Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2255/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3;  art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Jolanta Bożek, Asesor WSA Joanna Gierak (spr.), , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... lipca 2007 r., wniesionej przez Z. W., jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z ... lipca 2007 r. nr ..., odmawiająca umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... kwietnia 2006 r. Prezes KRUS wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rolniczej i żądaniu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych w kwocie ... zł, z powodu podjęcia przez uprawnionego - Z. W. zatrudnienia. Wyrokiem z... sierpnia 2006 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. po rozpoznaniu odwołania Z. W. od powyższej decyzji organu rentowego dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, odwołanie oddalił.

W piśmie z ... grudnia 2006 r., skierowanym do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń w O. za pośrednictwem KRUS, stanowiącym odwołanie od decyzji tego organu z ... listopada 2006 r. zmieniającej wysokość renty rolniczej, Z. W. zawarł wniosek o umorzenie jego zadłużenia "wobec KRUS z tytułu wypłaconej renty (...) w kwocie ... zł zgodnie z decyzją z dnia ... kwietnia 2006 r." W uzasadnieniu tego podania zainteresowany wskazał, że nie zgadza się z tą decyzją, gdyż jest ona dla niego krzywdząca. Podał też, że po otrzymaniu decyzji z KRUS w kwietniu, w dniu ... maja 2006 r. złożył za pośrednictwem KRUS odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Do dnia dzisiejszego nie uzyskał żadnej odpowiedzi.

Po przekazaniu ww. podania strony do Sądu, postanowieniem z ... lutego 2007 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. w pkt 1 postanowił przekazać wniosek zainteresowanego z ... grudnia 2006 r. o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia do KRUS Oddziału Regionalnego w O. celem rozpoznania, w pkt 2 - umorzył postępowanie w sprawie wobec cofnięcia odwołania.

Następnie, z akt sprawy wynika, iż Prezes KRUS decyzją z ... czerwca 2007 r., po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez zainteresowanego -jak wskazał- w dniu ... maja 2006 r. o umorzenie nienależnie pobranej renty rolniczej w kwocie ... zł, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż źródłem utrzymania dłużnika oraz jego żony są świadczenia rentowe, w łącznej kwocie ... zł netto - po potrąceniu raty z tytułu zadłużenia. Z wywiadu sporządzonego przez pracownika placówki terenowej KRUS w W. wynika, że w rodzinie wnioskodawcy występują problemy ze zdrowiem. Koszty leczenia strona szacuje na ... zł miesięcznie, lecz nie znajduje to potwierdzenia w dokumentacji. Nie zaistniały również żadne zdarzenia losowe, które mogłyby -jak podał organ- stanowić podstawę do umorzenia zadłużenia.

Pismem z ... czerwca 2007 r., wniesionym w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zainteresowany zwrócił się do Prezesa KRUS o umorzenie zadłużenia wobec KRUS z tytułu wypłaconej renty w kwocie ... zł, zgodnie z decyzją z ... kwietnia 2006 r. W podaniu tym zainteresowany m.in. wymienił wydatki jakie wraz z żoną ponoszą na ich wspólne miesięczne utrzymanie.

Decyzją z ... lipca 2007 r. Prezes KRUS, po rozpoznaniu wniosku z ... czerwca 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego od decyzji z ... czerwca 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił odmówić umorzenia nadpłaty ustalonej decyzją z ... kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu stwierdził, że strona nie wniosła nic nowego do sprawy. Zawarte w piśmie informacje dotyczące przyczyn powstania nadpłaty nie mają wpływu na podjętą decyzję, bowiem w wyniku postępowania przed Sądem, prawomocnym wyrokiem z ... sierpnia 2006 r. decyzja KRUS z ... kwietnia 2006 r. została uznana za zgodną z przepisami prawa, a więc podlega ona wykonaniu. Dochody rodziny dają zaś możliwość spłaty nadpłaty.

W skardze na ww. decyzję Prezesa Kasy, Z. W. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, iż w jego ocenie Prezes KRUS postąpił z nim nieprawidłowo żądając zwrotu przyznanego wcześniej świadczenia. Wskazał też, że organ żąda od niego zwrotu kwoty, która dla niego jest niemożliwa do spłaty. Oprócz renty nie ma żadnych innych dochodów, a kwota jaka pozostaje na życie -po potrąceniu przez KRUS na poczet zaległości- nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb, w tym na leki. Skarżący wskazał też na dług zaciągnięty u rodziny, który musi teraz w ratach spłacać.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, jednocześnie podając, że obecnie saldo nadpłaty skarżącego wynosi ... zł netto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z ... lipca 2007 r., jako naruszająca przepisy procedury administracyjnej w stopniu istotnym, wymagała uchylenia. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Tym samym Sąd był uprawniony jedynie do zbadania skarżonej decyzji -wydanej w przedmiocie wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia- pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie. Stwierdzając zaś, iż decyzja Prezesa Kasy jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Orzeczenie Sądu powoduje, iż sprawa "wróci" do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia. Nadto, Sąd zaznacza, iż nie był właściwy do oceny pozostałych decyzji wydanych w sprawie przez organ rentowy, w tym decyzji z ... kwietnia 2006 r. o wstrzymaniu wypłaty i żądaniu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych w kwocie ... zł. Od decyzji tej służyło stronie odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O., z którego to uprawnienia skarżący -jak wynika z akt sprawy- skorzystał. W tym miejscu Sąd dodatkowo zaznacza, iż decyzja z ... kwietnia 2006 r. została uznana przez Sąd wyrokiem z ... sierpnia 2006 r. za zgodną z przepisami prawa, na co zasadnie zwrócił uwagę również organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W piśmie z ... grudnia 2006 r. skarżący zwrócił się do Prezesa KRUS -wyraźnie i jednoznacznie- o umorzenie powstałej nadpłaty w kwocie ... zł. Zatem, sprawę Prezes KRUS obowiązany był rozstrzygnąć w oparciu o przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1998 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Wymieniony przepis zakłada więc zbadanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy, rozważenia czy stanowią one uzasadniony i ważny interes dla tegoż wnioskodawcy, a nadto czy stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadnia uwzględnienie bądź odmowę uwzględnienia wniosku.

Przytoczona regulacja prawna, tj. art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, posługująca się sformułowaniem: "Prezes Kasy (...). może (...)", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

Do decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy w oparciu o art. 41a wymienionej ustawy, poprzez przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w tym przepis art. 123 - przewidujący stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja Prezesa Kasy, orzekająca w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Zatem, w celu wydania prawidłowego orzeczenia -zwłaszcza w sytuacji uznania administracyjnego- organ, prowadzący postępowanie dowodowe na podstawie k.p.a., obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis uznaniowy, wymaga więc od organu w szczególności poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie takiej decyzji winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę.

Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przede wszystkim uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa Kasy nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Po pierwsze, uzasadnienie skarżonego orzeczenia nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego. Organ nie przytoczył przepisu prawa mającego w sprawie zastosowanie, nie wyjaśnił też podstawy prawnej decyzji.

Po drugie, decyzja ta nie zawiera wymaganego przepisami prawa uzasadnienia faktycznego, w tym w szczególności rozważań, do których obliguje ją przepis prawa materialnego będący podstawą rozstrzygnięcia, jak i odniesienia się do zgromadzonych w sprawie dowodów. Decyzja ta nie przedstawia w ogóle ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Wskazuje jedynie w jednym zdaniu na dochody rodziny skarżącego, ale nie uwzględnia już wydatków tej rodziny ponoszonych na życie, w tym na leczenie i leki. Stwierdzenia, które znalazły się w niej są ogólnikowe i nie dość zindywidualizowane. Ponadto, w decyzji tej brak jest odniesienia się organu do argumentów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zainteresowany wskazywał, iż pozostaje mu ... zł na miesiąc na wyżywienie dwóch osób oraz, w którym wymienił miesięczne wydatki ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego. Okoliczności te nie zostały w ogóle dostrzeżone przez organ, który w prowadzonym ponownie postępowaniu po prostu je pominął, dopuszczając się w ten sposób istotnego naruszenia przepisów k.p.a.

Reasumując, na podstawie uzasadnienia decyzji Prezesa Kasy nie można przyjąć, iż organ ten przeprowadził wyczerpujące, zgodne z normami k.p.a., postępowanie wyjaśniające w sprawie, mając na uwadze wymogi wynikające z art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd uznał, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, że orzeczenie to zostało wydane co najmniej przedwcześnie, albowiem w oparciu o niepełny materiał dowodowy i błędną, bo dokonaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., ocenę okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż skarżona decyzja narusza w sposób istotny również przepis art. 138 k.p.a. Decyzją z ... lipca 2007 r., wydaną w związku z wnioskiem strony z ... czerwca 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS postanowił odmówić umorzenia nadpłaty ustalonej decyzją z dnia ... kwietnia 2006 r. Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes KRUS działał w sprawie -jak sam wskazał w sentencji swojej decyzji- w związku z wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem, decyzja Prezesa KRUS wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, jako wydana w warunkach odwoławczych, winna być zgodna z cyt. przepisem art. 138 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., który to przepis organ w sentencji powołał. Na podstawie tego przepisu do wniosku o ponowne stosuje się przepisy dotyczące odwołań, a więc także art. 138 k.p.a. To zaś oznacza, że rozstrzygnięcie Prezesa KRUS w II instancji winno odpowiadać jednemu z rozstrzygnięć przewidzianych w tym przepisie. Tymczasem, organ powołując się na art. 138 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 tej ustawy, "odmówił umorzenia nadpłaty". Rozstrzygnął więc w sposób nie przewidziany w art. 138, co więcej w sposób sugerujący wydanie ponownie decyzji w I instancji. Sąd zaznacza także, iż w sytuacji gdy zamiarem organu było utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, zastosowanie winien znaleźć art. 138 § 1 pkt 1 a nie pkt 2 k.p.a., przywołany przez Prezesa KRUS w podstawie prawnej orzeczenia. To uchybienie również uzasadniało uchylenie skarżonej decyzji.

Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Kasy winien uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. W tym celu winien ustalić wysokość dochodu strony, jej oszczędności, majątek oraz jej niezbędne wydatki, w tym na leczenie i leki. Ustalając zaś, iż dochód strony pozwala na spłatę nienależnie pobranego świadczenia, winien to w odpowiedni i przekonywujący sposób uzasadnić, podając dowody, w oparciu o które dokonał takiej oceny. Winien przy tym wziąć pod uwagę także argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji i w sposób zrozumiały dla strony odnieść się do niej. Sąd jeszcze raz też podkreśla, iż stan faktyczny sprawy winien być rozważony z uwzględnieniem treści art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym zawartych w nim wymogów dotyczących "uwzględnienia możliwości płatniczych" jak i "uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego".

Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak aby strona nie miała wątpliwości co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia.

Sąd przypomina również, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), czego w niniejszej sprawie również zabrakło.

Nadto, Sąd zaznacza, iż rozstrzygnięcie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy powinno być zgodne z art. 138 k.p.a.

Na koniec podnieść należy, iż organ -przed przystąpieniem do ponownego rozpatrzenia sprawy- winien ustalić, czy skarżący nadal posiada zadłużenie wobec KRUS z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Nie jest bowiem wykluczone, iż istniejące zadłużenie zostało przez stronę spłacone - w drodze potrąceń ze świadczenia rentowego. Wówczas wniosek o umorzenie może okazać się bezprzedmiotowy.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.