Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 523/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 ust. 1 art. 17 ust. 1 pkt 4 ust. 1a pkt 1-3 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 23 art. 27  art. 60 art. 130  art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 roku (nr [...]), odmówił A. M. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem R. T..

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że pismem z dnia 24 lutego 2022 roku A. M. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem (ur. [...].1960r.). Podopieczny jest rozwiedziony (wyrok rozwodowy z dnia [...] lutego 2022 roku, prawomocny od 18 lutego 2022 roku) oraz legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 17 lipca 2019 roku. Stopień niepełnosprawności datuje się od 10 lutego 2015 roku. J. T., była żona podopiecznego, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Wywiad środowiskowy w sprawie został przeprowadzony 23 marca 2022 roku po dwóch wcześniejszych nieudanych próbach z uwagi na nieobecność w domu (13 i 14 marca 2022 roku). Jednak podopieczny był nieobecny podczas wywiadu środowiskowego z uwagi na sprawę sądową.

Według oświadczenia wnioskodawczyni jej ojciec "choruje na zastawkę serca i inne choroby" oraz "oczekuje na operację przepukliny i zastawki". Wnioskodawczyni wskazuje, że jej ojciec wymaga całodobowej opieki, która obejmuje sprzątanie, gotowanie, pranie, załatwianie różnych spraw, a także organizację czasu (spacery i wyjazdy). Podopieczny jest osobą świadomą, samodzielne się porusza oraz samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne. Pomocy potrzebuje ze względu na omdlenia i drgawki.

W oparciu o powyższe Prezydent Miasta [...] przyjął, że w sprawie konieczność "sprawowania stałej opieki" w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wątpliwa, albowiem podopieczny samodzielnie przebywa poza domem oraz uczestniczy w rozprawie sądowej bez konieczności opieki córki.

Organ uznał ponadto, że za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przemawia także istnienie obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami. Były małżonek jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa. Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że małżonek także po rozwiązaniu małżeństwa jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż jest inną osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.

Wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa do odwołania.

Strona zażądała uchylenia decyzji organu I instancji oraz orzeczenia, co do istoty poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Autor odwołania wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] została wydana z naruszeniem:

- art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 190 Konstytucji RP,

- art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych,

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu odwołania autor odwołania podniósł, co następuje.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K 38/13 orzekł o niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami uznanymi za niepełnosprawne po ukończeniu wieku określonego w tym przepisie.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może mieć zastosowania w sprawach, których przedmiotem jest żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnych.

Z kolei przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem, która to opieka wiąże się z rezygnacją z zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 15 czerwca 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organem I instancji uznał, iż nie jest możliwe stwierdzenie w sposób kategoryczny, że A. M. nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem.

Wnioskodawczyni nie wykazała kiedy była ostatnio zatrudniona, a tym samym nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego między ewentualną rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki. Strona nie wykazała, że miała, ma lub miałaby wolę podjęcia zatrudnienia, gdyby nie konieczność sprawowania opieki. Brak jest dowodu, który odzwierciedlałby wolę podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium wskazało ponadto, że przyznanie świadczenie warunkuje także ocena dokonywanych czynności opiekuńczych, tj. czy rzeczywiście te czynności wymagają obecności innej osoby, w jakich porach dnia i nocy. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje także to, czy zakres czynności opiekuńczych rzeczywiście stoi na przeszkodzie podjęciu zatrudnienia lub wymaga rezygnacji z zatrudnienia.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że w trakcie jego przeprowadzania podopieczny przebywał poza domem i uczestniczył bez opieki córki w rozprawie sądowej. Wnioskodawczyni oświadcza ponadto, że fizycznie przebywa zarówno w lokalu ojca, jak i pod adresem ul. [...], gdzie zamieszkuje jej mąż. Jednocześnie wnioskodawczyni deklaruje częstszy pobyt w lokalu ojca. W ocenie Kolegium fakt, że opiekun nie przebywa stale w miejscu zamieszkania podopiecznego świadczy o braku przeszkody w podjęciu zatrudnienia.

Organ odwoławczy podzielił także przekonanie organu I instancji, że przeszkodą do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami. Kolegium zaznaczyło przy tym, że sprawowanie opieki jest jedną z form wykonywania obowiązku alimentacyjnego, ale nie jedyną. Obowiązek alimentacyjny może być także wykonywany w innych formach, w tym poprzez dostarczanie środków pieniężnych, które można przeznaczyć na zapewnienie koniecznej opieki.

A. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...], rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie autora skargi kwestionowane rozstrzygnięcie:

1) rażąco narusza art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym,

2) oparte zostało na błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną "legitymizującą" się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi autor skargi podniósł, że wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy ma stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki na osobą wymagającą jej ze względu na stan zdrowia. Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych autor skargi podniósł, iż "nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez cała dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece stałej i długoterminowej". W sprawowaniu opieki, o której stanowi powołany przepis, chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie zauważyć należy, że zarzuty oraz argumentacja odwołania i skargi zostały zbudowane w oderwaniu od stanu faktycznego kontrolowanej sprawy oraz w oderwaniu od argumentacji organów obu instancji powoływanej w uzasadnieniu wydanych decyzji.

Wnioskodawczyni wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad ojcem, a nie nad matką. Podopieczny na dzień złożenia wniosku nie pozostawał już w związku małżeński. Odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy odwoływały się do zasady kolejności w zakresie obowiązku alimentacyjnego, a nie do istnienia związku małżeńskiego podopiecznego, czy stanu zdrowia lub braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności byłej żony. Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie były przepisy odwołujące się do daty powstania niepełnosprawności podopiecznego.

Niezależnie od powyższego brak jest podstaw do formułowania oceny, że kwestionowane decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniach wniosku skarżącej stanowiły przepisy art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022, poz. 615), które ustalają zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.

Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa, między innymi, zakres podmiotowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez stwierdzenie, że przysługuje ono osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny.

Odesłanie do zakresu obowiązku alimentacyjnego określonego ustawą z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359; dalej w skrócie K.r.o.) w celu wyznaczenia kręgu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne nie może być rozumiane w ten sposób, że otwiera organom administracji publicznej możliwość warunkowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego regulacją art. 132 K.r.o.

Stanowisko, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej alimentacyjnie w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania, kłóci się z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kryteria kolejność nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym ustawodawca określił w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz nie nakazuje w tym zakresie stosować przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy o kolejności obowiązku alimentacyjnego.

W konsekwencji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rozstrzygają: zakres podmiotowy obowiązku alimentacyjnego określony w ustawie - Kodeks rodzinnym i opiekuńczym, dodatkowe warunki w odniesieniu do osób spokrewnionych w stopniu innym niż pierwszy oraz pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim.

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej/córce, która rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem ogranicza pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, a więc wynikający z zawarcia małżeństwa obowiązek wzajemnej pomocy (art. 23 K.r.o.) oraz obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 K.r.o.).

Wnosić z powyższego należy, że obowiązek alimentacyjny byłego małżonka (art. 60 K.r.o.), a także okoliczność, że taki obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych byłego małżonka (art. 130 K.r.o.), należy ujmować jako okoliczności indyferentne z punktu widzenia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej/córce. Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka legitymuje także byłą żonę podopiecznego (J. T.) do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ale nie kreuje skutku wykluczenia z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do skarżącej/córki.

Rzeczywisty spór na gruncie kontrolowanej sprawy sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w tym przepisie.

Sąd jako całkowicie nieuprawnioną postrzega taką wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która przyjmuje, że zakres prawa do świadczenia pielęgnacyjnego determinuje charakter tego świadczenie rodzinnego, błędnie pojmowany, jako forma rekompensaty za wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnego członka rodziny, czy też wynagrodzenie za zwolnienie Państwa z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

Istota świadczenia pielęgnacyjnego polega na tym, że Państwo stwarza warunki materialne osobom, które realizują swój prawny obowiązek alimentacyjny poprzez osobistą, stałą lub długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny i z tego właśnie względu muszą zrezygnować z zatrudnienia lub nie mogą podjąć zatrudnienia.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za opiekę (odpłatnością za realizację prawnych obowiązków alimentacyjnych), lecz instytucją prawną, która umożliwia roztoczenie przez osoby utrzymujące się z pracy zarobkowej osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czyli instytucją prawną, która umożliwia realizację obowiązku alimentacyjnego w powyżej opisany sposób.

Z takimi właśnie stanami społecznymi, tj. wywiązywania się z prawnego obowiązku alimentacyjnego poprzez dostarczanie osobistych świadczeń opiekuńczych przez osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym, ustawodawca wiążę prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które jest przyznawane pod tym warunkiem, że zakres faktycznie realizowanych osobistych świadczeń opiekuńczych skutkuje koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia.

Analiza uzasadnienia kwestionowanej skargą decyzji dowodzi jednoznacznie, że w powyższym zakresie Kolegium za podstawę rozstrzygnięcia sprawy przyjęło prawidłową wykładnię prawa materialnego.

Organ trafnie przyjmuje, że na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy roztoczeniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, a rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem. Kolegium prawidłowo uznaje, że świadczenie przysługuje wówczas, gdy faktyczny zakres czynności opiekuńczych rzeczywiście stoi na przeszkodzie podjęciu zatrudnienia lub wymaga rezygnacji z zatrudnienia.

Uwzględniając powyższe wyjaśnić należy, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niewystarczające jest stwierdzenie, że osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, obejmuje jakąkolwiek opieką/wsparciem członka rodziny, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ administracji publicznej jest zobowiązany w toku postępowania o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego rozpoznać i ustalić, co w okolicznościach konkretnej sprawy oznacza "wywiązywanie się z prawnego obowiązku alimentacyjnego poprzez dostarczanie osobistych świadczeń opiekuńczych". Wyjaśnienie tych kwestii jest niezbędne do oceny czy stan niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia usprawiedliwia cel w postaci sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jako przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi być wyłączną przyczyną rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak to już wyżej wyjaśniono świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego w szczególny sposób, lecz instytucją, która ma umożliwiać, stwarzać warunki, do realizacji obowiązku alimentacyjnego poprzez osobistą stałą lub długotrwałą opiekę.

Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo zastosowało prawo materialne do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że w ocenie organu podopieczny, zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności, jest osobą wymagająca stałej i długotrwałej opieki oraz wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Analiza dowodów włączonych do akt sprawy, analiza uzasadnienia wydanych decyzji, a także analiza argumentacji przedstawionej w odwołaniu oraz w skardze, ujawnia bezspornie, że skarżąca nie zamieszkuje z ojcem, a zakres wsparcia udzielanego ojcu nie wykracza poza sprzątanie, gotowanie, pranie, załatwianie różnych spraw, czy organizację czasu (spacery i wyjazdy). Podopieczny funkcjonuje samodzielnie, w tym bez opieki córki przebywa poza domem, czy uczestniczy w sprawach sądowych.

Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby zakwestionować stanowisko organów o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadniony potrzebami podopiecznego faktyczny zakres opieki świadczonej na jego rzecz nie stanowi o niemożności podjęcia zatrudnienia, gdyż zakres opieki faktycznie realizowanej przez skarżącą na rzecz ojca odpowiada/sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy członkowie pracują. Wnioskodawczyni nie wykonuje czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z osobą chorego, wymagających ciągłej jej obecności, bo pomocy w podstawowych czynnościach życiowych.

W ocenie Sądu przeprowadzona ocena zasadności żądania wniosku nie jest dowolna, bo znajduje potwierdzenie w niekwestionowanym opisie zakresu świadczonej opieki na rzecz ojca, ani krzywdząca skoro usprawiedliwiona w odniesieniu do standardu "zwykłego gospodarstwa domowego, gdzie wszyscy dorośli członkowie pracują". Skoro wynikający z potrzeb niepełnosprawnego zakres pomocy nie przekracza czynności realizowanych w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, to brak jest podstaw do formułowania ocen, że rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.