Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 202/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 295 poz 1746
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania  niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.
article: art. 18, art. 71 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 24 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej w związku z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a.", art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992, dalej jako u.ś.r.) oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz.U. z 2011r., nr 295, poz. 1746), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], którą odmówiono D. I. przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w okresie od stycznia do marca 2012r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 12 października 2012r., sygn. akt II SA/Łd 567/12, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012r., nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji z dnia [...] lutego 2012r., wskazując, że wniosek inicjujący postępowanie został przesłany do organu faksem, a zatem dotknięty był brakiem formalnym, gdyż nie zawierał podpisu osoby wnoszącej podanie. Natomiast dopiero po usunięciu ww. braku podania będzie można przystąpić do rozstrzygnięcia zasadności wniosku.

W konsekwencji powyższego wyroku skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, natomiast wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił D. I. przyznania świadczenia w formie pomocy finansowej dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w okresie od stycznia do marca 2012r.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji D. I. podniosła niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r, które narusza konstytucyjną zasadę równości i zasadę sprawiedliwości społecznej odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być ignorowane. Ponadto wspomniane rozporządzenie godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności oraz szczególną pomoc władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że myśl § 2 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011r. prawo do pomocy w wysokości 100 zł miesięcznie przysługiwało matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc styczeń, luty lub marzec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle ww. przepisu krąg osób uprawnionych do otrzymania przedmiotowego świadczenia został przez ustawodawcę ograniczony do matki, ojca lub opiekuna faktycznego dziecka. Wśród uprawnionych nie ma natomiast małżonka osoby niepełnosprawnej. W tej sytuacji pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje D. I., w związku z koniecznością opieki nad mężem. Tym samym Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D. I. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz wydanie wyroku przyznającego prawo do pomocy finansowej w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach skargi strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji ponownie wskazując, że wybranie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie matki, ojca lub opiekuna faktycznego dziecka i przyznanie im prawa do pomocy finansowej w wysokości 100 zł miesięcznie narusza konstytucyjną zasadę równości, zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), godzi także w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki na rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególną pomoc władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji RP). Sprawa został zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 430/13.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 24 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowił zawiesić postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt II SA/Po 543/12, o treści: "czy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 295, poz. 1746 z 2011r.) w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie przewidzianej w nim pomocy osobom uprawnionym do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego innym niż matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, niezależnie od sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób jest zgodny z art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.".

Postanowieniem z dnia 17 marca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, której nadano nową sygn. akt II SA/Łd 202/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.

W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, iż skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem i w związku z tym uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie pomocy w ramach rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości 100 zł miesięcznie na okres od stycznia do marca 2012 roku.

Materialnoprawną podstawę przyznania wnioskowanego dodatku stanowi – wskazane już wcześniej – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia prawo do pomocy przysługuje matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone za miesiąc styczeń, luty lub marzec 2012r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Pomoc przysługuje w kwocie 100 zł miesięcznie (§ 2 ust. 2 rozporządzenia) i jest niezależna od dochodu (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).

Z treści zacytowanych przepisów wynika, iż dodatkową pomoc w kwocie 100 zł w okresie od stycznia do marca 2012 roku może uzyskać wyłącznie matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, którzy mają ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z jego niepełnosprawnością na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. To z kolei oznacza, że do kręgu osób uprawnionych do omawianej pomocy finansowej nie kwalifikują się m.in. osoby, które mają przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem.

Decydujące znaczenie w ocenie przedmiotowej sprawy ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r., sygn. akt P 38/12 (Dz.U. z 2015r. , poz. 372), w którym Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 543/12), dotyczące ograniczenia kręgu osób, które mogą skorzystać z rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 grudnia 2011r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w zakresie, w jakim nie przewiduje przyznania przewidzianej w nim pomocy osobom uprawnionym do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego innym niż matka, ojciec lub opiekun faktyczny dziecka, niezależnie od sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób, jest zgodny z art. 18, art. 71 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 konstytucji. Trybunał Konstytucyjny postanowił ponadto umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że Rada Ministrów była uprawniona do wydania rozporządzenia, na podstawie którego wprowadzono dodatkowe wsparcie tylko dla niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. To oznacza, że inne osoby, niewymienione w rozporządzeniu, nie są uprawnione do takiej dodatkowej pomocy. Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie przyjął, że w grupie osób posiadających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dopuszczalne jest odmienne traktowanie osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Prawodawca może bowiem odmiennie ukształtować przesłanki wyjątkowej, okresowej i incydentalnej pomocy finansowej dla osób niepodejmujących bądź rezygnujących z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Konkludując sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z prawem. Brak przepisu prawa materialnego, który pozwalałby na uwzględnienie wniosku skarżącej i przyznanie spornego dodatku. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd orzekł o oddaleniu skargi.

k.ż.