

W jego toku zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...], doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r., dokonał on zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w A S. A.

W związku z zaliczeniem nadpłaty wynikającej z zeznania rocznego PIT-37 za 2017 r. na poczet tytułu wykonawczego nr [...], organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...], doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r., dokonał zmiany wysokości zajęcia.

2.2. Pismem z 7 września 2018 r. skarżący wniósł skargę na ww aktualizację z [...] r., dotyczącą zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S. A., zarzucając rażące naruszenie prawa i wniósł o jej uchylenie.

2.3. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi wniesionej przez skarżącego na aktualizację z dnia [...]r. dotyczącą zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S. A.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 67 § 1 ustawy egzekucyjnej podstawę zastosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

W świetle powyższego przepisu, aktualizacji (zawiadomienia o zmianie wysokości) dokonanego już wcześniej zajęcia, nie można zakwalifikować jako zastosowanie nowego środka egzekucyjnego, podlegającego zaskarżeniu w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Tym samym, zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, aktualizacja zawiadomienia nie jest czynnością egzekucyjną, która podlegałaby zaskarżeniu w trybie art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej. Poza tym organ egzekucyjny wyjaśnił, iż zaskarżona przez skarżącego aktualizacja zawiadomienia nie zawiera pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, co wskazuje na charakter wyłącznie informacyjny takiego zawiadomienia.

2.4. Na to postanowienie organu egzekucyjnego skarżący 22 października 2018 r. wniósł zażalenie, w którym zarzucił rażące naruszenie prawa i wniósł o jego uchylenie.

2.5. Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika.

W uzasadnieniu wskazał, że w myśl założeń art. 61 Kpa postępowanie wszczyna się na żądanie strony, a datą jego wszczęcia jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 61a Kpa stanowiący, że gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zgodnie z tym przepisem, po wniesieniu żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie jego oceny formalnej i procesowej.

Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, określonym w art. 63 Kpa.

Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania, w tym także ustalenie czy podanie pochodzi od podmiotu będącego stroną tegoż postępowania oraz czy istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W myśl art. 54 § 4 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1 wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

Należy zauważyć, że przez czynność egzekucyjną w myśl art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Cytowany przepis zawierający definicję czynności egzekucyjnej, nie wymienia enumeratywnie czynności egzekucyjnych, dlatego dodatkowe doprecyzowanie czynności egzekucyjnej można znaleźć w art. 64 § 1 tej ustawy, który wskazując wysokość opłat od czynności egzekucyjnych dokonywanych przy egzekucji należności pieniężnych nie wymienia aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Słusznie zatem organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] podkreślił, iż aktualizacji zawiadomienia dokonanego już wcześniej zajęcia, nie można zakwalifikować jako zastosowanie nowego środka egzekucyjnego, podlegającego zaskarżeniu w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Tym samym wskazał, iż aktualizacja zawiadomienia nie jest czynnością egzekucyjną, która podlegałaby zaskarżeniu w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., a jedynie czynnością materialno-techniczną polegającą na poinformowaniu stron postępowania tj. zobowiązanego i pracodawcę o aktualizacji wysokości zajęcia (por. min. wyrok WSA w Krakowie I SA/Kr 905/17 z dnia 26 października 2017 r., wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 989/15 z dnia 23 lutego 2016 r., wyrok NSA, II FSK 1784/10 z dnia 7 grudnia 2011r. - http:// orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Jak wcześniej podano organ egzekucyjny zmienił wysokość kwoty zajęcia, o czym poinformował zobowiązanego aktualizacją z dnia [...]r. dotyczącą zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S. A., na którą skarżący w dniu 7 września 2018 r. wniósł skargę.

Bezsprzecznie w/w aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie jest samodzielną czynnością egzekucyjną, wobec czego nie może być przedmiotem skargi w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej. Powiadomienie bowiem o aktualizacji wysokości zajęcia było jedynie czynnością materialno- techniczną o charakterze wyłącznie informacyjnym.

W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 61a § 1 Kpa stanowiący, że gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1. Na ostateczne postanowienie organu odwoławczego, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której stwierdził, że zaskarża orzeczenie organu odwoławczego z powodu rażącego naruszenia prawa oraz wnosi o jego uchylenie.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na aktualizację zajęcia egzekucyjnego, przyjmując, że aktualizacja ta nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu u.p.e.a., na którą służy skarga z art. 54 u.p.e.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że akt ten nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

4.4. Rozważając sporne zagadnienie wskazać przyjdzie, że tryb zaskarżania czynności egzekucyjnej normuje art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną wnoszona w terminie 14. dni od dnia otrzymania zawiadomienia o jej dokonaniu. Przez czynność egzekucyjną, o której mowa w tym przepisie według definicji art. 1a pkt 2 u.p.e.a. rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie wielokrotnie wyrażono pogląd, że zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której jest mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., a w konsekwencji nie przysługuje na nie skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r. II FSK 1784/10, por. wyroki WSA w Krakowie I SA/Kr 905/17 z dnia 26 października 2017 r., WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2016 r. III SA/Wa 989/15 - http:// orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Stanowisko to to skład orzekający podziela i przyjmuje za własne.

Trafnie wyjaśnił w powołanym wyroku II FSK 1784/10 Naczelny Sąd Administracyjny, że czynnościami egzekucyjnymi w administracji są wyłącznie czynności faktyczne, dla których ważności ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziała określony rygor i formę ich dokonania. Informacyjny natomiast charakter tego zawiadomienia, jak również brak odrębnego trybu postępowania uregulowanego w tej ustawie wskazują, że nie można aktualizacji wysokości zajęcia zaliczać do czynności o charakterze wykonawczym, ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego.

Niewątpliwie administracyjne postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze cel tego postępowania, określony w art. 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki przymusu, tj. środki egzekucyjne wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

Z kolei czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., mają charakter wykonawczy, ponieważ są podejmowane w celu zastosowania środków egzekucyjnych (tak też przyjmują to komentatorzy do u.p.e.a. - zob. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 390; W. Grześkowiak, Egzekucja administracyjna – teoria i praktyka z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, Warszawa 2006, s. 15). Zgodnie z tym przepisem, przez czynność egzekucyjną rozumie się bowiem wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Czynnościami egzekucyjnymi będą zatem czynności faktyczne, dla których ważności u.p.e.a. przewidziała określony rygor i formę ich dokonania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych.

Nie będą natomiast czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie będzie zatem czynnością egzekucyjną zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia, o której wierzyciel jest zobowiązany zawiadomić organ egzekucyjny na podstawie przepisów wykonawczych. Ponadto informacyjny charakter tego zawiadomienia, jak również brak odrębnego trybu postępowania uregulowanego w u.p.e.a. wskazuje, że nie można zaliczać go do czynności o charakterze wykonawczym ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z rachunku bankowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2007 r., III SA/Wa 3599/06, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z dnia 18 lutego 2009 r., II FSK 821/08 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że jakkolwiek art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zawierający legalną definicję czynności egzekucyjnej, nie wymienia enumeratywnie czynności egzekucyjnych, to jednak nie można przyjąć, że zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia zaliczyć należy do kategorii czynności egzekucyjnych. podlegających zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a.

4.5. W realiach niniejszej sprawy taką czynnością egzekucyjną było zajęcie wynagrodzenia za pracę (rachunku bankowego), dokonane zawiadomieniem z dnia [...]r, nr [...], doręczonym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r. Tej czynności egzekucyjnej skarżący nie zakwestionował w oparciu o art. 54 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu stanowisko DIAS co do niedopuszczalności ww skargi na aktualizację zajęcia z dnia [...]r. potwierdza brak w treści zawiadomienia o zmianie wysokości ww zajęcia stosownego pouczenia, w przeciwieństwie do pouczenia w zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę sporządzone [...]r.

Skoro zatem zakwestionowana aktualizacja zajęcia rachunku bankowego skarżącego z dnia [...]r. nie jest samodzielną czynnością egzekucyjną, to nie może podlegać zaskarżeniu w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej.

W ocenie Sądu, zasadnie zatem DIAS przyjął, że niedopuszczalnym było prowadzenie postępowania w sprawie skargi na czynność zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego. Prawidłowo także organ przyjął, że w tej sytuacji zasadnym uznać należy odmowę prowadzenia postępowania w jego sprawie, orzeczoną w postanowieniu Naczelnika z dnia [...]r., utrzymanego zaskarżonym postanowieniem.

W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 61a § 1 zdanie pierwsze Kpa stanowiący, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 Kpa, ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z 17 kwietnia 2019r. III SA/Gd 119/2019, LEX nr 2671340 oraz z 16 kwietnia 2019r. III SA/Gd 118/2019, LEX nr 2688578, w Krakowie z 17 kwietnia 2019r., II SA/Kr 283/2019, LEX nr 2675424).

Reasumując, z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie art. 54 u.p.e.a., zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

4.6. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.