Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 203/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 8 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] oraz postanowień tegoż organu: z dnia [...], nr [...] i z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] odmawiającą J. Ś. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia się i pobytu na deportacji w miejscowości A., rejon R. za okres od kwietnia 1944 roku do stycznia 1945 roku. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, iż represja strony rozpoczęła się w dniu 19 czerwca 1944 roku (od dnia urodzenia), a zakończyła w dniu 15 września 1944 roku, kiedy to nastąpiło zajęcie miejscowości A. w rejonie R. przez wojska koalicji antyhitlerowskiej. Represja strony trwała zatem 2 miesiące i 26 dni, a więc krócej niż minimalny okres 6 miesięcy przewidziany w art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy.

W dniu 10 marca 2006 roku J. Ś. poinformowała Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż jak wynika z zaświadczenia wydanego przez mera Gminy A. prawidłowa data urodzenia strony to 19 kwietnia 1944 roku, nie zaś 19 czerwca 1944 roku. Pomyłka w dacie urodzenia jest prawdopodobnie następstwem podania złych danych przez jej rodziców. W związku z powyższym strona wniosła o wyjaśnienie lub sprostowanie decyzji w zakresie daty urodzenia.

Pismem z dnia 23 marca 2006 roku Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej w nawiązaniu do decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia 28 kwietnia 2006 roku poinformował stronę, iż wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji został już rozpatrzony merytorycznie zgodnie z art. 15 kpa w dwóch instancjach, gdzie zostały wydane dwie decyzje. Tym samym decyzja z dnia [...] jest decyzją ostateczną i nie służy od niej odwołanie, a jedynie skarga do sądu administracyjnego bądź wniosek o zastosowanie jednego z trybów nadzwyczajnych. Wobec powyższego Kierownik Urzędu zwrócił się do strony o sprecyzowanie treści żądania, tj. wyjaśnienie, czy strona wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania czy też uchylenie lub zmianę decyzji. Ponadto organ administracji wyjaśnił, iż nie jest uprawniony do sprostowania daty urodzenia zgodnie z dokumentem francuskim, gdyż zobowiązany jest kierować się danymi osobowymi zawartymi w polskich dokumentach, jakimi są dowód osobisty i skrócony akt urodzenia. W sprawie sprostowania daty urodzenia właściwy jest sąd rejonowy.

Pismem z dnia 23 maja 2006 roku Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej poinformował Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż J. Ś. zwróciła się do Sądu Rejonowego w Z. o sprostowanie daty urodzenia zgodnie z dokumentami francuskimi, wobec czego wnosi o zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia przez ten sąd.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z uwagi na wystąpienie przez stronę do właściwego sądu o sprostowanie aktu urodzenia.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2006 roku (data stempla pocztowego) Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej przedstawił Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 lipca 2006 roku o sygn. akt I Ns 418/06 o sprostowaniu aktu urodzenia J. Ś., polegającym na wpisaniu w miejsce daty urodzenia dnia 19 kwietnia 1944 roku, zamiast 19 czerwca 1944 roku. Jednocześnie Związek wniósł o dokonanie ponownej analizy dokumentacji i przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, powołując się na art. 154 kpa.

W dniu 21 września 2006 roku do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło kolejne pismo Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, w którym Związek ten wskazał, iż do chwili obecnej nie został poinformowany o sposobie załatwienia sprawy J. Ś..

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 97 § 2 i art. 123 kpa, podjął postępowanie w sprawie J. Ś., wskazując, iż wobec przedstawienia orzeczenia o sprostowaniu aktu urodzenia ustały przyczyny zawieszenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 154 § 1 i § 2 kpa oraz art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż wniosek o uchylenie decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postępowanie po przeprowadzeniu którego zapadła objęta wnioskiem decyzja nie zostało dotknięte wadliwością. Decyzja była zgodna z obowiązującym w dacie jej wydania stanem prawnym, który nie uległ zmianie. Organ wyjaśnił, iż strona ubiegała się o przyznanie świadczenia pieniężnego z uwagi na urodzenie i pobyt wraz z rodzicami na deportacji we Francji, w miejscowości A. w okresie od dnia 19 kwietnia 1944 roku do dnia 16 stycznia 1945 roku (zgodnie z oświadczeniem strony w piśmie z dnia 8 marca 2006 roku), jednakże nie można zaliczyć do okresu deportacji pobytu strony po dniu 3 września 1944 roku, kiedy nastąpiło wyzwolenie rejonu R.. Pobyt na deportacji po tej dacie nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, zaś data wyzwolenia rejonu ustalona została na podstawie opracowania "Atlas II Wojny Światowej" pod red. Johna Keegana, Wyd. Lester Perfect International, Warszawa 1995.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym w imieniu J. Ś. przez Kombatancki Związek Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, wskazano, iż jedyną pewną datą graniczną, do której można liczyć pobyt na deportacji mający charakter represji jest dzień końca wojny, czyli 8 maja 1945 roku. Mimo, że jak stwierdzono w decyzji, rejon miejscowości A. wyzwolony został dnia 3 września 1944 roku, to w dalszym ciągu od grudnia 1944 roku do lutego 1945 roku toczyły się w A. walki między wojskami niemieckimi i alianckimi.

Decyzją z dnia [...] o znaku [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 2 i art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie własne. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym... represją jest przebywanie na deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy, przy czym nie można zaliczyć stronie jako represji pobytu na deportacji po dniu 3 września 1944 roku, kiedy to nastąpiło wyzwolenie rejonu R. Również w świetle aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego okres represji kończy się z dniem wyzwolenia miejscowości, w której wykonywana była praca przymusowa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. Ś. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc argumenty jak w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek w innym zakresie niż żądała tego skarżąca i niezależnie od zarzutów zawartych w skardze.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Ponadto, godzi się zauważyć, iż stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], a także postanowienia tego organu z dnia [...] Nr [...] oraz z dnia [...] nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów procesowych – art. 33, 64 § 2 i 127 § 3 kpa, co uzasadniało w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzenie nieważności wymienionych rozstrzygnięć.

W pierwszej kolejności kwestią wymagającą rozważenia, która ma wpływ na ocenę legalności postępowania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jest umocowanie Naczelnego Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, a w szczególności M. S. – Wiceprezesa Zarządu, do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu J. Ś.

Jak wynika z akt administracyjnych, w sprawie uprawnienia J. Ś. do świadczenia pieniężnego toczyło się postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] [...]. W toku tego postępowania organ administracji uznał M. S., Wiceprezesa Zarządu Naczelnego Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej za pełnomocnika strony na podstawie kopii przedstawionego pełnomocnictwa (k. 34).

Również w postępowaniu, którego legalność jest przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zakończonym zaskarżoną decyzją z dnia [...] o znaku [...] organ uznał, że strona postępowania – J. Ś. reprezentowana była przez M. S.. Jednakże w ocenie Sądu, analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż M. S. posiadał odpowiednie umocowanie do występowania w postępowaniu w charakterze pełnomocnika strony.

Przede wszystkim warto zwrócić uwagę, iż jedynym pełnomocnictwem, jakie znajduje się w aktach sprawy jest wspomniane już wcześniej pełnomocnictwo złożone w toku postępowania w sprawie o przyznanie J. Ś. uprawnienia do świadczenia pieniężnego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...], Nr [...].

Pełnomocnictwo to nie może być jednak uznane za wywołujące skutki w ocenianym postępowaniu administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym (dotyczącym zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa), jako że zostało złożone do innej konkretnej sprawy i nie ma podstaw do jego uwzględnienia w każdym postępowaniu dotyczącym J. Ś. Istnienie pełnomocnictwa w danym postępowaniu nie może budzić wątpliwości i organ administracji publicznej nie może domniemywać jego udzielenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2006 roku o sygn. akt VII SA/Wa 1251/05). Należy zaznaczyć, iż sprawa w której udzielono pełnomocnictwa, abstrahując od oceny jego prawidłowości, została już zakończona decyzją ostateczną

Stosownie do art. 32 i art. 33 kpa w postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania, przy czym pełnomocnikiem może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, przy czym pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.

Tymczasem pełnomocnictwem z dnia 5 lipca 2005 roku, znajdującym się w aktach sprawy (kopia), J. Ś. upoważniła do występowania w sprawie [...] "przedstawicieli Zarządu Naczelnego Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, jako organu uprawnionego do reprezentacji interesów członków związku". Treść udzielonego pełnomocnictwa wskazuje, iż zostało ono udzielone nieprawidłowo. Strona nie wskazała bowiem żadnej osoby fizycznej, wymienionej z imienia i nazwiska, co wyłącza możliwość skutecznego umocowania. Ponadto strona wskazała jako pełnomocnika przedstawicieli zarządu organizacji, co również pozostaje w sprzeczności z treścią art. 33 § 1 kpa. Skoro bowiem pełnomocnikiem strony może być jedynie osoba fizyczna, zarząd stowarzyszenia nie może pełnić takiej funkcji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2001 roku o sygn. akt IV SA 41/99, Wspólnota 2001/13/52).

Na marginesie jedynie wypada zauważyć, iż w aktach sprawy brak jest także dokumentów, które pozwoliłyby na stwierdzenie, jakie osoby wchodzą w skład Zarządu Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczpospolitej. Wobec powyższego tym bardziej, nie sposób uznać, iż M. S. jest osobą legitymującą się prawem do reprezentowania strony przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Okoliczność, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, mimo braku ku temu jakichkolwiek podstaw, uznał M. S., Wiceprezesa Zarządu Naczelnego Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej za osobę upoważnioną do działania w imieniu J. Ś. niesie ze sobą negatywne konsekwencje prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne toczyło się mimo, że żądanie strony zawarte w piśmie z dnia 10 marca 2006 roku (k. 46 akt administracyjnych) nie zostało przez nią sprecyzowane. Natomiast wniosek Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczpospolitej z dnia 27 marca 2006 roku (k. 48 akt administracyjnych) potraktowany jako wszczynający postępowanie dotknięty był brakiem formalnym w postaci braku prawidłowego pełnomocnictwa. Brak ten nie został usunięty w toku postępowania, a organ administracji błędnie uznał, iż podmiot występujący z wnioskiem, udzielający wyjaśnień co do jego treści czy wreszcie wnoszący o zawieszenie postępowania a następnie składający środek odwoławczy posiada odpowiednie umocowanie. Oparcie postępowania administracyjnego na zasadzie skargowości powoduje określone następstwa prawne dla skuteczności czynności procesowej wszczęcia postępowania. Stroną postępowania administracyjnego można się stać wyłącznie poprzez uzewnętrznienie swojej woli w niebudzący zastrzeżeń sposób. Wprawdzie ustawodawca regulując postępowanie administracyjne przyjął zasadę ograniczonego formalizmu, to jednak przewidział określone wymagania formalne, uznając, iż ma to znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie tych wymagań gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2007 roku o sygn. akt II SA/Łd 165/07).

Nadanie biegu sprawie, pomimo ewidentnych braków formalnych wniosku o wszczęcie postępowania (brak skutecznego pełnomocnictwa), powoduje, iż organ administracji nie miał podstawy do prowadzenia postępowania, co oznacza, iż wszystkie wydane w toku postępowania orzeczenia dotknięte są wadą nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Wada ta dotyczy zatem nie tylko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] (podjętej zresztą bez podstawy prawnej, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez osobę pozbawioną umocowania), ale również postanowień Kierownika Urzędu z dnia [...] o zawieszeniu postępowania oraz z dnia [...] o jego podjęciu.

W tym miejscu warto także wspomnieć, iż organ administracji zawiesił na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie w sprawie "o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego", mimo iż nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, w jakim trybie toczy się postępowanie i czy zostało ono w ogóle skutecznie wszczęte. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, czy dana kwestia ma charakter prejudycjalny w sytuacji, gdy nie jest znany zakres wszczętego postępowania administracyjnego. Ponadto, warunkiem zawieszenia postępowania jest istnienie przedmiotu rozstrzygnięcia, co oznacza, że postępowanie zostało wszczęte i jest w toku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2006 roku o sygn. akt II SA/Wa 72/06).

Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważa, iż stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz., 395 z późn. zm.) świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Represją w rozumieniu ustawy, zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 lit. a), jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.

Odnosząc się do zarzutów skargi w tym przedmiocie godzi się zauważyć, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądy co do wykładni wskazanego przepisu nie były jednolite. Część składów orzekających stała na stanowisku, iż za moment zakończenia wykonywania pracy przymusowej należy uznać wyzwolenie miejsca pracy od okupacji niemieckiej bądź zajęcie tegoż miejsca przez aliantów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2001 roku o sygn. akt V SA 3877/00 czy z dnia 5 lutego 2003 roku o sygn. akt SA/Sz 1052/01), część prezentowała pogląd, że za datę zakończenia wykonywania pracy przymusowej uznać należy dzień zakończenia wojny w Europie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2004 roku o sygn. akt II SA/Łd 933/04). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważył jednak pogląd zaprezentowany również przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, iż za moment zakończenia wykonywania pracy przymusowej uznać należy wyzwolenie spod okupacji niemieckiej terenu, gdzie wykonywana była praca przymusowa a wykonywanie pracy nadal w tym samym miejscu po wyzwoleniu tego terenu, chociażby wymuszone trudnościami z powrotem do kraju i koniecznością zapewnienia utrzymania traciło zarówno przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania pracy na terenach okupowanych przez III Rzeszę.

Tym samym, sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, iż skoro zgodnie z dostępną literaturą (wyd. "Atlas II Wojny Światowej" pod redakcją Johna Keegana, Letter Perfekt International, Warszawa 1995), jak wskazuje organ administracji, rejon R., w której znajduje się miejscowość A., gdzie przebywała wraz z rodziną skarżąca, została wyzwolona spod okupacji niemieckiej dnia 3 września 1944 roku, to fakt pobytu i wykonywania pracy po okresie wyzwolenia przez aliantów, tj. po dniu 3 września 1944 roku, nie może być uznany za represję w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.