Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1785/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, pkt 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 50, art. 162
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi D. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz skarżącego D. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" od Dyrektora Izby Celnej w W.kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] maja 2008 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] grudnia 2002 r. D. W. "[...]" zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci obuwia, deklarując jego [...] pochodzenie i stawkę celną konwencyjną. Do zgłoszenia celnego o nr [...] załączył m.in. świadectwo pochodzenia z 19 października 2002 r.

Po zwolnieniu towaru, w ramach kontroli postimportowej przeprowadzonej przez Wydział Kontroli Podmiotów Gospodarczych w trybie art. 83 Kodeksu celnego ustalono, że przedstawiony przez importera do odprawy celnej certyfikat nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia.

Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z [...] września 2003 r. wszczął z urzędu postępowanie celno-podatkowe w sprawie obliczenia kwoty długu celnego należnego za towar objęty ww. zgłoszeniem celnym, a następnie decyzją z [...] marca 2004 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie kraju pochodzenia, zastosowanej stawki celnej i określił ponownie prawidłową kwotę długu celnego oraz należności podatkowe.

Od powyższej decyzji, doręczonej w dniu 24 marca 2004 r., strona nie złożyła odwołania. Natomiast pismem z 9 kwietnia 2004 r. (data nadania) wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną, powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz na nowe okoliczności faktyczne i dowody nie znane organowi w dniu wydania decyzji.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wznowił z urzędu postępowanie celno-podatkowe zakończone decyzją z [...] marca 2004 r. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego we wznowionym postępowaniu, w dniu [...] grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wydał decyzję, którą na podstawie art. 245 § 1 pkt 2, § 2, art. 244 § 1 oraz art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] marca 2004 r. Decyzja ta została doręczona na adres strony w dniu 8 grudnia 2005 r.

Następnie, w dniu 23 grudnia 2005 r. (data nadania) strona złożyła pismo (uzupełnione pismem z [...] marca 2006 r.), skierowane do Dyrektora Izby Celnej w W. i zatytułowane "odwołanie od decyzji", w którym nawiązała do decyzji z [...] grudnia 2005 r. Pismem z 15 maja 2005 r., po wezwaniu organu II instancji do sprecyzowania podania, strona wyjaśniła, iż żąda zmiany decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2005 r. w trybie art. 265- Kodeksu celnego.

Z uwagi na powyższe żądanie, Dyrektor Izby Celnej w W. przekazał wniosek strony do załatwienia Naczelnikowi Urzędu Celnego [...] w W., tj. organowi, który wydał ww. decyzję z [...] grudnia 2005 r., a wobec tego jest właściwy do jego załatwienia.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. -po rozpatrzeniu wniosku z 23 grudnia 2005 r.- decyzją z [...] października 2006 r. odmówił uchylenia decyzji z [...] grudnia 2005 r. w oparciu o art. 265- § 1 Kodeksu celnego.

Powyższe orzeczenie zostało wysłane do strony na adres wskazywany przez nią w postępowaniu. W dniu 25 października 2006 r. przesyłka zawierająca ww. decyzję wróciła do organu z adnotacją na kopercie świadczącą o jej dwukrotnym awizowaniu.

Dalej, z akt wynika, iż w dniu 7 lutego 2008 r. stronie udostępniono w siedzibie urzędu akta sprawy i wydano fotokopię decyzji z [...] października 2006 r.

Następnie, w dniu 21 lutego 2008 r. strona wniosła odwołanie od decyzji z [...] października 2006 r. żądając jej uchylenia. W odrębnym piśmie złożonym w tym samym dniu wskazała zaś, że do dnia dzisiejszego nie doręczono jej oryginału decyzji z [...] października 2006 r. Podniosła, iż w ten sposób pozbawiono ją możliwości zapoznania się z treścią tej decyzji i wniesienia odwołania. Z ostrożności wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia z [...] października 2006 r. Powyższe pisma uzupełniła pismem z 2 kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu I instancji).

Postanowieniem z [...] maja 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 3 Ordynacji podatkowej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] października 2006 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu strona nie przedstawiła faktów uprawdopodabniających jej brak winy w uchybieniu tego terminu, a więc nie spełniła jednej z przesłanek z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Ogólnikowe żądanie wyrażone przez stronę, pozbawione szerszego uzasadnienia, nie może stanowić -jak podał organ- podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. To na stronie ciąży obowiązek wykazania okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu. Organ celny nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w takiej sprawie. Dyrektor Izby wskazał również, że wniosek o przywrócenie terminu winien być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a strona tego terminu nie dochowała. Skoro bowiem -jak zauważył organ- strona podnosi, że nie doręczono jej oryginału decyzji, a w dniu 7 lutego 2008 r. zapoznawała się z aktami sprawy i wydano jej kopię decyzji z [...] października 2006 r., to należy przyjąć, iż do dnia 14 lutego 2008 r. winna była wystąpić z rozpatrywanym wnioskiem. Wniosek ten został zaś złożony w dniu 21 lutego 2008r., a więc po terminie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, a to również uzasadnia odmowne jego załatwienie.

W konsekwencji powyższego, postanowieniem z [...] maja 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdził, że odwołanie z 21 lutego 2008 r. od decyzji z [...] października 2006 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy podał, iż decyzję z [...] października 2006 r. doręczono stronie w dniu 24 października 2006 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

W skardze z 16 czerwca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] maja 2008 r. (uzupełnionej w dniu 23 lipca 2008 r. o podpis pod jej treścią), skarżący - D. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 162 Ordynacji podatkowej oraz art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., iż w związku z doręczeniem decyzji z [...] października 2006 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej ze skutkiem na dzień 24 października 2006 r., do dnia 21 lutego 2008 r. nie miał świadomości obowiązywania powyższej decyzji. O jej istnieniu dowiedział się w dniu 21 lutego 2008 r. i tego samego dnia złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem. Podał też, że nie spodziewał się korespondencji z urzędu w październiku 2006 r. W tym czasie odbywał wyjazdy zagraniczne w celach handlowych, dlatego nie odebrał korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej brak formalny polegający na braku podpisu skarżącego, a jedynie z ostrożności procesowej - o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Badając zaskarżone postanowienie -o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania- w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przed wskazaniem powodów uchylenia zaskarżonego orzeczenia należy podać, iż w niniejszej sprawie, dotyczącej długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r., zastosowanie znajdują obowiązujące przed tą datą przepisy prawa, w tym przepisy procesowe (v. art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Tym samym, w rozpoznawanej sprawie przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa mają zastosowanie w oparciu o art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.).

Następnie, zaznaczyć trzeba, iż wprawdzie przedmiotem skargi skarżący uczynił postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jednakże badając to orzeczenie pod względem prawidłowości, zgodności z przepisami prawa, Sąd nie mógł pominąć w swojej ocenie prawidłowości doręczenia stronie decyzji z [...] października 2006 r. W pierwszej kolejności należało bowiem ustalić, czy skarżący rzeczywiście nie dochował terminu przewidzianego na złożenie środka zaskarżenia od powyższej decyzji, a wobec tego czy konieczny był jego wniosek o przywrócenie tego terminu. Sąd miał przy tym na względzie pismo skarżącego złożone w toku postępowania wraz z odwołaniem z 21 lutego 2008 r., w którym zaznaczył on, iż do dnia dzisiejszego nie odręczono mu ww. decyzji z [...] października 2006 r., ale z ostrożności wnosi o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż decyzja z [...] października 2006 r. została wysłana do strony w dniu 6 października 2006 r. W dniu 10 października 2006 r. przesyłka została awizowana z uwagi na zamknięte mieszkanie. W dniu 18 października 2006 r. przesyłkę awizowano powtórnie. Zwrot do nadawcy na skutek niepodjęcia przesyłki przez adresata nastąpił w dniu 25 października 2006 r. Powyższe wynika z adnotacji na kopercie, w której przesyłkę nadano. Natomiast na dowodzie potwierdzenia odbioru załączonym do tej korespondencji umieszczono jedynie zapis: "zwrot nie podjęto w terminie 25.10" i podpis doręczyciela. W dokumencie tym nie podano gdzie pozostawiono awizowaną przesyłkę oraz czy i gdzie pozostawiono zawiadomienie o tym dla adresata (k. 138 akt adm.). Pomimo braku tych informacji organy celne przyjęły, że decyzja z [...] października 2006 r. została skutecznie doręczona stronie w trybie tak zwanego doręczenia zastępczego wynikającego z art. 150 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z § 1 tego artykułu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

W myśl § 1a, adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni.

Zgodnie zaś z § 2 art. 150 zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Zatem, skuteczne doręczenie pisma w trybie ww. art. 150 uwarunkowane zostało od spełnienia dwóch przesłanek - złożenia pisma na czas określony w tym przepisie np. w placówce pocztowej oraz pozostawienia przez doręczyciela zawiadomienia dla adresata o miejscu złożenia pisma. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane w Ordynacji podatkowej. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna. Dla uznania więc, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie omawianego art. 150, konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że Urząd Pocztowy zawiadomił stronę w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może pismo odebrać. Okoliczności te powinny być potwierdzone podpisem doręczyciela. W sytuacji, gdy potwierdzenie odbioru nie zawiera żadnej informacji w tym przedmiocie, istnieją wątpliwości, czy takie powiadomienie zostało adresatowi pisma w ogóle pozostawione.

W wyroku z 6 marca 2008 r. (sygn. akt II FSK 64/07, lex nr 451285), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli nie można ustalić w sposób pewny, czy przesyłkę doręczono i gdzie umieszczono zawiadomienie o tym dla strony skarżącej, a przede wszystkim nie można ustalić, czy takie zawiadomienie w ogóle pozostawiono, gdyż zwrotne poświadczenie odbioru pisma adresowanego do strony skarżącej zostało błędnie wypełnione, doręczenie w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.) należy uznać za niedokonane.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, iż nie można zgodzić się z organem co do skutecznego doręczenia skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej decyzji z [...] października 2006 r. Na podstawie dowodu potwierdzenia odbioru, a także koperty, w której ww. decyzję wysłano nie można bowiem ustalić, czy adresat przesyłki otrzymał zawiadomienie o umieszczeniu korespondencji organu na okres 14 dni w placówce pocztowej (czy urzędzie gminy). Nie zostały więc spełnione wymogi wynikające z art. 150 § 1a i 2, ważne dla prawidłowego jego zastosowania i przyjęcia fikcji doręczenia. Brak pełnej, wymaganej -w tym przypadku- od doręczyciela przesyłki informacji (na zwrotnym poświadczeniu odbioru) musi skutkować zakwestionowaniem tego doręczenia.

W tej sytuacji należało przyjąć, iż wniosek skarżącego z 21 lutego 2008 r. o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od ww. orzeczenia jest bezprzedmiotowy, bowiem termin z art. 223 § 2 nie został naruszony. Termin ten może być liczony tylko od dnia, w którym nastąpiło skuteczne -zgodnie z przepisami- doręczenie decyzji stronie, a to w sprawie z ww. powodów nie miało miejsca. Tym samym sprawa wszczęta wnioskiem strony z 21 lutego 2008 r. o przywrócenie uchybionego terminu winna być zakończona decyzją o umorzeniu postępowania. Wydanie postanowienia w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej -wobec braku uchybienia terminu- należy w takim przypadku uznać za wadliwe.

Konkludując, z uwagi na zakwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji z [...] października 2006 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, decyzja ta winna być ponownie wysłana do strony celem jej prawidłowego doręczenia i wprowadzenia do obrotu prawnego. Po jej otrzymaniu strona ma prawo do złożenia -w przewidzianym do tego terminie- odwołania. Czternastodniowy termin na wniesienie odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie i w tym terminie środek zaskarżenia winien być złożony.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.