Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 995/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Iwona Bogucka, Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi "C" S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na zasadzie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł u K.S. chorobę skóry o etiologii zawodowej - wymienioną w pozycji. 10 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wyżej powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] 2002 r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u badanego wyprysk alergiczny rąk spowodowany czynnikiem szkodliwym jak chrom, występującym przez 2 lat w miejscu świadczenia przez niego pracy oraz o ustalenia przeprowadzonego w dniu [...] 2002 r. dochodzenia epidemiologicznego.

Organ I instancji wskazał, że K. S. pracował w latach 1995-1998 w "A" Z. jako uczeń- mechanik urządzeń kolejowych, przez ponad dwa miesiące w "B" S.C. t. jako sprzedawca, a w latach 2000- 2002 w Zakładach Mechanicznych "C" S.A. w Z.. jako ślusarz międzyoperacyjny, gdzie miał kontakt z chromem występującym w detalach ze stali wysokostopowej i rękawicach wzmacnianych skórą i tylko w tym ostatnim okresie pracy był narażony na kontakt z czynnikiem szkodliwym-, chromem. W konsekwencji organ Inspekcji Sanitarnej uznał, iż tylko w tym okresie pracy zawodowej K.S. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Zakład Mechaniczny "C" S.A. w Z. podnosząc, że K. S. był jego pracownikiem od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza międzyoperacyjnego, na którym miał kontakt z chromem, ale faktycznie pracował tylko do [...] 2002 r., kiedy to zgodnie z zaleceniem lekarskim został przeniesiony na stanowisko robotnika gospodarczego. Podkreślił, że w tym czasie korzystał ze zwolnień lekarskich, łącznie 242 dni, z czego 30 dni w roku 2000, 202 dni w roku 2001 i 10 dni w roku 2002. U pozostałych pracowników zatrudnionych w tym samym czasie, a nawet dłuższym nie stwierdzono objawów chorobowych.

Zaskarżoną przez pracodawcę decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy zawodowej K. S. poczynione przez organ pierwszej instancji na podstawie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2002 r. W szczególności potwierdził kontakt z chromem na stanowisku ślusarza międzyoperacyjnego, którą to pracę wykonywał skarżący w latach 2000- 2002 w Zakładach Mechanicznych "C" S.A. w Z.. Tym samym bezspornym jest, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.

Dalej wskazał na orzeczenie lekarskie z dnia [...] r wydane przez lekarzy orzeczników Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. o rozpoznaniu choroby zawodowej wymienionej w pozycji 10 wykazu rozporządzenia wskazanego wyżej wyprysk alergiczny rąk. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, podstawą jego wydania były badania podmiotowe, przedmiotowe, zgromadzona dokumentacja lekarska środowiskowa, dodatni test z chromem obecnym w środowisku pracy. Na koniec wyjaśniono, że w przypadku rozpoznania chorób o charakterze alergicznym nie jest wymagane przekroczenie normatywów higienicznych oraz czasu dyspozycji na czynniki szkodliwe. Wystarczającym jest stwierdzenie obecności czynnika alergizującego w środowisku pracy. Takim czynnikiem jest chrom i jego związki.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. Zakład Mechaniczny "C" S.A. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w celu ponownego zbadania podstaw stwierdzenia u K. S. choroby zawodowej. Jak wynika z uzasadnienia skargi pracodawca nie neguje faktu występowania chromu w środowisku pracy, niemniej jednak w jego ocenie występował on w ilościach śladowych, a praktycznie go nie ma na stanowisku jakie zajmował jego pracownik. Pracodawca podkreślił, że K.S. podjął pracę w dniu [...] 2000 r i nieomalże natychmiast przez 30 dni przebywał na zwolnieniu lekarskim, a w roku następnym przebywał na zwolnieniu przez 202 dni. Powyższe w jego ocenie dowodzi, że cierpiał on na alergię już przed podjęciem pracy u skarżącego, co nie był jednak przedmiotem ustaleń organu Inspekcji Sanitarnej. Na koniec podkreślono, że w przypadku tego typu alergii nie jest to tylko uczulenie na chrom, ale również szereg innych obecnych w codziennym życiu metali, a w tym zakresie nie prowadzono żadnych ustaleń dowodowych, co powoduje, że decyzja jest przedwczesna i wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę organ Inspekcji Sanitarnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaprezentowane w niej zarzuty, jak i zarzuty brane pod rozwagę z urzędu nie potwierdziły wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i z tą datą skargi wniesione na ostateczne decyzje administracyjne rozpatrują wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uznaje się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Ustalenia takie powodują, że istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/ 98, OSNAPiUS 1999 r. nr 6, poz. 192).

Rozpatrywana skarga zwiera zarzut niewyjaśnienia sprawy, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Sąd rozpatrujący przedmiotowa skargę nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję. W tym miejscu należy wyjaśnić, że powyższe rozporządzenie utraciło moc z dniem 3 września 2002 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), ale stosownie do zapisu jego § 10 postępowanie w sprawie rozpoznania chorób zawodowych, rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. W niniejszej sprawie postępowanie rozpoczęto przed tą datą o czy świadczy "Wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej" K. S. z dnia [...] r.

Sąd dokonywał zatem kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie sposobu postępowania organów administracyjnych w kierunku wyjaśnienia działania czynników szkodliwych, z uwzględnieniem ich rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywanej pracy, bezpośredniego z nimi kontaktu, zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia. Dochodzenia epidemiologiczne w środowisku pracy wykazało, że K. S. pracował w latach 2000-2002 jako ślusarz międzyoperacyjny i w czasie pracy na tym stanowisku miał kontakt z detalami ze stali wysokostopowej z zawartością chromu do 2 % oraz emulsjami wodnymi wykorzystywanymi jako płyny chłodnicze do obróbki metali. Formularz dochodzenia z dnia [...] 2002 r. został podpisany przez specjalistę BHP skarżącego. Faktowi występowania chromu w środowisku pracy nigdy pracodawca nie zaprzeczał, o czy świadczy nawet treść skargi. Poddawał w wątpliwość czy aby był to jedyny czynnik szkodliwy skutkujący rozpoznanym u pracownika schorzeniem. Nie wskazał jednak żadnej podstawy swoich wątpliwości. Nie można za takową uznać ogólnikowego stwierdzenia o występowaniu czynników alergicznych w życiu codziennym. Jak wynika z akt sprawy K. S. w latach 1995- 1998 pracował w "A" S.A. w Z. jako uczeń, mechanik urządzeń kolejowych, pracownik młodociany, gdzie miał kontakt z do obróbki ręcznej(młotki, klucze, pilniki), które nie powodowały u niego żadnych zmian skórnych. Jak wynika z dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] 2003 r. w tym czasie był dwukrotnie badany przez lekarz. W 1999 r przez trzy miesiące pracował w Spółce "B" w T.jako sprzedawca, a następnie przez dwa lata - do [...] 2000 r. odbywał zasadniczą służbę wojskowa. Po jej zakończeniu podjął pracę u skarżącego. Jak wynika ze złożonych przez K. S. zeznań leczenie dermatologiczne podjął w [...] 2001 r. i ze wskazania lekarskiego z dniem [...] 2002 r. pracodawca zatrudnił go w charakterze pracownika gospodarczego, bez kontaktu z chromem.

Słusznie też organ Inspekcji Sanitarnej wskazał na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. wydane po przeprowadzeniu badań specjalistycznych, a w szczególności o dodatni wynik testu z chromem obecnym w środowisku pracy. Należy uznać za trafne stwierdzenie organu odwoławczego, ze w diagnostyce chorób zawodowych decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu skóry z czynnikiem uczulającym. To zaś w przedmiotowej sprawie okazało się być ustaleniem bezspornym. Ocena czasu i wielkości ekspozycji zawodowej nie ma tak istotnego znaczenia, jak w innych chorobach zawodowych. Jak zauważ sam skarżący K. S. zaczął chorować krótko po rozpoczęciu pracy na stanowisku ślusarza międzyoperacyjnego i w miarę wydłużania się tego okresu wydłużał się również czas jego choroby. Potwierdza to fakt korzystania ze zwolnienia lekarskiego w roku 2001 przez 202 dni. W roku 2002,kiedy od 1 kwietnia pracował na innym stanowisku czas jego zwolnień lekarskich ograniczył się do 10 dni. Wyprysk ten występował tylko na rękach, które jak wynika z opisu wykonywanych czynności pozostawały w ekspozycji czynnika szkodliwego. Należy podkreślić, że pracodawca poddając w wątpliwość przyczyny zawodowe schorzenia pracownika nie wskazał, żadnych innych czynników szkodliwych, które poza chromem występującym w środowisku pracy, mogły być jego przyczyną. Nie obalił, a nawet nie poddał w wątpliwość domniemania związku przyczynowego schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych- wyprysk alergiczny rąk, rozpoznanego u K. S. a środowiskiem jego pracy. Za chybiony należało zatem uznać podniesiony w skardze zarzut barku wnikliwego zbadania przez organ Inspekcji Sanitarnej wszystkich potencjalnych (należy domniemywać innych) przyczyn choroby K. S..

Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.