Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 186/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 1 pkt 2, art. 130a ust. 10h, art. 130a ust. 10i
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 11, art. 12, art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. w P. kwotę [...]zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia R. P. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. uchyliło postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] i w tym zakresie orzekłow pkt 1 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2008r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez R. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] R. P. z siedzibą w S. Lesie ul. [...] za okres od [...] grudnia 2008r. do [...] sierpnia 2013r. w wysokości [...] zł brutto w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu (1703 dni x [...] zł). W pkt 1a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz wnioskodawcy.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] października 2013r. Starosta P. otrzymał wniosek R. P., prowadzącego parking strzeżony- wyznaczonego do usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi z terenu Powiatu P. w razie wystąpienia okoliczności opisanych w art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wniosek dotyczył przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu o nr rej. CB [...] Pojazd ten został usunięty z drogi w dniu [...] grudnia 2008r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie został odebrany przez właściciela. Pojazd ten zostały przejęty przez Powiat P. na podstawie orzeczenia sądu o przepadku i następnie przekazany do demontażu na podstawie opinii biegłego.

Starosta P. decyzją z dnia [...] listopada 2013r. odmówił przyznania wynagrodzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. Starosta P. ponownie odmówił przyznania wynagrodzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] marca 2015r. Starosta P., na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał postanowienie, w którym odmówił przyznania wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując jednocześnie szereg czynności, które Starosta P. winien podjąć w celu ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia i obciążenia kosztami właściwy organ.

Starosta P. postanowieniem z [...] grudnia 2015r. nr [...] na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2014r. poz. 1619 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011r.. nr 46, poz. 237) w związku z art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) orzekł na rzecz Pana R. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] R. P. z siedzibą w S. L. ul. [...]:

- w pkt 1 o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...].12.2008r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 1 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] grudnia 2008r. do [...] sierpnia 2013r. w wysokości [...] zł brutto w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu (1703 dni x [...] zł),

- w pkt 2 kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz wnioskodawcy.

Organ wskazał, iż zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-W..

R. P. zaskarżył ww. postanowienie Starosty [...] w części odmawiającej przyznanie skarżącemu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów w zakresie przekraczającym iloczyn dni przechowywania i kwotę [...]zł za dzień oraz za okres od dnia [...] sierpnia 2013r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu [...] nr rej. [...].

R. P. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na:

a] błędnym ustaleniu - daty, do której organ jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia za przechowanie pojazdów,

b) błędnym ustaleniu stawki dziennej za przechowanie pojazdów,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 124 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w sprawie,

b) art. 7 i 78 Kpa poprzez nieprzedstawienie dowodu z zeznań świadka M. Ł., mimo żądania zgłoszonego przez stronę i mimo tego, że nie zachodziły podstawy do zignorowania tego wniosku dowodowego,

c) art. 7 i 75 ust. 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez zignorowanie dowodów przedłożonych przez skarżącego i zgłoszonych przez niego, w szczególności poprzez zupełne pominięcie w analizie stanu faktycznego dokumentów zgłoszonych przez skarżącego,

d) art. 8 i 9 Kpa poprzez brak sprecyzowania zobowiązania strony, a w szczególności brak precyzyjnego sformułowania zarządzenia poprzez wyraźne wskazanie, złożenia jakich dokumentów domaga się organ,

e) art. 84 § 1 Kpa poprzez dokonanie ustaleń z zakresu wiadomości specjalnych bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego,

f) art. 81 Kpa poprzez przyjęcie, że ustalona przez organ stawka za przechowanie pojazdu została udowodniona, mimo nieprzeprowadzenia żadnego dowodu, prowadzącego do ustalenia tej stawki i umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia,

g) art. 124 § 2 Kpa i 107 § 1 i 3 Kpa w zw. z art. 126 Kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

h) art. 10 § 1 Kpa poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-W. wskazał, że nie może się zgodzić z twierdzeniem, że jest podmiotem obowiązanym do ponoszenia wydatków Skarbu Państwa w związku z likwidacją pojazdów dokonanych przez Starostę P. w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał ponadto, że został w sposób błędny zakwalifikowany jako strona prowadzonego postępowania w sprawie zwrotu powstałych kosztów usunięcia pojazdu. Swoje twierdzenie uzasadnił tym, że pojazd wskazany w zawiadomieniu Starosty [...] nie był przedmiotem postępowań likwidacyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - Winogrady oraz, że nie prowadził on postępowania w sprawie określenia zwrotu wydatków należnych dozorcy pojazdów w trybie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 10 § 1 Kpa poprzez brak zawiadomienia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz nie wyznaczenie jej terminu do wniesienia ewentualnych uwag. Ponadto wskazał na treść § 1 pkt. 2 Zarządzenia Nr 15 Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015r. w sprawie organizacji urzędów i izb skarbowych oraz nadania im statutów (Dz.Urz. MF z dnia 6 marca 2015r.), zgodnie z którym dysponentem środków finansowych jest Dyrektor Izby Skarbowej w P.. Tym samym w ocenie skarżącego jest to organ mogący mieć interes prawny w zasadności i sposobie dysponowania środkami publicznymi na zaspokojenie naliczanych kosztów usunięcia i parkowania pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa.

Skarżący wskazał, iż w jego ocenie organem właściwym w przedmiocie pokrycia należnych przedsiębiorcy kosztów jest Wojewoda W..

Pismem z dnia [...] lipca 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Starosty [...] o uzupełnienie materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu poprzez dostarczenie do siedziby Kolegium specyfikacji istotnych warunków zamówień publicznych Starosty [...] sprzed 2013r. (2007-2013r.) na świadczenie usług polegających na holowaniu i przechowywaniu pojazdów z terenu Powiatu P..

Pismem z dnia [...] lipca 2016r. oraz z dnia [...] września 2016r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta Miasta P. o dostarczenie do siedziby Kolegium specyfikacji istotnych warunków zamówień publicznych Prezydenta Miasta P. sprzed 2013r. (2007-2013r.) na świadczenie usług polegających na holowaniu i przechowywaniu pojazdów z terenu Powiatu P..

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło zarządzić przeprowadzenie dowodu z oględzin parkingu prowadzonego przez R. P., na którym przechowywane są pojazdy usunięte z terenu Powiatu P..

W dniu [...] listopada 2016r. Kolegium przeprowadziło oględziny przedmiotowego parkingu. Z czynności tej został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż przyjęta przez Starostę P. stawka [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym w ocenie Kolegium jest drastycznie zaniżona i w tym zakresie należało uznać podniesiony przez pełnomocnika Wnioskodawcy zarzut za zasadny. Teza taka znajduje potwierdzenie zarówno w zgromadzonym materiale dowodowym jak i w doświadczeniu życiowym. Na terenie Miasta P. obowiązują płatne strefy parkowania wprowadzone uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2013r. W podstrefie czerwonej obowiązuje opłata [...] zł za pierwszą godzinę parkowania. Również na parkingach strzeżonych zlokalizowanych na terenie Miasta P. obowiązuje podobna stawka za godzinę parkowania. Starosta P. przyjął stawkę [...] zł za dzień parkowania wskazując, że ustalił ją w oparciu o metodę porównawczą, uwzględniając stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych w 2015r. na obszarze powiatu przyległego do Powiatu P.. Jednakże organ I instancji w ogóle nie wskazał na terenie jakiego powiatu oraz na jakich parkingach strzeżonych obowiązują stawki pozwalające na przyjęcie stawki [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym. W ocenie Kolegium w niniejszym składzie poczynione ustalenie stawki za parkowanie jest nieprawidłowe i nie znajduje poparcia w zgromadzonych aktach sprawy.

Organ zwrócił uwagę, iż skarżący przedłożył jako dowód w sprawie prywatną opinię datowaną na sierpień 2015r. sporządzoną przez biegłego sądowego w dziedzinie konstrukcji, technologii, wyceny maszyn, urządzeń technicznych mgr inż. W. B. w przedmiocie oszacowania ceny za parkowanie samochodów na parkingu depozytowym należących do [...] R. P., ul. [...], [...]. W treści tej opinii wskazano, że została ona sporządzona celem ustalenia ceny jednostkowej (dla jednego pojazdu na dobę oferowanych usług parkowania pojazdów na parkingu depozytowym należącym do firmy [...] R. P. ul. [...], [...]. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy biegły doszedł do wniosku, że koszt jednego stanowiska parkingowego w ciągu jednej doby na parkingu depozytowym wynosi [...] zł. Biegły wskazał, że wartość ta zapewnia prosty zwrot poniesionych wydatków wynikających z prowadzonej działalności w zakresie świadczenia usług parkingowych.

Zdaniem Kolegium sporządzona opinia jest pełna, jasna, rzeczowa, rzetelna i przekonująca, jest logiczna, wewnętrznie spójna a jej wnioski uzasadnione dlaczego może stanowić dowód w postępowaniu.

W toku prowadzonego postępowania przed Kolegium żadna z jego stron nie podważała przedłożonej przez stronę opinii prywatnej sporządzonej przez biegłego sądowego. Z tego też względu Kolegium dopuściło ten dowód.

Przechodząc do zarzutów podniesionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. organ wskazał, że Starosta P. prowadząc przedmiotowe postępowanie kierując się zaleceniami Kolegium rozróżnił, które pojazdy objęte wnioskiem R. P. zostały usunięte w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, gdy organem właściwym był Naczelnik Urzędu Skarbowego, a które gdy organem właściwym był już Starosta P.. W zależności od poczynionych ustaleń Starosta P. rozdzielił koszty powstałe pomiędzy siebie a Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nie można bowiem pominąć faktu, iż przed nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym jaka dokonała się ustawą z dnia [...] lipca 2010r. przyjmowano, iż organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowaniem pojazdów był Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako podmiot działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa i to właśnie ten organ winien dokonać zwrotu poniesionych przez dozorcę kosztów, które powstały w dacie kiedy to właśnie ten organ był właściwy.

W ocenie Kolegium Powiat P. jako jednostka samorządu terytorialnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w tym zwłaszcza finansowych, wynikających z niedokonania przez inne organy administracji państwowej, czynności przewidzianych prawem.

Kolegium wskazało, iż organem zobowiązanym do poniesienia przedmiotowych kosztów jest Naczelnik Urzędu Skarbowego jako reprezentant Skarbu Państwa, gdyż w myśl art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r. Nr 152, poz. 1018) nowelizującej Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010r., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W dacie wydania dyspozycji do usunięcia części pojazdów objętych wnioskiem R. P. Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem egzekucyjnym i reprezentował Skarb Państwa na gruncie procedury z art. 130a Prawa o ruchu drogowym.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego P. W. zarzucając mu:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010r., Nr 152, poz. 1018) w związku z art. 156 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-W., podczas gdy w ocenie strony skarżącej podmiotem tym winien być Wojewoda, co skutkowało wydaniem postanowienia w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w przedmiotowej sprawie;

2) naruszenie prawa procesowego i materialnego art. 77 § 1 i 3, art. 80 i 84 Kpa w związku z art. 136 i 138 § 2 Kpa poprzez nie podanie przez organ II instancji argumentacji odnośnie nieskorzystania z wiedzy specjalistycznej biegłego i co za tym idzie nie uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy pomimo uznania przez SKO, iż w sprawie wymagane są wiadomości specjalne oraz oparcia się wyłącznie przez organ II instancji w swoim postanowieniu na prywatnej opinii złożonej przez stronę postępowania;

3) rażące naruszenie prawa procesowego art. 28 Kpa tj. brak rozstrzygnięcia przez organ II instancji ewentualnej właściwości podmiotowej w spornej sprawie pomimo pośredniego, a właściwie faktycznego uznania takowej właściwości i wystosowania do Wojewody P. w dniu [...] stycznia 2016r. zapytania czy uznaje się za stronę i przystąpi w takowym charakterze (pismo w aktach sprawy) do postępowania toczącego przez tym organem oraz pozostawienie takowego rozstrzygnięcia do uznania wojewodzie;

4) naruszenie prawa procesowego art. 15 Kpa w związku z art. 136 i 138 § 2 Kpa poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji w zbyt szerokim zakresie (przeprowadzenie dowodu co do wysokości wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków dozoru i usunięcia pojazdu) co bezpośrednio skutkowało na treść postanowienia kształtującego prawa i obowiązki Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. bez możliwości pełnego i wyczerpującego ustosunkowania się strony do takiego dowodu;

5) naruszenie prawa procesowego art. 136 i 138 § 2 Kpa poprzez nie podjęcie przez organ II instancji rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji w sytuacji przeprowadzenia w znacznym zakresie postępowania dowodowego tj. przeprowadzenia przez ten organ kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z prywatnej opinii warunkującej w całości przedmiot i zakres dalszego postępowania, wyciągnięcia z analizy ww. dowodu zupełnie innych wniosków dowodowych niż organ I instancji - bez wskazania w uzasadnieniu przyczyn niezastosowania art. 136 Kpa;

6) naruszenie prawa materialnego i procesowego art. 7 i 77 § 1 Kpa w związku z art. 130a ust. 10, 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz.599 ze zm.) w związku z § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) poprzez bezkrytyczne przyjęcie tez z prywatnej opinii ze stycznia 2007r. i zaniechania ustalenia faktycznego czasookresu przechowywania pojazdów na parkingu, a w szczególności daty wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (w tym zaniechanie zastosowania przez ten organ porównania reprezentatywnego kosztów i stawek opłat za przechowywanie pojazdów w porównywalnej lokalizacji) co spowodowało zaniechaniem ustalenia przez organy I i II instancji w oparciu o te dane rzeczywistych kosztów, które mogą stanowić podstawę do ustalenia wynagrodzenia na rzecz R. P. i obciążenia nimi właściwego miejscowo i rzeczowo organu administracji; takie działanie organów orzekających spowodowało, że ww. przypisały i co za tym idzie obciążyły w sposób nieuprawniony kosztami przechowywania pojazdów skarżącego za cały okres przechowywania pojazdu/pojazdów wbrew zapisom art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, który mówi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

7) naruszenie prawa procesowego art. 107 § 1 Kpa poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowień w zakresie obciążenia Skarbu Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-W. wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów;

8) niewykonalność zaskarżonych postanowień w sensie utraty w sprawach organizacyjno-fmansowych z dniem [...] kwietnia 2015r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P.-W. przymiotu jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania tego rodzaju, w tym stanie rzeczy naruszenie art. 5 ust. 7b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych który stanowi, że w sprawach organizacyjno-finansowych, w tym z zakresu prawa pracy, izba skarbowa wraz z podległymi urzędami skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby skarbowej - w tym sensie zwrócenie postanowienia do niewłaściwej strony postępowania oraz błędne oznaczenie podmiotu zobowiązanego do jego wykonania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 186/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 r. uczestnik postępowania R. P. wniósł o jej oddalenie wskazują, iż zarzuty skargi są niezasadne, ponieważ nie ulega wątpliwości, ze podmiotem odpowiedzialnym był Skarb Państwa. Uczestnik wskazał, iż wobec prawidłowego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za zapłatę kosztów niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 28 Kpa.

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, a pełnomocnik uczestnika postępowania podtrzymał wnioski i wywody zawarte w piśmie procesowym z kwietnia 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawna zapadłej w niniejszej sprawie decyzji stanowił m.in. art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od wielu już lat obowiązuje w Prawie o ruchu drogowym zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to zwłaszcza przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Wedle obecnego brzmienia odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i, które wskazują zakres owej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed przystąpieniem do szczegółowych rozważań Sąd pragnie wskazać na okoliczność wielokrotnego nowelizowania art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, który reguluje zagadnienia związane z usuwaniem pojazdu z drogi na koszt właściciela.

Zauważyć bowiem trzeba, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem tegoż przepisu, dodanego do ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2002r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1444 z 2001r.) w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 art. 130a pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę (art. 130a ust. 5), usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, wysokość opłat ustala rada powiatu (art. 130a ust. 6), zaś wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6 (art. 130a ust. 7). Jednocześnie w art. 130a ust. 10 prawodawca ustalił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Następnie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005r. (Dz.U. Nr 109, poz. 925 z 2005r.) art. 130a ust. 5 i ust. 6 zdanie pierwsze zostały uznane za niezgodne z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis utracić miał moc z dniem 30 czerwca 2006r.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia przez Trybunał sprzeczności powyższej regulacji z Konstytucją RP było naruszenie przez nią zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej, ze względu na to, iż brak w ustawie jakichkolwiek przesłanek materialnoprawnych, które determinowałyby treść decyzji rozstrzygnięć podejmowanych przez starostę zarówno co do wyznaczenia podmiotu gospodarczego, który z wyłączeniem innych uczestników tej sfery rynku usług byłby uprawniony do usuwania pojazdów z drogi w sytuacjach opisanych w art. 130a ust. 1 i 2 prawa o ruchu drogowym, jak i podmiotu prowadzącego parking strzeżony, na którym następnie umieszczany byłby usunięty pojazd.

Stąd też Trybunał skonstatował, że regulacja (także ta, zawarta w ustawie), która ustanawia ograniczenie w korzystaniu z wolności działalności gospodarczej nie może poprzestawać na określeniu tylko formalnych elementów tego ograniczenia. Samo więc przyznanie staroście kompetencji do podejmowania działań o charakterze reglamentacyjnym, bez jednoczesnego doprecyzowania merytorycznych przesłanek jej realizacji nie może być uznane za spełniające konstytucyjny wymóg ustawowej podstawy ograniczenia. Brak bowiem materialnych przesłanek wykonywania przez starostę kompetencji określonych w art. 130a ust. 5 i 6 zd. 1 prawa o ruchu drogowym skutkuje niemożnością precyzyjnego określenia charakteru, jak i treści wprowadzanego ograniczenia

Niezależnie od powyższego w uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał wskazał, że inną okolicznością budzącą wątpliwości z punktu widzenia art. 2 Konstytucji jest niejasność co do charakteru prawnego stosunków pomiędzy starostą a podmiotem wyznaczonym do wykonywania czynności określonych w art. 130a ust. 5 i 6 ustawy oraz między właścicielem pojazdu a tym podmiotem. Taka sytuacja ułatwia "manipulowanie statusem", co oznacza możliwość rozmaitej kwalifikacji prawnej tych stosunków i przypisanie im diametralnie odmiennych reżimów prawnych.

W związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego doszło z dniem 19 października 2006r. do wprowadzonej ustawą z dnia 22 września 2006r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 190, poz. 1400) nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r. (Dz. U. Nr 100, poz. 649 z 2008r.) art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, został uznany za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis we wskazanym zakresie utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r.

Do kolejnej znaczącej nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym doszło ustawą z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 z 2010 r.).

Ustawa ta dokonała szeregu zmian w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, które jednakże weszły w życie w różnych terminach.

W szczególności z dniem 4 września 2010r. weszła w życie zmiana art. 130a ust. 10 ustawy Prawo drogowe, zgodnie z którą starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Nadto w tej samej dacie weszły w życie dodane do art. 130a ust. 10a do 10l, stanowiące między innymi, że jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (ust. 10g) oraz, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (ust.10h).

Natomiast z dniem z dniem 21 sierpnia 2011r. ustawa nowelizacyjna z dnia 22 lipca 2010r. między innymi uchyliła art. 130a ust. 5a, 5b, 5d i 5e upoważniające starostę do władczego wyznaczania jednostki organizacyjnej upoważnionej do usuwania pojazdów z drogi oraz prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym pojazdy te są przechowywane i ustalające kryteria jakimi winien się przy tym wyznaczaniu Starosta kierować, wprowadzając w to miejsce art. 130a ust. 5f ustawy prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu, zaś starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż, powierzenie wykonywania tego rodzaju zadań zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych oznacza konieczność przeprowadzenia odpowiedniej, przewidzianej tymi przepisami procedury zmierzającej do wyłonienia podmiotu zewnętrznego, który będzie je realizował, a następnie zawarcie z nim umowy cywilnej.

Powyższe wynika wprost z regulacji zawartych w ustawie z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010r., nr 113, poz. 759. ze zm.), gdzie na zamawiającego nałożono obowiązek przygotowania i przeprowadzenia odpowiadającego wymogom ustawy postępowania o udzielenie zamówienia, a jako jedyna formę udzielenia zamówienia przewidziano zawarcie umowy, przy czym w art. 139 ust. 1 tej ustawy wprost wskazano, że do umów w sprawach zamówień publicznych, zwanych dalej "umowami", stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Z tą samą datą, to jest z dniem 21 sierpnia 2011r. weszła także w życie zmiana art. 130a ust. 6, który stanowił dotąd, że wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, ustala rada powiatu, zaś po nowelizacji wskazywał, że rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Nową regulację uzupełniały zapisy zawarte w dodanych ust. 6a do 6e, ustanawiające maksymalną dopuszczalną wysokość opłat oraz zasady ich waloryzacji oraz wskazanie, że opłaty te stanowią dochód własny powiatu (ust. 6e).

W świetle przytoczonych wyżej regulacji oraz ich zmian w czasie dokonać należy oceny charakteru stosunków prawnych, które powstają w następstwie usunięcia pojazdu z drogi w trybie przewidzianym w art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i umieszczenia go na parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i oparkowanie, względnie usunięcia go z parkingu w przypadku orzeczenia przepadku nieodebrane pojazdu na rzecz właściwego powiatu.

Zauważyć bowiem należy, iż w następstwie powyższego usunięcia pojazdu z drogi dochodzi każdorazowo do powstania stosunku pomiędzy podmiotem faktycznie usuwający pojazdy z drogi i prowadzący parking strzeżony, a organem administracji, do zadań którego należy realizacja tych zadań.

Do relacji tej nie znajdą jakiegokolwiek zastosowania regulacje dotyczące ustalenia opłat obciążających właściciela pojazdu o jakich mowa w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, co obejmuje zarówno decyzyjny tryb ustalania tych opłat, jak i wysokości opłat ustalanych przez radę powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015r., sygn. akt I OPS 4/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014r., sygn. I OSK 3079/12).

W tym miejscu warto wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011r. Nr 1, poz. 4) stanął na stanowisku, że: "jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 50, poz. 449)".

W uchwale I OPS 1/10 zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym.

Warto w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2002r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacjach określonych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym, ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Przechodząc do obecnego stanu prawnego zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010r. znacząco zmieniono art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008r., P 4/06. Niejako przy okazji skorygowano jednak w dużej mierze procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym także regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym starosta został obowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Mając na względzie powyższe można oczywiście postawić pytanie, czy nadal aktualna pozostaje uchwała I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym? Pytanie to jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku P 4/06 (12 miesięcy od ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do pojazdów usuniętych z dróg. Wątpliwość wynika z tego, że na skutek tych zdarzeń (wyroku Trybunału i zmiany ustawy) nie można już twierdzić, że pojazdy porzucone nie stają się własnością Skarbu Państwa (a to przecież – jak wskazano – uzasadniało stosowanie przepisów egzekucyjnych).

Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że uchwała I OPS 1/10 rzeczywiście straciła obecnie na aktualności o tyle, że w świetle obowiązujące treści Prawa o ruchu drogowym powiat obejmuje własność porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002r. rozciągające stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do takich tylko sytuacji się odnosiło.

Nie może jednak ujść uwadze, że konkluzja zawarta w uchwale I OPS 1/10 została przez ustawodawcę obecnie świadomie "przekuta" w obowiązujące przepisy prawa. Otóż ustawą zmieniającą z dnia 22 lipca 2010r. skorygowano art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (delegacja ustawowa) wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.), w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w tym art. 102 § 2) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Bardzo istotne jest też to, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002r., a co za tym idzie prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za "organ egzekucyjny" właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a Prawa o ruchu drogowym w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r., a organem właściwym ("organem egzekucyjnym’) jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia).

Ustaliwszy, że art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podstawą rozstrzygnięcia o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "Organ egzekucyjny (a więc obecnie jednoznacznie starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011r.) przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten odczytywać należy wespół z ogólnym przepisem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 64b § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że ‘wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania [...] ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny" (art. 64b § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), które wtórnie obciążają zobowiązanego.

Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Nie może natomiast orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd przyznaje rację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, że nie powinien on zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w zaskarżonym postanowieniu.

Nie znajduje także umocowania prawnego generalna teza, która zdaje się wynikać z uzasadnienia postanowienia Kolegium, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego niegdyś kwalifikowany był jako "organ egzekucyjny" w rozumieniu przepisów rozciągających stosowanie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nadal powinien być podmiotem zobowiązanym. Nie może ujść z pola widzenia, że prawo określało tylko i wyłącznie właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do orzekania w sprawach rozliczeń z przedsiębiorcami usuwającymi, a właściwość ta nie wynikała z samego faktu przejścia własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, ale była określona konkretnym przepisem prawa (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r.), który obecnie uległ zmianie (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.).

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie podziela argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie w jakim ten wskazuje na konieczność obciążenia kosztami usunięcia i dozoru pojazdów Wojewody. Jak wskazano wyżej – z perspektywy art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. jest starosta.

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego – art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z nim "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Innymi słowy Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do 4 września 2010 r.

Art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające.

Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji zwrócić należy uwagę na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się, ale trwa nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 ustawy reguluję skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które generowane były w czasie obowiązywania dawnych regulacji, ale od 11 czerwca 2009r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu") zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot wypłaconych przedsiębiorcom za okres przechowywania pojazdów przed 4 września 2010 r.

Podobnie rolę art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010r. zdaje się postrzegać również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015r., I OPS 4/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W jej uzasadnieniu wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w tym składzie wskazuje, że tożsame stanowisko z wyrażonym w niniejszym wyroku zawarte zostało już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016r., III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami Prawa o ruchu drogowym po dniu 11 czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". Sąd stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Wyjaśnił, że "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2015r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz.U. z 2016r., poz. 154 – uprzednio Dz.U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego".

W konkluzji wyroku III SA/Po 1261/15 stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Warto w tym miejscu wskazać, iż do usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...], doszło w dniu [...] grudnia 2008 r., a następnie pojazd ten był przechowywany do dnia [...] sierpnia 2013r.

Z powyższych względów należy podkreślić, iż wprowadzenie przez ustawodawcę z dniem 21 sierpnia 2011r. zmiany polegającej na rezygnacji z wyznaczania przez starostę podmiotu upoważnionego do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego i zastąpienie władczej formy wyłaniania wykonawcy tych czynności powierzeniem ich wykonywania zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych zasadniczo zmieniło jednakże charakter stosunku prawnego łączącego organ reprezentujący powiat i podmiot, któremu powierzono usuwanie pojazdów i prowadzenie parkingi strzeżonego dla pojazdów usuniętych.

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych nakłada na zamawiającego obowiązek przygotowania i przeprowadzenia odpowiadającego wymogom ustawy postępowania o udzielenie zamówienia i przewiduje sądową kontrolę prawidłowości przeprowadzenia tegoż postępowania przeprowadzaną przez sąd powszechny, a jako jedyną formę udzielenia zamówienia przewiduje zawarcie umowy, przy czym w art. 139 ust. 1 tej ustawy wprost wskazano, że do umów w sprawach zamówień publicznych, zwanych dalej "umowami", stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Zatem skoro ustawodawca przewidział od dnia 21 sierpnia 2011r. w art. 130a ust. 5f ustawy Prawo o ruchu drogowym powierzanie usuwania pojazdów oraz prowadzenia parkingów strzeżonych dla pojazdów usuniętych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, to uznać należy, iż w sytuacji gdy doszło do powierzenia wykonywania tych czynności w tym trybie, to jest do wyłonienia przez starostę oferty na wykonywanie tych czynności i zawarcia umowy z oferentem, to brak jest podstaw dla ustalania wysokości wynagrodzenia dozorcy w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 z 2011r. ze zm.), a podmiotem właściwym do rozpoznawania sporów wynikłych pomiędzy reprezentowanym przez starostę powiatem, a podmiotem, któremu powierzono wykonywanie tych zadań w trybie przepisów o zamówieniach publicznych jest sąd powszechny.

W zależności od wyników powyższych ustaleń organ powinien ocenić w jakim zakresie w sprawie znajdą zastosowanie na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące należnego dozorcy zwrotu kwot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór oraz czy, a jeśli tak to kiedy istniejący pomiędzy starostą, a skarżącym stosunek administracyjnoprawny wynikający z aktu wyznaczenia go do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu dla pojazdów usuniętych przekształcił się w stosunek cywilnoprawny wynikający z zawarcia w trybie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych umowy mocą, której powierzono mu wykonywanie tych zadań powiatu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa i art. 135 Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1800) zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz [...] zł tytułem uiszczonego wpisu.