Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 593/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska Krupa (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2021 r. sprawy ze skargi T. P. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2017r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2017r.; 2. bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 1000 (słownie: tysiąc) złotych; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący – T. P. - skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: "Ministrem") wniosek z 12 kwietnia 2017r. o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016r., poz. 708, zwana dalej: "u.z.e.f."), w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz.U., poz. 2270) w przedmiocie ustalenia, że art. 15 lit. c) u.z.e.f. podlega wyłączeniu stosowania wobec Niego.

2. Minister pismem z 29 maja 2017r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokładnego, wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga szeregu czynności wyjaśniających. Organ najpierw musi wystąpić w do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA czy Skarżący podlega u.z.e.f., a następnie skieruje wniosek do IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o przebiegu służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b IPN.

3. Minister pismem z 29 maja 2017r. wystąpił do ZER MSWiA o przekazanie informacji, czy Skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby, w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia. Minister zwrócił się też o przekazanie, jeśli została wydana decyzji, o której mowa w art. 15c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f., jak również o przekazanie informacji o ewentualnych zmianach w zakresie pozostawania tej decyzji w obrocie prawnym.

4. Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA w piśmie z 23 czerwca 2017r. odpowiedział na wezwanie Ministra, wskazując, że Skarżący ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, został zwolniony ze służby [...] listopada 1995r. Do emerytury zaliczono okresy wymienione w załączniku do ww. pisma.

5. ZER MSWiA załączył do pisma z 30 czerwca 2017r. dwie decyzje z [...] czerwca 2017r. o ponownym ustaleniu Skarżącemu emerytury i renty inwalidzkiej, w związku z otrzymaną z IPN informacją o przebiegu służby Skarżącego, zawartą w piśmie z 21 marca 2017r.

6. Minister pismami z 13 lipca 2017r. wystąpił do:

- IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o przebiegu służby byłego Skarżącego do [...] lipca 1990r., w szczególności okresy służby, nazwy formacji, jednostki organizacyjne, komórki organizacyjne, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje, a także o przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków od [...] września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; w związku z art. 8a u.z.e.f.;

- Komendanta Głównego Policji (zwany dalej: "KGP") o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby Skarżącego, które pozwoliłyby ocenić przesłanki z art. 8a u.z.e.f. (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek, dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach - w tym zaświadczeniach potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.z.e.f. i w rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej - Dz.U. z 2005r. Nr 86 poz. 734, ze zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby; jak również przedstawienie stanowiska KGP co do rzetelności służby Skarżącego, szczególnie z narażeniem zdrowia i życia.

6. Minister pismem z 24 października 2017r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokładnego, wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga szeregu czynności wyjaśniających. Wskazano, że organ wystąpił do IPN i ZER MSWiA o stosowne informacje.

7. KGP pismem z 29 grudnia 2017r. przesłał informację o przebiegu służby Skarżącego, jednocześnie wskazując, że zebrany materiał dowodowy wskazuje, że Skarżący rzetelne wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Brak jest też materiałów, które potwierdzałyby udział Skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, ale charakter wykonywanych zadań mógł wiązać się z dużym prawdopodobieństwem możliwości zajścia takich sytuacji.

8. Minister pismem z 16 stycznia 2018r. poinformował Skarżącego, że zebrał dokumentację niezbędną do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia i możliwe jest skorzystanie przez Skarżącego z uprawnień przewidzianych w art. 10 i art. 81 k.p.a.

9. Minister pismem z 5 lipca 2018r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 k.p.a., że nastąpiło przedłużenie terminu na rozstrzygnięcie sprawy, a rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 20 grudnia 2018r.

10. ZER MSWiA załączył do pisma z 21 listopada 2018r. dwie decyzje z [...] listopada 2018r. o ponownym ustaleniu Skarżącemu emerytury i renty inwalidzkiej, w związku z otrzymaną z IPN nową informacją o przebiegu służby Skarżącego, zawartą w piśmie z 6 listopada 2018r., związaną z ponowną kwerendą dokumentów dotyczących służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa (od [...] lutego 1984r. do [...] lutego 1988r., od [...] marca 1989r. do [...] lipca 1990r.).

11. Minister pismem z 7 stycznia 2019r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 k.p.a., że nastąpiło przedłużenie terminu na rozstrzygnięcie sprawy, a rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 30 czerwca 2019r.

12. Skarżący w piśmie z 6 lutego 2019r. złożył do Ministra ponaglenie, wskazując, że jakkolwiek Minister w ciągu 20 miesięcy kilkakrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy, a ostatnie zawiadomienie wysłał 7 stycznia 2019r., sprawy wszczętej ww. wnioskiem Skarżącego nie rozpatrzono. Świadczy to zarówno o przewlekłości, jak i o bezczynności Ministra, który nie załatwił sprawy ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a., jak i art. 35 k.p.a. Skarżący wezwał Ministra do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku i wydanie decyzji przez Ministra oraz ustosunkowania się do ponaglenia, na mocy art. 37 § 4 i przesłania postanowienia, o którym mowa w art. 37 § 6 k.p.a.

13. Skarżącemu doręczono 6 kwietnia 2019r. decyzję Ministra z [...] marca 2019r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a, art. 24A k.p.a., która dotyczyła ww. wniosku inicjującego postępowanie w sprawie.

14. Skarżący złożył w piśmie z 15 kwietnia 2019r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zwracając się o uchylenie ww. decyzji i ponowne rozpoznane sprawy. Zwrócił uwagę na problemy zdrowotne, które wiązały się z pracą w Policji, co wynika m.in. z orzeczenia WKL MSW w [...] z [...] maja 1995r. (szczególne warunki i właściwości służby), a doznany uszczerbek na zdrowiu okazał się stały.

15. Minister pismem z 14 maja 2019r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokonania jej wnikliwej analizy. Rozpatrzenie wniosku nastąpić powinno do 28 października 2019r.

16. Minister pismem z 29 października 2019r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokonania jej wnikliwej analizy. Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 12 lutego 2020r.

17. Minister pismem z 11 lutego 2020r. wystąpił do Prezesa IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o pilne przekazanie szerszej dokumentacji na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego w trybie art. 8a u.z.e.f.

18. Minister pismem z 11 lutego 2020r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokonania jej wnikliwej analizy, a organ ma do rozpoznania znaczną liczbę spraw. Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 18 maja 2020r.

19. IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pismem z 27 lutego 2020r. nadesłał kopię akt osobowych Skarżącego.

20. Minister pismem z 24 czerwca 2020r. poinformował Skarżącego, na mocy art. 36 § 1 k.p.a., że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż zachodzi konieczność dokonania jej wnikliwej analizy, a organ ma do rozpoznania znaczną liczbę spraw. Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do 5 października 2020r.

21. Skarżący pismem z 3 sierpnia 2020r. wezwał Ministra po raz drugi na mocy art. 37 § 1 k.p.a. do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że 10 maja 2017r. złożył wniosek w trybie art. 8a u.z.e.f., a organ dopiero po wniesieniu ponaglenia z 6 lutego 2019r., wydał decyzję z [...] marca 2019r. Minister naruszył więc art. 37 § 5 k.p.a., wydając ww. decyzję po [...] dniach od otrzymania ponaglenia, a ponadto nie wykonał obowiązków, o których mowa w art. 37 § 8 k.p.a.

Skarżący wskazał, że Minister nie załatwił również wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w terminie z art. 35 § 3 k.p.a., przekraczając ten termin o rok, dwa miesiące i kilka dni. Minister, powołując się na konieczność dokonania wnikliwej analizy sprawy, informował o jej niezałatwieniu w terminie (pisma z: 31.05.2019r. - rozpoznanie wniosku powinno nastąpić do 28.10.2019r.; 29.10.2019r. - rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia 12.02.2020r., 11.02.2020r. - rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia 18.05.2020r., 24.06.2020r. - rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia 05.10.2020r.), ale dotychczasowy sposób prowadzenia sprawy może wskazywać na celowe odkładanie w czasie terminu wydania przez Ministra stosownej decyzji.

22. Skarżący pismem z 21 września 2020r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra w sprawie rozpatrzenia, złożonego w trybie art. 8a u.z.e.f., wniosku z 10 maja 2017r., podkreślając, że Minister zarówno przed wydaniem decyzji z [...] lipca 2019r., jak również w toku rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszył art. 35 § 3 k.p.a.

W związku z tym Skarżący wniósł o: a) zobowiązanie Ministra do wydania decyzji, będącej odpowiedział na wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, b) dokonanie przez Sąd kontroli w zakresie bezczynności i przewlekłości; c) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; d) przyznanie od Ministra na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Skarżący w uzasadnieniu skargi ponowił argumentację z ponaglenia i z ww. pisma wzywającego Ministra na mocy art. 37 § 1 k.p.a. do usunięcia naruszenia prawa, uwypuklający fakt, że podejmowane przez organ czynności dotyczył w zasadzie przedłużania czasu trwania postępowania, rzekomo w celu przeprowadzenia wnikliwej analizy materiałów zgromadzonych w sprawie. Minęło jednak 3 lata i 4 miesiące od złożenia ww. wniosku i trudno zrozumieć dlaczego Minister nie szanuje obowiązującego prawa, gdy powinien przez swoje działaniu kształtować świadomość poszanowania prawa w społeczeństwie, a nie je łamać.

23. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu wskazał, że [...] października wydał decyzję w sprawie.

Zdaniem Ministra wydłużenie terminu załatwienia sprawy było uzasadnione w jej stanie faktycznym i prawnym, jak też ze względu na dotychczasowe poglądy prezentowane w orzecznictwie Sądów administracyjnych. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje u.z.e.f., a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Minister poinformował też, że do organu wpłynęła na podstawie art. 8a u.z.e.f. znaczna ilość spraw – ponad 4.900 i w sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowanymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

2. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), uznając, że przedmiotem zaskarżenia była bezczynność Ministra w związku ze złożonym przez Skarżącego wnioskiem z 12 kwietnia 2017r. o wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Kognicja Sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność oraz przewlekłość wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

Sąd, stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając skargę przez pryzmat ww. przepisów doszedł do konkluzji, że skarga była dopuszczalna, gdyż Skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do Ministra z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, w trybie art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., zwany dalej: "k.p.a.").

4. Sąd stwierdza ponadto, że w piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością, czy z bezczynnością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86).

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność czy przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi, Sąd administracyjny bierze zaś pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

W świetle powyższego do uznania bezczynności, czy przewlekłości organu administracyjnego konieczne jest w pierwszym rzędzie ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmował w terminach ustawowych działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący wystąpił do Ministra 12 kwietnia 2017r. o wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f., w brzmieniu nadanym ustawą z 16 grudnia 2016r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990r. oraz 2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis art. 8a u.z.e.f. wszedł w życie 1 stycznia 2017r., zaś decyzje wydawane przez organ administracyjny na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych. Określone w ww. przepisie przesłanki nie są bowiem jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy, znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie, która jest ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ administracyjny obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 k.p.a. określono terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ administracyjny powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Podkreślić trzeba też, że samo informowanie Skarżącego przez Ministra w toku postępowania administracyjnego i to zarówno przed wydaniem ww. decyzji z [...] marca 2019r., jak też przed wydaniem decyzji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy z [...] października 2020r. - o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności czy przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli Sądu administracyjnego, który bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzały do należytego i szybkiego załatwienia sprawy.

Sąd stwierdza, że chociaż, zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany był załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki, to do dnia wywiedzenia przez Skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra, organ ten nie doręczył Skarżącemu decyzji z [...] października 2020r. Wydana w sprawie po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 12 kwietnia 2017r. decyzja z [...] października 2020r. weszła do obrotu prawnego po skutecznym wniesieniu ww. skargi.

Sąd stwierdza też, że czynności podejmowane przez Ministra, wskazane w pierwszej części uzasadnienia orzeczenia, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka, jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, nie budzić – zdaniem Sądu w świetle akt administracyjnych sprawy - żadnych wątpliwości w kontekście wskazanego w skardze art. 35 § 1 k.p.a. W sprawie nie ma ponadto wątpliwości, że od dnia wystąpienia przez Skarżącego z ww. wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f., do dnia wydania decyzji Ministra z [...] października 2020r. upłynęły ponad 3 lata i 5 miesięcy. Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajdują się pisma kierowane do Skarżącego o przedłużeniu terminów załatwienia sprawy, jednakże we wskazanych terminach sprawa również nie została przez Ministra załatwiona, co stanowi swoisty obraz terminowości i rzetelności działania Ministra, a także szacunku dla strony postępowania administracyjnego.

Sąd podkreśla, że u.z.e.f. nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu administracji publicznej, wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają Ministra z zarzutu bezczynności, czy przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona – Skarżący - nie może ponosić negatywnych skutków braku działań, leżących po stronie organu administracyjnego, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego jest bezsporne, że Minister przez wiele miesięcy pozostawał w bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skoro od daty wniosku, złożonego w trybie art. 8a u.z.e.f. do dnia wydania ww. decyzji Ministra z [...] października 2020r. minęło ponad 3 lata i 5 miesięcy. Uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest więc oczywiste i nie jest, wbrew stanowisku prezentowanemu przez Ministra w odpowiedzi na skargę, usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku strony w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a u.z.e.f. - ponad 3 lata i 5 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do, jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy art. 12 k.p.a., statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Jednym bowiem z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem Minister przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i nie wydawał decyzji administracyjnej, a jedynie przedłużał postępowanie, bez dotrzymywania terminów wskazywanych w pismach wydawanych w trybie art. 36 § 1 k.p.a. i bez podejmowania w ich trakcie jakichkolwiek czynności wyjaśniających.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, jak też fakt, że decyzja wydana w sprawie weszła do obrotu prawnego wskutek doręczenia jej Skarżącemu dopiero po wywiedzeniu ww. skargi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (punkt pierwszy sentencji). Orzeczenie zawarte w punkcie drugi sentencji wydano na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.

Sąd uznał też, że w stanie faktycznym sprawy należało wymierzyć Ministrowi, na mocy art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę w wysokości 1000 zł, która z jednej strony ma charakter represyjny wobec organu administracji publicznej, a z drugiej jej wysokość jest adekwatna – zdaniem Sądu – do stopnia zawinienia organu (punkt trzeci sentencji). Sąd wziął bowiem pod uwagę znaczny upływ czasu od 12 kwietnia 2017r. - dzień złożenia wniosku przez Skarżącego, któremu znacząco obniżono świadczenie emerytalne, jak również bardzo dużą ilość wniosków złożonych do Ministra w trybie art. 8a u.z.e.f. oraz okoliczność, że postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd.

Sąd uznał ponadto, że ww. kwota grzywny przyczyni się też do zadośćuczynienia Skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, więc przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej nie było zasadne i skarga w tym zakresie podlegała oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a. (punkt trzeci sentencji).