Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1406/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy O., działając na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 3 a, 3 b, 3 c, 3d i ust. 4, art. 20 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 1, art. 32 ust. 1 a, 1b, 1c, 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 1031) oraz art. 104, art. 127a § 1, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką - D. B..

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji podniósł, iż A. P. zmieniła adres zamieszkania z miejscowości K. (gm. D.) na M. (gm. O.). Odległość zamieszkania opiekuna - A. P. w stosunku do osoby wymagającej opieki - matki D. B. wynosi około 11 km. W związku z powyższym organ I instancji wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz u osoby wymagającej opieki. Z otrzymanych od D. B. informacji wynika, że córka systematycznie odwiedza swoją matkę w domu rodzinnym, przyjeżdża do niej każdego dnia lub co drugi dzień. Częste wizyty są dla niej bardzo potrzebne - córka uczestniczy w wizytach lekarskich i rehabilitacyjnych oraz wykonuje czynności życia codziennego (sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów). A. P. w oświadczeniu podała, iż jeździ do matki codziennie, a w dniach wolnych w zależności od samopoczucia matki (np. jedzie w piątek, a następnie w niedzielę). Aktualnie z powodu sytuacji rodzinnej jeździ do mamy codziennie i czasem jest u niej cały dzień.

Z uwagi na powyższe, w ocenie organu I instancji nie została spełniona przesłanka stałej i długotrwałej opieki ze strony A. P. nad niepełnosprawną matką, bowiem odwiedzanie matki i pomaganie jej codziennie lub co drugi dzień, jak również przyjeżdżanie w dniach wolnych (weekend) w zależności od samopoczucia matki, stanowi wywiązywanie się przez stronę z obowiązku alimentacyjnego wobec matki,

a zatem zdaniem organu wcale nie umożliwia Zainteresowanej podjęcia zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. wniosła o jej uchylenie podkreślając, że nie powinno być przeszkodą do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne to, że sprawowana przez nią opieka nad matką polega na codziennych przyjazdach i pomocy w czynnościach dnia codziennego jaki i wizytach lekarskich, bądź podczas rehabilitacji. Ponadto dodała, że organ I instancji prawdopodobnie jako czynnik decydujący o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia wziął pod uwagę sam fakt zmiany jej miejsca zamieszkania

w M. - gmina O. (wcześniej K. - gmina D., miejsce zamieszkania matki), co oczywiście zdaniem odwołującej nie miało wpływu na zaangażowanie w dalszej opiece nad niepełnosprawną matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z ustalonego przez organ

I instancji stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż sprawowana przez skarżącą opieka nad matką w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w przepisie, co wynika z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia skarżącej z dnia [...] lipca 2021 r. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, w którym podała, że sprawuje opiekę nad mamą D. B. zamieszkałą w K.. Opieka, którą sprawuje polega na tym, że jeździ do mamy codziennie, przywozi zakupy lub jedzie z nią do sklepu, sprząta mieszkanie, robi obiad, jeśli są obowiązki z ogrodzie również je wykonuje. Jeździ z mamą do lekarza oraz pilnuję jej wizyt (...) w dni wolne jeździ albo codziennie, albo w zależności jak mama się czuje: w piątek i np. w niedzielę. Aktualnie z powodu sytuacji rodzinnej odwiedza mamę codziennie, czasami jest tam cały dzień ze względu na pogarszający się stan zdrowia.

W świetle ustalonych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, za prawidłową zdaniem organu odwoławczego należało uznać ocenę, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie stanowi stałej opieki. Ponadto jak wynika

z przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2021 r. wywiadu środowiskowego uzyskanego

w trakcie postępowania, D. B. (matka Strony) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, według orzeczenia niepełnosprawność powstała przed 16 r.ż., choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia tarczycy, a także pojawiają się stany depresyjno-lękowe. Według D. B., córka - A. P. systematycznie odwiedza ją w domu rodzinnym tj. przyjeżdża każdego dnia lub co drugi dzień. Wizyty córki są jej potrzebne ponieważ zapewniają jej komfort psychiczny. Ponadto córka uczestniczy w wizytach u lekarzy, rehabilitacjach, przygotowuje posiłki, robi pranie i zakupy.

Kolegium uznało, iż matka Zainteresowanej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. D. B. mieszka w miejscowości K., gm. D. oddalonej od miejsca zamieszkania Skarżącej o 11 km (Maksymilianowo, gm. O.). W tych okolicznościach wskazano, że zakres opieki udzielanej matce przez Skarżącą nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy). Fakt przebywania przez kilka godzin dziennie bądź co drugi dzień u matki, nie wyklucza możliwości podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Wszystkie te okoliczności Kolegium uwzględniło przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, tym bardziej, że D. B. - osoba niepełnosprawna, nie zamieszkuje wspólnie z córką i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, mimo, iż jak wynika

z wywiadu środowiskowego nie jest w stanie funkcjonować bez wsparcia i obecności córki, bowiem boryka się m.in., ze stanami depresyjno-lękowymi, a sama obecność córki powoduje komfort psychiczny.

W skardze do Sądu A. P. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 187) poprzez błędne ustalenie, iż Skarżąca nie sprawuje w sposób stały, ciągły i nie budzący wątpliwości opieki nad matką, podczas gdy Skarżąca sprawuje opiekę w rzeczony sposób, co skutkowało wadliwym niezastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.),

. art. 8 § 1 i 2 K.P.A. polegające na tym, że organy obu instancji bezpodstawnie odstąpiły bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, podczas gdy uprzednio

w zasadniczo identycznym stanie faktycznym przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne,

. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez wydanie decyzji w niniejszej sprawie, podczas gdy uprzednia decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019 w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, według jej wiedzy nie została wyeliminowana z obrotu prawnego,

. art. 138 § 1 pkt 1 K.P.A. przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu

I instancji, podczas gdy spełnione były wszystkie przesłanki dla pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego odwołania, co skutkowało bezpodstawnym nie zastosowaniem art. 138 § 1 pkt 2 KPA,

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 32 ust. 1 u.ś.r. przez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zmiana miejsca zamieszkania stanowi zmianę w rozumieniu rzeczonego przepisu, podczas gdy tak nie jest, co skutkowało wadliwym zastosowaniem tego przepisu.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, iż systematycznie odwiedza matkę, codziennie lub co drugi dzień, co zapewnia matce skarżącej niezbędny dla niej komfort psychiczny, powołując przy tym wyrok NSA wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 3946/2018 gdzie wskazano, iż art. 17 ust. 1 u.ś.r nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Skarżąca zwróciła uwagę, że pozostaje w ciągłej dyspozycji jej podopiecznej, zarówno w dzień, jak i w nocy, nawet gdy fizycznie nie jest obecna przy matce. W sytuacji, gdy stan psychiczny matki skarżącej ulega pogorszeniu, nie jest ona w stanie wykonać zwykłych czynności dnia codziennego. Wówczas skarżąca niezwłocznie przyjeżdża do niej i udziela wsparcia zarówno psychicznego, jak i pomocy fizycznej.

Skarżąca zakwestionowała sposób w jaki organ II instancji ustalił, że jedynie przez kilka godzin dziennie sprawuje opiekę nad matką; niewątpliwie nie wynika to z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż aktualnie skarżąca jeździ do mamy codziennie i niejednokrotnie sprawuje opiekę cały dzień.

Uchybienia te, zdaniem skarżącej, skutkowały wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i odmową przyznania przedmiotowego świadczenia, przy czym organ naruszył również art. 138 § 1 pkt 1 KPA, gdyż zasadne było uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, względnie uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Ponadto zdaniem skarżącej, organy obu instancji bezpodstawnie odstąpiły bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, bowiem w niniejszej sprawie odmówiły przyznania przedmiotowego świadczenia, podczas gdy uprzednio w zasadniczo identycznym stanie faktycznym przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (uprzednio decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019 przyznano Skarżącej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne wskutek sprawowania opieki nad jej matką, mimo że Skarżąca nie mieszkała razem z nią). Decyzją organu I Instancji, utrzymaną

w mocy przez organ II instancji odmówiono Skarżącej przedmiotowego prawa, wskutek braku zamieszkania razem z matką w związku z czym skarżąca wyjaśniła, że gdy przyznano jej przedmiotowe świadczenie, podróż samochodem do miejsca zamieszkania matki skarżącej wynosiła kilka minut, a aktualnie (po zmianie miejsca zamieszkania) wynosi ona ok. 10 minut, lecz rzeczona zmiana nie miała jakiegokolwiek wpływu na zakres sprawowanej opieki, wręcz przeciwnie, aktualnie stan zdrowia matki Skarżącej uległ pogorszeniu, co determinuje konieczność sprawowania przez Skarżącą opieki w szerszym zakresie, jak uprzednio (aktualnie codziennie pomaga ona matce

w chorobie).

Skoro stosowny organ uprzednio przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne

w związku z opieką nad matką, to zdaniem skarżącej de facto uznał on, iż sprawuje ona w sposób stały, ciągły i nie budzący wątpliwości opiekę nad matką. Rozbieżność rozstrzygnięć w tym samym stanie faktycznym, nie sprzyja realizacji konstytucyjnej zasady zaufania, która dotyczy nie tylko stanowienia prawa, lecz i jego wykonania (postanowienie SN z 28.06.2002 r., I CKN 884/00, LEX nr 75257) oraz obowiązku organu określonego w art. 8 § 1 K.P.A. - prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co czyni wrażenie zaistnienia decyzji arbitralnej, dowolnej (wyrok WSA w Krakowie z 13.06.2019 r., III SA/Kr 287/19, LEX nr 2691319).

W przekonaniu skarżącej, organ II instancji w wyniku niewłaściwej kontroli instancyjnej działalności organów administracji publicznej nie dostrzegł, iż organ

I instancji wadliwie przyjął, że zmiana miejsca zamieszkania skutkująca wydłużeniem podróży samochodem do miejsca zamieszkania matki skarżącej o kilka minut, stanowi podstawę do ustalenia sytuacji prawnej skarżącej odmiennie, jak decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019, przy czym według wiedzy skarżącej, decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Teza, iż zmiana miejsca zamieszkania stanowi zmianę w rozumieniu rzeczonego przepisu, w ocenie skarżącej nie znajduje uzasadnienia, gdyż w analogicznej sprawie wskazano: "w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw do przyjęcia, aby późniejsza, stwierdzona już po rozpoznaniu wniosku zmiana miejsca zamieszkania powodowała utratę prawa do świadczeń rodzinnych, tj. miała wpływ na to prawo

w rozumieniu art. 32 ust. 1 uśr. Zmiana miejsca zamieszkania, w ocenie Sądu, nie stanowi zmiany sytuacji rodzinnej, dochodowej rodziny w rozumieniu przepisu art. 32 ust. 1 uśr. Oznacza to, że nie stanowi podstawy do zmiany decyzji polegającej na tym, że w miejsce decyzji przyznającej świadczenie inny organ po zmianie miejsca zamieszkania wydaje decyzję o odmiennej treści, odmawiając przyznania tego samego świadczenia" (wyrok WSA w Kielcach z 8.05.2019 r., II SA/Ke 207/19, LEX nr 2680104). Ponadto "fakt zmiany miejsca zamieszkania osoby, której już przyznano świadczenie...wpływa jedynie na zmianę organu właściwego do realizacji tego świadczenia, ale nie wpływa na prawo tej osoby do otrzymywania świadczenia..." (wyrok WSA we Wrocławiu z 13.07.2021 r., IV SA/Wr 216/21, LEX nr 3210011). Ponadto "zmiany miejsca zamieszkania osoby uprawnionej wpływającej na właściwość organu, nie można w drodze wykładni rozszerzającej objąć również pojęciem "zmiany sytuacji rodzinnej"..."W tym miejscu zaznaczyć należy, że organ właściwy wydał już decyzję merytoryczną i rozstrzygnął

o prawie skarżącego do zasiłku pielęgnacyjnego, a z chwilą zmiany wyłącznie płatnika zadań zleconych a nie prawa do przedmiotowego świadczenia, brak było podstaw do zastosowania w sprawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych" (wyrok WSA w Gliwicach z 19.06.2012 r., IV SA/G1 904/11, LEX nr 1402475).

Skarżąca zwróciła też uwagę, że "interes skarżącego w wypłacie i terminowym otrzymywaniu zasiłku pielęgnacyjnego jest chroniony konstytucyjnie (por. art. 69 Konstytucji RP oraz uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. o sygn. akt P 28/07 - Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1446).

Obowiązujące przepisy regulujące postępowanie administracyjne wprowadzają bezwzględny zakaz kolejnego rozstrzygania tej samej sprawy. Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przewiduje w takiej sytuacji sankcję nieważności decyzji, która dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną (lub sprawy, którą załatwiono milcząco).

W rozpoznawanej sprawie Kolegium w ogóle pominęło i nie odniosło się do kwestii wydania decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr GOPS. 524.2.2019, którą przyznano skarżącej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne wskutek sprawowania opieki nad jej matką. Organ II instancji nie ustalił, czy powyższa decyzja jest ostateczna i czy ewentualnie w jakimkolwiek trybie została ona wyeliminowana

z obrotu prawnego (por. wyrok WSA w Kielcach z 8.05.2019 r., II SA/Ke 207/19, LEX nr 2680104).

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] o odmowie przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką D. B.

z powodu nie spełnienia przesłanki stałej i długotrwałej opieki ze strony A. P. nad niepełnosprawną matką, albowiem odwiedzanie matki i pomaganie jej codziennie lub co drugi dzień, jak również przyjeżdżanie w dniach wolnych (weekend) w zależności od samopoczucia matki, stanowi co najwyżej wywiązywanie się przez stronę z obowiązku alimentacyjnego wobec matki.

Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych,

w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo -skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją

z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ocenie poddać w tej sytuacji należało zatem negatywne ustalenie organu,

a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącą opieką.

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką, sprawowana przez skarżącą, wykluczała całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że wymagająca opieki - D. B. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...] stwierdzające, iż została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności - pkt I., orzeczenie wydano na stałe - pkt II., niepełnosprawność (inwalidztwo) powstało przed 16 r.ż., ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2005 r. - tj. daty złożenia wniosku oraz istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że opieka, którą skarżąca sprawuje polega na tym, że jeździ do mamy codziennie lub co drugi dzień, przywozi zakupy lub jedzie z nią do sklepu, sprząta mieszkanie, robi obiad, jeśli są obowiązki z ogrodzie również je wykonuje. Jeździ z mamą do lekarza oraz pilnuje jej wizyt (...) w dni wolne jeździ albo codziennie, albo w zależności jak mama się czuje: w piątek i np. w niedzielę. Aktualnie z powodu sytuacji rodzinnej odwiedza mamę codziennie, czasami jest tam cały dzień ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Ponadto z przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2021 r. wywiadu środowiskowego uzyskanego w trakcie postępowania wynika, że D. B. (matka Strony) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia tarczycy, a także pojawiają się stany depresyjno-lękowe. Według D. B., córka - A. P. systematycznie odwiedza ją w domu rodzinnym tj. przyjeżdża każdego dnia lub co drugi dzień. Wizyty córki są jej potrzebne ponieważ zapewniają jej komfort psychiczny. Ponadto córka uczestniczy w wizytach u lekarzy, rehabilitacjach, przygotowuje posiłki, robi pranie i zakupy.

W świetle ustalonych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, za prawidłową zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie należało uznać ocenę, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie stanowi stałej opieki, bowiem takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, zakupy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy, czy po jej zakończeniu. Nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

Z poczynionych ustaleń wynika bezsprzecznie, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia

z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, jak zasadnie uznał organ odwoławczy, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy.

Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności jej wsparcia, należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość podjęcia pracy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu

i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia.

W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie. Kolegium zgodnie z prawem odmówiło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie naruszyło tym samym zasady legalności (art. 6 k.p.a.). Stan faktyczny został ustalony w pełni prawidłowo, nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a także zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.). Równie bezzasadny jest zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.). Nie sposób uznać bowiem, że decyzja zgodna z prawem, choć niezgodna z oczekiwaniami strony postępowania, narusza zaufanie tej strony do organów administracji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki faktyczne i prawne leżące u podstaw wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium zasadnie uznało, iż skarżąca nie spełniła warunku z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., a tym samym prawidłowo odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do zarzutu rozstrzygnięcia sprawy już uprzednio rozstrzygniętej orzeczeniem innego miejscowo organu należy wskazać, że decyzją Wójta Gminy D. z dnia 17. 06.2021r. uchylono od [...] czerwca 2021r. decyzję z dnia [...].01.2019 r., Nr [...] w sprawie ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było zatem przeszkód do wydania kolejnej decyzji w tym przedmiocie. Wydając nową decyzję, organ autonomicznie ustala przesłanki nabycia uprawnienia, zatem fakt wcześniejszego korzystnego rozstrzygnięcia nie oznacza konieczności ponownego wydania decyzji o takiej samej treści.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.