Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 82/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-04-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260  par. 1,  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 82/18 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 5 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Zarzuciła, że organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, co powoduje zwiększenie kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wszystkie rubryki zostały zakreślone. Strona podała jako zobowiązania i stałe wydatki kwotę 1.000 zł będącą wartością kosztów utrzymania.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty w kwocie 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny w wysokości 500 zł, leki w kwocie 200 zł, spłata kredytów w wysokości 2.000 zł. Opłaty te do chwili udzielenia odpowiedzi na wezwanie skarżąca finansowała z bieżącej działalności gospodarczej oraz korzystając z pomocy bliskich. Oświadczyła, że nie posiada środków transportu, ani nie jest właścicielem nieruchomości we W. przy ul. P., ani w P. przy ul. R.. Wynagrodzenie dla reprezentującego ją pełnomocnika finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego.

Dodatkowo strona oświadczyła, że od czerwca 2017 r. do stycznia 2018 r. nie prowadziła żadnych operacji bankowych, a w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej od dnia 19 sierpnia 2016 r. nie ma możliwości wygenerowania wyciągu bankowego. Poinformowała także, że nie pobiera żadnego wynagrodzenia w związku z pełnioną funkcją prokurenta samoistnego w A sp. z o.o.

Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. W 2016 r. jej przychód wyniósł 375.682,55 zł i odnotowana została strata na poziomie 24.331,48 zł. W czerwcu 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwotę 43.649 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 12.367 zł. W lipcu zadeklarowane zostały zerowe wartości dostaw i zakupy związane z działalnością opodatkowaną w kwocie 470 zł. W sierpniu wartość dostaw wynosiła (-) 80 zł, a zakupów 1.921 zł.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. (doręczonym 15 marca 2018 r.) referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy.

W wydanym postanowieniu referendarz sądowy zwrócił uwagę, że pomimo faktu, że sytuacja strony od sierpnia 2016 r. ulegała sukcesywnym zmianom (zawieszenie działalności gospodarczej, zbycie udziałów i funkcji prezesa w zarządzie spółki A sp. z o.o.), to jednak udostępnione przez stronę skarżącą dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Referendarz sądowy wskazał, że zawieszenie działalności gospodarczej, zbycie udziałów w ww. spółce, a także rezygnacja z funkcji prezesa zarządu tej spółki nie były spowodowane złą sytuacją finansową firmy. Przeprowadzona przez referendarza analiza przychodów, jakie strona osiągnęła z samej działalności gospodarczej prowadzonej jednoosobowo za rok 2015 r. i 2016 r., doprowadziła do wniosku, że były one wysokie (w 2015 r. bardzo wysokie). Strona winna zatem zabezpieczyć środki na koszty postępowań sądowych. Referendarz sądowy zauważył również, że pomimo zawieszenia działalności gospodarczej w sierpniu 2016 r., skarżąca stale podaje identyczne informacje co do swojego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Niezmiennie utrzymuje, że działalność ta była dotychczas źródłem pokrywania bieżących wydatków, a obecnie, czego nie wyjaśniła w sposób szczegółowy, dodatkowo pomagają jej osoby bliskie. Nie powołuje się na trudności w opłacaniu tych wydatków, nie podaje nowych okoliczności wskazujących na radykalną zmianę jej sytuacji finansowej czy inne źródła pokrywania kosztów utrzymania oraz rat kredytowych, których kwota nie jest niska, gdyż wynosi 2.000 zł. Referendarz sądowy wskazał także na rozbieżność w deklarowanych przez nią kosztach utrzymania (na formularzu strona wskazała, że koszty te wynoszą 1.000 zł, podczas gdy w późniejszym oświadczeniu wskazała, że sama spłata kredytów wynosi kwotę 2.000 zł) oraz nie wyjaśnieniu, pomimo wezwania, podstaw dysponowania nieruchomościami położonymi we W. i w P..

W sprzeciwie wniesionym w dniu 20 marca 2018 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wskazał, że aktualnie organ podatkowy wydał już ponad 500 decyzji tożsamych merytorycznie, z których ponad 300 jest już na etapie skargi sądowej. Podniósł, że referendarz sądowy nie ustalił stanu faktycznego, albowiem nie ustalił dokładnej kwoty kosztów. Wyraził pogląd, że przy ocenie zdolności płatniczych referendarz powinien opierać się nie na przychodzie, ale na dochodzie. Oprócz tego referendarz nie uwzględnił faktu, że od chwili wydania decyzji przez organ, przedsiębiorstwo skarżącej zostało zmuszone do istotnego ograniczenia działalności, prowadząc do utraty przez skarżącą źródła utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 3169, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Działając w ramach tych uprawnień Sąd nie stwierdził podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym.

Podstawę oceny złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stanowiły przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z powołaną regulacją, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd podziela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko odnośnie do braku podstaw do stwierdzenia, że skarżąca wykazała spełnienie przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie.

Zasadnicza argumentacja sprzeciwu opiera się na kwestionowaniu przez stronę zasadności oceny sytuacji finansowej skarżącej w kontekście osiąganych przez nią przychodów. Strona zarzuca również, że referendarz sądowy nie ustalił dokładnej kwoty kosztów.

W odniesieniu do pierwszego z wymienionych zarzutów wymaga wyjaśnienia, że, jak wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądowym, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14, CBOSA). Z uwagi na powyższe, sam fakt odnotowania przez stronę w 2016 r. straty w działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie, że strona znalazła się w trudnej sytuacji finansowej.

Trafnie przy tym zwraca uwagę referendarz sądowy, że wysokość przychodów jakie skarżąca osiągnęła w 2015 i 2016 r. sugeruje, że decyzja o zawieszeniu działalności gospodarczej nie była spowodowana nieopłacalnością jej prowadzenia, lecz zamiarem uniknięcia egzekucji administracyjnych w kontekście przyszłych decyzji administracyjnych.

Odnosząc się do argumentacji sprzeciwu w zakresie nieuwzględnienia przez referendarza sądowego łącznej wysokości kosztów sądowych we wszystkich sprawach skarżącej to wymaga również wyjaśnienia, że kwestia ilości postępowań sądowych oraz związana z tym faktem wielokrotność kosztów sądowych mogłaby potencjalnie wpływać na ocenę zasadności wniosku, o ile strona przedstawiłaby wyczerpujący obraz swojej sytuacji majątkowej. W stanie sprawy, obowiązku tego strona nie dopełniła. Trafnie w tym kontekście wskazuje referendarz sądowy na sprzeczności w oświadczeniach skarżącej co do wysokości ponoszonych przez nią kosztów utrzymania. Zasadnie też zauważa, że skarżąca nie wyjaśniła podstaw dysponowania dwoma nieruchomościami położonymi we W. oraz w P..

Wymaga przy tym zaakcentowania, że tego rodzaju zarzuty były już podnoszone zarówno przez referendarza sądowego, jak i Sąd, we wcześniejszych postępowaniach wpadkowych (z zakresu prawa pomocy) z udziałem skarżącej, a zatem strona miała niewątpliwie świadomość sprzeczności, czy też niedostatków w przedstawionym przez nią obrazie jej sytuacji majątkowej. Pomimo niewątpliwej wiedzy w tym zakresie, nie podjęła ona żadnych starań ani w zakresie wyjaśnienia zarzucanych rozbieżności, ani też, w zakresie pełnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, ograniczając się w sprawie, jak trafnie podnosi referendarz, do podnoszenia tych samych argumentów. Takim argumentem jest też oświadczenie skarżącej, że koszty utrzymania pokrywa ona dzięki pomocy osób bliskich. Zasadnie podnosi referendarz sądowy, że skarżąca nie podała bliższych informacji w tym zakresie. Należy również podkreślić, że stwierdzonych braków w wyczerpującym przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej (a także sprzeczności w deklarowanych kosztach utrzymania) skarżąca nie uzupełniła (ani nie wyjaśniła) na etapie sprzeciwu, ograniczając się jedynie do kwestionowania zaskarżonego postanowienia.

Przesłanek do przyznania prawa pomocy w sprawie Sąd nie stwierdził także w kontekście kolejnych skarg strony, kierowanych do tutejszego Sądu. Okoliczność ponoszenia kosztów w przyszłych postępowaniach będzie mogła zostać rozważona przez Sąd, gdy skarżąca złoży wniosek o prawo pomocy po uruchomieniu kontroli sądowej w tych sprawach.

W rezultacie, Sąd ocenił zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego jako prawidłowe, o czym orzekł na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.