Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 437/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze P spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej spółki P spółka z o.o. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek P sp. z o. o. (skarżącej) o przyznanie płatności na rok 2015.

Spółka zadeklarowała do płatności 5 działek rolnych o łącznej powierzchni 69,33 ha. Wniosła o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska - tzw. płatności za zazielenianie oraz płatność dodatkową (redystrybucyjną). Następnie uzupełniła wniosek o płatność do powierzchni upraw wysokobiałkowych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącej spółce przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Organ stwierdził brak przesłanek do uznania skarżącej za podmiot samodzielnie prowadzący działalność rolniczą, posiadający autonomię w zakresie zarządzania, jak również stwierdził brak dokumentów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa. Organ uznał, iż spółka jak też P.M., D.M., M.M. oraz inne osoby fizyczne i prawne stanowią jednego rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 2013.347.608) - określanego dalej jako: "rozporządzenie 1307/2013". Organ stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane rodzinnie lub służbowo z osobą P.M.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2015 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej, z pominięciem ograniczenia co do powierzchni do której przysługują płatności. Ponadto na podstawie analizy zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm. - w skrócie: "u.p.s.w.b."), gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2015, ponieważ grunty te były użytkowane przez grono osób powiązanych personalnie z P.M.. Organ uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w kilku podmiotach D.M. i M.M. oraz jako pełnomocnika P.M., a także wspólny adres dla siedziby kilku spółek. W ocenie organu zorganizowanie wielu spółek prawa kapitałowych przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej stanowi sztuczne działanie w celu obejścia przepisów prawa w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem 1306/2013.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 - w skrócie: "k.p.a." ), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maj 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512, w skrócie: "ustawa o ARMiR"), art. 8 ust 1, art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 u.p.s.w.b., art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, iż spółka nie jest samodzielnym podmiotem, a utworzona ona została i funkcjonuje wyłącznie w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące.

Organ odwoławczy wskazał, iż zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) jest wspieranie rolników, tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Organ podał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.b., jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Wskazany w/w art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Organ podkreślił, iż system dopłat został zatem ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Organ wskazał, iż prawodawca krajowy, określając szczegółowe warunki przyznawania płatności, przyjął posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380). W ocenie organu odwoławczego spółce nie można przypisać cechy posiadacza gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 336 k.c. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z u.p.s.w.b. Wnioskodawca zdaniem organu musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maj danego roku (w niniejszym przypadku rok 2015), czego spółka miała nie wykazać, gdyż ze zgromadzonych dowodów wynika, że to nie P sp. z o.o. była faktycznym posiadaczem - w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s.w.b. zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 gruntów rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2015 przez spółkę wchodziły w skład jednego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rodzinę: P.M., D.M., M.M. oraz powiązane z nimi osoby, tj. M.P., T.F. oraz M.D.. Działki zgłoszone do płatności przez skarżącą spółkę były zarządzane przez w/w osoby, które poprzez utworzenie kilku spółek sztucznie podzieliły grunty wchodzące w skład jednego gospodarstwa rolnego, w którym rolę zarządczą w sposób ciągły wypełnia P.M.. Przedmiotowy podział ma, zdaniem organu, na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez wnioskującą spółkę oraz w/w osoby nienależnych uprawnień do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR).

Na potwierdzenie tezy dotyczącej faktu sztucznego podziału gospodarstwa przez P.M. oraz powiązane z nim osoby, jak również faktu, iż P Sp. z o.o. (oraz inne spółki) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym, organ przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej przysługują płatności. Organ podał, iż z danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, wynika, iż P.M. w roku 2005 zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha gruntów rolnych, które zgłosił jako osoba fizyczna, jak również jako wspólnik 5 spółek kapitałowych. W kolejnych latach funkcjonowania w Polsce dopłat do gruntów rolnych finansowanych ze środków unijnych wzrastał zarówno areał deklarowany do płatności, jak i ilość spółek powiązanych z osobą P.M.: w roku 2008 P.M. oraz 39 powiązanych z nim spółek zgłosili do płatności 2865,72 ha, w roku 2009 spółek zgłaszających grunty rolne do płatności powiązanych kapitałowo z osobą P.M. było już 60 (łączny zgłaszany areał wynosi 3988,25 ha). Na przestrzeni kolejnych trzech lat liczba spółek systematycznie wzrasta, a w roku 2012 osiągnęła ilość 90 podmiotów, w roku 2013 ilość podmiotów, które osobowo oraz kapitałowo powiązane są z P.M. wynosiła 103, które to zgłosiły do płatności łączny areał wynoszący 3630,93 ha gruntów rolnych. W roku 2015 ilość zarówno spółek powiązanym rodzinnie bądź zawodowo z P.M., jak i wielkość zgłaszanego przez spółki do płatności areału uległy znaczącym ograniczeniom albowiem podmiotów zgłaszających grunty do płatności było 5 (pięć). Przedmiotowe podmioty zgłosiły łącznie do płatności na rok 2015 areał 891,98 ha. Następnie organ w tabeli przedstawił zależność i powiązania personalne występujące pomiędzy grupą osób związanych (w różnej formie) z osobą P.M. (również spółki, której dotyczy niniejsze postępowanie) oraz obszary deklarowane do płatności przez poszczególne podmioty.

Na podstawie analizy w/w danych organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne powiązane z P.M., tj. M.M., D.M., T.F. oraz M.P. - w roku 2015 występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu lub pełnomocnik w 5 spółkach kapitałowych. Organ podkreślił, iż istnieje zasadnicza różnica pomiędzy ilością spółek powiązanych z osobą P.M. zgłaszających grunty do płatności w roku 2013 (103 spółki prawa handlowego), a rokiem 2015 (5 spółek) oraz zgłaszanym przez te spółki areałem, co organ uznał za okoliczność nieprzypadkową. Organ podał, iż trzy z wnioskujących w roku 2015 spółek, tj. D sp. z o. o., DI sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. już na początku 2014 r. zaczęły przejmować inne spółki powiązane z P.M., co zdaniem organu stanowi wynik zintensyfikowanych działań organów ARiMR, które konsekwentnie odmawiały przyznania płatności za lata 2011, 2012, 2013 i 2014 zmultiplikowanym spółkom powiązanym z osobą P.M..

Organ podał, iż suma zgłoszonych obszarów przez spółki powiązane z P.M. oraz związanymi z nim osobami w roku 2015 zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyniosła 891,98 ha. Organ wyjaśnił, iż na mocy: art. 13 u.p.s.w.b.- do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b. - płatność redystrybucyjna przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha, art. 15 ust. 2 ustawy - płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych jest, zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. przyznawana rolnikowi do powierzchni, nie większej niż 75 ha. Organ wskazał, iż w odniesieniu do roku 2015 kwota, do której będą przysługiwały płatności obliczana jest w następujący sposób: w odniesieniu do płatności finansowanych z budżetu UE (jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenianie, płatność redystrybucyjna, płatność do powierzchni roślin wysokobiałkowych) zastosowanie będzie miał współczynnik korygujący redukujący przyznane płatności o 1,393041%, płatność redystrybucyjna przyznawana jest maksymalnie do 27,00 ha, płatność do powierzchni roślin wysokobiałkowych przyznawana jest maksymalnie do 75,00 ha, a płatność dla młodych rolników przyznawana jest maksymalnie do 50,00 ha. W świetle powyższego organ wyliczył wysokość dopłaty przy złożeniu 5 odrębnych wniosków przez zmultiplikowane spółki, powiązane personalnie i kapitałowo oraz w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot w jednym wniosku, która jest wówczas dużo niższa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nadmienił również, iż przedmiotowa sprawa dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2015 wskazał, iż multiplikowanie przez grupę osób powiązanych z P.M. spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, a realizowanych przez ARiMR, tj. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz płatności rolno - środowiskowej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż P sp. z o. o. została zawiązana [...] maja 2009 r. przez D. i P.M. (vide: akt notarialny repertorium A nr [...] - w aktach sprawy), z których pierwszy został prezesem w/w spółki, a drugi jej prokurentem. W dalszych latach istnienia spółki zmieniali się jej prezesi, a funkcję tę pełniły związane z nimi inne osoby. Z kolei na dzień [...] czerwca 2015 r. (rok, którego dotyczy niniejsze postępowanie) wspólnikami spółki byli: D.M., M.M., T.F., E sp. z o. o. (której prezesem zarządu jest M.M.) oraz M.P.. Co istotne, w roku 2015 B sp. z o. o. reprezentowała również M.P. (prezes zarządu Di sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. oraz wspólnik w E sp. z o. o.), która została umocowana jako pełnomocnik i osoba udzielająca wyjaśnień w trakcie inspekcji działek zgłaszanych przez P Sp. z o.o. do płatności na rok 2015 dokonywanej przez jednostkę certyfikującą.

Następnie organ wskazał, iż działki zgłoszone przez spółkę do płatności za 2015 r., były corocznie swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których - w różniej formie - rolę zarządczą pełni bądź pełnił P.M. lub też osoby prawne bądź fizyczne z nim powiązane. Zdaniem organu odwoławczego przeniesienia posiadania w/w działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby, powiązane w różnym zakresie z P.M..

Organ zauważył też, iż choć skarżąca wykazała, iż formalnie była właścicielem zgłaszanych działek to jednak nie była ich posiadaczem, ponieważ działkami dysponowała wskazana wyżej grupa osób z nadrzędną rolą P.M., który występując we własnym imieniu - ze względu na regulacje art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 u.p.s.w.b., jak również mających zastosowanie dla odrębnych programów pomocowych, tj. § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW oraz § 20 Rozporządzenia PRŚ - nie otrzymałaby pomocy finansowej na rok 2015 w takiej łącznej wysokości w jakiej sztucznie stworzone spółki mogłyby otrzymać oddzielne.

Dalej organ odwoławczy przedstawił tabelaryczne zestawienie siedzib spółek powiązanych z osobą P.M. i jego współpracowników oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące przedmiotowe spółki podały rejestrując podmioty w ARiMR jako producentów rolnych, co zdaniem organu potwierdza tezę, iż zostały one stworzone wyłącznie celem maksymalizacji zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących producentom rolnym z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych. Organ zauważył, iż adres do korespondencji w przypadku spółek powiązanych z P.M. oraz jego najbliższym personalnym otoczeniem pozostaje zawsze bez zmian, tj. ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.).

Dodatkowo organ odwoławczy opisał wyniki szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej działalności spółki (w tym finansowej), której wyniki potwierdziły zdaniem organu wątpliwości co do samodzielności i odrębności P sp. z o. o. od innych spółek personalnie powiązanych i utwierdziły w opinii, iż stanowi ona sztuczny twór, nastawionym wyłącznie na deklarowanie do płatności gruntów rolnych, które faktycznie nie są w jej posiadaniu. Zdaniem organu przedmiotowymi gruntami (bez względy na status ich formalnej własności), jak i gruntami zgłaszanymi przez wskazane w niniejszej decyzji inne spółki, rokrocznie dysponuje P.M., rozdysponowujący grunty w zależności od potrzeb celem pozyskiwania płatności w kwocie większej niż faktycznie przysługiwałaby dla jednego, spójnego gospodarstwa rolnego gdyby grunty zgłaszane przez wszystkie spółki nie zostały podzielone w sposób pozorny.

Następnie odnosząc się do definicji gospodarstwa rolnego organ wskazał na treść art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013 oraz w art. 2a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 stwierdzając, iż spółka P nie spełniała tych przesłanek, gdyż nie posiadała odrębnego kierownictwa albowiem P.M. kreuje działalność spółki, ma wystarczającą wiedzę i wpływ na jej funkcjonowanie, a działania takie umożliwia mu osoba formalnie sprawująca funkcję prezesa zarządu spółki.

Z powyższych przyczyn Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał ustalenia organu I instancji za prawidłowe stwierdzając, iż w sprawie zastosowanie znajdował art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu organ odwoławczy wskazał na sprzeczność pomiędzy podkreślaniem przez prezesa spółki niezależności, samodzielności i odrębności spółki podmiotów oraz P.M., a podnoszeniem zarzutu pominięcia przez organ art. 11 ust. 5 Rozporządzenia nr 1307/2013 wskazując na przypadek zagregowania rolników w grupę osób fizycznych lub prawnych. Zaznaczył, iż art. 11 ust. 1 powołanego rozporządzenia przewiduje możliwość zmniejszenia kwoty płatności bezpośrednich, przy czym państwa członkowskie UE, w tym Polska mają możliwość kształtowania wysokości zmniejszenia, aż do całkowitego pozbawienia płatności, których kwota przekracza 150 euro. Polski ustawodawca dał temu wyraz w art. 19 u.p.s.w.b. gdzie wskazano, iż wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni (...) po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. Organ wskazał, iż art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2013 odnosi się wyraźnie do uniknięcia skutków wynikających z tegoż artykułu. Zdaniem organu oznacza to - w kontekście art. 19 u.p.s.w.b. - że rolnicy, których płatności obszarowe przekroczyłyby kwotę 150.000 euro, nie otrzymają płatności JPO ponad wskazaną kwotę. Organ uznał, iż w przypadku skarżącej spółki oraz pozostałych spółek powiązanych z osobą P.M. suma zgłoszonych hektarów pomnożona przez stawkę płatności nie przekracza kwoty 150.000 euro, a zatem trudno w niniejszej sprawie mówić o możliwości uniknięcia skutków wynikających z art. 11 skoro takowe w niniejszej sprawie nie mogły wystąpić. Organ podkreślił, iż regulacje art. 11 Rozporządzenia nr 1307/2013 można stosować w przypadku faktycznego podziału gospodarstwa, który - w przypadku podmiotów opisanych w niniejszej decyzji - nie nastąpił. Rozdzielenie gruntów przez tą samą grupę osób pomiędzy kilka spółek ma w omawianej sytuacji charakter podziału funkcjonalnego, ukierunkowanego na osiągnięcie określonych korzyści, poprzez obejście przepisów prawa. A w takiej sytuacji nie może być mowy o stosowaniu konsekwencji wynikających z art. 11 Rozporządzenia nr 1307/2013.

Ponadto organ przytoczył fragmenty zeznań świadków złożonych w toku postępowania i oświadczeń strony, stwierdzając w wyniku ich analizy, iż nie wnoszą one do sprawy okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, a - co więcej - ich treść w daleko idącym stopniu wzbudza jeszcze w organie odwoławczym szereg wątpliwości zarówno co do prawdziwości podnoszonych twierdzeń, jak i rzetelności wniesionej przez spółkę dokumentacji finansowej.

Pismem z [...] kwietnia 2017 r. spółka wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ,domagając się uchylenia decyzji obu instancji, zarzuciła organowi:

1. naruszenie prawa materialnego:

a. błędne zastosowanie art.60 rozporządzenia 1306/2013

b. naruszenie art. 2 rozporządzenia 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badanie metod produkcji rolnej poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy materia w/w rozporządzenia dotyczy sfery statystyki i nie może mieć zastosowania w sprawie powyższej, w szczególności poprzez stosowanie definicji gospodarstwa, dla którego ustawodawca ustanowił definicję legalną we właściwym akcie prawa obowiązującego,

c. błędne zastosowanie art.60 rozporządzenia 1306/2013 w związku z art. 88 tiret 3 rozporządzenia 1305/2013 stanowiącego, iż Rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 stosuje się nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. - tj. niemożność stosowania w sprawach ONW i PRŚ gdzie ewentualnie winny być stosowane przepisy rozporządzenia 65/20011 i 1698/2005,

d. naruszenie art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu, w przypadku zagregowania rolników w grupę osób fizycznych lub prawnych,

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 6 i 8 k.p.a. będących odpowiednio zasadami legalizmu, jak również zaufania poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem; błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego - w szczególności w supozycyjnych twierdzeniach niewynikających w żaden sposób z materiału dowodowego, sprowadzenia zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania jedynie zawczasu przyjętej przez organ tezy, w tym wskazywaniem w decyzji nieprawdy gdyż organ np. opiera swoje rozstrzygnięcie na podstawie niby wynikających z systemu informatycznego domniemanych informacji, jakoby osoby fizyczne wskazane w decyzji występowały o przyznanie płatności podczas, gdy żadna, poza prezesem zarządu skarżącej spółki wniosku za 2015 rok nie składała, co jest znane organowi z urzędu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż niezasadnie powołano się na nowe akty prawne bez powołania się na przepisy przejściowe. Wytknięto również organowi, iż z pominięciem zasad wynikających z Kodeksu spółek handlowych myli funkcje właścicielskie w spółkach z funkcjami zarządczymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko o istnieniu w sprawie przesłanek odmowy przyznania płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż organ nie odniósł się do całości wniosków dowodowych podniesionych przez skarżącą spółkę w piśmie z [...] listopada 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ, w ocenie Sądu, organy obu instancji nie rozważyły w sposób wystarczający zasadności zastosowania art. 60 rozporządzenia 1306/2013 w przypadku wszystkich płatności których dotyczyła zaskarżona decyzja. Zgodnie z tym przepisem, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym i prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej.

W pierwszej kolejności wspomnieć należy, że pomiędzy dwoma okolicznościami ległymi u podstaw odmowy przyznania płatności zachodziła pewna sprzeczność. Ocena bowiem, czy zachodzi, przewidziana w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków odnosić się może wyłącznie do podmiotów, które są rolnikami i prowadzą działalność rolniczą czyli posiadają status rolnika w rozumieniu art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji gdy to właśnie rolnicy, dla obejścia przepisów dotyczących podjęli czynności służące wyłącznie uzyskaniu lub zwiększeniu korzyści wynikających z prawodawstwa sektorowego, większych aniżeli uzyskaliby bez podjęcia tych czynności. Innymi słowy czynności te, by ich wynik móc uznać za sztuczne warunki, muszą zmierzać do wykreowania takiego stanu faktycznego, który maksymalizuje ich korzyści z naruszeniem celów wsparcia (np. zasady konkurencyjności czy też wsparcia ludności zamieszkującej obszary wiejskie).

W przypadku zaś uznania, że podmioty ubiegające się o przyznanie płatności nie były uprawnione do ich uzyskania, ponieważ nie przysługiwał im status rolnika w rozumieniu przywołanego art. 7 ust. 1 u.p.s.w.b. oraz art. 4 rozporządzenia 1307/2013 w zw. z 2 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia 1306/2013 wobec nieprowadzenia działalności rolniczej, podstawą odmowy przyznania płatności nie mógłby być art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Ten bowiem przepis ma zastosowanie jedynie w przypadku istnienia warunków koniecznych dla uzyskania wsparcia, co do których jednak ustalono, iż zostały wykreowane w celu zmierzającym do uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia.

Wobec powyższego, gdyby skarżąca spółka rzeczywiście nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła działalności rolniczej, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.w.b., z którego wynika, że płatności dokonuje się do gruntów będących w posiadaniu rolnika.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2015 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2015 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła dokumenty potwierdzające tytuł prawny do działek oraz potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Fakt wykonywania tych prac przez podmioty powiązane kapitałowo i osobowo ze spółką nie podważa jednak okoliczności, iż prace te były wykonywane.

Podnoszona natomiast przez organy okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartych umów sprzedaży nieruchomości. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło.

Organy ARiMR w decyzjach dowodziły, że spółka nie prowadziła na gruntach zgłoszonych do płatności działalności rolniczej, ponieważ działalność tę na tych gruntach prowadzić miał P.M. oraz związane z nim osoby. Rzecz w tym jednak, że tezy tej organy nie wsparły dowodami ją pozytywnie potwierdzającymi.

Ostatecznie Sąd uznał, że wobec tego, iż przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów, nie zostały skutecznie podważone przez organy, nieuprawnione było stwierdzenie organów, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku gruntów i nie prowadziła działalności rolniczej.

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu, organy nie podważyły skutecznie spełnienia przez skarżącą spółkę warunków określonych w art. 7 i 8 u.p.s.w.b.

W związku z tym zbadania wymagało, czy zasadnie pozbawiono spółkę wsparcia na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Przepis ten stanowi, iż: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".

Organy uznały, że klauzula przewidziana w tym przepisie znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich płatności, których dotyczy rozporządzenie. Pominęły jednak, że z przytoczonej regulacji wynika, iż pomimo umieszczenia jej w akcie prawnym odnoszącym się do wszystkich płatności, to jednak w przepisie przewidziano, iż stosuje się go z zastrzeżeniem braku przepisów szczególnych.

Takim przepisem szczególnym dotyczącym jednolitej płatności obszarowej, jest przepis art. 11 rozporządzenia 1307/2013. W ust. 1 zawiera on ograniczenie kwotowe i narzuca państwom członkowskim obowiązek zmniejszenia jednolitej płatności obszarowej przewyższającej ten limit o min. 5%. Polski ustawodawca przewidział w tym przypadku dla kwot wyższych niż 150.000 euro współczynnik redukcji wynoszący 100% czyli de facto ograniczający wsparcie w postaci jednolitej płatności obszarowej do kwoty stanowiącej równowartość w złotych limitu wskazanego w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 4 tego aktu "nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu 18 października 2011r. - warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu". Z brzmienia tego przepisu wywieść zatem należy, iż zawiera on szczególną, w stosunku do art. 60 rozporządzenia 1306/2013, regulację dotyczącą prawnych następstw stworzenia sztucznych warunków służących uzyskaniu jednolitej płatności obszarowej. Polega ona nie na pozbawieniu całości płatności (jak w art. 60 rozporządzenia 1306/2013) lecz wyłącznie na pozbawieniu beneficjenta korzyści polegającej na zmniejszeniu płatności powyżej kwoty limitu 150.000 euro. Art. 11 ust. 5 rozporządzenia przewiduje jednocześnie mechanizm zmniejszenia sumy płatności do kwoty określonej w art. 11 ust. 1 rozporządzenia dla grupy osób fizycznych lub prawnych ubiegających się o płatność.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odnosząc się do zarzutu skarżącej spółki naruszenia art. 11 rozporządzenia 1307/2013, uznał jedynie, iż łącznie kwota jednolitych płatności obszarowych dla spółek powiązanych osobowo i kapitałowo z P.M. nie przekracza równowartości 150.000 euro, a zatem "nie można mówić o możliwości uniknięcia skutków wynikających z art. 11 rozporządzenia 1307/2013". Stwierdził jednocześnie, że sztuczny podział gruntów pomiędzy spółki "miał charakter podziału funkcjonalnego, ukierunkowanego na osiągnięcie określonych korzyści, poprzez obejście przepisów prawa. A w takim wypadku nie może być mowy o stosowaniu okoliczności wynikających z art. 11" (str. 52 decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR).

Organ nie rozważył jednak relacji pomiędzy dwoma omówionymi przepisami. Nie ocenił czy zachodzi pomiędzy nimi stosunek lex specialis - lex generalis.

W ocenie Sądu zaniechanie to, w wobec przedstawionej powyżej treści art. 60 rozporządzenia 1306/2013 i art. 11 rozporządzenia 1307/2013, powoduje, iż decyzja była wadliwa w zakresie oceny wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, gdyż naruszała wymienione oba przytoczone przepisy.

Sąd nie dostrzegł jednak uchybień w ocenie istnienia przesłanek odmowy przyznania pozostałych płatności o które wnioskowała skarżąca spółka w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ich przypadku przepisy prawa wspólnotowego nie zawierały regulacji szczególnych w stosunku do art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Z ustaleń organów ARiMR istotnie wynikało, iż skarżąca wespół z pozostałymi czterema spółkami współtworzyła mechanizm służący maksymalizowaniu korzyści płynących z systemów wsparcia bezpośredniego, który wyczerpywał przesłanki uznania go za "sztuczne warunki" w rozumieniu przywołanego przepisu.

Należy jednakzauważyć, że przepisy ww. rozporządzenia nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Z uwagi na podobieństwo treściowe do brzmienia wcześniej obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, który również stanowił podstawę do odmowy przyznania płatności w przypadku stworzenia przez beneficjenta "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Odwołać się zatem należy do wykładni pojęcia "sztucznych warunków" sformułowanej na gruncie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu).

Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do tzw. płatności na zazielenianie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych, o które wystąpiła skarżąca spółka.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), Europejski Przegląd Sądowy, 2011 rok, nr 6(69), s. 25-26).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do podmiotów powiązanych kapitałowo i osobowo z osobą P.M., w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.

I tak: zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.w.b. płatność dodatkowa "redystrybucyjna" przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: (1) nie większej niż 30 ha oraz (2) pomniejszonej o 3 ha. Czyli z przepisu tego wynika ograniczenie powierzchniowe płatności. Podobnie w przypadku płatności do powierzchni uprawy roślin wysokobiałkowych w art. 15 ust. 2 u.p.s.w.b. w brzmieniu obowiązującym w roku 2015 przewidziano ograniczenie przyznawania płatności do powierzchni 75 ha.

Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności obejmującego wszystkie grunty podzielone między 5 zależnych spółek, otrzymane płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło 5 spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi w latach wcześniejszych wpierw przez P.M. a następnie przez powiązane z jego osobą spółki.

Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił potencjalne korzyści, które spółka odniosłaby w przypadku przyznania płatności zgodnie z rozpoznawanym przez organy ARiMR wnioskami. Organ zsumował bowiem powierzchnie i potencjalne płatności wynikające z wniosków wszystkich spółek i zestawił je z wartością płatności, które przysługiwałyby gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu spółek zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot (str. 20 - 22 decyzji). Z obliczeń tych wynika, że wskutek takich działań skarżąca spółka wespół z innymi podmiotami uzyskałaby z samej płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych korzyść wynoszącą 27.473,19 zł. Obliczenia te są prawidłowe i oparte o właściwe podstawy prawne.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.

Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.)

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka oraz D Sp. z o.o., DI Sp. z o.o., P Sp. z o.o. i B Sp. z o.o. przejęły grunty wcześniej posiadane przez inne, liczne podmioty zależne powiązane rodzinnie, osobowo oraz kapitałowo z P.M.. Dyrektor ARiMR przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco kolejne przekształcenia własnościowe w spółkach oraz przepływy nieruchomości, które były zgłaszane do płatności. W gronie wspólników spółek - obok innych osób - znajdowali się m. in. M.M. i D.M. zaś pełnomocnikiem trzech ze spółek był P.M..

Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na sposób ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy korespondencyjne oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na uznanie, iż doszło do zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie z P.M. kilku spółek, które podzieliły między siebie grunty wcześniej zgłaszane do płatności bądź to przez P.M. bądź przez powiązane z jego osobą podmioty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów. Trafnie wskazano i ustalono, iż spółki miały dublujące się siedziby i posługiwały się przed różnymi organami tymi samymi adresami korespondencyjnymi. Nadto dokonują pomiędzy sobą licznych transakcji oraz wzajemnie udzielają sobie zleceń związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Organ zasadnie wskazał, iż skarżąca spółka podobnie ja cztery pozostałe została zawiązana przez P.M. i powiązane z nim osoby w celu podzielenia łącznie posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa w celu uzyskania korzyści wyższych z płatności do gruntów rolnych niż przysługujące w przypadku zgłaszania gruntów przez jeden podmiot.

Organ prawidłowo poddał ocenił działanie spółki także w kontekście daty jej powstania oraz osób jej wspólników. Przeanalizował też zmiany własnościowe oraz na podstawie danych wynikających z posiadanych rejestrów przedstawił kto w latach wcześniejszych zgłaszał grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności w roku 2015 r. Wszystkie w latach 2005 - 2006 były zgłaszane do płatności przez P.M. a w latach następnych przez podmioty z nim powiązane kapitałowo lub osobowo, albo też w których sprawował funkcje zarządcze, bądź też spółki reprezentowane przez osoby występujące w organach powiązanych z nim spółek. Trafna w tym zakresie była również konkluzja organu, że zmiany w strukturze spółek oraz przepływy posiadania gruntów dokonywane były w reakcji na kolejne działania organów ARiMR, które w kolejnych latach dopatrywały się zamierzonej koordynacji działań w celu maksymalizacji korzyści z płatności do gruntów rolnych w ramach przez P.M. i podmiotów bądź to przezeń zarządzanych bądź z jego osobą związanych kapitałowo lub osobowo.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści. Tym samym spełniony był warunek "subiektywny" uzasadniający kwalifikację działań spółki jak stworzenie "sztucznych warunków". Istnienie zamiaru przyświecającego założeniu oraz poczynaniom spółki w zakresie przejmowania gruntów i zgłaszania ich do płatności polegającemu na zwiększaniu kwot płatności wynika bowiem niezbicie z wyczerpująco przeanalizowanych w decyzji okoliczności natury obiektywnej.

Ocenić wreszcie należało ustalenie w zakresie spełnienia trzeciej przesłanki zastosowania kwalifikacji działań spółki jako tworzenia sztucznych warunków o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia,

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Cel jakim jest wspieranie konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem nie tylko zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA").

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw do których przysługują płatności. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wprost do takich celów odwołano się również w punkcie 13 preambuły do Dyrektywy 1307/2013, gdzie wskazano, że więksi beneficjenci, korzystający z efektu skali nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Skarżąca spółka stworzona została w ocenie Sądu wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów, i to nie tylko przysługujących w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lecz również płatności z innych tytułów. Jak bowiem trafnie wskazały organy, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do pięciu spółek, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty jaką otrzymałyby powiązane kapitałowo i osobowo spółki gdyby ich wnioski zostały uwzględnione. Tym samym Sąd uznał, że działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym.

Sąd nie dopatrzył się jednak w tym mechanizmie naruszenia pozostałych celów wsparcia jakimi było zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenia i utrzymywania miejsc pracy. Nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, iż spółka nie uprawiała gruntów. Wykazała, iż sprzedawała płody rolne i uzyskała program rolnośrodowiskowy, a nadto przedstawiła dowód zatrudniania pracownika.

Ostatecznie jednak Sąd uznał, iż zasadnie przyjęto, że spółka działała w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013, stworzonych w sprzeczności z celem wsparcia jakim jest wspieranie konkurencyjności rolnictwa poprzez ograniczenie wsparcia dla większych beneficjentów z zastrzeżeniem wszakże, iż konkluzji tej z przyczyn wskazanych we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia nie można odnieść do jednolitej płatności obszarowej.

Powyższe rozważania są również odpowiedzią na zarzuty naruszenia art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013, art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz zarzut naruszenia art. 6 i 8 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, iż wobec uznania przez sąd, iż organy nie wykazały, iż skarżąca spółka nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, bezprzedmiotowy jest zarzut naruszenia art. 2 rozporządzenia 1122/2008 oraz zarzuty dotyczące niewypełnienia przez organy ARiMR wniosków zawartych w piśmie spółki z [...] listopada 2016 r.

Wbrew stanowisku skarżącej organ zasadnie odwołał się do danych wynikających z posiadanych systemów ewidencyjnych, w tym w szczególności w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, czyli narzędzia służącego do obsługi składanych wniosków o przyznanie płatności.

Tym niemniej, wobec naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 11 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 1307/2013 które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, Sąd w punkcie I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Jednocześnie w punkcie II wyroku Sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej spółki kwotę 680 zł, na którą złożyły uiszczony się wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł ustalonych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uwzględni wykładnię art. 60 rozporządzenia 1306/2013 i art. 11 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 1307/2013 i ponownie oceni istnienie przesłanek odmowy przyznania skarżącej spółce jednolitej płatności obszarowej.