Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1898/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7a, 75  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151 i  art. 145  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi T. C., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 j.t.), zwanej dalej jako "Kpa", po rozpatrzeniu odwołań C. O. oraz T. C., A. K., T. K., E. K., T. K., A. F., B. S., D. M. i M. S., od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., którą odmówiono E. K., A. K., T. K., T. C., T. K., A. F., B. S., D. M., M. S., C. O. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...], ozn. hipotecznie "[...]" dz. [...] o łącznej powierzchni [...] m2, ni" [...] o pow. [...] m2, nr [...] - cz. o pow. [...] m2 z obrębu [...], uregulowanych odpowiednio w księgach wieczystych nr [...],[...] - cz, nr [...] - cz.,, dalej zwanej "nieruchomością", utrzymało ją w mocy.

Powyższe było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i ocen prawnych organu.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], oznaczona nr hip. "[...]"', dz. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279), zwanego dalej "dekretem". Z dniem 21 listopada 1945r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 cyt. dekretu przeszedł na własność gminy [...], a od 1950 roku - z chwilą likwidacji gmin - na własność Skarbu Państwa.

Następnie powyższy grunt stał się własnością Dzielnicy - Gminy [...], a następnie Gminy [...]. Kolejno - zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361 - z późn. zm.) - grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Miasta [...].

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, dotychczasowi właściciele gruntu, prawni następcy właścicieli będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina zobowiązana była do uwzględnienia zgłoszonych wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów dało się pogodzić z ich przeznaczeniem według planu zabudowania.

Objęcie niniejszego gruntu przez gminę [...] nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20/48 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], zatem termin do złożenia wniosku, o którym mowa w cyt. wyżej art. 7 ust. 1 dekretu, upływał w dniu 16 lutego 1949 r.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...] Wydziału Hipotecznego z dnia [...] września 1946 r., Nr [...], poprzednimi właścicielami nieruchomości oznaczonej hipotecznie "[...]" dz. [...] o pow. [...] m2 byli J. i M. małżonkowie K..

J. K. zmarł w dniu [...] grudnia 1968 r., zaś jego spadkobiercami zostali żona: M. K. oraz dzieci: E. K., R. K., J. K., I. O. i B. S.. M. K. z zmarła [...] lipca 1980r., a spadek po niej nabyli: E. K., R. K., J. K., I. O. i B. S. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] [...] NS [...]). Mimo rozbieżności co do imienia M. K. (w postanowieniu spadkowym i dokumentach ksiąg wieczystych) organ uznał w świetle treści kopi aktu notarialnego, sporządzonego w dniu [...] sierpnia 1932 r., w W. przez notariusza C. Z., iż są to tożsame osoby.

J. K. zmarł w dniu [...] maja 1982 r. a prawa do spadku nabyli żona A. K. oraz dzieci: T. K. i T. C. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] sierpnia 1983 r.). I. O. zmarła w dniu [...] kwietnia 2013 r., zaś spadkobiercą po niej został, na podstawie testamentu, C. O., (akt poświadczenia dziedziczenia, sporządzonego w dniu [...] maja 2013 r. repertorium [...] nr [...]). Zmarła również B. S. a spadek po niej nabyli mąż: B. S. oraz dzieci: D. M. i M. S. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...] Ns [...]). Z kolei spadek po R. K. zmarłym [...] września 2001 r. nabyli żona: T. K. oraz córka A. (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] z dnia [...] mara 2011 r., sygn. akt [...] Ns [...]).

W związku z tym następcami prawnymi dawnych właścicieli przedmiotowego grantu nieruchomości są obecnie, jak prawidłowo stwierdził Prezydent [...]: E. K., A. K., T. K., T. C., T. K., A. F., B. S., D. M., M. S. oraz C. O..

[...] maja 2008r. do Prezydenta [...] wpłynął wniosek T. C., o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (D.U. 2018, poz. 2204), dalej "ugn".

Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., l.dz. [...], odmówił E. K., A. K., T. K., T. C., T. K., A. F., B. S., D. M., M. S., C. O. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntu. Od decyzji tej, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołania wnieśli C. O. oraz T. C., Pani A. K., P. K., Pana E. K., T. K., A. F., B. S., D. M. i M. S..

Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji wskazał na przepisy art. 7 ust. 1 art. 7 ust. 1 oraz 1 dekretu. Z mocy dekretu grunty warszawskie przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy prawa. Byli właściciele mieli natomiast uprawnienie do złożenia wniosku o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (obecnie użytkowania wieczystego). Stanowił o tym art. 7 dekretu. Zgodnie z nim, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina powinna uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. W razie niezgłoszenia wniosku, przewidzianego w ust 1 lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana jest uiścić odszkodowanie – zgodnie z art. 9.

Aby uzyskać to prawo, należało dopełnić wskazanego w art. 7 warunku - w terminie sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntu przez gminę należało złożyć opłacony wniosek wraz z wypisem z księgi wieczystej.

Objęcie w posiadanie gruntu położonego w W. przy ul. [...] róg ul. [...] przez gminę [...] w trybie dekretu nastąpiło z dniem 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20/48 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Zatem termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu upływał w dniu 16 lutego 1949 r.

Prezydent [...] w wyniku analizy akt przedmiotowej sprawy stwierdził, iż wniosek w trybie art. 7 dekretu nie został złożony, poszukiwania w archiwum nie odniosły pożądanego skutku. Wniosku nie przedstawiły również strony postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Fakt nie złożenia wniosku dekretowego znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...], znajdującym się w aktach sprawy.

W sytuacji niezłożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) w terminie określonym w dekrecie przyznanie dawnym właścicielom nieruchomości [...], bądź ich następcom prawnym tego prawa nie jest możliwe. Wskazany w dekrecie sześciomiesięczny termin jest terminem prawa materialnego i z jego upływem wygasało uprawnienie do uzyskania w tym trybie prawa własności czasowej.

Jeżeliby natomiast uznać, co też uczynił organ pierwszej instancji, iż wnioskiem w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu jest pismo T. C. z dnia [...] maja 2008 r. (pomimo iż Strona wskazała w nim wyraźnie na art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami), organ stwierdził, że wniosek ten został złożony po upływie ustawowego terminu. Jakkolwiek T. C. nie składała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, ewentualne nawet przywrócenie tego terminu, który jest przecież terminem materialno - prawnym, nie mogłoby mieć miejsca, co w sposób wyczerpujący wykazał Prezydent [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, cytując poszczególne wyroku sądów administracyjnych.

Możliwość oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste dopuszczał art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127 z 1991 r. - z późn. zm.), który przewidywał, że złożenie stosownego wniosku winno mieć miejsce do dnia 31 grudnia 1988 r. W aktach sprawy znajduje się kopia pisma T. C., oznaczone datą 12 grudnia 1989 r., złożonego w siedzibie Urzędu Dzielnicowego [...] w dniu [...] grudnia 1989 r. Wniosek ten został złożony po terminie określonym w cyt. przepisie, o czym T. C. została uprzednio powiadomiona pismem Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1991 r., l.dz. [...].

Prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nie może zostać przyznane także na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121). Przepis ustępu 1 tego artykułu stanowi, iż poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona nieruchomość stanowiąca ich dawną własność. Jak ustalono wyżej, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego został złożony przez jednego z następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] grudnia 1989 r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Za wniosek spełniający wymogi określone w tym przepisie nie można uznać pisma T. C. z dnia [...] maja 2008 r. W wyniku analizy całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie odnaleziono innego wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, złożonego w terminie określonym przez zaprezentowane wyżej ustawy z 1985 r. i z 1997 r. Na istnienie konkretnych wniosków spełniających ustawowe wymogi nie wskazali również odwołujący się.

Oznacza to, że nie zostały spełnione również przesłanki określone w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli T. C., A. K., T. K., E. K., A. F., B. Ś., T. K., D. M. i M. S. – dalej "skarżący".

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 7b, 75 § 1 i 2 K.p.a. poprzez brak ustalenia i rozważenia jakie działania prawne i faktyczne skarżących i ich poprzedników prawnych były podejmowane przed 31 grudnia 1988 r. w celu wyrażenia wobec organów publicznych zamiaru odzyskania wywłaszczonej nieruchomości i czy takie oświadczenia mogły być rozumiane jako oświadczenia woli stron objętej normą art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wniesiono o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.

W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił dokonując subsumcji pod właściwe normy prawa materialnego.

Z akt sprawy wynika że organy obu instancji zapoznały się z całym dostępnym materiałem dowodowym. W celu zebrania tego materiału organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] uzyskując informację, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących tej nieruchomości (wniosku dekretowego). Wniosek taki nie został także wykazany w rejestrze wniosków dekretowych Wojewody ani sami skarżący takiego wniosku nie przedstawili. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że wniosek dekretowy nie został złożony i w związku z tym przyznanie tego prawa obecnym spadkobiercom właścicieli przeddekretowych nie może nastąpić. Organ dokonał także analizy wniosku pod kątem regulacji prawnych które pojawiły się w latach późniejszych tj. art. 89 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i doszedł do niewadliwych wniosków o braku podstaw do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców właściciela przeddekretowego. Przepisy te przewidywały terminy do jakich może zostać złożony wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. I tak art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. określał ten termin na 31 grudnia 1988 r. a art. 241 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na 31 grudnia 1988 r. Oba te terminy były terminami prawa materialnego a więc ich upływ skutkował wygaśnięciem roszczenia.

Wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został złożony [...] grudnia 1989 r. a więc z uchybieniem wszelkich ww terminów. Tym bardziej za prawidłowo złożony wniosek nie może zostać potraktowany wniosek T. C. z [...] maja 2008 r. (wpływ do urzędu 19 maja 2008 r.).

W skardze skarżący zarzucają organowi zaniechanie w zakresie prawidłowego zebrania materiału dowodowego tj. brak ustalenia jakie działania podejmowali skarżący przed upływem ww terminów prawa materialnego. Jednocześnie skarżący nie wskazują aby w ogóle podejmowali jakiekolwiek inne niż powołane przez organ czynności przed organami administracji.

Wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek podejmowania wszelkiego rodzaju czynności które pozwolą na dokładne ustalenie stanu faktycznego. Nie można tej zasady rozumieć w ten sposób, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów w nieskończoność. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji obowiązku ustalenia stanu faktycznego i poszukiwania dowodów w szczególności w sytuacji w której nieudowodnienie określonej czynności może prowadzić do negatywnych skutków dla strony (po. wyrok: WSA: we Wrocławiu IV SA/WA 13/19, Lex 2648315, w Poznaniu IV SA/Po 1163/18, Lex 2628199). Jeżeli sama zainteresowana strona nie powołuje jakichkolwiek dowodów, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego trudno wymagać aby organ tych dowodów poszukiwał.

Z kolei wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony dotyczy wątpliwości co do treści a raczej wykładni normy prawnej natomiast w żadnym razie nie jest związana z ustalaniem faktów mających znaczenie w sprawie. W szczególności nie może dotyczyć kwestii ustalenia treści oświadczenia woli organu które w istocie nie zostało złożone w ustawowym terminie.

Co do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 i 2 K.p.a. zarzut ten w ogóle nie został sprecyzowany gdyż skarżący nie wskazali jaki dowód został pominięty przez organ albo jakiego dowodu organ w ogóle nie przeprowadził. Hipotetyczne twierdzenie o istnieniu bliżej nie określonych dowodów nie może, w świetle art. 145 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd nie stwierdza naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia spełnia, co do zasady przesłanki o jakich mowa w art. 107 § 3 K.p.a bowiem wskazuje dowody na jakich organ się oparł (dokumenty i pisma strony), podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia i wskazuje przyczyny dla których nie podzielił zarzutów odwołania, Skarżący poza swymi przekonaniami o istnieniu bliżej nie określonych dowodów nie wykazali aby one istniały ani też nie wskazali żadnych dowodów pośrednich z których możaby wysnuć wniosek o ich istnieniu.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.