Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1099/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi D.P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. D.P. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], zarzucając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej jako - u.p.e.a.) nieistnienie obowiązku. Zobowiązany wskazał, że wymienione tytuły wykonawcze nie uzasadniają prowadzenia egzekucji administracyjnej, a jej wszczęcie było zbędne i spowodowało dodatkowe koszty egzekucyjne. W piśmie zobowiązany wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, do czasu wydania postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 34 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako wierzyciel, odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. W uzasadnieniu w/w postanowienia organ wskazał, że nie występują okoliczności, które wskazywałyby na zasadność zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku.

Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. nr [...] na podstawie art. 34, w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 24 pkt 2 i art. 47 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń (Dz.U. z 2021 r. poz. 423) oraz z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako - kpa) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ drugiej instancji w roli wierzyciela, postanowił odrzucić zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.z. zgłoszony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w.w. tytuły wykonawcze wystawione [...] maja 2021 r. były podstawą do wdrożenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

[...] maja 2021 r. na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych ten sam organ skierował do banku [...] zawiadomienia [...] o zajęciu wierzytelności D.P. z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Z zapisów znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że 10.06.2021 r. organ doręczył skarżącemu odpisy zawiadomień o zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz odpisy tytułów wykonawczych za pośrednictwem Poczty. Zgodnie z brzmieniem art. 33 § 1 u.p.e.a. obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w ciągu 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po jego upływie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.

W dniu 18 czerwca 2021 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powołując się na art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, W uzasadnieniu żądania skarżący wskazał na nieistnienie obowiązku.

Po ponownej analizie sprawy organ stwierdził, że nie występują okoliczności, które wskazywałyby na uznanie zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Zgodnie z art. 47 pkt 4b. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423) płatnik składek jest obowiązany opłacać należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 4, w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia rachunku bankowego płatnika składek lub obciążenia rachunku płatniczego płatnika w instytucji płatniczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. Pan nie opłacił składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 11/2017 do 04/2018. Zgodnie z przepisami Zakład ma obowiązek dochodzenia należności na podstawie art. 24 ust. 2 w związku z art. 32 w/w ustawy.

ZUS wskazał, że skarżący jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, w związku z tym postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte na podstawie decyzji administracyjnej. 11 maja 2018 r. zostało wysłane zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia za okres od 11/2017 do 04/2018 na FUS, FUZ i FP - doręczone 29 maja 2018 r. W dniu 12 czerwca 2018 r. zostało wysłane zawiadomienie o zakończeniu postępowania - doręczone 28 czerwca 2018 r. Pismem z [...] lipca 2018 r. skarżący zwrócił się o przekazanie materiałów dowodowych jakie zostały zebrane w sprawie. W dniu 30 lipca 2018 r. ZUS przekazał skarżącemu:

- raporty należności płatnika w SEKIF za okres 11/2017 - 04/2018,

- raport zestawienia deklaracji i wpłat za okres 11/2017 - 04/2018.

W związku z brakiem wpłat w dniu [...] stycznia 2019 r. została wydana decyzja nr [...] określająca wysokość zadłużenia za okres od 11/2017 do 04/2018, która doręczona została skarżącemu w dniu 1 lutego 2019 r.

Na podstawie powyższej prawomocnej decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] maja 2021 r. wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...]. Na podstawie wskazanych tytułów Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierował do banku [...] zawiadomienia o nr od [...] o zajęciu wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Organ wskazał, że z powodu nieuregulowania zaległości za okres od 11/2017 do 04/2018 Zakład jest zobowiązany do przymusowego ściągnięcia należności w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Od powyższego postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r. D.P. wniósł skargę.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:

1/ naruszenie art. 34 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 u.p.e.a., wobec nie sprecyzowania treści przywołanych przepisów pomimo, że art. 34 zawiera cztery paragrafy, co narusza art. 124 § 1 kpa, gdyż wyżej wskazane ogólnikowe podanie przepisów nie jest wypełnieniem obowiązku ustawowego powołania w postanowieniu podstawy prawnej, co potwierdza też to, że art. 34 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 cytowanej ustawy nie przewiduje odrzucenia zarzutu postanowionego przez organ II stopnia,

2/ naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej skarżącego winien być uznany w całości,

3/ naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie i brak zawarcia w ramach zaskarżonego postanowienia uzasadnienia prawnego odnoszącego się zarówno do przedmiotu sprawy, jak i do sentencji wydanego postanowienia, co doprowadziło organ II stopnia do wadliwego przyjęcia, iż należało odrzucić zarzut skarżącego zgłoszony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych,

4/ naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wskutek jednokrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy skarżącego w administracyjnym toku instancji, co doprowadziło organ II stopnia do wadliwego przyjęcia, iż należało odrzucić zarzut skarżącego zgłoszony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych,

5/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i odrzucenie zarzutu skarżącego zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych w sytuacji, gdy postanowienie to winno być uchylone w całości.

Z uwagi na powyższe uchybienia skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., gdyż organ II stopnia wydał postanowienie bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa.

Ewentualnie skarżący wniósł o :

1/ uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I stopnia w całości, bądź też o

2/ uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela odrzucające zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przystępując do analizy sprawy wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. (w wersji obowiązującej od dnia 30 lipca 2020 r. wprowadzonej ustawą zmieniającą z dnia 11 września 2019 r. - DZ.U. z 2019 r. poz. 2070) wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty.

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w przytoczonym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1233/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18.08. 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18.11. 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).

W badanej sprawie dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności wynikają z nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że D.P. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłacenia w.w. składek za okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. oraz określił wysokość zadłużenia wraz z odsetkami na łączną kwotę 7.346,72 zł. Decyzja ta stała się ostateczna. Wobec nieuregulowania należności organ wszczął postępowanie egzekucyjne.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Rozpoznając zasadność zgłoszonego zarzutu trzeba mieć na uwadze, że w obrocie prawnym pozostaje w.w. decyzja ZUS z dnia [...] stycznia 2019 r. określająca wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek, która stanowi podstawę dochodzenia zaległości w postępowaniu egzekucyjnym. Podnosząc w postępowaniu egzekucyjnym zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany nie powołał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że powyższa decyzja została z obrotu prawnego usunięta (np. poprzez stwierdzenie jej nieważności), bądź też że obowiązek z niej wynikający został np. wykonany lub nastąpiło jego przedawnienie. Skarżący nie powołał się na żadne zdarzenia stanu faktycznego lub prawnego, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, że egzekwowana należność nie istnieje. Zarzuty oraz argumentacja skargi koncentrują się wokół przepisów prawa procesowego, nie dotyczą natomiast sedna sprawy, czyli kwestii istnienia przedmiotowego zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek. Reasumując powyższe, podnosząc w postępowaniu egzekucyjnym zarzut określonej treści skarżący nie wykazał jego zasadności, a nadto zgłoszony zarzut nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Rozpatrując zarzut, stosownie do treści art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W badanej sprawie zarzut nieistnienia obowiązku został przez organ egzekucyjny sprawę odrzucony, natomiast w poprzedzającym zaskarżone rozstrzygnięcie - postanowieniu z dnia [...] lipca 2021 r. organ egzekucyjny orzekł o odmowie uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego zarzutu. Wobec treści przytoczonego powyżej art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. organ dopuścił się zatem uchybienia, które to uchybienie ma charakter procesowy. Badając charakter oraz wagę stwierdzonego uchybienia wskazać należy, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednoznacznie, iż ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadził analizę całości sprawy oraz powołał argumentację, która odwołuje się do zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku oraz zmierza do wykazania podstaw oddalenia zarzutu. Stanowisko organu należy ocenić jako prawidłowe, ma bowiem oparcie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, stwierdzone naruszenie przepisu prawa procesowego nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, bowiem nie miało ono istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia (art. 145 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.).

Nie były również zasadne pozostałe zarzuty skargi, w tym również zarzut nieważności rozstrzygnięcia. Analiza sprawy nie wykazała bowiem naruszeń prawa skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.