Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 894/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37  art. 1 pkt 11
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
article: art. 89 ust. 1 pkt 2 art. 90 art. 2 ust. 3,5,6,7 art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] czerwca 2015 r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r.,

nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...]czerwca 2015 r., wymierzającą J.H.(dalej jako skarżący) karę pieniężną

w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gier.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ drugiej instancji wskazał, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. w dniu [...] lipca 2014 r. przeprowadzili kontrolę w lokalu "X"pozostającym w posiadaniu przez skarżącego

w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W następstwie tej czynności funkcjonariusze ustalili, dokonując eksperymentu na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie celnej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.), że w lokalu znajduje się funkcjonujące urządzenie do gier hazardowych, w rozumieniu art. 2 ust 5. ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U.

z 2015 r. poz. 612 ze zm., dalej jako u.g.h), marki [...]nr [...]. Stwierdzili ponadto, że kontrolowany lokal nie spełnia wymogów uznania go za kasyno gier, o którym mowa w art. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. Funkcjonariusze ustalili również, że udostępnianie powierzchni lokalu pod automat następowało na podstawie "umowy najmu" z dnia [...] listopada 2013 r. zawartej przez skarżącego ze spółką [...].

Wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. decyzji z dnia [...]czerwca 2015 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary w kwocie 12 000 zł z tytułu urządzania gier losowych poza kasynem gry, poprzedziło przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji dowodów: z opinii biegłego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier oraz przesłuchania skarżącego i świadka - jego pracownika. Jak podkreślił organ drugiej instancji, opinia biegłego przesądziła o uznaniu ujawnionego urządzenia za automat do gier losowych.

Utrzymując w mocy wskazaną wyżej decyzję Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w postaci "umowy najmu", opinii biegłego oraz protokołu kontroli jednoznacznie potwierdził rolę skarżącego, jako podmiotu urządzającego gry losowe na automacie w celach komercyjnych poza kasynem gry.

Następnie organ w sposób obszerny odniósł się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu. I tak wobec zarzutu naruszenia art. 2 ust 6 i 7 u.g.h., mającego polegać na przypisaniu sobie przez organ pierwszej instancji kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyłącznego rozstrzygania o charakterze gry losowej poszczególnych gier i zakładów, stwierdził organ odwoławczy, że na podstawie art. 8, art. 89, art. 90 i art. 91 u.g.h. kompetencja ta przysługuje organom celnym samoistnie. Zwłaszcza, gdy podmiot kontrolowany nie posiada sam rozstrzygnięcia ministra w tej kwestii.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Dyrektor Izby Celnej we W. podniósł, że wskazane wyżej przepisy, przewidujące nałożenie kary pieniężnej na osobę urządzającą gry losowe wbrew warunkom określonym w ustawie nie mają charakteru "regulacji technicznych"

o których mowa w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielenia informacji

w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UEL.98.204.37 ze zm.). Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca

2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 charakter taki ma na gruncie ustawy o grach hazardowych jedynie art. 14 ust. 1, przewidujący zakaz urządzania gier hazardowych poza kasynem gry. Nie ma natomiast żadnych podstaw, by rozszerzać kategorię "regulacji technicznych" na przepisy sankcjonujące naruszenie wspomnianego zakazu, zwłaszcza, że same w żaden sposób nie wpływają na właściwość czy obrót automatami do gier losowych, podobnie zresztą jak art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 u.g.h., stanowiące przepisy przejściowe dla ustanowionych w znowelizowanej ustawie o grach hazardowych nowych ograniczeń w prowadzeniu gier hazardowych. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że Trybunał Konstytucyjny dopuszcza w swoim orzecznictwie stosowanie sankcji za naruszenie prawa administracyjnego. Kara pieniężna o której mowa w art. 89 u.g.h. spełnia wszystkie wymogi stawiane wobec tego rodzaju sankcji przez Trybunał: została ustanowiona w drodze ustawy, jej nakładanie podlega kontroli sądowej a wysokość kary jest proporcjonalna do charakteru czynu stanowiącego podstawę wymierzenia i wręcz niska w stosunku do potencjalnych zysków z nielegalnego użytkowania automatów do gier losowych. Również Trybunał Sprawiedliwości, zdaniem organu, wielokrotnie potwierdzał uprawnienie państw członkowskich do stosowania środków umożliwiających unikanie niekorzystnych dla społeczeństwa i jednostek skutków hazardu. Taki zaś charakter ma ustawa o grach hazardowych.

Dyrektor Izby Celnej we W. zwrócił ponadto uwagę na okoliczność, że art. 6 ust 1 i art. 14 ust 1 u.g.h. zostały w istocie przedstawione Komisji Europejskiej po wejściu w życie ustawy. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, brak notyfikacji przepisów prawa krajowego na etapie projektu nie stanowi naruszenia Konstytucji RP. Powołał się przy tym na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt P 5/07, w którym to Trybunał opowiadał się za nieuznawaniem przepisów za niekonstytucyjne, jeżeli miałoby to doprowadzić do naruszenia takich wartości jak pewność i bezpieczeństwo prawne, wywołując jednocześnie dla społeczeństwa więcej szkód niż korzyści. W przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności art. 6 i art. 14 ust. 1 u.g.h. skutki takie niewątpliwie zaś by nastąpiły.

W skardze na decyzję Dyrektora Izy Celnej we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący podniósł wobec zaskarżonego aktu zarzut naruszenia prawa materialnego, w postaci obrazy:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł od każdego automatu, za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec strony, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a w konsekwencji, braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone;

2) art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, pomimo, że mocą tych przepisów nie każdy organ celny, lecz jedynie Minister finansów, posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją administracyjną miedzy innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego

z dnia 17 czerwca 2015 r. a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący argumentował, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., pozostają w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z art. 14 ust. 1 u.g.h. ustanawiającym zakaz urządzania gier losowych poza kasynem. Ostatni z wymienionych przepisów został uznany za "przepis techniczny", który bez notyfikacji Komisji Europejskiej nie może podlegać wykonaniu na gruncie prawa krajowego. W konsekwencji, również art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., jako normy sankcjonujące ten zakaz, nie mogą mieć zastosowania. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał wyroki:

a) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r. - I SA/Po 692/12 i I SA/Po 693/12, z dnia 10 stycznia 2013 r. - I SA/Po 729/12, z dnia 23 kwietnia 2013 r. - I SA/Po 108/13;

b) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2013 r., II SA/Go 990/12 i z dnia 3 lipca 20143 r., II SA/Go 410/13;

c) wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 30 kwietnia 1996 r., sygn. akt C-194/94; z dnia 10 lipca 2014 r. C-307/13; z dnia 30 kwietnia 1996 r., C 194/94, z dnia 21 kwietnia 2005 r., C 267/03; z dnia 8 września 2005 r. - C 303/04 oraz dnia 8 lipca 2007 r. -C 20/05.

Skarżący powołując się na orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2012 r. III SA/Łd 489/12 i w Krakowie

z dnia 25 października 2012 r. III SA/Kr 326/12, podniósł również, że jedynym organem administracji publicznej kompetentnym, zgodnie z art. 2 ust 6 i 7 u.g.h. do rozstrzygania, czy dana gra jest gra losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Rozstrzygając zatem samodzielnie o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącego organy celne obu instancji dopuściły się rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 17 czerwca 2015 r. podlegają uchyleniu, z innych jednak przyczyn niż wskazał to skarżący.

Na wstępie należy wskazać, że okolicznością bezsporną w sprawie jest posiadanie przez urządzenie, ujawnione w lokalu skarżącego, cech gry na automatach, o której mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h. Twierdzenie to znajduje pełne uzasadnienie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mianowicie: eksperymentu, przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych na podstawie art. 32 ust. pkt 13 u.s.c. w trakcie kontroli w lokalu skarżącego

w dniu[...] lipca 2014 r.; oraz opinii R.R., biegłego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier. Ze wskazanych materiałów dowodowych wyłania się jednoznaczny obraz urządzenia elektromechanicznego z zainstalowaną grą o charakterze losowym, mającym przeznaczenie komercyjne.

Analiza akt sprawy prowadzi do ponadto wniosku, że postępowanie dowodowe w zakresie charakteru ujawnionego automatu zostało przeprowadzone

w sposób prawidłowy, materiał dowodowy zgromadzony w sposób zupełny a jego analiza nie przekroczyła granic swobodnego uznania, realizując tym samym wymogi art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. u. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p. ). Nie może również budzić wątpliwości, że lokal posiadany przez skarżącego nie spełniał wymogów uznania go za kasyno gry, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.g.h., jako wydzielonego miejsca, w którym prowadzi się gry na automatach, na podstawie regulaminu a liczba zainstalowanych automatów wynosi od[...] do [...] sztuk.

Należy również zauważyć, że skarżący w toku postępowania celnego nie podnosił skutecznie żadnych okoliczności przeczących charakterowi lokalu czy też ujawnionego w nim urządzenia.

Odnosząc się do sformułowanego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich zastosowanie stwierdzić należy, że analiza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, nie pozwala przyjąć aby jego przedmiotem były regulacje wskazanych przepisów. W treści wspomnianego orzeczenia brak jest podstaw aby przyjąć, że regulacje zawarte w art. 89-91 u.g.h. należą do zbioru "przepisów technicznych" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego. Są to bowiem normy zmierzające z jednej strony do sankcjonowania naruszeń przepisów prawa administracyjnego regulujących urządzanie gier losowych, z drugiej zaś do ochrony osób korzystających z tak specyficznych usług przed nierzetelnym urządzaniem gier wskutek wprowadzania do obrotu automatów lub urządzeń niepodlegających jakiejkolwiek weryfikacji (certyfikacji).

W zakresie problematyki technicznego charakteru norm ustawy o grach hazardowych należy ponadto podzielić pogląd wyrażany niejednokrotnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w swoim dotychczasowym orzecznictwie (patrz wyrok o sygn. III SA/Wr 900/14 z dnia 10 kwietnia 2015 r.) na tle regulacji dotyczącej przepisów przejściowych i dostosowujących ustawy o grach hazardowych w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 lipca

2012 r. Wymaga przede wszystkim podkreślenia, że zagadnienia związane

z urządzaniem gier hazardowych nie podlegają harmonizacji na szczeblu Unii Europejskiej, co oznacza, że państwa członkowskie, ustanawiając zasady prawne regulujące dziedzinę gier losowych, same wybierają własny, odpowiedni dla warunków i potrzeb lokalnych poziom ochrony, jakkolwiek przy uwzględnieniu ograniczeń związanych z zachowaniem fundamentalnych swobód traktatowych na obszarze Unii Europejskiej (tak: orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości C-174/82 Sandoz, pkt 16; C-41/02 Komisja p. Holandii, pkt 42; C-432 Komisja p. Portugalii, pkt 44). Państwa członkowskie mogą zatem posługiwać się swoistymi ograniczeniami

w swobodach rynku wewnętrznego Unii przez wprowadzenie na swoim terytorium odpowiednich środków krajowych, jeżeli są one niezbędne do ochrony wartości ujętych w zamkniętym katalogu, to jest wymienionych w art. 36, 52, 62, 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, lub są uzasadnione nadrzędnymi wymogami mającymi znaczenie dla ogółu społeczeństwa i uznanymi przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości. Owe klauzule generalne, usprawiedliwiające wprowadzenie barier w handlu transgranicznym przez środki krajowe, dotyczą przede wszystkim ochrony takich wartości jak moralność publiczna, porządek publiczny i bezpieczeństwo publiczne oraz zdrowie i życie ludzi. Dopuszczalność wprowadzenia omawianego rodzaju uzasadnionych przeszkód w swobodzie traktatowej wynika również z punktu 4 preambuły dyrektywy 98/34/WE, według którego "Bariery w handlu wypływające z przepisów technicznych dotyczących produktu są dopuszczalne jedynie tam, gdzie są konieczne do spełnienia niezbędnych wymagań oraz gdy służą interesowi publicznemu, którego stanowią gwarancję". Stąd też wyroku z 8 września 2005 r. (w sprawie C-303/04 Lidl Italia Srl p. Comune di Stradella) Trybunał Sprawiedliwości wyraził pogląd, że prewencyjna kontrola swobodnego przepływu towarów wynikająca z dyrektywy 98/34/WE

a wyrażająca się procedurą notyfikacji, może być przydatna o tyle, że przepisy techniczne objęte dyrektywą mogą stanowić przeszkody w handlu wewnątrzunijnym, a przeszkody te będą dopuszczalne, gdy są niezbędne aby spełnić wymogi nadrzędne, których przestrzeganie leży w interesie ogólnym. Stwierdzenie zatem, że przepis ma charakter techniczny, nie wyklucza możliwości powołania się przez państwo na którąkolwiek z wymienionych wcześniej klauzul porządku publicznego

i bezpieczeństwa publicznego, zdrowia publicznego, czy moralności publicznej, jako nadrzędnych wartości podlegających ochronie w państwie członkowskim, które ma prawo chronić obywateli (konsumentów) przed niepożądanymi, szkodliwymi dla struktur społecznych zjawiskami. Bez wątpienia do zbioru zagrożeń zaliczyć należy hazard, którego uprawianie prowadzi niejednokrotnie do uzależnienia

i w konsekwencji do utracjuszostwa, pozbawiania rodziny środków do życia, upadłości, samobójstw, utraty zdrowia psychicznego, rozpadu więzi rodzinnych, zawodowych, społecznych, przestępczości i innych podobnych negatywnie ocenianych społecznie zdarzeń.

Dalej należy zauważyć, że klauzule, dopuszczające odstępstwo od traktatowej swobody przepływu towarów i usług, zostały także ujęte w sferze unormowań dyrektywy 98/34/WE, w szczególności w jej art. 10, według którego artykuły 8 i 9 nie mają zastosowania do tych przepisów krajowych lub dobrowolnych porozumień, dzięki którym państwa członkowskie stosują klauzule bezpieczeństwa, wprowadzone przez obowiązujące unijne akty prawne. W świetle art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE definiującego pojęcie "przepisów technicznych" uregulowania podjęte w wykonaniu dopuszczalnych klauzul bezpieczeństwa nie stanowią przepisów technicznych. Zgodnie bowiem z tym przepisem "przepisy techniczne" to specyfikacje techniczne

i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto,

w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich,

z wyjątkiem określonych w art. 10 dyrektywy, zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług. Gdyby zatem uznać, że kwestionowane uregulowania ustawy o grach hazardowych zostały podjęte w ramach realizacji dopuszczalnych klauzul bezpieczeństwa, to nie mogą one stanowić przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 w związku z art. 10 dyrektywy 98/34/WE a wobec tego nie podlegają one procedurze notyfikacji.

Przyjęte w ustawie o grach hazardowych rozwiązania normatywne są kompleksowe i bez wątpienia nie mogą być poczytane za dyskryminacyjny instrument prawny, albowiem w równym stopniu i na tych samych zasadach dotyczą wszystkich podmiotów operujących dotąd na rynku krajowym w sferze gier na automatach o niskich wygranych. Ponadto przepisy te nie mają z oczywistych powodów charakteru ukrytego ograniczenia a przy tym są także proporcjonalne do zamierzeń ustawodawcy w zakresie uzasadnionego, jak zostało to już wskazane, interesu publicznego.

Omówione wyżej kwestie były także przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności w wyroku z 11 marca 2015 r. sygn. akt P 4/14. W orzeczeniu tym Trybunał uznał ograniczenie wolności działalności gospodarczej wprowadzone w art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za spełniającą przesłanki formalne i materialnoprawne o których mowa w art. 22 Konstytucji RP.

Wymóg, aby prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie urządzania gier na automatach, w tym o niskich wygranych, odbywało się jedynie w kasynach gry, jest wprowadzony po pierwsze w ustawie a po drugie uzasadnione "ważnym interesem publicznym", w rozumieniu art. 22 Konstytucji RP. Z uzasadnienia projektu ustawy o grach hazardowych wynika natomiast, że motywem wprowadzonych rozwiązań było pilna potrzeba wzmocnienia ochrony społeczeństwa oraz praworządności przed negatywnymi skutkami hazardu, w tym walka z tak zwaną "szarą strefą" w dziedzinie hazardu czy przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził ponadto, że wprowadzone ograniczenie wolności działalności w zakresie urządzania gier na wszelkich automatach wyłącznie w kasynach gier nie tylko służy zamierzonemu celowi, ale jest też niezbędne dla ochrony społeczeństwa przed negatywnymi skutkami hazardu oraz dla zwiększenia kontroli państwa nad tą sferą, stwarzającą liczne zagrożenia. Przyjęte środki spełniają zatem postulat adekwatności i nie są nadmiernie dolegliwe. Kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., służy szczególnie istotnemu i ważkiemu interesowi publicznemu, jakim jest zwalczanie niepożądanych i patologicznych zjawisk, które nieuchronnie towarzyszą hazardowi, a tym bardziej grom hazardowym urządzanym w sposób nielegalny. Trybunał Konstytucyjny uznał tym samym, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Nie można także zgodzić się z zarzutem podniesionym w punkcie 2 skargi. Nie kwestionując określonych w art. 2 ust. 6 u.g.h. kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, należy zauważyć, że tego unormowania nie można odnieść wprost do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie. Biorąc bowiem pod uwagę umiejscowienie i funkcję unormowania zawartego w art. 2 ust. 6 u.g.h., nie sposób pominąć faktu, że decyzja ministra właściwego do spraw finansów publicznych, rozstrzygająca o tym, czy oceniana gra jest grą na automatach

w rozumieniu tej ustawy, wymagana jest na etapie planowania lub rozpoczęcia urządzania gier. Postępowanie w tym zakresie wszczyna wniosek przedsiębiorcy, jeżeli powziął on wątpliwości co do charakteru urządzenia do gry. Rozstrzygnięcie takie jest niezbędne także wówczas, gdy istnieją wątpliwości co do charakteru urządzanej gry. Pojawienie się uzasadnionych wątpliwości w tym zakresie, choć nie wyrażone wprost w art. 2 ust. 6 u.g.h., jest w każdym przypadku przesłanką warunkującą konieczność uzyskania decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Przyjęcie odmiennej, sugerowanej przez skarżącego, koncepcji prowadziłoby do uznania, że w każdym przypadku uruchamiania na terenie Polski jakiejkolwiek gry, na jakimkolwiek automacie, a więc nawet przy podejmowaniu działań nielegalnych, urządzaniu gier bez koncesji lub zezwolenia, wymagane byłoby uzyskanie decyzji organu centralnego co do charakteru takiej gry. Tymczasem zachowania takiego wymogu nie przewidują obowiązujące unormowania. Nie można przy tym nie zauważyć, że dokonana przez skarżącego wykładnia art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadziłaby niejednokrotnie do zablokowania merytorycznej działalności organu centralnego, który byłby zmuszony orzekać o charakterze gry w ogromnej liczbie spraw, w których, jak pokazuje praktyka, wstawia się do różnych lokali urządzenia do gier, bez jakiejkolwiek ich rejestracji lub choćby zgłoszenia, a po stwierdzeniu przez organy celne możliwości organizowania na takich urządzeniach gier odpowiadających definicji zawartej art. 2 ust. 3 u.g.h., usiłuje się przerzucić na organy celne obowiązek wystąpienia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 u.g.h.

Pomimo niezasadności podniesionych zarzutów zaskarżona decyzja wraz

z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego,

z uwagi na to, że organy celne obu instancji wadliwie zgromadziły materiał dowodowy w zakresie roli skarżącego w urządzaniu gier losowych w posiadanym przez siebie lokalu i następnie dokonały wadliwej subsumpcji art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że ustawa o grach hazardowych nie definiuje sformułowania "urządzający gry", niezbędne jest zatem odwołanie się w tym zakresie do rozumienia tego pojęcia w języku potocznym. I tak "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (tak za: Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje zatem podejmowanie działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. będzie zatem podmiotem realizującym (wykonujący) te działania, czynności.

Klasyfikując konkretne czynności jako działania zmierzające do zorganizowania eksploatacji automatów gier losowych potrzeba pamiętać, że część

z nich może być tożsama z realizacją praw i obowiązków stron, wynikających

z kontraktów prawa prywatnego. W takim wypadku trudno jest przypisać stronie, która realizuje swoje prawa lub obowiązki wynikające z nie pozornej (podkreślenie Sądu) umowy cywilnej, że w istocie zmierza do zorganizowania i prowadzenia gier hazardowych. Wbrew zatem zapatrywaniu organów celnych sam fakt wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi pod automat do gry hazardowej nie może stanowić samodzielnej przesłanki uznania wynajmującego za podmiot urządzający gry

w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W niniejszej sprawie organy obu instancji ograniczyły się do przyjęcia jedynie na podstawie ujawnionej przez siebie "umowy najmu", że skarżący jest podmiotem "urządzającym gry", bez dokonania należytej subsumpcji normy prawnej wynikającej z treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., - "Urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej " - nie ustalając w istocie jej zakresu zastosowania (znaczenia). W obu uchylonych decyzjach zabrakło rozważań w tym przedmiocie,

w szczególności co do znaczenia sformułowania "urządzający gry", stanowiącego jeden z elementów hipotezy wspomnianej normy i następnie odniesienia wyników analizy w tym zakresie do konkretnych czynności skarżącego (subsumpcja).

Zabrakło również pogłębionej analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem roli skarżącego w sprawie. Samo wymienienie dowodów w tym zakresie nie może zostać uznane za wystarczające. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie, powinno opierać się na analizie mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych, której zabrakło.

Na marginesie należy zwrócić uwagę, że ujawniona przez organy celne "umowa najmu" w istocie nie stanowi umowy najmu o której mowa w art. 659

i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm., dalej k.c.). Dokładna analiza umowy zawartej przez skarżącego, a w szczególności jej artykułu 5 ust. 1., prowadzi do wniosku, że nie zawiera ona w swojej treści essentialia negotii (elementów niezbędnych) by zakwalifikować ją jako umowę najmu. Mianowicie brak jest zapisu określającego zasadę naliczania i wysokość miesięczną czynszu z tytułu najmu. W myśl zaś art. 659 § 1 k.c. "Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony,

a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz" - zatem "umówiony czynsz" jest jednym z elementów definiujących umowę najmu.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w zakresie w jakim organy celne miały ustalić rolę skarżącego w sprawie (ustalić czy był podmiotem "urządzającym gry") doszło do naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez brak oceny całego materiału dowodowego pod kątem możliwości uznania skarżącego za "urządzającego gry" .

Rozpoznając ponownie sprawę organy celne ustalą, na mocy art. 199a O.p., treść ujawnionej przez siebie czynności prawnej skarżącego ze spółką dysponującą automatem do gry, uwzględniając zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie złożonych oświadczeń woli i wykluczą bądź potwierdzą jego rolę jako podmiotu "urządzającego gry", podejmując stosowne rozstrzygnięcia procesowe.

Wobec powyższego, na podstawie art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.