Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 747/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 32 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 34
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1  art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii, art. 2 pkt 35 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. i B. G. – wspólników A. s.c. w Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżących M. Z. i B. G. – wspólników A. s.c. w Z. solidarnie kwotę 3.900 (trzy tysiące dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania M. Z. i B. G., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą "A." na podstawie art 32 ust 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859) w zw. z art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii oraz art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006r. ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za wwóz odpadów bez stosownego zezwolenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymienioną decyzją nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na M. Z. i B. G., będących odbiorcami odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki O. o numerze indentyfikacyjnym nadwozia [...] nielegalnie sprowadzonego ze Szwajcarii na terytorium Polski.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, iż z tłumaczenia rachunku sprzedaży pojazdu używanego wynika, że przedmiotem transakcji zawartej między firmą prowadzoną przez odwołujących, a szwajcarskim podmiotem pod nazwą H., był uszkodzony samochód osobowy marki O. Na dokumencie SAD znajduje się adnotacja sporządzona przez kontrolera celnego, iż w wyniku pełnej rewizji celnej stwierdzono, że w/w samochód jest niesprawny technicznie z uszkodzeniami wypadkowymi przedniej części nadwozia, tj. pogięta pokrywa komory silnika, brak prawej przedniej lampy, lewa pogięta i pobity klosz, wgnieciony zderzak przedni wraz z chłodnicą, prawy tylny błotnik wgnieciony i porysowany, tylna klapa z widocznymi wgnieceniami, porysowane kołpaki, pojazd pozwalał się uruchomić. Znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] wskazuje, że pojazd nie spełnia wymagań technicznych art. 66 ustawy. Ocena techniczna [...] z dnia 6 listopada 2007r. wykonana przez rzeczoznawcę samochodowego T. W. dowodzi, że pojazd był pojazdem niesprawnym technicznie z rozległymi uszkodzeniami wypadkowymi. Rzeczoznawca oszacował wartość przedmiotowego pojazdu według relacji cen z rynku szwajcarskiego na kwotę 3.600 CHF i według relacji cen z rynku polskiego na kwotę 7.200 PLN, podczas gdy średnią wartość takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym rzeczoznawca oszacował na kwotę 10.400 CHF. Według w/w rzeczoznawcy doprowadzenie pojazdu do pełnej sprawności technicznej będzie wymagało rozległej naprawy z wymianą uszkodzonych elementów oraz lakierowania nadwozia. Z tłumaczenia rachunku sprzedaży przedmiotowego pojazdu wynika, że poprzedni właściciel ustanowił wartość tego pojazdu na kwotę 2000 CHF. Organ wywiódł, że kierując się wartością takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, wskazaną w ocenie technicznej z dnia 6 listopada 2007r. należy uznać, iż pojazd ten posiadał uszkodzenia na poziomie ok. 80%.

Jednocześnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się druga ocena techniczna nr [...] z dnia 11 grudnia 2007r. sporządzona przez rzeczoznawcę S. S., w której wskazano, że pojazd jest samochodem o małym przebiegu kilometrażowym, wyprodukowanym w 2001 roku i po naprawie będzie mógł być dopuszczony do ruchu, zaś jego użytkowanie nie będzie stwarzało zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jednakże w ocenie tej rzeczoznawca nie dokonał wyceny wartości przedmiotowego pojazdu, jak również nie wskazał wartości takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym.

W ocenie organu odwoławczego w/w dowody i okoliczności bez wątpienia wskazują, że przedmiotowy pojazd należało zakwalifikować do kategorii Q2 - produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jed. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251), zwanej dalej "ustawą o odpadach". Stosownie bowiem do ar. 3 ust. 1 tej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Zdaniem organu drugiej instancji pojęcie "jakość" należy odnieść do stanu technicznego przedmiotowego pojazdu, a wobec stopnia uszkodzeń, a także stopnia utraty wartości w stosunku do wartości takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, organ pierwszej instancji słusznie zakwalifikował ten pojazd do kategorii Q2.

W związku z tym, że pojazd ten posiada uszkodzenia powstałe wskutek kolizji drogowej, organ odwoławczy uznał, że należy zakwalifikować go także do kategorii Q4, obejmującej substancje, przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu (np. kolizja drogowa), w tym zanieczyszczone wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej.

Według organów obu instancji fakt, że poprzedni właściciele nie dokonali naprawy przedmiotowego pojazdu w celu użytkowania go zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem pozwala na przyjęcie wniosku, iż poprzedni jego posiadacze nie znajdowali już dalszego zastosowania dla tego pojazdu. W tej sytuacji zasadne jest zakwalifikowanie go również do kategorii Q14 - obejmującej substancje lub przedmioty, dla których posiadacz nie znajduje już dalszego zastosowania (zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy o odpadach). Jak wynika z tłumaczenia dowodu rejestracyjnego, anulowany w dniu 17 października 2007r. dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu został wydany na A. F., który wyzbył się tego pojazdu na rzecz podmiotu H. Zarówno A. F., jak i H. nie dokonali naprawy przedmiotowego uszkodzonego pojazdu w celu jego użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w dalszej kolejności wymieniony podmiot szwajcarski wyzbył się pojazdu w stanie z uszkodzeniami powypadkowymi na rzecz skarżących za kwotę 2000 CHF. Organ odwoławczy podkreślił, iż odpady mogą posiadać swoją wartość handlową i również stanowią przedmiot transakcji handlowych.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów przedmiotowy odpad należy sklasyfikować pod kodem 160204* - zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy, jako odpad niebezpieczny. Wyjaśnił, iż charakter odpadu niebezpiecznego w tym przypadku wynika z powodu występowania w przedmiotowym uszkodzonym pojeździe płynów eksploatacyjnych w silniku, w zespole napędowym, amortyzatorach, układzie hamulcowym i zbiorniku paliwa.

Wskazał, iż stosownie do zapisów art. 3 ust. 1 lit. b punkt iii rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, przemieszczanie odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Przedmiotowy odpad o kodzie 160104* nie znajduje się na żadnym z wyżej wskazanych załączników, zatem został on przemieszczony ze Szwajcarii do Polski z naruszeniem powyższej zasady, co stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu, bowiem art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 wskazuje, iż nielegalne przemieszczenie oznacza przemieszczenie dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom. Powyższe obligowało organ do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który stanowi, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000zł. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Z dokumentu SAD wynika, iż odbiorcami odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu były strony postępowania w niniejszej sprawie, zatem to M. Z. i B. G., prowadzący spółkę cywilną "A." w Z. są odbiorcami odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu, nielegalnie sprowadzonego ze Szwajcarii do Polski.

Organ odwoławczy przytoczył też argumenty mające wskazywać na to, że czynności postępowania w pierwszej instancji, w tym oględziny pojazdu, przeprowadził właściwy organ. Wskazał przy tym, że organy właściwe w sprawie ochrony środowiska nie mają uprawnień do oceny czynności dokonanych przez organ celny (w tym przypadku do oceny niesporządzenia przez organ celny protokołu z czynności polegającej na ocenie zdolności jezdnych i manewrowych przedmiotowego pojazdu).

Główny Inspektor Ochrony Środowiska zauważył, że organ pierwszej instancji w podstawie prawnej wydanej przez siebie decyzji pominął art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także zastosował niewłaściwe sformułowanie, że powodem nałożenia kary pieniężnej jest nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów bez dokonania zgłoszenia, a nie odbiór nielegalnie sprowadzonego odpadu. Nie miało to jednak - w ocenie organu drugiej instancji - wpływu na wynik sprawy.

Organ odwoławczy nadmienił, że M. Z. i B. G. na wezwanie organu przekazali przedmiotowy pojazd do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na zbieranie i odzysk odpadów, na co przedstawili kartę przekazania odpadu, w związku z czym decyzją z dnia [...] września 2008 r. zostało umorzone postępowanie w przedmiocie określenia sposobu zagospodarowania przedmiotowego odpadu.

M. Z. i B. G. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

a) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienie istotnej okoliczności stwierdzonej w sprawozdaniu z oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 8 listopada 2007 r., a mianowicie, iż "pomimo znacznego uszkodzenia przodu nadwozia pojazd posiadał warunki jezdne (możliwość poruszania się, wykonywania skrętów, zwrotów oraz hamowania)", co nie przemawiało za zakwalifikowaniem go jako odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach;

b) art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia protokołu z czynności procesowej mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. oględzin uszkodzonego pojazdu;

c) art. 1. ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i art. 85 § 1 k. p. a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na czynnościach procesowych (oględzinach) dokonanych przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zamiast właściwego w sprawie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska;

d) art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 wobec braku podstaw do kwalifikowania pojazdu jako odpad.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2010r., jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż na gruncie art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach pojęcia " zbycia" nie można utożsamiać z ustawową przesłanką "posiadacz pozbywa się" przy braku wiedzy organu o rzeczywistych przyczynach zbycia pojazdu. Zdaniem pełnomocnika skarżących kwalifikacja przedmiotowego pojazdu do kategorii Q2 nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy, gdyż dotyczy ona produktów i tylko w zakresie, w jakim nie odpowiadają wymaganiom jakościowym, lecz nie technicznym. Błędna jest również kwalifikacja pojazdu do kategorii Q4, albowiem - w ocenie autora skargi - nie sposób uznać, iż okoliczność polegająca na tym, że pojazd posiada uszkodzenia powstałe w kolizji drogowej, stanowi o tym, że jest to przedmiot, który uległ innemu zdarzeniu losowemu.

Ponadto w skardze podniesiono, iż kwalifikując pojazd do kategorii Q14, organ arbitralnie przyjął, że sam fakt zawarcia umowy sprzedaży uszkodzonego pojazdu za kwotę 2000 CHF stanowi "wyzbycie się" go przez poprzedniego właściciela jako przedmiotu, dla którego nie znalazł on już dalszego zastosowania, bez wyjaśnienia, czy intencją poprzedniego właściciela było rzeczywiście wyzbycie się tego pojazdu, czy jednak sprzedaż uszkodzonego pojazdu zachowującego w ograniczonym zakresie swoją użyteczność.

Zdaniem strony skarżącej dla kwalifikacji pojazdu jako odpad nie może mieć znaczenia przyjęta przez organ celny metoda wyliczenia wartości rynkowej uszkodzonego pojazdu. Uszkodzone elementy mogą być wymieniane w toku naprawy, a więc odpadami mogą być poszczególne części, jak też cały pojazd. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 1999r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 64/2009, OSP 2000/3, poz. 39. Organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej, z której wynika, iż uszkodzenia dotyczyły przede wszystkim zewnętrznych elementów poszyć nadwozia oraz jego wyposażenia, podczas gdy główne zespoły pojazdu (silnik, zespół napędowy, zawieszenia kół przednich i tylnych, układ kierowniczy, układ hamulcowy, układ zasilania ze zbiornikiem paliwa) nie były uszkodzone. W uwagach do protokołu rozprawy administracyjnej skarżący podnieśli, że podczas zakupu i przywozu do Polski pojazd, mimo uszkodzeń, wykazywał zdolności jezdne i manewrowe. W tym kontekście w listopadzie 2007r. odbył się na terenie Urzędu Celnego w P. eksperyment z udziałem m.in. przedstawicieli WIOŚ, który potwierdził zdolności jezdne ( możliwość poruszania się, wykonywania skrętów, zwrotów oraz hamowania), co zostało stwierdzone w sprawozdaniu (lecz nie w protokole) z oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 8 listopada 2007r.

W konkluzji skargi stwierdzono, iż na skutek błędnej kwalifikacji pojazdu jako odpadu, organ pierwszej instancji bezpodstawnie wszczął postępowanie w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859) oraz art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006r. ze zm.) i nałożył na skarżących karę pieniężną w kwocie 50 000, 00 zł. Autor skargi zauważył, iż znamienne przy tym jest, że sam WIOŚ pismem z dnia 12 listopada 2007r., poprzedzonym dokonaniem oględzin, stwierdził, iż przedmiotowy samochód nie wypełnia jednoznacznie definicji odpadu zawartej w art. 3 ustawy o odpadach, a jego przewóz do Polski nie podlega jednoznacznie przepisom rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dodatkowo organ wskazał, iż postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008r. wydane na podstawie art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z umorzeniem decyzją z dnia [...] września 2008r. postępowania w przedmiocie określenia sposobu zagospodarowania odpadu, posiada znaczenie prejudycjalne dla postępowania niniejszej sprawie. Postanowieniem tym przedmiotowy pojazd został uznany za odpad w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i na skarżących został nałożony obowiązek oddania pojazdu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu w określonym terminie. Skarżący wypełnili nałożony obowiązek i przedłożyli kartę przekazania odpadu. Organ powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010r., sygn. akt II OSK 1925/09, w którym zostało stwierdzone, że nałożenie postanowieniem wydanym w trybie art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, określonych obowiązków ma znaczenie prejudycjalne dla innych postępowań wynikających ze stwierdzonego przez organ stanu faktycznego.

Organ podniósł, iż wobec uznania w drodze postanowienia przedmiotowego pojazdu za odpad w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także wobec nie zaskarżenia w/w postanowienia i w konsekwencji wykonania tego postanowienia, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska był zobligowany do nałożenia na skarżących kary pieniężnej, w drodze decyzji wydanej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2010r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja wymierzająca skarżącym – M. Z. i B. G., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "A." będącymi odbiorcami odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki O. o numerze indentyfikacyjnym nadwozia [...], nielegalnie sprowadzonego ze Szwajcarii na terytorium Polski, kary pieniężnej w wysokości 50 000 złotych.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.) w zw. z art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii oraz art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006r. ze zm). Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zwanej dalej u.m.p.o., ustawa ta określa postępowanie i organy właściwe do wykonywania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z cytowanego powyżej rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 oraz kary pieniężne za naruszanie obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Ze względu zatem na określony zakres przedmiotowy stosowania wskazanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisów prawa krajowego i prawa wspólnotowego, kwestią wymagającą w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia było ustalenie przez organy orzekające w niniejszej sprawie, co było przedmiotem wwiezienia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i czy przedmiot ten można uznać za odpad.

Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych w tej kwestii, w związku ze stanowiskiem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zajętym w odpowiedzi na skargę, zasadnym jest stwierdzić, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu, że postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2008r. wydane na podstawie art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z umorzeniem decyzją z dnia [...] września 2008r. postępowania w przedmiocie określenia sposobu zagospodarowania odpadu, posiada znaczenie prejudycjalne dla postępowania niniejszej sprawie, co oznacza, że już zostało rozstrzygnięte, że przedmiotowy pojazd stanowi odpad. Wbrew twierdzeniom organu nie ma prejudycjalnego charakteru rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w sprawie umorzenia, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowania dotyczącego nielegalnego wwozu do Polski odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu przez skarżących, gdyż postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Tym samym organ nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, a jedynie z uwagi na okoliczności faktyczne - zniszczenie przedmiotu postępowania (sprowadzonego pojazdu) - umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Przechodząc zatem do rozważań merytorycznych należy zauważyć, iż u.m.p.o. nie zawiera własnej definicji odpadów. Stosownie zatem do treści art. 1 tej ustawy definicji takiej należy poszukiwać w rozporządzeniu ( WE) nr 1013/2006, które w art. 2 pkt 1 stanowi, iż do celów niniejszego rozporządzenia odpady są zdefiniowane zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 kwietnia 2006r. w sprawie odpadów (Dz. Urz. UE. L. 06.114.9 z 24 kwietnia 2006r.). W myśl art. 1 w/w dyrektywy odpady oznaczają wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć. Z kolei pojęcie "posiadacz" w rozumieniu rozporządzenia nr 1013/2006) oznacza producenta odpadów lub osobę fizyczną lub prawną, w której posiadaniu znajdują się odpady ( art. 2 pkt 10). W polskim porządku prawnym definicja legalna odpadu zawarta została w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r., Nr 39, poz. 251 ze zm.) i jest ona tożsama w treści z definicją odpadu w prawie unijnym. Zarówno zatem na gruncie prawa unijnego, jak i krajowego zasadnicze znaczenie w ocenie, czy dany produkt, substancja lub przedmiot stanowi odpad w rozumieniu powyższych przepisów ma ustalenie, czy produkt, przedmiot ten (substancję ) można zaliczyć do jednej z kategorii odpadów oznaczonych symbolami od Q1 do Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach ( bądź załączniku I do dyrektywy 2006/12), których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia jest obowiązany.

Orzekające w sprawie organy przyjęły, iż sporny pojazd jako niespełniający wymagań jakościowych należy zakwalifikować według załącznika nr 1 do ustawy o odpadach do kategorii Q2- "produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym" i Q 14- substancje lub przedmioty, dla których posiadacz nie znajduje już dalszego zastosowania. Ponadto organ drugiej instancji stwierdził, że skoro pojazd posiada uszkodzenia powstałe wskutek kolizji drogowej, to należy również zakwalifikować go do kategorii Q4, obejmującej substancje, przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu (np. kolizja drogowa), w tym zanieczyszczone wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej.

W tym miejscu należy zauważyć, iż ustawodawca dokonując sklasyfikowania odpadów według ich kategorii ( od Q1 do Q16) w poszczególnych kategoriach użył sformułowań " produkty", " substancje", "przedmioty", co wskazuje, że pojęcia te nie są tożsame. Z tego też względu istotną okolicznością wymagającą wyjaśnienia przez organ w pierwszej kolejności było ustalenie przedmiotu przemieszczenia transgranicznego w konteście wskazanych powyżej pojęć, którymi posłużył się ustawodawca dokonując kategoryzacji odpadów. Przy założeniu, iż przedmiotem wwozu do kraju był samochód, to z pewnością można uznać, iż samochód stanowi produkt. Jeżeli produkt ten nie odpowiada wymaganiom jakościowym, to można przyporządkować go kategorii odpadu Q2, pod warunkiem spełnienia przesłanki drugiej wynikającej z definicji legalnej odpadu, a mianowicie, że po stronie posiadacza wystąpiła wola pozbycia się tegoż produktu jako odpadu. Podkreślić należy bowiem, że zarówno unijna regulacja prawna dotycząca gospodarki odpadami (zawarta w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/12 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006r. w sprawie odpadów - Dz. U. UE. L. 2006. 114. 9), jak i polska ustawa o odpadach posługuje się pojęciem "odpady" w znaczeniu "subiektywnym," a nie "obiektywnym". Skoro "odpadami" jest w zasadzie każda substancja lub przedmiot, jeśli posiadacz je "usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć", ( w art. 3 ustawy o odpadach odpowiednio: "pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany") to w konsekwencji, rozstrzygnięcie o tym, czy w konkretnym wypadku w odniesieniu do określonej substancji lub przedmiotu powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące "odpadów", zależne jest od tego, czy w danym wypadku można zasadnie twierdzić, że posiadacz tę substancję lub przedmiot "usuwa, zamierza usunąć

lub jest obowiązany usunąć"( "pozbywa się "). Lektura załącznika nr 1 do ustawy o

odpadach nasuwa spostrzeżenie, że wyliczenie kategorii odpadów ma charakter otwarty, o czym przekonuje zwłaszcza kategoria Q 16, która obejmuje wszelkie inne substancje lub przedmioty nie uwzględnione w pozostałych kategoriach. Oznacza to, że o istocie odpadu rozstrzyga faktyczne, zamierzone lub nakazane działanie posiadacza przedmiotu ( substancji, produktu ), polegające na ich " pozbyciu się". Ustawodawca terminu " pozbywanie się" nie zdefiniował, a zatem można mu przypisać treść, jaką mu się nadaje w języku potocznym. Słowniki językowe definiują czasownik " pozbyć się" jako " oddalić, odsunąć kogoś lub coś od siebie, uwolnić się od kogoś lub czegoś". W doktrynie wyrażony został pogląd, że "pozbycie się" nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, lecz raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać ( być przydatnym), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Pozbyciem się będzie też przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie ten przedmiot wykorzystywał w ten zasadniczo odmienny od pierwotnego sposób ( por. M. Górski, Gospodarowanie odpadami, Bydgoszcz 2006, s. 286 ).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy i w oparciu o zebrany materiał dowodowy w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, zgodnie ze stanowiskiem organów, iż właściciel przedmiotowego pojazdu uznając go za odpad wyzbył się go na rzecz strony skarżącej. Jak już powyżej zostało przez Sąd wyartykułowane, o uznaniu danego przedmiotu za odpad w świetle art. 3 ust.1 ustawy o odpadach decyduje co do zasady wola posiadacza, a to oznacza, że sam fakt sprzedaży spornego pojazdu stronie skarżącej nie przesądza jeszcze o tym, że dotychczasowy właściciel dokonał w ten sposób wyzbycia się go jako odpadu.

Obowiązkiem organów było zatem uprawdopodobnienie, w sposób nie budzący wątpliwości, iż rzeczywiście taki zamiar miał były właściciel. Organy poza stwierdzeniem, że poprzedni właściciel wyzbył się uszkodzonego pojazdu na rzecz skarżących, nie przeprowadzając jego naprawy w celu użytkowania go zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, nie dokonały żadnych ustaleń, które pozwalałyby przyjąć, iż spełniona została ustawowa przesłanka decydująca o uznaniu danego przedmiotu za odpad, to jest wola wyzbycia się odpadu przez jego posiadacza. Zasadnym jest zauważyć, iż firma H. wystawiając dniu 30 października 2007r. rachunek sprzedaży pojazdu używanego jako przedmiot umowy wskazała samochód osobowy uszkodzony marki O., typ [...]. W aktach sprawy znajduje się także dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu wystawiony przez Urząd Komunikacji i Żeglugi Kantonu [...] wystawiony na poprzedniego właściciela A. F., z którego wynika, że wymieniony urodził się [...] 1929r., a zatem w dacie anulowania tego dokumentu tj. 17 października 2007r. miał ponad 78 lat. Okoliczność ta nie wyklucza wyprowadzenia wniosku, iż właśnie ze względu na podeszły wiek poprzedni właściciel postanowił odstąpić od podjęcia czynności mających na celu przeprowadzenie naprawy pojazdu i podjął decyzję o jego zbyciu.

Trafnie zatem podniósł pełnomocnik skarżących, iż organy w sposób arbitralny dokonały zakwalifikowania spornego pojazdu jako odpadu do kategorii Q14, określonej w załączniku nr 1 do u.m.p.o.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza również zasadność zarzutów skargi dotyczących ustalenia stanu technicznego pojazdu. Dla ustaleń stanu technicznego przedmiotu istotne znaczenie ma również przedstawiona przez stronę w toku postępowania administracyjnego opinia techniczna nr [...] z dnia 9 grudnia 2007r. sporządzona przez rzeczoznawcę S. S., w której stwierdzono, że główne zespoły badanego pojazdu nie są uszkodzone. Uszkodzone są przede wszystkim elementy zewnętrzne, jak również elementy wyposażenia umieszczone w części przedniej pojazdu. Ponadto w opinii tej podano, że samochód ten jest samochodem o małym przebiegu kilometrowym (27342km) i kwalifikuje się do naprawy. Po naprawie będzie mógł być dopuszczony do ruchu, a jego użytkowanie nie będzie stwarzało zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Powyższych wniosków tej opinii organ odwoławczy nie wziął pod uwagę argumentując, iż rzeczoznawca sporządzający tę opinię nie dokonał wyceny wartości przedmiotowego pojazdu, jak również nie wskazał wartości takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym.

Podnieść należy, iż nie można bezkrytycznie przyjąć ustalenia organu odwoławczego, że przedmiotowy pojazd posiadał uszkodzenia na poziomie 80%. Wprawdzie organ podał, iż kierował się wartością takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, wskazaną w Ocenie Technicznej z dnia 6 listopada 2007r., jednakże analiza tegoż dowodu, jak również innych dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, budzi poważne wątpliwości, co do prawidłowości wyprowadzonego przez organ wniosku.

W pierwszej kolejności zasadnym jest zauważyć, iż sporządzający powyżej wymienioną opinię rzeczoznawca samochodowy mgr inż. T. W., wskazał, iż dokonując procedury wyceny zastosował metodę porównawczą z elementami podejścia kosztowego. Do ustalenia przybliżonej wartości bazowej samochodu O. kombi na rynku szwajcarskim posłużył się informacjami internetowymi obejmującymi takie same samochody, sprawne technicznie i określił ją na kwotę 10 400 CHF. Następnie, uwzględniając konieczność rozległej naprawy z wymianą uszkodzonych elementów oraz lakierowania nadwozia, ustalił ostatecznie indywidualną wartość rynkową dla rynku szwajcarskiego, badanego samochodu w stanie, jak w dniu badania, na kwotę 3 600 CHF.

Wskazana powyżej opinia zawiera także określenie wartości bazowej dla kompletnego i pełnosprawnego pojazdu wycenianego na rynku polskim, którą przyjęto na poziomie 20 500 zł, zaś indywidualną wartość rynkową przedmiotowego samochodu ustalono na kwotę 7 200zł.

Powyższe wartości nie potwierdzają stanowiska organu drugiej instancji, który przyjął, że przedmiotowy pojazd posiadał uszkodzenia na poziomie 80%, bowiem z wyliczenia matematycznego wynika, że uszkodzenia te były na poziomie ok. 65%, o ile wartości wskazane przez autora przywołanej opinii można uznać za wiarygodne. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż opinia nie zawiera żadnych elementów kosztorysu, na podstawie, którego możliwe byłoby ustalenie zakresu rzeczowego niezbędnej naprawy i przewidywanych nakładów finansowych, jakie musiałby ponieść podmiot sprowadzający pojazd w celu doprowadzenia tegoż pojazdu do stanu technicznego umożliwiającego jego dopuszczenie do ruchu drogowego.

W ocenie Sądu dla ustalenia rzeczywistego stanu technicznego przedmiotowego samochodu znaczenie ma również znajdujące się w aktach sprawy sprawozdanie z oględzin samochodu przeprowadzonych w dniu 8 listopada 2007r. z udziałem przedstawiciela Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska [...] - Delegatura [...], głównego specjalisty M. D. Podczas oględzin stwierdzono m. in., że samochód posiadał kompletny silnik, prawidłowy rozruch. Nie stwierdzono nieszczelności silnika i hydrauliki hamulcowej. Nadto podano, iż pomimo znacznego uszkodzenia przodu nadwozia, samochód posiadał warunki jezdne, jak możliwość poruszania się, wykonywania skrętów, zwrotów oraz hamowania. Zaznaczono, że z oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną - 10 szt, która stanowi załącznik do niniejszego sprawozdania. Zauważyć należy, iż w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi brak jest powyższego załącznika do omówionego sprawozdania.

Organ odwoławczy, pomimo, że w związku z zarzutem co do niezachowania formy protokołu z czynności oględzin podniesionym w odwołaniu, potwierdził udział przedstawiciela [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, to jednakże nie odniósł do treści merytorycznej tego dowodu.

Zwrócić uwagę należy, iż z pism stanowiących korespondencję prowadzoną w toku postępowania przed organem celnym, pomiędzy Kierownikiem Urzędu Celnego w P., a Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska [...] ( m. in. pismo WIOŚ z dnia 12 listopada 2007r.), wynika, że organ pierwszej instancji na podstawie przedstawionych dokumentów zbycia pojazdu, opinii rzeczoznawcy [...] z dnia 6 listopada 2007r. oraz przeprowadzonych oględzin, miał wątpliwości, czy przedmiotowy samochód wypełnia definicję odpadu zawartą w art. 3 w/w ustawy o odpadach.

Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17.10.2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Z kolei przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (v. wyrok NSA z 19.03.1981 r., sygn. SA 234/81, ONSAz. 1/1981, poz. 23).

W ocenie Sądu, organy w sprawie niniejszej dopuściły się naruszenia powołanych powyżej przepisów postępowania poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i przeprowadzenia właściwej, zgodnej z prawem oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, a konsekwencją wskazanych naruszeń było przedwczesne przyjęcie przez organy, że sporny pojazd należało uznać za odpad, co spowodowało dla skarżących skutek prawny w postaci zaistnienia przesłanek określonych w art. 32 ust 1 u.m.p.o. obligujących organ do nałożenia kary pieniężnej.

Nawiązując do wniosku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska sformułowanego w odpowiedzi na skargę w przedmiocie kosztów postępowania, Sąd zwraca uwagę, iż stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnym nie przysługuje zwrot kosztów postępowania organowi administracji publicznej. W postępowaniu tym obowiązuje bowiem zasada ograniczonej odpowiedzialności za wynik postępowania (vide : art. 199 i następne p.p.s.a.)

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Mając na uwadze powołane przepisy Sąd zasądził na rzecz skarżących solidarnie koszty postępowania w łącznej kwocie 3 900 zł, obejmującej wpis sądowy w kwocie 1500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 2400 zł.