Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 485/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2, art. 32, art. 69, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu 20 listopada 2019 r. H. R. (dalej: "skarżąca") złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym od dzieciństwa córką – S. O. (ur. [...] r.).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz Miasta T. (dalej: "organ I instancji") odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką, z powodu przysługiwania jej zwaloryzowanej emerytury w wysokości 1 415,83- zł. miesięcznie od dnia 1 marca 2019 r. (por. decyzja ZUS O/Z. z dnia [...] r.). Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a."), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466). W uzasadnieniu decyzji przywołał brzmienie art. 17 u.ś.r. i stwierdził, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż art. 17 ust. 5 u.ś.r. wyklucza jednoznacznie możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania przez osobę sprawującą opiekę prawa do emerytury.

W odwołaniu skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z wnioskiem z dnia 20 listopada 2019 r. Stwierdziła, że decyzja organu I instancji opiera się na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., uwzględniającej jedynie jego literalne brzmienie. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem, przepis ten należy wykładać w ten sposób, że opiekunowi mającemu ustalone prawo do emerytury (renty) przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między obowiązującą kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a pobieraną emeryturą po odliczeniu potrąceń zaliczki PIT oraz składki zdrowotnej. W tym zakresie przytoczyła obszerne fragmenty orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, w których podkreślano, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. narusza zasadę równości.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO"), po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczyło treść art. 17 ust. 1, 1a i 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. oraz podzieliło stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, co wynika z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Odnosząc się do treści odwołania i przywołanych wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych SKO podkreśliło, że nie podziela wyrażonego w nich stanowiska, bowiem zapadły one w indywidualnych sprawach i tylko dla nich są wiążące. Zgodnie z odmienną linią orzeczniczą okoliczność, że świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe niż emerytura nie może oznaczać, że zostały naruszone normy konstytucyjne, w tym zasada równości wobec prawa (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15, oraz wyroki WSA w Gliwicach z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt IISA/Gl 953/19 i z dnia 9 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 969/19, w których Sąd podzielił stanowisko SKO (dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła SKO naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c) Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych oraz pominięcie wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej tych przepisów, polegające na uznaniu, że osobie z ustalonym prawem do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, choćby w części stanowiącej różnicę między pozyskiwaną emeryturą a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a także naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, który wyraża się w pominięciu celu, w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego dla dobra osoby niepełnosprawnej oraz jej opiekuna. Domagała się z tego powodu uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi ponownie przytoczono argumentację zawartą w odwołaniu, a nadto podniesiono, że praktycznym beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego jest osoba niepełnosprawna, a odmowa świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pozyskującej inne, niższe świadczenie, uderza również w osobę niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 28 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. o przyznaniu prawa do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, na okoliczność rezygnacji skarżącej z pracy zarobkowej z dniem [...] września 1991 r., w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Stosownie do treści powołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (...).

Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i z tego powodu organy odmówiły jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile jednak uwzględni się dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej można postawić tezę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury.

W rozpoznawanej sprawie za celowe należy uznać odstąpienie od rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Jak trafnie ujął tę kwestię WSA w Krakowie w wyrokach z dnia: 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19 i 15 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 302/20 (CBOS) potrzeba takiego działania wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420,- zł. miesięcznie. Już wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800,- zł. i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego to 1 583,- zł., a wysokość najniższej emerytury to 1 100,- zł.).

Bezspornie intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej). Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, CBOS oraz piśmiennictwo: M. Zirk-Sadowski "Wykładnia w prawie administracyjnym", System Prawa Administracyjnego, Tom 4 s.204 i nast., a także M. Gutowski, P. Kardas "Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji", W-wa 2017 s. 275 i nast., co więcej powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (por. L. Morawski "Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów". Komentarz, Toruń 2002 s. 65). Równocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się do nich ograniczać. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. wspomniana już wcześniej uchwała 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09, CBOS oraz M. Gutowski, P. Kardas "Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji.", Warszawa 2017r. s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyrok TK z dnia 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87, a także wyroki TK z dnia: 6 maja 1998 r. publ. 37/97; 20 października 1998 r. sygn. akt K 7/98; 17 maja 1999 r. P 6/98; 4 stycznia 2000 r. sygn. akt K 18/99; 18 grudnia 2000 r. sygn. akt K 10/00; 21 maja 2002 r. sygn. akt K 30/01; 28 maja 2002 r. sygn. akt P 10/01; 18 marca 2014 r. sygn. akt SK 53/12).

Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ich sytuacja została zróżnicowana w ten sposób, że tym osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., nie przyznaje się świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z dnia: 23 listopada 2010 r. sygn. akt K 5/10; 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt P 41/09; 18 czerwca 2013 r. sygn. akt K 37/12; 5 listopada 2013 r. sygn. akt K 40/12; 17 czerwca 2014 r. sygn. akt P 6/12).

Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt K 38/13 wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

W niniejszej sprawie skład orzekający Sądu nie znalazł przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Sam cel świadczenia pielęgnacyjnego nie budzi wątpliwości, bowiem jest nim rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż wnioskowane świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości pomniejszonej o wysokość dotychczas otrzymywanej emerytury.

Pośrednim potwierdzeniem słuszności tego rozwiązania są dwa projekty ustaw o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw: rządowy z 13 marca 2015 r. (https://www.gov.pl/web/rodzina/bip-projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-swiadczeniach-rodzinnych-oraz-niektorych-innych-ustaw) i poselski z 4 listopada 2016 r. (http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1100). W obu tych projektach proponowano zmianę art. 17 u.ś.r. polegającą na tym, że świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać miało w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą pobieranych świadczeń wymienionych obecnie w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pomniejszonych o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Sądowi znane jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko opowiadające się za literalną wykładnią art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18; 19 stycznia 2017 r. sygn. aktI OSK 1831/15; 6 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15; 17 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 3209/14, CBOS). Jednocześnie przyjęty w niniejszej sprawie sposób interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. zaczyna dominować w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1045/18; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19; a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, CBOS). Jak również podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 (CBOS). W uzasadnieniu tego wyroku NSA zwrócił uwagę na regulacje prawne dotyczące zbiegu uprawnień do różnych świadczeń. W przypadku świadczeń rodzinnych jest to art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 1270, dalej: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Wymienione przepisy regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie każdej z tych ustaw. Jedynym zaś przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest cytowany na wstępie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wobec tego należy dokonywać takiej wykładni art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a), która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Jak stwierdził NSA w powołanym już wcześniej wyroku sygn. akt I OSK 254/20 "osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno - rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas." (cytat).

Mając na uwadze rozważania Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy, jak również art. 7 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego (480 zł.), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy orzekające winny mieć na uwadze wskazania, zawarte w niniejszym wyroku, w szczególności co do konieczności dokonania funkcjonalnej i systemowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), w zakresie możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości zgodnej z wnioskiem, tj. stanowiącej różnicę pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a uzyskiwaną emeryturą po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.