Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3539/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt IISA/ Kr 3539/ 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Grażyna Firek AWSA Janusz Kasprzycki ( spr.) Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 29 października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] lipca 2001 r., II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego W. D. kwotę 10 ( dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dna [...] lipca 2001 r.. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r.. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.. zwaną dalej w skrócie - ustawą o kombatantach(...)). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] pozbawił W. D. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją z dnia [...] listopada 1985 r. przez ZW ZBOWiD w [...] z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresach od [...] listopada 1948 r. do [...] grudnia 1948 r., łącznie l miesiąc (legitymacja ZBOWiD. nr [...]).

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że W. D. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy nie wynika, aby podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach(...). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBOWiD. W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że W. D. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944- 1956 w ,. charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" W myśl art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionym w terminie W. D. podniósł, że w okresie od [...] czerwca 1948 r. do [...] października 1950 r. służył w 11 Pułku KBW [...]. Podczas tej służby brał udział w walkach z grupami Wehrwolfu i innymi bandami terrorystyczymi oraz rabunkowymi. Na dowód tego powołał akta osobowe oraz "zaświadczenie z MON -CAW W - wa Rembertów (...)" oraz ..wykaz MON - póz. 161".

Decyzją z dnia 29 października 2001 r., Nr: [...] , na podstawie art. 138 § l pkt l w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r.. Nr 98. poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...). Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2001 r.

W jej uzasadnieniu wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę ustalono, że W. D. nabył decyzją ZBOWiD w [...] uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim po [...] czerwca 1947r. tj. od [...] listopada 1948 r. do [...] grudnia 1948 r. i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach(...). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBOWiD i wykazu z Centralnego Archiwum Wojskowego Nr [...] z dnia [...].08.1995 r. (wykaz jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia). W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że W. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w ..charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu.

art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...). co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w kwestionowanej decyzji. Na mocy powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, Kierownik Urzędu działając zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...), nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy. Ta interpretacja znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach(...). W postępowaniu weryfikacyjnym Urząd postępował zgodnie z art. 10 i 73 k.p.a.

Z decyzją tą nie zgodził się W. D. i wniósł na nią skargę do sądu administracyjnego. W skardze zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego jak i procesowego. Podniósł okoliczność, że: "(...) od [...] czerwca 1948 r. do [...] października 1950 r. był w jednostce 11 Pułku - m.p. [...], z którym brałem udział w walkach z resztkami grup Wehrwolfu i bandami terrorystyczno rabunkowymi." Mają o tym świadczyć wykaz z MON i dokumenty archiwalne. W żaden sposób nie zgadza się ze stanowiskiem, że służba z poboru jest tzw. ..utrwalaniem władzy ludowej". Zarzuca, że Urząd nie odniósł się do jego wniosku o dokumenty archiwalne z CAW, co jest naruszeniem proceduralnym.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego w ramach służby wojskowej W. D. nie brał udziału w walkach z UPA ani z Wehrwolfem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.. Nr 153. poz. 1270 ze zm.. zwanej dalej w skrócie p.o.p.s.a.).

Stosownie natomiast do § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (Dz.U.. Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153. poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § l p.o.p.s.a.

Istota kontroli polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji ze stanem prawnym istniejącym w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy k.p.a., a także obowiązujące w dniu wydania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzji w postępowaniu odwoławczym regulacje ustawy o kombatantach(...). Przy tym, zgodnie z art. 134 § l p.o.p.s.a.. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że narusza ona, podobnie jak decyzja poprzedzająca, przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami k.p.a.

Skoro Kierownika Urzędu obowiązują zasady postępowania ustanowione w k.p.a., to zobligowany jest on do przestrzegania w szczególności jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dążenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego procesu . Z przepisu art. 7 k.p.a., w którym jest ona wyrażona, wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.

Wiąże się z tym również aprobowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że w sprawach związanych z uprawnieniami kombatanckimi, których tłem są złożone procesy historyczne, odległe w czasie fakty i zmienne oceny, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracyjnych, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z 04.09.2002. sygn. akt: SA 3115/01 publik w LEX nr 142318).

Nie należy także zapominać, że to w procedurze administracyjnej urzeczywistniają się przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną danego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu oparł swoje rozstrzygnięcie na materialnoprawnej podstawie art. 25 ustawy o kombatantach(...). Został on umieszczony w rozdziale 7 ustawy o kombatantach(...). pt. "Przepisy przejściowe i końcowe". Przepis ten w ustępie pierwszym ustanawia zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują je z. zastrzeżeniem ustępu 2, który określa różne przesłanki pozbawienia uprawnień kombatanckich, a w pkt 2 stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2. art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r.

Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że W. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej podczas pełnienia służby wojskowej w 11 Pułku KBW Wrocław. Kierownik Urzędu nie zweryfikował jednak w sposób prawidłowy podnoszonych przez niego okoliczności walki z bandami, o których mowa w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach

..). Wprawdzie W. D. podkreślał w szczególności okoliczność brania udziału podczas swojej służby w 11 Pułku KBW Wrocław w zwalczaniu resztek grup Wehrwolfu, pisał jednak także o walkach z innymi "bandami terrorytyczno-rabunkowymi". Kierownik Urzędu, by pozostać w zgodzie z naczelną zasadą dochodzenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i postanowieniami art. 77 § l k.p.a., powinien był, zatem dokonać wnikliwych ustaleń, czy podczas całego przebiegu służby wojskowej W. D. nie walczył nie tylko z grupami Wehrwolfu ale również z bandami UPA.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które ma stanowić uzewnętrznienie motywacji decyzji administracyjnej (J. Zimmermann: Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie. Warszawa 1981. s. 93 i następne), Kierownik Urzędu stwierdził, że W. D.: ,.(...) podczas (...) służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy." Powołał się przy tym na wykaz z Centralnego Archiwum Wojskowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r.

Znajdujący się w aktach sprawy wykaz z Centralnego Archiwum Wojskowego obrazujący jakie ugrupowania niepodległościowe lub bandy zwalczał 11 Pułk KBW, ustaleń poczynionych przez Kierownika Urzędu nie potwierdza. Istotnie w latach 1948 do 1949 11 Pułk KBW nie zwalczał band UPA ani grup Wehrwolfu ale jak wynika z tego wykazu w okresie od kwietnia do czerwca 1950 r. 11 Pułk KBW brał udział w walkach między innymi z bandami UPA. a więc. biorąc pod uwagę zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia [...] stycznia 1986 r., w okresie obejmującym służbę wojskową W. D. w 11 Pułku KBW. Podkreślić przy tym należy, że wbrew ustaleniom Kierownika Urzędu W. D. nie pełnił służby wojskowej do [...] grudnia 1948 r. ale do [...] października 1950 r. (vide: zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia [...]stycznia 1986 r., k. 2 akt sprawy).

Powyższe pozwala stwierdzić, że Kierownik Urzędu nie dokonał wyodrębnienia wszystkich istotnych faktów dla niniejszej sprawy, a ponadto te ustalenia, które zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji pozostają w sprzeczności z znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym. Narusza to przepisy art. 7 i 77 § l oraz 107 § 3 k.p.a.

Okoliczność udziału 11 Pułku KBW. w którym służył skarżący ma bowiem znaczenie dla kwestii ewentualnego zachowania przez niego uzyskanych uprawnień kombatanckich z uwagi na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy o kombatantach (...). Zgodnie z art. l ust. l pkt 6 ustawy o kombatantach(...) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu stanowiłoby podstawę do tytułu kombatanckiego. W takim stanie rzeczy materiał dowodowy nie pozwalał Kierownikowi Urzędu na dokonanie substancji stanu faktycznego tej sprawy pod art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) i jego zastosowanie.

W tym stanie rzeczy, skoro Sąd ustalił, że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł zatem, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. ..c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r.. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153. poz. 1271 ze zm.), jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153. poz. 1271 ze zm.).