Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 216/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 216/06 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 sierpnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Asesor: WSA Maja Chodacka, Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2007r., sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w [...], na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 14 grudnia 2005r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od [...] 2001r. do [...] 2004r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 1 lipca 2005 r. Zakład Narzędziowy "A" Spółka z o.o. w [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2001 do stycznia 2004r.,w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Wniosek był uzasadniony bardzo złą sytuacją finansową oraz ważnym interesem podatnika i interesem publicznym. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono , iż Zakład Narzędziowy "A sp. z o.o. w momencie założenia był całkowicie uzależniony od "B" S.A. , która z kolei była częścią grupy kapitałowej C. W momencie zaistnienia poważnego kryzysu w przemyśle motoryzacyjnym, zaistniał także kryzys finansowy w C, który w sposób bezpośredni odbił się na możliwościach finansowych B,, SA. W tej sytuacji B" przestała regulować swoje zobowiązania finansowe wobec podmiotu zależnego, jakim była firma A" sp. z o.o. We wniosku podkreślono , iż na tę sytuację zarząd firmy "A" nie miał i nie mógł mieć żadnego wpływu. Katastrofalna sytuacja w jakiej znalazł się "A" była więc zawiniona wyłącznie przez B,,. Wyjaśniono jednak , iż w wyniku podjętych działań już w 2003 r. zmieniono strukturę sprzedaży i B była odbiorcą jedynie 40 % całego obrotu . Dalsza restrukturyzacja firmy doprowadziła do poprawy wyników finansowych . I tak zysk ze sprzedaży w 2003 roku nie wystąpił -odnotowano stratę w wysokości -[...] zł. , podczas gdy w 2004 roku wystąpił zysk w wysokości [...] zł. Strata z działalności operacyjnej: w 2003 r. wyniosła - [...] zł., natomiast w 2004 r. wystąpił zysk z działalności operacyjnej w wysokości [...] zł. Znaczącej zmianie uległa też rentowność netto. O ile w 2003 roku rentowność netto wynosiła -82,3%, o tyle w 2004 r. rentowność ta wyniosła już tylko -7,15%

Podkreślono również , iż z podstawowy wpływ na wynik finansowy firmy ma fakt odprowadzania gigantycznych kwot z tytułu zaległości dotyczących niespłaconych kwot wobec Urzędu Skarbowego. Mianowicie, w 2004 roku zobowiązania dotyczące tego roku wynosiły [...] zł, przy czym płatności bezpośrednie A wyniosły [...] zł, a przekazane Urzędowi Skarbowemu z zajętych wierzytelności zostało [...] zł., w efekcie ciągłe spłacanie wyłącznie zaległości nie pozwala na sensowne i prawidłowe regulowanie bieżących zaległości.

Zdaniem Podatnika jednak główną, przesłanką wniosku o umorzenie zaległości podatkowych są względy społeczne polegające na utrzymaniu miejsc pracy co podkreślono tym , iż rejon Podbeskidzia objęty jest poważnym bezrobociem strukturalnym .

Umorzenie zaległości spółki podatkowych pozwoli na osiągnięcie pewnej równowagi ekonomicznej i może uchronić firmę A" sp. z o.o. przed likwidacją. Szczegółowa analiza tych zobowiązań została dołączona do wniosku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie znajdując przesłanek do przyznania wnioskowanej przez Stronę ulgi, odmówił umorzenia w/w zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę na to , iż mimo tego , że sytuacja podatnika jest trudna to jednak uległa znacznej poprawie w 2004 r. i spółka osiąga zysk , jest w stanie uregulować przedmiotowe zaległości w systemie ratalnym . Ponadto zwrócono uwagę na fakt , iż budżet nie może ponosić skutków nierzetelności kontrahentów lub ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej .

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 14 grudnia 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił , iż udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności budżetowych jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie winny uzasadniać szczególne okoliczności. Ponieważ umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, tym samym przypadki, o których mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej powinny posiadać tę samą cechę, bowiem generalną zasadą jest regulowanie należności podatkowych. W związku z tym ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie jest stosowana powszechnie, ani automatycznie zaraz po stwierdzeniu poważnych kłopotów finansowych podatnika. Rezygnacja z należnych budżetowi Państwa wpływów z tytułu podatków, jako istotne odstępstwo od zasady równości opodatkowania, wymaga zaistnienia sytuacji szczególnych, wyjątkowych i może nastąpić przede wszystkim w przypadku zdarzeń losowych, niezależnych od podatnika. Przyczyną powstania przedmiotowych zaległości podatkowych było zaprzestanie regulowania zobowiązań przez głównego kontrahenta.. Zdaniem organu odwoławczego nie można wyżej przedstawionych faktów zaliczyć do zdarzeń losowych, niezależnych od Podatnika, ale winno się je traktować w kategoriach ryzyka zawsze towarzyszącemu prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko to nie może być jednak przenoszone na budżet Państwa oraz na innych podatników, co miałoby miejsce w przypadku umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono , iż Strona wychodzi z kryzysu, w jakim się znalazła z podanych wyżej przyczyn, ponieważ dokonała zmiany podstawowych elementów swojej działalności, poddając Firmę restrukturyzacji. Spółka wprawdzie zanotowała stratę z całokształtu działalności w kwocie [...] zł, ale ze sprzedaży osiągnęła zysk w kwocie [...] zł. Strona zaczęła również regulować swoje bieżące zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego i tak w 2004r. wpłaciła z tego tytułu ponad [...] zł, a do [...] 2005r. ta kwota wyniosła już [...] zł.

W związku z powyższym oraz mając na uwadze coraz lepsze wyniki finansowe osiągane przez Spółkę, zdaniem organu odwoławczego Strona powinna rozważyć możliwość rozłożenia na raty spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej i ewentualnie zwrócić się z takim wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Zwrócono również uwagę , iż Podatnik nie spełnił warunków wynikających z ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. nr 123, poz. 1291),

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 67 Ordynacji podatkowej i art. 210 § 6 oraz naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1 , art. 122, art. 124 Ordynacji podatkowej .

W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono , iż nieprawidłowo oceniono materiał dowodowy natomiast samo uzasadnienie decyzji świadczy o powierzchownym rozpatrzeniu sprawy . Podkreślono iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją szczególną a co za tym idzie nie można mówić o dowolnym wykorzystaniu uprawnień przy przyznawaniu ulg. Również z punku widzenia interesu publicznego utrzymanie podmiotu, który aktualnie zasila budżet ogromnymi kwotami jest jak najbardziej zasadne . Natomiast organy podatkowe obu instancji nie dostrzegają tego faktu , iż umorzenie przedmiotowych zaległości leży w interesie publicznym. Zdaniem strony skarżącej szczególna sytuacja firmy jest skutkiem zdarzeń losowych , na które zarząd firmy nie miał żadnego wpływu .Dlatego też w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z podważaniem w istotny sposób warunków egzystencji podatnika. Ponadto strona skarżąca podkreślała ,że bardzo istotną przesłanką umorzenia należności w niniejszej sprawie jest fakt ,że poważnie poszkodowanymi negatywna dla spółki decyzją będą w przedmiotowej sprawie pracownicy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga A Sp z o.o. nie jest zasadna albowiem objęta nią decyzja nie narusza prawa materialnego a postępowanie ją poprzedzające zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami regulującymi postępowania podatkowe.

Z treści art. 67 Ordynacji podatkowej wynika, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Przyznać zatem należy racje organom podatkowym , iż umorzenie podatku jest instytucją nadzwyczajną a tym samym wypadki społeczne lub gospodarcze uzasadniające umorzenie posiadać muszą tą samą cechę.

Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zaległości podatkowe mogą być umarzane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków jego egzystencji.

Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 67 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe . Określenie może oznacza pewną swobodę w wyborze rozstrzygnięcia . Oznacza to że może umorzyć zaległość podatkową ale nie musi. W związku z tym ustalenie przez organ podatkowy ,że istnieją przyczyny społeczne lub gospodarcze , które uzasadniałyby ewentualne umorzenie zaległości, czy też odsetek, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia możliwości umorzenia , ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji umarzającej zaległość podatkową.

Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie samo w sobie lecz kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego a w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czy zebrano dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów czy też zawiera elementy dowolności. . Sam wybór rozstrzygnięcia , dokonywany w kryteriach słuszności i celowości , pozostaje poza kontrolą

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację finansową podatnika i poddały ocenie argumenty, na które powoływała się skarżący spółka. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, gdyż zawiera rozważenie wszelkich okoliczności sprawy i opiera się na przyjętej w orzecznictwie wykładni cytowanego wyżej przepisu, dotyczącego umorzenia podatku i mieści się ona w ramach przyznanego organom podatkowym uznania administracyjnego.

Zwrócić uwagę, iż podstawową przesłanką umorzenia powoływaną przez., skarżącą spółkę były kłopoty finansowe będące wynikiem uzależnienia się od jednego odbiorcy .Zdaniem Sądu okoliczność taka nie stanowi przesłanki z art. 67 Ordynacji podatkowej, gdyż nie jest to nadzwyczajna i wyjątkowa sytuacja niezależna od podatnika. Należy rozpatrywać bowiem w kategoriach błędnej strategii spółki, która zależała od decyzji zarządu .I o ile w chwili powstawania spółki była ona całkowicie uzależniona od jednego odbiorcy to nic nie stało na przeszkodzie aby strukturę sprzedaży zmieniać tworząc swoisty " parasol bezpieczeństwa" . Decyzji takich jednak zarząd nie podjął.

W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje natomiast utrwalony pogląd , iż w takich sytuacjach ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału budżetu państwa, (por. wyrok NSA z 08.09.1999 r. sygn . akt SA/Gd 1623/97, wyrok NSA z dnia 27.10.1999 sygn. akt I SA/Gd 1838/97, wyrok NSA z dnia 21.05.1999 sygn akt SA/Lu 262/98 )

W wyroku z dnia 14.10.1999 r. który zapadł w podobnym stanie faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , iż trudności ekonomiczne strony powstałe na skutek nieterminowego dokonywania płatności przez jednostki budżetowe (szpitale), nie mogą mieć zasadniczego znaczenia dla umorzenia zobowiązania podatkowego, albowiem bez względu na to, kto jest kontrahentem strony (Skarb Państwa czy osoba fizyczna) strona ponosi ryzyko z tym związane.(por wyrok NSA. sygn akt III SA 7567/98 LEX nr 39765 )

Przejściowe trudności związane z uzyskiwaniem niższych dochodów bądź występowaniem straty z prowadzonej działalności gospodarczej nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań podatkowych i nie stanowią automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem są elementem ryzyka gospodarczego. Niepowodzenia podatnika w działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem przyznania ulg podatkowych w spłacie zaległych zobowiązań podatkowych, ciążących na płatniku podatku.

Tym bardziej - zostało zauważone przez organy podatkowe - sytuacja finansowa skarżącej spółki systematycznie się poprawia i to bez pomocy państwa.

Z przedstawionych przez skarżącą spółkę wykazów płatności dokonywanych na przestrzeni lat 2001 do 2006. wynika , iż podatnik wypracowywuje znaczne środki finansowe pozwalające mu na regulowanie bardzo poważnych zobowiązań . Analiza tych płatności prowadzi do wniosku , iż o ile w latach 2001-2003, sytuacja podatnika pogarszała się , to już od 2004 r. podatnik zanotował znaczne nadwyżki wpłat nad zobowiązaniami. Oznacza to , iż sytuacja finansowa podatnika nie jest aż tak poważna jak przedstawiono we wniosku ( możliwość likwidacji zakładu ) W przypadku osiągania coraz lepszych wyników finansowych możliwość rozłożenia zaległości na raty , wydaje się bardziej zasadna, niż definitywne umorzenie zaległości podatkowych , które w dalszej perspektywie podatnik może spłacić.

Dlatego też przerzucenie odpowiedzialności za swoje zaległości podatkowe na płacących regularnie podatki, w sytuacji gdy obiektywnie możliwe jest ich uiszczenie bez uszczerbku w funkcjonowaniu spółki , byłoby niezgodne z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Okoliczność ta była jedną z podstaw rozstrzygnięcia organów podatkowych .

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało j ą oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).