Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 12/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. jawna w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 21.968,00 zł, skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku podała, iż organ zamiast dokonać zwrotu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do kwietnia 2015 r. wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w kwocie 2.196.759,00 zł. Na tej podstawie wystawione zostały tytuły wykonawcze, a postępowanie egzekucyjne skierowano do bieżących i przyszłych wierzytelności, a nadto do zgromadzonych na rachunku bankowym środków. Dlatego też na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan kont wynosił 0,00 zł. I choć złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności w celu zabezpieczenia źródła przychodu to banki wypowiedziały jej umowy kredytowe. Tym bardziej, że zgromadzone w kasie na dzień 31 grudnia 2017 r. środki wynosiły 12.650,38 zł, natomiast na dzień 25 stycznia 2018 r. te zmniejszyły się do kwoty 104,19 zł, jako że od roku 2016 Spółka nie wypracowała zysku tylko ponosiła straty rzędu: 252.835,41 zł i 343.998,28 zł. Od 1 stycznia bieżącego roku zaprzestała zatem prowadzenia działalności handlowej, ale upadłości z przyczyn formalnych (brak środków) nie ogłasza.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano:

- bilans Spółki za 2016 r. wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów za 2017 r.;

- tytuły wykonawcze wraz z listą zajętych środków transportu;

- deklaracje VAT-7 za ostatni kwartał wraz z bilansem z księgi za styczeń 2018 r.;

- wykaz środków trwałych sporządzony na dzień 28 lutego 2018 r.;

- raporty kasowe za ostatni kwartał wraz z wyciągami z rachunków bankowych z tego okresu, do których skierowana została egzekucja;

- zeznania podatkowe wspólników Spółki za 2016 i 2017 r. wraz z wyciągami z kont bankowych oraz oświadczeniami o stanie rodzinnym i majątkowym.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie działalność Spółki – jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych (vide: zeznanie podatkowe - załącznik PIT/B) od dwóch lat przynosi straty rzędu: 231.043,36 zł (rok 2016) i 343.998,28 zł (rok 2017), niemniej jednak należy zauważyć, że te spowodowane są wysokością ponoszonych wydatków, które w tym okresie wynosiły: 5.502.785,30 zł (rok 2016) i 2.185.557,29 zł (rok 2017) przy przychodach Spółki, które w tym okresie kształtowały się na poziomie: 5.271.741,94 zł (rok 2016) i 1.841.559,01 zł (rok 2017). A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44) w procedurze planowania wydatków podmioty prowadzące działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie spraw sądowych. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowaniem jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 i z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt II GZ 478/12 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że mimo poniesionej w 2016 r. straty Spółka zaksięgowała kapitał zapasowy rzędu 1.294.726,44 zł oraz zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki wynoszące 38.633,64 zł. Wprawdzie w chwili obecnej na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego jej rachunek bankowy prowadzony w "A" Banku został zajęty, niemniej jednak powyższe nie mogło odnieść zamierzonego skutku, albowiem za zgodą organu egzekucyjnego – można dokonywać wypłat z zajętego - w celu zabezpieczenia - rachunku bankowego, o ile wnioskodawca przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (vide: art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 155 ze zm. oraz art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.). Zatem fakt zajęcia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Tym bardziej, że wykazana dla potrzeb podatku VAT podstawa opodatkowania w listopadzie i grudniu 2017 r. wynosiła: 97.594,00 zł i 119.088,00 zł, a zgromadzone w kasie Spółki na koniec lutego 2018 r. środki kształtowały się na poziomie 14.807,96 zł (vide: raport kasowy nr [...]), pomimo poniesionych w styczniu wydatków rzędu 18.127,94 zł (vide: bilans z księgi z tego okresu). Co istotne majątek Spółki przy prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w dalszym ciągu przedstawia znaczną wartość, którą oszacowano w następujący sposób: nieruchomości gruntowe 3.330.000,00 zł, urządzenia techniczne 70.000,00 zł, urządzenia amortyzowane 100.000,00 zł oraz środki transportu 110.000,00 zł (vide: wykaz środków trwałych z dnia [...] r. sporządzony dla Sądu Rejonowego w C.). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.