Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1571/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1571/06 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach (spr), Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Katarzyna Dydaś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007r., sprawy ze skargi M. J., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 10 sierpnia 2006r. Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji kwot wpływających na rachunek bankowy w Banku [...] S.A., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W zaskarżonym postanowieniu- po rozpoznaniu zażalenia- utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...].2006r. nr. [...], którym zobowiązanej M. J. odmówiono wyłączenia spod egzekucji kwot wpływających na zajęty rachunek w Banku [...] S.A. w [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny II instancji w pełni podzielił stanowisko zajęte w uzasadnieniu postanowienia I instancji, iż "alimenty wpływające na rachunek bankowy z chwilą zaksięgowania ich na tym rachunku trącą status alimentów i stają się jednocześnie jedynie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, podobnie jak wynagrodzenia ze stosunku pracy". W związku z tym mają do nich zastosowanie tylko te ustawowe zwolnienia z egzekucji, które dotyczą zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Dodatkowe zwolnienia z egzekucji mogą zostać przyznane postanowieniem na podstawie art.13 §1 w związku z art.17 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. nr.229, poz.1954), zwanej dalej "u.p.e.a.", na wniosek zobowiązanej, ze względu na ważny jej interes. W sprawie zobowiązana nie wykazała takiego interesu.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 10.08.2006r. nr. [...] M. J. wniosła o jej uchylenie z powodu naruszenia prawa materialnego mający wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art.1a pkt.12 "u.p.e.a." określającego środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych poprzez jego błędne zastosowanie do egzekucji ze świadczeń alimentacyjnych. Zwrócić należy uwagę na to, że art.833 §6 k.p.c. wyraźnie wyłącza te świadczenia spod egzekucji.

2) art.410 k.c dodajemy przez zajęcie wpływających na rachunek bankowy zobowiązanej świadczeń alimentacyjnych przysługujących jej małoletnim dzieciom;

Nie sposób zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji według którego "alimenty wpływające na rachunek bankowy z chwilą zaksięgowania ich na tym rachunku tracą status alimentów i stają się jednocześnie jedynie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku". Z istoty pieniędzy jako przedmiotów oznaczonych co do gatunku wynika, że świadczenie wyrażone w pieniądzu ma być spełnione poprzez zapłatę sumy nominalnej. W związku z tym alimenty nie tracą swego charakteru poprzez fakt przechowywania ich na rachunku bankowym. Stanowią one wyodrębnione składniki ogółu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku- wyodrębnienie następuje w tym przypadku ze względu na szczególny cel jakiemu mają służyć, to jest cel alimentacyjny. Z istoty środków pieniężnych przechowywanych na rachunku bankowym wynika, że chociaż sumy wpłacane na rachunek tytułem świadczeń alimentacyjnych mogą ulec zmieszaniu z innymi środkami zgromadzonymi na rachunku, to ograniczenie egzekucji sprowadza się do włączenia spod egzekucji odpowiadających tym wartościom sum nominalnych. Uzasadniając postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające wyłączenia spod egzekucji kwot wpływających na zajęty rachunek bankowy w Banku [...] S.A. środków organ I instancji przytoczył wprost art.54. 1. prawa bankowego, w myśl którego środki pieniężne znajdujące się na rachunkach (...) są wolne od zajęcia na podstawie (...) administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Według Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 sierpnia 2006r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w lipcu 2006r. wyniosło 2.617,84 zł. Trzykrotne zwiększenie tej kwoty daje w sumie 7.853,52 zł. Taka właśnie kwota powinna być wolna od zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wezwano Bank [...] S.A. aby bez zgody Naczelnika Urzędu Skarbowego nie dokonywał wpłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu. W tej sytuacji organ egzekucyjny w rażący sposób narusza przepis art.54. 1.prawa bankowego.

Nadto organ II instancji odpowiadając na zarzuty zawarte w zażaleniu wyjaśnił, iż "u.p.e.a." określa zakres i sposób prowadzenia egzekucji. W przypadku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (...) wszelkie ograniczenia w prowadzonej egzekucji wynikające np. z k.p. nie mają znaczenia. W tym zakresie można powoływać się jedynie na ograniczenia wynikające z "u.p.e.a." lub ustawy prawo bankowe. Argumentacja ta obciążona jest błędem wynikającym ze złego zastosowania przepisu art.9 §1 "u.p.e.a.", który odsyła do art.87 § 1 k.p. stanowiącego, że wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych- przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego od dnia 1stycznia 2006r. wynosi ..899,10 zł miesięcznie (art.4 ustawy o minimalnym wynagrodzenia za pracę). Pomijając fakt bezpośredniego odesłania do Kodeksu Pracy, należy zważyć, że przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujących. Nie można wyłączyć ich stosowania ani umową ani też innymi przepisami, w związku z powyższym stwierdzenie, ze ograniczenia wynikające (...) z Kodeksu Pracy nie mają znaczenia przy prowadzeniu egzekucji z rachunków bankowych jest błędne i jest rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko wyjaśnił, że w myśl art.54 ust.1ustawy z dnia 29.08.1997r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2002r. nr.72 poz.665 ze zm.) środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo- rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Powoływanie się zatem na ograniczenia wynikające z przepisów ustawy Kodeksu pracy w związku z art.9 §1 ustawy egzekucyjnej nie znajduje tutaj uzasadnienia. Powyższe miałoby znaczenie w przypadku zajęcia przez organ egzekucyjny wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.

Z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do rachunku bankowego nie ma również znaczenia charakter wierzytelności zaksięgowanej na rachunku bankowym, np. wynagrodzenie za pracę, czy też wpływy z tytułu alimentów.

Niezasadny jest również podniesiony w skardze zarzut, iż organ egzekucyjny naruszył przepis art.54. 1 Prawa bankowego, gdyż w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego wezwał Bank [...], aby bez jego zgody nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie przekazał kwotę z tego rachunku. Należy zaznaczyć, iż organ egzekucyjny nie ma obowiązku podawać w zawiadomieniu, iż zajęcie dotyczy tylko kwot powyżej kwoty wolnej od zajęcia z art.54. 1 Prawa bankowego. To bank realizując zajęcie poddaje się rygorowi wynikającemu z art.54. 1 Prawa bankowego i przekazuje kwoty z rachunku bankowego dopiero powyżej sumy wolnej od egzekucji, zgodnie z dyspozycją organu egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art.13 §1 w związku z art.17 "u.p.p.a." organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanej i ze względu na jej ważny interes może postanowieniem zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe. Zwolnienie to jest niezależne od zwolnienia z egzekucji wynikającego z art.54 ustawy prawo bankowe, gdyż przepis ten nie wymaga wydania postanowienia. Oznacza to, że zwolnienie wynikające z art.54 ust. 1 ustawy prawo bankowe przysługuje z mocy samego prawa i powinno być stosowane przez bank prowadzący rachunek bankowy bez uprzedniego zwracania się o zgodę na to do organu egzekucyjnego. Z kolei nie zastosowanie przez Bank tego przepisu może pociągnąć za sobą jego odpowiedzialność majątkową. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby bank zastosował art.54.1 prawo bankowe z pewnym opóźnieniem. Może to tylko zapobiec powiększeniu się ewentualnej szkody posiadacza rachunku bankowego.

Zgodnie z art.726 k.c. bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu w całości lub części na każde żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia. W wyroku z dnia 13.02.2004r. sygn. akt IV CK 40/03 (Lex nr. 151636) Sąd wyjaśnił, że ze względu na treść tego przepisu do umowy rachunku bankowego stosuje się przepisy o depozycie nieprawidłowym, a poprzez art.845 k.c. także przepisy o pożyczce, w tym art.720 k.c. Z unormowań tych wynika, że posiadacz rachunku bankowego z chwilą wpłaty pieniędzy do banku traci ich własność na rzecz banku, a nabywca roszczenie o zwrot takiej samej ich ilości.

Dodać należy, że roszczenie o którym mowa w art.726 k.c. z chwilą dokonania jego zajęcia staje się wymagalne. Nie są więc wymagalne zasadne zarzuty skargi, iż organ egzekucyjny I instancji zajmując wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej zajął w istocie jej wynagrodzenie za pracę i świadczenia alimentacyjne jej dzieci, gdyż te ten rachunek wpłynęły środki z tych tytułów. Z powołanego orzeczenia Sądu Najwyższego wynika wyraźnie, iż wynagrodzenia za prace i świadczenia alimentacyjne z chwilą wpłynięcia na rachunek bankowy staja się środkami zgromadzonymi na tym rachunku. W związku z tym nie mają zastosowania do tych środków zwolnienia obowiązujące przy zajęciu świadczeń alimentacyjnych i wynagrodzeń za pracę.

Wreszcie art.13 §1 "u.p.e.a." oparty jest na tzw. swobodnym uznaniu administracyjnym o czym świadczy użycie w nim zwrotu "organ egzekucyjny (...) może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe" oznacza to , że nawet w przypadku istnienia przesłanki do zastosowania tego przepisu jaka jest "ważny interes zobowiązanego" organ ten nie jest zobowiązany do udzielenia przedmiotowego zwolnienia z egzekucji. Zdaniem Sądu zgodzić się należy z tym organem, że w sprawie tak przesłanka nie zaistniała. Pojęcie ważny interes jest nieostre i podlega wyjaśnieniu w konkretnej sprawie. I tak interes ten może mieć miejsce w razie gdyby, np. przymusowe ściągnięcie dochodzonych należności spowodowało zagrożenie egzystencji skarżącej i jej rodziny. Tak jednak nie jest. Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy notarialnej z dnia [...].2005r. rep. [...] wynika, że zobowiązana sprzedała lokal mieszkalny za [...] zł jest to więc kwota, która wystarcza na utrzymanie zobowiązanej i jej dzieci przez stosunkowo długi okres czasu i to nawet w sytuacji zaprzestania- jak sama twierdzi- płacenia przez jej męża alimentów na te dzieci.

W tym stanie sprawy skarga jest nie uzasadniona. Z tego względu Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.