Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2958/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 w zw. z art. 126
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Kuratora Oświaty w [...] z [...] marca 2021r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego Powiatu [...] kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2021 r. Rada Powiatu [...] podjęła, na podstawie art. 12 pkt 8 lit. i ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 920 ze zm.; dalej: "u.s.p.") oraz art. 89 ust. 1 i 3 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.; dalej: "u.P.o."), uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w N. (dalej: "Ośrodek"), w tym szkół wchodzących w jego skład: Szkoły Podstawowej Specjalnej (dalej: "szkoła podstawowa") i Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy (dalej: "szkoła przysposabiająca do pracy").

W uchwale wskazano, że po likwidacji ośrodka uczniowie szkoły podstawowej kontynuowaliby kształcenie specjalne w Szkole Podstawowej Specjalnej Nr [...] wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S., natomiast uczniom szkoły przysposabiającej do pracy zagwarantowano kontynuację kształcenia specjalnego w Szkole Specjalnej Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S.

W uzasadnieniu uchwały jako przyczyny planowanej likwidacji wskazano malejącą liczbę uczniów uczęszczających do Ośrodka, pogarszający się stan techniczny budynku oraz powiększające się koszty utrzymania szkół.

W wykonaniu ww. uchwały Zarząd Powiatu [...] pismem z [...] lutego 2021 r. wystąpił do [...] Kuratora Oświaty (dalej: "Kurator", "organ pierwszej instancji") o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Ośrodka.

Wnioskodawca podkreślił, że podopieczni przeniesieni do wskazanego w ww. uchwale Ośrodka w S. będą mieli zapewnione bardzo dobre warunki do nauczania, wychowania i rozwoju fizycznego, w tym opiekę świetlicową. Ponadto zostanie wyeliminowane nauczanie w klasach łączonych, które nie jest korzystne dla uczniów, ponieważ nie gwarantuje optymalnego poziomu nauczania. We wniosku wskazano również, że Ośrodek w S. jest miejscem bardziej przyjaznym i spełniającym wszelkie warunki konieczne dla zapewnienia opieki uczniom niepełnosprawnym, w związku z czym sytuacja podopiecznych likwidowanego Ośrodka ulegnie znacznej poprawie. Jako dodatkowy argument wnioskodawca podniósł, iż prowadzenie dwóch ośrodków tego samego typu przy małej liczbie uczniów wymaga dużych nakładów finansowych z budżetu powiatu, a Powiat C. nie posiada tego rodzaju środków. Konkludując – w ocenie wnioskodawcy – konieczna jest reorganizacja szkolnictwa specjalnego, w tym likwidacja jednego ośrodka, albowiem w rzeczywistości będzie to polegać na połączeniu ośrodków w jedną placówkę.

Postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] Kurator, w oparciu o art. 89 ust. 1, 3, 4 i 5 u.P.o., negatywnie zaopiniował proponowaną likwidację Ośrodka. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji podkreślił, że podopieczni likwidowanego Ośrodka są uczniami o głębszym stopniu niepełnosprawności intelektualnej, często sprzężonej z innymi niepełnosprawnościami, głównie z autyzmem i z niepełnosprawnością ruchową. Analizując zasoby, którymi dysponuje Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S., Kurator wskazał, iż obecna liczba pomieszczeń do zajęć edukacyjnych nie jest wystarczająca w stosunku do potrzeb, które wystąpią po połączeniu obydwu ośrodków. Podsumowując organ pierwszej instancji zaznaczył, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w S. jest ośrodkiem nowoczesnym, z dobrą bazą dydaktyczną, bez barier architektonicznych, dostosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych ruchowo, jednakże jego baza lokalowa, zarówno w części szkolnej, jak i internatowej jest obecnie niewystarczająca w stosunku do liczby oraz potrzeb uczniów i wychowanków połączonych ośrodków.

Powyższe postanowienie Kuratora zaskarżył zażaleniem Powiat [...] (dalej: "skarżący", "Powiat"), wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji Ośrodka, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Powiat zarzucił organowi pierwszej instancji przekroczenie umocowania ustawowego, opieranie się na argumentach pozaprawnych oraz w dużej mierze mających charakter wyłącznie emocjonalny. Według skarżącego, połączenie pracy dwóch Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych prowadzonych przez Powiat zoptymalizuje koszty funkcjonowania ww. szkół, między innymi poprzez dopełnienie liczby podopiecznych w istniejących oddziałach oraz wykorzystanie posiadanych zasobów ludzkich. Skarżący zauważył również, że sprzeciw rodziców podopiecznych Ośrodka nie może mieć charakteru decydującego przy rozstrzygnięciach w zakresie organizacji sieci placówek oświatowych na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, za które opowiadają władze powiatu, a nie rodzice i opiekunowie. Niezależnie od powyższego, likwidacja Ośrodka w żaden sposób nie wpłynie na dobro uczniów, ponieważ w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. zostaną im zapewnione korzystniejsze warunki.

Postanowieniem z [...] lipca 2021 r. nr [...] Minister Edukacji i Nauki (dalej: "Minister", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 89 ust. 4 pkt 1 u.P.o., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kuratora z [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji podniósł, że w roku szkolnym 2020/2021 do Ośrodka uczęszcza łącznie 25 uczniów, w tym do szkoły podstawowej 9 uczniów (3 oddziały), natomiast do szkoły przysposabiającej do pracy 16 uczniów (4 oddziały). W szkole podstawowej funkcjonuje oddział edukacyjno-terapeutyczny nr [...] (dla 3 uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi), oddział edukacyjno-terapeutyczny nr [...] (dla 3 uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi) oraz oddział edukacyjno-terapeutyczny nr [...] (dla 2 uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym oraz jeden uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną - nauczanie indywidualne). W szkole przysposabiającej do pracy funkcjonuje oddział edukacyjno-terapeutyczny [...] (4 uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi), oddział [...] (5 uczniów, w tym 3 uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz 2 uczniów w znacznym), oddział [...] (4 uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym) oraz oddział [...] (3 uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi). Ponadto Ośrodek prowadzi zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju, z których korzysta w roku szkolnym 2020/2021 dwoje dzieci w wieku 6 i 7 lat, w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Szkoły wchodzące w skład Ośrodka pracują w systemie jednozmianowym w godzinach 8 – 15:25 i w tym czasie realizowane są zajęcia edukacyjno-terapeutyczne oraz specjalistyczne. Zajęcia rewalidacyjne natomiast trwają w niektórych dniach najdłużej, bo do godziny 17.

Odnosząc się kolejno do zarzutów sformułowanych w zażaleniu skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że przychyla się do stanowiska Kuratora. Podkreślił, iż na podstawie przedstawionych protokołów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stanu budynku, budynek nie zagraża życiu i zdrowiu ludzi w nim przebywających. Po analizie akt Minister uznał, że likwidacja placówki w miejsce przeprowadzenia remontu budynku nie jest właściwym rozwiązaniem dla podopiecznych Ośrodka. Ponadto, w ocenie organu drugiej instancji, budynek Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S. nie dysponuje odpowiednią liczbą pomieszczeń, aby zorganizować naukę wszystkim uczniom w systemie jednozmianowym, przy uwzględnieniu liczby pracowni oraz pomieszczeń o specjalistycznym przeznaczeniu i prawidłowej organizacji składu oddziałów. Minister podzielił też stanowisko Kuratora w zakresie organizacji grup wychowawczych w przedmiotowych ośrodkach wskazując, iż niemożliwym będzie organizacja zamieszkania wychowanków z uwzględnieniem zbliżonego wieku, płci i indywidualnych potrzeb rozwojowych, a więc organizacja zgodna z § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (Dz. U. z 2017 r., poz. 1606). Według organu odwoławczego, właściwsze dla wychowanków Ośrodka jest dalsze jego funkcjonowanie, zarówno ze względu na proponowane warunki lokalowe, jak i zmiany w składzie grup szkolnych oraz trudność w dostosowywaniu się do nowego otoczenia. Minister nie zanegował odpowiednich warunków w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S., jednakże analogicznie do stanowiska organu pierwszej instancji, stwierdził, że przyjęcie kolejnych podopiecznych zagraża prawidłowej realizacji kształcenia specjalnego, wychowania i opieki w ośrodku prowadzonym przez skarżącego.

Powyższe postanowienie Ministra Powiat uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sfomułowano następujące zarzuty naruszenia:

1. art. 89 ust. 1 u.P.o. poprzez jego niezastosowanie, mimo że Powiat zapewnił możliwość kontynuowania nauki podopiecznym z likwidowanego Ośrodka, dokonał zawiadomienia o zamiarze likwidacji w wymaganym terminie rodziców uczniów, Kuratora oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwy do prowadzenia szkół, a tym samym wobec spełnienia kryteriów z zakresu legalności i braku sprzeczności z przepisami prawa oświatowego ziściły się przesłanki likwidacji Ośrodka i wydania opinii pozytywnej przez Kuratora;

2. art. 89 ust. 3 u.P.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakres opiniowania przez Kuratora uchwały o zamiarze likwidacji szkoły uzasadnia ingerencję w decyzje organu stanowiącego dotyczące likwidacji szkoły i obejmuje nie tylko kryterium legalności podjętej przez organ uchwały, ale również badanie przesłanek natury ekonomicznej, demograficznej i społecznej, która to interpretacja godzi w samodzielność jednostki samorządu terytorialnego wyznaczoną jej pozycją ustrojową;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) zaniechanie dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, nieustosunkowanie się do argumentów dotyczących kształcenia i wychowywania dzieci w ośrodku w S., niewyjaśnienie dostatecznie, jakie racje ekonomiczne i pozaekonomiczne uzasadniają utrzymanie Ośrodka, w sytuacji gdy na terenie powiatu znajduje się dobrze wyposażona szkoła, zdolna do przejęcia w pełni zadań Ośrodka,

b) brak przywołania przez organ naruszeń prawa materialnego uzasadniających negatywną opinię oraz niewykazanie czy i ewentualnie jakich wymogów przewidzianych w ustawie i odrębnych przepisach nie spełnił skarżący, decydując się na likwidację Ośrodka,

c) całkowite pominięcie argumentów i zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących względów ekonomicznych przemawiających za likwidacją Ośrodka,

d) całkowite pominięcie argumentów i zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących stanu budynku Ośrodka, który zagraża bezpieczeństwu uczniów, przy jednoczesnym braku możliwości sfinansowania kosztów remontów przez skarżącego ze środków własnych.

W oparciu o ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie od Ministra na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi Powiat zaakcentował, że wypełnił wymagania określone w art. 89 ust. 1 u.P.o., bowiem wyczerpał całą drogę postępowania, dokonał niezbędnych zawiadomień uczniów i rodziców oraz zapewnił uczniom możliwości kontynuowania nauki w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. Podkreślił, iż pod wieloma względami warunki nauki w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. są zdecydowanie korzystniejsze niż w likwidowanym Ośrodku. Dodatkowo wskazano, że organ zbagatelizował sytuację finansową Powiatu, zobowiązując do prowadzenia dwóch ośrodków tego samego typu przy coraz mniejszej liczbie podopiecznych. Skarżący zauważył, że od kilku lat liczba uczniów Ośrodka zmniejsza się systematycznie, co stanowi znaczne obciążenie dla budżetu i w realny sposób ogranicza możliwości finansowe Powiatu. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu brak rzetelnej i obiektywnej analizy dotychczasowych warunków wychowania, nauki i opieki uczniów w porównaniu do stanu proponowanego. Minister pominął faktyczny stan techniczny budynku i konieczność przeprowadzenia w nim niezbędnych remontów i inwestycji w celu zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do konieczności ustalenia podstaw i zakresu ingerencji kuratora oświaty będącego organem administracji rządowej w decyzje samorządowego organu prowadzącego ośrodek mający ulec likwidacji.

W odniesieniu do powyższego należy podkreślić, że pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego cechuje ich samodzielność, która podlega ochronie sądowej (art. 163 i art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja RP" oraz art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.s.p.). Gwarancją tej samodzielności jest również ograniczenie zakresu nadzoru na działalnością samorządu terytorialnego do kryterium legalności (art. 171 Konstytucji RP i art. 77 u.s.p.).

Powiat wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.p.). Do jego ustawowych zadań publicznych o charakterze ponadgminnym należą m.in. zadania z zakresu edukacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.s.p.). Potwierdza to art. 8 ust. 16 u.P.o., zgodnie z którym zakładanie i prowadzenie m.in. szkół podstawowych specjalnych, szkół ponadpodstawowych, w tym integracyjnych oraz z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi należy do zadań własnych powiatu.

W myśl art. 51 ust. 1 u.P.o. kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności: 1) sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa. Przedmiotem nadzoru kuratora jest zatem głównie działalność szkół i placówek (art. 55 u.P.o.), a jedynie w ograniczonym zakresie środki nadzoru mogą być kierowane do organu prowadzącego szkołę (art. 56 ust. 1 i 6 u.P.o.). W doktrynie i orzecznictwie podnosi się jednocześnie, że granice omawianego nadzoru określa ww. ustawa. W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej organ sprawujący nadzór pedagogiczny, może ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie (art. 58 u.P.o.).

Z powyższego należy wywieść, że nadzór pedagogiczny kuratora oświaty nad działalnością szkół obejmuje również konieczność uzyskania pozytywnej opinii tego organu w sprawie likwidacji szkoły publicznej lub placówki, warunkującej dopuszczalność podjęcia decyzji o likwidacji (art. 89 ust. 3 u.P.o.).

W ocenie Sądu, kompetencja nadzorcza kuratora oświaty – jako podmiotu działającego w ramach jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie (art. 4 pkt 17 u.P.o.), działającego w imieniu wojewody (art. 51 ust. 1 u.P.o.) - jest równorzędna wobec wymienionych wyżej zasad nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, wynikających z Konstytucji RP oraz w odniesieniu do powiatu z u.s.p. Pozytywna opinia kuratora oświaty, działającego w imieniu wojewody, w rzeczywistości decyduje o "ważności" uchwały rady powiatu o likwidacji szkoły czy placówki. Dlatego też należy ją kwalifikować jako środek nadzoru nad działalnością organu samorządu terytorialnego, przewidziany w art. 77b ust. 1 u.s.p.

Przyjęta wykładnia przytoczonych przepisów uzasadnia stanowisko, wedle którego brak jest prawnych przesłanek uzasadniających przekonanie jakoby prawo oświatowe przewidywało wyjątki od konstytucyjnego kryterium nadzoru i podstaw do wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny w działalność jednostek samorządu terytorialnego prowadzących szkoły i placówki w ramach zadań własnych w szerszym zakresie, niż pozwala na to Konstytucja RP i samorządowe ustawy ustrojowe. Organ nadzoru pedagogicznego, wydając opinię w sprawie likwidacji szkoły lub placówki prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego działa wyłącznie według kryterium legalności, co prowadzi do wniosku, iż może odmówić organowi samorządowemu wydania pozytywnej opinii w sprawie likwidacji jedynie wówczas, gdy decyzja o likwidacji byłaby sprzeczna z konkretnymi przepisami ustawy. Uzasadnienia przedmiotowej odmowy nie mogą stanowić zatem względy szeroko rozumianej polityki oświatowej państwa.

Przesłanki likwidacji szkoły publicznej przez organ prowadzący szkołę określa art. 89 ust. 1 u.P.o. Stosownie do treści tego przepisu, szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący obowiązany jest, co najmniej na sześć miesięcy przez terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców, uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej dla prowadzenia szkół danego typu. Zgodnie z art. 89 ust. 3 u.P.o. szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. W związku z powyższym, przyjmując właściwą wykładnię, koniecznym jest tożsame uwzględnianie kryteriów wynikających z art. 89 ust. 1 u.P.o. przy zamiarze likwidacji placówki publicznej.

Kurator oświaty podejmując opinię w przedmiocie likwidacji nie może więc kierować się innymi wyznacznikami, aniżeli wynikającymi z unormowania zawartego w art. 89 ust. 1 u.P.o. Brak jest podstaw do uznania argumentów wynikających z wykładni celowościowej lub słusznościowej. Przedmiotowej opinii nie mogą uzasadniać także subiektywne opinie społeczności, rodziców i kadry pedagogicznej, ponieważ mają one charakter pozanormatywny i nie mieszczą się w zakresie omawianych przepisów prawa.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wypełnił wymagania określone w art. 89 ust. 1 u.P.o., ponieważ zapewnił podopiecznym likwidowanego Ośrodka kontynuowanie kształcenia specjalnego w specjalnej szkole podstawowej oraz w szkole specjalnej przysposabiającej do pracy, wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w S. Powołana norma prawna nakłada na organ samorządowy ogólny obowiązek zapewnienia uczniom likwidowanej szkoły lub placówki możliwości kontynuowania nauki w innej szkole lub placówce publicznej, niemniej zobowiązanie to ogranicza się do gwarancji możliwości kontynuowania kształcenia, nie statuuje obowiązku zagwarantowania porównywanych lub korzystniejszych warunków. Z tego względu zaprezentowany w zaskarżonym postanowieniu pogląd, według którego samo wskazanie miejsca kontynuowania nauki nie jest wystarczające do uzyskania pozytywnej opinii kuratora jest wadliwy i nie może się ostać. Niezależnie od powyższego, Sąd uznał za przekonujące wyjaśnienia skarżącego, że pod wieloma względami warunki kształcenia w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. są lepsze niż w likwidowanym Ośrodku.

Podsumowując, Sąd stwierdza, iż negatywna opinia organów obu instancji w sprawie likwidacji Ośrodka została oparta na argumentacji pozaprawnej, o charakterze celowościowym, której podstawą są opinie lokalnej społeczności, osób zatrudnionych w placówce podlegającej likwidacji, rodziców, jak również ogólna polityka oświatowa państwa. Brak jest dostatecznego uzasadnienia prawnego zaskarżonych rozstrzygnięć oraz wskazania z jakimi konkretnymi normami prawnymi kolidują zamierzenia organu samorządowego co do likwidacji placówki. Podkreślić należy, że organy nie posiadają uprawnień do oceny racjonalności działania jednostek samorządu terytorialnego - ich kompetencje w zakresie nadzoru zostały ograniczone przez ustawodawcę do badania zgodności z prawem, czyli realizacji ustawowych obowiązków.

Ingerencja nadzorcza w samodzielność powiatu zagwarantowaną w art. 2 ust. 1 u.s.p. wymaga konkretnej podstawy ustawowej i może być usprawiedliwiona jedynie niezgodnością z prawem zamierzonych lub podjętych działań. Przyjęte przez judykaturę stanowisko jednoznacznie wskazuje, iż wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 258/06 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 14 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 692/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na pozycję ustrojową oraz tożsamy charakter regulacji w powołanym zakresie, przytoczona argumentacja pozostaje aktualna w odniesieniu do pozostałych jednostek samorządu terytorialnego.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że działające w sprawie organy dokonały błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego wyrażonego w art. 89 ust. 1 u.P.o. Ponadto w ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. Organy prowadząc postępowanie administracyjne nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w oparciu o materiał dowodowy, przedstawiony przez skarżącego i zebrany w toku postępowania. Sformułowane przez organ odwoławczy rozważania nie zostały poparte argumentacją mającą odzwierciedlenie w normach prawnych oraz w poczynionych ustaleniach, ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia brak jest dokładnego wyjaśnienia motywów przyjętego rozwiązania.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną i przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem zasad postępowania, podejmując działania wynikające z przyznanych mu kompetencji oraz wydać wyczerpująco umotywowaną opinię w sprawie likwidacji placówki.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy.