Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3392/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13ha ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:09:50 czasu UTC po autostradzie [...], na odcinku Z. (granica państwowa) – węzeł B.; 2. stwierdza, że decyzje, o których mowa w pkt 1 nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. M. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na G. M. karę pieniężną w wysokości 81.000 zł tytułu nieuiszczenia opłaty elektroniczne za przejazdy:

1) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 13:33:22 czasu UTC, po drodze krajowej nr [...], na odcinku [...]

2) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 15:38:08 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

3) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 18:23:24 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

4) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 20:13:41 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

5) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 17:25:19 czasu UTC, po drodze ekspresowej [...], na odcinku [...]

6) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 16:49:28 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

7) w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godzinie 23:03:22 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

8) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 17:16:53 czasu UTC, po drodze krajowej nr [...], na odcinku [...]

9) w dniu [...] września 2011 r, o godzinie 18:01:59 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

10) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 18:49:56 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

11) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 03:57:48 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

12) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 16:30:20 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

13) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 02:05:20 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

14) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 02:48:19 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

15) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 17:45:19 czasu UTC, po drodze krajowej nr [...], na odcinku [...]

16) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 18:26:10 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

17) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:09:50 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...] .

18) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 03:51:15 czasu UTC po autostradzie [...], na odcinku [...]

19) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 08:00:05 czasu UTC, po drodze ekspresowej [...], na odcinku [...]

20) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:27:08 czasu UTC, po drodze ekspresowej [...], na odcinku [...]

21) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 21:51:36 czasu UTC, po drodze ekspresowej [...], na odcinku [...]

22) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 09:36:24 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

23) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 16:32:30 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

24) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:52:05 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

25) w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 00:53:10 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

26) w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 01:09:44 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

27) w dniu [...] października 2011 r., po autostradzie [...], na odcinku [...]

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011 r., Nr 80, poz. 433 ze zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik skarżącego podnosi, iż naruszone zostały art. 8 i 9 k.p.a poprzez uniemożliwienie strome dokonania zapłaty za przejazd, wskutek błędnego pouczenia o działaniu urządzenia viaBox, a następnie nałożenie na stronę sankcji za niedokonanie tych czynności. Naruszono również art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto naruszone zostały art. 8 i 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwienie stronie obrony swych praw, a także naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do okoliczności podnoszonych przez stronę w postaci otrzymania błędnej instrukcji obsługi urządzenia viaBox.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 - zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez pełnomocnika strony adwokat M. M. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 (słownie: trzy tysiące) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:09:50 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ ponownie rozpoznając sprawę, organ wskazał, iż w dniu [...] października 2011 r., na autostradzie [...], na odcinku [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował G. M. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Obecność urządzenia viaBox nie została zarejestrowana przez skaner urządzenia kontrolnego znajdującego się na wyposażeniu mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego. Następnie w trakcie kontroli pojazdu stwierdzono, że urządzenie służące do pobierania opłat elektronicznych znajduje się w pojeździe, lecz nie było ono zamontowane we właściwy sposób, przewidziany w instrukcji obsługi urządzenia viaBox - pozwalający na prawidłowe automatyczne naliczanie opłaty elektronicznej za przejazd odcinkami płatnymi dróg krajowych.

Podczas kontroli drogowej w celu ustalenia, czy okazane urządzenie viaBox jest przypisane do kontrolowanego pojazdu ciężarowego dokonano skanowania urządzenia viaBox skanerem znajdującym się na wyposażeniu mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego. W wyniku powyższego ustalono, że urządzenie o nr [...] działa i jest przypisane do kontrolowanego pojazdu ciężarowego. Kontrolowany zespół pojazdów mieści się w klasie pojazdów pomiędzy powyżej 3, 5 tony do 12 ton z możliwością przejścia na pojazd poniżej 3, 5 t (sam pojazd samochodowy). W toku dalszych czynności kontrolnych dokonano sprawdzenia statusu urządzenia viaBox poprzez naciśnięcie przycisku, kontrolnego przez mniej niż 2 sekundy. Stwierdzono, iż status urządzenia viaBox jest ustawiony na pojazd lub zespół pojazdów do 3, 5 tony, tj. po naciśnięciu przycisku kontrolnego jednokrotnie zapalał się wskaźnik w kolorze zielonym. Powyższy sygnał oznacza, że urządzenie viaBox działa prawidłowo. Natomiast w przypadku zadeklarowania przyczepy powyższy wskaźnik powinien sygnalizować działanie wraz ze wskaźnikiem drugim. W tym przypadku brak było sygnalizacji drugiego wskaźnika. Na podstawie informacji uzyskanych z systemu centralnego oraz rozmowy telefonicznej

z przedstawicielem spółki K. Sp. z o. o. ustalono, że na kontrolowany pojazd o nr rej. [...] zawarta jest umowa na pojazd lub zespół pojazdów poniżej 3, 5 tony z możliwością zmiany klasy pojazdu na pojazd powyżej 3, 5 tony do 12 ton. Ustalono zatem, że urządzenie viaBox było sprawne. Stwierdzono również, że możliwa była zmiana systemu pracy urządzenia na pojazd podlegający opłacie powyżej 3, 5 tony do 12 ton.

Z systemu centralnego uzyskano informację, iż z kontrolowanym zespołem pojazdów powiązany jest incydent zanotowany w dniu w dniu [...] września 2011 r.

o godzinie 19:09:50 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]. Treść incydentu: "brak komunikacji

z OBU". A zatem pomimo, że kontrolowany zespół pojazdów poruszał się odcinkiem drogi krajowej nr 18, nie wniósł opłaty. Pomimo, iż na kontrolowany pojazd ciężarowy zostało zarejestrowane urządzenie viaBox, to w momencie przejazdu przez ww. bramownicę opłata elektroniczna nie była uiszczana. Powyższe mogło być spowodowane nieprawidłowym zamontowaniem urządzenia viaBox w pojeździe lub brakiem zadeklarowania przyczepy.

Biorąc pod uwagę fakt braku komunikacji pomiędzy skanerem urządzenia kontrolnego, a urządzeniem viaBox znajdującym się w kontrolowanym pojeździe, brak zadeklarowania przyczepy oraz zanotowany w systemie centralnym incydent stwierdzono, iż za przejazd kontrolowanego zespołu pojazdów nie była uiszczana opłata elektroniczna za przejazd po drogach krajowych.

Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Podczas kontroli przesłuchano stronę. Kierowca G. M. zeznał, że przejazdów zespołem pojazdów składającym się z samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej o nr rej. [...] w dniach, w których zostały zarejestrowane incydenty przez bramownice znajdujące się na płatnych odcinkach dróg krajowych dokonywał on sam. Wszelkie przejazdy ww. zespołem pojazdów są realizowane przez niego. Strona wskazała, że nie wiedziała o źle ustawionym urządzeniu viaBox tj. ustawionym na sam pojazd do 3, 5 t. ponieważ w instrukcji, którą otrzymała wraz z urządzeniem nie było nic napisane o konieczności przełączenia urządzenia na tryb pojazd plus przyczepa, czyli zespół pojazdów powyżej 3,5 t Kierowca oświadczył, że zgodnie z załączoną do urządzenia ulotką przed każdym wjazdem sprawdzał, czy urządzenie funkcjonuje prawidłowo i znajdują się na jego koncie pieniądze. W związku z powyższym uważał, że urządzenie działa prawidłowo i są pobierane środki pieniężne.

Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia 16 listopada 2011 r. wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – K. Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w tym do wskazania, czy opłata za wskazane w protokole kontroli przejazdy została uiszczona.

Pismem z dnia 13 grudnia 2011 r. K. Sp. z o.o. wskazała, iż w momencie przejazdu pojazdu samochodowego o nr rej. [...]

w dniu [...] września 2011 r. opłata za przejazd nie została uiszczona. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z niepoprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Natomiast do każdego urządzenia viaBox została dołączona instrukcja obsługi. Od połowy sierpnia wydawane były naklejki instrukcyjne (piktogramy) do każdego urządzenia.

Pismem z dnia 28 grudnia 2011 r. organ zawiadomił stronę reprezentowaną przez pełnomocnika o nowym materiale dowodowym i poinformował, że strona przed wydaniem decyzji ma prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

W przesłanym piśmie pełnomocnik strony wniósł o ponowne zwróceni się do K. Sp. z o.o. z zapytaniami dotyczącymi instrukcji obsługi urządzenia viaBox i informacji uzupełniającej do instrukcji oraz przesłuchanie na te okoliczności przedstawiciela K. Sp. z o.o. Zdaniem pełnomocnika strony pismo K. Sp. z o.o. z dnia 13 grudnia 2011 r. zawiera informacje niepełne, brak w nim odpowiedzi na postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pytania. Pełnomocnik wskazał że dowody te mają wykazać, iż faktycznie instrukcja obsługi urządzenia viaBox zawierała niepełne informacje, a instrukcja uzupełniająca do instrukcji obsługi nie została nigdy stronie umowy doręczona. Pełnomocnik wskazał również, że okoliczność składania reklamacji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Brak opłat wynikała bowiem nie z wadliwego działania urządzenia viaBox, lecz z wadliwej instrukcji jego używania. Kierujący pojazdem oraz użytkownik urządzenia nie składali reklamacji co do działania urządzenia, ponieważ z żadnych okoliczności nie wynikało, że urządzenie działa niepoprawnie.

W dniu 17 stycznia 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo K. Sp. z o.o. stanowiące odpowiedź na wezwanie organu z dnia 8 grudnia 2011 r. K. Sp. z o.o. wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 01:09:44 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...] została uiszczona. Natomiast w pozostałych przypadkach opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem po wskazanych odcinkach płatnych dróg krajowych w ww. okresach nie została uiszczona. Przejazd ww. pojazdem nie został odnotowany przez system. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Do pisma została załączona instrukcja wydana do urządzenia viaBox. Instrukcja uzupełniająca do instrukcji obsługi viaBox nie została wydana. Pismo tej samej treści, jednakże podpisane przez inną osobę wpłynęło do organu również w dniu 18 stycznia 2012 r. (dowód: pisma K. Sp. z o.o. - w aktach sprawy).

W związku z zaistniałymi rozbieżnościami w odpowiedziach operatora systemu Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem nr z dnia 26 stycznia 2012 r. wezwał Roberta Smoleńskiego Kierownika Centrum Obsługi Klienta K. Sp. z o.o. do osobistego stawiennictwa i złożenia zeznań

w charakterze świadka w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości zawartych

w treści odpowiedzi na wezwania organu udzielonych przez K. Sp. z o.o. w powyższej sprawie.

W dniu 14 lutego 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo pełnomocnika strony z dnia 1 lutego 2012 r. Do przesłanego pisma pełnomocnik załączył kopię instrukcji obsługi urządzenia viaBox otrzymaną przez użytkownika urządzenia ViaBox i wniósł o dopuszczenie jej jako dowodu w sprawie. Pełnomocnik przesłał również wraz z pismem kopię dokumentu o nazwie "Informacja uzupełniająca do instrukcji obsługi urządzenia viaBox" i wniósł o dopuszczenie goya

o dowodu w sprawie. Pełnomocnik wniósł o wyjaśnienie rozbieżności w kwestii wydania instrukcji uzupełniającej.

Świadek R. S. zeznał, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:09:50 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...] nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia był brak zmiany trybu pracy urządzenia viabox z pojazdu lekkiego (poniżej 3, 5 t) na pojazd ciężki (powyżej 3, 5 t). W odpowiedzi na pytanie na jakiej podstawie zostało ustalone, że pojazd o nr rej. [...] poruszał się z przyczepą, świadek zeznał, że wszystkie naruszenia zostały zarejestrowane przez bramownice kontrolne PEF, które dokonują miedzy innymi pomiaru długości pojazdu. Świadek wskazał również, że powodem braku komunikacji mogło być niewłaściwe zamontowanie urządzenia viaBox. Natomiast ustawienie urządzenia viaBox na tryb bez zadeklarowanej przyczepy nie wpływa na brak komunikacji. Jako przyczynę udzielenia rozbieżnych odpowiedzi świadek wskazał skomplikowany charakter sprawy i dużą ilość naruszeń do sprawdzenia. Ponadto świadek zeznał, że od początku działania systemu do urządzenia viaBox dołączana była instrukcja obsługi wraz z informacją uzupełniającą odnoszącą się do sposobu przechodzenia na tryb pojazdu z przyczepą. Wedle umowy taka informacja zawarta jest również na stronie internetowej operatora systemu oraz udzielana przez konsultantów telefonicznego centrum obsługi klienta, Wedle informacji z systemu przed pierwszym naruszeniem w dniu [...] sierpnia 2011 r. strona poruszała się

z urządzeniem viaBox ustawionym na tryb z przyczepą. Świadek załączył ostateczną wiążąca odpowiedź K. Sp. z o.o. W oficjalnym stanowisku K. Sp. z o.o. wskazała, że powodem niepobrania opłaty elektronicznej za wskazany przejazd był brak zmiany trybu pracy (z poniżej 3, 5 t na powyżej/równa się 3, 5 t) przez użytkownika na urządzeniu viaBox lub brak urządzenia w pojeździe. Instrukcja obsługi wraz z instrukcją uzupełniającą dołączana była do każdego urządzenia viaBox, wydawanego w punktach obsługi klienta przy rejestracji urządzenia, od początku działania systemu. Z początkiem września do urządzenia dołączana była nowa instrukcja zawierająca informacje z pierwszej instrukcji oraz instrukcji uzupełniającej.

W przesłanym do organu piśmie pełnomocnik podniósł, że w niniejszej sprawie istotne jest jaką instrukcję obsługi otrzymał użytkownik urządzenia viaBox. Ponadto zdaniem pełnomocnika strony wyjaśnienia wymagają istotne okoliczności sprawy, a zwłaszcza sprzeczności pomiędzy zeznaniami świadka, a przesłanymi przez niego wyjaśnieniami pisemnymi w kwestii instrukcji i instrukcji uzupełniającej. Pełnomocnik twierdzi, że zachodzi wewnętrzna sprzeczność w zeznaniu świadka. Zdaniem pełnomocnika świadek twierdzi, że z jednej strony ustawienie urządzenia viaBox bez zadeklarowanej przyczepy nie wpływa na brak komunikacji

z urządzeniem viaBox, a z drugiej strony powodem niepobrania opłaty za przejazdy na wymienionych odcinkach dróg krajowych był brak zmiany trybu pracy przez użytkownika lub brak urządzenia w pojeździe.

Celem uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację fotograficzną pismem z dnia 13 września 2012 r. organ wezwał K. Sp.

z o.o. o przesłanie rzeczowej dokumentacji. W dniu 31 października 2012 r. K. Sp. z o.o. przesłał dokumentację fotograficzną przejazdów ww. pojazdu. Pismem z dnia 21 listopada 2012 r. organ zawiadomił stronę reprezentowaną przez pełnomocnika q zakończeniu postępowania dowodowego.

Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdza, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalający na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 udp

w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny

z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Odpowiedzialność administracyjna, przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Jak zeznał świadek podczas przesłuchania, strona przed wystąpieniem pierwszego naruszenia poruszała się z urządzeniem viaBox ustawionym na tryb z przyczepą, a więc operowała urządzeniem w sposób prawidłowy. Późniejsze wystąpienie naruszeń było więc wynikiem nieprawidłowego operowania przełącznikiem przez kierowcę. Odnosząc się do kwestii braku komunikacji z urządzeniem viaBox organ wyjaśnia, że odnotowanie takiego komunikatu prawdopodobnie było spowodowane nieprawidłowym zamontowaniem urządzenia viaBox. Położenie luzem urządzenia viaBox na desce rozdzielczej, stwierdzone podczas kontroli spowodowało, że skaner urządzenia kontrolnego nie wykrył obecności urządzenia viaBox w pojeździe. Jeżeli taka sytuacja nie miała charakteru incydentalnego, niewłaściwe zamontowanie urządzenia mogło powodować zakłócenia w komunikacji. W taki przypadku z powodu nienawiązania komunikacji pomiędzy urządzeniem viaBox, a bramownicą opłata elektroniczna nie może być pobrana. Jednakże w danej sprawie jako powód nie pobrania opłaty operator wskazał brak zmiany trybu pracy na urządzeniu viaBox.

Zdaniem organu złożone przez pełnomocnika strony wnioski dowodowe nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż nie dotyczą udowodnienia okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, albowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenia wynikające z przepisu art. 13k ust. 1 udp.

Zgodnie z zeznaniami świadka R. S. wydano instrukcję obsługi urządzenia viaBox, a z okoliczności sprawy wynika, że to kierowca niewłaściwie operował przełącznikiem.

Pismem z dnia 1 marca 2013 r. G. M. reprezentowany przez adwokata M. M. skierował na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie materiału dowodowego

w sposób wyczerpujący i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy takich jak ustalenie - wobec zgłaszanych przez stronę zarzutów dotyczących otrzymanej instrukcji obsługi - jakie pouczenie w zakresie używania urządzenia otrzymał G. M., w sytuacji gdy wyjaśnienia skarżącego i zeznania przedstawiciela K. sp.

z o.o. były sprzeczne, a nadto zeznania przedstawiciela K. sp. z o.o. wraz z pismami tego organu były sprzeczne wewnętrznie i niewiarygodne

w świetle zasad doświadczenia życiowego i logiki, a przez to niewystarczające do ustalenia, że skarżący otrzymał prawidłowe pouczenie co do wnoszenia opłat,

- art. 78 k.p.a. przez uznanie, że wnioski strony, zmierzające do ustaleń w zakresie opisanym powyżej nie dotyczą okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, które to naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, doprowadziły do braku uznania, że w stosunku do strony nie został wdrożony system umożliwiający dokonywanie poboru opłat określonego w ustawie o drogach publicznych;

- art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a. przez brak zastosowania tych przepisów przy ocenie materiału dowodowego w sprawie, w której uniemożliwiono stronie dokonania zapłaty za przejazd drogą podlegającą takiej opłacie, wskutek błędnego pouczenia o działaniu urządzenia - viaBOX, a następnie nałożono na stronę sankcji za niedokonanie tych czynności, co spowodowało naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ winien uchylić decyzję z dnia [...] października 2011 roku w całości i umorzyć postępowanie

w sprawie.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Głównego Inspektor Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty podkreślając że okolicznością mającą znaczenie dla sprawy było, jakie pouczenie w zakresie uiszczania opłat za przejazd drogą krajowa bądź autostradą otrzymał skarżący. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że otrzymał instrukcję obsługi, która nie była prawidłowa. W późniejszym okresie dołączano do niej instrukcję uzupełniającą, której jednak nigdy nie otrzymał on ani właściciel zakupionego urządzenia, na którego było ono zarejestrowane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego jak i utrzymana nim w mocy decyzja tego samego organu naruszają prawo.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości

o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107§ 3 k.p.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję tego organu o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 (słownie: trzy tysiące) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 19:09:50 czasu UTC, po autostradzie [...], na odcinku [...]

Na wstępie należy zauważyć, iż elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych.

W myśl art. 5 ust. 1 udp do dróg krajowych zalicza się:

1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;

2) drogi międzynarodowe;

3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;

4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);

5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych;

6) drogi stanowiące ciągi obwodnico we dużych aglomeracji miejskich;

7) drogi o znaczeniu obronnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych,

w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy

o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 udp.

Podstawę wydania decyzji stanowiły ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2011 r., na autostradzie [...], na odcinku [...] przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego. Inspektorzy GITD zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów: samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował G. M. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Obecność urządzenia viaBox nie została zarejestrowana przez skaner urządzenia kontrolnego znajdującego się na wyposażeniu mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego.

W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że odpowiedzialność administracyjna, przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Jednocześnie nie można jednak podzielić poglądu, że przyczyny

z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej, zwłaszcza jeżeli przyczyny te mogą leżeć po stronie operatora systemu.

Strona skarżąca konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego podnosiła, że nie mogła dokonać zapłaty za przejazd, wskutek błędnego pouczenia

o działaniu urządzenia viaBox. Pełnomocnik strony wskazywał, że zgodnie z zawartą w dniu 25 lipca 2011 r. umową i otrzymaną instrukcją obsługi urządzenia viaBox G. M. wykonywał nałożone na niego zgodnie z ustawą o drogach publicznych obowiązki. Pełnomocnik skarżącego podkreślał, że w instrukcji nie została zawarta informacja o konieczności zadeklarowania - przyczepy poprzez naciśnięcie dłużej niż dwie sekundy przycisku na urządzeniu, gdyż dopiero wtedy będzie pobierana opłata. Natomiast instrukcja uzupełniająca do instrukcji obsługi urządzenia viaBox nie została właścicielce pojazdu nigdy doręczona. Strona stosowała się do instrukcji obsługi przekazanej mu wraz z urządzeniem i uruchomiła urządzenie w sposób w niej opisany w celu wykonania obowiązków wynikających

z ustawy. Zdaniem pełnomocnika strona umożliwiła pobór opłaty elektronicznej.

Bezsporne jest, że w dniu, w którym stwierdzono nieuiszczenie przez skarżącego opłaty za przejazd po drodze krajowej, na koncie były wystarczające środki pieniężne do jej uiszczenia.

Dlatego w ocenie Sądu zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej skarżącego decydujące znaczenie ma okoliczność o jakiej treści pouczenie w zakresie uiszczania opłat za przejazd drogą krajową bądź autostradą otrzymał oraz dlaczego urządzenie viaBox nie nawiązywało komunikacji z bramownicą.

W ocenie Sądu poczynione w tym zakresie przez organ ustalenia, uznać należy za niewystarczające.

Przesłuchiwany w trakcie postępowania świadek stwierdził, że strona przed wystąpieniem pierwszego naruszenia poruszała się z urządzeniem viaBox ustawionym na tryb z przyczepą, a więc operowała urządzeniem w sposób prawidłowy. Późniejsze wystąpienie naruszeń było więc wynikiem nieprawidłowego operowania przełącznikiem przez kierowcę. Przyczyną nieuiszczenia był brak zmiany trybu pracy urządzenia viaBox z pojazdu lekkiego (poniżej 3, 5 t) na pojazd ciężki (powyżej 3, 5 t).

Jednocześnie świadek wskazał, że powodem braku komunikacji mogło być niewłaściwe zamontowanie urządzenia viaBox. Natomiast ustawienie urządzenia viaBox na tryb bez zadeklarowanej przyczepy nie wpływa na brak komunikacji. Jako przyczynę udzielenia rozbieżnych odpowiedzi świadek wskazał skomplikowany charakter sprawy i dużą ilość naruszeń do sprawdzenia. Ponadto świadek zeznał, że od początku działania systemu do urządzenia viaBox dołączana była instrukcja obsługi wraz z informacją uzupełniającą odnoszącą się do sposobu przechodzenia na tryb pojazdu z przyczepą. Wedle umowy taka informacja zawarta jest również na stronie internetowej operatora systemu oraz udzielana przez konsultantów telefonicznego centrum obsługi klienta.

W oficjalnym stanowisku K. Sp. z o.o. wskazała, że powodem niepobrania opłaty elektronicznej za wskazany przejazd był brak zmiany trybu pracy (z poniżej 3, 5 t na powyżej/równa się 3, 5 t) przez użytkownika na urządzeniu viaBox lub brak urządzenia w pojeździe. Instrukcja obsługi wraz

z instrukcja uzupełniająca dołączana była do każdego urządzenia viaBox, wydawanego w punktach obsługi klienta przy rejestracji urządzenia, od początku działania systemu. Z początkiem września do urządzenia dołączana była nowa instrukcja zawierająca informacje z pierwszej instrukcji oraz instrukcji uzupełniającej.

W ocenie organu natomiast brak komunikacji z urządzeniem viaBox spowodowany był nieprawidłowym zamontowaniem urządzenia viaBox. Położenie luzem urządzenia viaBox na desce rozdzielczej, stwierdzone podczas kontroli spowodowało, że skaner urządzenia kontrolnego nie wykrył obecności urządzenia viaBox w pojeździe.

Pomimo tych rozbieżności co do przyczyn braku komunikacji z urządzeniem viaBox, organ nie podjął działań mających na celu ich wyjaśnienie uznając stanowisko K. Sp. z o.o. za wystarczające.

Powyższe działanie organu uznać należy za niedopuszczalne z punktu widzenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego.

Z treści art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego

i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Warto w tym miejscu przypomnieć treść zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z art.7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania - poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie organ uznał, że złożone przez pełnomocnika strony wnioski dowodowe nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż nie dotyczą udowodnienia okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, albowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenia wynikające z przepisu art. 13k ust. 1 udp.

Podkreślenia wymaga, iż rolą organu nie było ustalenie okoliczności pozwalających organowi na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenia wynikające z przepisu art. 13k ust. 1 udp., albowiem jak słusznie zauważył organ takich ustawodawca nie przewidział, lecz ustalenie czy skarżący

w ogóle podlegał karze.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę bardzo dotkliwe skutki finansowe takiej decyzji, powyższe okoliczności powinny być udowodnione w sposób nie budzący wątpliwości.

Niezależnie od powyższego według oceny Sądu nieuprawniony jest także przyjęty przez organ sposób rozumienia w/w przepisów pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej w pełnej wysokości, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak pełnej wysokości opłaty.

Wykładnia językowa przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie

w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. nie jest, zdaniem Sądu dopuszczalne stosowanie dowolnej wykładni tego rodzaju przepisu. Tak więc w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13h ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakładając na skarżącego kilkakrotnie karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461).