Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1423/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 58 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia .... czerwca 2019 r. nr .... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. B. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.B.(dalej jako: "skarżąca" lub "strona") jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej jako: "Minister", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), z ... czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z ... października 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał skarżącej zwrot odsetek od nienależnie pobranych refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: styczeń - grudzień 2009 r., styczeń - grudzień 2010 r., styczeń - czerwiec 2011 r., sierpień - wrzesień 2011 r. oraz listopad 2011r. w łącznej kwocie 8.506,68 zł.

Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji i złożyła odwołanie do organu II instancji 17 listopada 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wskazał, że przyczyną wniesienia odwołania z uchybieniem terminu był stan zdrowia skarżącej, który wykluczył możliwość złożenia odwołania w ustawowym terminie. Podkreślił, że strona cierpi na nerwicę oraz postępującą chorobę (...). Ponadto w okresie od 6 do 10 listopada 2017 r. cierpiała również na infekcję dróg oddechowych, która wykluczyła samodzielne sporządzenie odwołania jak również ustanowienie pełnomocnika. Dodał, iż z chwilą polepszenia stanu zdrowia, skarżąca zleciła pełnomocnikowi sporządzenie odwołania, stanowiącego załącznik do wniosku o przywrócenie terminu. Wskazał, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło zatem bez winy strony, a jego wniesienie w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody - choroby.

Do wniosku załączono również zaświadczenie lekarskie z 9 listopada 2017 r., w którym w polu rozpoznanie wpisano: "zaburzenia nerwicowe, choroba (...), obecnie infekcja dróg oddechowych leczona 6-10.11.2017 r."

Postanowieniem z dnia ... czerwca 2019 r. Minister odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z ... października 2017 r.

Zdaniem organu odwoławczego nawet najpoważniejsza, przewlekła choroba, o ile nie uniemożliwia obiektywnie możliwości działania i podejmowania czynności w postępowaniach administracyjnych, czy sądowych, nie może być sama w sobie okolicznością, o której mowa w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") uprawdopodobniającą brak winy w działaniu. Wskazał, iż tylko nagły rzut choroby, który w okresie istotnym dla dotrzymania terminu miał miejsce, mógłby być uznany za taką okoliczność. W ocenie Ministra strona nie uprawdopodobniła "nagłego rzutu choroby" tym samym niemożliwym było przywrócenie wnioskowanego terminu. W przekonaniu organu II instancji, strona która cierpi na postępującą chorobę Alzheimera, powinna była ustanowić pełnomocnika do pomocy w sprawach urzędowych. Organ II instancji zauważył również, że strona osobiście odebrała korespondencje do niej kierowaną (w tym decyzję administracyjną). W związku z tym, Minister uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy, niezbędnego do przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Pismem z 28 lipca 2019 r. skarżąca, zastępowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Ministra wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie od organu odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ministrowi strona zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. przez naruszenie zawartej w nich dyspozycji prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów państwa oraz obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

2. art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej.

3. art. 58 § 1 k.p.a. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP

2. art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.

- przez uniemożliwienie skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Pełnomocnik strony wskazał, iż w niniejszej sprawie uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Ministra z ... października 2017 r. Wyjaśnił, że zły stan zdrowia psychicznego strony negatywnie wpływa na podejmowane przez nią czynności. Stwierdzona u skarżącej choroba (...)z samej natury wpływa na percepcję strony, jej ocenę rzeczywistości, koncentrację i pamięć. Podkreślił, iż z powodu wskazanego wyżej schorzenia neurologicznego skarżąca jest obecnie zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazał ponadto, że w pierwszej fazie choroby (...), która u skarżącej rozpoczęła się w drugiej połowie 2017 roku występują problemy z pamięcią krótkotrwałą. Chory bardzo szybko zapomina o bieżących sytuacjach i ważnych wydarzeniach. Właśnie takie zaburzenia wystąpiły u skarżącej, a w połączeniu z nagłą infekcją dróg oddechowych, doprowadziły do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji należało uznać w sposób oczywisty, że wykazany został brak winy w uchybieniu terminu.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik zauważył również, że w sytuacji, gdy strona twierdzi, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne ma wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość. Zdaniem strony tylko takie stanowisko jest bowiem do pogodzenia z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

W przedmiotowej sprawie Minister odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania argumentując swoje stanowisko brakiem spełnienia przez stronę przesłanki, o której mowa w § 1 art. 58 k.p.a., tj. nieuprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (por. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 122/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1704/19).

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy uprawdopodobniono fakt, który uniemożliwiał stronie wniesienie odwołania w przewidzianym przez ustawę terminie. Uprawdopodobnienie to wynika nie tylko z treści wniosku o przywrócenie terminu z 17 listopada 2017 r., gdzie opisano zły stan zdrowia skarżącej, ale jest poparte stosownym dokumentem – zaświadczeniem lekarskim, które co istotne, nie zostało przez organ w żaden sposób podważone. W ocenie Sądu nie ma bowiem znaczenia lekarz jakiej specjalności wystawił przedmiotowe zaświadczenie, natomiast z treści tego dokumentu wprost wynika fakt leczenia infekcji dróg oddechowych w dniach 6-10 listopada 2017 r., i dodatkowo obecność wcześniej zdiagnozowanych chorób przewlekłych strony (nerwica, (...)). Jeśli organ miał wątpliwości co do prawdziwości bądź rzetelności zawartych w zaświadczeniu informacji, winien był zwrócić się do strony o przedłożenie innego dokumentu potwierdzającego wskazane w ww. zaświadczeniu choroby.

Przypomnieć wypada, iż w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej jako przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu przywołał okoliczność, że skarżąca choruje na (...), a w okresie kiedy przypadał termin do wniesienia odwołania miała miejsce pierwsza faza choroby, kiedy to pacjent ma problemy z pamięcią krótkotrwałą i bardzo szybko zapomina o bieżących sytuacjach i ważnych wydarzeniach. Ponadto na powyższe nałożyła się nagła infekcja dróg oddechowych, co również negatywnie wpłynęło na możliwość wniesienia odwołania w terminie. W ocenie Sądu okoliczności te w sposób obiektywny uzasadniały uwzględnienie wniosku skarżącej. Z dołączonego bowiem do wniosku zaświadczenia lekarskiego wynika nie tylko fakt leczonej infekcji dróg oddechowych w otwartym terminie na wniesienie odwołania, ale również potwierdzenie znajduje to, co najistotniejsze dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, mianowicie, że strona legitymuje się złym stanem zdrowia psychicznego, który negatywnie wpływa na podejmowane przez nią czynności (nerwica, choroba (...)). Uzasadnione jest zatem w opinii Sądu twierdzenie, że skarżąca cierpi na przewlekłe schorzenia, które z samej swej natury wpływają na percepcję strony, jej ocenę rzeczywistości, koncentrację czy pamięć. W tej zaś sytuacji uznać należało, że w sposób oczywisty wykazany został brak winy strony w uchybieniu terminu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 24 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 243/19).

Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt, że skarżąca cierpi na chorobę przewlekłą nie oznacza, iż związane z nią dolegliwości nie mogą stanowić niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Raz jeszcze bowiem trzeba podkreślić, że w przypadku skarżącej nie chodzi wyłącznie o złe samopoczucie i odczuwane dolegliwości, ale istotne jest to, że choroba Alzheimera miała wpływ na jej procesy poznawcze i decyzyjne, w tym np. na brak ustanowienia wcześniej pełnomocnika do prowadzenia spraw urzędowych.

Ponadto, jak słusznie podniesiono w treści skargi, miernik zachowania należytej staranności nie ma charakteru uniwersalnego. Inne wymagania w zakresie zachowania należytej staranności kierowane są do osób młodym wieku, a inne do osoby starszej i schorowanej, a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu trafne okazały się zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ art. 7 i 8 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni powyższe uwagi Sądu oraz raz jeszcze przeanalizuje okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej wynikające zarówno z treści wniosku o przywrócenie terminu jak i dokumentów złożonych w niniejszej sprawie zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił mocą art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na łączną kwotę 597 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania Sąd zaliczył 100 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.