Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1015/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. A. i C. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem dołączonym do skargi współskarżący C. J. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych z uwagi na złą sytuację finansową.

Ze złożonego formularza wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką. Dochód rodziny stanowi emerytura skarżącego w kwocie 2.906,84 zł netto, emerytura jego małżonki w kwocie 861,29 zł netto oraz dochód z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego o pow. 16,12 ha w tym las o pow. 6,26 ha.

Majątek skarżącego oprócz wskazanych gruntów rolnych i leśnych stanowi dom o pow. 154 m2, budynki gospodarcze, maszyny rolnicze oraz dwa samochody: dostawczy marki Ford (rok prod. 2011) oraz osobowy marki Daewoo (rok prod. 1999).

W zakresie zobowiązań i stałych miesięcznych wydatków skarżący wskazał: rata kredytu (2.944 zł), podatki (76 zł), ubezpieczenie (220 zł), leczenie (190 zł), energia elektryczna (185 zł), media (165 zł) oraz opał, gaz, śmieci i ścieki (488 zł).

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.).

W ocenie referendarza sądowego sytuacja dochodowa i majątkowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący posiada stałe źródło dochodów, którym jest emerytura w kwocie 2.906,84 zł netto. Również pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonka dysponuje stałym dochodem w kwocie 861,29 zł netto (emerytura). Do tego należy doliczyć dochód z prowadzonego przez stronę gospodarstwa rolnego o powierzchni gruntów ornych niemalże 10 ha. Skarżący jest przy tym właścicielem domu jednorodzinnego o pow. 154 m2, zabudowań gospodarczych (stodoła, obora, garaż, wiata) oraz kompletu maszyn rolniczych do uprawy gruntów. Posiadanie wskazanego majątku oraz uzyskiwanie dochodów we wskazanej wysokości nie pozwala uznać wnioskodawcy za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich".

W kontekście zaś wskazanych wydatków w szczególności ponoszonych na spłatę zaciągniętych kredytów (rata miesięczna w wysokości 2.944 zł) wskazać należy, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, a co więcej ich posiadanie wcale nie świadczy o złej kondycji finansowej strony. Bezspornym jest bowiem, że udzielając kredytu bank dokonał oceny sytuacji majątkowej kredytobiorcy i nie pozwoliłby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznał, że ten nie dają gwarancji jego spłaty.

W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I GZ 636/16). Spłata zobowiązań oznacza, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe. W tym kontekście zauważyć należy także, że wysokość środków zaangażowanych w spłatę kredytu miesięcznie jednoznacznie świadczy o posiadaniu przez skarżącego zasobów finansowych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych. Strona występująca na drogę postępowania sądowego musi mieć natomiast świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a co za tym idzie konieczności zgromadzenia środków na ten cel. Trudno zaś uznać, że skarżący osiągając relatywnie wysokie przychody nie liczył się z tym obowiązkiem.

Na dobrą kondycję finansową strony wskazuje również zatrudnienie zawodowego pełnomocnika do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu sądowym. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, gdyż albo już na ustanowienie radcy prawnego wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości.

Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.