Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 284/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2021 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. (data wpływu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R.: [...] listopada 2020 r.) B. M. (zwana dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącą") złożyła, do Burmistrza Gminy R., wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek miał być przyznany w związku ze sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem – Z. M.. Wnioskodawca dołączyła do wniosku oświadczenie o dochodach za rok 2019, z którego wynika, że uzyskała kwotę [...]zł w związku z pobieranymi alimentami. Wnioskodawca dołączyła także odpis wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt [...], w którym zmieniono orzeczenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w ten sposób, że uznano Z. M. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniami. Orzeczenie jest prawomocne od dnia [...] lipca 2020 r.

Dnia [...] grudnia 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje razem z ojcem oraz synem – M. R.. Ustalono, że źródłem utrzymania rodziny są alimenty na syna oraz emerytura ojca wnioskodawcy. Z. M. wymaga stałej pomocy osób trzecich w codziennym funkcjonowaniu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Burmistrz Gminy R. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") odmówił wnioskodawcy świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca, składek na ubezpieczenie społeczne opłacane za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające zasiłek opiekuńczy. Powodem zapadłego rozstrzygnięcia było przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że w myśl art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r.") specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, zwanej dalej "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami.

Wnioskodawca ubiegając się o rzeczone świadczenie wykazała, że w jej rodzinie dochód na rok 2019. w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] zł, co daje [...] zł przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie. Z przepisu art. 5 ust. 2 u.ś.r. wynika, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Z tego względu należało orzec o odmowie przyznania rzeczonego świadczenia.

Wnioskodawca złożyła odwołanie z zachowaniem terminu. Wyjaśniono, że już w 2013 r. Z. M. został uznany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji. Dołączony ponownie odpis wyroku Sądu Rejonowego potwierdził słuszność lekarza orzecznika co do stanu zdrowia jej ojca.

Wnioskodawca nie wiedziała, że do dnia złożenia wniosku miała prawo ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy nad swoim ojcem. Jak wskazała, nie zgadza się z zapadłą decyzją i kwestionuje kryterium dochodowe jej rodziny. Stwierdziła, że otrzymuje tylko [...] zł alimentów na syna od ojca dziecka oraz świadczenie rodzinne. Wnioskodawca nie rozumie, skąd wyliczono [...] zł na osobę w rodzinie, stąd chciałaby dowiedzieć się na ten temat.

Wnioskodawca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, Kolegium przedstawiło stan faktyczny oraz stwierdziło, że analiza deklaracji podatkowych wykazała prawidłowość ustaleń Burmistrza.

Rodzina uzyskała w 2019 r. dochód obejmujący kwotę [...]zł netto z tytułu emerytury Z. M. (pomniejszoną o kwotę [...]emerytury) oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu alimentów uzyskanych przez Skarżącą w wysokości [...] zł. Rodzina składa się z trzech osób: Skarżącej, jej ojca oraz jej syna. Łączną kwotę [...]zł należało więc podzielić przez 12 miesięcy oraz na trzy osoby. Łączny miesięczny dochód na rodzinę w 2019 r. wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na jedną osobę – [...] zł. Ta kwota przekracza kryterium dochodowe z art. 5 ust. 2 u.ś.r., stąd odmówiono Skarżącej przyznanie rzeczonego świadczenia.

SKO w P. uznało, że Burmistrz niezasadnie uwzględnił 13. emeryturę Z. M., jednakże to nie zmienia faktu, że obliczenia, pomniejszone o wspomnianą wypłatę emerytury nadal wykazują przekroczenie kryterium dochodowego.

Pismem z [...] marca 2021 r. zatytułowanym błędnie jako "zażalenie" B. M. wniosła w terminie prawem przewidzianym skargę na powyższą decyzję zarzucając, iż jest ona niezgodna z prawem. Skarżąca jeszcze raz przedstawiła okoliczności faktyczne w sprawie z powołaniem na orzeczenia lekarskie oraz Sądu Rejonowego.

Skarżąca zakwestionowała, jakoby prowadziła z ojcem wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca nie korzysta ze środków finansowych swojego ojca. Z. M. sam ponosi koszty utrzymania mieszkania i remontów, a czasem wspomoże swoją córkę.

Na tej podstawie, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO w P. oraz zwolnienie jej z kosztów postępowania, a także ustalenie bezpłatnej pomocy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji uznał niezasadność zarzutów. Do obliczenia dochodu rodzinnego wlicza się dochody osoby wymagającej opieki, a także osoby sprawującej opiekę.

W związku z przyznaniem Skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, pismem z [...] sierpnia 2021 r. profesjonalny pełnomocnik Skarżącej –uzupełnił skargę podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art. 5 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędne ustalenie dochodu przypadającego na rodzinę Skarżącej, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że dochód rodziny Skarżącej przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w przepisach u.ś.r.;

2) art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącej prawa do świadczenia specjalnego.

Na tej podstawie wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji SKO w P. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem nie zostały one pokryte.

W uzasadnieniu pisma, pełnomocnik Skarżącej wskazała, że jej mandantka opiekuje się ojcem i pomaga mu w codziennych czynnościach, jednakże prowadzą dwa oddzielne gospodarstwa domowe. Skarżąca nie ma środków do życia, aby mieszkać samodzielnie, nie pracuje i utrzymuje siebie i syna wyłącznie z alimentów, które nie przekraczają kryterium dochodowego. Organy administracji publicznej nie pochyliły się nad tym zagadnieniem i uznano, że dochód należy traktować łącznie, a tak nie jest. Nie zbadano kryteriów z art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r., a powinno to nastąpić z urzędu.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r., po zapoznaniu się z pismem pełnomocnika Skarżącej, Kolegium stwierdziło, że przepis art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r. w ogóle nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Powołany przepis stosuje się w przypadku ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków. Warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały określone w art. 16a u.ś.r. Ponadto, z dniem [...] lutego 2021 r. Skarżąca jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad ojcem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadała prawu.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] października 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w P. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w sprawie odmowy przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad jej ojcem – Z. M..

Podstawę prawną do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi art. 16a u.ś.r. W myśl ust. 1 powołanego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca – córka Z. M. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w myśl k.r.o. Skarżąca oświadczyła (pod groźbą pociągnięcia do odpowiedzialności karnej), że jest osobą niepracującą. Zaniechanie w zakresie podjęcia pracy zarobkowej wynika z faktu (któremu nikt nie zaprzecza), że Skarżąca opiekuje się swoim ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sądowym.

Ustawodawca wprowadza w art. 16a ust. 2 u.ś.r. jeszcze jedną przesłankę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powołany przepis stanowi: "Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio". Zanim Sąd odniesienie się do wyliczeń przeprowadzonych przez organy administracji publicznej rozstrzygające w niniejszej sprawie, należy wyeksponować koniunkcję zawartą w art. 16a ust. 2 u.ś.r. Mowa jest o łącznym dochodzie rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki. Tak sformułowane brzmienie przepisu czyni wszelkie rozważania na temat tego, czy opiekun prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z osobą wymagającą opieki, czy nie, bezprzedmiotowymi. Nie jest to okoliczność, która ma wpływ na przyznanie wnioskowanego świadczenia rodzinnego. Kolegium zasadnie zsumowało zatem dochody Skarżącej oraz jej ojca, błędnie jedynie doszukując się jedynie podstawy do takiego działania w prowadzeniu przez nich wspólnego gospodarstwa domowego.

Przepis art. 16a ust. 2 u.ś.r. posługuje się pojęciem dochodu rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki. Bez znaczenia zatem dla możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostaje okoliczność czy opiekun bądź osoba pozostająca pod jego opieką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i czy ewentualnie prowadzone jest ono jeszcze z innymi osobami. Dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne są bowiem dochody osiągane przez członków rodziny opiekuna oraz osoby znajdującej się pod jego opieką" (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 317/21, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Przepis art. 16a ust. 2 u.ś.r. odsyła do kwoty z art. 5 ust. 2 u.ś.r. – [...] zł. Jest to kwota w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie w ujęciu miesięcznym, która nie może być przekroczona, jeżeli wnioskodawca chce uzyskać specjalny zasiłek opiekuńczy. Zarówno Burmistrz jak i Kolegium byli zobowiązani do ustalenia dochodu, jaki został uzyskany przez członków rodziny w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku (art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r.). To działanie wpisuje się bowiem w obowiązek wynikający z zasady prawdy obiektywnej z art. 7 w związku z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a."). Organy mają obowiązek ustalić całokształt okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zastosowania norm prawnych przesądzających o uprawnieniu lub obowiązku.

Burmistrz ustalił, że w roku 2019 r. Skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł z tytułu pobieranych alimentów od ojca swojego syna. Jest to jej jedyny dochód, co potwierdziła w swoim oświadczeniu, złożonym pod rygorem ponoszenia odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Ojciec Skarżącej w roku 2019. uzyskał przychód w wysokości [...] zł (po odjęciu należnego podatku oraz składki zdrowotnej).

Kolegium, czyniąc zadość zasadzie z art. 15 k.p.a. zweryfikowało strukturę dochodową i wskazało, że Burmistrz niezasadnie uwzględnił wypłaconą, 13. emeryturę. Kwota ta nie jest wliczana do dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 u.ś.r., co wynika z art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów w 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 743). Organ II instancji zasadnie wyłączył kwotę [...]emerytury.

Powracając do koniunkcji z art. 16a ust. 2 u.ś.r., ustalenia Kolegium prowadziły do uzasadnionych konkluzji, że dochód ojca Skarżącej w postaci emerytury oraz dochód Skarżącej stanowiły łączny dochód, będący podstawą rozstrzygnięcia o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w art. 16a ust. 2 u.ś.r., uważa się - w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – dochód osoby wymagającej opieki (art. 16a ust. 4 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Nie ulega wątpliwości, że emerytura ojca Skarżącej wpisuje się w definicję dochodu z art. 3 pkt 1 u.ś.r. z uwagi na fakt, że emerytura jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W odniesieniu do dochodu Skarżącej, kwota [...]zł uzyskanych alimentów stanowi z kolei jej dochód w myśl art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 u.ś.r. Pod pojęciem alimentów należy rozumieć wszelkie należności związane z szeroko pojętym zabezpieczeniem sytuacji finansowej rodziny (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 1092/16, dostępny w CBOSA).

Sumę dochodów Skarżącej i jej ojca należało zatem podzielić przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny. Otrzymana kwota w zestawieniu z kryterium dochodowym z art. 5 ust. 2 u.ś.r. pozwalała na rozstrzygnięcie zagadnienia, które stanowi istotę sporu w kontrolowanej sprawie. Kolegium, po przeprowadzeniu stosownych obliczeń, wskazało, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi więcej niż kwota wskazana w art. 5 ust. 2 u.ś.r.

Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, że przepisy stanowiące podstawę wydania zakwestionowanych rozstrzygnięć mają charakter norm bezwzględnie wiążących (ius cogens), co oznacza, że jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania wnioskowanego świadczenia, organ administracji publicznej nie może podjąć rozstrzygnięcia korzystnego dla niego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 884/17, dostępny w CBOSA). Wynika to bowiem z zasady praworządności, zgodnie z którą organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). Ustawodawca nie przyznał władzy dyskrecjonalnej organom, stąd niemożliwym było przyznanie Skarżącej rzeczonego świadczenia, gdyż nie spełniała przesłanki z art. 16a ust. 2 u.ś.r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie procesowym pełnomocnika Skarżącej, należało stwierdzić ich niezasadność. Kryterium z art. 5 ust. 2 u.ś.r. zostało transponowane na grunt postępowania o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, zgodnie z art. 16a ust. 2 u.ś.r. Tak jak wspomniano powyżej, to czy Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem, czy nie, nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Ustawodawca wprowadził obowiązek wskazania dochodu rodzin – osoby opiekującej się oraz osoby wymagającej opieki. Organ rozpoznający, jak i organ odwoławczy zasadnie uwzględniły dochody Skarżącej i jej ojca. Kolegium zasadnie zweryfikowało właściwy dochód Z. M., jednakże mimo to, kryterium dochodowe z art. 5 ust. 2 u.ś.r. nadal było przekroczone. Trzeba zważyć, że warunkiem koniecznym ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy w oparciu o art. 16a ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. jest zarówno przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów k.r.o., jak również spełnienie określonego kryterium dochodowego (wyrok NSA z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 307/17, dostępny w CBOSA). Tylko kumulatywne spełnienie tych przesłanek może skutkować przyznaniem tego świadczenia. Zaskarżona decyzja wykazała, że nie spełniono drugiej przesłanki, z art. 16a ust. 2 u.ś.r. Organ II instancji prawidłowo odniósł sytuację finansową Skarżącej i jej rodziny do kryterium dochodowego. Należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia art. 5 ust. 2 u.ś.r.

Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r., który miał polegać na ich niezastosowaniu, a w konsekwencji odmowie przyznania świadczenia specjalnego, Sąd stwierdza jego niezasadność. Należy przypomnieć, że podstawą przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest przepis art. 16a u.ś.r., który ulokowano w rozdziale 3 u.ś.r. pt. "Świadczenia opiekuńcze". Wielokrotnie powoływany art. 16a ust. 2 u.ś.r. odsyła jedynie do kryterium dochodowego – kwoty z art. 5 ust. 2 u.ś.r. jako granicy, do której spełnienie przesłanek ma skutkować przyznaniem specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sam przepis art. 5 u.ś.r., a więc i jego ust. 3 oraz 3a są zlokalizowane w rozdziale 2 u.ś.r. pt. "Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego". Świadczenia opiekuńcze (w tym specjalny zasiłek opiekuńczy) i zasiłek rodzinny wraz z dodatkami stanowią odrębne kategorie świadczeń rodzinnych, których reguły przyznania zostały uregulowane w odrębnych częściach u.ś.r. Znamienne jest to, że w art. 16a u.ś.r., a więc w każdej jego jednostce redakcyjnej nie ma odesłania do art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r. Przepis ten nie stanowi lex generalis tj. części wspólnej dla każdej regulacji, w której ustawodawca odwołuje się do kryterium z ust. 2 tego przepisu. Nie jest i nie było więc możliwe zastosowanie art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r. tak jak tego oczekiwała pełnomocnik Skarżącej. Co więcej, ustawodawca w art. 16a ust. 2 u.ś.r. odsyła do kryterium dochodowego (kwoty 764,00 zł) z art. 5 ust. 2 u.ś.r., a nie do całego brzmienia, które uwzględnia odmienne uwarunkowania rodzinne.

Świadczenia rodzinne, jako część większego systemu pomocy społecznej stanowią wyraz zasady pomocniczości, którą państwo realizuje wobec najbardziej potrzebujących obywateli z uwagi na sytuację, w jakiej się znaleźli. Jest to więc instytucja wyjątkowa, zatem należy traktować poszczególne jej formy w sposób ściśle interpretujący warunki przyznania konkretnych świadczeń. Nie można stosować dyrektyw wykładni rozszerzającej, dla uznania, że Skarżąca spełnia przesłanki otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze, jak i w innych pismach procesowych. Nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla strony skarżącej z urzędu ujęte zostanie w odrębnym orzeczeniu wydanym na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.