Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 776/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 18 marca 2022 r. nr SKO.NP/4115/82/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. decyzją z dnia 24 maja 2021 r. znak [...] odmówił przyznania skarżącej A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. S.

W uzasadnieniu organ wskazał, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie stwierdzono aby niepełnosprawność u ww. powstała w okresach wskazanych w tym przepisie. Ponadto w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką z uwagi na fakt, iż inne osoby zobowiązane do alimentacji (dzieci osoby niepełnosprawnej) są w stanie wspólnie zapewnić opiekę chorej matce.

W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 23 lipca 2021 r. znak: SKO.NP/4115/220/2021 uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania stwierdzając, iż organ orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którego orzeczenia mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nadto Kolegium stwierdziło, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organ winien szczegółowo wyjaśnić ewentualne istnienie związku przyczynowo - skutkowego w niniejszej sprawie i dokonać pogłębionej analizy również w kwestii rzeczywistej możliwości współdziałania w opiece nad niepełnosprawną przez pozostałą dwójkę jej dzieci (chociażby w wymiarze materialnym poprzez przyczynienie się do zapewnienia stosownej opieki). Kolegium dodało, że kluczowe jest także ustalenie, od kiedy skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej, kiedy wróciła do kraju kończąc pracę za granicą i jakie były okoliczności tego powrotu.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt Gminy T. decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. znak [...] po raz drugi odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż S. S. jest osobą schorowaną i wymagającą opieki, jednakże zakres faktycznie sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wskazuje jednoznacznie, że istnieje w tym wypadku związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Nadto dodał, że z akt sprawy wynika, że opieka skarżącej sprowadza się do czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle przy osobach starszych i schorowanych, tj. między innymi: podawanie leków, higiena osobista osoby schorowanej, pampersowanie w nocy, przygotowywanie i podawanie posiłków oraz pomoc w ubraniu, masaż, smarowanie maścią i wizyty u lekarzy. Organ wskazał nadto, że nie bez znaczenia pozostaje możliwa pomoc pozostałych dzieci niepełnosprawnej matki, przynajmniej poprzez wsparcie finansowe, które umożliwiłoby zatrudnienie opiekunki oferowanej przez ośrodek.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniosła o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 18 marca 2022 r. znak: SKO.NP/4115/82/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało na dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 28 września 2017 r. nr [...] zaliczającym ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 sierpnia 2017 r. W treści ww. orzeczenia zawarto symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R, co oznacza upośledzenie narządu ruchu.

Kolegium wskazało, że skarżąca w okresie od 6 listopada 1995 r. do 30 listopada 2005 r. pozostawała w zatrudnieniu w wymiarze pełnego etatu w Szpitalu Wojewódzkim [...] SP ZOZ w T. a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron na wniosek pracownika (art. 30 § 1 pkt 1 Kp). Nadto na podstawie wyjaśnień z dnia 17 maja 2021 r. odnotowanych w ramach wywiadu środowiskowego oraz zawartych w odpowiedzi udzielonej na wezwanie GOPS z dnia 5 października 2021 r., złożonych przez skarżącą, ustalono że po ustaniu stosunku pracy w Szpitalu Wojewódzkim [...] SP ZOZ wyjechała ona z rodziną za granicę, gdzie pracowała 14 lat. Aktywność zawodową zakończyła dnia 20 sierpnia 2020 r., a 22 sierpnia 2020 r. wróciła do Polski. Skarżąca podała, że decyzja o powrocie do kraju była spowodowana pogarszającym się stanem zdrowia matki, a złożenie wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero w kwietniu 2021 r. było spowodowane niewiedzą co do możliwości ubiegania się o świadczenie.

Zestawiając powyższe ustalenia z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 28 września 2017 r. Kolegium stwierdziło, że zaprzestanie aktywności zawodowej, jak i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie miało bezpośredniego związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Skarżąca wróciła do kraju w dniu 22 sierpnia 2020 r., wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła dopiero w dniu 28 kwietnia 2021 r., podczas gdy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. wydano w dniu 28 września 2017 r. Mając na uwadze czasokres podejmowanych przez skarżącą decyzji, organ podkreślił, że nie wykazała ona, aby rezygnacja z zatrudnienia była jedynie następstwem choroby niepełnosprawnej matki.

Kolegium wskazało następnie, że z ustaleń dokonanych w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 lutego 2021 r. wydanego przez lekarza chorób wewnętrznych Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej MSWiA w K. wynika, że osoba wymagająca opieki ma zdiagnozowaną astmę oskrzelową, niedoczynność tarczycy, chorobę niedokrwienną serca, zwyrodnienie stawu biodrowego i stawu kolanowego, uszkodzenie barku i dychawicę oskrzelową.

Zdaniem Kolegium, czynności opiekuńcze skarżącej bezpośrednio związane z opieką nad matką, sprowadzają się do zwykłych czynności dnia codziennego. W wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił bowiem, że w ramach czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wymieniono przygotowanie posiłków, ubieranie i rozbieranie się, korzystanie z toalety, utrzymanie higieny osobistej, przemieszczanie się z łóżka na krzesło. Z treści przedłożonego do akt sprawy pisma skarżącej z dnia 2 listopada 2021 r. oraz zestawienia czynności opiekuńczych z dnia 28 kwietnia 2021 r. wykonywanych podczas opieki nad matką, spisanych przez skarżącą wynika, że czynności higieniczne wykonywane są codziennie, prowadzenie do toalety 5-7 razy dziennie, wymiana pielucho - majtek, smarowanie kremami - na noc, przewracanie na inny bok w nocy, przygotowywanie ubrań i ubieranie 2 razy dziennie rano i wieczorem, mierzenie poziomu cukru 2-3 razy dziennie, podawanie leków 3 razy dziennie, przygotowywanie i podawanie posiłków 3-4 razy dziennie, masaże i oklepywanie 1-2 razy dziennie, robienie zakupów i realizacja recept co 2-3 dni, czynności porządkowe 2-3 razy w tygodniu, opłacanie rachunków co miesiąc, załatwianie spraw urzędowych, wizyty lekarskie, czytanie książek w razie potrzeby, wyjście do kościoła, na spacery z zastosowaniem wózka, odśnieżanie, czynności ogrodnicze w zależności od pory roku.

W konsekwencji poczynionych ustaleń SKO uznało, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy.

W opinii Kolegium, nie bez znaczenia w sprawie pozostaje również fakt, iż oprócz skarżącej zobowiązane do alimentacji względem matki są jeszcze 2 osoby, w tym córka L. P., która od 30 lat zamieszkuje w G. wraz z rodziną, utrzymuje się z emerytury, która nie pozwala na stałe comiesięczne wsparcie finansowe matki. Nadto zobowiązanym jest również syn W. S., który utrzymuje się od 25 lat z renty, a ponadto z uwagi na problemy zdrowotne ma ograniczoną możliwość opiekowania się matką. Jak podał w oświadczeniu z dnia 1 listopada 2021 r. ze względu na stan zdrowia nie może być odpowiedzialnym opiekunem dla swojej matki a ponadto, z uwagi na to, że jest mężczyzną, matka krępuje się w jego obecności. W ocenie organu, ww. mogą sprawować chociażby doraźną opiekę nad S. S.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T. odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, stwierdzić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo -skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19), przy czym w każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. np. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

W przedmiotowej sprawie przy ocenie, czy istnieje ww. bezpośredni związek przyczynowo-skutkowego nie bez znaczenia jest okoliczność zaprzestania przez skarżącą aktywności zawodowej w sierpniu 2020 r. oraz data zaliczenia matki skarżącej do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe – 28 września 2017 r. ( chociaż ustawa nie nakłada obowiązku złożenia wniosku o ww. świadczenia w jakimś terminie). Mając na uwadze zestawienie ww. dat trudno przyjąć, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia była jedynie następstwem choroby matki oraz potrzeby sprawowania opieki nad nią.

Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna (czy niemożność jej podjęcia) musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowanie opieki, pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niewątpliwie matka skarżącej jest osobą schorowaną i wymagającą opieki ()co najmniej od 2017 roku). Nie sposób jednak przyjąć, aby takie czynności, jak przygotowywanie i podawanie leków, posiłków, zakładania pamperów w nocy, pomoc w ubieraniu, wykonywanie masażu, smarowanie kremami, organizowanie wizyt u lekarzy mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny nie są czynnościami oznaczającymi długotrwałą opiekę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

W konsekwencji nie sposób przyjąć, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką powodował brak możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wskazać należy również, że skarżąca posiada jeszcze siostrę oraz brata mieszkającego w tej samej miejscowości co ona i matka, a zatem rodzeństwo może wspólnie realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki (w nin. sprawie pozostałe dzieci S. S. nie pracują już) czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżąca, czy też jej matka próbowały wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od pozostałych dzieci. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącej ze ich obowiązków alimentacyjnych względem matki.

Przypomnieć należy, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekunki, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.

Reasumując, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego wynikające z materiału dowodowego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi są zatem w tym względzie nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy również przez skarżącą (do czego jest ona, jako córka, zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organy ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec czego w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.