Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 497/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Grażyna Firek sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Z. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony; I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 grudnia 2017 r. Z. C. zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się przeciwko niemu w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Prezydenta Miasta K. w dniu 4 września 2017 r.

Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018r., znak: [...], Prezydent Miasta K. uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny zacytował przepisy zastosowane w sprawie i skonstatował, iż obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych wynika z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.). Każdorazowy postój bez wniesienia wymaganej opłaty lub ważnego abonamentu postojowego obliguje użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Wysokość opłaty za postój dla poszczególnych grup użytkowników pojazdów oraz obszar strefy płatnego parkowania w opisanym poniżej stanie faktycznym określała uchwała nr XXI/229/ll Rady Miasta Krakowa z dnia 6 lipca 2011 r. Według Prezydenta Miasta K. po stronie zobowiązanego powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. W dacie wpisanej w tytule wykonawczym nr [...] pojazd o nr rej. [...] zajmował bowiem miejsce w obszarze strefy płatnego parkowania w K. bez uiszczenia przez korzystającego z drogi publicznej wymaganej opłaty. Wykonana przez kontrolera strefy płatnego parkowania dokumentacja stanowi potwierdzenie zaistniałego zdarzenia. Organ egzekucyjny dodał, iż kontroler nie ma możliwości zmiany czasu przy sporządzaniu zawiadomienia o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej. Prezydent Miasta K. zaznaczył nadto, że dokumentacja zdjęciowa jest wykorzystywana jedynie pomocniczo.

Na postanowienie to zażalenie złożył Z. C., wskazując, że w czasie wystawienia ww. zawiadomienia na ul. [...] nie było pojazdu o nr rej. [...]. Z. C. poddał w wątpliwość rzetelność znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej, jako niewystarczającej dla wykazania przyjętej okoliczności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 6 marca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 18, art. 33 § l pkt l i art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a., art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1, art. 13f i art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu podkreślono, iż opłatą dodatkową zostało objęte nieopłacone parkowanie pojazdu marki Daewoo o nr rej. [...] w dniu 6 marca 2014 r. na ul. [...] - w strefie płatnego parkowania w K.. Bezspornie właścicielem rzeczonego pojazdu w 2014 r. był Z. C.. Akta sprawy zawierają kopię zawiadomienia o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie [...]zł w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego z dnia 6 marca 2014 r. nr [...], którego oryginał został umieszczony za wycieraczką ww. pojazdu. Przedmiotowe zawiadomienie ma charakter dokumentu urzędowego. Świadczy o nieuiszczeniu opłaty za parkowanie, a ponadto jest dla korzystającego z drogi wystarczającą informacją o powstałym z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej; dowodem tego, że w konkretnym dniu odnotowano obecność samochodu w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty. Dokumentacja fotograficzna (zdjęcia zrobione między godz. 14:47 a godz. 14:55) stanowi jedynie pomocniczy dowód w kwestii ustalenia obowiązku wniesienia opłaty. Inspektor wprawdzie sfotografował pojazd zobowiązanego zaparkowany w strefie bez uiszczenia opłaty, ale sporządzenia dokumentacji zdjęciowej nie nakazuje przepis prawa. Z materiału dowodowego wynika, iż Z. C. opłacił parkowanie ww. pojazdu na ul. [...] do godz. 14:12, tymczasem przedmiotowe zawiadomienie zostało wystawione o godz. 14:55. W ocenie Kolegium okoliczność, na którą powołał się zobowiązany, tj. dokonanie wpłaty w Banku [...] w K. o godz. 13:56, nie świadczy o tym, że pojazd zobowiązanego nie był zaparkowany na ul. [...] o godz. 14:55. Dysponowanie biletem kontrolnym wydrukowanym dla pojazdu o nr rej. [...] na [...] (według twierdzenia zobowiązanego), uprawniającym do parkowania pojazdu w dniu 6 marca 2014 r. od godz. 14:08 do godz. 14:28, również nie dowodzi tego, że samochód Z. C. nie znajdował się na ul. [...] między godz. 14:47 a 14:55.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. C. przywołał zarzuty przedstawione uprzednio w zażaleniu; wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a., natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

W kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a co skutkuje uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organów obu instancji.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowiły m.in. przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym zgodnie z art. 18 tej ustawy - jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować, jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności taksatywnie wymienione w art. 33 ustawy, w tym podniesiony w niniejszej sprawie z pkt 1 tego przepisu – zarzut nieistnienie obowiązku.

Stosownie zaś do przepisu art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1).

Bezspornym w sprawie jest to, że wystawiony na skarżącego tytuł wykonawczy obejmował obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w określonym szczegółowo dniu oraz przedziale czasowym. Jednakże w tymże dniu, w określonym czasie, skarżący wykupił postój, a powodem nałożenia dodatkowej opłaty było uznanie kontrolera, iż znajdujący się za szybą samochodu skarżącego bilet postojowy jest już nieaktualny (od około 35-40 minut). Kontroler sporządził dokumentację fotograficzną i o ile mogła być ona wystarczająca dla wykazania postoju w przypadku braku wykupienia jakiegokolwiek biletu w tym dniu, jest ona niewystarczająca i zarazem nieadekwatna dla przyjęcia, iż w przypadku wykupionego biletu był on nieaktualny. Nie dokumentuje ona bowiem istotnej okoliczności spornej tj. iż kontroler wystawił imienne zawiadomienie wobec skarżącego, zawierające numer zawiadomienia, identyfikację samochodu oraz godzinę jego wystawienia, które włożył we wskazanym przedziale czasowym kontroli tj. od godz. 14.47 do godz. 14.55 za wycieraczkę samochodu skarżącego. Z załączonej dokumentacji fotograficznej, sporządzonej przez kontrolera wynika jedynie, iż włożył nieokreślone zawiadomienie, dokumentując je aparatem cyfrowym, który jak wynika z ustaleń organów nie jest skorelowany na stałe z urządzeniami do wystawiania i drukowania zawiadomień, a zatem można na nim dowolnie ustawić datę i godzinę sporządzanych fotografii.

Generalnie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek zapłaty dodatkowej opłaty wynika z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek poniesienia takich opłat został określony w przepisach ustawy o drogach publicznych, w szczególności w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1 – 4 oraz art. 13f ust. 1 i 2. Z kolei Rada Miasta K., w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, podjęła uchwałę w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie K., w strefie płatnego parkowania. Ponadto zgodnie z art. 40d ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy).

Co prawda z art. 28 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego) – to jednak należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, jako obowiązek wynikający bezpośrednio z ustawy.

Powoduje to, że w sprawie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną (czy postanowieniem). Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo zatem ogólnej zasady wyrażonej w art. 29 § 1 u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie jego zasadności (co do zasadności tego obowiązku). Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika (por. ocenę wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 107/12).

Z powyższego wynika, że rzetelnej weryfikacji winien podlegać zarzut Z. C. w przedmiocie nieistnienia obowiązku opłacenia opłaty dodatkowej. Przede wszystkim organ powinien wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w świetle braku dokumentacji fotograficznej wskazującej, iż kontroler wystawił imienne zawiadomienie wobec skarżącego, zawierające numer zawiadomienia, identyfikację samochodu oraz godzinę jego wystawienia, które włożył we wskazanym przedziale czasowym kontroli tj. od godz. 14.47 do godz. 14.55 za wycieraczkę samochodu skarżącego. Wskazywanie przez organy jedynie na samo wystawienie zawiadomienia, jako dokumentu urzędowego jest niewystarczające w okolicznościach niniejszej sprawy tj. w sytuacji, kiedy zachodzi spór, co do ewentualnego przekroczenia czasu postoju po wykupieniu biletu na określony czas. W sytuacji posiadania sprzętu, jakim posługują się kontrolerzy, nie stanowi żadnego utrudnienia sporządzenie dokumentacji fotograficznej, z której wynikałoby, iż kontroler wystawił imienne zawiadomienie wobec skarżącego, zawierające powyższe dane.

W tych okolicznościach, skoro nie udokumentowano dostatecznie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, brak było podstaw do uznania za niezasadny zarzutu skarżącego co do nieistnienia obowiązku, zwłaszcza, iż Z. C. wyraźnie zaakcentował konieczność dowiedzenia przez organ, że parkował on pojazd w strefie płatnego parkowania bez aktualnego już biletu tj. z przekroczeniem czasu, jaki obejmował zakupiony przez niego bilet. Kwestie te winny zostać ustalone przez organ w oparciu o wyżej wskazane wywody sądu.

Z tego względu zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i postanowienie Prezydenta Miasta K. zostały na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylone.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.