Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 639/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.), Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz, Czesława Socha, Protokolant Aleksandra Kuc, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 1032/02 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od R. G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Wr1032/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 lutego nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Zgłoszeniem celnym z dnia 3 marca 1999 r. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ze stawką celną obniżoną owoce i warzywa z Austrii wskazane w fakturze 7488 wystawionej przez firmę [...], zawierającej deklaracje pochodzenia z Włoch.

Decyzją z dnia 18 lipca 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego we Wrocławiu uznał to zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej uznając, że dowód pochodzenia wystawiony był bezprawnie, ponieważ według informacji udzielonych przez austriackie władze celne firma eksportera nie istnieje.

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że w sprawie zastosowanie ma Protokół 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662), zgodnie z którym zastosowanie stawek celnych obniżonych może nastąpić tylko przy spełnieniu określonych w nim wymogów. Zgodnie z art. 16 i art. 21 Protokołu 4, zastosowanie stawek celnych obniżonych jest możliwe tylko, gdy towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu 4, pochodzenie towaru jest udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. W ocenie organu, w tej sprawie faktura z deklaracją o pochodzeniu towaru nie świadczyła o preferencyjnym pochodzeniu towaru, gdyż w wyniku postępowania weryfikacyjnego, przeprowadzonego przez austriackie władze celne ustalono, że firma wskazana jako eksporter nie potwierdziła ani faktu wystawienia faktury ani tym samym deklaracji o pochodzeniu. Faktura, która nie została wystawiona przez eksportera została zatem sfałszowana. Towar nie posiadał więc statusu "produktu pochodzącego" w myśl Układu Europejskiego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. G. wniósł o uchylenie decyzji organów celnych oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając rażące naruszenie art. 233 Ordynacji podatkowej polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, w której wadliwie zastosowano art. 32 Porozumienia z dnia 24 czerwca 1997 r. w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie pomiędzy Rzeczpospolitą Polską jednej strony, a Wspólnotami i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji "produktów pochodzących" i metod współpracy administracyjnej (zwany dalej Porozumieniem). Zdaniem skarżącego, przepisy Porozumienia nie mają w sprawie zastosowania, ponieważ brak jest "elementu zagranicznego", jako że skarżący osobiście sprowadził na terytorium Polski towar będący jego własnością. Decyzji zarzucił też rażące naruszenie prawa poprzez niezastosowanie w sprawie wprost Kodeksu celnego i aktów normatywnych wykonawczych wydanych na jego podstawie oraz rażące naruszenie art.180 § 1 i następnych Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że decyzje organów celnych nie uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.

Sąd podkreślił, że Polska z dniem 1 lutego 1994 r. stała się stroną Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolita Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony. Integralną część tej przyjętej, ratyfikowanej, zatwierdzonej i opublikowanej umowy międzynarodowej stanowi m.in. Protokół Nr 4, dotyczący definicji "produktów pochodzących" oraz metod współpracy administracyjnej. Powołana umowa zatem, wraz z jej integralnymi częściami, jest źródłem powszechnie obowiązującego w Polsce prawa i jako taka znajduje zastosowanie w sprawie. Mimo tego, że zmiany do Protokołu Nr 4 zostały wprowadzone drogą wymiany listów, to mają one moc obowiązującą, w związku z czym zarzut bezzasadnego zastosowania w sprawie przepisów Protokołu Nr 4 jest chybiony.

Za bez znaczenia Sąd uznał wywody skarżącego, że sprowadził on towar stanowiący jego własność i że w konsekwencji tego przepisy powoływanego aktu nie mają zastosowania. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z przepisem art. 2 § 3 ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. l 17 ze zm.) sam fakt wprowadzenia towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Treść przepisu wyraźne odsyła do umów międzynarodowych, a zatem umowy w tym przedmiocie zostały inkorporowane do systemu krajowego.

Strona wnioskowała o zastosowaniu obniżonych stawek celnych ze względu na pochodzenie towaru z Włoch, w związku z czym ustalenia wymagało, czy importowany towar spełniał warunki do zastosowania obniżonych stawek, a w szczególności, czy był to towar "pochodzący" z państwa należącego do Unii Europejskiej. W ocenie Sądu, organy celne trafnie uznały, że art. 16 ust. 1 Protokołu zawiera zamknięty katalog dowodów na okoliczność preferencyjnego pochodzenia towaru i importer nie ma możliwości udowodnienia pochodzenia innymi środkami dowodowymi. Zgodnie z art. 16 wymagane jest: świadectwo przewozowe EUR.l, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III lub - w przypadkach określonych w art. 21(1) deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV - złożona przez eksportera na fakturze specyfikacja wysyłkowa lub inny dokument handlowy, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwany dalej "deklaracją na fakturze"). Skarżący unijne pochodzenie dokumentował deklaracją eksportera zawartą w fakturze i poza sporem było też, że nie był eksporterem "upoważnionym" w rozumieniu art.21 ust. 1 a i art.22 Protokołu. Fakt, że tego typu dokument przewidują cytowane wyżej przepisy nie oznacza, że nie mogą być one weryfikowane. Wskazany protokół w części VI reguluje kwestię współpracy administracyjnej i wzajemnej pomocy - celem weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR.1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach. Z art. 32 Protokołu wynika natomiast, że dowody pochodzenia towaru mogą podlegać weryfikacji. Ponieważ austriacka administracja celna w wyniku weryfikacji ustaliła, że faktura nie pochodziła od wskazanego w niej eksportera, to zgodzić należy się z organami celnymi, że przedstawiony przy zgłoszeniu celnym dowód preferencyjnego pochodzenia towaru został sfałszowany i został zatem w postępowaniu celnym obalony. Zachodziły więc podstawy do uznania zgłoszenia za nieprawidłowe. Wynik weryfikacji dokonanej przez władze kraju eksportu jest wiążący i nie ma podstaw prawnych do dokonywania dodatkowej weryfikacji przez organy celne kraju importu.

Za chybiony Sąd uznał również zarzut niezastosowania aktów wykonawczych do Kodeksu celnego. W sprawie nie zachodził bowiem stan wyrażony w pkt 7 załącznika 30 do zarządzenia Prezesa GUC z 23 września 1997 r. Natomiast powoływane przez stronę rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia dotyczy niepreferencyjnego pochodzenia, podczas gdy strona deklarowała stawkę obniżoną (a więc "preferencyjną"). W ocenie Sądu, organy celne miały też uzasadnione podstawy, aby przyjąć, że nie tylko nie wykazano pochodzenia towaru w rozumieniu Protokołu Nr 4, ale ponadto dowody sprawy nie pozwoliły na ustalenie kraju lub regionu pochodzenia. Strona nie dysponowała bowiem świadectwem pochodzenia. Organy celne nie uchybiły zaś procedurze, w szczególności zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie dając wiary innym przedłożonym dokumentom, ponieważ były one sfałszowane (faktura) bądź też pochodziły od organu nieuprawnionego do badania pochodzenia.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący R. G. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w trybie przepisu 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz przed sądem I instancji.

Wyrokowi skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 2 p.p.s.a.), polegające na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. mającego zastosowanie w sprawie na mocy art. 106 § 5 p.p.s.a. przez uznanie, że przedstawione faktury były fałszywe, mimo że zawierały one autentyczne pieczątki i podpisy. Sąd nie zwrócił też uwagi na to, że faktury nie były przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego, skąd możliwość pomyłek.

Sąd nie zauważył również rażącego naruszenia art. 180 § 1 i następnych Ordynacji podatkowej, w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które polegało na tym, że organy celne odmówiły dopuszczenia jako dowodu w sprawie wszystkich dokumentów istotnych dla wyjaśnienia sprawy.

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), polegające na:

- niezastosowaniu art. 33 zdanie 2 Porozumienia z dnia 24 czerwca 1997 r. w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospo1itą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metody współpracy administracyjnej (Dz. U. z 1997r. Nr 104, poz.662), z którego wynika, że "we wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju". Zdaniem skarżącego oznacza to, że obowiązującym prawem jest prawo polskie tj. polski kodeks celny, nie zaś przepisy Porozumienia;

- niewłaściwe zastosowanie art. 32 Porozumienia. W opinii skarżącego, przepisy Porozumienia nie mają w sprawie zastosowania, ponieważ skarżący, będący polskim obywatelem, osobiście wprowadził należący do niego towar na polski obszar celny, w związku z czym brak jest "elementu zagranicznego", koniecznego do jego zastosowania.

- niezastosowanie w sprawie wprost polskiego Kodeksu Celnego oraz aktów normatywnych wykonawczych wydanych na jego podstawie, w tym szczególności przepisów: Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia oraz Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, w tym w szczególności przepisów pkt 5 i pkt 7 Załącznika Nr 30 - Dokumenty Potwierdzające Pochodzenie Towaru.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu wniósł o jej odrzucenie, względnie o oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei przepis art. 183 § l p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Z urzędu Sąd bierze bowiem pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania, a skarga kasacyjna spełnia wymogi określone w art. 176 p.p.s.a.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W związku z tym rozważania należy rozpocząć od oceny zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie mogą podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

I

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd orzekł na podstawie całości akt sprawy i przyjął, że nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia z urzędu dowodów uzupełniających.

Przyczyną wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w sprawie były wątpliwości co do prawdziwości przedstawionej faktury i deklaracji pochodzenia towaru. Skarżący zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Organy celne prowadząc postępowanie działały na podstawie przepisów Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Z Protokołu wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu.

Sąd I instancji prawidłowo ocenił stanowisko organów celnych, zgodnie z którym przedstawiony przy zgłoszeniu celnym dowód preferencyjnego pochodzenia towaru został sfałszowany i w związku z tym nie potwierdza pochodzenia towaru. Wynik weryfikacji dokonanej przez władze kraju eksportu jest wiążący i nie może być przedmiotem dodatkowej weryfikacji i oceny organów celnych kraju importu. Podobnie przepis art. 270 § 1 Kodeksu celnego upoważnia organ celny do przyjęcia jako dowodów w postępowaniu dokumentów sporządzonych przez organy celne państwa obcego lub inne upoważnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich kompetencji stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. należy uznać za nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast odnieść się do pozostałych zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dotyczących art. 180 § 1 i następnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), ponieważ przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

II

W ramach zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że Sąd I instancji naruszył przepisy art. 33 zdanie 2 i art. 32 Porozumienia z dnia 24 czerwca 1997 r. w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony oraz przepisy Kodeksu celnego i aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie.

Na wstępie należy zauważyć, że skarżący podnosząc zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego powinien przede wszystkim podać dokładnie, które przepisy prawa zostały jego zdaniem naruszone i określić postać ich naruszenia. W sprawie skarżący zarzucił niezastosowanie Kodeksu Celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia i zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, w tym w szczególności przepisów pkt 5 i pkt 7 Załącznika Nr 30 - Dokumenty Potwierdzające Pochodzenie Towaru. Takie sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej Sąd uznaje za niewystarczająco precyzyjne, ponieważ skarżący nie wskazał, które przepisy Kodeksu celnego powinny jego zdaniem mieć zastosowanie w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji co do tego, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) nie ma zastosowania w sprawie. Przepisy tego rozporządzenia dotyczą niepreferencyjnego pochodzenia towaru, natomiast wniosek strony obejmował preferencyjne pochodzenie towarów. Stawki celne obniżone regulowane są przez umowy międzynarodowe w sprawie tworzenia stref wolnego handlu. Regulację co do stosowania stawki celnej obniżonej zawiera Układ Europejski.

Chybiony jest też zarzut niezastosowania przepisów zarządzenia Prezesa GUC z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (M.P. Nr 72, poz. 690), ponieważ przepisy te nie dotyczą stanu faktycznego sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadniony uznał również zarzut niezastosowania przez Sąd art. 33 zdanie 2 i wadliwego zastosowania art. 32 Porozumienia w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony.

Układ Europejski jest umową międzynarodową, ogłoszoną w Dzienniku Ustaw RP (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał Protokół nr 4 w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662). W związku z tym Protokół ten jest aktem prawnym obowiązującym w Polsce i ma również konstytucyjnie zagwarantowane pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawami krajowymi, co wynika z art. 91 Konstytucji.

W sprawie importer zabiegał o zastosowanie obniżonej stawki celnej do sprowadzonego z zagranicy towaru. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw

członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określone są według reguł

preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy ustalenia preferencyjnego pochodzenia. Protokół nr 4 dotyczy definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokołu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR.l, bądź w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Protokół nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu do żądania stosownych dowodów (art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22). Ponadto, władze celne kraju eksportu są uprawnione na mocy art. 32 Protokołu do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu.

Rola władz celnych kraju importu w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika z postanowień art. 32 Protokołu nr 4. W razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się do władz celnych kraju eksportu o weryfikację, a te następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki muszą dawać dostateczną podstawę do ustalenia, że dokumenty są autentyczne i że sprowadzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski, albo z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i że spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust. 1, 3, 5).

Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia towaru, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu. Jeżeli służby celne kraju eksportera nie udzielą odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku albo jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczającej do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia towarów, to władze wnioskujące weryfikację odmawiają preferencji. Wynika to z tego, że organy celne kraju importu nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów poza wynikiem weryfikacji, a jeżeli wynik ten okazał się niewystarczający, to odmawiają preferencji.

Słusznie więc Sąd I instancji przyjął, że nie zostały naruszone art. 32 i art. 33 Protokołu nr 4. Podnoszony przez skarżącą fakt nabycia towaru za granicą i przez to uzyskanie własności towaru, nie ma żadnego znaczenia dla ewentualnego wyłączenia stosowania przepisów umów międzynarodowych.

III

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Dlatego też na podstawie art. 184, art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji.

Biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżącego i jego rodziny udokumentowaną przed Sądem I instancji - Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istnieją podstawy do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu w oparciu o art. 207 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.