Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1198/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, 134, 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, 2, 6, 9, 24
journal: Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Towarzystwa Przyrodniczego [...] z siedzibą w K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

G. z siedzibą w K. ("skarżący") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] czerwca 2013 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku z bezpośrednim zagrożeniem szkodą w środowisku i szkodą w środowisku w gatunkach chronionych płazów w rejonie budowy autostrady [...] w dolinie rzeki B. w B.

Skarżący wniósł na ww postanowienie zażalenie.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu środka zaskarżenia skarżącego, postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że skarżący pismem z [...] czerwca 2012 r. zgłosił wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych i siedliskach chronionych płazów (obecność licznych płazów, w tym martwych, w wykopach pod ekrany akustyczne oraz w urządzeniach odwodnienia), wskazując jako datę wystąpienia październik 2011r. Pismami z [...] lipca 2012 r. i [...] października 2012 r. Regionalny Dyrektor zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie zgłoszenia o wystąpieniu szkody w środowisku (m. in. przekazanie danych umożliwiających określenie stanu początkowego i potwierdzającego szkody w chronionych gatunkach i siedliskach przyrodniczych w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie [(Dz. U. z 2014 r., poz. 210) – zwanej dalej: "ustawą szkodową"]), a pismem z [...] października 2012 r. zastosował tryb z art. 10 § 1 K.p.a. W odpowiedzi – na pismo z [...] października 2012 r. – skarżący wskazał, że inwestycja której dotyczy zgłoszenie (budowa autostrady [...] odcinek P. – P.) poprzedzona była procedurą OOS. Zatem wszelkie informacje o stanie początkowym znajdują się w zweryfikowanym przez organu raporcie o oddziaływaniu na środowisko. Nadto przy piśmie z [...] stycznia 2013 r. przedłożył opracowanie A. S. i P. S. z P. S. przedstawiające ogólną charakterystykę przyrodniczą regionu wskazanego jako miejsce wystąpienia szkody w środowisku, zawierającą listę gatunków ptaków i płazów objętych ochroną prawną notowanych na ww terenie, bez żadnych konkretnych danych (np. liczebności, dynamiki populacji, zasięgu i stanu siedlisk poszczególnych gatunków i określenia z jakiego okresu ta charakterystyka pochodzi.

Organ odwoławczy podał, że odcinek autostrady [...] w dolinie rzeki B. w B., wskazany w zgłoszeniu skarżącego, mieścił się w zakresie przedsięwzięcia polegającego na budowie autostrady [...] na odcinku P. (bez węzła) – M. (bez węzła) km 475+327,65 - 510+530=510+502,95, dla którego decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2008 r. (znak: [...]) ustalono środowiskowe uwarunkowania. Z przywołanej decyzji wynika, że na inwestora GDDKiA nałożono obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnych oddziaływań, w tym na płazy i ich siedliska, tj. m. in. - budowę przejść dla płazów, - dno przepustów suchych nakazano pokryć warstwą ziemi mineralnej, a w części przeznaczonej dla zwierząt powinno mieć wyrównaną powierzchnię, - w przypadku przepustów połączonych z ciekami wodnymi, nakazano koryta cieków zlokalizować w centralnej części powierzchni przejścia, natomiast po obu stronach nakazano pozostawić pasy suchego terenu, położone poza zasięgiem zalewów o szerokości łącznej równej podwójnej szerokości koryta, - nakazano wybudowanie systemu elementów naprowadzających (np. płotków), kierując płazy do przepustów pod trasą, elementy te powinny obejmować odcinki drogi przecinające tereny podmokłe, w miejscach wzmożonej migracji płazów. Z uwagi więc na fakt, że negatywny wpływ tego przedsięwzięcia został zidentyfikowany w trakcie oceny oddziaływania na środowisko i dopuszczony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy jednoczesnym uwzględnieniu działań minimalizujących to negatywne oddziaływanie, to nie doszło do szkody w środowisku w rozumieniu przepisów ustawy szkodowej i w związku z tym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należało uznać za uzasadnione. Dalej podano, że z akt sprawy wynika, iż Regionalny Dyrektor decyzją z [...] marca 2009 r., zmienioną decyzja z [...] września 2011 r. oraz decyzją z [...] kwietnia 2010 r. zmienioną decyzją z [...] września 2011 r. w trybie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody zezwolił inwestorowi na przeniesienie płazów z miejsc ich regularnego przebywania oraz na zniszczenie ich siedlisk i ostoi kolidujących z budową autostrady [...] na odcinku P. (z węzłem) – M. Z treści uzasadnienia przedmiotowych decyzji wynika, że przesłanką do wydania tych zezwoleń był fakt, że nie ma możliwości budowy autostrady bez zasypania istniejących lokalnych oczek wodnych kolidujących z budową oraz likwidacji szeregu niewielkich zagłębień wodnych powstających w trakcie robót, które mogą być wykorzystywane jako siedliska gatunków chronionych. Oznacza to, że podmiot korzystający ze środowiska dysponował zezwoleniami na podjęcie w stosunku do chronionych gatunków płazów czynności objętych zakazami wydanymi na podstawie art. 56 ustawy o ochronie przyrody, a zatem derogacją o której mowa w art. 16 dyrektywy 92/43/EWG, w związku z czym działania podjęte przez inwestora na podstawie przywołanego przepisu podlegały wyłączeniu z definicji szkody w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej. Z informacji przekazanych przez inwestora wynika również, że w październiku 2011 r. podjęto akcję przeglądu sieci kanalizacji deszczowej oraz odwiertów pod ekrany akustyczne znajdujące się w rejonie doliny rz. B. W wyniku przeglądu odłowiono ze studzienek kanalizacyjnych 102 pazy, natomiast z odwiertów wyłowiono 33 płazy. Dodatkowo podjęto działania prewencyjne polegające na: zabezpieczeniu wszystkich docelowych wpustów żeliwnych tkaniną uniemożliwiającą wpadniecie do nich płazów, wprowadzenie comiesięcznej inspekcji odwiertów pod ekrany akustyczne pod kątem obecności w nich płazów i innych drobnych zwierząt oraz każdorazowo sprawdzenie odwiertów przed ich wypełnieniem betonem.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zgodził się z organem pierwszej instancji, że przy realizacji dużych inwestycji liniowych nieuniknione jest wystąpienie pewnych strat w środowisku, ale o szkodzie w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej można mówić gdy jest to "znacząca szkoda", czyli taka, która ma znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony gatunków lub siedlisk przyrodniczych. Wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia został jednak przeanalizowany w trakcie oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, a skutki negatywnego oddziaływania na gatunki chronione płazów zostały dopuszczone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w której wskazano działania minimalizujące w związku z czym w sprawie ma zastosowanie wyłączenie z definicji szkody w środowisku wskazane w art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej. Organ podkreślił, że nieuzasadnione było stanowisko organu pierwszej instancji, że ze względu na fakt, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została wydana w trybie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ale na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska nie można zastosować wyłączenia z definicji szkody określonego w art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej. Podstawową przesłanka przywołanego wyłączenia jest fakt zidentyfikowania negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska w trakcie procedury oceny oddziaływania na środowisko oraz jego dopuszczenie w decyzji środowiskowej.

Za nieuzasadnione Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uznał także stanowisko organu pierwszej instancji, że na podmiocie dokonującym zgłoszenia spoczywa obowiązek wykazania, że doszło do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku. Ustawa szkodowa w art. 24 ust. 4 wskazuje, że zgłoszenie szkody w środowisku powinno w miarę możliwości zawierać dokumentację potwierdzającą wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, lub wskazanie odpowiedzialnego podmiotu korzystającego ze środowiska, co oznacza, że nie ma ono charakteru obligatoryjnego.

G. z siedzibą w K. wniosło pismem z [...] kwietnia 2014 r. skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2014 r., zaznaczając w niej i w kolejnym piśmie z [...] czerwca 2014 r., że uzasadnienie skargi zostanie dosłane w terminie późniejszym.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Generalny Dyrektor jeszcze raz podkreślił, że w uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2014 r. wskazano, iż w analizowanej sprawie negatywny wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia na płazy i ich siedliska został uprzednio zidentyfikowany w trakcie oceny oddziaływania na środowisko i dopuszczony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy jednoczesnym uwzględnieniu działań minimalizujących to negatywne oddziaływanie, w związku z czym zachodzi wyłączenie w stosowaniu przepisów ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, określone w art. 6 pkt 11 lit. a wspomnianej ustawy. Tym samym, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem, w szczególności zgodnie z art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej. Na rozprawie, które odbyła się [...] czerwca 2015 r., przedstawiciel skarżącego złożył pismo procesowe z [...] czerwca 2015 r. wraz z opinią dot. "wybranych negatywnych oddziaływań na płazy w rejonie doliny B., spowodowanych realizacją autostrady [...] – wstępne wynika" i innymi załącznikami, w tym nośnikiem DVD, stwierdzając że dokumentacja ta przemawia za zgłoszoną przez skarżącego szkodą w środowisku. W przywołanym piśmie skarżący zauważył, iż przedstawia opinię dr inż. M. S. składającą się z analizy wpływów realizacji inwestycji, krytycznej oceny zaprojektowanych rozwiązań, jak również analizy wpływów odwodnienia autostrady oraz funkcjonowania przejazdu nad autostradą z prośbą o jej przekazanie Dyrektorowi Ochrony Środowiska w celu zajęcia stanowiska. Dalej według skarżącego kwestie śmiertelności płazów na drodze lokalnej, przekraczającej poprzecznie autostradę, powinny zostać przewidziane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowań. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska powinien szczegółowo przeanalizować wpływ przejazdu nad autostradą na środowisko nawet na etapie postępowania wszczętego na podstawie ustawy szkodowej. Kwestie oddziaływania na herpetofaunę w rejonie B. były podnoszone w postępowaniu jakie miało miejsce przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. VII SA/Wa 2558/12. Skarżący na etapie postępowania sądowego wskazywał na brak rzeczywistej i pełnej inwentaryzacji przyrodniczej m. in. w rejonie B., który skutkował wadliwymi rozwiązaniami projektowymi, zarazem skutkującymi negatywnymi oddziaływaniami, będącymi przyczyną wszczęcia niniejszego postępowania. Według skarżącego wyrok w sprawie o sygn. VII SA/Wa 2558/12 przywołuje nieprawdziwe informacje o pozytywnym zaopiniowaniu projektu budowlanego dla przedmiotowej autostrady, przez Stowarzyszenie [...], czemu Stowarzyszenie to, zaprzecza. Skarżący zwrócił też uwagę na treść art. 5, art. 74 i art. 86 Konstytucji RP. Bazując na treści przytoczonych artykułów, można wnioskować, iż organ administracji, tj. Regionalny Dyrektor powinien dołożyć wszelkich starań do oceny rzeczywistych zagrożeń wynikających ze zrealizowania inwestycji, jak również do podjęcia działań zapobiegawczych, a czego nie zrobił. Organ administracji skoncentrował się na wykazaniu braku konieczności podejmowania działań zapobiegawczych, chociaż na ich konieczność wskazują wyniki badań dra inż. M. S.. W tym kontekście, G. postawiało zarzuty Regionalnemu i Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska:

- braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcie interesu społecznego, jakim jest rzeczywista ochrona bioróżnorodności, a w konsekwencji naruszenie art. 7 K.p.a.,

- niezebrania kompletnego materiału dowodowego, który został zebrany z kolei przez M. S., a w konsekwencji naruszenie art. 77 K.p.a. (zebranie materiału wymagało jedynie doświadczenia, fachowej wiedzy oraz wykonania w odpowiednim i sprzyjającym czasie badań terenowych).

Według skarżącego w sprawie możliwe jest podjęcie działań zapobiegawczych przez zabezpieczenie przejazdu nad autostradą przed dostępem płazów. Aspekt ten jest bardzo istotny, gdyż ma znaczenie systemowe – dr inż. M. S. zna przynajmniej kilka projektów drogowych, w których pominięto wpływ przejazdów nad autostradą na małe zwierzęta kręgowe. W odniesieniu do treści postanowienia z [...] marca 2015 r. skarżący zauważył, iż:

- określenie stanu początkowego przy realizacji inwestycji poprzedzonej postępowaniem OOŚ powinno mieć miejsce na etapie przygotowania raportu OOŚ,

- wygrodzenia herpetologiczne w roku 2012 r., tj. w momencie oddania inwestycji do użytku nie mogły funkcjonować z uwagi na niestaranny montaż,

- pod drogą prowadzącą do wiaduktu nad autostradą [...] nie wybudowano przepustów dla płazów, również nie zamontowano wzdłuż tej drogi wygrodzeń herpetologicznych – na etapie wydawania decyzji środowiskowej nie przewidziano negatywnych oddziaływań na płazy ze strony drogi przejazdowej nad autostradą (oddziaływania skumulowane), nie nałożono również obowiązku zabezpieczenia przedmiotowej drogi w celu minimalizacji oddziaływań na bioróżnorodność,

- na etapie postępowania OOŚ nie przewidziano śmiertelności płazów w odwodnieniu na klapie eksploatacji inwestycji,

- akcja przeglądu odwodnienia jak i wykopów przeprowadzona w październiku 2011 r., na którą powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonego aktu Generalny Dyrektor miała miejsce po odkryciu nieprawidłowości w pracy nadzoru przyrodniczego przez G. i można domniemywać, iż była to pierwsza taka akcja, przeprowadzona pod koniec realizacji inwestycji.

Wobec powyższego konieczne jest podjęcie działań zapobiegawczych w rejonie drogi nad autostradą, wdrożenie systemu skutecznego monitoringu odwodnienia.

Z kolei w Opinii załączonej do ww pisma, wskazano na zastosowanie metody obserwacji bezpośrednich. Obserwacje prowadzono w okresie 2011 – 2015, w czasie aktywności płazów, w różnych porach doby i przy różnych warunkach pogodowych. Obserwacje dokumentowano zdjęciami, notatkami i filmami. Stwierdzono, że przed budową autostrady na przedmiotowym terenie znajdowały się podmokłe łąki związane doliną B. Podczas budowy teren w granicach linii rozgraniczających został całkowicie przekształcony. Powstały: nasyp autostradowy, drogi serwisowe, wybudowano również wiadukt nad autostradą, do którego od B. poprowadzono drogę asfaltową, przechodząca po prawej stronie autostrady w drogę polną. Po lewej stronie autostrady znajdują się dwa zbiorniki wodne. Są one otoczone z jednej strony nasypem autostrady aktualnie zabezpieczonym wygrodzeniami herpetologicznymi, drogą prowadzącą do wiaduktu nad autostradą oraz drogą serwisową. Droga do wiaduktu nad autostradą poprowadzona jest na nasypie o szerokiej podstawie, a płazy mają do niej nieograniczony dostęp. Na długich odcinkach jest ona obudowana krawężnikami, które dla ropuch, traszek i grzebiuszek stanowią barierę praktycznie nie do pokonania. Ruch po tej drodze jest intensywny. Atrakcyjne dla płazów siedliska znajdują się po prawej stronie autostrady (dolina rzeki B.). W nasypie autostrady zlokalizowano pojedyncze przepusty dla płazów, jednak ich zagęszczenie odbiega od wytycznych literaturowych. Projekt budowlany zrealizowanej autostrady zawiera szereg błędów. Stwierdzono poniższe typy negatywnych oddziaływań na płazy: 1) śmiertelność płazów podczas fazy budowy będąca skutkiem niedopełnienia obowiązków przez nadzór przyrodniczy. Płazy, jeśli mają dostęp do pasa budowy, łatwo wpadają do rowów i kanalizacji, z których nie są w stanie samodzielnie się wydostać. Ma temu zapobiegać nadzór przyrodniczy, który powinien kontrolować plac budowy pod kątem obecności zwierząt oraz, który powinien również zwierzęta odławiać z pasa budowy. Znalezienie martwych płazów w 2011 r. na placu budowy praktycznie skompromitowało nadzór przyrodniczy;

2) oddanie do ruchu autostrady z wadliwie wykonanymi zabezpieczeniami herpetologicznymi, wskutek czego płazy miały dostęp do pasa autostrady, przez co ginęły w odwodnieniu oraz wskutek kolizji z samochodami;

3) niewystarczające zabezpieczenia herpetologiczne (zbyt mała długość), wskutek czego płazy miały dostęp do pasa autostrady, przez co ginęły w odwodnieniu oraz wskutek kolizji; 4) wpływ nowej drogi prowadzącej do wiaduktu nad [...]: krawężniki nowej drogi prowadzącej do wiaduktu utrudniają lub wręcz umożliwiają płazom zejście z jezdni i kierują je do studzienek ulicznych, stanowiących dla płazów pułapki, śmiertelność płazów wskutek kolizji z samochodami, efekt barierowy wzmocniony błędami projektowymi przejść dla zwierząt (prezentacja). We wnioskach podano, że na etapie budowy doszło do zniszczeń w świecie zwierząt, konkretnie prawnie chronionych gatunków płazów, na etapie oddawania inwestycji do ruchu, płazy miały dostęp do pasa drogowego - były zabijane przez samochody, płazy regularnie dostawały się do pułapek odwodnieniowych, droga prowadząca do wiaduktu nad autostradą wymaga zabezpieczenia przed dostępem płazów.

Odnosząc się do pisma skarżącego z [...] czerwca 2015 r. i jego załączników: 1) organ, tj. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z [...] lipca 2015r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i stwierdził, że uwagi zgłoszone przez G., w tym krytyczna ocena zaprojektowanych rozwiązań w ramach inwestycji dotyczy postępowania w sprawie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z [...] lutego 2008 r. (znak: [...]) o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Autostrady [...] P. (bez węzła) – M. (bez węzła) km 475+327,65 - 510+530=510+502,95, które to postępowanie nie było przedmiotem skargi rozstrzyganej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zaskarżone postanowienie z [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z [...] czerwca 2013 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku ze zgłoszeniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych i chronionych siedliskach przyrodniczych płazów, w rejonie budowy autostrady [...] w dolinie rzeki B. w B. i zostało wydane na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie [(Dz. U. z 2014 r., poz. 1789, ze zm.) - zwanej dalej: "ustawą szkodową"]. Organ odwoławczy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał że w rozpatrywanej sprawie nie będzie mieć zastosowania ustawa szkodowa z powodu zidentyfikowania negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko, o czym mowa w art. 6 pkt 11 lit. a tej ustawy. Dodatkowo, organ wskazał na wyłączenie stosowania wspomnianej ustawy z powodu wydania decyzji na podstawie art. 56 ustawy o ochronie przyrody. Podkreślił równocześnie, że ustawa szkodowa nie jest narzędziem mającym za zadanie weryfikację poprawności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani naprawiania ich ewentualnych błędów, jak również nie jest narzędziem weryfikacji poprawności wykonania obowiązków wynikających z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji; 2) uczestnik postępowania, tj. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w piśmie z [...] lipca 2015 r. przychylił się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Dalej zauważył, że "tzw. opinia", na którą powołuje się skarżący (bez określenia daty jej sporządzenia i autorstwa przedstawiciela skarżącego w przedmiotowym postępowaniu) jest wyłącznie rozbudowanym oświadczeniem samego skarżącego. Uczestnik nie zgodził się z tym, jakoby opinia ta wnosiła nowe i kluczowe informacje do sprawy. Twierdzenia skarżącego oparte są wyłącznie na życzeniowym jego myśleniu wyrażonym na potrzeby niniejszej sprawy. Przykładowo "Poradnik ochrony płazów" (B. 2011) autorstwa R. K., M. S., M. R. podaje, że na drogach o natężeniu ruchu niższym niż 500 pojazdów rzeczywistych na dobę zastosowanie ogrodzeń ochronnych dla płazów nie jest konieczne. Niemniej obecnie reprezentant skarżącego zaprzeczył swojemu uprzedniemu stanowisku. Uczestnik postępowania nadmienił, że ul. [...] w B. to lokalna droga publiczna o niskim natężeniu ruchu, nie można zatem zgodzić się z poglądem skarżącego, że należało wykonać zabezpieczenia przy obiekcie [...] w km 485+214,07 ul. [...] w B. Na etapie procedury uzyskiwania decyzji środowiskowej oraz ponownej oceny oddziaływania na środowisko przed uzyskaniem pozwolenia na budowę nikt nie kwestionował ilości obiektów pełniących funkcje przejść dla zwierząt w rejonie [...]. W rejonie tego obiektu zaprojektowano, a następnie wykonano, przepusty w km: 485+044,31; 485+488,54; 485+618,92; 485+683,46; 485+823,56. Możliwa jest także migracja płazów wzdłuż wygrodzenia herpetologicznego w ciągu autostrady [...], pod obiektem [...]. Ogrodzenia ochronne na odcinku [...] P. – P. wykonano przed oddaniem inwestycji do ruchu. Ogrodzenia te zostały wykonane w sposób należyty. Od momentu oddania inwestycji do użytku prowadzony jest monitoring szczelności ogrodzeń. Ewentualne nieszczelności (wynikające np. z kradzieży) są niezwłocznie naprawiane. Uczestnik prowadzi także monitoring odwodnienia, z ewentualną ewakuacją płazów. W załączeniu pisma uczestnik przedłożył graficzne przedstawienie lokalizacji przepustów.

W dniu [...] stycznia 2016 r., na rozprawie, przedstawiciel skarżącego złożył pismo z [...] stycznia 2016 r. i oświadczył, że inwestycja drogowa została oddana w 2012 r. W piśmie z [...] stycznia 2016 r. skarżący zwrócił się z prośbą o zapoznanie się z materiałem filmowym dostarczonym w trakcie rozprawy, która miała miejsce w pierwszej połowie 2015 r. Materiał ten obrazuje w sposób jednoznaczny śmiertelność płazów, jak również ich zagrożenia w rejonie autostrady [...] w B. Nie były one przedmiotem ustaleń raportu o oddziaływaniu na środowisko, jak również nie zostały zidentyfikowane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jak również nie zostały zidentyfikowane w trakcie procedury ponownej oceny oddziaływania na środowisko. W obu procedurach przewidziano budowę przepustów pod autostradą i wygrodzeń wzdłuż pasa autostrady, jednak nie przewidziano śmiertelności płazów związanej z budową przejazdu nad autostradą i dlatego nie zaplanowano działań minimalizujących. Z tego powodu nie można wykluczyć zastosowania ustawy szkodowej.

W odniesieniu do pisma Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r., G. stwierdziło, że: a) uczestniczyło w postępowaniu ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla budowy przedmiotowego odcinka autostrady [...], które znalazło swój finał w WSA w Warszawie pod sygn. VII SA/Wa 2558/12. Towarzystwo argumentowało, iż w rejonie doliny B. w B., w rejonie przedmiotowego wiaduktu [...] nie wykonano pełnej inwentaryzacji przyrodniczej,

b) na wiadukcie [...] i na drodze do niego prowadzącej dochodzi do niszczenia gatunków chronionych (pomimo dojazdu do wiaduktu jedynie z jednej strony - po dobudowie dalszej części drogi śmiertelność wzrośnie),

c) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska twierdzi, iż przedmiotowa ustawa nie jest narzędziem do naprawy ewentualnych błędów, nie podaje jednak jakichkolwiek innych podstaw prawnych do naprawy błędów. Należy podkreślić, iż pomimo posiadanej dokumentacji, wykonanej przez niezależną organizację społeczną, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, będący organem ochrony przyrody, nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do wyeliminowania śmiertelności płazów,

d) istnieją sposoby wyeliminowania śmiertelności płazów na przedmiotowej drodze dojazdowej do wiaduktu i na wiadukcie poprzez wykonanie wygrodzeń herpetologicznych wzdłuż jego podstawy jak również wykonanie stop - krat (krat wpadowych) na drodze dojazdowej do wiaduktu. Sposoby te są powszechnie znane i opisane m. in. w [...] (np. [...]) autorstwa R. K., M. R.., M. S.,

e) wszystkie gatunki płazów podlegają ochronie na mocy ustawy o ochronie przyrody i Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Gatunki, które występują i giną w rejonie przedmiotowego wiaduktu są wymienione w załączniku IV i II Dyrektywy Siedliskowej UE.

W odniesieniu do pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z [...] lipca 2015 r., G. stwierdziło, że:

a) prezes G., dr inż. M. S., jest herpetologiem specjalizującym się w badaniach wpływu infrastruktury drogowej na płazy, co potwierdzają jego publikacje. Pełni on społecznie funkcję prezesa G. Fakt pełnienia społecznej funkcji prezesa organizacji społecznej nie eliminuje możliwości wyrażania opinii i wykonywania ekspertyz,

b) Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), będąca stroną postępowania i mogąca być zmuszona do podjęcia działań naprawczych, jest zainteresowana utrzymaniem aktualnego stanu rzeczy, więc jej stanowisko nie może być zgodne z wnioskami Towarzystwa, c) odnosząc się do kwestii małego natężenia przejazdów na podniesionej w p. 3 pisma GDDKiA z dnia [...] lipca 2015 należy zauważyć, iż pogląd wyrażony w publikacji nie uwzględnia obecności krawężników, które dla wielu gatunków (ropucha szara, ropucha zielona, kumak nizinny, grzebiuszka, traszka zwyczajna, traszka grzebieniasta, a także małe żaby) stanowią barierę uniemożliwiającą opuszczenie jezdni. W efekcie płazy albo wpadają do odwodnienia, albo wysychają na jezdni, albo w końcu wskutek błąkania się po jezdni zostają potrącone przez pojazdy. W świetle innych danych literaturowych przejazd 4 samochodów na godzinę powoduje śmierć 10% migrujących ropuch, przejazd 60 samochodów na godzinę – powoduje śmierć 75% ropuch (K., 1987 za [...]) zaś populacja ropuchy szarej może wyginąć jeśli zginie 20 – 25% osobników (H., 1968, za [...]), zatem każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Wyniki badań terenowych, do których dokumentację przedstawiono w trakcie poprzedniej rozprawy, przemawiają za podjęciem działań zapobiegawczych,

d) w momencie oddania do ruchu wygrodzenia herpetologiczne nie były wykonane w sposób staranny, zaś ich naprawa miała miejsce dopiero w trakcie etapu eksploatacji autostrady. Towarzystwo posiada stosowną dokumentację, e) płazy nie są zwierzętami inteligentnymi i bez naprowadzeń oraz wygrodzeń nie będą omijać wiaduktu; bez naprowadzeń herpetologicznych nie trafiają również do przejścia pod wiaduktem [...] wzdłuż wygrodzeń wykonanych wzdłuż autostrady, f) w trakcie ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla [...] w rejonie B. Towarzystwo nie zgłaszało uwag odnośnie przepustów pod dojazdem do obiektu [...], bazowało na raporcie OOŚ, który nie uwzględnił możliwej śmiertelności płazów. Mógł to jednak zrobić organ ochrony przyrody tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Na wpływ przejazdów górnych nad autostradą Towarzystwo zwróciło uwagę w postępowaniu dla kolejnych odcinków autostrady [...] pomiędzy P. i C. (postępowania VII SA/Wa 193/15, VII SA/Wa 124/15).

G. podkreśliło, że problem wpływu wiaduktów nadautostradowych jest problemem systemowym, obserwowanym na terenie całego kraju – występowanie śmiertelności stwierdzono w innych miejscach np. na autostradzie [...] na odcinku S. – K. czy też [...] odcinku autostrady [...] na K.

W przedmiotowej sprawie w sposób szczególny powinny mieć zastosowanie zasada prewencji, zasada przezorności, zasada ograniczania zanieczyszczeń u źródła, które stanowią podstawę aktów prawnych dot. ochrony środowiska, zgodnie z wysokim stopniem ochrony środowiska zapisanym w art. 191 traktatu Wersji Skonsolidowanej Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 191 Wersji Skonsolidowanej Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, polityka Unii w dziedzinie środowiska przyczynia się do m.in. do zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska – polityka Unii w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Zasada przezorności stanowi, iż wszystkie państwa powinny szeroko stosować działania zapobiegawcze dotyczące ochrony środowiska, mając na uwadze ich własne możliwości w tym zakresie. Tam, gdzie występuje zagrożenie co do naukowej pewności, nie może ono być powodem opóźnienia efektywnych działań, których realizacja zapobiegałaby degradacji środowiska". Zgodnie w obowiązującymi zasadami, podjęcie działań zapobiegawczych jest wymagane zawsze, o ile nie jest dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko (J., B., [...],[...], W. 2005, [...]).

Płazy stanowią najbardziej zagrożoną wyginięciem gromadę kręgowców. Z analiz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) wynika, że w roku 2011 stan populacji tylko dwóch krajowych gatunków płazów można było uznać za właściwy, stan populacji 10 gatunków uznano za niezadowalający [C. G., M. M., M. W., P. J., K. W., B. P., Z. A. 2012. Monitoring gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk przyrodniczych w latach 2010-2011. [...] Biblioteka Monitoringu Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa]. Z dokładniejszych badań w południowej części Polski centralnej wynika, że na tym obszarze nastąpił spadek liczby taksonów płazów – średnio o dwa gatunki na danym stanowisku w ciągu ćwierćwiecza – oraz znaczące zmniejszenie liczebności 14 gatunków głazów [B. M. & P. M. 2010. [...]]. Przyczyny spadku liczebności płazów w Polsce (podobnie jak w innych krajach Europy) to głównie zanieczyszczenie środowiska, utrata siedlisk (m.in. wskutek zaburzania stosunków wodnych i urbanizacji) i ich fragmentacja oraz zwiększony ruch kołowy [C. G., M. M., M. W., P. J., K. W., B. P., Z. A. 2012. Monitoring gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk przyrodniczych w latach 2010-2011. [...]. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony- Środowiska, Warszawa, B. M. & P. M. 2010. [...]]. Utrata siedlisk, ich fragmentacja i ruch kołowy mają miejsce w rejonie autostrady A1 w B. Porównanie współczesnego tempa wymierania gatunków płazów z szacunkami tempa wymierania gatunków płazów w przeszłości, wykazało, że jest ono obecnie 211 razy wyższe, zaś jeżeli w obliczeniach uwzględnić nie tylko gatunki wymarłe współcześnie, ale i krytycznie zagrożone, to jest ono wyższe ponad 25 tysięcy razy [M. M.L. 2007. [...]]. Głównym powodem tak dramatycznego zaniku płazów jest działalność człowieka, dlatego podejmowanie działań zapobiegających niszczeniu płazów jest nie tylko prawnym, ale również i moralnym obowiązkiem. Zatem celem działań Towarzystwa jest doprowadzenie do zabezpieczenia przedmiotowego wiaduktu [...] przed dostępem płazów.

W dniu 22 stycznia 2016 r. wpłynęły do Sądu: załącznik do protokołu z [...] stycznia 2016 r. skarżącego, w którym skarżący wskazał, że wystąpił do [...] w K. oraz do herpetologa dra M. R. z prośbą o zajęcie niezależnego stanowiska odnośnie materiałów dokumentujących niszczenie płazów w rejonie autostrady [...] w B., przesłanych w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. [...] zajęło stanowisko, które według uzyskanych informacji zostało już wysłane, natomiast dr M. R. kończy sporządzać opinię. Dalej skarżący podał, że postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2009 r. o sygn. [...] uzgadniającego warunki realizacji odcinka autostrady [...] P. – P. pominęło aspekt oddziaływania wiaduktu [...] na płazy. Żaden organ nie zwrócił na to uwagi. Zdaniem skarżącego aspekt wpływu infrastruktury towarzyszącej wciąż jest pomijany w raportach i decyzjach administracyjnych, co stanowiło jeden z powodów złożenia skargi w sprawie ZRID dla kolejnych odcinków autostrady [...] (trwające postępowania VII SA/Wa 193/15 i VII SA/Wa 124/15). Prewencyjna rola ustawy szkodowej została podkreślona w wyroku w sprawie o sygn. IV SA/Wa 625/14. W postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy szkodowej to na organie ochrony środowiska spoczywa główny ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia pociągnięcie określonego podmiotu do odpowiedzialności administracyjnej. Towarzystwo wskazało, że z jego dotychczasowych doświadczeń wynika, iż zgłoszenie ponowne szkody w środowisku w miejscu, w którym wcześniej zgłoszono szkodę w środowisku jest bezcelowe, gdyż organ administracji uznaje, iż sprawa raz przeanalizowana, zakończona decyzją nie może być analizowana ponownie (np. decyzja o sygn. [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. powołująca się na art. 61a K.p.a.), nawet jeśli zostaną zgromadzone nowe dowody. Z tego powodu Towarzystwo nie dokonywało nowego zgłoszenia wystąpienia szkody w środowisku w rejonie autostrady [...] w B. Sprawa nierozpoznanych wpływów inwestycji drogowej na środowisko w odniesieniu do płazów była analizowana w innym postępowaniu o sygn. IV SA/Wa 836/14 i dotyczyła śmiertelności płazów przy trasie [...]. RDOŚ w S., a następnie GDOŚ-częściowo uznał argumenty i dokumentację przedstawioną przez Towarzystwo. Na inwestora został nałożony obowiązek podjęcia działań zapobiegawczych dedykowanych płazom, w zakresie, jaki nie został przewidziany w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Towarzystwo załączyło też kopię artykułu z Dziennika Zachodniego z dnia [...] maja 2010 r. ([...]), w którym przyznaje się, iż "wcześniejsza inwentaryzacja nie wykazała niewielkich zbiorników wodnych w których znajdowały się płazy". Artykuł dotyczy właśnie rejonu B. przy autostradzie [...]. Dołączona notatka udowadnia, iż inwentaryzacja, na której oparto decyzję środowiskową i uzgodnienie warunków realizacji inwestycji była niekompletna, przez co decyzje administracyjne, na które powołuje się Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...] lipca sygn. [...] oparto na niekompletnych materiałach, przez co są również niekompletne, także w zakresie wpływu infrastruktury towarzyszącej, przez co nie można się zgodzić, iż spełnione zostały przesłanki o wyłączeniu zastosowania ustawy szkodowej;

2) pismo [...] z [...] stycznia 2016 r. będące opinię - sporządzoną w związku z wnioskiem G. złożonym [...] stycznia 2016 r. o wyrażenie opinii dotyczącej wpływu obiektu [...] autostrady A1 w rejonie B. na płazy oraz po zapoznaniu się z opinią opracowaną przez dr inż. M. S. i sporządzoną przez niego dokumentacją filmową – w której stwierdzono, że przedmiotowa droga wymaga zabezpieczenia przed dostępem płazów;

3) "opinia dot. sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1198/14" dr M. R. (specjalisty ds. ochrony płazów i gadów) z [...] stycznia 2016 r. sporządzona w związku z prośbą G. o ocenę materiałów zebranych w latach 2013-2015 w okolicach miejscowości B. przy autostradzie [...] i po zapoznaniu się z plikami filmowymi obrazującymi aspekty wpływu infrastruktury towarzyszącej tej autostradzie. W opinii tej stwierdza się, że przedstawiony materiał obrazuje wpływ instalacji odwodnienia oraz wykonanego wiaduktu na lokalne populacje płazów, analiza ilościowa i jakościowa materiału pozwala jednoznacznie stwierdzić, że ze względu na wady konstrukcyjne wymienionych instalacji, wpływ ten jest jednoznacznie negatywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2014 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę wydania kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Zgodnie z art. 2 tej ustawy jej przepisy mają zastosowanie do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, stwarzającą ryzyko szkody w środowisku lub przez inną działalność w przypadku szkody w gatunkach chronionych i chronionych siedliskach przyrodniczych. Użycie zwrotu szkody w środowisku "spowodowane przez działalność" nakazuje obejmowanie tym pojęciem wykonywanie konkretnych działań w elementach przyrodniczych, których dotyczy ustawa szkodowa, powodujących bądź to szkodę w środowisku, bądź bezpośrednie nią zagrożenie. Z ust. 1 oraz 2 art. 2 ustawy o szkodowej wynika, że ma ona zastosowanie do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, jeżeli wiążą się one z: działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzającą ryzyko szkody w środowisku; działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska, inną niż ta, o której mowa wyżej, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska; emisją rozproszoną, pochodzącą z wielu źródeł, gdy jest możliwe ustalenie związku przyczynowego między bezpośrednim zagrożeniem szkodą w środowisku lub szkodą w środowisku a działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska. W świetle wskazanego przepisu szkoda lub zagrożenie jej wystąpienia są ściśle związane z działalnością prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska. Działalność ta musi zatem bezpośrednio poprzedzać wystąpienie zdarzenia, jakim jest szkoda w środowisku. Istotne znaczenie z punktu widzenia stosowania powyższej ustawy mają pojęcia: "bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku" lub "szkody w środowisku", zdefiniowane w art. 6 pkt 1 i 11 ustawy szkodowej (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia). Stosownie do sformułowanych tam definicji ilekroć w ustawie mowa jest o: 1) bezpośrednim zagrożeniu szkodą w środowisku - "rozumie się przez to wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości" (pkt 1); 2) szkodzie w środowisku – "rozumie się przez to negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska: - w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, z tym że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227, dalej jako: u.u.i.ś.), - w wodach, mającą znaczący negatywny wpływ na stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód, - w powierzchni ziemi, przez co rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi" (pkt 11). Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 1 ustawy szkodowej w przypadku wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku, podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany niezwłocznie podjąć działania zapobiegawcze. Jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie podejmie działań zapobiegawczych i naprawczych, organ ochrony środowiska, w drodze decyzji, nakłada na niego obowiązek przeprowadzenia tych działań (art. 15 ust. 1 ustawy szkodowej). W świetle powyższego szkoda lub zagrożenie jej wystąpienia są ściśle związane z działalnością prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska. Działalność ta musi zatem bezpośrednio poprzedzać wystąpienie zdarzenia, jakim jest szkoda w środowisku. W art. 3 ustawy szkodowej enumeratywnie wymienione zostały rodzaje działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku. Wprawdzie w przypadku szkód w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych przesłanką konieczną do uznania wystąpienia takiej szkody nie jest działalność stwarzająca ryzyko wystąpienia szkody, ale każda działalność w powiązaniu z winą podmiotu, jednak analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że chodzi o taką działalność, która stanowi ingerencję w elementy przyrodnicze. Podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku jest zgłoszenie "o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku", co wynika z art. 24 ust. 1 ustawy szkodowej. Ustawodawca w ust. 3 nakłada na podmiot zgłaszający szereg obowiązków w tym obowiązek określenia opisu, rodzaju, wskazania miejsca i daty wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku (art. 24 ust 3 pkt 2 ustawy szkodowej). Nakłada nadto na zgłaszającego powinność złożenia dokumentacji potwierdzającej wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą (art. 24 ust 4). Natomiast na organie ochrony środowiska ciąży obowiązek wszczęcia postępowania o ile uzna zgłoszenie za uzasadnione – co wynika z art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. Tym samym organ musi ocenić czy zgłoszenie uzasadnia twierdzenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku. A zatem musi przeanalizować czy dołączony do zgłoszenia materiał dowodowy uzasadnia wszczęcie postępowania. Z przedstawionego stanu sprawy, akt administracyjnych sprawy i treści wydanych postanowień, wynika że: - po pierwsze skarżący zgłoszeniem z [...] marca 2012 r. i [...] czerwca 2012 r. (dokonanym po wezwaniu organu) zgłosił zagrożenie szkodą w środowisku i szkodę w środowisku w gatunkach chronionych w miejscu Autostrady [...] w rejonie B. rzeki B. – będącej miejscem cennych siedlisk płazów. Jako datę wystąpienia szkody w środowisku wskazał października 2011 r. Jednocześnie zauważył, że wpływ inwestycji na płazy został zbagatelizowany na etapie wydawania decyzji środowiskowej i pomimo objęcia nadzorem przyrodniczym budowy autostrady w tym rejonie w dniu 23 października stwierdzono obecność licznych płazów (w tym martwych) w wykopach pod ekrany akustyczne oraz w urządzeniach odwodnienia, co oznacza szkodę w środowisku. Pismem z [...] lipca 2012 r., monitowanym pismem z [...] października 2012 r., organ pierwszej instancji zwrócił się do skarżącego o przekazanie danych potwierdzających wystąpienie szkody w siedliskach i gatunkach chronionych w rozumieniu art. 6 pkt 11 a ustawy szkodowej, czyli dokumentacji potwierdzającej twierdzenia skarżącego, o której mowa w art. 24 ustawy szkodowej. W dniu [...] października 2012 r. i [...] lutego 2013 r. skarżący (drogą e-mailową) wskazał, że wszystkie żądane przez organ informacje znajdują się w raporcie o oddziaływaniu na środowisko sporządzanym do procedury oddziaływania budowy autostrady [...] odcinek P. – P. na środowisko;

- po drugie uczestnik postępowania Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w piśmie z [...] sierpnia 2012 r. (na wezwanie organu) wyjaśniła, że od początku trwania budowy odcinka P. – P. nad pracami budowlanymi sprawowany był nadzór przyrodniczy, w tym herpetologiczny; w październiku 2011 r. podjęto akcję przeglądu sieci kanalizacji deszczowej oraz odwiertów pod ekrany akustyczne znajdujące się w rejonie doliny rz. B. (km projektowy 485+400 – 486+100). W wyniku przeglądu odłowiono ze studzienek kanalizacyjnych 102 płazy, natomiast z odwiertów wyłowiono 33 płazy. Dodatkowo podjęto działania prewencyjne polegające na: zabezpieczeniu wszystkich docelowych wpustów żeliwnych tkaniną uniemożliwiającą wpadnięcie do nich płazów, wprowadzeniu comiesięcznej inspekcji odwiertów pod ekrany akustyczne pod kątem obecności w nich płazów i innych drobnych zwierząt oraz każdorazowo sprawdzenie odwiertów przed ich wypełnieniem betonem; ze sprawozdań prowadzonych przez nadzór przyrodniczy, a także z rocznych sprawozdań przekazywanych od 2009 r. wynika, ze z całego odcinka P. – P. Odłowiono i przeniesiono w bezpieczne miejsce bytowania ok. 26 tyś. osobników, w tym w rejonie rz. B. ok. 21 tyś. osobników; odcinek [...] P. – P. oddano do użytkowania [...] czerwca 2012 r., a pas autostrady w rejonie skargi jest zabezpieczony stałym wygrodzeniem uniemożliwiającym płazom przedostanie się w kierunku drogi; - po trzecie odcinek autostrady [...] wskazany przez skarżącego w zgłoszeniu szkody objęty był zakresem przedsięwzięcia polegającego na budowie autostrady [...] na odcinku P. (bez węzła) – M. (bez węzła) km. 475+327.65 – 510+530 = 510+502.95 oddanego do użytkowania [...] czerwca 2012 r., dla którego decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2008r., nr [...] ustalono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, po przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko autostrady [...]. W postanowieniach tej decyzji nałożono na inwestora obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnego oddziaływania inwestycji na faunę i siedliska, w tym na płazy i ich siedliska, tj. budowę odpowiednich przejść dla zwierząt, większość z nich to dostosowane dla potrzeb migracji drobnych gatunków zwierząt przepusty; nakazano pokryć dno przepustów suchych warstwą ziemi mineralnej, a w części przeznaczonej dla zwierząt powinno mieć wyrównaną powierzchnię; w przypadku przepustów połączonych z ciekami wodnymi, nakazano koryta cieków zlokalizować w centralnej części powierzchni przejścia, natomiast po obu stronach nakazano pozostawić pasy suchego terenu, położone poza zasięgiem zalewów o szerokości łącznej równej podwójnej szerokości koryta; nakazano wybudowanie systemu elementów naprowadzających (np. płotków), kierując płazy do przepustów pod trasą, elementy te powinny obejmować odcinki drogi przecinające tereny podmokłe, w miejscach wzmożonej migracji płazów (pkt IV ppkt 19 - 21 ww decyzji); - po czwarte Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] marca 2009 r., zmienioną decyzją z [...] września 2011 r. oraz decyzją z [...] kwietnia 2010 r. zmienioną decyzją z [...] września 2011 r. – wydanymi w trybie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody – wyraził zgodę na przeniesienie płazów z miejsc ich regularnego przebywania oraz na zniszczenie ich siedlisk i ostoi kolidujących z budową autostrady [...] na odcinku P. (z węzłem) – M. W uzasadnieniach przedmiotowych decyzji podano, że przesłanką wydania zezwoleń był fakt niemożności budowy autostrady bez zasypania istniejących lokalnych oczek wodnych kolidujących z budową oraz likwidacji szeregu niewielkich zagłębień wodnych powstających w trakcie robót, które mogą być wykorzystywane jako siedliska gatunków chronionych. Zezwolenia były ważne do [...] grudnia 2011 r. w okresie od [...] marca do [...] października; - po piąte z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z [...] lutego 2013 r. wynika, że w ramach budowy autostrady [...] odcinek P. (bez węzła) – P. w celu uniemożliwienia wtargnięcia płazów na pas drogowy wykonano ok. 12 000 m ogrodzeń herpetologicznych z siatki stalowej i z paneli laminowanych. W ocenie Sądu - w świetle przytoczonych regulacji ustawy szkodowej i stanu sprawy – należało podzielić twierdzenie organu odwoławczego co do niemożności stwierdzenia w niniejszej sprawie szkody w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej, w konsekwencji i zastosowania ustawy szkodowej, z racji uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wyżej przywoływanego przedsięwzięcia na środowisko i dopuszczonego w decyzji z [...] lutego 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Innymi słowy wyłączeniu z definicji szkody podlegał uprzednio zidentyfikowany wpływ omawianego przedsięwzięcia na środowisko wynikający z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W pkt IV ppkt 19 – 21 przedmiotowej decyzji wskazano, że w projekcie budowlanym należy uwzględnić wymagania dotyczące ochrony środowiska, jednocześnie je wyszczególniając (co już przedstawiono wyżej). Dla zawartego w zgłoszeniu szkodowym odcinka drogi została więc wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] lutego 2008 r., która zidentyfikowała negatywny wpływ inwestycji na chronione gatunki płazów i ich możliwości migracyjne oraz przewidziała działania zapobiegawcze dla tego wpływu. Bez znaczenia przy tym jest fakt wydania decyzji z [...] lutego 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach w rozumieniu ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., Nr 129, poz. 902), a nie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 71 ust. 1) [(obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 353) – zwanej dalej: "ustawą o informacji"], o której mowa w art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej, skoro postępowanie związane z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko od [...] listopada 2008 r. znalazło swoje uregulowanie w ustawie o informacji. W czasie, gdy była wydawana decyzja z [...] lutego 2008 r. norma art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej wskazywała na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydawaną na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, zaś w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia i obecnie wskazuje na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydawaną na podstawie ustawy o informacji. W kontekście całokształtu okoliczności sprawy, zgromadzonego materiału dowodowego sprawy i stanowiska zajmowanego przez skarżącego, Sąd jeszcze zauważa, że: 1) zgłoszona szkoda w środowisku (październik 2011 r.) zbiegła się w czasie jeszcze z realizacją spornego przedsięwzięcia (oddane do użytkowania [...] czerwca 2012 r.) i przeprowadzaną akcją przeglądu sieci kanalizacji deszczowej i odwiertów pod ekrany akustyczne znajdujące się w rejonie doliny rz. B. w lokalizacji 485-486 km (w wyniku, którego odłowiono ze studzienek kanalizacyjnych i odwiertów - łącznie 135 płazy) oraz możnością realizacji zezwoleń wynikających z decyzji wydanych na podstawie art. 56 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie objętych również zakresem wyłączenia, o którym mowa w art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej), czyli działaniami podczas, których mogło dojść do ewentualnego zaistnienia przypadków wskazywanych przez skarżącego;

2) Sąd był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego istniejącego i stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wydania, czyli w dniu [...] marca 2014 r., w tym i czy w czasie podanym przez skarżącego w zgłoszeniu (październiku 2011 r.) wystąpiła szkoda w środowisku. Wszelkie więc okoliczności mające miejsce po jego wydaniu, nie mogły mieć wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Tymczasem, nie można wykluczyć, że szereg okoliczności podnoszonych przez skarżącego, po raz pierwszy w trakcie postępowania sądowego, kwalifikuje się do nowego zgłoszenia o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkody w środowisku lub szkody w środowisku zaistniałych po realizacji i w trakcie eksploatacji już spornego odcinaka autostrady [...]. Na przykład podnoszona przez skarżącego w ostatnim czasie śmiertelność płazów na drodze lokalnej oraz wpływ wykonanego wiaduktu [...] na lokalne populacje płazów i instalacji odwodnienia, generujących według skarżącego straty w populacjach kilku chronionych gatunków płazów, z doprowadzeniem do jego zabezpieczenia przed dostępem płazów. W tym miejscu zatem nie można zgodzić się ze skarżącym, że raz dokonane zgłoszenie na podstawie art. 24 ustawy szkodowej, oparte na danym stanie faktycznym zaistniałym w określonym czasie, czyni niedopuszczalne kolejne zgłoszenie oparte na innym, zmienionym, nowym stanie faktycznym;

3) w tym postępowaniu nie mogły odnieść żadnego skutku zarzuty skarżącego formułowane względem postępowania środowiskowego zakończonego decyzją z [...] lutego 2008 r. czy dalszych postępowań administracyjnych związanych z przedsięwzięciem objętym ww decyzją; 4) dokumenty, o których mowa w stanie sprawy, tj. pismo (opinia) [...] z [...] stycznia 2016 r. i tzw. opinia dot. sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1198/14 dr M. R. (specjalisty ds. ochrony płazów i gadów) z [...] stycznia 2016 r., jako niepochodzące od strony postępowania sądowoadministracyjnego, nie mogły być brane pod uwagę przez Sąd;

5) skarżący legitymujący się jako Stowarzyszenie działające na rzecz ochrony przyrody i środowiska dokonał zgłoszenia szkody, która w jego ocenie nastąpiła w października 2011 r., dopiero w miesiącu marcu 2012 r. (a zdaniem organu uczynił to dopiero w czerwcu, kiedy dokonał indywidualnego zgłoszenia).

Wobec zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.