Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1411/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 126
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., odmówił E. S. A. z siedzibą w G. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...], przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...], na okres 2 dni w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii 400 kV [...] oraz nałożył na E. S. A. z siedzibą w G. karę w wysokości 5000,00 zł, płatną w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w związku z zajęciem nieruchomości i brakiem przesłanek, uzasadniających to zajęcie.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła spółka akcyjna E. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w pkt I oraz wydanie orzeczenia potwierdzającego zaistnienie przesłanek na zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt II ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ) zwanej u.g.n.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz udzielił zezwolenia w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...], przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną Nr [...] z obrębu [...] na okres dwóch dni, w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii 400 kV [...]

Na skutek skargi A. M. od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r., wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2981/13, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku sąd administracyjny wskazał, że decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. ma charakter reformatoryjny, a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z nim w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.

Zgodnie natomiast z art. 126 ust. 5 cytowanej ustawy, w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Sąd wskazał, że możliwość skorzystania przez właściwy organ administracji z trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 u.g.n., zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Analizując znaczenie takich pojęć jak "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" należy stwierdzić, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08, LEX nr 515988). Wykazanie istnienia takich przesłanek, a w konsekwencji wykazanie potrzeby wejścia na cudzą nieruchomość musi być wykazana przekonującymi dowodami np. ekspertyzami, opinią rzeczoznawcy, dokumentami potwierdzającymi awarię.

W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że decyzja taka może zostać wydana na rzecz podmiotu, którego zadaniem jest usuwanie skutków wystąpienia siły wyższej lub zapobieganie powstawaniu szkód z tym związanych. W doktrynie akcentuje się również, że znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji należy kierować się racjonalnością i przewidywanymi wówczas rozmiarami szkody. Na ocenę tej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które ujawniły się później. Powstanie znacznej szkody (...) nie tylko nie ma żadnych definicji prawnych, ale z natury zależy od subiektywnych ocen poszczególnych osób. W tej sytuacji należy raczej skoncentrować się na analizie tego fragmentu przepisu, który odnosi się do "nagłej potrzeby zapobieżenia". Wynika bowiem z niego, że potrzeba ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywana, ani tym bardziej planowana (por. też wyrok NSA z 5 lutego 2009 r. I OSK 301/08). Takie okoliczności nie zostały, zdaniem sądu, w niniejszej sprawie wykazane.

Organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego dowodu potwierdzającego zły stan techniczny instalacji elektroenergetycznej wymagający zastosowania szczególnej normy art. 126 u.g.n.

Analizując normę art. 126 ust. 5 u.g.n. należy przyjąć, iż wyjaśnieniu podlega także, czy wystąpiła nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, która uniemożliwiła wcześniejsze złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości.

Inwestor wnioskiem z dnia 10 grudnia 2012 r. wystąpił do Prezydenta W. z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami zobowiązującej właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ew. [...] do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych, uzupełnieniu brakujących elementów konstrukcyjnych słupów oraz naprawie istniejących systemów uziemień linii 400 kV [...].

W dniu 20 i 21 kwietnia 2013 r. inwestor zajął przedmiotową nieruchomość i wykonał prace polegające na wymianie przewodu ochrony odgromowej oraz remontu uszkodzonego systemu uziemień.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu II instancji, brak było jakichkolwiek przesłanek dla przyjęcia tezy o zaistnieniu siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody zarówno w odniesieniu do samego czasowego zajęcia nieruchomości, jak i terminu złożenia wniosku w trybie art. 126 u.g.n.

Sąd wskazał, że o konieczności wykonania prac i konieczności zajęcia przedmiotowej działki inwestor wiedział już co najmniej od dnia [...] kwietnia 2012 r. (zaś wniosek w trybie art. 124b złożył dopiero w grudniu), tj. od dnia zawarcia umowy nr [...] pomiędzy właścicielem urządzenia, P. S.A., a inwestorem na wykonanie zadania pod nazwą Modernizacja linii 400 kV [...] oraz modernizacja linii 400 kV [...]. Czynności związane z wymianą przewodów odgromowych i naprawą systemów uziemień były więc od dawna planowane (okres około roku), a inwestor nie przedstawił żadnych dowodów na to, by stan linii elektroenergetycznej uległ takiemu pogorszeniu, które wymagałoby nagłej interwencji. Jedynym argumentem, który wnioskodawca przedstawił jako potwierdzający konieczność zajęcia przedmiotowej działki w dniach 20 – 21 kwietnia 2013 r., był wcześniej wyznaczony termin wyłączenia linii. Skoro jednak termin ten był znany, nie może być mowy o nagłej konieczności.

Wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust 1 ustawy jest dopuszczalne, wyłącznie wówczas gdy uniknięcie powstania szkody lub zapobieżenie skutkom siły wyższej nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia nieruchomości, co wbrew twierdzeniom Wojewody, w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Brak jest także jakichkolwiek argumentów przemawiających za tym, że inwestor nie mógł przed zajęciem nieruchomości złożyć wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust 1 ustawy z zachowaniem terminu w przepisie tym wskazanego. Wyjątkowy charakter normy art. 126 ust 1 u.g.n. przesądza o tym, że nie może służyć ona jako narzędzie do konwalidowania negatywnych skutków późno złożonego przez wnioskodawcę wniosku w trybie art. 124b ustawy oraz opieszałości organu w jego rozpoznaniu, kosztem właściciela nieruchomości.

Wojewoda [...] ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydenta W. Nr [...], z dnia [...] czerwca 2013 r., decyzją Nr [...], z dnia [...] marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j. t, ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Uwzględniając powyższe normy prawne Wojewoda [...] jest bezwzględnie związany oceną prawną i wskazaniami, wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2981/13.

Organ odwoławczy podkreślił, że możliwość skorzystania przez właściwy organ administracji z trybu postępowania określonego w art. 126 ust. 1 u.g.n., zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Analizując znaczenie takich pojęć jak siła wyższa lub nagła potrzeba należy stwierdzić, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 301/08). Analizując fragment przepisu, który odnosi się do nagłej potrzeby zapobieżenia, to wynika z niego, że potrzeba ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywana, ani tym bardziej planowana (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 301/08).

Odnosząc powyższe do przedmiotowego postępowania, organ odwoławczy zauważył, że wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2013 r. spółka akcyjna E., wniosła o wydanie na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek określonych w art. 126 ust. 5, a tym samym zezwalającej na zajęcie na okres dwóch dni nieruchomości, obejmującej działkę ewidencyjną nr 17/2 celem wykonania prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu ochrony odgromowej i naprawie systemu uziemień linii 400 kV [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że P. S. A. są inwestorem zadania Modernizacja linii 400 kV [...] oraz modernizacja linii 400 kV [...]. Na podstawie zawartej umowy w dniu [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] spółce akcyjnej E. zostało powierzone wykonanie ww. zadania. Przedmiotowa linia przebiega m. in. przez nieruchomość oznaczoną, jako ww. działka ewidencyjna. Wnioskodawca uzyskał zgodę na zmianę terminu wyłączenia linii na dzień 20 oraz 21 kwietnia 2013 r. i koniecznie było wykonanie prac we wskazanych dniach. Prace związane z modernizacją linii ze względu na zły stan techniczny muszą być prowadzone zgodnie z wyznaczonym terminem. Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2012 r. wnioskodawca wystąpił do Prezydenta W. o wydanie decyzji w trybie art. 124 b ust. 1 u.g.n., ale do złożonego wniosku zajęcia przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 126 u.g.n. organ nie wydał wnioskowanego orzeczenia. W związku z koniecznością wykonania prac, Wnioskodawca w trybie art. 126 ust. 5 zajął nieruchomość w okresie 20 i 21 kwietnia i wykonał prace polegające na wymianie przewodu ochrony odgromowej oraz remontu uszkodzonego systemu uziemień. Wnioskodawca był zmuszony do takiego postępowania, w związku z ustalonym terminem wyłączenia linii i rychle zbliżającym się sezonem burzowym oraz letnim szczytem zużycia energii elektrycznej. Prawidłowa ochrona odgromowa na linii najwyższych napięć stanowi o zapewnieniu stabilności działania przesyłu energii, chroniąc urządzenia linii przed wyładowaniami atmosferycznymi. Spółka akcyjna E. podkreśliła, że brak odpowiedniej ochrony odgromowej urządzeń linii zagraża okolicznym siedliskom oraz może, w przypadku niekorzystnych warunków atmosferycznych doprowadzić do awarii linii i spowodowania szkód, uniemożliwić funkcjonowanie podmiotów publicznych i gospodarczych. Z kolei uszkodzony system uziemień powoduje poważne zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym osób przebywających w pobliżu urządzeń linii.

Zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenia dotyczące zagrożeniu okolicznym siedliskom, brakiem możliwości funkcjonowania podmiotów publicznych i gospodarczych, a także poważnym zagrożeniem prądem elektrycznym osób przebywających w pobliżu urządzeń linii nie jest wystarczające dla zastosowania normy art. 126 ust 1 i 5 u.g.n. Nie zostały bowiem poparte żadnymi dowodami wskazanymi przez inwestora. O konieczności wykonania prac i konieczności zajęcia przedmiotowej działki inwestor wiedział od dnia [...] kwietnia 2012 r. tj. od dnia zawarcia umowy Nr [...] pomiędzy właścicielem urządzenia, P. S.A., a inwestorem na wykonanie zadania pod nazwą Modernizacja linii 400kV [...] oraz modernizacją linii 400kV [...]. Czynności związane z wymianą przewodów odgromowych i naprawą systemów uziemień były więc od dawna planowane, a inwestor nie przedstawił żadnych dowodów na to, by stan linii elektroenergetycznej uległ takiemu pogorszeniu, które wymagałoby nagłej interwencji. Jedynym argumentem, który wnioskodawca przedstawił jako potwierdzający konieczność zajęcia przedmiotowej działki w dniach 20-21 kwietnia 2013 r., był wcześniej wyznaczony termin wyłączenia linii. Jak jednak słusznie podkreślił organ pierwszej instancji, skoro termin ten był znany, nie może być mowy o nagłej konieczności. Wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust 1 u.g.n. jest dopuszczalne, wyłącznie wówczas gdy uniknięcie powstania szkody lub zapobieżenie skutkom siły wyższej nie jest możliwe bez niezwłocznego zajęcia nieruchomości, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Brak jest także jakichkolwiek argumentów przemawiających za tym, że inwestor nie mógł przed zajęciem nieruchomości złożyć wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust 1 u.g.n. z zachowaniem terminu w przepisie tym wskazanego. Wyjątkowy charakter normy art. 126 ust 1 u.g.n. przesądza o tym, że nie może służyć ona jako narzędzie do konwalidowania negatywnych skutków późno złożonego przez wnioskodawcę wniosku w trybie art. 124 b u.g.n. oraz opieszałości organu w jego rozpoznaniu, kosztem właściciela nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. wniosła E. S.A. (dawny E. S.A.).

Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, odmawiającej potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości (dz. [...]) w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymiana przewodów odgromowych i naprawie istniejących systemów uziemień elektroenergetycznej linii 400 kV [...] i nałożeniu na skarżącego, na podstawie art. 126 ust. 7 w zw. z ust. 6 i 9 u.g.n., kary w wysokości 5000,00 zł, pomimo, że ustawowe przesłanki warunkujące udzielenie takiego zezwolenia zostały w niniejszej sprawie spełnione;

- art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonego materiału poprzez uznanie, że wnioskodawca zbyt późno złożył wniosek w trybie art. 124 b u.g.n. a opieszałość organu administracji (Prezydenta W.) nie może uzasadniać skorzystania z trybu art. 126 ust. 1 i 5 oraz załatwienia sprawy w sposób nie uwzględniający potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody poprzez uznanie, że potrzeba wejścia na cudzą nieruchomość musi być wykazana przekonującymi dowodami np. ekspertyzami, opinią rzeczoznawcy, dokumentami potwierdzającymi awarię.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 126 ust. 1, 5 i 7 u.g.n. poprzez błędną wykładnię przepisu, polegającą na przyjęciu, że wykazanie potrzeby wejścia na cudzą nieruchomość "nie zostało poparte żadnymi dowodami np. ekspertyzami, opinią rzeczoznawcy dokumentami potwierdzającymi awarię" podczas gdy właściciel linii energetycznej, jako prowadzący przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na zasadzie ryzyka (zgodnie z art. 435 kodeksu cywilnego). Z tego tytułu zobowiązany jest do zapobiegania powstaniu awarii i niedopuszczania do zagrożenia zdrowia i życia poprzez podejmowanie działań zapobiegających takim zdarzeniom. Ponadto, że skarżący od [...] kwietnia 2012 r. wiedział o konieczności zajęcia przedmiotowej działki a "nie przedstawił żadnych dowodów na to by stan linii elektroenergetycznej uległ takiemu pogorszeniu, które wymagałoby nagłej interwencji", podczas gdy uzyskanie takich dowodów jest niewykonalne i niedopuszczalne (np. dopuszczenie do awarii dla wykazania "nagłej potrzeby").

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że konieczność natychmiastowego skorzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...], bez oczekiwania na zakończenie postępowania w trybie art. 124 b u.g.n., została spowodowana nadchodzącym sezonem burzowym i ogłaszanymi prognozami o zbliżających się silnych wyładowaniach atmosferycznych i nawałnicach. Przewód odgromowy ma za zadanie ochraniać linię elektroenergetyczną najwyższych napięć przed uderzeniami piorunów i ryzyku uderzenia pioruna bezpośrednio w linię, co mogłoby spowodować poważną awarię i przyczynić się do powstania znacznych szkód - tj. odcięcia aglomeracji warszawskiej od prądu, a także porażenia prądem. Przy niesprawnym systemie ochrony odgromowej, gdy przewód odgromowy jest zużyty, spada niezawodność pracy linii i przewód odgromowy nie jest w stanie odebrać całej siły wyładowań atmosferycznych. Skutek może być taki, że przewód ten się przepali i przerwie a spadając dotknie przewodów fazowych przez co dojdzie do pełnego zwarcia międzyfazowego. Oznaczać to będzie śmiertelne zagrożenie życia ludzi lub zwierząt przebywających i pracujących na polach W pobliżu linii, jak również spowoduje zagrożenie dużej awarii i wyłączenie całej linii. Naprawą systemu ochrony odgromowej, tj,. wymiana przewodu odgromowego miała na celu doprowadzenie linii do stanu używalności linii właśnie podczas wyładowań atmosferycznych i w celu zapobiegnięcia takim zdarzeniom. Z uwagi na tak poważne zagrożenie, prace tej musiały zostać przeprowadzone w okresie poprzedzającym te zjawiska.

W ocenie skarżącej, błędne jest ustalenie, że skoro umową z dnia [...] kwietnia 2012 r. przedsiębiorca - właściciel urządzeń zlecił wykonanie robót to złożenie wniosku o zezwolenie na nieruchomość uczestnika w dniu 19 grudnia 2012 r. było wynikiem opieszałości skarżącego. Błędny jest także wywód organu odwoławczego o braku dowodów "które potwierdzają możliwość wystąpienia awarii i pozbawienia dopływu energii elektrycznej dla odbiorców linii przesyłowej a także stworzenie niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi". Właściciel linii energetycznej zobowiązany jest do zapobiegania powstaniu awarii i niedopuszczania do zagrożenia zdrowia i życia poprzez podejmowanie działań zapobiegających takim zdarzeniom. Żądanie przedstawienia takich "dowodów" jest niewykonalne i niedopuszczalne. Dopuszczenie do awarii z przyczyn leżących po stronie właściciela linii byłoby rażącym naruszeniem obowiązków ciążących na właścicielu urządzeń energetycznych a do tego mogło właśnie dojść w przypadku nie wykonania robót w planowanym terminie.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, że odpowiada ona prawu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r. sygn.. akt I SA/Wa 2991/13, który powyżej został szeroko przedstawiony. W tym stanie, zasadne było powołanie się przez Wojewodę [...] w zaskarżonej decyzji na art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym po zmianie wprowadzonej z dniem 15 sierpnia 2015 r., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej - art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Powyższe wskazuje, że zarówno Wojewoda [...] jak i Sąd rozpoznając obecną skargę związani są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w okolicznościach sprawy, organy słusznie uznały brak podstaw do zastosowania trybu, o którym mowa w art. 126 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651) dla potrzeb wykonania prac na linii energetycznej przebiegającej przez działkę nr ew. [...]. Przepis ten stanowi, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, iż zastosowanie trybu o którym mowa wyżej ma zasadniczo zastosowanie w sytuacji, gdy występują takie stany, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania tego typu decyzji muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 301/08, Lex nr 515988). Podobne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie prawa administracyjnego gdzie przyjmuje się, że decyzja taka może zostać wydana na rzecz podmiotu, którego zadaniem jest usuwanie skutków wystąpienia siły wyższej lub zapobieganie powstawaniu szkód z tym związanych. W doktrynie akcentuje się również, że znaczny charakter szkody jest pojęciem subiektywnym, dlatego przy wydawaniu decyzji należy kierować się racjonalnością i przewidywanymi wówczas rozmiarami szkody. Na ocenę tej decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które ujawniły się później. Powstanie znacznej szkody (...) nie tylko nie ma żadnych definicji prawnych, ale z natury zależy od subiektywnych ocen poszczególnych osób. W tej sytuacji należy raczej skoncentrować się na analizie tego fragmentu przepisu, który odnosi się do "nagłej potrzeby zapobieżenia". Wynika bowiem z niego, że potrzeba ma być nagła, a więc szkoda nie mogła być wcześniej przewidywana ani tym bardziej planowana (por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08). Jak uważa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (por. wyrok z dnia 29 maja 2008 r., II SA/Ke 219/08, Lex Polonica 1981353), nagłość potrzeby może uzasadniać uzyskanie informacji o ryzyku znacznej szkody, która może wystąpić w każdej chwili. (por. Ewa Bończak – Kucharczyk, Komentarz do art. 126 u.g.n. Lex).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że jak wynika z akt administracyjnych czynności związane z modernizacją linii energetycznej zostały przewidziane w umowie nr [...] podpisanej w dniu [...] kwietnia 2012 r. pomiędzy P. S.A., spółką będącą inwestorem zadania pn. "Modernizacja linii 400 kV [...] oraz Modernizacja linii 400 kV [...]", a przedsiębiorstwem E. S.A. z siedzibą w G. (wykonawcą). W umowie tej określono harmonogram robót zgodnie z którym wymiana przewodu odgromowego winna być dokonana w terminie do dnia 31 marca 2013 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca wnioskiem z dnia 10 grudnia 2012 r. wystąpił do Prezydenta W. o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. zobowiązującej właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z eksploatacyjną wymianą przewodów odgromowych, uzupełnieniu brakujących elementów konstrukcyjnych słupów oraz naprawie istniejących systemów uziemień linii 400 kV [...]. Jednak organ ten nie wydał wnioskowanego orzeczenia do dnia zajęcia przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 126 u.g.n. co skutkowało jej zajęciem w dniach 20 i 21 kwietnia 2013 r., a później wystosowaniem do Prezydenta W. wniosku o wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 126 u.g.n.

W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie zasadnie stwierdziły, że zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n. w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Przesłankami do zajęcia nieruchomości wymienionymi w art. 126 ust. 1 jest siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom. Organy zasadnie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z ww. przesłanek, a faktyczna konieczność wejścia przez wykonawcę na przedmiotową nieruchomość, w dniu 20 i 21 kwietnia 2013 r., wynikała z harmonogramu prac ustalonego pomiędzy P. S.A. a E. SA. Organy prawidłowo wskazały, że pojęcia "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" dotyczą takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstaniu szkody, a nie działań planowanych, w stosunku do których istnieje możliwość ustalenia harmonogramu ich podejmowania.

Prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie art. 124b u.g.n., które nie zostało zakończone wydaniem orzeczenia nie stanowi przesłanki do zastosowania przepisów art. 126 u.g.n., jeżeli nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 126 ust. 1 u.g.n.

Wbrew zarzutom skargi, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające niezwłoczne zajęcie nieruchomości aby uniknąć powstania szkody lub zapobiec skutkom siły wyższej, co wskazuje, że nie było podstaw do wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. Okoliczności przywołane w uzasadnieniu skargi wskazują jedynie na normalne, zaplanowane prace naprawcze, których obowiązek wykonania nie jest następstwem siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.