Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3485/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 i art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, 75 § 2, 77 § 1, 78 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 456/18 w sprawie ze skargi PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 maja 2018 roku sygn. akt II SA/Kr 456/18 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę PKP S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W., położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0.9969 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Decyzję tę wydano w oparciu o art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015, poz. 1774 ze zm., dalej: u.g.n.) i § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. 1998, Nr 23, poz. 120 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła spółka PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami z siedzibą w K. (dalej też PKP SA, spółka), zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedostrzeżenie braku dokonania właściwych ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości bądź inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. nie jest wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że skarżącej przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.:

III. art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości ani inny tytuł prawny do nieruchomości uzasadniający stwierdzenie nabycia przez nią prawa użytkowania wieczystego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu spółki, tj. decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością z dnia [...] lutego 1988 r. oraz oświadczenie złożone w trybie art. 75 k.p.a. Podniesiono, że skoro z § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dokumentów, zaś wśród nich wskazuje decyzję o przekazaniu nieruchomości w zarząd (pkt 1) i decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością (pkt 6), to każdej z tych decyzji została nadana taka sama ranga z punktu widzenia zakresu uregulowania i każda z tych decyzji jest wystarczającym dowodem pozwalającym na stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu. W ocenie autora skargi kasacyjnej nie ma żadnych podstaw do przyjmowania, że decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie może stanowić podstawy uwłaszczenia, skoro przesądził o tym ustawodawca w § 4 rozporządzenia. Co za tym idzie rozważania na temat istnienia prawa zarządu pomimo wydania takiej decyzji są bezprzedmiotowe.

Zakwestionowano również stanowisko Sądu I instancji, że dowodzić istnienia prawa zarządu na podstawie oświadczenia złożonego w trybie art. 75 k.p.a. można jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo zarządu nieruchomości zostało ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Zaznaczono, że Sąd nie wyjaśnił, w jaki sposób można przesądzić o istnieniu prawa zarządu bez dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia. Podkreślono, że w razie braku tych dokumentów przesądzać o istnieniu prawa zarządu ma właśnie rzeczone oświadczenie. Ponadto zdaniem autora skargi kasacyjnej niesłuszne jest stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że spółki nie mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. Podkreślono, że w toku postępowania administracyjnego nie było kwestionowane, że osoby podpisujące oświadczenie w trybie art. 75 § 2 k.p.a. nie miały umocowania do złożenia takiego oświadczenia. Wskazano, że jeżeli Sąd I instancji uznał, że nie zostało wykazane umocowanie osób podpisujących oświadczenie, to powinien z przyczyn formalnych uchylić decyzje w celu uzupełnienia materiału dowodowego, albowiem obowiązki w tym zakresie ciążą na organie administracji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Należy przypomnieć, że sprawa jest już ponownie rozpoznawana przez NSA. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt. II SA/Kr 1262/16), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było niedokonanie oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w kontekście podstawy prawnej kluczowej dla sprawy decyzji z dnia [...] lutego 1988 r. o wymierzeniu opłaty za zarząd nieruchomością, która to podstawa prawna pozostała całkowicie poza uwagą i rozważaniami SKO, co stanowiło według Sądu naruszenie art. 7, 8, 12 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Jednak jak podnosi się w rozpoznawanej skardze kasacyjnej pomimo, że wyrok ten uchylił niekorzystną dla skarżącego PKP SA decyzję administracyjną i był zgodny żądaniem skargi PKP SA, to zawierał argumentację wykluczającą finalnie stwierdzenie, że zachodzą podstawy do uwłaszczenia PKP SA w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. Z tej przyczyny wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez PKP SA. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. (sygn. akt I OSK 938/17) uchylił wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sąd kasacyjny szeroko odniósł się do zarzutów podniesionych przez PKP SA. Stwierdził, że "Generalnie z przedstawionych w kasacji zarzutów, ich argumentacji i kierunku zaskarżenia, prima facie wynikałoby, iż jest ona oczywiście chybiona, bo przede wszystkim nie ma racji jej autor twierdząc, że Sąd I instancji nie dostrzegł niewyjaśnienia sprawy i poczynienia przez organ niewłaściwych ustaleń, jak też przypisując temu Sądowi konstatację, że prawo zarządu PKP nie przysługiwało. Niemniej jednak niektóre jej wytyki musiały odnieść skutek. Wyprowadzone przez Sąd meriti wnioski są zbyt daleko idące, tak daleko, że mogłyby uzasadniać wydanie wyroku reformatoryjnego, lecz na przeszkodzie temu stoi zasada niepogarszania sytuacji skarżącego kasacyjnie sformułowana w art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. Przede wszystkim, w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, pogląd Sądu meriti, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona i rozważona do rozstrzygnięcia, nie nadaje się do obrony. Organy wszak zebrały dostępny materiał dowodowy, który podały poprawnej ocenie i wyprowadziły zeń trafne wnioski. Godzi się w tym miejscu zwrócić uwagę na konieczność współdziałania stron w postępowaniu administracyjnym, które polega m.in. na poszukiwaniu i oferowaniu dowodów na prezentowane twierdzenia, jakie mają prowadzić do wydania żądanego rozstrzygnięcia. W istocie podstawową kwestią sporną i wymagającą ustalenia oraz rozważenia jest to, czy PKP legitymowało się na dzień 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu sporną nieruchomością. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem, wedle którego należałoby tę kwestię w tej sprawie badać dogłębniej". Zatem w przywołanym wyroku NSA przesądził, iż w niniejszej sprawie organy zebrały dostępny materiał dowodowy, który poddały poprawnej ocenie i wyprowadziły z niego trafne wnioski, wobec czego, wbrew twierdzeniom WSA w Krakowie (który wydał wyrok z dnia 20 grudnia 2016 r.), sprawa została dostatecznie wyjaśniona i rozważona do rozstrzygnięcia, co stało się przyczyną uchylenia wydanego poprzednio przez ten Sąd wyroku. Podzielając to stanowisko nie sposób zgodzić się z zarzutem podniesionym w rozpoznawanej skardze kasacyjnej – naruszenia art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd braku dokonania właściwych ustaleń faktycznych dających podstawy do rozstrzygnięcia, że PKP SA przysługiwało prawo zarządu nieruchomości.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej podniesiono tożsame zarzuty jak w skardze kasacyjnej rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie zakończonej wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. (sygn. akt I OSK 938/17), z jedyną zmianą w postaci prawidłowego już powiązania zarzucanego naruszenia powielonych przepisów postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zamiast wadliwie podanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (który dotyczy prawa materialnego). Zatem konieczne jest przypomnienie treści art. 190 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Skoro autor skargi kasacyjnej pomijając treść tego przepisu, ponownie podniósł te same zarzuty, za Sądem pierwszej instancji należy tu powtórzyć, że z wykładni tego przepisu wynika, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ratio legis unormowania art. 190 p.p.s.a. sprowadza się do przyspieszenia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (tak NSA w wyroku z dnia 2 października 2015 r. sygn. II OSK 47/14 oraz z dnia 15 maja 2015 r. sygn. II FSK 730/15). Tym samym Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę i w jakich wydał orzeczenie. Tak więc rozpoznając sprawę powtórnie, sąd pierwszej instancji musi interpretować i stosować art. 134 § 1 p.p.s.a. przy uwzględnieniu postanowień zawartych w art. 168 § 3, art. 183 § 1 i art. 190 p.p.s.a. (J. P. Tarno, art. 190. W: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2011). Ponadto ustawodawca w zdaniu drugim art. 190 p.p.s.a. jednoznacznie wykluczył możliwość sformułowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy podstaw kasacyjnych, sprzecznych z już ustaloną przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie wykładnią prawa. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Jak już wskazano wyżej, w rozpoznawanej skardze kasacyjnej podniesiono tożsame zarzuty z tymi, które rozpoznał już Naczelny Sąd administracyjny. Aby nie być gołosłownym, należy tu przytoczyć stanowisko NSA co do tych zarzutów, zawarte w uzasadnieniu jego wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. Sąd ten stwierdził, że "W istocie podstawową kwestią sporną i wymagającą ustalenia oraz rozważenia jest to, czy PKP legitymowało się na dzień 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu sporną nieruchomością. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem, wedle którego należałoby tę kwestię w tej sprawie badać dogłębniej. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zarządu nie można domniemywać, a można go wykazywać środkami dowodowymi sprecyzowanymi w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Jednakowoż uwzględnić decyzję w przedmiocie opłat z tytułu zarządu można skutecznie tylko wówczas, gdy istnieją inne – przynajmniej pośrednie – dowody wykreowania zarządu w prawem przepisany sposób, a taka decyzja jest tylko tego konsekwencją. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa zarząd winien jasno wynikać z odpowiedniego dokumentu wyraźnie go kreującego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1926/11, CBOSA). Judykatura stoi też na zbieżnym i jednoznacznym stanowisku, wedle którego decyzja o ustaleniu opłat z tyłu zarządu, sama z siebie nie jest wystarczająca do potwierdzenia tej formy władania mieniem państwowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/14, z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1806/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia II SA/Kr 560/13, CBOSA). Jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji, zasadzają się one m.in. na przywołanych wyrokach Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, Trybunał - analizując treść § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - podał, że zgodnie z jego treścią prawo użytkowania nieruchomości wyjątkowo można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Dokonując wykładni tego przepisu wskazał, iż decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Jednak dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania tylko wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. W konsekwencji oznacza to, że w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Ten wywód należy przenieść na grunt regulacji odnoszącej się do niniejszej sprawy i odnieść do ustalonego w niej stanu faktycznego, czyli materii zarządu, mimo iż sformułowano go na gruncie użytkowania. Tak rzecz ujmuje się w judykaturze sądowoadministracyjnej (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 651/11, 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 198/13, publ. CBOSA). Obecny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajduje powodów dla odstąpienia od tej linii orzeczniczej. Nota bene za niekonstytucyjne Trybunał uznał w tym wyroku uznał możliwość dowodzenia prawa użytkowania zeznaniami świadków i oświadczeniami storn (§ 6 ust. 3 cytowanego rozporządzenia). Wzmocnieniem tej argumentacji jest – na dzień sporządzenia kasacji jeszcze niepodjęta - uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 (CBOSA), wedle której pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. W jej motywach podtrzymano to stanowisko także na gruncie bezskuteczności wykazania zarządu decyzją o wymiarze opłat z tego tytułu. Już więc tylko dla porządku wypada zaakcentować różnice pomiędzy "zarządem" a "zarządzaniem", w uproszczeniu sprowadzające się odpowiednio stanu prawnego i stanu faktycznego, nadto że legalna komunalizacja (uwzględniająca stan na 27 maja 1990 r.) także sprzeciwia się uwzględnieniu przedmiotowego żądania. Odmiennej treści orzeczenia wskazane w motywach kasacji są bądź odosobnione bądź dotyczą innego stanu faktycznego".

Sąd pierwszej instancji zastosował się do przedstawionej wykładni prawa Naczelnego Sądu Administracyjnego i prawidłowo uznał, że zarzut skargi, iż wystarczającym jest powołanie się na decyzję o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i jest to wystarczająca podstawa do stwierdzenia istnienia prawa zarządu – nie jest trafny. Prawo zarządu PKP SA w tej sprawie nie zostało wykazane, gdyż decyzję w przedmiocie opłat z tytułu zarządu można uwzględnić skutecznie tylko wówczas, gdy istnieją inne dowody powstania zarządu w prawem przepisany sposób. PKP SA takich dodatkowych dowodów nie przedstawiło. Sąd pierwszej instancji wziął dodatkowo uwagę to, że stanowisko w kwestii bezskuteczności wykazania zarządu decyzją o wymiarze opłat z tego tytułu, przyjęto również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 podkreślając, iż "z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach, podstawy normatywne prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP (które to prawo wynikało ex lege) przestało istnieć, skoro utraciły moc przepisy, w których podstawy te były zawarte, zatem od tego momentu przedsiębiorstwo PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa". Wobec powyższego "Przedsiębiorstwo PKP chcąc powołać się na prawo zarządu po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach powinno udokumentować tego rodzaju tytuł prawny do nieruchomości powołując się na zdarzenia, które po tej dacie stanowiły w polskim porządku prawnym podstawę uzyskania prawa zarządu, tj. decyzję administracyjną właściwego organu lub umowę."

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. stwierdził również, że "W świetle tych ustaleń (ocenionych wcześniej przez NSA jako prawidłowo dokonane przez organy administracji) należało przyjąć, że prawo zarządu PKP w tej sprawie nie zostało wykazane, ergo nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Przesłanki z art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ust. 1 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 29 września 1990 r. nie zostały spełnione, choć zarzut w tym zakresie jest co najmniej przedwczesny, bo Sąd meriti nie uwzględnił naruszenia prawa materialnego. Trafnie natomiast ocenił skuteczność złożonego do akt oświadczenia". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 1262/16) stwierdził, że "nie można zgodzić się ze strona skarżącą, iż organ administracji niewłaściwie uznał oświadczenie z dnia [...] lutego 2015 roku za nie wystarczające do wykazania, iż strona skarżąca na dzień 5 grudnia 1990 roku sprawowała zarząd sporną nieruchomością. Zdaniem Sądu, organy oceniły to oświadczenie właściwie. Oświadczenie o którym mowa w art. 75 § 2 k.p.a., jest oświadczeniem wiedzy, jakie strona składa na okoliczność istotną dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak podstaw w niniejszej sprawie, by oświadczenie to mogło zostać uznane za oświadczenie strony. Z treści art. 75 § 2 k.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania. Za stronę, która nie jest osobą fizyczną, mogą działać w postępowaniu administracyjnym jej przedstawiciele ustawowi lub statutowi, stosownie do treści art. 30 § 3 k.p.a. i to oni mają prawo do składania oświadczeń z art. 75 § 2 k.p.a. Natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS Nr [...] z 04.02.2015 r. nie wynika, że osobę prawną PKP S.A. w Warszawie mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. Sąd stoi na stanowisku, że organ administracji, uznając oświadczenie strony złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. za niewystarczające do wykazania, iż strona ta na datę 5 grudnia 1990 r. sprawowała zarząd sporną nieruchomością, nie był też obowiązany wzywać ją do złożenia prawidłowego oświadczenia, czy w ogóle oświadczenia o innej treści niż złożone do akt. Brak podstaw, by organ w jakikolwiek sposób ingerował w treść tego oświadczenia". Takie same stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę ponownie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to stanowisko słuszne, przy czym należy tu zauważyć za NSA rozpoznającym już uprzednio niniejszą sprawę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, analizując treść § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - za niekonstytucyjną uznał możliwość dowodzenia prawa użytkowania zeznaniami świadków i oświadczeniami stron (§ 6 ust. 3 cytowanego rozporządzenia). To stanowisko należy odnieść także do wskazanej w § 6 ust. 3 tego rozporządzenia możliwości dowodzenia prawa zarządu oświadczeniem strony złożonym zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. Ponieważ, wobec tożsamości tych regulacji w zakresie mającym znaczenie dla niniejszej sprawy, należy uznać, że także § 6 ust. 3 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ wykracza poza zawarte w nim upoważnienie.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną już w sprawie przez NSA, które jako takie nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżące PKP SA skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Tym niemniej należy również stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. zastosował się do wykładni prawa, zawartej w wyroku NSA z dnia 8 lutego 2018 r., co skutkowało koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zatem Sąd ten nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 75 § 2, 78 § 1 i 80 k.p.a. i prawa materialnego tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 pkt 6 i § 4 ust. 3 rozporządzenia RM z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.