Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 535/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku M. S. złożonego w dniu 15 maja 2006r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", odmówił przyznania płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na 2005r. z tytułu jednolitej

i uzupełniającej płatności obszarowej.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż odmowa przyznania płatności jest wynikiem złożenia wniosku po upływie wyznaczonego terminu, gdyż wniosek o przyznanie płatności na 2005r. winien być złożony w terminie od 15 marca do 15 maja tego roku, natomiast rolnik wniosek złożył dopiero 15 maja 2006r. Wyjaśniono, iż termin do złożenia wniosku jest terminem materialnoprawnym i nie może być przywrócony w trybie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podano, iż postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło zarzutu braku informacji, czy wręcz dezinformację strony co do prawidłowości złożenia wniosku o dopłaty za 2005r. w Urzędzie Gminy, bowiem w złożonych przez pracowników tego organu oświadczeniach z 20 lipca 2006r. jednoznacznie wykluczyli oni możliwość udzielenia błędnych informacji rolnikowi. Wskazano, iż w 2005r. składanie wniosków

o dopłaty odbywało się tylko w biurze powiatowym ARiMR lub za pośrednictwem poczty. Poza tym strona na początku 2005r. otrzymała przesyłkę zawierającą instrukcję wypełnienia wniosku oraz informację o terminach i sposobie składania wniosków.

Na skutek odwołania złożonego przez M. S., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano na konieczność uzupełnienia postępowania, gdyż na oświadczeniach pracowników Urzędu Gminy pomimo, że była między nimi przeprowadzana konfrontacja nie został złożony podpis skarżącego, który potwierdzałby, iż był on obecny w trakcie składania przez nich zeznań, jak również brak jest dowodu świadczącego, iż skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" odmówił M. S. płatności na rok 2005 z tytułu jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej.

W podstawie prawnej powołał art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40, ze zm), art. 21 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r. str. 18, ze zm.) oraz art.104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.).

W motywach uzasadnienia po raz kolejny podano, iż na początku 2005r. strona otrzymała przesyłkę z Centrali ARiMR, w której poza częściowo wypełnionym wnioskiem zawierającym dane z 2004r. znajdowała się instrukcja dotycząca wypełnienia wniosku oraz informacja odnośnie terminu i sposobów składania wniosków do Agencji. Także w ramach zakrojonej na szeroką skalę kampanii informacyjnej dotyczącej wniosków składanych przez rolników w 2005r. informowano, że wnioski takie mogą być składane tylko w biurach powiatowych Agencji lub pocztą. Przesłuchani w sprawie pracownicy Urzędu Gminy zaprzeczyli aby udzielili rolnikowi błędnych informacji o tym, że jego wniosek został przyjęty w Gminie, tak jak w roku ubiegłym. Wobec tego nie można było uznać przekonania rolnika, iż w 2005r. wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych można składać w urzędzie gminy nie zaś w biurze Agencji, jako okoliczności nadzwyczajnej uzasadniającej przyznanie pomocy mimo złożonego z uchybieniem terminu wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej.

W odwołaniu od tej decyzji M. S. wniósł o jej uchylenie i przyznanie płatności. Zaprzeczył twierdzeniu organu, iż to jego działania doprowadziły do złożenia wniosku po terminie. Podał, że ma powody twierdzić, iż złożył wniosek z najwyższą starannością tak jak uczynił to w roku ubiegłym. Podkreślił, iż w tej sprawie wyjaśnienia prowadziła także miejscowa gazeta, z której powziął informację iż pracownice, które przyjmowały od niego

i innych rolników wnioski w gminie nie były pracownicami etatowymi tego organu, jak również nie posiadały żadnych formalnych kompetencji do przyjmowania wniosków

o dopłaty. Podkreślił, iż w jego przypadku można uznać zaistniałą sytuację za nadzwyczajną i przyznać mu należną dopłatę.

Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]".

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że argumenty przedstawione w decyzji organu I instancji zasługują na uwzględnienie. Bezsporna pozostaje okoliczność, iż wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. został złożony w biurze powiatowym Agencji 15 maja 2006r. Wskazano iż osoby, które były upoważnione w 2005r. do udzielania w Urzędzie Gminy pomocy producentom rolnym przy wypełnianiu wniosków nie miały żadnego obowiązku ani prawa bez zgody producentów rolnych przekazywać ich wniosków do ARiMR. Organ odwoławczy w tym zakresie dał wiarę zeznaniom pracowników organu gminy złożonym w dniu 20 lipca 2006r. jako spójnym

i logicznym. Pracownice przyznały, iż w dniu 14 kwietnia 2005r. pomagały M. S.

w wypełnieniu wniosku o dopłaty i oryginał tego wniosku został mu zwrócony. Pracownica E. S. zaprzeczyła jakoby udzielała małżonkom S. błędnej informacji, że kserokopia ich wniosku zostanie przekazana do biura powiatowego Agencji. Wersja wydarzeń przedstawiona przez M. i J. S. pozostaje w oczywistej sprzeczności z życiowym doświadczeniem i powszechnie obowiązującymi zasadami dotyczącymi składania podań do urzędów administracji w oryginale.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ dodatkowo wskazał art. 40 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L 345 z 20 listopada 2004r., str. 1 ze zm.).

W skardze do sądu administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów:

– art. 7, 8 i 9 Kpa poprzez naruszenie istotnego interesu skarżącego wobec wydania decyzji tylko w oparciu o oświadczenia pracowników Gminy zainteresowanych ukryciem swoich zaniedbań mimo, że w toku postępowania strona wskazywała na inne dowody m.in. ustalenia poczynione przez dziennikarza, w oparciu o rozmowy z rolnikami, którzy także składali wnioski o dopłaty na 2005r. w Gminie, która następnie przekazywała je właściwemu urzędowi,

– pominięcie przy wydaniu decyzji okoliczności, iż stosownie do art. 65 Kpa organ administracji samorządowej zobowiązany jest w przypadku przyjęcia wniosku do jego przekazania organowi właściwemu,

– art. 58 i nst. Kpa poprzez przyjęcie, iż terminy do złożenia wniosku o dopłaty mają charakter terminów materialno-prawnych.

Skarżący w dalszej części podnosi, iż termin przewidziany do składania wniosku

o dopłaty bezpośrednie nie posiada charakteru materialnego, gdyż w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 2004r. określone zostały przesłanki usprawiedliwionego opóźnienia w złożeniu wniosku. Skarżący podał, że zachował 10 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem od momentu powzięcia informacji, że jego wniosek przyjęty przez pracowników Gminy nie wpłynął do właściwego organu i wraz z tym wnioskiem złożył pismo o przywrócenie tego terminu. Podkreślił, że poza sporem pozostaje okoliczność, iż w 2004r. Gmina zorganizowała pomoc rolnikom w wypełnianiu wniosków pomocowych i przyjmowała te wnioski przekazując je następnie do ARiMR. Spór dotyczy natomiast ustalenia, czy i na ile Gmina w 2005r. przyjęła na siebie takie same obowiązki, i czy Gmina mogła być zwolniona od ich przekazywania w trybie art. 65 Kpa oraz czy rolnik mógł działać w zaufaniu do starannego i zgodnego z prawem działania organu administracji samorządowej. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że całą odpowiedzialność za zaistniałą sytuację ma ponieść skarżący, skoro oparto się w tym zakresie tylko na twierdzeniach pracowników Gminy. Zarzucił, iż w toku postępowania wskazywał na konkretnych rolników, którzy w tym samym czasie składali wnioski i ich wnioski składane w taki sam sposób były wożone przez pracownika Organizacji Doradztwa Rolniczego – J. D. do Agencji. Osoby te nie zostały jednak przesłuchane w tej sprawie. Poza tym pominięto okoliczność, iż rolnicy w czasie sporządzania i składania wniosków byli wpisywani w Gminie na imienną listę, na której składali podpis lecz lista ta nie została także załączona do akt sprawy. Te naruszenia świadczą, że organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły postępowania wnikliwie i bezstronnie naruszając tym jego interes oraz zasadę pouczania o prawach strony i możliwości składania wniosków o przesłuchanie tych rolników. Podał, że wniosek w gminie został wypełniony 14 kwietnia 2005r. czyli miesiąc przed upływem terminu i gdyby nie zaniechanie urzędniczek zostałyby dopełnione wszelkie formalności do otrzymania środków unijnych. Nielogicznych jest twierdzenie, iż będąc prawidłowo poinformowany przez pracownice Gminy przez miesiąc nie złożył wniosku do Agencji działając tym samym przeciwko swoim żywotnym interesom.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Ustosunkowując się do jej zarzutów wskazał m.in., że art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...) przewidujący szczególne skutki złożenia wniosku po terminie w postaci zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwoty płatności oraz odmowy przyznania płatności w przypadku opóźnienia wynoszącego ponad 25 dni nie niweczy materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku

o płatności bezpośrednie zwłaszcza, że z art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r.

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wynika, że termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności nie podlega przywróceniu. Powołany art. 40 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiający wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników przewiduje określone przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, za które nie można uznać przekonania rolnika, iż wnioski o płatności bezpośrednie na 2005r. były przyjmowane

w urzędzie gminy.

Odnośnie zarzutu dotyczącego przekazania przez Urząd Gminy wniosku skarżącego do Agencji w trybie art. 65 Kpa wyjaśniono, iż taki obowiązek istniałby gdyby strona złożyła wniosek w oryginale, a skoro nie złożono wniosku w oryginale to organ samorządowy nie był zobowiązany do jego przekazania w tym trybie.

Bezzasadny pozostaje w ocenie organu także zarzut dotyczący braku dowodu

z zeznań świadków innych rolników, których wnioski zostały złożone w Urzędzie Gminy

a następnie przekazywane do Agencji za pośrednictwem J. D., gdyż takie wnioski

o przesłuchanie świadków w toku postępowania wyjaśniającego nie były składana, a nawet gdyby je przeprowadzono to stanowiłyby dowód tylko prywatnej pomocy udzielanej ww. osobom przez pracownika ODR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi

w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwana dalej: ustawą ppsa.

Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy ppsa.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił skargę, albowiem podczas kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji publicznej stwierdził naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnieść bowiem należy, iż podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co wynika z dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zwanej dalej: Kpa. Naruszenie tych przepisów doprowadziło

w efekcie do rozstrzygnięcia naruszającego art. 80 Kpa z uwagi na dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny na obecnym etapie postępowania nie daje podstaw do stwierdzenia, czy organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego, na które powołuje się skarżący odnośnie możliwości zaliczenia sytuacji w jakiej się znalazł za nadzwyczajną okoliczność uzasadniającą rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2005r. pomimo, że formalnie wniosek

w tym zakresie wpłynął do właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa ze znacznym uchybieniem terminu do jego złożenia, a zatem możliwości zastosowania w tym przypadku art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2004 z 29 września 2003r. ustanawiającego szczegółowe zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) (...) (Dz.U. L. z 2003r. 270.1). W tej kwestii organy będą mogły się wypowiedzieć dopiero wówczas, jeśli

w sprawie w sposób nie budzący wątpliwości zostaną ustalone wszystkie istotne okoliczności faktyczne.

Zgodnie z art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Przepis ten określany w orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie zasadą praworządności wiąże konieczność przestrzegania prawa nie tylko przez organ administracji publicznej lecz nakazuje zapobiegać naruszeniom prawa przez strony i innych uczestników postępowania.

Sąd nie negując prawa organów orzekających o przyznawaniu producentom rolnym pomocy ze środków Unii Europejskiej do przeprowadzania postępowania w oparciu

o zapisy rozporządzeń unijnych w zakresie potwierdzającym spełnienie niezbędnych warunków, jak i terminów składania wniosków celem przyznania m.in. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych pragnie jedynie podkreślić, że takie uprawnienie nie oznacza jednak, że postępowanie wyjaśniające można przeprowadzić z pominięciem ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Nawet jeśli w sprawie miały zastosowanie przepisy szczególne regulujące kwestię postępowania w sprawie składanego wniosku o płatności bezpośrednie, to nie zwalnia to organów orzekających w sprawie z obowiązku stosowania wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z treści art. 1 pkt 1 kpa. wynika bowiem, że przepisy tego kodeksu stosuje się do postępowań przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnych. Nie można mieć wątpliwości, iż do spraw takich należy sprawa o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a wynika to z art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40, ze zm.)

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż wniosek M. S.

o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. wpłynął do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego w dniu 15 maja 2006r wraz

z obszernymi wyjaśnieniami dotyczącymi tak późnego złożenia tego wniosku oraz prośbą

o przywrócenie terminu do jego złożenia. Bezsporna pozostaje także okoliczność,

iż wniosek ten został wypełniony w dniu 14 kwietnia 2005r., co potwierdza data widniejąca na wniosku oraz zbieżne w tym punkcie wyjaśnienia skarżącego i pracowników Urzędu Gminy, którzy pomagali rolnikowi w jego wypełnieniu. Sporne pomiędzy organem i stroną skarżącą pozostają natomiast okoliczności dotyczące złożenia tego wniosku (jak podaje skarżący) w dacie jego wypełnienia w urzędzie gminy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organy orzekające w sprawie zgodnie uznały, iż skarżący wraz z małżonką udał się do Urzędu Gminy w celu uzyskania pomocy w wypełnieniu wniosku o dopłaty bezpośrednie, gdzie uzyskał informację, że taki wypełniony wniosek winien złożyć we właściwym biurze powiatowym ARiMR. Organy przyjęły, iż w sprawie właściwego trybu złożenia wniosku rolnik otrzymał niezbędną informację od pracownic tego urzędu gminy, które nie posiadały kompetencji do przyjmowania wniosków od rolników, bowiem ich zadanie ograniczało się jedynie do pomocy w wypełnieniu takiego wniosku. Organy takie ustalenia poczyniły w oparciu

o przesłaną rolnikowi wiosną 2005r. z Centali ARiMR informację dotyczącą procedury składania wniosków o dopłaty unijne oraz złożone w sprawie oświadczenia dwóch pracownic urzędu gminy, którym dano wiarę uznając je za spójne i logiczne, zaś odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom skarżącego i jego małżonki.

Jak wskazano wyżej organ odwoławczy swoje ustalenia oparł m.in. na znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy oświadczenia pracownic organu gminy ("[...]" akt adm.), które w ocenie pełnomocnika organu stanowią zeznania świadków – oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 29 maja 2007r.

Dowody te nie odpowiadają jednak wymogom formalnym dla takiego środka dowodowego, a które to wymogi winny być przestrzegane zwłaszcza, że dowodowi temu organ dał wiarę zaś innym pozostającym z nim w opozycji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej – oświadczenie J. S. i M. S. .("[...]" akt adm.).

W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, iż z czynności procesowej, jaką jest przesłuchanie świadka mającej istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy winien być sporządzony protokół, który po przesłuchaniu osoby powinien być odczytany i przedstawiony do podpisu tej osobie - art. 69 § 1 Kpa. Po myśli art. 68 § 1 Kpa protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Załączony do akt sprawy druk oświadczenia pracownic Urzędu Gminy z dnia 20 lipca 2006r. p. E. S. i J. B. nie odpowiada tym wymogom formalnym. Pełnomocnik organu podaje, iż przy przesłuchaniu ww. pracownic był obecny skarżący, który powołuje się na bliżej nie określoną konfrontację

z tymi pracownikami, jednakże z załączonego dokumentu nie wynika aby w trakcie tego przesłuchania pracownic był skarżący obecny oraz aby miał możliwość zadawania tym świadkom pytań, stosownie do art. 79 § 2 Kpa zgodnie z którym strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.

W tym stanie rzeczy zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe nastąpiło z naruszeniem art. 7, 8 i 9 Kpa. Organ administracji zgodnie z tymi ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a ponadto obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy te czuwają również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Już z przeprowadzonej czynności polegającej na przesłuchaniu świadków w tej sprawie wynika, ze nie zostały zachowane podstawowe gwarancje procesowe skarżącego, i późniejsze umożliwienie skarżącemu zapoznania się z tymi dowodami nie sanuje ich wadliwości, bowiem w momencie przeprowadzenia takiego dowodu strona nie mogła czynnie uczestniczyć w jego przebiegu i na bieżąco zadawać pytań świadkom, co mogłoby jednoznacznie usunąć niejasności w zakresie faktycznej roli tych pracowników

w wypełnianiu i składaniu wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Także pozostaje wskazać organom, iż w sposób niewłaściwy został przeprowadzony dowód z zaznać świadka J. S. - żony skarżącego, jak i samego skarżącego. Odnośnie małżonki skarżącego należało stosownie do art. 83 § 1 i § 2 Kpa pouczyć o przysługującym jej prawie do odmowy składania zeznań, jak również o prawie do odmowy odpowiedzi na konkretne pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić świadka oraz jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią szkodę majątkową lub spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. O prawie do odmowy odpowiedzi na konkretne pytania nie został pouczony także sam skarżący.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził także, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 77 § 1 Kpa, który zobowiązuje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przede wszystkim organy orzekające w tej sprawie poprzestały jedynie na oświadczeniach pracowników Urzędu Gminy, iż w 2005r. do ich kompetencji należała tylko pomoc w wypełnianiu wniosków o dopłaty zgłaszającym się rolnikom nie zaś przyjmowanie wniosków o dopłaty. Powyższa okoliczność nie została zweryfikowana u źródła tj. nie wystąpiono do Urzędu Gminy z zapytaniem o poinformowanie odnośnie zakresu uprawnień zatrudnionych tam pracownic w celu udzielania pomocy na rzecz rolników przy występowaniu przez nich

o pomoc unijną w 2005r. Nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości jaka była procedura postępowania tych pracownic w sytuacji zgłoszenia się określonego rolnika

w celu uzyskania pomocy przy wypełnieniu wniosku, jak również nie wyjaśniono w jakim celu i na jakiej podstawie pracownice te kserowały wnioski pomocowe oraz sporządzały imienną listę rolników, którzy następnie po wypełnieniu wniosku ją podpisywali. W sytuacji potwierdzenia wyżej wskazanych okoliczności, na które powołuje się skarżący, oraz ich adekwatności do postępowania z roku poprzedzającego, kiedy to w urzędach gminy można było złożyć taki wniosek pomocowy należy rozważyć, czy nie było uzasadnione przypuszczenie skarżącego, iż w roku bieżącym może liczyć na powtórzenie procedury przyjęcia jego wniosku bez konieczności udania się do biura powiatowego Agencji. Należy także bezwzględnie wyjaśnić okoliczność, poprzez przeprowadzenie środków dowodowych określonych w przepisach Kpa, czy w 2005r. zaistniały przypadki, gdy wnioski o przyznanie płatności były jednak składane w urzędzie gminy, skąd następnie ktoś przekazywał je do Agencji. Wbrew twierdzeniu organów orzekających w tej sprawie taka okoliczność mogłaby mieć wpływ na ustalenie, czy po stronie skarżącego rolnika zaistniała nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca przyznanie pomocy za 2005r. pomimo formalnego złożenia wniosku ze znacznym uchybieniem terminu do jego złożenia.

Wobec wskazanych wyżej niejasności stanowiących o tym, że postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a więc z naruszenie zasad postępowania administracyjnego mogącym mieć istotne znaczenie dla merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy przedwczesne jest wypowiadanie się w przedmiocie właściwej wykładni

i zastosowania przepisu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003.

W tym stanie sprawy organy orzekające winny uzupełnić postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez Sąd aby następnie po wyczerpującym zebraniu wszystkich dowodów w sprawie ponownie wypowiedzieć się merytorycznie, czy w zaistniałej po stronie M. S. sytuacji można doszukać się przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy w ramach jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej na 2005r.

Na marginesie jedynie należy podnieść, że w postępowaniu administracyjnym strona nie ma obowiązku dowodzenia swoich twierdzeń. Wydanie prawidłowej decyzji

w każdym przypadku powinno poprzedzić, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa, dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. To organy administracyjne zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W tym celu środkiem dowodowym mogą być nie tylko dokumenty, ale wszelkie środki dowodowe mogące przyczynić się dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym przesłuchanie świadków i przesłuchanie strony.

Nie można wykluczyć, że przeprowadzone ponownie postępowanie dowodowe nie pozwoli na załatwienie wniosku zgodnie z oczekiwaniami strony, ale decyzję w tym przedmiocie muszą poprzedzić wnikliwe ustalenia faktyczne.

W związku z powyższym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, konieczne będzie przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Zgodnie z art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.