Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 116/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 61, art. 124 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. O., kwotę 2.849 zł (dwa tysiące osiemset czterdzieści dziewięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w kwocie 14.389 zł.

W toku prowadzonego postępowania organy ustaliły, że w dniu 29 kwietnia 2011 r. J. O. złożyła zeznanie podatkowe PIT-36 za 2010 r., w którym wskazała m.in. przychód z działalności gospodarczej.

Dnia 16 stycznia 2013 r. została wszczęta kontrola podatkowa w zakresie prawidłowości i rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok.

Na podstawie przedłożonych do kontroli dokumentów źródłowych stwierdzono, iż w 2010 roku skarżąca uzyskała przychód ze sprzedaży owoców: porzeczek i jabłek, co zostało udokumentowane fakturami VAT na łączną kwotę 120.513,45 zł oraz pozostałe przychody na łączną kwotę 22.389,38 zł. Powyższe przychody skarżąca wykazała w zeznaniu podatkowym. Do kosztów podatkowych wykonywanej przez skarżącą w 2010 roku działalności gospodarczej zaliczono koszty zakupu towarów handlowych 114.658,04 zł, pozostałe wydatki - 2.917,72 zł oraz koszty wynagrodzeń - 15.546,65 zł.

W toku postępowania kontrolnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przeprowadził badanie ksiąg podatkowych, po którym stwierdzono, iż podatniczka nie zaewidencjonowała wszystkich poniesionych w 2010 roku kosztów, co spowodowało zaniżenie kosztów uzyskania przychodów. Powyższe błędy skutkowały zawyżeniem podstawy opodatkowania, jednakże pomimo stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie, organy uznały prowadzoną przez stronę w 2010 roku księgę za rzetelną.

Postanowieniem z dnia [...]. organ I instancji włączył do materiału dowodowego zebranego w toku kontroli podatkowej prowadzonego w zakresie prawidłowości i rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok, materiał dowodowy zebrany w toku kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego prowadzonego wobec J. O.

W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej w PPHU "A" w upadłości stwierdzono, że Syndyk masy upadłości w 2010 roku, dokonał sprzedaży praw majątkowych niezakończonej budowy domów jednorodzinnych wraz z prawem wieczystego użytkowania położonych w S. przy ul. A. [...], stanowiących majątek wspólny skarżącej i jej małżonka za kwotę 227.100 zł. W konsekwencji uzyskanego dochodu ze zbycia praw majątkowych (niezakończonej budowy), decyzją z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych dla J. O. PPHU "A" w upadłości. Na niniejszą decyzję nie zostało złożone odwołanie.

Wobec nie wykazania przez skarżącą przychodu z praw majątkowych w zakresie sprzedanego budynku w budowie, postanowieniem [...] marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok.

W konsekwencji podjętych ustaleń, decyzją z dnia [...]. organ określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w kwocie 14.389 zł.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji, skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej jako "o.p.") oraz 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i poczynienie niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych, których nie można uznać za udowodnione, tj. przyjęcie, że J. O. uzyskała w 2010 r. przychód z tytułu zbycia praw majątkowych do nieruchomości usytuowanych w S. przy ul. A. [...], bez wskazania dowodów, na których opiera się ww. twierdzenie podczas gdy J. O. nigdy nie uzyskała przychodu z ww. tytułów, art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p. w zw. z art. 21 § 3 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego wyrażający się w uznaniu, że wysokość zobowiązania podatkowego J. O. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. jest wyższa, niż wykazana w deklaracji i wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę 14.389 zł, podczas gdy faktyczna wysokość należnego podatku, strony z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. wynosi 0 zł i brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, że podatniczka powinna zapłacić podatek w kwocie 14.389 zł, a co za tym idzie, brak było przesłanek do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w tej kwocie, art. 121 § 1 oraz art. 120 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że została rażąco naruszona zasada zaufania do organów podatkowych, poprzez naliczenie podatniczce podatku od dochodu, którego ta nigdy nie osiągnęła, czego organ miał świadomość, wbrew nakazowi stosowania ścisłej interpretacji co do obowiązków publicznoprawnych, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako "u.p.d.o.f.") poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż do dochodu (przychodu) podatnika należy zaliczyć środki, które w żaden sposób nie weszły do jego majątku, art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f w zw. z art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.p.d.o.f i w zw. z art. 61 oraz 124 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze (dalej jako PUiN) poprzez błędne zastosowanie będące skutkiem przyjęcia poglądu, iż zasadne jest opodatkowanie dochodu z tytułu zbycia praw majątkowych nawet pomimo braku faktycznego uzyskania dochodu poprzez podatnika, który był współwłaścicielem tych praw, w sytuacji gdy prawa te w całości weszły w skład masy upadłości innego współwłaściciela, a podatnik nie otrzymał z jego masy upadłości żadnych środków, natomiast możliwość zgłoszenia wierzytelności przez małżonka na podstawie art. 124 ust. 3 PUiN nie stanowi dowodu faktycznego uzyskania przychodu, art. 26 u.p.d.o.f. w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f, art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.p.d.o.f. w zw. z art. 61 oraz art. 124 ust. 1 i 3 PUiN poprzez nieprawidłowe wyliczenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., a tym samym nieprawidłowe wyliczenie podatku należnego za 2010 r., poprzez zaliczenie do podstawy opodatkowania dochodu ze sprzedaży praw majątkowych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.p.d.o.f, jako praw wchodzących w skład majątku wspólnego małżonków J. i J. małż. O., podczas gdy dochód ze sprzedaży tych praw nie wszedł do majątku J. O., a nadto dochód ze sprzedaży praw użytkowania wieczystego w ogóle nie podlegał w niniejszym przypadku opodatkowaniu, art. 124 ust. 1 i 3 PUiN poprzez bledną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że pomimo ogłoszenia upadłości J. O. cały majątek upadłego i jego małżonki nie wszedł w skład masy upadłości, podczas gdy przepis ten wskazuje wyraźnie, że skutek taki następuje, tj. że z dniem ogłoszenia upadłości cały majątek wspólny małżonków staje się masą upadłości, a małżonek może jedynie zgłosić z tego tytułu wierzytelność, co jednak nie jest tożsame z uzyskaniem tej wierzytelności z masy upadłości oraz art. 61 PUiN w zw. z art. 124 ust. 1 PUiN poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w skład masy upadłości przedsiębiorcy wchodzą tylko składniki wykorzystywane bezpośrednio do prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy masą upadłości staje się cały majątek upadłego, a w przypadku upadłości jednego z małżonków - cały majątek wspólny małżonków.

W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca wskazała, iż do dnia ogłoszenia upadłości pozarolniczej działalności małżonka pozostawała z nim we wspólności majątkowej, która ustała z dniem ogłoszenia upadłości, na mocy art. 53 § 1 ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Nie zgadza się z twierdzeniem, iż po ogłoszeniu upadłości miała prawo dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym i że dokonano podziału uzyskanej kwoty ze sprzedaży po połowie - między nią a jej męża. Jej zdaniem, z dniem ogłoszenia upadłości, majątek wspólny wszedł do masy upadłości i od tej chwili winien być traktowany jako majątek upadłego, którym zarządza syndyk masy upadłości.

W ocenie skarżącej, kwota uzyskana ze sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntu, nabytego przez nią i jej małżonka w roku 2004, nie podlega opodatkowaniu.

Do odwołania skarżąca dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...]. wydane w sprawie o sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania upadłościowego wobec J. O.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W dalszym ciągu nie zgadzając się ze stanowiskiem organów, strona wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.p.d.f, art. 9 ust. 1 i 2 u.o.p.d.f w zw. z art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.p.d.o.f. i w zw. z art. 61 oraz art. 124 ust. 1 i 3 PUiN art. 26 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 u.o.p.d.f., art. 26 ust. 1 u.o.p.d.f. w zw. z art. 9 ust. 1, 2 i 3 u.o.p.d.f. oraz w zw. z art. 61 oraz art. 124 ust. 1 i 3 PUiN a także naruszenie przepisów postępowania, które miało, w ocenie skarżącej, istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 i 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i poczynienie niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych, których nie można uznać za udowodnione, tj.; bezpodstawne przyjęcie, że strona uzyskała w 2010 r. przychód z tytułu zbycia praw majątkowych do nieruchomości usytuowanych w S. przy ul. A. [...], bez wskazania dowodów, na których opiera się ww. twierdzenie, podczas gdy J. O. nigdy nie uzyskała przychodu z tytułu sprzedaży wskazanych praw użytkowania wieczystego do nieruchomości, a to z tego względu, że przedmiotowe prawa w chwili sprzedaży stanowiły masę upadłości J. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "A" [...] w upadłości likwidacyjnej i dochód ze sprzedaży stanowił dochód masy upadłości, natomiast brak jest podstawy prawnej do nałożenia podatku z samego faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości, bez osiągnięcia przychodu, art. 180 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnienie pominięcie umów sprzedaży nieruchomości Akt Notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] 2010 r. oraz Rep. A nr [...] z dnia [...] 2010 r. jako dowodu na okoliczność kosztów poniesionych przez J. i J. O. na nieruchomości usytuowane przy ul. A [...], art. 122 i art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 197 § 1 i 198 o.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia rzeczywistych kosztów poniesionych przez J. i J. O. na opisanych nieruchomościach, jak również zaniechania dokonania oględzin nieruchomości (art. 122 i art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 180 § 1 i art. 198 o.p.) celem oszacowania kosztów poniesionych przez podatnika w tym zakresie, art. 121 § 1 oraz 120 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że została rażąco naruszona zasada zaufania do organów podatkowych, poprzez naliczenie podatnikowi podatku od dochodu, którego ten nigdy nie osiągnął, a jednocześnie poprzez zaniechanie, odliczenia poniesionych kosztów uzyskania przychodu i straty z lat ubiegłych podczas gdy postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz stosownie do nakazu stosowania ścisłej interpretacji, co do obowiązków publicznoprawno prawnych, art. 210 § 4 o.p. poprzez wadliwe i niejednoznaczne uzasadnienie podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonej decyzji podczas, gdy brak wskazania podstawy do przyjęcia, że (i) skarżąca uzyskała przychód z tytułu zbycia praw majątkowych, (ii) skarżąca nie może odliczyć innych kosztów uzyskania (rzekomego) przychodu z tytułu zbycia praw majątkowych, niż wskazane przez organ (iii) skarżąca nie jest uprawniona do odliczenia straty za 2009 rok.

Mając na uwagę zakres i charakter naruszeń strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ podniósł, iż zarzuty skargi stanowią powielenie stanowiska strony wyrażonego w treści odwołania od decyzji organu I instancji, a zostały rozszerzone o kwestię dotyczącą wysokości i sposobu dokumentowania kosztów uzyskania przychodu ze zbycia nieruchomości w postaci nakładów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi opodatkowanie dochodu ze zbycia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości wraz z niezakończoną budową budynków należących do majątku wspólnego małżonków, w sytuacji ogłoszenia upadłości jednego z nich i sprzedaży tej nieruchomości przez syndyka.

Punktem wyjścia dla rozważań w tak zakreślonym stanie faktycznym winna być treść przepisów zawartych w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r., Nr 60, poz. 535 ze zm.).

W ocenie skarżącej, na skutek wszczęcia postępowania upadłościowego wobec jej męża – J. O., nieruchomość położona w S. przy ul. A. [...] należąca do majątku wspólnego małżonków, weszła do masy upadłości, skutkiem czego było powstanie rozdzielności majątkowej i nie powstanie przychodu ze sprzedaży tej nieruchomości u strony.

Zgodnie z treścią art. 61 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego.

Z kolei, w myśl art. 124 ust. 1 zdanie 1 cytowanej ustawy, z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa o której mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.). Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.

Zaś ust. 3 przywoływanego przepisu stanowi, iż małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu-komisarzowi.

Z powyższych regulacji wynika zatem, iż konsekwencje prawne wynikające z ustania wspólności ustawowej o charakterze łącznym i przekształcenia jej we wspólność o charakterze ułamkowym podlegają istotnej modyfikacji.

W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego powołuje się syndyka, który obejmuje majątek upadłego zabezpieczając go oraz przystępując do likwidacji.

Sąd podziela stwierdzenie organu, iż powyższe oznacza, że cały majątek upadłego i, co nie jest w niniejszej sprawie bez znaczenia, jego małżonka zostaje przeznaczony na spłatę wierzycieli, a zarząd nad majątkiem wspólnym przejmuje syndyk (art. 156 ustawy), który dokonuje w sprawie masy upadłości czynności na rachunek upadłego lecz w imieniu własnym (art. 160 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze). Oznacza to, iż syndyk ma prawo do sprzedaży majątku nabytego przez małżonków a uzyskany dochód ze sprzedaży ma na celu zaspokojenie roszczeń wierzycieli upadłego.

Znamienne jest to, czego wydaje się nie zauważać organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, że syndyk przejmuje zarząd nad majątkiem wspólnym małżonków, gdy jeden z nich ogłosił upadłość, ale dokonując czynności w sprawie upadłości czyni to na rachunek upadłego, nie zaś na rachunek obojga małżonków.

We wszelkich postępowaniach, jak słusznie zauważa organ, stroną w znaczeniu materialnym pozostaje upadły. To on jest podmiotem praw i obowiązków. Syndykowi natomiast przysługuje legitymacja formalna do występowania w tych postępowaniach - jest on stroną w znaczeniu formalnym. W zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszystkimi prawnymi tego stanu rzeczy konsekwencjami. W czasie trwania postępowania upadłościowego jest on osobą odpowiedzialną za realizację wszystkich obowiązków upadłego. Syndyk sprawujący zarząd nad majątkiem upadłego, w celu jego likwidacji poprzez sprzedaż, dokonuje szeregu czynności prawnych i faktycznych, które powodują powstanie określonych zobowiązań. Zobowiązania powstałe w trakcie trwania upadłości stanowią wydatki niezbędne do osiągnięcia celu postępowania (art. 230 ust. 1 ustawy), do których należą m.in. podatki i inne daniny publiczne należne za okres po ogłoszeniu upadłości (art. 230 ust. 3 pkt. 4 ww. ustawy). Ogłoszenie upadłości nie pozbawia upadłego podmiotowości prawnej ani prawa do własnego majątku, powoduje jedynie brak możliwości zarządu oraz możności korzystania i rozporządzania tym majątkiem.

Organ traci jednakże z pola widzenia okoliczność najważniejszą. Mianowicie fakt, iż wszelkie powołane przez niego przepisy, zarówno w decyzjach obu instancji jak i w odpowiedzi na skargę, regulują status upadłego. Syndyk działa jak quasi pełnomocnik upadłego, a nie dotychczasowych właścicieli majątku, który wszedł do masy upadłości z mocy prawa. Również jeśli chodzi o podatki i inne daniny publiczne należne za okres po ogłoszeniu upadłości, których dotyczy art. 230 ust. 3 pkt. 4 cytowanej ustawy, to są to należności upadłego, a nie jego małżonka.

Zgodnie z cytowanym już na wstępie rozważań art. 124 ust. 1 z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków między małżonkami powstaje ustrój rozdzielności majątkowej. Ustrój ten może powstać także wówczas, gdy osoba fizyczna, w stosunku do której toczy się postępowanie upadłościowe, wstąpi w związek małżeński. W sytuacji określonej przez cytowany przepis ustrój rozdzielności majątkowej jest bowiem przymusowym ustrojem majątkowym w rozumieniu prawa rodzinnego, w odróżnieniu od ustroju ustawowego i umownego.

Jak zauważył Andrzej Jakubecki w Komentarzu do prawa upadłościowego i naprawczego, regulacja art. 124 ust. 1 zd. 1 jest zbieżna z art. 53 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stanowiącego iż rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

Skutek określony w powyżej cytowanym przepisie, tj. powstanie przymusowego ustroju rozdzielności majątkowej zachodzi również wówczas, gdy między małżonkami istniał, przed ogłoszeniem upadłości przez jednego z nich, ustrój rozdzielności majątkowej. Odmienność rodzaju ustroju nie jest pozbawiona w opisanym przypadku praktycznego znaczenia. Ustrój umowny rozdzielności majątkowej może być bowiem zmieniony w drodze czynności prawnej, natomiast ustrój przymusowy z jakim mamy do czynienia w cytowanym art. 124 ust. 1 zd. 1 ma naturę obligatoryjną i przez czas trwania postępowania upadłościowego nie może zostać zmieniony.

W przypadku, gdy w dniu ogłoszenia upadłości między małżonkami istniał ustrój wspólności (ustawowy lub umowny), konsekwencją regulacji zawartej w art. 124 ust. 2 zd. 1 jest to, że majątek wspólny małżonków o istniejący w dniu upadłości wchodzi do masy upadłości, a zatem jest przeznaczony na zaspokojenie wierzytelności upadłościowych (żadnych innych!). Z tego względu wyłączony jest podział majątku wspólnego, a małżonek upadłego nie może żądać wyłączenia z masy upadłości przedmiotów, które by mu przypadły, gdyby dokonano podziału majątku wspólnego. Ochrona praw małżonka upadłego znajduje wyraz jedynie w przyznaniu mu wierzytelności z tytułu jego udziału w majątku wspólnym (art. 124 ust. 3 omawianej ustawy). Wierzytelność małżonka upadłego dłużnika z tytułu udziału we wspólności podlega zgłoszeniu do masy upadłości i jest zaspokajana w postępowaniu upadłościowym na zasadach ogólnych, tj. w podziale funduszów masy upadłości w kategorii czwartej.

Dlatego też odmiennie aniżeli organ, sąd uznał, iż powołane na wstępie rozważań regulacje prawne świadczą o tym, że wspólność ustawowa w całości przechodzi do majątku, który ma zaspokoić wierzycieli jednego (upadłego) z małżonków.

Powyższe regulacje miały na celu jak najszybsze doprowadzenie do zaspokojenia wierzycieli. W opisanej sytuacji nie ma potrzeby, by sąd, lub inny organ, wydawał orzeczenie stwierdzające jaki jest skład majątku przeznaczonego na zaspokojenie wierzytelności. Odbywa się to bowiem z mocy samego prawa przy spełnieniu odpowiednich przesłanek, przede wszystkim w sytuacji ogłoszenia upadłości przez jednego z małżonków.

Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 30 września 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt

II CSK 276/08, którego treść przytoczył organ. We wskazanym orzeczeniu sąd wskazał, iż "zaliczenie składników majątku wspólnego do masy upadłości z wyłączeniem podziału tego majątku uzasadnione jest względami pragmatycznymi i ma służyć sprawnemu przebiegowi postępowania upadłościowego, jak również ma umożliwić spieniężenie składników majątku wspólnego w ramach likwidacji masy upadłości i uzyskanie z tego majątku funduszów masy upadłości. Realizacja tych celów nie wymaga przejścia na rzecz upadłego wyłącznego prawa do wszystkich składników majątku wspólnego, gdyż jest zagwarantowana także wtedy, gdy zaliczenie majątku wspólnego do masy upadłości z wyłączeniem możliwości podziału tego majątku oznacza jedynie konieczność znoszenia przez małżonka upadłego egzekucji uniwersalnej, jaką jest postępowanie upadłościowe. W zamian za konieczność znoszenia objęcia postępowaniem upadłościowym składników majątku wspólnego oraz wyłączenia prawa podziału tego majątku małżonek upadłego uzyskuje uprawnienie zgłoszenia sędziemu-komisarzowi wierzytelności obejmującej należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, wchodzącym do masy upadłości (art. 124 ust. 3 omawianej ustawy)."

Reasumując należy stwierdzić, iż sprzedaż przez syndyka przedmiotowej nieruchomości nie spowodowała, w ocenie sądu, powstania po stronie skarżącej przychodu z praw majątkowych, o którym mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zaskarżona decyzja narusza treść art. 124 § 1 i 3 omawianej ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Dodatkowo należałoby odpowiedzieć na pytanie, czego organ nie uczynił na żadnym etapie postępowania, co w sytuacji gdy z braku majątku wierzytelność zgłoszona przez małżonka upadłego, znajdująca się w czwartej grupie, nie zostanie zaspokojona.

Z uwagi na kwestie wskazane powyżej, sąd uznał za zbędne i nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie rozpatrywanie pozostałych kwestii, przede wszystkim dotyczących rozważań odnośnie charakteru przedmiotu sprzedaży (użytkowanie wieczyste, budowla, budowa).

Mając powyższe na uwadze, sąd za zasadne uznał zasadność skargi. Z uwagi na stwierdzone uchybienia zaskarżonej decyzji, sąd zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił ją. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę zastrzeżenia wskazane przez sąd w niniejszym uzasadnieniu.

W oparciu o art. 152 p.p.s.a., sąd określił, że przedmiotowa decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.

dc.