Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1226/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie, decyzją z 2 marca 2022 r. nr DO-II.7610.40.2022.JL utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 12 stycznia 2022 r. nr NW/IV/77200/58/09 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 7ha 5170 m2, objętą Kw nr [...] wraz z prawem własności budynków i fragmentów linii kolejowych oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r. poz. 146 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą’, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) – dalej zwanego "rozporządzeniem", decyzją z 12 stycznia 2022 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 7ha 5170 m2, objętą Kw nr [...] wraz z prawem własności budynków i fragmentów linii kolejowych oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Pismem z 31 stycznia 2022 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie złożyły odwołanie od decyzji Wojewody Śląskiego z 12 stycznia 2022 r. wskazując, że organ wojewódzki błędnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ustawy.

Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 2 marca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 12 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie Iegitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie Iegitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy).

Organ I instancji w toku postępowania ustalił na podstawie treści Kw nr [...] oraz pisma Prezydenta Miasta [...] z 15 listopada 2013 r., że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2013 r. sygn. akt [...] o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1989 r.

Dalej Minister wskazał, że stwierdzenie posiadania przez PKP S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Na potwierdzenie przesłanki posiadania gruntu Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie przedłożyły do akt sprawy wypis z rejestru gruntów, sporządzony według stanu na 5 grudnia 1990 r. dla działki nr [...], gdzie ww. nieruchomość została oznaczona jako tereny kolejowe, a władającym Polskie Koleje Państwowe, a także oświadczenie osób uprawnionych do reprezentowania Polskich Kolei Państwowych S.A. z 21 kwietnia 2009 r., w którym wskazano, że działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz.789).

Jednakże Minister podał, że w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustali, że działka nr [...], w części stanowi drogę publiczną. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pisma zastępcy Prezydenta Miasta [...] z 8 sierpnia 2016 r. wynika, że 5 grudnia 1990 r. oraz obecnie przez działkę nr [...] przebiega droga publiczna - ul. [...], zaliczona do kategorii dróg gminnych uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] marca 1987 r.

Wobec tego ustalenie, że będący przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego grunt oznaczony jako działka nr [...] stanowił 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. drogę gminną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych [art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.)], skutkuje uznaniem, że nie mógł on pozostawać w wyłącznym posiadaniu Polskich Kolei Państwowych i nie mógł podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego.

W ocenie Ministra zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie, ponieważ drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa.

Zatem ustalenie przez organ l instancji, że działka nr [...] według stanu z 5 grudnia 1990 r. 27 października 2000 r., w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwiało wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej PKP S.A. taką działką w trybie art. 34 ustawy.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda Śląski pismem z 9 czerwca 2021 r. poinformował wnioskodawcę, że skoro działka nr [...] wg stanu z 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie (9 czerwca 2021 r.) znajduje się częściowo w pasie drogi publicznej, to uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością naruszy prawa osób trzecich oraz wskazał, iż uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część zajęta linią kolejową. W związku z tym organ I instancji wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie do 30 lipca 2021 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) - dalej zwanej "ugn".

Minister podał, że pismo Wojewody Śląskiego z 9 czerwca 2021 r. pozostało bez odpowiedzi, pomimo jego skutecznego doręczenia, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma datowane na 14 czerwca 2021 r.

Wobec braku dokumentów dotyczących podziału geodezyjnego przedmiotowej działki Wojewoda Śląski pismem z 3 stycznia 2022 r. zawiadomił, na podstawie art. 10 § 1 kpa, strony postępowania, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uwłaszczenia PKP w Warszawie działką nr [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżącej Spółki, że brak wyłącznego posiadania (tzw. współposiadanie) przez PKP działki objętej wnioskiem o uwłaszczenie nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia gruntu w trybie z art. 34 ustawy Minister wskazał, że zarzut ten był chybiony, a stanowisko skarżącej nie znajduje uzasadnienia, ani w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ani w ugruntowanym stanowisku prezentowanym przez sądy administracyjne, m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 674/16, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA 2977/02 w którym sąd wyraźnie wskazał, że wniosek o wydanie decyzji uwłaszczeniowej na podstawie art. 34 ustawy powinien zawierać dowody wskazujące na wyłączne posiadanie przez wnioskodawcę danej nieruchomości.

Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy oraz w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich Minister zaakceptował decyzję organu I instancji.

Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 2 marca 2022 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Admini8stracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. a) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez PKP S.A. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Śląskiego z 12 stycznia 2022 r. oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej; II. zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zwraca uwagę, że żądanie wniosku dotyczące uwłaszczenia PKP w trybie art. 34 ustawy prawem użytkowania wieczystego nieruchomości skarbowej, oznaczonej jako działka nr [...], zapisana w Kw nr [...] odnosiło się do całej tej nieruchomości, dla której 27 października 2000 r. nie było urządzonej księgi wieczystej. Żądanie wniosku nie zostało zmodyfikowane do daty wydania zaskarżonej decyzji.

Aby zatem wydać pozytywną dla wnioskodawcy decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy musiałyby być spełnione m.in. dwie przesłanki: 1) cała nieruchomość była 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP; 2) w dacie nabycia do całej tej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego przez PKP, tj. 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy) nie mogłoby dojść do naruszenia praw osób trzecich choćby do części przedmiotowej nieruchomości.

Trafnie wskazał Minister, że obie te przesłanki nie zostały spełnione.

Z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r. była, w części zajętej pod pas drogowy ul. [...] - drogi lokalnej miejskiej w granicach miasta [...] [uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz.Urz. Woj. [...] z dnia [...] sierpnia 1987 Nr [...], poz. 112) wraz z wykazem stanowiącym załącznik nr 2 do uchwały], w posiadaniu organu wykonawczego tej gminy (zarządu miasta), który wykonując zadania własne tej Gminy (art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym – Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) zarządzał tą drogą jako organ administracji drogowej w rozumieniu art. 17 ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 1 pkt 28 lit. f i g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198).

Co istotne organy zarządzające drogą sprawowały zarząd (administrację) gruntami zajętymi pod drogi publiczne przede wszystkim na podstawie ogólnej legitymacji przewidzianej w ustawie o drogach publicznych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 16 listopada 1990 r. sygn. akt III AZP 10/90).

Sąd zwraca uwagę, że powyższa uchwała nr [...] obowiązywała w dacie 27 października 2000 r. Uchwała ta została utrzymana w mocy obwieszczeniem Wojewody [...] z dnia 27 grudnia 1990 r., w sprawie ustalenia wykazu aktów prawa miejscowego wydanych przez Wojewódzką Radę Narodową i Wojewodę [...] przed dniem 27 maja 1990 r. (Dz. Urz. Wojew. [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. Nr [...], poz. 344), co wynika z obwieszczenia Wojewody Śląskiego z dnia 7 października 2009 r. o sprostowaniu błędu (Dz.Urz. Wojew. Śląskiego z 2009 r.Nr [...], poz. [...]).

Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) drogi lokalne miejskie stały się 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi, które na mocy obowiązującego od 1 stycznia 1999 r. art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych (dodanego do tej ustawy przez art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) stały się własnością właściwych gmin.

W dacie 27 października 2000 r. w granicach miast na prawach powiatu (a takim miastem była wówczas [...]) zarządcą dróg publicznych gminnych był zarząd tego Miasta jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, do właściwości którego należały sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg tej kategorii, co wynika z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu wówczas obowiązującym.

Skoro zatem częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącą pas drogowy ul. [...], władał zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. organ wykonawczy miasta [...], to wniosek PKP S.A. z dnia 21 kwietnia 2009 r. zawierający żądanie nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego obciążającego całą tę nieruchomość nie mógł zostać uwzględniony.

Zasadnie wskazał Minister, że nabycie przez PKP całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] naruszałoby art. 34 ust. 1 ustawy (brak faktycznego władania całym tym gruntem), a także art. 34 ust. 4 ustawy (naruszenie praw osób trzecich), skoro odebrałoby zarządowi miasta [...] prawo do zarządzania, z mocy prawa, gruntami zlokalizowanymi w pasie drogowym ul [...] i samą drogą jako budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.).

Zaprezentowane w skardze twierdzenie PKP S.A., że to PKP posiadało cały teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a więc także grunt zajęty pod drogę publiczną, musiałoby prowadzić do wniosku, że poprzednik prawny skarżącego działał w warunkach naruszających prawo. Zajęcie pasa drogowego drogi publicznej, czy umieszczanie w nim urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi wymagało zezwolenia zarządcy drogi, a za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia pobierało się kary pieniężne (art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych).

Wobec tego Sąd uznał ten zarzut za nieskuteczny, zwłaszcza, że nie miał on potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.

PKP S.A., mimo wezwania Wojewody Śląskiego z 9 czerwca 2021 r. (odebranego 14 czerwca 2021 r.), nie zmodyfikowały żądania wniosku o uwłaszczenie i nie przedłożyły żadnej dokumentacji wskazującej jakiej części spornego gruntu ma dotyczyć postępowanie o nabycie mienia toczące się w trybie art. 34 ust. 1 ustawy.

Sąd zwraca uwagę, że postępowanie o nabycie mienia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy toczy się na wniosek PKP lub PKP S.A. (art. 35 ust. 1 ustawy). Zatem to na wnioskodawcy kolejowym ciąży obowiązek uregulowania stanu prawnego nieruchomości skarbowej. W tej sytuacji wnioskodawca powinien w odpowiedni sposób sformułować żądanie wniosku ograniczając zakres żądania do gruntu stanowiącego obszar kolejowy, który był w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP i którym przedsiębiorstwo to zarządzało.

Wobec tego Sąd uznał, że Minister Rozwoju i Technologii w sposób dostateczny wyjaśnił i ocenił stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w aspekcie przesłanek z art. 34 ust. 1 i 4 ustawy, a ustalenia organu odwoławczego mają pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym przez co zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.