Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 51/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 1 ust. 1, art. 3 ust.
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Przemysław Szustakiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Instytutu Badawczego Dróg i Mostów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Instytut Badawczy Dróg i Mostów do rozpatrzenia wniosku skarżącego R. P. z dnia [...] września 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1 i pkt 6, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza organowi grzywnę w kwocie 300 (trzysta) złotych; 5. oddala wniosek skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej; 6. zasądza od Instytutu Badawczego Dróg i Mostów na rzecz skarżącego R. P. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2017 r., skierowanym do Dyrektora Naczelnego Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, R. P., na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP zwrócił się o udzielenie mu następujących informacji:

1. W oparciu o jakie przepisy prawa działa Inteligentny System Kompleksowej Identyfikacji Pojazdów.

2. W jakim zakresie pozyskiwane są dane rejestrowane przez system ISKIP.

3. Czy system ISKIP pozwala na przetwarzanie wizerunku kierujących pojazdami i czy takie przetwarzanie danych jest realizowane.

4. W oparciu o jakie przepisy prawne przetwarzane są dane osobowe przez system ISKIP.

5. Listę lokalizacji wszystkich Autonomicznych Punktów Pomiarowych.

6. Listy wszystkich użytkowników (prywatnych i publicznych), którzy korzystali z danych zgromadzonych w systemie ISKIP od dnia jego uruchomienia do dnia dzisiejszego.

7. Czy system ISKIP wykorzystywany jest do ujawniania wykroczeń i przestępstw i czy dane takie są przekazywane do organów zajmujących się ściganiem sprawców wykroczeń i przestępstw.

8. Kto jest administratorem danych przetwarzanych przez system ISKIP?

Pismem z dnia [...] października 2017 r. organ poinformował skarżącego, iż wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w świetle art. 6.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo organ uznał, iż wymieniona ustawa w art. 5 ust. 2 przewiduje, że nie ma możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku z uwagi na wyłączenie prawa do uzyskania danej informacji, w sytuacji gdyby naruszała ona zakres tajemnicy przedsiębiorcy.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. R. P., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego M. G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Naczelnego Instytutu Badawczego, w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wniósł o:

1) zobowiązanie Dyrektora Naczelnego Instytutu Badawczego Dróg i Mostów do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

2) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1169 ze zm.) w związku z art 149 P.p.s.a. orzeczenie w przedmiocie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a w wysokości określonej przez sąd.

4) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Pytania dotyczące Inteligentnego Systemu Kompleksowej Identyfikacji Pojazdów takie jak: podstawa prawna jego funkcjonowania, zakres przetwarzania danych osobowych (i podstawa prawna przetwarzania tych danych), a także techniczne pytania dotyczące funkcjonowania całego systemu, nie przekraczają zakresu informacji publicznej. Zdaniem skarżącego organ powinien ustosunkować się do treści każdego pytania i udzielić informacji publicznej, a jedynie w wypadku, gdy uzna, iż któreś z nich przekracza zakres konieczne jest szczegółowe uzasadnienie tej konkretnej odpowiedzi. Zdaniem skarżącego, żadne z pytań nie mogło ingerować w tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na fakt, iż dotyczą spraw publicznych.

Skarżący podał, że w niniejszej sprawie zgłoszone żądnie nie dotyczy osobistej, indywidualnej kwestii. Zdaniem skarżącego informacja, o której udostępnienie wnioskuje związana jest z publicznym systemem, któremu będą podlegali wszyscy kierowcy, zatem ma niewątpliwie charakter sprawy publicznej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., skierowanym do skarżącego, a nazwanym odpowiedzią na skargę, organ poinformował skarżącego, że w sprawie nie został wyczerpany tryb przewidziany art. 53 § 2b. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidujący konieczność wniesienia ponaglenia, przy składaniu skargi na bezczynność w każdym czasie.

Ponadto wskazał, że w trybie art. 54 § 3. w/w ustawy organ, do którego wniesiono skargę ma 30 dniowy termin na uwzględnienie skargi. Wskazał ponadto, że mimo iż Instytut nie jest organem władzy państwowej, to niniejszym udzielił skarżącemu odpowiedzi na postawione we wniosku pytania. Organ ustosunkowując się do poszczególnych punktów wniosku wskazał, że

ad. 1): system ISKIP został wytworzony na podstawie umowy badawczej i jego funkcjonowanie jest zgodne z ogółem obowiązujących norm prawnych,

ad 2) system umożliwia rejestrację natężenia ruchu, preselekcyjne ważenie pojazdów, pomiar wysokości pojazdów, rozpoznawanie tablic rejestracyjnych i informację o aktualnych warunkach atmosferycznych.

ad 3) System ISKIP nie pozwala na przetwarzanie wizerunku kierujących pojazdami, ad 4) system nie przetwarza żadnych danych osobowych,

ad 5) lista lokalizacji autonomicznych punktów pomiarowych jest w gestii użytkowników publicznych . Lokalizacją aktywną pod nadzorem technicznym IBDiM jest [...] - rondo [...], ul. [...],

ad 6) użytkownicy systemu są lub byli wyłącznie publiczni i należały do nich gminy kilku miast np. [...],[...],[...],[...].

ad 7) Organy ścigania w oparciu o przysługujące im uprawnienia wynikające z przepisów prawa występują o udzielenie informacji dostępnych w systemie,

ad 8) System ISKIP nie jest połączony z żadną z baz danych zawierających dane osobowe.

Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Instytut Badawczy Dróg i Mostów wniósł o jej odrzucenie lub umorzenie, a także wyjaśnił, że skarga z [...] listopada 2017 r. została skierowana do dyrektora instytutu o nieistniejącej nazwie.

Ponadto poinformował, że pismem nr [...] z [...] grudnia 2017 r. udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania będące przedmiotem skargi.

Z tego względu organ uznał, że zarzut przewlekłości postępowania lub rażącego naruszenia prawa jest nieuzasadniony i nieprawidłowo skierowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Ponadto odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a).

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. (wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r.) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak bowiem wynika z treści art. 52 § 2 p.p.s.a. ponaglenie jest co do zasady warunkiem koniecznym dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu, jednakże warunek ten nie dotyczy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a to oznacza, że skarżący nie był zobligowany do wniesienia tego środka.

Przechodząc zaś do rozpoznania skargi wskazać należy, że wniosek R. P. o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2017 r. był wprawdzie błędnie adresowany, jednakże zdaniem Sądu okoliczność ta nie miała znaczenia w sprawie.

Dyrektor Instytutu Badawczego Dróg i Mostów nie jest bowiem organem reprezentującym Instytut Badawczy Dróg i Mostów, a tym samym nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku - o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.).

Instytut Badawczy Dróg i Mostów z siedzibą w [...] jest instytutem badawczym w rozumieniu art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o instytutach badawczych (Dz. U. z 2010 r., Nr 96, poz. 618 ze zm.) i Instytut ten nabył osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Natomiast organem uprawnionym do reprezentacji instytutu badawczego jest dyrektor (art. 24 ust. 1 pkt 4 ustawy o instytutach badawczych).

Powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił w oparciu o wyżej wskazane przepisy prawa oraz aktualny wypis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący Instytutu Badawczego Dróg i Mostów z siedzibą w [...].

Przechodząc zaś do materii bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej przez podmiot zobowiązany, wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej określa informację publiczną bardzo szeroko, jako każdą informację w sprawach publicznych.

Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i art. 61 Konstytucji RP informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Ustawa powyższa nie definiuje pojęcia sprawy publicznej. W związku z tym, dla wyjaśnienia pojęcia sprawy publicznej, należy kierować się treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Na prawo do informacji publicznej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, składa się również uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych, których definicja zawarta jest w art. 6 ust. 2 cytowanej ustawy.

Tak więc informacją publiczną jest treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nią zarówno treści dokumentów i materiałów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Udostępnienie informacji publicznej, poprzez faktyczne jej udostępnienie jest czynnością materialno-techniczną. Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej może nastąpić jedynie decyzją i to w przypadkach przewidzianych w ustawie. Zaznaczyć tu należy, iż wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej stanowi także wykonywanie omawianej ustawy, a zatem z rozumieniu zarzutu bezczynności, wydanie takiej decyzji w ustawowym terminie nie jest poczytywane jako bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.

Tak więc organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 omawianej ustawy, rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej może: udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy); albo powiadomić skarżącego w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2); udostępnić informację zgodnie z wnioskiem - po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 ustawy); odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy); powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego; powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na braku podjęcia powyższych czynności, albo podjęcia czynności oczywiście niewłaściwych z punktu widzenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, iż jej istota sprowadzała się do oceny, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, następujących zagadnień: czy Instytut Badawczy Dróg i Mostów jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji oraz czy żądana informacja mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Instytut Badawczy Dróg i Mostów jest jednostką naukową nadzorowaną przez Ministra Infrastruktury, działającą na podstawie ustawy o instytutach badawczych w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku - o instytutach badawczych. Analiza regulacji odnoszących się do działalności Instytutu Badawczego pozwala zakwalifikować go jako państwowy instytut badawczy, będący jednostką naukową w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. Nr 96, poz. 615 ze zm.) i prowadzący swoją działalność statutową w oparciu o przekazywane mu z budżetu państwa środki finansowe. Jest państwową jednostką organizacyjną wyodrębnioną pod względem prawnym, organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym, wykorzystującą środki publiczne i wykonującą zadania publiczne z zakresu nauki określone w ustawie.

Z uwagi na powyższe, Instytut Badawczy Dróg i Mostów jest podmiotem określonym w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jako jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, a to oznacza, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

Z tych przyczyn nie można podzielić zasadności twierdzenia zawartego w odpowiedzi na skargę, że Instytut Badawczy Dróg i Mostów nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, zawartej we wniosku R. P. z dnia [...] września 2017 r.

Przechodząc zaś do analizy charakteru żądanej we wniosku informacji, Sąd stwierdza, że żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej. Dotyczą bowiem sposobu realizowania przez Instytut swoich zadań ustawowych, czyli prowadzenia działalności badawczej w zakresie dróg i mostów, w tym projektu ISKIP czyli inteligentnego Systemu Kompleksowej Identyfikacji Pojazdów.

Stwierdzić należy, że organ dopiero pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., skierowanym do skarżącego, a nazwanym odpowiedzią na skargę, udzielił odpowiedzi na pytania skarżącego z wyjątkiem jednak odpowiedzi na pytanie nr 1 i 6 wniosku. Nie można bowiem uznać odpowiedzi organu na te pytania, jako udzielenie żądanej informacji. Są to bowiem odpowiedzi nieprecyzyjne i niepełne.

Zatem nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w ustawowym terminie w postaci odpowiedzi na pytanie 1 i 6 wniosku bezspornie świadczy o bezczynności organu w tym zakresie i wobec powyższego należało zobowiązać organ do wykonania ciążącego na nim obowiązku.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie ( m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, Lex Omega nr 491969 – nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.

Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

Stosownie zaś do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z treścią art. 149 §1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego ( art. 149 § 1b p.p.s.a.).

W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Specyficzna sytuacja, uniemożliwiająca wydanie wyroku co do istoty sprawy przez zobowiązanie organu do wydania aktu lub podjęcia czynności ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność albo przewlekłość, zostanie stwierdzony fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo podjęcia stosownej czynności, choćby z przekroczeniem terminów ustawowych. Wskazana sytuacja oznacza załatwienie wniosku i czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Stan taki nie ma jednakże miejsce w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie Instytut Badawczy nie twierdził, że nie znajduje się w posiadaniu żądanych przez skarżącego informacji albo iż zostały one udostępnione, względnie że w przedmiocie wniosku skarżącego wydano decyzję.

W świetle wcześniejszych wywodów zarzuty skargi należy zatem uznać za zasadne i stwierdzić, że Instytut pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w zakresie pkt 1 i 6 wniosku.

Natomiast rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894 ).

Tak właśnie jest w niniejszym przypadku z uwagi niemal trzymiesięczny, niczym nie usprawiedliwiony brak reakcji Instytutu Badawczego na przedmiotowym wniosek, przejawiający się w milczeniu organu, czego nie usprawiedliwia odmienne od prezentowanego przez Sąd stanowisko prawne, przedstawiane sądowi zresztą dopiero przy okazji postępowań sądowych.

Przebieg i wynik postępowania o sygn. akt II SO/Wa 55/17, w którym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2018 r. wymierzono Instytutowi Badawczemu grzywnę w kwocie 300,00 zł i orzeczono o kosztach, stanowi odrębną sprawę, związaną z nieprzekazaniem skargi oraz akt. Postanowienie to nie stoi na przeszkodzie wymierzeniu Instytutowi Badawczemu Dróg i Mostów grzywny w niniejszej sprawie, innej przedmiotowo. Grzywna ta nie dotyczy bowiem naruszania praw procesowych skarżącego i obowiązków organu tej samej natury, mających gwarantować sprawność postępowania sądowego. Sprawność tę wymusza w efekcie możliwość skorzystanie z instytucji określonej w art. 55 § 2 p.p.s.a., natomiast obecna grzywna wiążę się z zaniechaniem realizacji przez Instytut Badawczy uprawnień materialnoprawnych skarżącego i ma nie tylko charakter dyscyplinujący, lecz spełnia także rolę kary. Wymierzenie organowi grzywny w sprawie niniejszej uzasadnia w pełni długotrwałość procesu bezczynności, mająca postać kwalifikowaną, przejawiająca się w braku reakcji na wniosek skarżącego. Uwzględniając ten czas oraz przedmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej adekwatna do jej celu jest grzywna w kwocie 300,00 zł, którą orzeka się także z urzędu.

Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe przyznania na rzecz strony skarżącej jakiejkolwiek sumy pieniężnej i w tym zakresie żądanie skargi w pkt 5 sentencji oddalił (art. 151 p.p.s.a). Należy bowiem zauważyć zgodnie z tezą zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16 , że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 ppsa, jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu i powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania.

W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero, gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu. W rozpoznawanej sprawie podkreślenia, bowiem wymaga, że skarżący złożył przed tut. Sądem wniosek o wymierzenie Spółce grzywny, a postępowanie w tej sprawie zostało zarejestrowane pod sygn. akt II SO/Bd 7/17

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, o tym, że organ dopuścił się bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, o tym, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa na podstawie 149 § 1 pkt 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku, o wymierzeniu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 4 sentencji wyroku, o nie uwzględnieniu wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 5 sentencji wyroku.

O kosztach zaś postępowania Sąd orzekł w pkt 6 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.