Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 486/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162, art. 163 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. G. (dalej określanego jako: strona, skarżący, podatnik) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 października 2017 r., wydane na podstawie art. art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) – dalej w skrócie "O.p.", w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r., określającej przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r.

Wydanie zaskarżonego aktu poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Na podstawie upoważnienia do kontroli z dnia 11 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie wszczął wobec skarżącego, prowadzącego działalność pod firmą A, kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania i prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 7 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2014 r.

Skarżący do działania w swym imieniu w toku postępowania kontrolnego umocował pełnomocnika – adwokata A. B. Dokument pełnomocnictwa szczególnego, udzielonego na formularzu PPS-1, wpłynął do organu w dniu 14 września 2016 r., a z jego treści wynikało, że zakres umocowania obejmował "kontrolę podatkową w A".

Na podstawie poczynionych w toku kontroli ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, działając na podstawie art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 O.p., wydał w dniu 21 marca 2017 r. decyzję zabezpieczającą, w której określił podatnikowi przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. w wysokości 85.037,00 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 24.789,00zł i dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 40.140,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 11.701,00 zł.

Przesyłka zawierająca wskazaną decyzję została nadana listem poleconym na adres zamieszkania skarżącego - wynikający z danych znajdujących się w Centralnym Rejestrze Podatników Krajowej Ewidencji Podatkowej, tj.: [...], [...]-[...] [...], pod którym odebrała ją w dniu 31 marca 2017 r. J. B. - pełnoletni domownik.

Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. (złożonym dnia 10 sierpnia 2017 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o ponowne prawidłowe doręczenie decyzji zabezpieczającej z 21 marca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 33 § 1 i 2, art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 145 § 2 O.p.

Uzasadniając wniosek wskazano, że przyczyną niezłożenia odwołania w terminie było skierowanie przez organ I instancji wydanej decyzji na niewłaściwy adres w [...], zamiast na adres wskazany do protokołu sporządzonego w toku kontroli podatkowej, tj. na ul. [...] w [...]. Wyjaśniono, że pod adresem w [...] korespondencję podejmuje bądź babcia strony - osoba starsza, która nie rozumie znaczenia i charakteru odbieranych przesyłek, nie odbiera poczty regularnie i nie sprawdza, czy listonosz pozostawił awizo, a ponadto, pomimo próśb podatnika, nie przekazuje mu korespondencji niezwłocznie, bądź jego ciocia – J. B., która również korespondencję przekazuje z opóźnieniem i nie informuje podatnika o przychodzących listach. W przedmiotowej sprawie skarżący nie miał świadomości, że została wydana wobec niego decyzja zabezpieczająca, czego powodem był brak informacji i przekazanie mu korespondencji przez babcię S. G. już po upływie terminu, zaś o fakcie wydania tej decyzji dowiedział się dopiero podczas konsultacji z adwokatem w dniu 3 sierpnia 2017 r., z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]. W tych okolicznościach, zdaniem pełnomocnika, upływ terminu do wniesienia odwołania nastąpił bez winy strony, co uzasadnia wniosek o jego przywrócenie, ewentualnie o ponowne prawidłowe doręczenie przedmiotowej decyzji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazanym na wstępie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku strony.

W uzasadnieniu podniósł, że z treści art. 162 O.p. wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia trzech warunków, tj.: złożenia w odpowiednim terminie wniosku przez zainteresowanego, równoczesnego dokonania spóźnionej czynności, tj. wniesienie odwołania oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W ocenie organu, przesłanki te nie zostały w rozpatrywanej sprawie spełnione.

Odnosząc się najpierw do zarzutów strony, kwestionującej skuteczność doręczenia decyzji zabezpieczającej z dnia 21 marca 2017 r., jako doręczonej na niewłaściwy adres, Dyrektor Izby uznał je za bezpodstawne. Powołał się przy tym na własne postanowienie z dnia 16 października 2017 r. nr [...], w którym stwierdzono, że odwołanie strony z dnia 7 sierpnia 2017 r. od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ww. decyzja została prawidłowo doręczona na adres [...] nr [...]. Adres ten jest bowiem adresem zgłoszonym przez podatnika do urzędowej ewidencji podatników i płatników CRP KEP, widnieje również jako adres do korespondencji w dostępnym dla każdego rejestrze przedsiębiorców CEIDG. Stąd wysłanie decyzji tam, a nie na ul. [...] w [...], było w pełni uzasadnione. Tym samym decyzja organu podatkowego I instancji została stronie skutecznie doręczona, co w konsekwencji oznacza, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się z dniem 1 kwietnia 2017 r.

Organ nie zgodził się ze skarżącym, że wskazywane problemy z przekazaniem przesyłek przez osoby odbierające adresowaną do niego korespondencję (babcię i ciocię) pod adresem w [...] uzasadniają brak jego winy w spóźnionym dokonaniu czynności. Okoliczności te, zdaniem organu, wskazują co najmniej na brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Pomimo bowiem posiadania świadomości, że adres [...] jest adresem wykorzystywanym przez organy podatkowe, skarżący nie poczynił żadnych starań w kierunku uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z doręczaniem korespondencji urzędowej. Przy czym, zdaniem organu, za aktualizację danych nie można uznać zgłaszania w toku kontroli podatkowej, jako adresu zamieszkania, ul. [...] w [...] (co wyjaśniono w ww. postanowieniu z dnia 16 października 2017 r. nr [...] Niemniej jednak, nawet gdyby przyjąć, że skarżący ma miejsce zamieszkania na ul. [...] w [...], to i tak [...] jest nadal jego oficjalnym adresem do doręczeń, co pozwala organom podatkowym na dalszą wysyłkę pism na ten adres - zgodnie bowiem z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Takie sformułowanie przepisu pozwala organom podatkowym wybrać, czy wyślą korespondencję na adres zamieszkania czy na adres do doręczeń - obydwa sposoby wysyłki są prawidłowe. Dopóki więc skarżący nie wycofa informacji z CEIDG (a co za tym idzie w CRP KEP - ewidencji podatników prowadzonej przez urzędy skarbowe) o adresie do doręczeń w [...], dopóty powinien liczyć się z ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami doręczania korespondencji do tego miejsca. Poza tym, dane o adresie doręczeń w CEIDG są danymi, do których dostęp mają wszyscy, nie tylko organy podatkowe.

Dyrektor Izby podkreślił następnie, że wbrew zawartemu we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeniu o powzięciu wiadomości o wydanej decyzji zabezpieczającej w dniu 3 sierpnia 2017 r. (z treści zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]), już z pisma pełnomocnika strony z dnia 21 kwietnia 2017 r. określonego jako "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ewentualnie wniosek o prawidłowe doręczenie decyzji z dnia 21 marca 2017 r. Odwołanie od decyzji z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie znak [...]" (która, według ustaleń organu, dotyczyła decyzji z dnia 21 marca 2017 r. w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania ciążącego na podatniku z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r.) wynikało, że pełnomocnik wiedzę o wydaniu decyzji posiadał. Wraz z przedmiotową decyzją, określającą przybliżone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r., skarżącemu doręczono również - w tej samej korespondencji - jedenaście innych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, w tym też decyzję z dnia 21 marca 2017 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Od tej ostatniej decyzji pełnomocnik skarżącego wywiódł odwołanie już w dniu 21 kwietnia 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia (data wpływu do organu 24 kwietnia 2017 r.).

W tych okolicznościach, zdaniem organu, za niewiarygodne należało uznać twierdzenia skarżącego, iż o wydaniu skarżonej decyzji dowiedział się dopiero w dniu 3 sierpnia 2017 r. Ponadto, jak zauważył organ, w piśmie tym, jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu, wskazano zupełnie inne okoliczności, niż skierowanie przesyłki na niewłaściwy adres, mianowicie pełnomocnik zarzucił doręczenie korespondencji bezpośrednio do rąk strony, zamiast wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi.

W złożonej na powyższe rozstrzygnięcie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu reprezentujący stronę pełnomocnik, domagając się zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podtrzymał zarzuty nieskutecznego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r., wskazując na naruszenie art. 162 § 1, art. 145 § 2, art. 33 § 1 i 2, art. 120 i art. 121 O.p.

W uzasadnieniu ponowił argumentację skierowania przedmiotowej decyzji na niewłaściwy adres w [...], zamiast na adres – [...], ul. [...], zgłoszony jako adres do doręczeń w toku kontroli podatkowej. Podniósł również zarzuty kwestionujące zasadność wydania decyzji zabezpieczającej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej jako: [P.p.s.a.] dała podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów

Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 października 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 21 marca 2017 r. nr [...] określającej przybliżone zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. w wysokości 85.037,00 zł oraz odsetki za zwłokę należne na dzień wydania decyzji w kwocie 24.789,00zł i dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w kwocie 40.140,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 11.701,00 zł.

Przed przystąpieniem do rozważań w kwestii legalności zaskarżonego postanowienia, w punkcie wyjścia wskazać należy, że wyrokiem tut. Sądu z 22 stycznia 2018 r. o sygn. akt I SA/Op 485/17 uchylone zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 października 2017 r. nr [...], stwierdzające na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że wniesione przez A. G. odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu. W wyroku tym Sąd stanął na stanowisku, że nie doszło do skutecznego doręczenia stronie opisanej wyżej decyzji zabezpieczającej, albowiem została ona doręczona bezpośrednio skarżącemu, zamiast ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi, przez co termin do wniesienia odwołania nie zaczął biec i nie mogło dojść do jego uchybienia.

Podzielając w pełni ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku wskazać należy, że determinuje ona ocenę co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Aby bowiem możliwe było rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, musi dojść uprzednio do jego uchybienia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest natomiast możliwe, gdy nie doszło uprzednio do skutecznego doręczenia stronie decyzji organu podatkowego, gdyż w takim przypadku wadliwie doręczona decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W efekcie trudno czynić jakiekolwiek rozważania w aspekcie istnienia bądź braku pozostałych przesłanek określonych art. 162 O.p., koniecznych do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, w sytuacji gdy uchybienie takie nie miało miejsca. Dotyczy to przykładowo spełnienia warunku dochowania 7-dniowego, terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czy też braku winy w uchybieniu terminu (podkreśl. Sądu). Skoro bowiem nie doszło do uchybienia terminu, to tym samym nie istnieje moment ustania przyczyny uchybienia, od którego liczony jest 7-dniowy termin do złożenia wniosku. Co więcej, skoro ten 7-dniowy termin nie rozpoczął swego biegu, to również nie można z oczywistych powodów jemu uchybić, zaś według organu odwoławczego takie uchybienie miało miejsce w niniejszej sprawie. Analogicznie, nie można też mówić o niedochowaniu terminu z winy strony, skoro termin ten jeszcze nie rozpoczął swojego biegu, a zatem nie mógł być uchybiony.

W ślad zatem za argumentacją przywołaną w ww. wyroku o sygn. I SA/Op 485/17 podnieść należy, że skoro opisana wyżej decyzja zabezpieczająca, jako nieistniejąca w obrocie prawnym, nie podlega zaskarżeniu, a postanowienie stwierdzające, że odwołanie od tej decyzji wniesiono z uchybieniem terminu, zostało uchylone jako podjęte z istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to konsekwencją tamtego orzeczenia Sądu musiało być uchylenie również postanowienia zaskarżonego w sprawie niniejszej, czyli odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem nie doszło do skutecznego wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego to tym samym niedopuszczalnym było wniesienie od niej odwołania. Nie może bowiem dojść do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro brak jest w obrocie prawnym decyzji mogącej podlegać zaskarżeniu. Zatem dopiero wówczas, gdy dojdzie do prawidłowego, zgodnego z art. 145 § 2 O.p., doręczenia wydanej decyzji zabezpieczającej, możliwym będzie skorzystanie przez skarżącego z prawa do złożenia od niej odwołania.

Brak uchybienia terminowi do wniesienia odwołania czyni więc bezprzedmiotowym rozstrzyganie o ewentualnym przywróceniu tego nieuchybionego terminu. Tym bardziej, że w realiach niniejszej sprawy, konsekwencją złożenia przez skarżącego odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji organu I instancji, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p winno być stwierdzenie jego niedopuszczalności, jako przedwczesnego.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie, jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 162 O.p.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną przedstawioną powyżej.