Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1214/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i  2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 208 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 34 ust. 4 (1)
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: art. 28 , art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant st. inspektor sądowy Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 62/10 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 62/10 oddalił skargę [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2009 r. umarzającą postępowanie odwoławcze.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach:

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Prezydent m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 155 K.p.a. i art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), uchylił punkt II ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1960 r. nr [...] w części dotyczącej położonego w Warszawie gruntu o pow. 6115 m2 oznaczonego jako działka ew. nr [...] oraz gruntu o pow. 560 m2, oznaczonego jako działka nr [...] (obręb [...]). Jednocześnie decyzją tą Prezydent m.st. Warszawy ustanowił użytkowanie wieczyste położonego w rejonie ul. S. i B. niezabudowanego gruntu-działki nr [...] na rzecz następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości: T.C. w 4/16 częściach, T.W. w 4/16 częściach, J.W. w 4/16 częściach, B.W. w 1/16 części, M.L. w 1/16 części, J.N. w 1/16 części oraz M.W. w 1/16 części. Organ stwierdził ponadto, iż wniosek dekretowy z dnia 11 lutego 1949 r. w odniesieniu do gruntu o pow. 560 m2 (stanowiącego obecnie część działki ew. nr [...]) zostanie rozpoznany odrębną decyzją, po przeprowadzeniu postępowania podziałowego ww. działki.

Odwołanie od tej decyzji wniosła, władająca działką nr [...] [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 6, 7, 10, 28, 77 § 1, 107 § 3 i 155 K.p.a. oraz naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Zdaniem odwołującej organ pierwszej instancji nie uzasadnił przesłanek zastosowania w sprawie art. 155. Spółdzielnia podniosła, że działki nr [...], [...] i [...] objęte są księgą wieczystą KW nr [...]. Przy czym działka nr [...] została zabudowana kilkoma budynkami przed 5 grudnia 1990 r. na podstawie decyzji lokalizacyjnych i pozwoleń na budowę, a Spółdzielnia złożyła w dniu 31 października 2007 r. wniosek o zasiedzenie działki nr [...], w oparciu o art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Następnie w dniu 21 stycznia 2008 r. rozszerzyła ten wniosek o stwierdzenie zasiedzenia także działek nr [...] i [...] (a więc całej nieruchomości objętej ww. księgą wieczystą). Postępowanie w tym przedmiocie toczy się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa pod sygn. [...].

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując na brak interesu prawnego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej do występowania w charakterze strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy.

Kolegium stwierdziło, iż z wnioskiem – żądaniem konkretnego działania organu administracyjnego, w tym odwołania, może skutecznie wystąpić jedynie strona postępowania. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 K.p.a. oraz inne przepisy kodeksu, może zaś być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. W rozpoznawanej sprawie [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., co wyklucza jednoznacznie możliwość występowania jej w postępowaniu w charakterze strony.

Przy czym, jak wyjaśniło Kolegium, brak interesu prawnego odwołującej się Spółdzielni nie jest wynikiem formalnej oceny faktu, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy i nie doręczano jej tej decyzji jako stronie (została ona jej przekazana do wiadomości). O braku wspomnianego interesu prawnego Spółdzielni decydują w niniejszym postępowaniu względy merytoryczne.

Podstawą materialnoprawną prowadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z ich treści , w tym treści art. 7 ust. 1 i 2 wynika, że interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją organu pierwszej instancji mają właściciele nieruchomości dekretowych, bądź ich następcy prawni. Stroną takiego postępowania, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, są także aktualni użytkownicy wieczyści tych nieruchomości.

Nieruchomość obejmująca niezabudowaną działkę nr [...] i część działki nr [...] stanowi obecnie własność m.st. Warszawy, co potwierdził Wojewoda Warszawski decyzją z dnia 20 kwietnia 1991 r. nr [...]. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do tej nieruchomości, a jedynie faktycznie nią włada. Czynione przez Spółdzielnię starania o uregulowanie sytuacji prawnej działek, w tym złożenie w 2008 r. wniosku o zasiedzenie na podstawie art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie stanowią zdaniem Kolegium o istnieniu po stronie Spółdzielni interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a. Z powyższych względów Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2009 r. zarzucając jej rażące naruszenie art. 28 i art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Zdaniem skarżącej naruszenie powyższych przepisów, a wcześniej uchybienia Prezydenta m.st. Warszawy, podejmującego decyzję nr [...], doprowadziły do pozbawienia [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" możliwości merytorycznego udziału w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie uchylenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1960 r. i ustanowienia użytkowania wieczystego położonej w rejonie ulic S. i B. w Warszawie działki nr [...].

Interes prawny uprawniający Spółdzielnię do udziału w postępowaniu wynika z faktu posiadania ww. nieruchomości. Posiadanie jest zaś instytucją prawa materialnego, regulowaną przepisami kodeksu cywilnego. Z owym szczególnym – pozostającym pod ochroną prawną stanem faktycznym, wiąże się szereg doniosłych skutków prawnych i uprawnień posiadacza, takich jak np. nabycie prawa własności przez upływ czasu, nabycie roszczenia o przeniesienie zajętego pod budowę gruntu, nabycie roszczeń z tytułu posiadania rzeczy i inne.

Skarżąca podniosła, że jest wieloletnim posiadaczem działki ew. nr [...], objętej wspólną księgą wieczystą KW nr [...] z działkami nr [...] i [...]. Przy czym działka nr [...] zabudowana została przez nią budynkami mieszkalnymi, a w dniu [...] czerwca 1989 r. Spółdzielnia uzyskała decyzję nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji budowlanej, polegającej na budowie zespołu mieszkalno-usługowo-handlowego.

Spółdzielnia podała ponadto, że wystąpiła w trybie art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z wnioskiem o zasiedzenie z dniem 31 lipca 2007 r. całej nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...] – a więc także działki nr [...]. Jej zdaniem spełnia ona wszystkie przewidziane tym przepisem przesłanki do nabycia nieruchomości, zaś skutek zasiedzenia w postaci nabycia własności nieruchomości zgodnie z ww. regulacją i przepisami kodeksu cywilnego następuje z mocy samego prawa.

W dalszej części, skargi wskazując na tryb w jakim wydana została pierwszoinstancyjna decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2008 r. (art. 155 K.p.a.) – który może mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw do weryfikacji ostatecznej decyzji w drodze wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji - skarżąca wywodziła, iż skoro organy uznały, że pierwotna decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej nie była obarczona żadną, kwalifikowaną wadą prawną, to nie istniała przeszkoda prawna do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni w trybie art. 208 ustawy o gospodarce nieruchomościami (o co występowała). Zatem w niniejszej sprawie to Spółdzielnia ma pierwszeństwo w nabyciu prawa użytkowania wieczystego (niezależnie od roszczeń o nabycie własności w drodze zasiedzenia).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało swoje stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego strony na rzecz, których Prezydent m.st. Warszawy ustanowił prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wniosły o oddalenie skargi kwestionując fakt posiadania nieruchomości przez Spółdzielnię w dacie wnoszenia skargi oraz wskazując na utratę ważności decyzji lokalizacyjnej nr [...] z [...] czerwca 1989 r. z uwagi na nieuzyskanie przez skarżącą do dnia [...] czerwca 1992 r. prawa do gruntu i niewystąpienie przez nią o pozwolenie na budowę.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Kolegium co do braku przymiotu strony [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]".

O tym czy określony podmiot ma interes prawny w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki.

Interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a. wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji, konkretnego podmiotu prawa. Innymi słowy jednostka będzie miała interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieją uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowaną" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego artykułowaną zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie sądowym (A. Adamiak, K. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wyd. 7, C.H. Beck, Warszawa 2005 r. str. 224 i. in., wyrok NSA z 16 lutego 2010 r. I OSK 574/09 LexPolonica nr 2229633). Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, do których osiągnięcia dąży, a więc takimi, które nastąpią dopiero w przyszłości. W konsekwencji zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. Ten zaś nie daje legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Tak rozumiany interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest uchylenie ostatecznej decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej oraz ustanowienie w stosunku do tej nieruchomości w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. użytkowania wieczystego gruntu mają jedynie byli właściciele nieruchomości dekretowej i ich następcy prawni -których legitymacja procesowa wywodzi się z art. 7 ust. 1 dekretu, a także każdy inny podmiot, który w dacie wydawania orzeczenia zmieniającego pierwotne rozstrzygnięcie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości objętej postępowaniem. Decyzja podejmowana w tym przedmiocie dotyczy bowiem stosunków własnościowych między tymi podmiotami i organem gminy będącej właścicielem gruntu. One też są w związku z tym stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Sąd podkreślił przy tym, że przez prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości należy rozumieć wyłącznie własność i użytkowanie wieczyste gruntu. Takim tytułem nie jest zaś posiadanie, na które powołuje się skarżąca Spółdzielnia. Posiadanie nie jest bowiem wykonywaniem prawa do rzeczy, lecz jedynie stanem faktycznym polegającym na wykonywaniu faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 336 K.c). Nie kreuje ono zatem po stronie posiadacza nieruchomości przymiotu strony postępowania administracyjnego, w toku którego organ administracji publicznej rozstrzyga o uprawnieniach dekretowych następców prawnych byłego właściciela nieruchomości, a więc o stosunkach własnościowych istniejących między obecnym i byłym właścicielem gruntu (jego następcami).

W ocenie Sądu nie stanowi również o istnieniu interesu prawnego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" legitymującego ją do udziału w przedmiotowym postępowaniu, wniesienie przez nią przed rozstrzygnięciem sprawy do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w trybie art. 35 ust. 41 – ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. – o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 ze zm.) wniosku o zasiedzenie całości nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], którą to księgą w dniu 31 lipca 2007 r. (data wejścia w życie ww. przepisu) objęta była między innymi działka nr [...]. Przepis ten przewiduje nabycie przez Spółdzielnię w drodze zasiedzenia własności posiadanej nieruchomości, stanowiąc, iż "Spółdzielnia mieszkaniowa, która w dniu 5 grudnia 1990 r. była posiadaczem nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa albo gminy i przed tym dniem, na podstawie pozwolenia na budowę i decyzji lokalizacyjnej spółdzielnia ta wybudowała budynek, nabywa własność tej nieruchomości przez zasiedzenie. Orzeczenie sądu stwierdzające nabycie własności tej nieruchomości jest podstawą wpisu do księgi wieczystej", niemniej nabycie to uwarunkowane jest (prócz spełnienia wskazanych w art. 34 ust. 41 przepisie przesłanek uzyskaniem przez Spółdzielnię stosownego orzeczenia sądowego.

Jak wynika z akt sprawy takie orzeczenie do chwili obecnej nie zapadło. Spodziewane zaś w przyszłości stwierdzenie przez sąd zasiedzenia nieruchomości, a wiec uzyskanie tytułu prawnorzeczowego do gruntu, stanowiącego obecnie przedmiot prowadzonego postępowania administracyjnego, może być jedynie rozpatrywane w kontekście istnienia po stronie Spółdzielni interesu faktycznego, a nie prawnego, który jak wskazano wyżej musi być aktualny w dacie rozstrzygania sprawy administracyjnej.

Także o istnieniu interesu prawnego w postępowaniu dekretowym z powyższych względów nie mogą stanowić ewentualne roszczenia Spółdzielni o ustanowienie na jej rzecz użytkowania wieczystego w trybie art. 208 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Hipotetyczna możliwość uwłaszczenia w tym trybie skarżącej Spółdzielni gruntem obejmującym m.in. przedmiotowa działkę nr [...] nie oznacza bowiem, że Spółdzielnia dysponuje już w chwili obecnej tytułem prawnorzeczowym do tej nieruchomości. Skoro zaś istotą postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy, zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2008 r. było ustanowienie w trybie przepisów dekretu warszawskiego użytkowania wieczystego gruntu na rzecz następców byłego właściciela nieruchomości, to podmioty które nie mogą wylegitymować się w dacie rozstrzygania sprawy tytułem prawnym do tej nieruchomości, nie mają w ocenie Sądu legitymacji procesowej uprawniającej do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony.

Wniesienie zaś odwołania przez osobę, która nie ma legitymacji strony oznacza, że w sprawie wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym uniemożliwiająca prowadzenie wszczętego tym odwołaniem postępowania przed organem drugiej instancji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a to prowadzić musi do jego umorzenia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie odpowiada prawu, a zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organ art. 28 i art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd ocenił jako niezasadne i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej ustawą P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w Warszawie, prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego – art. 28 K.p.a. w zw. z art. 336 K.c., art. 140 K.c. i w zw. z art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27), w zw. z art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżącej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nie przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu, gdyż nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. pomimo posiadania nieruchomości, złożenia wniosku o zasiedzenie oraz istnienia roszczeń o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie określonym przepisami u.g.n.,

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego – art. 28 K.p.a. przez przyjęcie, iż Spółdzielnia nie przysługuje przymiot strony,

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. przez jego niezastosowanie, pomimo że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., polegającego na umorzeniu postępowania odwoławczego pomimo braku ku temu przesłanek,

4) naruszenie art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a. przez jego niezastosowanie.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zamieszczoną w skardze do WSA wskazując, iż interes prawny Spółdzielni uzasadnia wieloletnie posiadanie nieruchomości, pozostaje pod ochroną prawną i wywołuje skutki prawne w postaci uzyskania roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego z art. 208 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz roszczenia o zasiedzeniu realizowanego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa. Ponadto przywołuje orzecznictwo NSA, w którym uznano za stronę podmiot, któremu w świetle obowiązującego prawa przysługuje roszczenie, przytaczając obszerne fragmenty uzasadnień wyroków I SA 1864/94 i I OSK 1397/05.

Przytaczając pogląd NSA w kwestii konieczności wykazania przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby (I SA 1748/85) skarżąca swój interes prawny wywodzi z przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności z art. 140 K.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Źródła interesu prawnego Spółdzielnia upatruje w treści art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 208 ust. 1 u.g.n., których to przepisów nie uwzględnił Sąd ustalając legitymację strony.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej autor wiąże z dokonaniem błędnej oceny legitymacji prawnej Spółdzielni. Prawidłowa ocena, uwzględniająca wymagania wynikające z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 336 K.c., 35 ust. 41 u.s.m., 140 K.c. i 208 ust. 1 u.g.n. prowadziłaby do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a., które to przepisy zostały przez Sąd naruszone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Jako niezasadne ocenił Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 28 K.p.a. oraz powołanych jako związane z tym przepisem przepisów Kodeksu cywilnego, art. 35, ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 208 ust. 1 u.g.n.

Wychodząc z definicji strony zamieszczonej w art. 28 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie pojęcia interesu prawnego oceniał na płaszczyźnie norm prawa materialnego, które były podstawą decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 2008 r.

Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej znajduje oparcie w przepisach art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ust. 1 przewidywał prawo dotychczasowego właściciela gruntu do zgłoszenia w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej, natomiast w myśl ust. 2 gmina obowiązana była uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Z cytowanych przepisów wynika więc, iż stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu jest gmina lub skarb Państwa jako właściciele gruntu oraz dawny właściciel przejętego gruntu lub jego następcy prawni. Prawidłowo także Sąd uznał, iż przymiot strony w takim postępowaniu przysługiwałby podmiotowi, który legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do gruntu.

Nie uprawnia zaś do uznania za stronę postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej posiadacza gruntu. Posiadanie będące stanem faktycznym (art. 336 K.c.), jak zasadnie wywodzi skarżący, podlega ochronie prawnej, a także może wywołać określone skutki prawne, jednakże te sytuacje nie podlegają ocenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Roszczenia wynikające ze stanu posiadania, na które powołuje się skarżąca Spółdzielnia przywołując przepis art. 208 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami realizowane są w drodze umowy cywilnoprawnej lub stosownego powództwa o zawarcie umowy i tylko w postępowaniu przed sądem mogą być badane przesłanki, czy Spółdzielnia spełnia warunki do uzyskania w tym trybie użytkowania wieczystego. Spółdzielnia do czasu wydania decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy roszczenia tego nie zrealizowała, zatem zasadnie Sąd przyjął, iż posiada ona jedynie interes faktyczny.

Nie można także uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości.

Trafnie Sąd pierwszej instancji przywołując wcześniejsze orzecznictwo WSA (wyrok z 16 lutego 2010 r. I OSK 574/09) przyjął, iż zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż prawa dawnych właścicieli nieruchomości warszawskich i ich następców prawnych, wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r., nie zrealizowane do dnia 5 grudnia 1990 r. stanowią przeszkodę w uwłaszczeniu innych podmiotów. Tak przyjęto m.in. w wyroku NSA z dnia 22 czerwca 2001 r. sygn. akt I SA 206/2000 (niepubl.).

Nieuprawnione jest powoływanie się w tej sprawie na wyrok NSA z dnia 25 maja 1995 r. I SA 1868/94 – ONSA 1996 nr 3, poz. 116), w którym przyjęto, iż stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości jest podmiot ubiegający się aktualnie o tę nieruchomość w innym postępowaniu oraz ten podmiot, któremu w świetle obowiązującego prawa przysługuje do niej roszczenie. W powyższej sprawie chodziło bowiem o nabycie własności w drodze decyzji przez instytucje kościelne na podstawie dwóch różnych ustaw regulujących stosunki Państwa do kościołów w RP.

Podobnie przyjmowano uznając istnienie interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym, gdy o nabycie własności na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. w drodze decyzji ubiegały się dwie jednostki samorządu terytorialnego.

Nie stanowi o interesie prawnym Spółdzielni roszczenie przewidziane w art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, które nie zostało przez Spółdzielnię zrealizowane, a w obecnym stanie prawnym gdy wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt P 34/08, który uznał przepis ten za niezgodny z art. 2, 64 ust. 2, art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 165 ust. 1 i 2 oraz art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przestał on obowiązywać – nie może oczekiwać na realizację.

Wobec powyższego postawionych zarzutów naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię omawianych przepisów nie można uznać za zasadne

Konsekwencją tego jest uznanie za chybione zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a., gdyż wobec prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a umorzenie postępowania odwoławczego odpowiadało prawu.

Błędnie skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisu art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a. Przepis ten określa właściwość sądów administracyjnych stanowiąc, iż sprawują one kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, który dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przepisu tego nie naruszył, natomiast inna – niż tego domaga się strona skarżąca – ocena legalności zaskarżonego aktu nie stanowi naruszenia tego przepisu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.