Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 240/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 200 o 2015 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92a ust. 1 i 3, art. 92c ust. 1 pkt . 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 2 pkt 35b, 54 i 55
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 7, 77 par 1, 80 i 96 par 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par 2 ust. 1 pkt 4, par 3 ust. 1 pkt 2 i par 57 ust 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: par 2 pkr 5 i par 14 ust. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] W. K. sprawy ze skargi M. O. na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od G. I. T. D. na rzecz M. O. kwotę 4017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ odwoławczy) decyzją z 10 marca 2022 r. nr [...]. utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 19 marca 2021 r. nr [...] o nałożeniu na M. O. kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz.U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.) dalej "u.t.d.", w tym art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d oraz 92a ust. 1, 3, 7 pkt 2.

Organ ustalił, że 12 stycznia 2021 r. podczas kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. W., pojazdu marki V. o nr rej. [...] oraz naczepy marki D. o nr rej. [...] stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego rzeczy - drewna dłużycowego sosna w ilości 31,64 m3 - na podstawie licencji nr [...], na trasie przejazdu P. - S. W..

Kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz i w imieniu M. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Transportowo-Handlowo-Usługowa M. O..

W wyniku pomiarów parametrów kontrolowanego pojazdu stwierdzono jego nienormatywność (art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 450 ze zm. - dalej "p.r.d."), natomiast przewoźnik nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Okoliczności braku zezwolenia kategorii VII są przedmiotem odrębnego postępowania.

Przebieg kontroli utrwalono między innymi w protokole kontroli nr [...] oraz protokole z przesłuchania świadka z 12 stycznia 2021 r. Podczas kontroli stwierdzono, że wyżej opisany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną masę całkowitą oraz dopuszczalną długość.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (dalej: "rozporządzenie") długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m. Zgodnie z lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Organ odwoławczy ustalił, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm polegających na przekroczeniu dopuszczalnej długości o 1,3 m, albowiem długość pojazdu członowego wynosiła 17,80 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o ok. 7.8%). Pomiaru długości dokonano przy użyciu przymiaru wstęgowego wytwórca: BMI, nr fabryczny IB-33 posiadającego świadectwo legalizacji ponownej z 6 maja 2015 r., wydane przez naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L., z datą legalizacji do 31 grudnia 2020 r. Wymienione wyżej dokumenty okazano kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia oraz poinformowano o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących uprawnieniach. Po dokonaniu pomiaru kontrolowany nie kwestionował jego wyniku.

Przytaczając treść § 3 ust 1 pkt 2 i § 57 ust 3 rozporządzenia organ wyjaśnił, że ciągnik samochodowy marki V. został po raz pierwszy zarejestrowany 22 września 2010 r., a naczepa D. 9 października 2014 r., co oznacza, że nie znajduje zastosowania wyjątek tam opisany. W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła do 40 t.

Zgodnie z lp. 10.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Następnie organ podał, że w trakcie kontroli wykonano pomiar nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów przy użyciu przenośnej wagi samochodowej do pomiarów statycznych typ SAW 10C III o nr [...]. Waga posiadała Deklarację zgodności CE (data wystawienia 11 stycznia 2018 r.) i składała się z dwóch połączonych ze sobą przenośnych platform ważących. Urządzenie tego typu było przeznaczone, zatwierdzone i zalegalizowane jako urządzenie do ważenia pojazdów, tzn. pomiarów nacisków osi pojedynczych i wielokrotnych oraz mas całkowitych pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym, a także w miejscu wyposażonym w odpowiednie zagłębienia do umieszczenia w nim platform wagowych (dół fundamentowy), spełniających wymagania § 7-9 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U z 2007 r. nr 188, poz. 1345) oraz Dyrektywy Rady 2014/31/EU dotyczącej wag nieautomatycznych. Przedmiotowe wagi zostały dopuszczone do obrotu, a tym samym ważenia pojazdów w ruchu decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar nr ZT [...] z 5 stycznia 2016 r., zmienioną następnie decyzją ZZT [...] 26 czerwca 2019 r. Wymienione dokumenty okazano kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia, a ich kopie zostały dołączone do protokołu kontroli.

Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 21 lipca 2020 r. Uprawniony geodeta wykonał pomiary pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z których wynika, że pomierzony spadek podłużny na ww. punkcie kontrolnym nie przekracza dopuszczalnego określonego na poziomie 1% (maksymalnie 0,43%), a pomierzony spadek poprzeczny nie przekracza dopuszczalnego określonego na poziomie 2% (maksymalnie 0,79%).

W konsekwencji organ podkreślił, że skoro użyta do ważenia waga posiadała ważne świadectwo legalizacyjne i używana była zgodnie z instrukcją obsługi, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników tego ważenia.

W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 56,6 t, a zatem przekroczenie wynosiło 16.6 t (41,5 %). Nadto przewoźnik drogowy nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zważył, że strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust. 1 u.t.d. Końcowo wyjaśnił, że w trakcie kontroli drogowej weryfikowana jest rzeczywista masa całkowita, którą zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt. 55 p.r.d. jest masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Zatem nie jest to tylko waga ładunku oraz waga pojazdu, ale również waga wyposażenia pojazdu np. urządzenia do mocowania ładunku (paleta), waga osób oraz wag paliwa, czy innych płynów. Wszystkie te elementy mają wpływ na rzeczywistą masę całkowitą, która jest mierzona podczas kontroli drogowej.

Organ podkreślił, że w dniu kontroli strona wykonywała przewóz drogowy z ładunkiem drewna dłużycowego sosny, który stanowi ładunek podzielny. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) p.r.d., ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Z okazanego podczas kontroli drogowej kwitu wywozowego wystawionego przez Nadleśnictwo C. Leśnictwo P. wynikało, że objętość drewna wynosiła 31,64 m3, która to wartość została wpisana w protokole kontroli drogowej. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska oraz Ministra i Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości, 1 m3 drewna sosnowego wynosi 740 kg/m3.

Zatem szacowana rzeczywista masa przewożonego ładunku wynosiła 31,64 m3 x 740 kg/m3 = 23.413,6 kg.

Jednak organ podkreślił, że do wymierzenia sankcji zawsze jest brany pod uwagę wynik ważenia kontrolnego.

Zdaniem organu odwoławczego ustalone w sprawie okoliczności świadczą o tym, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, gdyż nie dokonała sprawdzenia rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów. Nadto naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które podmiot mógł przewidzieć. Posiadając wiedzę na temat ładunku strona powinna była przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, mając na względzie podzielność przewożonego ładunku.

Na powyższą decyzję M. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił:

1. rażące błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, mające wpływ na treść orzeczenia,

2. poważne naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 77 § 1 kpa polegające na nie przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych dowodów, oraz bezpodstawnym, nie mającym oparcia w procedurze, dowodach, oraz zasadach logiki prawniczej, pominięciu dowodów wskazanych przez przedsiębiorcę, które to błędy miały istotny wpływ na treść decyzji oraz art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

3. art. 7 kpa poprzez nie wykonanie w sprawie wszelkich niezbędnych czynności, które przyczyniłyby się do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, a co za tym idzie ustalenia prawdy obiektywnej.

Uzasadniając skargę strona zwróciła uwagę na istotną jej zdaniem kwestię braku świadectwa legalizacji przymiaru wstęgowego użytego do pomiaru. Organ odwoławczy uznaje pomiar za ważny z uwagi na fakt okazania dokumentów kontrolowanemu. Natomiast w przekonaniu skarżącego organ nie mógł posługiwać się urządzeniami nie dopuszczonymi do użytku, a tym samym łamać obowiązujące przepisy.

Skarżący podniósł, że przesłuchanie świadka o jakie zawnioskował było istotne dla stwierdzenia jego odpowiedzialności. Miał prawo do przedstawienia dowodów, które wykazałyby istnienie okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, przy czym może to nastąpić nie tylko poprzez dowody z dokumentów, ale również za pomocą osobowych źródeł dowodowych. Na poparcie stanowiska powołał wyrok z 14 listopada 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 720/18.

Następnie podniósł, że nie miał możliwości zważenia składu, albowiem pojazd nie posiadał czujników. Zarzucił, że sposób liczenia wagi w oparciu o przelicznik objętości i ciężaru przewożonego drewna nie jest precyzyjny, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012r. w sprawie określenia gęstości drewna z mógł przewieźć 31,32 m3 drewna sosnowego. Wynika to z przeliczenia przemnożenia ilości załadowanych metrów sześciennych drewna sosnowego przez wskaźnik określony cytowanym rozporządzeniem który wynosi 740 kg na metr sześcienny. Ten sposób liczenia wynika z niemożności precyzyjnego określenia wagi transportowanego drewna. Nie są to gabaryty możliwe do precyzyjnego zważenia i załadowania (nierówne wymiary, różna gęstość i wilgotność). By ten fakt udowodnić złożył wniosek o przesłuchanie świadka, osobę zupełnie niezależną - leśnika. Dowód ten zupełnie zignorowano. Zgodnie z ww. orzeczeniem takie zignorowanie osobowego źródła dowodowego jest niedopuszczalne.

Zdaniem strony dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na przekroczenie objętości ładunku. Drewno sosnowe w postaci jaką przewożono było ładunkiem niepodzielnym w myśl przepisów p.r.d. Nie było możliwości precyzyjnego, bezbłędnego załadowania tego towaru. Zgodnie z art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W niniejszym przypadku odchylenie od maksymalnej ilości załadowanego towaru wyniosło 2%. Jest to wartość w zasadzie pomijalna i logika, oraz rachunek ekonomiczny w myśl cytowanego przepisu pozwalały na to drobne odstępstwo. Szczególnie istotne jest to w kontekście obliczania ilości drewna w ładunku, które nie jest możliwe do precyzyjnego określenia, a jego ilość jest określana na podstawie pobieżnych pomiarów i przybliżonych obliczeń. Nigdy ta ilość nie jest stuprocentowym odzwierciedleniem faktycznej jego ilości. Kierowca, przewoźnik, również nie ma możliwość weryfikacji tych liczb. Ilość ta mogła być o kilka % niższa lub wyższa. Przewoźnik wpływu na to nie miał. Dla poparcia zajętego stanowiska strona powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. VI SA/Wa 1475/16.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 61 ust. 15-17 p.r.d. przy przewozie drewna jego masę rzeczywistą ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Stosowana przez Inspekcję Transportu Drogowego praktyka kontroli wagi jest błędna.

Wobec zaistnienia niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, na podstawie art. 81 a § 1 k.p.a., organ powinien był rozstrzygnąć na korzyść strony.

Zdaniem strony zebrany materiał dowodowy jest niepełny, pomija istotne kwestie, nie realizuje wskazanych wniosków dowodowych, oraz wniosku o przeprowadzenie mediacji, a co najistotniejsze został oparty o dowody przeprowadzone z użyciem urządzeń nie posiadających ważnej legalizacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, tym niemniej nie wszystkie zarzuty i argumenty przedstawione w jej treści zasługiwały na aprobatę – co zostanie omówione poniżej.

Sporne na gruncie kontrolowanej sprawy są ustalenia i wnioski organów, będące wynikiem dokonanej kontroli, a polegające na stwierdzeniu dwóch naruszeń: przekroczenia dopuszczalnej masy kontrolowanego zespołu pojazdów oraz przekroczenia dopuszczalnej długości pojazdu.

Tytułem wstępu godzi się wskazać, że art 92a ust. 1 u.t.d. przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym w myśl art. 92a ust. 3 ustawy suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12.000 złotych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku: zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z: a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony, b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony, c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony, d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony.

Zatem w kontrolowanej sprawie limit wagowy wynosił 40 ton. Słusznie bowiem organ przyjął, że ze względu na datę rejestracji pojazdu nie znajduje zastosowania § 57 ust 3 rozporządzenia dopuszczający masę całkowitą pojazdu członowego lub zespołu pojazdów – 42 tony.

Natomiast w myśl § 2 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku.

Zgodnie z lp. 10.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Zgodnie z lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 złotych.

Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, że do stwierdzonych przez organ naruszeń doszło w związku z przejazdem dokonywanym 12 stycznia 2021 r. w miejscowości S. W.. Do kontroli został zatrzymany pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki V. oraz naczepy ciężarowej marki D.. Pojazdem kierował K. O., który wykonywał przewóz rzeczy – drewna dłużycowego sosnowego, na trasie [...].

Zdaniem Sądu prawidłowe były ustalenia i wnioski organu w zakresie stwierdzenia dopuszczenia do wykonywania przez M. O. przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, co w konsekwencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] złotych.

Podniesienia wymaga, że pojazd członowy został prawidłowo zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW [...] o nr fabrycznych [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem deklaracji zgodności z 11 stycznia 2018 r. Kierowcy okazano świadectwo legalizacji wag oraz protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia tj. S. W. na drodze wojewódzkiej nr [...], pod wiaduktem na ulicy [...].

Do procesu ważenia kierowca nie zgłaszał zastrzeżeń, zaś wyniki odczytywał wspólnie z kontrolującym, co znajduje potwierdzenie w treści protokołu kontroli oraz protokołu przesłuchania świadka.

W wyniku właściwie przeprowadzonego ważenia, przy pomocy urządzeń posiadających deklarację zgodności CE, okazało się, że rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosi 56,6 tony (po odjęciu błędów/tolerancji ważenia - 55,2 tony), a zatem doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej o 16,6 tony.

Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze natomiast art. 2 pkt 55 p.r.d. stanowi, że rzeczywista masa całkowita oznacza masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton.

Tymczasem rzeczywista masa całkowita pojazdu osiągnęła poziom 56,6 tony.

Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu jest znaczne gdyż oscyluje na poziomie ponad 41%.

Zdaniem Sądu organy poczyniły właściwe ustalenia w zakresie wykonywania przewozu pojazdem o rzeczywistej masie całkowitej przekraczającej dopuszczalne normy. Nie mogły mieć wpływu na ich zmianę zeznania świadka – leśnika, o odebranie których wnosił skarżący. W tym względzie nie można więc – wbrew twierdzeniom skargi – mówić o naruszeniu przez organ przepisów postępowania administracyjnego poprzez pominięcie dowodu zgłoszonego przez stronę.

Dla oceny istnienia naruszenia istotny jest wynik przeprowadzonego przez kontrolujących ważenia pojazdu wraz z ładunkiem, który dał obraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Nie są natomiast istotne z tej perspektywy okoliczności załadunku, który dokonywał kierowca w nadleśnictwie, czy treść kwitu wywozowego wskazującego ile metrów sześciennych sosny dłużycowej wydało nadleśnictwo.

W tym kontekście zauważyć również należy, że błędne jest założenie skarżącego, jakoby wyliczenia masy pojazdu wraz z drewnem sosnowym należało dokonać jedynie przeliczając wskazaną w kwicie wielkość metrów sześciennych drewna przy pomocy rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra i Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna i dodając masę własną pojazdu. Dla stwierdzenia naruszenia miarodajna jest bowiem skontrolowana w prawidłowy sposób masa rzeczywista, nie zaś jedynie ta wynikająca z przedłożonej przez stronę dokumentacji.

Na marginesie jedynie podnieść trzeba, że nawet tak liczona masa dała wynik przekraczający ustalone normy, co stało się powodem przeprowadzenia czynności ważenia przy pomocy opisanych wag oraz w stosownym dla takiej czynności miejscu.

Reasumując, jeżeli w wyniku przeprowadzonego ważenia pojazdu stwierdzone zostanie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej bądź nacisków na osie, zaś przejazd pojazdem nienormatywnym odbywa się bez wymaganego prawem zezwolenia, to właśnie wyniki ważenia będą stanowiły podstawę do stwierdzenia naruszenia i obliczenia wysokości kary pieniężnej, jak to prawidłowo uczyniono w niniejszej sprawie.

W zakresie omawianej nieprawidłowości słusznie stwierdzono brak przesłanek uwalniających przewoźnika od odpowiedzialności za ustalone naruszenie.

Zgodnie z treścią art. 92c ust 1 pkt 1-3 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami.

Określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości jest zatem wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się on swoim zachowaniem do ich powstania. Musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym. Należy jednak zauważyć, że to do przedsiębiorcy należy inicjatywa dowodowa mająca wykazać, że w sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności.

Prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący będąc przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i przygotowaniem ładunku do przewozu. Podmiot wykonujący przejazd, powinien był przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Obowiązek prawidłowego zorganizowania przewozu obciążał skarżącego. Skarżący nie przedstawił zaś dowodów, które powodowałyby odstąpienie od nałożenia kary.

Z pewnością nie może odnieść spodziewanego skutku podnoszony przez skarżącego brak możliwości zważenia składu oraz brak odpowiednich czujników w pojeździe. Także nie przekonują argumenty o nieprecyzyjnym sposobie liczenia wagi w oparciu o przelicznik objętości oraz wskazujące na nierówne wymiary, różną gęstość i wilgotność drewna.

Nawet jeżeli zwiększenie masy drewna spowodowane było wilgotnością lub innymi czynnikami, to obowiązkiem skarżącego przed rozpoczęciem przewozu było skontrolowanie i ustalenie, czy nie zostały przekroczone parametry wagowe.

Nie ma również racji skarżący wskazując, że ładunek - drewno sosnowe był ładunkiem niepodzielnym. Z definicji wynikającej z art. 2 pkt 35b prawa o ruchu drogowymi wynika, że jest to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Z pewnością definicji tej nie spełnia drewno sosnowe przewożone przez skarżącego, co wyraźnie potwierdza załączona dokumentacja fotograficzna.

Zdaniem Sądu skarżący mógł po pierwsze załadować odpowiednio mniejszą ilość drewna, a po drugie miał obowiązek zważyć zespół pojazdów przed przystąpieniem do przewozu, aby uniknąć nałożenia kary.

Odnosząc się do dalszych argumentów skargi należy podnieść, że nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące nie podjęcia przez organ prób mediacji, o które wnosiła strona.

W tym względzie należy przede wszystkim podnieść, że jak wynika z art. 96 § 1 k.p.a. - w toku postępowania może być przeprowadzona mediacja, jeżeli pozwala na to charakter sprawy.

Natomiast dla ustalenia odpowiedzialności przewidzianej w art. 92a ust. 1 u.t.d. wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.

Prawidłowo w świetle powyższego organ przyjął, że charakter sprawy takiej jak kontrolowana nie pozwala na podjęcie w niej mediacji, albowiem organ ustaliwszy istnienie określonych w przepisach prawa naruszeń ma obowiązek nałożenia ściśle określonych tymi przepisami sankcji, a decyzja w tym zakresie nie jest wydawana w granicach uznania administracyjnego.

Przechodząc do kontroli prawidłowości ustaleń i wniosków organu w zakresie drugiego stwierdzonego naruszenia, czyli przekroczenia dopuszczalnych parametrów długości pojazdu należy tytułem wstępu podnieść, że art. 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest przede wszystkim przepis art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80 k.p.a. nakazujący dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w kontekście ustaleń prowadzących w konsekwencji do wymierzenia skarżącemu kary w wysokości [...] zł z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do 20% (zał. nr 3 lp. 10.3.2 ustawy o transporcie drogowym).

Analiza materiału dowodowego w tym zakresie wskazuje na to, że urządzenie wstęgowe, którym dokonano mierzenia (długości zespołu pojazdu) nie posiadało na dzień kontroli ważnego świadectwa legalizacji. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy świadectwo legalizacji przymiaru wstęgowego BMI, nr fabryczny [...] posiadało legalizację ponowną z 6 maja 2015 r., wydane przez naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L., z datą legalizacji do 31 grudnia 2020 r. Zatem w dniu kontroli tj. 12 stycznia 2021 r. urządzenie pomiarowe nie posiadało aktualnej legalizacji.

Ustalenie długości pojazdu wraz z ładunkiem wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – urządzenia – przymiaru wstęgowego. W przekonaniu Sądu tylko takie czynności pomiarowe, które zostały wykonane sprzętem posiadającym aktualne świadectwo legalizacji, pozwalają przyjąć, że uzyskany wynik jest prawidłowy i tym samym wiarygodny.

Podkreślenia bowiem wymaga, że jeżeli ustawa uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli (w tym wyników pomiaru długości), to ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Postępowanie administracyjne i dokonywane w nim ustalenia faktyczne winny być prowadzone w sposób budzący zaufanie.

Protokół pomiaru i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu pomiaru (w tym legalizacja użytych urządzeń, protokół pomiaru, opis sposobu pomiaru zgodny z instrukcją użycia urządzenia pomiarowego) są dokumentami mającymi podstawowe znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1449/14 oraz wyrok z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/20).

W konsekwencji organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia długości kontrolowanego pojazdu.

Skoro ustaleń dokonano na podstawie pomiaru długości za pomocą urządzenia nie posiadającego aktualnego świadectwa legalizacji ponownej, to przyjąć należy, że uzyskany wynik jest wątpliwy. Nie ma bowiem pewności, że urządzenie którym posłużył się organ dało prawidłowy pomiar. Dowolne było zatem przyjęcie przez organ na podstawie wyniku pomiaru, że dopuszczalna długość pojazdu wykonującego przewóz została przekroczona.

Wadliwie przeprowadzone ustalenia – gdyż przy pomocy urządzenia nie posiadającego aktualnego na dzień pomiaru świadectwa legalizacji, nie może prowadzić do wymierzenia skarżącemu kary za wskazane naruszenie.

Podkreślenia wymaga, że organ kontrolując prawidłowość przestrzegania przepisów przez przewoźnika, sam jest również zobowiązany do właściwego wykonywania czynności kontrolnych, w szczególności przy użyciu sprzętu, który wyklucza wątpliwości w zakresie wskazywanego wyniku dokonywanych pomiarów. Nie ma przy tym znaczenia dla stwierdzenia naruszenia okoliczność, że kierowca nie wnosił zastrzeżeń i nie prosił o ponowne dokonanie pomiarów. Obowiązkiem organu jest bowiem zapewnienie odpowiednich urządzeń do dokonywanych pomiarów, tak aby uzyskane przy ich użyciu wyniki nie budziły wątpliwości. Niedopełnienie zaś tego obowiązku skutkuje stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe ponownie rozpoznając sprawę organ odstąpi od wymierzenia skarżącemu kary w wysokości [...] zł , albowiem nie wykazał w sposób niewątpliwy, że przewoźnik wykonywał przewóz pojazdem którego dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do 20% (zał. nr 3 lp. 10.3.2 ustawy o transporcie drogowym).

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (wpis – 400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł, koszty zastępstwa procesowego - 3600 zł) w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j. t. Dz.U.2018.265).