Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1657/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-08-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par1,.3,4 art. 246 par.1pkt 2)i art. 258 par.1 i par.2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczania wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczą decyzję w kwocie 549 zł P. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania skarżący podał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, gdyż jego dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania, bieżących wydatków oraz spłatę wymagalnych zobowiązań. Argumentował dalej, że ponosi wydatki w związku z rozpoczętym sezonem rolniczym, który musi ukończyć ze względu na zobowiązania wobec ARiMR.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał skarżący, że jest właścicielem działki o powierzchni 0,0206 ha, natomiast na jego miesięczny dochód brutto składa się wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy w kwocie 1.200 zł oraz dochód rolniczy w kwocie 1.000 zł.

Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że w roku 2013 r. skarżący uzyskał dochód w kwocie 51.435,78 zł (brutto) przy przychodzie w kwocie 149.063,29 zł, w tym z najmu i dzierżawy w kwocie 63.950 zł i prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych. W treści pisma procesowego z dnia 30 lipca 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że stałe koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego ponoszone miesięcznie to czynsz za wynajmowane mieszkanie w kwocie 572,83 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 160 zł, opłaty za odpady komunalne w kwocie 16 zł oraz wydatki na środki czystości i wyżywienie w kwocie 900 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) cyt. wyżej ustawy).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środ-ków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywi-stego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, do-datkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu mająt-kowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie.

Badając sytuację materialną i rodzinną strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy pod kątem spełnienia przez nią wymogów uwzględnienia jej żądania pod uwagę brana jest nie tylko kwota pieniężna posiadana przez nią na utrzymanie siebie i swojej rodziny, ale również majątek strony, który w drodze wykorzystania lub sprzedaży może być źródłem pozyskiwania kwot pieniężnych koniecznych do jednoczesnego ponoszenia kosztów utrzymania i kosztów sądowych.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz na podstawie doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do kwoty 549 zł wpisu sądowego od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Gospodarstwo domowe skarżącego uzyskuje stałe dochody w kwocie pozwalającej na jego utrzymanie. Jednocześnie jest on właścicielem nieruchomości (działki) oraz przysługuje mu prawo rzeczowe do przedmiotu najmu lub dzierżawy, które stanowi dla niego źródło przychodów. O ile kwotę, która pozostaje do dyspozycji skarżącego na jego miesięczne utrzymanie, należy uznać za niską wobec potrzeb koniecznego utrzymania jednej osoby, to jednak jednocześnie jest on nieruchomości, która nie służy do zaspokajania jego potrzeb mieszkaniowych, nie jest również wykorzystywana komercyjnie. Dlatego zaliczyć trzeba tę nieruchomość to zasobów majątkowych wnioskodawcy, których wykorzystanie gospodarcze lub sprzedaż stanowić może źródło pochodzenia kwot pieniężnych koniecznych do jednoczesnego ponoszenia kosztów utrzymania i kosztów sądowych. Rezygnacja przez stronę z komercyjnego wykorzystania tej nieruchomości lub jej sprzedaży jest efektem jej autonomicznej decyzji, której skutki – brak środków na opłacenie kosztów sądowych oraz zachowanie stanu posiadania skarżącego – nie mogą stanowić uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy, przeznaczonego dla osób ubogich. Analogiczny wniosek winno się sformułować w stosunku do prawa rzeczowego do przedmiotu najmu lub dzierżawy, który stanowi dla wnioskującego źródło przychodów.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania P. M. prawa pomocy.