Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 145/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 76 UST. 1 UST. 2 PKT 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1100
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art. 4 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1068
law: Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Wojewoda [...] (dalej także: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 ze zm. - dalej także: "ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy"), po rozpatrzeniu odwołania D.M. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") od decyzji Prezydenta [...] (dalej także: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.410,20 zł - utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2020 r. skarżąca D.M. złożyła - za pośrednictwem platformy ePUAP - wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna.

W związku z powyższym, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] uznał skarżącą za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2020 r. oraz przyznał jej prawo do zasiłku od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. w wysokości 705,10 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 553,60 zł brutto miesięcznie w pozostałym okresie posiadania prawa do zasiłku, należnym pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2020 r. przyznał skarżącej dodatek solidarnościowy na okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] sierpnia 2020 r. (vide: raport udostępniony przez Aplikację Centralną).

W związku z powyższym, Prezydent [...] zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., działając za pośrednictwem platformy ePUAP, poinformował stronę skarżącą, że świadczenie wypłacone za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r. w łącznej wysokości 1.410,20 zł brutto jest świadczeniem nienależnym.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. skarżąca skierowała Urzędu Pracy [...] pismo, w którym przesłała "Informację o przyznaniu prawa do dodatku solidarnościowego" wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2020 r., z której wynika, iż ZUS, przyznając skarżącej wspomniane świadczenie, nie dokonał pomniejszenia dodatku solidarnościowego o wypłacony zasiłek za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r.

Mając na względzie powyższe, Prezydent [...] - działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także art. 104 k.p.a. - decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] - orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.410,20 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent [...] wskazał na wstępie, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 93 - dalej także: "ustawa o dodatku solidarnościowym"), zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy (oraz nie dokonano pomniejszenia tego dodatku o wypłacony zasiłek za ten sam okres), zasiłek dla bezrobotnych stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W związku z powyższym, Prezydent [...] uznał, że przedstawione przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2021 r. wyjaśnienia nie mają istotnego znaczenia w prowadzonym postępowaniu w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Prezydent [...] zauważył, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba bezrobotna, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ pierwszej instancji wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, jest świadczeniem nienależnym.

W związku z powyższym, organ pierwszej instancji uznał, że w przypadku skarżącej doszło do nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.410,20 zł.

W piśmie z dnia [...] października 2021 r. skarżąca złożyła do Wojewody [...] odwołanie od w/w decyzji organu pierwszej instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Wojewoda [...] - powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy sporną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż w świetle bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 76 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, że zachodzą ewidentne przesłanki do wydania rozstrzygnięcia nakładającego na stronę skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r.

Organ odwoławczy zauważył, że skarżącej przyznane zostało prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lutego 2021 r. Tymczasem, jak podniósł organ odwoławczy, z dokumentu ZUS z dnia [...] czerwca 2021 r. wynika, że skarżąca za czerwiec, lipiec i sierpień 2020 r. miała przyznany dodatek solidarnościowy w kwotach 1.400,00 zł za każdy miesiąc, a więc w pełnej wysokości.

W tej sytuacji, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19, zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Organ odwoławczy podkreślił, że wspomniany wyżej przepis nie nakazuje badania wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ale wprost określa, że wypłacenie zasiłku dla bezrobotnych za okres, za który wypłacono dodatek solidarnościowy, stanowi świadczenie nienależnie pobrane.

W związku z powyższym, Wojewoda [...] stwierdził, że zaistnienie samej wypłaty tych dwóch świadczeń za ten sam okres skutkuje powstaniem nienależnie pobranego świadczenia, którym z woli ustawodawcy jest zasiłek dla bezrobotnych.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o dodatku solidarnościowym, osoba uprawniona, posiadająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że w świetle wspomnianego przepisu, to osoba uprawniona, posiadająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. Według organu odwoławczego, oznacza to, że nie jest rolą organu przyznającego zasiłek dla bezrobotnych badanie, czy za ten sam okres osoba bezrobotna pobiera inne świadczenie. Zdaniem organu odwoławczego, obowiązek ten, z mocy prawa, został scedowany na osobę bezrobotną i to ona ponosi odpowiedzialność za niewywiązanie się z tego obowiązku.

Wojewoda [...] uznał, że skoro wspomniane przepisy prawa są powszechnie obowiązujące, gdyż ustawa o dodatku solidarnościowym została ogłoszona i udostępniona publicznie, to w interesie każdej osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia jest zapoznanie się z warunkami jego przysługiwania, aby wykluczyć wszelkie swoje wątpliwości.

W tej sytuacji, organ odwoławczy zauważył, że skarżąca zapoznała się z prawami i obowiązkami osoby bezrobotnej. Tymczasem, jak podniósł organ odwoławczy, jednym z takich obowiązków jest składanie lub przesyłanie pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz przesyłanie innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie, w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. W konsekwencji, Wojewoda [...] uznał zatem, że to skarżąca powinna niezwłocznie poinformować urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego, by zapobiec wypłacie zasiłku dla bezrobotnych za ten sam okres i nie spowodować powstania nienależnie pobranego świadczenia

Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca w ustawowym terminie z obowiązków tych się nie wywiązała, w związku z czym zaszły przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r.

Ponadto, Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy o dodatku solidarnościowym, w przypadku nabycia prawa do dodatku solidarnościowego, prawo do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z mocy prawa ulega zawieszeniu na okres od dnia nabycia prawa do dodatku solidarnościowego do dnia jego utraty. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że za okres zawieszenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium świadczenia te nie są wypłacane. W tej sytuacji, organ odwoławczy stwierdził, że osoba bezrobotna za okres pobierania dodatku solidarnościowego nie traci prawa do zasiłku, lecz jest on wypłacany w późniejszym okresie.

W związku z powyższym, Wojewoda [...] uznał, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której bezrobotny za ten sam okres dwukrotnie pobiera to samo świadczenie.

W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle powyższych ustaleń skarżąca zobowiązana jest do zwrotu zasiłku za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu, organ odwoławczy uznał, że jeśli chodzi o zarzut nieprawidłowego ustalenia przesłanek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a także zarzut naruszenia przepisów procedury administracyjnej i prawa materialnego, stwierdzić należy, że są one niezasadne.

Organ odwoławczy uznał, że zasadny jest jedynie zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., jednakże stwierdził jednocześnie, że z uwagi na prawidłowość dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń i samego orzeczenia, uchybienie to zostało wyeliminowane w niniejszej decyzji.

Wojewoda [...] stwierdził, że skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, w tym o przysługujących prawach oraz nałożonych obowiązkach, czyli m.in. o obowiązku składania lub przesyłania urzędowi pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie, w terminie 7 dni od uzyskania przychodów, czego dowodem jest zaznaczenie we wniosku o dokonanie rejestracji jako bezrobotny/poszukujący pracy rubryki, że zapoznała się z informacjami o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz warunkach zachowania statusu.

W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja zawarta w odwołaniu nie może stanowić podstawy do uchylenia spornej decyzji Prezydenta [...], albowiem nie narusza ona prawa.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżąca - działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r.

Wnosząc w petitum skargi o jej uwzględnienie i w konsekwencji uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody [...], jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r., skarżąca zarzuciła organom obu instancji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym:

1. naruszenie art. 76 ust. 1 i ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i w konsekwencji niezasadne uznanie, że w sprawie doszło do wypłaty świadczenia nienależnego, pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, z uwagi na niepouczenie skarżącego o tej okoliczności, że wypłata dodatku solidarnościowego spowoduje konieczność zwrotu zasiłku dla bezrobotnych;

2. naruszenie art. 67 ust. 2 i art. 2 Konstytucji RP w zw. z art 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - poprzez niezasadne pozbawienie skarżącego prawa do zabezpieczenia społecznego;

II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:

1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji w oparciu o wybiórczo zebrany materiał dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło do tego, iż okoliczności mające znaczenie dla sprawy nie zostały dokładnie wyjaśnione, a stan faktyczny sprawy prawidłowo ustalony, co z kolei skutkowało jego błędną oceną przez organy obu instancji, jak również pominięciem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, w tym przede wszystkim dotyczących braku pouczenia strony skarżącej o tym, iż wypłata dodatku solidarnościowego spowoduje konieczność zwrotu zasiłku dla bezrobotnych;

2. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach - poprzez nie odniesienie się przez organy do przedstawionych dowodów świadczących o ziszczeniu się przesłanek wyłączenia możliwości wydania decyzji nakazującej zwrot świadczenia, zawartych w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach;

3. naruszenie art. 80 k.p.a. - poprzez niewzięcie pod uwagę przy wydaniu obu spornych decyzji całokształtu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez lakoniczne i niezasadne uznanie, że przedstawione przez skarżącą okoliczności i dowody w toku postępowania nie stanowiły istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, dających podstawę do uchylenia decyzji;

4. naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. - poprzez niezasadne pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych i okoliczności stwierdzonych w dokumentach urzędowych;

5. naruszenie art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. - poprzez wprowadzenie skarżącej w błąd przez pracowników Urzędu Pracy [...] przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r.;

6. naruszenie art. 110 § 1 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie w niniejszym postępowaniu związania organu decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., z której wynika, że organ przy ponownym wyliczeniu świadczenia, zmieniając w trybie art. 163 k.p.a. decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych, świadomy był pobierania przez stronę skarżącą dodatku solidarnościowego z ZUS;

7. naruszenie art. 7b k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie współdziałania organów w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy;

8. naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. - w zakresie w jakim z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika, na jakiej podstawie przyjęto oraz wyliczono określoną w decyzji kwotę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia;

9. naruszenie art. 15 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, z uwagi na powielenie przez organ odwoławczy stwierdzeń zawartych w decyzji organu pierwszej instancji, jak i z uwagi na syntetyczną argumentację zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała na wstępie, że podtrzymuje w całości argumentację podniesioną we wniesionym odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] oraz w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r.

Skarżąca podniosła, że nie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, jest okoliczność, że w sprawach analogicznych, jak niniejsza, wojewódzkie sądy administracyjne w całym kraju uchylają zaskarżane decyzje w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia dla bezrobotnych.

W tym miejscu, dla przykładu, skarżąca zauważyła, że wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 297/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uchylając zaskarżoną decyzję, nakazał organowi uzupełnić materiał dowodowy "(...) o dokumentację związaną z ubieganiem się, przyznaniem i wypłatą skarżącej dodatku solidarnościowego, co pozwoli na rzetelną ocenę czy i w jakim zakresie skarżąca została pouczona o ciążącym na niej obowiązku niezwłocznego poinformowania właściwego powiatowego urzędu pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego. Jeżeli organy nie będą w stanie udokumentować faktu powyższego pouczenia to zobowiązane będą umorzyć postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie".

W tej sytuacji, skarżąca uznała, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest nieprawidłowa, albowiem organ ten przy jej wydaniu naruszył szereg istotnych przepisów postępowania.

Skarżąca zauważyła przede wszystkim, że zaskarżona decyzja została wydana z całkowitym pominięciem stanowiska przedstawionego w odwołaniu oraz w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r., jak również zgłoszonych tam dowodów.

Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do podniesionej argumentacji, poprzestając na lakonicznym stanowisku, że nie stanowi ona podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, czym naruszył przepis art 80 k.p.a. Jednocześnie, skarżąca zarzuciła organowi odwoławczego, że dokonał analizy materiału dowodowego w sposób wybiórczy, nie wyjaśniając, które ze zgromadzonych dowodów uznał za wiarygodne i wystarczające do ustalenia okoliczności spornych, a które wnioski dowodowe zostały przez niego oddalone.

Skarżąca podniosła także, że organ odwoławczy nie podjął także jakiejkolwiek próby polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w przytoczonym przez skarżącą orzecznictwie, co do prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował również przepisy prawa materialnego.

W tym miejscu, skarżąca stwierdziła, że wprowadzając ustawę o dodatku solidarnościowym, ustawodawca nie zmodyfikował treści art 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na podstawie którego organ bada, czy zasiłek staje się świadczeniem nienależnym.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 65/21, w którym Sąd ten zauważył, że "(...) organy nie wykazały, że w przypadku skarżącego zachodzi sytuacja pobrania nienależne świadczenia, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...) w zw. z art. art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym. Zdaniem Sądu, organy dokonały wadliwej interpretacji zastosowanych w sprawie przepisów na tle zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy". W tej sytuacji, skarżąca wskazała, że instytucja "zwrotu świadczenia nienależnego" wynika wprost z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Powołując się na brzmienie przepisu art 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, strona skarżąca uznała, że "pouczenie pobierającego" jest jednym z elementów niezbędnych żądania przez organ zwrotu świadczenia, na co zwrócono uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Strona skarżąca wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 297/21, w którym sąd ten uznał, że "(...) z literalnie wyrażonej - woli ustawodawcy - warunkiem podjęcia decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego jest wcześniejsze pouczenie pobierającego. Pouczenie powyższe powinno być udzielone w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości co do utraty prawa do świadczenia. Tymczasem, w aktach badanej sprawy me sposób odnaleźć - podpisanego przez skarżącą - dokumentu, z którego wynikałoby, że została pouczona o przesłankach zawieszenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres nabycia prawa do dodatku solidarnościowego".

Powołując się z kolei na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 65/21, skarżąca zauważyła, że w wyroku tym sąd ten stwierdził, że "(...) skarżący podczas rejestracji, której dokonał przez internet zapoznał się z pouczeniem zawartym w formularzu rejestracyjnym. Nie było w nim jednak pouczenia o skutkach pobrania dodatku solidarnościowego dla jego prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Również z adnotacji służbowej sporządzonej (...) na okoliczność przeprowadzonej przez urzędnika ze skarżącym rozmowy telefonicznej, w której pouczono go o prawach i obowiązkach bezrobotnego, nie wynika, aby takie pouczenie było mu udzielone. Także z informacji z ZUS z 9 lipca 2020 r. o przyznaniu skarżącemu prawa do dodatku solidarnościowego, nie wynika, aby skarżący był pouczony o tym, że pobranie tego dodatku w pełnej wysokości wiąże się uznaniem wypłaconego równocześnie zasiłku dla bezrobotnych - za świadczenie pobrane nienależnie".

Mając na względzie powyższe stanowisko sądów administracyjnych, strona skarżąca zauważyła, że w jej przypadku, na co przedstawiła dowody (zarówno w piśmie z dnia [...] siania 2021 r., jak i we wniesionym odwołaniu), do takiego skutecznego pouczenia - z którego wynika, że wypłata dodatku solidarnościowego spowoduje konieczność zwrotu zasiłku dla bezrobotnych - nie doszło zarówno w momencie rejestracji w Urzędzie Pracy [...], jak i w momencie doręczenia skarżącej decyzji o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca wskazała, że nie została również skutecznie pouczona o tych okolicznościach w momencie rejestracji w ZUS celem przyznania skarżącej dodatku solidarnościowego, jak również w momencie doręczenia decyzji o przyznaniu tego świadczenia. Skarżąca podkreśliła, że w dacie, w której rejestrowała się w Urzędzie Pracy [...] (w dniu [...] czerwca 2020 r.), przepisy ustawy o dodatku solidarnościowym nie zostały jeszcze uchwalone, gdyż ustawa ta weszła w życie w dniu 21 czerwca 2020 r., a więc prawie miesiąc po nabyciu przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej.

W tym miejscu skarżąca zauważył, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt SA/Po 297/21, sąd ten wskazał, że "(...) tym samym (skarżąca) nie mogła podczas rejestracji w PUP - zostać skutecznie pouczana o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych z tytułu równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego, bowiem w dacie jej rejestracji w PUP nie uchwalono jeszcze nawet ustawy, na mocy której określono warunki nabywania prawa, wysokość i tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania dodatku solidarnościowego".

Odnosząc się w tej sytuacji do twierdzenia organu odwoławczego, że skarżąca została prawidłowo pouczona o wszystkich okolicznościach, bowiem zapoznała się z obowiązkami osoby bezrobotnej, strona skarżąca uznała, że stanowisko to jest nieprawidłowe również z uwagi utrwalony w judykaturze pogląd, że "wspomniane pouczenie powinno być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji" (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1979 r., sygn. akt II URN 51/80, publ. OSNCP z 1980 r. nr 10, poz. 202; podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I UK 161/05, publ. OSNP z 2007 r., nr 5-6, poz. 78).

Powołując się z kolei na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 887/14, strona skarżąca podniosła, iż w orzeczeniu tym NSA wskazał wprost, że "(...) pouczenie o utracie prawa do pobierania świadczeń jako istotna, konieczna do spełnienia przesłanka nienależności pobierania świadczenia musi być tak sformułowane, aby było zrozumiałe dla pobierającego świadczenie, a zatem jasno i czytelnie".

Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, do decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku dla bezrobotnych dołączone zostało wygenerowane pouczenie z 2019 r. (załączone przez skarżącą m.in. do odwołania), które nie odpowiadało nowym przepisom. Jednocześnie, skarżąca wskazała, że wraz z decyzją ZUS o przyznaniu skarżącej dodatku, nie otrzymała ona żadnego pouczenia.

Strona skarżąca podniosła, że również WSA w Krakowie w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Kr 65/21 wskazał, że "(...) pouczenie zawarte w formularzu rejestracyjnym jako bezrobotny, gdzie zapisano co prawda, że skarżący ma obowiązek składania lub przesyłania urzędowi pisemnego oświadczenia o przychodach, (...) na które organ odwoławczy powoływał się w treści uzasadnienia swojej decyzji (...) z przyczyn wskazanych powyżej nie spełniało wymogów art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy".

Konkludując, skarżąca wskazała ponadto na wypracowaną przez Sąd Najwyższy linię orzeczniczą, zgodnie z którą "brak prawidłowego pouczenia powoduje zatem, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach" (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt II UK 440/03, publ. OSNPUiSP z 2005 r., nr 18, poz. 291).

W tej sytuacji, strona skarżąca uznała, że próba naprawienia uchybień pracowników Urzędu Pracy [...] przez Wojewodę [...] w treści zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że obowiązek poinformowania organu winien zostać arbitralnie scedowany na skarżącą, w sytuacji, gdy nie została ona prawidłowo o nim pouczona, jest niezrozumiała, a nadto sprzeczna z treścią art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Strona skarżąca wskazał bowiem, że "co prawda zgodnie art. 7 ust. 6 ww. ustawy osoba uprawniona, posiadająca status bezrobotnego, informuje niezwłocznie właściwy powiatowy urząd pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego, niemniej jednak organ nie wykazał, aby skarżący był pouczony o tym obowiązku, a także - co istotne - skutkach jego niedopełnienia" (por. wyrok WSA w Krakowie wydany w sprawie sygn. akt III SA/Kr 65721).

W ocenie strony skarżącej, powyższe stoi również w sprzeczności z celem ustawy o dodatku solidarnościowym. W tym miejscu, skarżąca zauważyła bowiem, że w art 1 ust. 2 tej ustawy wskazano, iż celem dodatku solidarnościowego jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom COVlD-19, w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), poprzez wsparcie finansowe osób, które straciły źródło przychodu ze względu na sytuację gospodarczą spowodowaną kryzysem wywołanym COVlD-19. Skarżąca wskazała, że jej obecna sytuacja materialna jest takim właśnie negatywnym skutkiem sytuacji gospodarczej spowodowanej przez pandemię COVlD-19. Skarżąca zauważyła, iż stanowisko pracy, które zajmowała, zostało zlikwidowane w wyniku poszukiwania przez pracodawcę oszczędności.

Skarżąca stwierdziła, że o braku poprawnego i zrozumiałego pouczenia jej o okolicznościach, a także nieprawidłowościach w działaniu organów w niniejszej sprawie, świadczy też okoliczność, iż Prezydent [...] - wydając decyzję z dnia [...] września 2021 r., nie wziął pod uwagę związania własną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że przy ponownym wyliczeniu świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych, zmieniając w trybie art. 163 k.p.a. decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych, organ ten świadomy był pobierania przez skarżącą dodatku solidarnościowego.

Skarżąca zauważyła zresztą, że sama poinformowała o tym pracownika Urzędu Pracy [...]. W tej sytuacji, skarżąca uznała, że wobec dokonania we wspomnianej wyżej decyzji przeliczenia wysokości świadczenia, nie sposób oczekiwać od niej, że będzie domyślać się, że wspomniane przeliczenie może nie uwzględniać pobieranego dodatku solidarnościowego.

Skarżąca uznała zatem, że nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego jest okoliczność, w której organ najpierw przyznaje bezrobotnemu świadczenie, następnie wydaje kolejną decyzję przeliczającą wypłacone świadczenie, warunkując ją od uzyskania uprawnienia do innego świadczenia i zapewniając uprawnionego do świadczeń o poprawności przyjmowanego rozwiązania, a następnie, ten sam organ domaga się od uprawnionego do świadczeń zwrotu już wypłaconej kwoty, która jest na bieżąco przez osobę bezrobotną pożytkowana na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych.

Ponadto, strona skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym również ze względu na fakt, iż w jej treści nie znalazło się ani słowo na temat wyliczenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. Skarżąca zarzuciła, że tak naprawdę nie wie ona, skąd organ wziął akurat kwotę w takiej a nie innej wysokości. W tym miejscu, strona skarżąca zauważyła, że na tę okoliczność zwrócił również uwagę WSA w Poznaniu w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 297/21, w którym stwierdził, że "kwota orzeczonego zwrotu nie poddaje się kontroli Sądu, z uwagi na brak jakichkolwiek wyjaśnień organów obu instancji, co do tego, w jaki sposób doszło do wyliczenia kwoty (...) jako kwoty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. (...) Wobec braku jakichkolwiek wyliczeń w tym względzie wskazujących, z czego wynika wysokość nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Sąd nie miał możliwości oceny zasad, w oparciu o które doszło do wyliczenia kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia".

Mając powyższe okoliczności na względzie, skarżąca stwierdziła, iż - w jej ocenie - zachodzi podstawa do uchylenia obu spornych decyzji, a następnie umorzenia postępowania w sprawie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ odwoławczy wskazał, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której bezrobotny za ten sam okres dwukrotnie pobiera to samo świadczenie. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że skarżąca słusznie została zobowiązana do zwrotu zasiłku za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r.

Tym samym, organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 67 ust. 2 i art. 2 Konstytucji RP - poprzez pozbawienie skarżącej prawa do zabezpieczenia społecznego, Wojewoda [...] wyjaśnił, że obowiązek zwrotu zasiłku nie pozbawia skarżącej prawa do zabezpieczenia społecznego, gdyż dotyczy on okresu, za który przyznano bezrobotnej prawo do dodatku solidarnościowego. Tym samym, organ odwoławczy uznał, że wynikające ze wspomnianego wyżej przepisu prawo zostało zachowane.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym zarzutu niedokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie odniesienia się do wszystkich zarzutów, w tym braku polemiki z przytoczonymi wyrokami, Wojewoda [...] wskazał, że sprawa ustalenia obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia nie jest sprawą skomplikowaną, która wymagałaby przeprowadzenia obszernego i rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, w tym gromadzenia większej liczby dowodów, niż uczyniły to organy administracji obu instancji. Wojewoda [...] uznał zatem, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, stan faktyczny i prawny jest jasny, zaś stanowisko organu odwoławczego zostało jasno przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się z kolei do zarzutu braku ustosunkowania się przez Wojewodę [...] do treści pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r., organ odwoławczy wskazał, że pismo skierowane było do organu pierwszej instancji, a w złożonym odwołaniu skarżąca nie żądała uwzględnienia treści tego pisma, jako elementu treści odwołania, jak to czyni obecnie w skardze.

Jeśli chodzi o kwotę podlegającą zwrotowi, to organ odwoławczy wyjaśnił, że jest to kwota zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego skarżącej za miesiące czerwiec i lipiec 2021 r., co zostało wskazane zarówno w decyzji Prezydenta [...] wraz ze wskazaną kwotą zasiłku za ten okres, jak i w decyzji Wojewody [...]. Organ odwoławczy zauważył, że decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., zmienioną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. przyznano skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2020 r. w wysokości 705,10 zł brutto miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga D.M. zasługuje na uwzględnienie, albowiem Wojewoda [...], wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] nakładającą na stronę skarżącą obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.410,20 zł, dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał bowiem, że organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, dopuściły się przede wszystkim istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., które polegało na niewłaściwej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z uwagi na ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie doszło do pobrania przez stronę skarżącą nienależnego świadczenia pieniężnego, pomimo braku w aktach sprawy jednoznacznego dowodu potwierdzającego, że skarżąca, jako pobierająca to świadczenie, została prawidłowo pouczona o tej okoliczności.

Tym samym, Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną z dnia [...] listopada 2021 r. - dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...], który utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] sierpnia 2020 r.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Jednocześnie, w świetle art. 76 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.

Rozpoznając badaną sprawę należało zatem mieć na uwadze, że z literalnie wyrażonej woli ustawodawcy warunkiem podjęcia decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego jest wcześniejsze prawidłowe pouczenie osoby pobierającej świadczenie.

Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, że świadczenie będzie nienależne, jeśli ten, który go pobrał, ma świadomość (na skutek prawidłowego pouczenia), że nie ma do niego prawa (Z. Góral /w:/ Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, pod red. Z. Górala, wyd. II, Wolters Kluwer, 2016, t. 2 komentarza do art. 76 ustawy i powołane tam orzecznictwo). Jak to podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1010/13, LEX nr 1525589, o świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wtedy, gdy strona w momencie zgłoszenia się do urzędu pracy w celu uzyskania statusu bezrobotnego i przysługujących mu w związku z tym statusem świadczeń, będąc świadoma - w wyniku udzielonego jej pouczenia - prawnego znaczenia określonych faktów oraz okoliczności decydujących o uznaniu za osobę bezrobotną, okoliczności lub fakty te zataja lub oświadcza nieprawdę. Jednocześnie, przyjmuje się zgodnie, że pouczenie, o jakim wyżej mowa, powinno być udzielone w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości co do utraty prawa do świadczenia. Nie może być przy tym uznane za należyte pouczenie polegające jedynie na przytoczeniu przepisu ustawy bez jego wyjaśnienia. Po drugie, za nienależne trzeba też uznać świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę świadczenie pobierającą.

W tej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej, polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, i subiektywnej, polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Przy czym, decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 619/20, LEX nr 3063616).

Tymczasem, w aktach administracyjnych badanej sprawy nie sposób odnaleźć - podpisanego przez skarżącą - dokumentu, z którego wynikałoby, że została ona w sposób zrozumiały i niebudzący wątpliwości pouczona o przesłankach zawieszenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres nabycia prawa do dodatku solidarnościowego.

W niniejszej sprawie, skarżąca w dniu [...] czerwca 2020 r. złożyła, za pośrednictwem formularza elektronicznego elektronicznej platformy usług administracji publicznej, dostępnego na stronie www.praca.gov.pl, wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, natomiast ustawa o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 uchwalona została w dniu 19 czerwca 2020 r., a weszła w życie w dniu 21 czerwca 2020 r. Tym samym, podczas rejestracji w Urzędzie Pracy [...] trzy tygodnie przed uchwaleniem tej ustawy, skarżąca nie mogła zostać pouczona o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych z tytułu równoczesnego pobierania dodatku solidarnościowego i zasiłku dla bezrobotnych, skoro w dacie jego rejestracji w Urzędzie Pracy [...], ustawa o dodatku solidarnościowym nie była jeszcze uchwalona, nie były zatem znane warunki nabycia prawa, wysokość, tryb przyznawania, czy też zasady wypłacania dodatku solidarnościowego, w tym zbieg prawa do tego dodatku i prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Warto zauważyć, że skarżąca podniosła powyższą okoliczność w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r., a następnie w uzasadnieniu odwołania z dnia [...] października 2021 r. od decyzji Prezydenta [...] , informując organy, iż wraz z decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. o uznaniu za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych otrzymała standardowe pouczenie utworzone przez Urząd Pracy [...] w 2019 r. (opisane jako "Załącznik nr [...] do procedury nr ewid.: [...]), w którym nie wskazano, by wypłata zasiłku dla bezrobotnych w zbiegu z wypłatą dodatku solidarnościowego skutkowała potem koniecznością zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Owszem, Sąd ma świadomość, że Urząd Pracy [...], dokonując rejestracji skarżącej jako bezrobotnej, miał prawo nie przewidywać, jakie konkretnie świadczenia mogą być w przyszłości przyznawane bezrobotnemu, zwłaszcza w ramach przeciwdziałania skutkom pandemii COVID-19. Natomiast, w ocenie Sądu, było możliwe takie sformułowanie pouczenia, które wskazując rodzaj świadczeń, jednocześnie określi, że konsekwencją ich pobrania jest zawieszenie lub utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Tymczasem, w niniejszej sprawie skarżąca już w toku postępowania podniosła, że nie została prawidłowo pouczona o niedopuszczalności łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku solidarnościowego, a do akt administracyjnych takie pouczenie nie zostało dołączone.

Jeżeli zatem Zakład Ubezpieczeń Społecznych doręczył skarżącej pouczenie o obowiązku niezwłocznego poinformowania właściwego urzędu pracy o przyznaniu dodatku solidarnościowego, to dokument potwierdzający fakt dokonania tego pouczenia powinien zostać załączony do akt administracyjnych niniejszej sprawy.

Pouczenie zawarte w formularzu rejestracyjnym skarżącej jako osoby bezrobotnej, zawiera co prawda wskazanie, że skarżąca ma obowiązek składania lub przesyłania urzędowi pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawień do świadczeń przewidzianych w ustawie, w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów, jednak nie określa, jakie konsekwencje dla skarżącej, jako osoby bezrobotnej uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych, ma niedopełnienie tego obowiązku, zatem pouczenie to nie spełniało wymogów z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Warunkiem bowiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, oraz subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. III SA/Kr 65/21; podobnie: wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1701/21).

Jednocześnie, wskazać należy, że istotnie ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 w art. 4 ust. 4 stanowi, iż zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, wypłacone za okres, za który został wypłacony dodatek solidarnościowy, z wyjątkiem ust. 3, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Niemniej jednak, zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o dodatku solidarnościowym, w przypadku pobrania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, o których mowa w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w miesiącu złożenia wniosku o dodatek solidarnościowy, dodatek wypłacany jest za ten miesiąc w kwocie, o której mowa w ust. 1, pomniejszonej o wypłaconą kwotę tego zasiłku lub stypendium. Wykładnia przepisu art. 4 ust. 4 ustawy o dodatku solidarnościowym, w jego pełnym brzmieniu i z uwzględnieniem art. 4 ust. 3 tej ustawy, prowadzi do wniosku, że jeżeli kwota dodatku solidarnościowego została pomniejszona już o kwotę zasiłku dla bezrobotnych, to pobrany zasiłek nie jest świadczeniem podlegającym zwrotowi (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2021 r., sygn. II SA/Po 198/21).

W tym zakresie warto jednak zauważyć, że skarżąca - otrzymując w dniu 21 czerwca 2021 r. decyzję Prezesa ZUS o przyznaniu zasiłku solidarnościowego - nie otrzymała pouczenia o możliwej konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a więc - jak podniosła w odwołaniu - była przeświadczona, że będzie otrzymywać dodatek solidarnościowy, pomniejszony o przyznany jej zasiłek dla bezrobotnych.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, sporne rozstrzygnięcia Prezydenta [...] oraz Wojewody [...] nie są prawidłowe, albowiem brak prawidłowego pouczenia strony skarżącej o okolicznościach związanych z nienależnie pobranym świadczeniem powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt II UK 440/03, OSNP z 2005 r., nr 18, poz. 291).

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że organy administracji obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, dopuściły się zarówno istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., które polegało na niewłaściwej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z uwagi na ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie doszło do pobrania przez stronę skarżącą nienależnego świadczenia pieniężnego, pomimo braku w aktach sprawy jednoznacznego dowodu potwierdzającego, że skarżąca, jako pobierająca to świadczenie, została prawidłowo pouczona o tej okoliczności.

Rozpatrując sprawę ponownie, Prezydent [...] zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną sformułowaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie - ustalając istotne okoliczności związane z wypłatą zarówno dodatku solidarnościowego, jak i wypłaconym stronie skarżącej zasiłkiem dla bezrobotnych - podejmie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.