Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2383/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec,, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary za zniszczenie drzew - skargę oddala -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2383/06

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. nr [...] z dnia [...] maj a 2006 r.

Decyzją organu I instancji orzeczono, iż:

1. Ustala się i wymierza W. S. zam. S. ul. [...], karę za zniszczenie dwóch drzew - sosen o obwodach pni kolejno: 33 cm, 41 cm w wysokości 6662,22 zł (słownie: sześć tysięcy sześćset sześdziesiąt dwa złote 22/100), którą należy uiścić na konto Nr [...] Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] w terminie 14 dni od daty, w której decyzja ustalająca jej wysokość stanie się ostateczna,

2. W razie nieterminowego uiszczenia kary pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Opłaty nie uiszczone w terminie podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Referując dotychczasowy przebieg postępowania, organ odwoławczy wskazał, co następuje.

Pismem z dnia 2 września 2005 r. A. i R. A. zwrócili się do Burmistrza Miasta S. m.in. o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew na właścicieli nieruchomości sąsiedniej państwa S.

W dniu 12 października 2005 r. spisany został protokół z oględzin przeprowadzonych w sprawie stwierdzenia przyczyny uschnięcia drzew na posesji Państwa A. na nieruchomości w S. przy ulicy [...]. W oględzinach uczestniczyli pracownicy Urzędu Miasta w S., powołany biegły oraz państwo A. i pan S.

Z protokołu wynika, że po oględzinach terenu biegły Z. C. pobrał próbki gleby spod drzew: sosen i jodły oraz próbkę z igieł jodły. W toku oględzin ustalono obwody drzew: pierwszej sosny przy parkanie - 33 cm, drugiej sosny 41 cm, jodły 24 cm - na wysokości 1,30 m. 4 próbki gleby pobrane zostały spod sosen, po 2 spod każdej, 1 próbka spod jodły oraz 1 próbka kontrolna. Państwo A. stwierdzili, że drzewa zaczęły

usychać wiosną 2005 r., w okresie grudzień 2004/styczeń 2005 na posesji pana S. składowana była mieszanka piaskowo - solna. Przy załadunku mieszanki nastąpiło uszkodzenie ogrodzenia i przesypanie mieszanki na wysokości jodły i sosny, stąd podejrzenie, że drzewa uschły od mieszanki. Pan S. oświadczył, iż nie jest prawdopodobne usychanie drzew od mieszanki piaskowo - solnej. Ponadto jest w trakcie załatwiania zadaszenia piasku i placu manewrowego.

Do akt sprawy została dołączona, sporządzona w dniu 17 listopada 2005 r., opinia biegłego Nr [...], dotycząca ustalenia przyczyn zamierania drzew rosnących na terenie posesji przy ulicy [...] w S.

Z wniosków zawartych w w/w opinii wynika, że:

Śmierć dwóch sosen, rosnących najbliżej ogrodzenia (na dołączonym szkicu i podkładzie geodezyjnym zaznaczonym pod numerem 112), nastąpiła w wyniku zasolenia środowiska przez przesypany w wyniku pęknięcia elementów betonowych, piasek z solą z posesji p.p. S. Nie istnieją żadne szansę na uratowanie powyższych drzew.

Drzewo nr 3 zamiera również na skutek soli pochodzącej z przesypania się piasku z solą z posesji p.p. S. Aby nie dopuścić do śmierci całego drzewa, należy bezzwłocznie wymienić glebę w otoczeniu korzeni, a pozostałą silnie przepłukać wodą.

Zamieranie jodły kalifornijskiej, oznaczonej na szkicu jako drzewo nr 4, nie następuje na skutek soli. Drzewo jest zaatakowane przez szkodniki (ochojnik jodłowiec i przedziąrki) oraz chorobę drzew iglastych (osutka).

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Burmistrz Miasta S. ustalił karę za zniszczenie dwóch sosen.

Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2006 r., wydaną wskutek rozpatrzenia odwołania W. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję organu I instancji z uwagi na błędy proceduralne.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji, w dniu 19 kwietnia 2006 r. odbyły się oględziny, w których uczestniczyli: Państwo S., Pan R. A., biegły w przedmiotowej sprawie – Z. C. oraz pracownicy Urzędu Miasta w S.

Biegły Z. C. podtrzymał stanowisko wyrażone w opinii (FAX z dnia 25 kwietnia 2006 r.).

Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organ I instancji - decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. - wymierzył W. S. karę za zniszczenie dwóch

sosen.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. S.

Po rozpoznaniu odwołania SKO zważyło, co następuje.

Zgodnie z art.88 ust.l pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz.880 z późn. zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności.

Zgodnie z art.89 ust.l ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art.88 ust.l, ustala się, z zastrzeżeniem ust.5, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art.85 ust.4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy.

Tryb nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień lub krzewów reguluje stosowne rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. (Dz.U.Nr219,poz.2229).

Organ I instancji mając na względzie treść §2 rozporządzenia Ministra Środowiska dwukrotnie przeprowadził oględziny i sporządził protokoły. Ponadto dopuścił dowód z opinii biegłego. Treść opinii wskazuje, że śmierć dwóch sosen rosnących najbliżej ogrodzenia nastąpiła w wyniku zasolenia środowiska przez przesypany w wyniku pęknięcia elementów betonowych piasek z solą z posesji państwa S. Istotnym jest także, że jak to wynika z protokołu oględzin z dnia 19 kwietnia 2006 r., zarówno "nowe" ogrodzenie, jak również "stare" jest uszkodzone (wybrzuszenia i pęknięcia). W miejscu pęknięcia w "starym ogrodzeniu widoczne jest zawilgocenie".

Z powyższego można wnioskować, że oba ogrodzenia nie spełniają w pełni swej roli i nie stanowią wystarczającego zabezpieczenia nieruchomości Państwa S. przed przenikaniem soli.

Co do zarzutów podniesionych w złożonym odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wystąpiło do powołanego w, sprawie biegłego. Z informacji przekazanej przez Z. C. wynika, że drzewa i krzewy iglaste zimnozielone, szczególnie sosna pospolita, należą do gatunków które wykazują wyjątkowo dużą wrażliwość na sól, szczególnie w okresie zimowym z racji zachodzących procesów biologicznych, szczegółowo opisanych przez biegłego. Mimo szybkiego zebrania piasku z solą z powierzchni gruntu z otoczenia drzew, jego resztki pozostały w śniegu. Nawet niewielka odwilż stopiła śnieg, który z resztkami soli znalazł się w rejonie zalegania korzeni podpowierzchniowych. To, zdaniem biegłego, wyjaśnia tak szybką reakcję drzew na przesypany przez ogrodzenie piasek z solą w otoczenie drzew. Efekt reakcji pozostałych drzew, w postaci zamierania na sól zawartą w resztkach piasku, był późniejszy, czyli w momencie, gdy ociepliło się na tyle, że woda ze stopniałym śniegiem przemieściła się dalej od ogrodzenia. Przy czym, tak jak to ma miejsce w przyrodzie, egzemplarze starsze są bardziej podatne na zmiany w środowisku. Przez co, głównie ucierpiały sosny starsze, natomiast mniej rosnąca w sąsiedztwie niemal na wysokości omawianych sosna stosunkowo młoda.

Jeśli chodzi o argument strony, co do stosowania bez ograniczeń w okresie zim soli na ulicach [...] i [...] w S. i brak reakcji drzew na ten fakt, biegły podkreślił, że najbliższe drzewa rosną od jezdni w odległości 2 m. Sól w glebie przemieszcza się tylko pionowo, czyli przesiąka z wodą w dół, a woda z solą pochodząca z rozbryzgów błota przez jadące pojazdy przedostaje się do gruntu zlokalizowanego maksimum do 1,2 (1.0) m od krawędzi jezdni, czyli w tym przypadku tylko w niewielkim stopniu dociera do korzeni drzew.

Nie istnieje możliwość przystosowania się (uodpornienia) systemu korzeniowego żadnego z drzew, a szczególnie iglastego (w tym przypadku przedmiotowych sosen) od soli, ponieważ czyni ona w środowisku korzeni zbyt poważne zmiany. Jedynie wyrugowanie jej w głębsze warstwy gleby (poza zasięg korzeni szkieletowych) powoduje, że sól staje się obojętna dla roślin. Szybkość następowania zjawiska wyrugowania soli z warstw podpowierzchniowych jest uzależniona od: typu gleby (piaszczysta szybciej, gliniasta stosunkowo wolno) i ilości zawartej w niej wody (np. poprzez dodatkowe podlewanie, następuje przyspieszenie procesu rugowania soli poniżej poziomu korzeni).

Drzewa liściaste są zdecydowanie bardziej odporne na zasolenie gleby. Wynika to z ich wyższego poziomu rozwoju jako całej klasy roślin.

Ponadto biegły, powołując się na swoją opinię nr [...], wskazał, że reakcja soli zawartej w piasku skomasowała się w wyniku splotu niekorzystnych czynników atmosferycznych, a mianowicie: zalegania zmarzliny» poziomowej uniemożliwiającej przesiąknięcie wody z solą w głębsze warstwy gruntu i ukształtowania gruntu i spadek w kierunku pozostałych drzew.

Wyjaśnił także, że nikt nie jest w stanie w chwili obecnej udowodnić, ile naprawdę piasku z solą przedostało się poza ogrodzenie i czy proporcja soli do piasku była rzeczywiście

zgodna z obowiązującą normą. Jak jednak wynika z badania Okręgowej Stacji Chemiczno -Rolniczej w W. (badanie nr [...] z dnia [...] października 2005 r.) zawartość soli w próbkach pobranych z otoczenia korzeni, przewyższała ponad 10 - krotnie dawkę porównawczą (załącznik do ekspertyzy [...]).

Materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie wskazuje, że nawet krótkotrwałe zaleganie soli w pobliżu drzew stanowiło przyczynę zniszczenia drzew. Z tego też powodu organ I instancji zasadnie ustalił i wymierzył W. S. karę za zniszczenie drzew. Wysokość kary została wyliczoną wg stawek obwiązujących w 2005 r. jednakże zmiana decyzji w tym zakresie spowodowałaby orzekanie na niekorzyść strony odwołującej się.

Z tego powodu należało, w ocenie organu odwoławczego, decyzję organu I instancji utrzymać w mocy jako prawidłową.

Skargę na decyzję SKO wniósł W. S., zarzucając jej naruszenie art.7, 8 i 77§1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tak jak wymagałby tego interes skarżącego oraz słuszny interes obywateli.

Skarżący wnosi zastrzeżenia zarówno co do trybu ustanowienia biegłego przez organy administracji orzekające w sprawie, jak i co do wiarygodności sporządzonej przez niego opinii.

W ocenie skarżącego uchybieniem organów jest to, iż korzystając w toku postępowania kilkakrotnie z wiedzy specjalistycznej, za każdym razem zwracały się do tego samego biegłego. Organy winny były natomiast, w obliczu zastrzeżeń co do prawidłowości wniosków biegłego, zasięgnąć opinii innego specjalisty. Zaniechanie to spowodowało, iż istotne wątpliwości odnośnie okoliczności faktycznych sprawy nie zostały wyjaśnione, a kolejne opinie biegłego, w których konsekwentnie podtrzymywał on swoje stanowisko (należy zakładać, iż z przyczyn ambicjonalnych), nie są wiarygodne.

W ocenie skarżącego wyjaśnienie przyczyn uschnięcia drzew rosnących na działce sąsiadującej z jego nieruchomością wymaga ustalenia:

1. Ile mieszanki solno - piaskowej przesypało się przez ogrodzenie w wyniku jego uszkodzenia w lutym 2005 roku (Skarżący sam wskazał na ilość około 30 kilogramów mieszanki) i ile mogło pozostać mieszkanki solno - piaskowej na powierzchni gruntu po fakcie jego niezwłocznego zebrania wraz z zalegającą warstwą śniegu (po około 5 godzinach zalegania) i czy w ogóle pozostała ilość mogła wywołać jakiekolwiek niebezpieczeństwo dla rosnących w pobliżu drzew ? Ile trwał proces usychania przedmiotowych drzew i czy w ogóle możliwe jest w tym okresie uschnięcie drzewa w normalnych warunkach przyrodniczych i przy założeniu, że zasolenie było jednokrotne w niewielkiej ilości ?

2. Jakie warunki atmosferyczne panowały w lutym 2005 r. w czasie przesypania się mieszanki solno - piaskowej i jaki ma to związek z okresem, w którym uschły drzewa? Jak odnieść do tego wywody biegłego, iż: "reakcja soli zawartej w piasku skomasowała się w wyniku splotu niekorzystnych czynników atmosferycznych: a mianowicie zalegania zmarzliny poziomowej uniemożliwiających przesiąkanie wody z solą w głębsze warstwy gruntu i ukształtowania gruntu i spadek w kierunku pozostałych drzew" ?

3. Czy w kontekście nieustalonych powyżej okoliczności można w ogóle rozpatrywać istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy uschnięciem dwóch drzew na posesji państwa A., a przesypaną ich nieruchomość mieszanką solno - piaskową w lutym 2005 r.?

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.l§l i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 p.p.s.a.).

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, obowiązującymi w dacie orzekania.

Materialną podstawę wymierzenia skarżącemu kary za zniszczenie drzew stanowił art.88 ust.l pkt li art.89 ust.l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz.880 zpóźn.zm.).

Zgodnie z art.88 ust.l pkt 1 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane m.in. zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności.

Zgodnie z art.89 ust.l ustawy administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art.85 ust.4 pkt 1, ust.5 i 6.

Przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki materialnoprawne wymienione w art.88 ust.l ustawy.

Z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, iż doszło do zniszczenia dwóch sosen rosnących na działce p.p. A.

Kluczową kwestią postępowania administracyjnego było jednakże wykazanie, iż zniszczenie tychże drzew było następstwem wysypania się na nie mieszanki solno -piaskowej składowanej na działce skarżącego.

Stwierdzenie wystąpienia takiej okoliczności wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Postępowanie to regulują przepisy art.77 - 88a k.p.a.

Zgodnie z art. 75§1 k.p.a jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Zgodnie z art. 77§ 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zgodnie z art. 84§1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Słusznie uznały organy orzekające w niniejszej sprawie, iż ustalenie przyczyn zniszczenia drzew rosnących na działce p.p. A. wymagało wiadomości specjalnych. Wiązało się to z koniecznością zwrócenia się przez organ I instancji do biegłego o wydanie stosownej opinii.

Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Burmistrz Miasta S. dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu ochrony przyrody z listy Wojewody [...] - Pana Z. C. z C. w W. na okoliczność ustalenia przyczyny zamierania drzew oraz czy magazynowanie soli kamiennej i piasku na nieruchomości nr [...] obr. [...] stanowiącej własność p.p. S. miało wpływ na usychanie drzew rosnących na nieruchomości sąsiedniej przy ulicy [...] w S., należącej do p.p. [...], a w przypadku potwierdzenia tego faktu, czy usychające drzewa mają szansę na przetrwanie przy stworzeniu im lepszych warunków wzrostu oraz jakie czynności zapobiegające dalszym szkodom dla roślinności należy wykonać.

W dniu [...] listopada 2005 r. powołany biegły sporządził opinię (Nr [...]) zawierającą następujący wniosek - śmierć dwóch sosen, rosnących najbliżej ogrodzenia nastąpiła w wyniku zasolenia środowiska przez przesypany w wyniku pęknięcia elementów betonowych, piasek z solą z posesji p.p. S. Nie istnieją żadne szansę na uratowanie tych drzew.

W piśmie z dnia 25 kwietnia 2006 r. biegły oświadczył, po wysłuchaniu uwag, zarzutów i wyjaśnień stron, iż podtrzymuje w całości opinię nr [...] z listopada 2005 r. i wnioski w niej zawarte.

Podobną konkluzję zawiera kolejne pismo biegłego z dnia 16 sierpnia 2006 r., sporządzone na potrzeby postępowania odwoławczego.

W swoich wyjaśnieniach biegły wskazał, co następuje:

Wszystkie drzewa i krzewy iglaste zimozielone, a szczególnie sosna pospolita, należą do gatunków wykazujących dużą wrażliwość na sól. Nawet niewielka jej dawka, tolerowana przez drzewa liściaste, powoduje stosunkowo szybką niekorzystną reakcję w postaci zamierania danego drzewa.

Sól jest szczególnie niebezpieczna w okresie zimowym, kiedy grunt jest zmarznięty. Wynika to z faktu, że u roślin zachowujących masę wegetacyjną (w tym przypadku igły) przez cały rok, czyli również w trakcie mrozów, przebiegają najważniejsze procesy fizjologiczne (transpiracja i asymilacja - są one zdecydowanie powolniejsze niż w normalnym okresie wegetacji), ale żeby się odbywały, rośliny iglaste potrzebują wody, czyli możliwości pobrania jej z gleby (zjawisko osmozy). Przy utrudnionych warunkach pobierania wody, spowodowanych zalegającą zmarzliną gruntu, korzystają one z niewielkich jej ilości zawartych w tzw. niszach glebowych. Sól, która nagle znalazła się w strefie korzeni podpowierzchniowych (włośników korzeniowych), dysocjuje w zawartej jeszcze w glebie wodzie i czyni ją bardziej stężoną niż sok komórkowych włośników. W efekcie zamiast osmozy, następuje zjawisko odwrotne (plazmolizy), czy odbieranie wody z komórek włośników. W efekcie następuje ich śmierć. Proces pobierania wody z gleby całkowicie ustaje. Woda jest transpirowana przez szparki igieł, ale, nie uzupełniana przez korzenie. Opisane wyżej zjawisko najprawdopodobniej miało miejsce w przypadku przedmiotowych sosen. Wyjaśnia to fakt tak szybkiej reakcji drzew na wyrugowaną sól z mieszanki piaskowej, która znalazła się przypadkowo w otoczeniu sosen. Mimo (jak oświadczyła strona) szybkiego zebrania piasku z solą z powierzchni gruntu z otoczenia drzew, jego resztki pozostały w śniegu . Nawet niewielka odwilż stopiła śnieg, który z resztkami soli znalazł się w rejonie zalegania korzeni podpowierzchniowych. To wyjaśnia tak szybką reakcję drzew na przesypany przez ogrodzenie piasek z solą w otoczenie drzew.

3. Jeśli chodzi o argument strony, co do stosowania bez ograniczeń w okresie zim soli na ulicach [...] i [...] w S. i braku reakcji drzew na ten fakt, należy wskazać, iż najbliższe drzewa rosną od jezdni w odległości 2 metry. Sól w glebie przemieszcza się tylko pionowo, czyli przesiąka z wodą w dół, a woda z solą pochodząca z rozbryzgów błota przez jadące pojazdy przedostaje się do gruntu zlokalizowanego maksimum do 1,2 (1.0) m od krawędzi jezdni, czyli w tym przypadku tylko w niewielkim stopniu dociera do korzeni drzew. Nie istnieje możliwość przystosowania się (uodpornienia) systemu korzeniowego żadnego z drzew, a szczególnie iglastego (w tym przypadku przedmiotowych sosen) do soli, ponieważ czyni ona w środowisku korzeni zbyt poważne zmiany.

4. Reakcja soli zawartej w piasku skomasowała się w wyniku splotu niekorzystnych czynników atmosferycznych, a mianowicie: zalegania zmarzliny poziomowej uniemożliwiającej przesiąknięcie wody z solą w głębsze warstwy gruntu i ukształtowania gruntu i spadek w kierunku pozostałych drzew.

5. Nie jest możliwe obecnie wykazanie, ile naprawdę piasku z solą przedostało się przez ogrodzenie i czy proporcja soli do piasku była rzeczywiście zgodna z obowiązującą normą. Jak jednak wynika z badania okręgowej Stacji Chemiczno - Rolniczej w W. (badanie nr [...] z dnia [...] października 2005 r.) zawartość soli w próbkach pobranych z otoczenia korzeni przewyższała dziesięciokrotnie dawkę porównawczą (załącznik do ekspertyzy [...]).

W ocenie Sądu zasadnie uznały organy orzekające w sprawie za wiarygodną opinię sporządzoną przez biegłego Z. C. Opinia ta jest wyczerpująca, zawiera klarowne, jednoznaczne wnioski, jak też szczegółowe przesłanki, z których wnioski te wywiedziono. W opinii tej przeprowadzono przekonujący wywód, dlaczego skutek w postaci zniszczenia drzew rosnących na działce p.p. A. wynika z przyczyn leżących po stronie skarżącego.

Argumentacja podnoszona przez z skarżącego zarówno w postępowania administracyjnego, jak i w skardze nie obala ustaleń biegłego, jak też nie poddaje w wątpliwość rzetelności sporządzonej przez niego opinii. Podkreślić należy, iż o ile w toku postępowania administracyjnego skarżący nie zgadzał się z opinią biegłego, mógł skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej jako dowodu w sprawie. Z prawa tego skarżący nie skorzystał.W świetle powyższych faktów nie sposób podzielić zapatrywania skarżącego, iż w postępowaniu administracyjnym zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które winny były skłonić organy orzekające w sprawie do zwrócenia się o opinię do innego biegłego. Stwierdzenie skarżącego, iż kilkukrotne konsekwentne podtrzymanie przez biegłego poczynionych przez siebie ustaleń mogło wyniknąć z przyczyn pozamerytorycznych (chęci obrony własnego stanowiska) należy uznać za nie poparte żadnymi faktami.

Z przyczyn wskazanych powyżej Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.