Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 515/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia [...], nr [...] oraz postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego A. B. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), którą po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. B. od decyzji Prezydenta Miasta Opola z [...], znak [...], w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z [...] w przedmiocie wymeldowania wyżej wymienionego z pobytu stałego w O. przy ul. [...] - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzję podjęto na podstawie następującego stanu faktycznego:

Postępowanie o wymeldowanie A. B. z pobytu stałego w O. przy ul. [...], zostało wszczęte na wniosek J. B., która poinformowała organ, że jej były mąż od 19 czerwca 1999 r. nie przebywa w miejscu stałego zamieszkania, zaś wyprowadzając się zabrał wszystkie rzeczy osobiste, i od tego czasu nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów, zatem nie jest w stanie podać jego obecnego miejsca zamieszkania ani pobytu.

Podczas prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego nie zdołano ustalić miejsca pobytu A. B. W tej sytuacji organ, wystąpił do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnego w miejscu zamieszkania A. B., w oparciu o art. 34 § 1 K.p.a. Sąd Rejonowy w Opolu Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], uwzględniając wniosek organu ustanowił M. S., kuratorem dla nieobecnego A. B. W tym stanie rzeczy, Prezydent Miasta Opola, uwzględniając wniosek J. B., wydał decyzję w dniu [...], nr [...] o wymeldowaniu A. B. z pobytu stałego. Przedmiotową decyzję odebrała [...] osobiście kurator nieobecnego A. B. oraz J. B. Od decyzji tej żadna ze stron nie wniosła odwołania, dlatego wyżej wymieniona decyzja stała się ostateczna z dniem 16 grudnia 2005 r. (organ odwoławczy w postanowieniu, jak i w decyzji błędnie wskazuje na dzień 12 stycznia 2006 r.).

W dniu 9 stycznia 2006 r. A. B. zwrócił się do Wojewody Opolskiego za pośrednictwem Prezydenta Miasta Opola z wnioskiem o przywrócenie terminu do odwołania jednocześnie, załączając odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda Opolski po zapoznaniu się z powyższym wnioskiem A. B. uznał, iż pismo skarżącego jest wnioskiem o wznowienie postępowania, przeto postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwaną dalej K.p.a. - wznowił postępowanie w przedmiocie wymeldowania A. B. z pobytu stałego w O. ul. [...] - zakończone decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Opola z [...]. W oparciu o art. 150 § 2 K.p.a. do przeprowadzenia tego postępowania wyznaczył Prezydenta Miasta Opola. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek A. B. z dnia 9 stycznia 2006 r. skierowany do Wojewody, w jego ocenie, jest zażaleniem, na działalność Prezydenta Miasta w przedmiocie prowadzonego przez Urząd Miasta postępowania w sprawie wymeldowania, bowiem skarżący stwierdził, że organ pierwszej instancji nie powiadomił go o prowadzonym postępowaniu o jego wymeldowaniu z pobytu stałego. Organ II instancji podkreślił, że z dokumentacji urzędowej jaką jest wojewódzki zbiór meldunkowy wynika, że w dniu 7 listopada 2005 r. A. B. zameldował się na pobyt czasowy do 7 kwietnia 2006 r. w P. przy ul. [...] i o tym fakcie został powiadomiony - jako organ gminy właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego - Urząd Miasta Opola. Dlatego przed podjęciem w dniu [...] decyzji, organ pierwszej instancji powinien był upewnić się czy miejsce pobytu A. B. jest nadal nieznane, mimo ustalenia przez Sąd kuratora, a następnie powiadomić go o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego i wezwać do zapoznania się z aktami sprawy, w myśl zasady wynikającej z art. 10 K.p.a. Na koniec wskazał, że postanowienie o wznowieniu postępowania, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego (wyjaśniającego), co do przyczyn jego wznowienia ustanowione w przepisach rozdziału 12 K.p.a. oraz co do rozstrzygnięcia sprawy.

Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art.145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 104 K.p.a., po wznowieniu postępowania podjętego postanowieniem Wojewody Opolskiego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego A. B., odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia [...] orzekającej o jego wymeldowaniu. W uzasadnieniu przedstawił wyżej omówiony stan faktyczny sprawy. Następnie przywołał treść pisma skarżącego, uznanego za zażalenie przez Wojewodę Opolskiego, w którym A. B. zarzucił, że o wymeldowaniu z pobytu stałego dowiedział się dopiero 3 stycznia 2006 r. po odebraniu decyzji przesłanej przez organ I instancji na adres korespondencyjny. Oświadczył, że nie jest prawdą, iż była żona nie znała jego adresu, albowiem w sądzie powszechnym toczy się sprawa o podział majątku i w każdym piśmie kierowanym do sądu, które otrzymuje także była żona, podawał swój adres. Znała także jego numer telefonu komórkowego, który od ośmiu lat jest ten sam. Wskazał ponadto, że w 2005 r. J. B. wraz z synem K. i rzeczoznawcą sądowym była osobiście w P. przy ul. [...], tj. w lokalu, wskazanym jako właściwy do doręczenia korespondencji. Wobec treści powyższego pisma skarżącego, organ I instancji uznał, iż w sprawie ma zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., według którego wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W wyniku ponownego postępowania ustalił, iż A. B. w dniu 7 listopada 2005 r. zameldował się na pobyt czasowy w P., jednakże zawiadomienie o tym fakcie wpłynęło do Urzędu Miasta Opola dopiero w dniu 29 listopada 2005 r. Poza tym, powołał się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające z udziałem A. B. i jego byłej żony J. B., podczas którego - zdaniem organu – A. B. nie udowodnił jednoznacznie, aby jego była żona wprowadziła organ w błąd podając, że nie znała obecnego miejsca jego pobytu. Oświadczyła bowiem, że były mąż nie informował jej o swoim adresie korespondencyjnym, nie wiedziała również, iż podał w sądzie powszechnym ten adres, nie przeglądała akt sądowych, ponieważ sprawę prowadzi adwokat.

Dokonując oceny merytorycznej sprawy Prezydent Miasta Opola uznał za wiarygodne zeznania J. B., że były mąż opuścił wspólne mieszkanie w dniu 15 listopada 2000 r., zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz część mebli. Okoliczności te - zdaniem organu - potwierdził także A. B. oświadczając, że uczynił to z uwagi na istniejący konflikt z byłą żoną, która wywoływała awantury, prowokowała go i oskarżała o próbę zabójstwa i nie widzi możliwości powrotu do tego lokalu. Opuszczając stałe miejsce pobytu zabrał większość ubrań, meble i sprzęt gospodarstwa domowego, oddając klucze od mieszkania. W takim stanie faktycznym organ przyjął, że wskazane przez A. B. okoliczności nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji o wymeldowaniu, ponieważ opuścił on trwale dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania.

Od tej decyzji odwołał się A. B., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji. Opisał okoliczności, które spowodowały opuszczenie mieszkania. Podniósł, że nadal w mieszkaniu i piwnicy znajdują się jego rzeczy osobiste i części do samochodu, które próbował odzyskać, jednak była żona nie wpuściła go do lokalu, nawet wtedy, gdy udał się do niego w asyście policji.

Wojewoda Opolski w świetle przedstawionego stanu faktycznego uznał, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przytoczył w uzasadnieniu treść art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a. wskazując, że zgodnie z tą regulacją wymieniającą enumeratywnie przesłanki wznowienia postępowania niezbędne jest spełnienie którejkolwiek z nich, aby można było z niego skorzystać. Dalej argumentował, że uwzględniając wniosek A. B., w przedmiocie wznowienia postępowania, organ pierwszej instancji 16 marca 2006 r. przeprowadził konfrontację z udziałem stron postępowania, która potwierdziła, że A. B. wyprowadził się dobrowolnie ze spornego lokalu 15 listopada 2000 r. J. B. nie znała miejsca pobytu byłego męża, gdyż nie przeglądała akt sądowych ani nie występowała z zapytaniem do sądu o wskazanie obecnego miejsca jego pobytu. A. B., zaś potwierdził, że opuścił stałe miejsce pobytu czasowo. Po przeanalizowaniu sprawy organ odwoławczy uznał, iż pomiędzy stronami istnieje konflikt, a jego podłożem jest spór co do podziału majątku, zatem w aspekcie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w przedmiocie wymeldowania osoby z pobytu stałego ta okoliczność nie może być brana pod uwagę. Wskazał następnie, że o fakcie zameldowania A. B. na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące w P. ul. [...], organ pierwszej instancji został powiadomiony przez Urząd Gminy w P. po wydaniu decyzji z dnia [...], nie mógł zatem opisać tej okoliczności faktycznej w jej uzasadnieniu, okoliczność ta ujawniła się dopiero w dniu 29 listopada 2005 r. W kontekście przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego, w następstwie wznowienia postępowania, organ odwoławczy przyjął, że wskazane przez A. B. okoliczności opuszczenia miejsca pobytu były znane organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej, zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Opola z [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił decyzji Wojewody Opolskiego naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia lub niewłaściwe ustalenie, iż doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu w O. przy ul. [...], w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, i czy opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że po wznowieniu postępowania administracyjnego organy administracji powinny ustalić, czy zaszła podstawa do wznowienia, oraz czy jego wniosek co do meritum sprawy zasługuje na uwzględnienie. W ocenie skarżącego pierwsza z wymienionych spraw, o ile w ogóle została rozstrzygnięta przez organ, to w sposób nieczytelny. Drugie z zagadnień, w jego ocenie, oceniono natomiast w sposób błędny. Przyznał, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] był uzasadniony, ponieważ faktycznie bez swojej winy nie brał udziału w tym postępowaniu i to z przyczyn leżących po stronie organu administracji. Skarżący podniósł, iż w dniu 7 listopada 2005 r. zameldował się na pobyt czasowy w P., i z tym momentem administracja publiczna posiadła w sposób urzędowy informację o miejscu jego pobytu. Organ orzekający o jego wymeldowaniu nieznający miejsca pobytu, powinien był przed wydaniem decyzji administracyjne dokonać sprawdzenia wszelkimi dostępnymi mu środkami prawno-administracyjnymi, czy posiadał czasowe miejsce zamieszkania, czy też nie. Tymczasem organ administracji bezpodstawnie odstąpił od koniecznych w sprawie ustaleń. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, musi mieć cechy trwałości i dobrowolności. Jego zaś oświadczenia wskazywały, iż miejsce stałego pobytu opuścił nie tylko niedobrowolnie (bo wskutek szantaży, bezpodstawnych oskarżeń, wszczynanych awantur, różnorakiej presji itp. ze strony byłej żony), i nie mógł do niego dobrowolnie powrócić, czego wielokrotnie próbował, bezskutecznie z powodu wymiany zamków w drzwiach. Oświadczył, że mieszkania nie opuścił na stałe ma bowiem nadzieję, że sądy zajmujące się podziałem majątku małżeńskiego, przyznają jemu mieszkanie. Zostawił w nim wiele swoich rzeczy. Brak takich ustaleń, zdaniem skarżącego, we wszystkich wydanych w tej sprawie decyzjach - narusza wskazane na wstępie przepisy proceduralne. Na koniec dodał, iż pojmuje toczące się postępowanie o podział majątku małżeńskiego za sposób prawnego działania mającego na celu odzyskanie faktycznej możliwości korzystania z mieszkania w O., czego w sposób przymusowy, lecz jak sądzi tylko czasowy, go pozbawiono.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślając, że wbrew zarzutom przedstawionym w skardze, nie ma podstaw do przyjęcia, że wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko jest sprzeczne ze stanem faktycznym i obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W art. 147 K.p.a. bowiem określono z czyjej inicjatywy następuje wznowienie postępowania a w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. uregulowano tryb oraz termin wnoszenia podania w sprawie wznowienie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póz. zm.), zwaną dalej P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu, na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu, decyzji organu I instancji oraz postanowienia w sprawie wznowienia postępowania wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.

Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180), jeżeli naruszone zostało prawo proceduralne lub materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, decyzja podlega uchyleniu.

Przed przystąpieniem do merytorycznego badania zaskarżonej decyzji Sąd zobligowany jest do sprawdzenia, czy w procesie wydania decyzji zostały zachowane reguły postępowania administracyjnego wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwaną dalej K.p.a.

W niniejszej sprawie kontrolę procesu wydania zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od zbadania, czy Wojewoda Opolski był uprawniony do zakwalifikowania pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2006 r. nazwanego "Wniosek o przywrócenie terminu odwołania" jako podania o wznowienie postępowania. Przypomnieć bowiem trzeba, że skarżący po otrzymaniu 3 stycznia 2006 r. ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] wniósł do Wojewody Opolskiego za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Prezydent Miasta Opola zgodnie z treścią art. 59 § 2 K.p.a. oraz wolą skarżącego przekazał tenże wniosek do właściwego organu, którym był Wojewoda Opolski. Tymczasem organ odwoławczy arbitralnie przyjął, iż jednoznacznie zatytułowany wniosek skarżącego jest skargą, o której mowa w art. 235 § 1 K.p.a. (przypisując jej błędnie miano zażalenia), traktując jako wniosek o wznowienie postępowania. Uznał, że treść tego pisma uprawnia go do wznowienia postępowania z urzędu, albowiem skarżący zarzucił, że organ I instancji nie powiadomił go o prowadzonym postępowaniu o wymeldowaniu go z pobytu stałego. Wobec tego, przede wszystkim trzeba wskazać, że strona pozbawiona, chociażby z przyczyn zawinionych bądź niezawinionych przez organ, udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym może szukać ochrony swych praw za pomocą dwóch środków, tj. odwołania lub wniosku o wznowienie postępowania. Między tymi środkami nie istnieje konkurencja. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne, co nie stanowi bezwzględnej przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy rozpatrywaniu takiego wniosku należy natomiast uwzględnić, poza podstawową kwestią winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, że decyzja stała się ostateczna. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, w której występują strony o sprzecznych interesach, gdyż wówczas mogą zaistnieć przesłanki do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Trzeba jednak pamiętać, iż w sytuacji, gdy postępowanie zostaje wszczęte na wniosek, przedmiot postępowania wyznacza strona. Organ tym żądaniem jest związany, nie jest zatem władny do zmiany jego treści, zaś gdy postępowanie podejmowane jest z urzędu, przedmiot postępowania wyznacza organ, lecz należy mieć na uwadze, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Wracając na grunt omawianej sprawy, skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ II instancji dopuścił się uchybień mających istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy naruszył art. 147 K.p.a. przez potraktowanie i rozpatrzenie pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2006 r. jako podania o wznowienie postępowania. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w postępowaniu administracyjnym wola strony dotycząca zarówno przesłanek, jak i trybów wzruszenia decyzji, nie może być dorozumiana. Bezspornie pismo skarżącego wniesione do organu I instancji zostało nazwane: "Wniosek o przywrócenie terminu odwołania". Argument skarżącego, który został odczytany przez organ odwoławczy, jako zarzut braku udziału w postępowaniu bez własnej winy wskazuje jedynie, iż w oparciu o tę okoliczność A. B. uprawdopodabniał brak winy w uchybieniu terminowi, stąd jego wniosek. Skoro jednak organ uznał, że pismo pomimo wskazanego tytułu, oparte jest na podstawie wznowieniowej, to należało zażądać od skarżącego oświadczenia, jakie znaczenie prawne nadaje swojemu pismu - odwołania czy podania o wznowienie. Innym słowy, jeżeli charakter wniesionego pisma, w ocenie organu, budzi wątpliwości, to ma on obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien w razie potrzeby udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, zgodnie z podstawową zasadą wyrażoną w art. 9 K.p.a. Reasumując, skoro organ administracyjny jest związany wolą strony wyrażoną w podaniu, to inicjatywa wznowienia postępowania może przejawiać się w informowaniu strony o tej możliwości w sytuacji, gdy owo wznowienie jest uzależnione wyłącznie od woli strony. Organ odwoławczy tymczasem bez wyjaśnienia tej kwestii ze skarżącym wznowił postępowanie z urzędu, czym naruszył wyżej omówione przepisy K.p.a. Powiedziane powyżej przesadziło o tym, że już tylko z tego powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz poprzedzające je postanowienie wznawiające postępowanie.

Dalszą ocenę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i wydanego postanowienia należy poprzedzić kilkoma uwagami odnoszącymi się do instytucji wznowienia postępowania.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania regulowane przepisami rozdziału 12 K.p.a. ma charakter jednego z trybów tzw. nadzwyczajnych. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania jako instytucja proceduralna przejawia się w dwóch fazach. Zgodnie z przepisem art. 149 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, a odmowa wznowienia postępowania stosownie do § 3 art. 149 K.p.a. następuje w drodze decyzji. Oba te rodzaje rozstrzygnięć przewidziane są dla fazy pierwszej, w której organ właściwy, tj. zgodnie z art. 150 § 1 K.p.a. organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, bada czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Od tej zasady ustalającej właściwość organu w sprawie wznowienia postępowania istnieje jednak wyjątek, według którego organ właściwy do wznowienia traci swe uprawnienia w tym zakresie na rzecz organu wyższego stopnia, ale jedynie w przypadku, gdy przyczyny wznowienia leżą po stronie tego organu, a więc gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania, wymieniona w art. 145 § 1 k.p.a. Zatem w grę wchodzić tutaj mogą przypadki m.in. niezawiadomienie strony o czynnościach postępowania. Jak podkreśla B. Adamiak, "w związku z tym, że zasadą jest właściwość organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, orzekanie w sprawie przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania" (por. B. Adamiak/ J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck W-wa 2006, str. 681). Przeniesienie kompetencji na organ wyższej instancji jest wyjątkiem. Aby zatem postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania wszczęte przez organ wyższej instancji, korzystający z art. 150 § 2 K.p.a. uznać można było za zasadne, winien on wykazać związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. W badanej sprawie organ takiego związku nie wykazał, przedstawił jedynie stan faktyczny sprawy, nie dokonując jego wszechstronnej oceny, jak również wniosków przemawiających za zastosowaniem ww. przepisu. W ocenianym postanowieniu, organ odwoławczy nie wskazał także z jakich powodów uznał, że skierowane do niego pismo skarżącego zostało zakwalifikowane jako podanie o wznowienie postępowania, czy powołana została w nim chociażby jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Z jego uzasadnienia można jedynie domniemywać, iż powodem zastosowania tej instytucji była przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie dokonał również oceny, czy podanie o wznowienie postępowania złożone zostało przez stronę z zachowaniem terminów określonych przepisem art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Na tym etapie organ administracji publicznej, który wydał decyzję w ostatniej instancji, bądź na zasadzie wyjątku organ wyższej instancji - w przedmiotowej sprawie Wojewoda Opolski, winien badać czy zachodzą przesłanki do wydania na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Do przesłanek tych należy ustalenie, czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, czy żądanie wznowienia oparte jest na powołaniu taksatywnie wyliczonych przepisem art. 145 § 1 K.p.a. podstaw wznowienia, oraz czy podanie o wznowienie postępowania złożone zostało przez stronę z zachowaniem terminów określonych przepisem art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Na tym etapie postępowania nie jest dopuszczalne merytoryczne badanie podstaw (przyczyn) wznowienia określonych art. 145 § 1 K.p.a. Postanowienie o wszczęciu postępowania jest tylko aktem procesowym, nierozstrzygającym sprawy wznowienia postępowania, a jedynie otwierającym postępowanie w sprawie. Jeśli zatem zachodzą formalne przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, bowiem strona powołała się na jedną z nich (art. 145 § 1 K.p.a.), organ obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 1 K.p.a. Przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznacza art. 149 § 2 K.p.a., według którego postanowienie, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.

Wszczęte postanowieniem postępowanie w sprawie wznowienia, zgodnie z art. 151 § 1 K.p.a. kończy się wydaniem decyzji, w której:

- odmawia się uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi organ brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. (pkt 1), albo

- uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy - (pkt 2).

Zgodnie zaś z § 2 art. 151 K.p.a. w wypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji.

Przepisy art. 151 § 1 i 2 K.p.a., wyczerpująco wyznaczają rodzaj rozstrzygnięcia merytorycznego, jakie podjąć może organ po wszczęciu postanowieniem postępowania w sprawie wznowienia i przeprowadzeniu postępowania określonego przepisem art. 149 § 2 K.p.a. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 K.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 K.p.a.

Przechodząc do kontroli decyzji organu I instancji trzeba zauważyć, iż jest ona niezgodna z przepisami postępowania mającymi w sprawie zastosowanie. Organ w podstawie prawnej decyzji wskazał, iż dokonał jej oceny na podstawie art.151 § 1 pkt 1 w związku z art.145 § 1 pkt 4 K.p.a., odmawiając uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia [...] orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego A. B. Tymczasem w uzasadnieniu organ nie ocenił i nie zbadał zasadności wskazanej przez siebie przyczyny wznowienia postępowania, co do istnienia bądź nie, podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. Z uzasadnienia decyzji można domniemywać, że organ uznał, iż postanowienie Wojewody Opolskiego przesądziło o zasadności przyczyny wznowienia, zatem w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe stwierdził, że skarżący nie udowodnił okoliczności obligujących organ do uchylenia decyzji o wymeldowaniu, ponieważ ponownie zebrany materiał dowodowy potwierdził trwałe opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nie dopełniając obowiązku meldunkowego, zatem rozstrzygnął sprawę co do jej istoty. W tej sytuacji doszło do rozbieżności pomiędzy zastosowaną podstawą prawną, a uzasadnieniem decyzji. Podana podstawa prawna sugeruje, że organ nie dopatrzył się przyczyny wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., natomiast w uzasadnieniu odmowa uchylenia własnej decyzji ostatecznej nastąpiła ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 K.p.a.). Takie działanie organu jest niedopuszczalne, bowiem z przepisu art. 151 § 2 K.p.a. wynika jednoznacznie, że przesłanki wymienione w art. 146 Kodeksu mogą stanowić wyłącznie podstawę odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, nie zaś decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.). W razie braku podstaw z art. 145 § 1 K.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji, a gdy podstawy te są, uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy, bądź zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. w wypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ winien ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa musi wykazać, że wadliwość procesowa nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, a więc stosując art. 146 § 2 K.p.a. wykazać, że decyzja dotychczasowa posiadała jedynie wady formalne, natomiast w całości była pozbawiona wadliwości materialnej.

Wady powyższej decyzji uszły uwadze organu odwoławczego, a wręcz je powielił, stąd nie jest zgodna z prawem decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, bowiem gdy "organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ l instancji, to - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo." (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 1986 r., II SA 1829/85). Błędne uzasadnienie decyzji administracyjnej świadczy o tym, że rozstrzygniecie oparte zostało na błędnych przesłankach faktycznych lub mylnej ocenie stanu prawnego. Zasługuje przeto na uwzględnienie argument skargi, że w zaskarżonej decyzji nie ustalono w sposób jednoznaczny, czy zaszła podstawa do wznowienia postępowania.

Należy także zauważyć, że wydane decyzje w niniejszej sprawie są nieczytelne i nie odpowiadają wymogom zawartym w art. 107 § 3 K.p.a. Stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie ma przedstawiać trzy fazy rozumowania, tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej. Cechy dobrego uzasadnienia to logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów działania (por. B. Adamiak/ J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2006, str. 520-521). W prawie administracyjnym obowiązek uzasadnienia decyzji wiąże się ponadto z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). W zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego i ją poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz postanowieniu organu odwoławczego, tych elementów zabrakło. Nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez tut. Sąd omówionych decyzji oraz postanowienia.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych powyżej naruszeń przepisów prawa procesowego, które to naruszenia niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a.

Powiedziane dotychczas przesądziło o uchyleniu aktów administracji wydanych w przedmiotowej sprawie, zatem czynienie rozważań co do ich legalności w aspekcie zarzutów skargi odnoszących się do istoty sprawy stało się zbędne. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań. Zaakcentować jednak trzeba, że organ odwoławczy zobligowany jest do rozpatrzenia pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2006 r., zgodnie z oceną przedstawioną przez Sąd. Dalsze postępowanie administracyjne Wojewody Opolskiego w skontrolowanej sprawie będzie zależało od stanowiska skarżącego w tej kwestii.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oraz o kosztach postępowania oparto o treść art. 152 i art. 200 P.p.s.a.