Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 123/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 111
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi S. Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej uchyla decyzję nr [...] zawartą w nakazie inspektora pracy z dnia [...] r. nr rej. [...], II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w S. na rzecz S. Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w S. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Okręgowy Inspektor Pracy w S. decyzją z dnia [...] r.

nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej k.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. 2017 r., poz. 786, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w S. od decyzji nr [...], zawartej w nakazie inspektora pracy z dnia [...] r. nr [...], zobowiązującej do zapewnienia ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących: szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepłą wodą do mycia w terminie do dnia [...] r. i decyzji nr [...] zobowiązującej do zaprowadzenia rejestru wypadków i wpisania dokumentacji nr [...] do rejestru w terminie do dnia [...] r., uchylił zaskarżoną decyzję nr [...], w części dotyczącej określenia podstawy prawnej decyzji, wskazanej jako § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) i w tym zakresie orzekł o określeniu podstawy prawnej obowiązku o treści: "zapewnić ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczenia higieniczno-sanitarne obejmujące: szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepłą wodą do mycia w terminie do dnia: 30.04.2018 r., na podstawie § 111 ust. 1 i ust. 2 a także § 6, § 11 ust. 1, § 17, § 18 ust. 2, § 19 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.)" oraz decyzję nr [...] w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy,

z którego wynikało, że w dniach [...] sierpnia oraz [...] r. inspektor pracy, działający w ramach właściwości miejscowej Okręgowego Inspektoratu Pracy

w S., przeprowadził kontrolę w S. Wodnym Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym z siedzibą w S. przy ul. [...] nad [...]). Celem kontroli było ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, a także przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę przez osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Zakresem kontroli objęto m.in. zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na terenie [...] kąpielisk, w obiektach

i pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych.

W wyniku przeprowadzonej kontroli wydany został nakaz z dnia [...] r., nr rej. [...], zawierający pięć decyzji z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

WOPR wniosło odwołanie od decyzji nr [...], zawartych w nakazie podnosząc, że przepisy prawa pracy, przywołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nr [...] nakazu nie nakładają na pracodawcę obowiązku zapewnienia natrysków z ciepłą wodą ratownikom wodnym, pełniącym służbę na kąpieliskach. Następnie strona przywołała przepisy § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) wskazując, że z przepisów tego rozporządzenia nie wynika, by prace ratownika wodnego były wykonywane w warunkach wymagających zapewnienia natrysków z ciepłą wodą do mycia. Ponadto odwołujący się zakwestionował zasadność nałożenia na nią obowiązku zaprowadzenia rejestru wypadków i wpisania dokumentacji nr [...] do rejestru, wskazując, że dokumentacja powypadkowa dotyczy zatrudnionej przez stronę osoby, która uległa wypadkowi w poprzednim zakładzie pracy. Podniósł również, że S. Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...]., natomiast dokumentacja powypadkowa przywołana w zaskarżonej decyzji nr [...] nakazu dotyczy wcześniejszego okresu.

Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że podstawę prawną wydania decyzji nr [...] nakazu stanowiły przepisy:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 786 ze zm.), ,

- art. 233 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.),

- § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.

z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), dalej: "rozporządzenie".

Zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o PIP, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Z ustalonego przez inspektora pracy stanu faktycznego, udokumentowanego

w protokole kontroli nr rej.: [...], podpisanego bez zastrzeżeń przez pracodawcę w dniu [...] r. wynika, że na kąpieliskach D.

i D. nie zapewniono ratownikom odrębnych umywalni, w tym umywalki

z dopływem ciepłej wody oraz natrysku z ciepłą wodą a także odrębnych toalet przy szatni. Ratownicy korzystają z ogólnodostępnych toalet dla plażowiczów, w których są umywalki do mycia rąk z zimną wodą oraz z natrysków z zimną wodą, które służą dla plażowiczów do spłukania ciała przed kąpielą. Na kąpielisku G. ratownicy mogą korzystać z toalety w budynku biura kierownika kąpieliska, w którym jest umywalka z ciepłą wodą, natomiast brak jest natrysku.

Powyższe ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów

i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy stanowiły dla inspektora pracy podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów art. 233 Kodeksu pracy (k.p.) oraz § 111 ust. 1 rozporządzenia.

Organ odwoławczy przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1999 r. sygn. akt II SA/Gd 134/97 dotyczący kompetencji organu II instancji w razie, gdy organ I instancji nie powoła podstawy prawnej decyzji lub powoła wadliwą. Wskazał, że organ II instancji jest organem powołanym do merytorycznego rozpoznania sprawy i wskazane wyżej uchybienie organu I instancji może naprawić, przywołując właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji.

W rozpatrywanej sprawie Okręgowy Inspektor Pracy jako właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji wskazuje przepisy § 111 ust. 1 i ust. 2 a także § 6, § 11 ust. 1, § 17, § 18 ust. 2, § 19 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia.

Uzasadniając ustalone dla pracodawcy obowiązki organ II instancji stwierdził, że wynikające z przepisów wymagania dotyczące szatni wskazują, iż szatnie powinny być urządzone w oddzielnych lub wydzielonych pomieszczeniach. Szatnia odzieży własnej pracowników powinna być wyposażona w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika. W skład zespołu szatni powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną. Odnosząc się z kolei do wymagań dotyczących urządzeń higieniczno-sanitarnych stwierdził, że do umywalek powinna być doprowadzona woda bieżąca - ciepła i zimna. Na każdych dziesięciu pracowników najliczniejszej zmiany powinna w umywalni przypadać co najmniej jedna umywalka indywidualna, a przy pracach brudzących i w kontakcie z substancjami szkodliwymi lub zakaźnymi - co najmniej jedna umywalka na każdych pięciu pracowników - lecz nie mniej niż jedna przy mniejszej liczbie zatrudnionych. W przypadku zastosowania umywalek szeregowych do mycia zbiorowego (np. na placach budowy) powinno przypadać co najmniej jedno stanowisko do mycia (zawór czerpalny wody) na każdych pięciu pracowników jednocześnie zatrudnionych. W zespole szatni powinny znajdować się pomieszczenia z natryskami, jeśli wymagają tego warunki pracy lub ochrona zdrowia pracowników.

Powołując się na przepis § 21 ust. 1 załącznika do rozporządzenia organ wskazał, że pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia

z natryskami, jeśli wymagają tego warunki pracy lub ochrona zdrowia pracowników. Warunki pracy ratowników wodnych na kąpieliskach zależne są od warunków atmosferycznych, takich jak temperatura powietrza (latem temperatura przekracza

30° C), opadów atmosferycznych, prędkości i kierunku wiatru. Ratownicy wodni nadzorując osoby kąpiące się na wyznaczonym obszarze wodnym przebywają około

10 godzin na piaszczystej plaży. Ze względu na nasłonecznienie dla ochrony skóry przed promieniowaniem słonecznym używają olejków i kremów z filtrami ochronnymi. Kontakt z piaskiem, trawą i innymi zanieczyszczeniami znajdującymi się na plaży lub

w wodzie powoduje zabrudzenie całego ciała. Po zakończeniu pracy a przed przebraniem się w odzież własną ratownicy powinni mieć możliwość zmycia zanieczyszczeń z ciała w ciepłej wodzie.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko inspektora pracy, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia obowiązków w zakresie zapewnienia ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących: szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepłą wodą do mycia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących zawartej w nakazie inspektora pracy decyzji nr [...], organ stwierdził, że pracodawca jest obowiązany podjąć wskazane prawem działania tylko wtedy, gdy dojdzie u niego do wypadku przy pracy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, żeby wypadek przy pracy, którego dotyczy protokół powypadkowy nr [...] zdarzył się

u kontrolowanego pracodawcy. Zatem za niezasadne należy uznać zobowiązanie pracodawcy do zaprowadzenia rejestru wypadków i wpisania dokumentacji nr [...] do rejestru.

Decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r. S. Wodne Pogotowie Ratunkowe, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Strona skarżąca domaga się uchylenia w całości decyzji nr [...] zawartej w nakazie inspektora pracy z dnia [...] r. nr rej. [...] w części dotyczącej określenia podstawy prawnej decyzji wskazanej jako § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia [...] r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U z 2003 r. Nr [...],poz. 1650 ze zm.) i orzeczenia w tym zakresie o określeniu podstawy prawnej obowiązku o treści: zapewnić ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczenia higieniczno-sanitarne obejmujące: szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepłą wodą do mycia w terminie do dnia [...] r. na podstawie § 111 ust. 1 i ust. 2 a także § 6, § 11 ust. 1, § 17, § 18 ust. 2, § 19 ust. 1 oraz § 21 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 169,poz 1650 zez zm.), podnosząc następujące zarzuty:

1/ naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wnikliwy

i rzetelny postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia w oparciu o nieustalony stan faktyczny, w tym w szczególności nieustalenie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób zleceniobiorcy świadczą pracę na terenach poszczególnych kąpielisk, istniejących już w chwili wydawania decyzji pomieszczeń i urządzeń na niektórych kąpieliskach, faktu braku władania terenem poszczególnych kąpielisk dającym możliwość wykonania nałożonego obowiązku, braku w wykazie zawodów stanowiska ratownika jako uprawnionego do wyposażenia miejsca pracy w natryski z ciepła wodą, liczby zatrudnionych na danej zmianie ratowników na poszczególnych kąpieliskach, a poprzez to zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 12 oraz art. 33 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r.

o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez dowolne, a nie swobodne uznanie, nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodnym oraz ustaleniach dokonanych w toku kontroli przeprowadzonej przez inspektora pracy, iż przy czynnościach wykonywanych przez zleceniobiorców istnieje w pełni uzasadniona konieczność zapewnienia pracującym na kąpieliskach ratownikom w miejscu wykonywania czynności wskazanych pomieszczeń w tym natrysków z ciepłą wodą, zwłaszcza w sytuacji istnienia takich pomieszczeń ze wszystkimi urządzeniami

w siedzibie skarżącego, skąd pracownicy mogą udawać się w miejsca faktycznego wykonywania obowiązków, jak i wracać po zakończeniu pracy,

3/ naruszenie art. 226 pkt 2, art. 2374 § 3 oraz art. 207 § 2 Kodeksu pracy

w związku z art. 304 § 1 tej ustawy poprzez wydanie decyzji nakazującej zapewnienie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepła wodą do mycia w sytuacji, gdy przepis art. 304 § 1 Kodeksu pracy nie rozstrzyga o tym w jaki sposób obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy określonych w art. 207 § 2 Kodeksu pracy ma zostać zrealizowany w stosunku do zleceniobiorców i czy ich brak istotnie zagraża ich życiu i zdrowiu, co stanowi podstawę do jej uchylenia;

4/ naruszenie art. 136 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niepodjęcie przez Okręgowego Inspektora Pracy jako organ odwoławczy, jakichkolwiek czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, w tym

w szczególności nie podjęcie jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia,

w jakich warunkach oraz w jaki sposób zleceniobiorcy wykonywali czynności objęte umową zlecenia i czy brak wskazanych pomieszczeń i możliwości skorzystania

z odrębnych urządzeń sanitarnych istotnie zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu zleceniobiorców,

5/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji w której okoliczności sprawy, w tym w szczególności brak zgromadzenia stosownego materiału dowodowego i możliwości poczynienia na jego podstawie ustaleń dotyczących okoliczności istotnych dla sprawy, uniemożliwiały organowi przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości i słuszności decyzji podjętej przez Inspektora Pracy, co powinno skutkować podjęciem kasatoryjnej decyzji przez organ.

WOPR zarzuciło również zaskarżonej części decyzji nieważność, wobec obiektywnego braku możliwości jej wykonania, w sytuacji braku dysponowania terenem kąpieliska i świadczeniu wyłącznie usług zabezpieczenia ratowniczego kąpiących się tam osób oraz braku dostatecznego sprecyzowania zakresu wydanego nakazu co do niedookreślonego miejsca "pracy na kąpieliskach".

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł:

1) o uchylenie decyzji w całości w zaskarżonej części i umorzenie postępowania,

2) o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

3) o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że analiza treści uzasadnienia decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w S. (OIP) stwierdzić należy, że w istotnym dla niego elemencie decyzji nr [...] nie zostały w żaden sposób poddane kontroli merytoryczne podstawy do zbadania zasadności nałożonego obowiązku. Organ nie zagłębił się w istotę sprawy, i nie wskazał istnienia jakichkolwiek zagrożeń powodujących konieczność dostosowywania miejsca pracy jakim są tereny poszczególnych, różnych kąpielisk, do specyfiki wykonywanej pracy, w tym konieczności korzystania z innych niż istniejące urządzenia toalet, umywalni

i natrysków. W ramach postępowania kontrolnego nie ustalono różnic w wyposażeniu poszczególnych kąpielisk a także specyfiki wykonywanych przez ratowników czynności. Organy obu instancji nie wzięły pod uwagą faktu, że skarżący nie włada bezpośrednio terenem kąpielisk i nie ma jakiegokolwiek wpływy na ich wyposażenie i zabudowę w aspekcie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla świadczących tam usługi ratowników.

Treść protokołu kontroli, który w istocie stanowi bazę merytoryczną dla wydanych decyzji, nie została oparta o wnikliwe działania zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Organ I instancji zawarł w nim sformułowania, które subiektywnie uznał za prawdziwe, nie zważając na faktyczne i rzeczywiste warunki świadczenia czynności przez zleceniobiorców. W szczególności nie zawarto w treści protokołu opisu warunków pracy, nie odniesiono się do rzeczywistych czynności realizowanych przez zleceniobiorców, a z niektórymi spośród nich nawet nie rozmawiano - co wprost przyznane zostało w treści protokołu kontroli. Podobnie brak jest ustalenia w treści protokołu kontroli, istnienia na terenie bazy kontrolowanego podmiotu pomieszczeń odpowiadających nałożonemu obowiązkowi w zakresie odrębnych miejsc świadczenia pracy poza siedzibą kontrolowanego podmiotu. Organ I instancji przyjął założenie, że realizacja tak określonego zakresu prac wymaga bezpośredniego istnienia w miejscu świadczenia usług odrębnych do istniejących zarówno w siedzibie kontrolowanego, jak i jemu udostępnionych przez zarządzającego terenem Zakładu Usług Komunalnych pomieszczeń na poszczególnych kąpieliskach. Poprzez brak wnikliwego określenia sposobu i metod świadczenia czynności przez zleceniobiorców, organy administracji

w sposób zupełnie dowolny potraktowały fakt pobytu na słońcu, kontaktu z wodą, piaskiem jako istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa świadczących pracę osób stanowiące jednocześnie zagrożenie dla ich zdrowia. Konieczność uprzedniej kąpieli po użyciu środków ochrony przed promieniami słonecznymi, przed przebraniem się

w odzież własną. Brak wszechstronnego i wnikliwego postępowania dowodowego spowodowało, że organ I instancji, a w dalszej konsekwencji organ odwoławczy, wydały decyzję nakładającą na stronę postępowania obowiązki administracyjne, choć w rzeczywistości brak jest ku temu przesłanek, ponieważ zleceniobiorcy nie pracują w warunkach szkodliwych lub niebezpiecznych. Brak prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, to jest oparcie się wyłącznie o treść umów zlecenia, bez wyjaśnienia pojęć użytych w treści umów i ustalenia rzeczywistego i faktycznego zakresu zadań zleceniobiorców, w tym brak określenia w jakich warunkach wykonują swoje umowy, jakiego rodzaju zagrożenia (i czy w ogóle) im zagrażają, doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ decyzja wydana przez organ I instancji nie uwzględniała wszystkich oraz rzeczywistych okoliczności świadczenia czynności przez zleceniobiorców. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że jeśli w protokole kontroli opisano by w sposób wyczerpujący, na czym polega realizacja zadań wymienionych w treści umów zlecenia, a w szczególności skonkretyzowano by zarówno istnienie na terenie bazy skarżącego wystarczających pomieszczeń i środków zapewniających pracownikom możliwość kąpieli, jak i zbadano by odrębnie każde z kąpielisk pod kątem zabezpieczeń warunków higieniczno-sanitarnych, to nie doszło by do wydania zaskarżonych decyzji. Organ II instancji rozpatrujący odwołanie nie przeprowadził w żaden sposób postępowania dowodowego, ograniczając się jedynie do badania dokumentów zgromadzonych w sprawie, tj. treści protokół kontroli wraz z załącznikami, a tym samym dopuścił się identycznego zaniechania jak organ I instancji, tj. oparł się wyłącznie na treści protokołu. Świadczy o tym treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, w którym wskazuje że nietrafny jest zarzut braku uzasadnienia faktycznego wydanych decyzji.

Tak sformułowane uzasadnienie potwierdza, że organy obu instancji w ogóle nie ustaliły jak w rzeczywistości wygląda praca tych zleceniobiorców, gdyż

w rzeczywistości, w warunkach pracy zleceniobiorców wykonujących czynności

u skarżącego nie ma takich warunków, w których zleceniobiorcy byliby narażeni na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia albo na działanie mikroorganizmów, w tym grzybów lub innych zagrożeń, a brak zmycia olejku ochronnego nie uzasadnia budowy kompleksu natrysków z ciepłą wodą. Uzasadnienie organu II instancji jest więc oparte na zupełnie dowolnej ocenie tego jak wygląda świadczenie czynności przez zleceniobiorców u skarżącego, natomiast przez brak przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, brak jest odzwierciedlenia faktycznego i rzeczywistego sposobu świadczenia czynności przez zleceniobiorców.

Kodeks pracy przewiduje w art. 304 zasadę, zgodnie z którą pracodawca zobowiązany jest zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko pracownikom, lecz także osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (np. na podstawie umów cywilnoprawnych - umowy zlecenia, umowy o dzieło) w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonania tej pracy (art. 304 k.p.). Dyskusyjny jest zakres obowiązków w tym zakresie. Artykuł 304 k.p., z którego wynikają powyższe postanowienia, odsyła do art. 207 § 2 k.p. Przepis ten określa w sposób ogólny podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie bhp, m.in. poprzez zobowiązanie go do takiego organizowania pracy, by zapewnione były bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a także do zapewnienia w zakładzie pracy przestrzegania przepisów oraz zasad bhp. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przez zleceniobiorców dotyczy obowiązków wymienionych w art. 207 § 2 K.p., czyli związanych z ochroną życia i zdrowia pracowników. Przepis ten wymienia także, co w szczególności zawiera w sobie ten obowiązek. Ten przykładowy katalog wzmacnia twierdzenie, że obowiązek spoczywający na zleceniodawcy obejmuje te elementy szeroko rozumianego bhp, których przestrzeganie przeciwdziała powstaniu uszczerbków na zdrowiu pracowników. Nie można jednak, tak jak czyni to organ I instancji oraz organ odwoławczy uznać, że do zleceniobiorców odnoszą się wszystkie bez wyjątku przepisy dotyczące sfery bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym przypadku dotyczące obowiązku umożliwienia im kąpieli zwłaszcza ratownikom, i zmyciu olejków po zakończeniu pracy. Sam Główny Inspektorat Pracy w piśmie zawierającym stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy o numerze [...] twierdzi co następuje: "Przepis art. 304 k.p. nie rozstrzyga, w jaki sposób obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy z art. 207 § 2 k.p. zostanie zrealizowany. Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 k.p. obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim." Wyraźnie więc widać, że sam Departament Prawny Głównego Inspektoratu Pracy podkreśla tę okoliczność, że niektóre obowiązki w sferze BHP nie dotyczą zleceniobiorców w takim samym stopniu jak pracowników, gdyż w stosunku do osób fizycznych wykonujących czynności zawodowe, niektóre przepisy będą stosowane dopiero wówczas gdy stopień zagrożenia i charakter wykonywanych czynności, będą uzasadniały podjęcie działań mających zapewnić ochronę życia i zdrowia tych osób fizycznych. Mając na uwadze brzmienie

art. 304 k.p., osoby fizyczne mają obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bhp na równi z pracownikami - w zakresie ustalonym przez pracodawcę (lub przedsiębiorcę niebędącego pracodawcą). Nie ma natomiast podstaw do traktowania tych osób tak jak pracowników, w tym nie ma obowiązku zapewniania przy tym charakterze pracy wszystkich wymagań obejmujących szatnie, umywalnie czy natrysk z ciepłą wodą. Inspekcja pracy rozróżnia więc istnienie obowiązku w tym zakresie w zależności od tego, jak bardzo niebezpieczne (czyli potencjalnie wypadkowe) są prace, które ma wykonywać zleceniobiorca. Podobne stanowisko zajmuje się w literaturze prawa pracy i orzecznictwie. Jeżeli zatem stopień zagrożeń i rodzaj wykonywanej pracy wskazywałby na konieczność wykonywania jej jedynie przez osoby o określonym poziomie zdrowia i wiedzy z zakresu bhp, zleceniodawca może od zleceniobiorcy wymagać przejścia szkolenia bhp oraz poddania się badaniom lekarskim, a w odniesieniu do niniejszej sprawy obowiązku zapewnienia natrysku z ciepła wodą. Dlatego też nakładanie na skarżącego obowiązku zapewniania odrębnych na kąpieliskach pomieszczeń umywalni, toalety i natrysku z ciepłą, przyjmując za podstawę prawną treść odpowiednio przytoczone przez organ II Instancji przepisy mimo ich uszczegółowienia jest błędne, ponieważ prace wykonywane u skarżącego przez zleceniobiorców nie niosą ze sobą ryzyka zagrożenia zdrowia czy życia.

Skarżący podał również, że wystąpił do Zakładu Usług Komunalnych

z informacją o treści otrzymanego od Inspektora Pracy nakazu zapewniania oznaczonych warunków higieniczno-sanitarnych. Udzielona odpowiedź jednoznacznie wskazuje, że zaskarżona decyzja w sposób obiektywny nie może być przez skarżącego wykonania, a nałożony obowiązek przekracza możliwości faktyczno-prawne jego realizacji. Ponadto, udzielona odpowiedź potwierdza, że kontrola odbyła się z naruszeniem zasad rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania istoty problemu, który kontrolującemu wydał się konieczny do rozstrzygnięcia. Dotyczy to istnienia na poszczególnych kąpieliskach już odpowiedniej infrastruktury zapewniającej wykonywanie zalecenia inspekcji. Wydawanie więc generalnej decyzji w zakresie nie do końca rozpoznanej materii sprawy wskazuje, że obecnie pracodawca nie jest pewien zakresu nałożonego zobowiązania, a w szczególności wyników ewentualnej kontroli po dniu do którego obowiązek ma być spełniony. Dotyczy to także sytuacji niepewności skarżącego co do dalszego zabezpieczania terenu kąpielisk w dotychczasowej formule i zakresie. Jak to zostało wykazane każde z kąpielisk ma inną infrastrukturę i na części można stwierdzić jej istnienie w zakresie nałożonego obowiązku. Decyzja jest więc niewykonalna już w dniu jej wydawania, a to poprzez zaniechania obu organów w zakresie postępowania dowodowego.

Okręgowy Inspektor Pracy w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze podał, że nie zgadza się

z zarzutami naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 136 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy o PIP.

Organ wskazał, że w toku kontroli, co wynika z protokołu kontroli, skarżący przedłożył umowę nr [...] [...] zawartą z Gminą Miasto S. o realizację zadania publicznego pod tytułem "Zapewnienie bezpieczeństwa na obszarach wodnych, w tym także podczas [...] 2017 oraz wykonanie ratownictwa wodnego na kąpieliskach". Termin realizacji zadania określono od dnia [...] r. do dnia [...] r. Działania określone w umowie prowadzone są na kąpieliskach: D., D., G., A. poprzez m.in. zapewnienie obsady i koordynacji pracy ratowników, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 stycznia 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących liczby ratowników wodnych zapewniających stałą kontrolę wyznaczonego obszaru wodnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 108 ze zm.). Z treści umowy wynika, że do prowadzenia określonych w umowie działań zaangażowanych będzie do 6 ratowników na kąpieliskach D. i D., do 7 ratowników na kąpielisku G. , do 8 ratowników na kąpielisku A. . Ilość ratowników nie może być niższa, niż minimalne wymagania wynikające z przepisów. Ratownicy mają być na kąpieliskach na 15 minut przed rozpoczęciem działania kąpielisk, a prace porządkowe mają wykonywać po zakończeniu działania kąpieliska. W umowie nie określono obowiązków stron w zakresie zapewnienia zaplecza socjalnego ratowników.

OIP zwrócił uwagę, że obowiązki ratowników wodnych wynikają z ustawy

z 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 656 ze zm.), dalej: ustawa o bezpieczeństwie na obszarach wodnych.

W protokole kontroli wskazano, że z ratownikami pracującymi na kąpieliskach zawarto umowy cywilnoprawne zlecenia. W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, że na podstawie art. 304 § 1 k.p. pracodawca (SzWOPR) jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Obowiązki pracodawcy wobec tych osób w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy są takie same, jak wobec osób, które pozostają z nim w stosunku pracy. Zbędne jest wobec tego ustalanie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób zleceniobiorcy świadczą pracę na terenach poszczególnych kąpielisk oraz liczby zatrudnionych na danej zmianie ratowników na poszczególnych kąpieliskach. Także brak w wykazie zawodów stanowiska ratownika jako uprawnionego do wyposażenia miejsca pracy w natryski z ciepła wodą nie ma znaczenia w kontekście stanu faktycznego sprawy i wyżej wskazanych materialnych przepisów prawa pracy. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie jest uzależniony od wykonywania pracy w warunkach szkodliwych lub niebezpiecznych, a w związku z tym nie można również zgodzić się ze stanowiskiem, że organ naruszył art. 136 k.p.a., gdyż zaniechał przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie, w jakich warunkach oraz w jaki sposób zleceniobiorcy wykonywali czynności objęte umową zlecenia i czy brak wskazanych pomieszczeń i możliwości skorzystania z odrębnych urządzeń sanitarnych istotnie zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu zleceniobiorców. Zgodnie z art. 304 § 1 k.p. w związku z art. 207 § 2 k.p. pracodawca obowiązany jest chronić zdrowie i życie osób zatrudnionych przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, a także dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy. Instrumentem kontrolowania wypełnienia tych obowiązków wymienionym w art. 11 pkt 1 ustawy o PIP jest uprawnienie do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień, jak w niniejszej sprawie zapewnienie ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących: szatnię, umywalnię, toaletę i natryski z ciepłą wodą do mycia.

Odnosząc się do zarzutów skargi, iż na niektórych kąpieliskach istnieją pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, czego organ nie wziął pod uwagę, organ wskazał, że umowa dotycząca realizacji zadania publicznego w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa na obszarach wodnych została zawarta do dnia

[...] r. To, na jakich konkretnie kąpieliskach będą prowadzone działania

w zakresie bezpieczeństwa na obszarach wodnych wynika z ustaleń prowadzonych przez strony tej umowy. Do skargi załączono pismo Zakładu Usług Komunalnych

w S., dalej: ZUK w S., z dnia [...] r.,

nr [...], w którym wskazano, że wykonanie natrysków z ciepłą wodą na potrzeby obsługi kąpieliska jest zaplanowane w ramach przebudowy

i modernizacji kąpielisk D., D., G., natomiast nie ma możliwości doraźnej budowy węzłów sanitarnych. Powyższe wskazuje, że inspektor pracy prawidłowo nałożył obowiązek zapewnienia ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących: szatnię, umywalnię, toaletę i natryski z ciepłą wodą do mycia, bez wskazania nazwy konkretnego kąpieliska, gdyż konkretne kąpielisko może zostać wyłączone z eksploatacji z powodu zaplanowanej jego przebudowy i modernizacji. Należy także zauważyć, że obowiązek zapewnienia zleceniobiorcom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie jest uzależniony od władania terenem, na którym zorganizowany jest wyznaczony obszar wodny. Z ustawy o bezpieczeństwie na obszarach wodnych wynika, że ratownictwo wodne może wykonywać Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe oraz inne podmioty, jeżeli uzyskały zgodę ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Warunkiem uzyskania zgody nie jest władanie terenem kąpieliska (art. 12 ust. 1, 2, 3). Organizowanie i finansowanie działań ratowniczych na wyznaczonym obszarze wodnym należy do zarządzającego tym obszarem. Zarządzający wyznaczonym obszarem wodnym może zlecić, w drodze umowy, organizowanie, kierowanie i koordynowanie działań ratowniczych podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego (art. 21 ust. 1, 3). Wobec powyższego pracodawca zgodnie z przepisami prawa pracy powinien podjąć działania zmierzające do zapewnienia ratownikom wodnym higienicznych warunków pracy. Działania takie zostały przez pracodawcę podjęte, gdyż jak wynika z pisma z dnia [...] r., nr L.dz. [...] skierowanego do ZUK w S. (załączonego do skargi) podjęto działania w sprawie wykonania zaleceń wynikających z decyzji inspektora pracy. Podniesiony argument, że na niektórych kąpieliskach istnieją pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne wskazuje ponadto, że prawidłowo został nałożony na skarżącego obowiązek zapewnienia ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach pomieszczeń higieniczno - sanitarnych, a wykonanie nałożonego obowiązku prawnie

i technicznie jest jak najbardziej możliwe (pomieszczenia higieniczno-sanitarne są zapewnione na kąpielisku A. ).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. w związku z art. 12 i art. 33 ustawy o PIP polegającego na nieuwzględnieniu faktu, że pomieszczenia higieniczno-sanitarne istnieją w siedzibie skarżącego, skąd pracownicy mogą udawać się w miejsca wykonywania obowiązków, jak i wracać po zakończeniu pracy, OIP stwierdził, iż zgodnie z ustaleniami zapisanymi w protokole kontroli na kąpieliskach wydzielono pomieszczenia dla ratowników, w których przechowywana jest odzież własna i spożywane są posiłki. Na kąpieliskach D. i [...] nie zapewniono ratownikom odrębnych umywalni, w tym umywalki z dopływem ciepłej wody oraz natrysku z ciepłą wodą, a także odrębnych toalet przy szatni. Ratownicy korzystają z ogólnych toalet dla plażowiczów, w których są umywalki do mycia rąk z zimną wodą oraz z natrysków dla plażowiczów służących do spłukania ciała przed kąpielą - natryski z zimną wodą. Na kąpielisku [...] ratownicy mogą korzystać z toalety w budynku biura kierownika kąpieliska, w której jest umywalka z ciepłą wodą, brak natrysku. Na kąpielisku [...] zapewniono ratownikom pomieszczenia szatni, umywalni i natrysków z ciepła wodą. Z powyższego wynika, że brak stosownych pomieszczeń higieniczno-sanitarnych na kąpieliskach D., D. , G. jest faktem udowodnionym.

Powszechnie znanym faktem jest natomiast to, że ratownicy nadzorując osoby kąpiące się przebywają na słońcu na piaszczystej plaży. Dla ochrony skóry przed nasłonecznieniem muszą używać olejków i kremów. Osoby te po zakończeniu pracy powinny mieć możliwość zmycia olejku, piasku i innych zanieczyszczeń w ciepłej wodzie. Warunki wykonywania pracy powodują zabrudzenie ciała, dlatego niezbędne jest zapewnienie ratownikom natrysków z ciepłą wodą. Trudno jest zgodzić się ze stanowiskiem, aby ratownicy po zakończeniu pracy musieli udawać się do siedziby skarżącego celem przebrania się w odzież domową, gdyż pomieszczenia higieniczno- sanitarne powinny być dla nich dostępne bezpośrednio po zakończeniu pracy. Podkreślenia wymaga, że właściwa dbałość o bezpieczne i higieniczne warunki pracy leży zarówno w interesie pracujących jak i osób organizujących pracę.

W powołanym w skardze piśmie Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy stwierdzono, że jeżeli zagrożenia związane z warunkami pracy lub jej przebiegiem są na tyle duże, iż nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne

z odpowiednim stanem zdrowia i przeszkoleniem BHP, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilną (będącą podstawą wykonywania pracy np. przez samozatrudniającego), aby poddał się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie BHP. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 k.p. obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim. Powyższe wskazuje, że stan faktyczny, do którego odniesiono się w powyższym piśmie jest zupełnie odmienny od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, gdyż nie dotyczy ona określenia przez pracodawcę obowiązków pracownika w zakresie bhp zgodnie z art. 3041 k.p. W stanie faktycznym sprawy nie może budzić wątpliwości, że pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy zleceniobiorcom. W tym organizować im pracę w sposób zapewniający higieniczne warunki pracy zgodnie z art. 207 § 2 pkt 1 k.p.

Odnosząc się do pkt 3 skargi, iż w sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego (art. 226 pkt 2, art. 2374 § 3, art. 207 § 2 w związku z art. 304 § 1 k.p.), gdyż art. 304 § 1 k.p. nie rozstrzyga o tym, w jaki sposób obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy określonych w art. 207 § 2 K.p. ma zostać zrealizowany w stosunku do zleceniobiorców, organ zarzut ten uznał za .chybiony. Powtórzyć należy, że z art. 304 § 1 k.p. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy jest obowiązkiem pracodawcy. Podmiotem obowiązku jest pracodawca i do niego należy realizacja obowiązków z zakresu bhp, gdyż są to te same obowiązki, jakie ma on wobec osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. W pojęciu higienicznych warunków pracy mieści się obowiązek zapewnienia szatni, umywalni, toalety i natrysków z ciepłą wodą do mycia, a w związku z tym obowiązek ten powinien zostać zrealizowany przez pracodawcę wobec zleceniobiorców. Niezrozumiały jest natomiast zarzut naruszenia art. 226 pkt 2 k.p. i art. 2374§ 3 k.p., gdyż wskazane przepisy odnoszą się do profilaktycznej ochrony zdrowia i przeprowadzania szkoleń pracowników, nie miały one zastosowania w ustalonym stanie faktycznym, toteż nie mogły zostać przez organ naruszone.

Podniesione w pkt 5 skargi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie jest niezrozumiałe. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w związku z tym przepis ten został w sprawie zastosowany. Zarzut braku zgromadzenia materiału dowodowego jest gołosłowny, gdyż ustalenia stanu faktycznego wynikają z protokołu kontroli, który zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. jest dokumentem urzędowym i jest dowodem w postępowaniu administracyjnym. Należy wskazać, że skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli, a w prowadzonym postępowaniu nie składał żadnych dowodów na okoliczność dokonanych ustaleń.

OIP stwierdził nadto, że w przedmiotowej sprawie brak jest również podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), co podniesiono w pkt 6 skargi. W sprawie nie występuje ani niewykonalność faktyczna, ani niewykonalność prawna wydanej decyzji. Techniczna realizacja decyzji jest jak najbardziej możliwa a na tę możliwość wskazano w piśmie ZUK w S. z dnia [...] r. Przepisy stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji nie zawierają nakazów lub zakazów stwarzających nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu obowiązku nałożonego w decyzji, przeciwnie - określają obowiązek zapewnienia zleceniobiorcom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, który powinien zostać przez pracodawcę wykonany na podstawie wydanej decyzji, gdyż jest on zgodny z przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Wniesiona skarga okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej "p.p.s.a." - (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. dokonuje kontroli legalności także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zważywszy na to, przedmiotem oceny Sądu jest decyzja dotycząca nakazu inspektora pracy związanego z nieprzestrzeganiem przez pracodawcę przepisów

w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że przepis art. 66 pkt 1 Konstytucji RP stanowi, iż każdy obywatel ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia realizacji tego prawa określa ustawa Kodeks pracy i wydane z upoważnienia kodeksu pracy ogólne warunki bezpieczeństwa i higieny pracy.

W świetle przepisu art. 304 § 1 Kodeksu pracy (k.p.) pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa

w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę np. na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło, a także osobom prowadzącym

w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.

Z przepisu § 111 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. poz. 1650 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem" wynika natomiast, że pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia

i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny zgodności

z prawem nakazu nałożonego na stronę skarżącą, w wyniku przeprowadzonej przez inspektora pracy w dniach [...] kontroli

w S. Wodnym Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym, w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W nakazie tym (decyzja nr [...]) organ stwierdził obowiązek pracodawcy (WOPR) zapewnienia ratownikom świadczącym pracę na kąpieliskach: pomieszczeń higieniczno-sanitarnych obejmujących szatnię, umywalnię, toaletę i natrysk z ciepłą wodą do mycia w terminie do [...] r.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że z akt administracyjnych sprawy oraz ustaleń organów obu instancji wynika, iż kontrolą objęto kąpieliska [...], [...], D. i [...] na terenie Gminy Miasta S., na których skarżąca wykonuje swoje obowiązki w oparciu o umowę zawartą z właścicielem kąpielisk (Gminą Miastem S.) o realizację zadania publicznego: "Zapewnienie bezpieczeństwa na obszarach wodnych, w tym także podczas [...] 2017 oraz wykonanie ratownictwa wodnego na kąpieliskach". Ratownicy wykonują swoje obowiązki na kąpieliskach w oparciu o zawarte z WOPR umowy cywilnoprawne

Nie budzi wątpliwości Sądu, że inspektor pracy w ramach kompetencji wynikających z przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (art. 11 pkt 1), mając na uwadze obowiązki pracodawcy wynikające z art. 304 § 1 w zw. z art. 207 § 2 k.p.,

w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest uprawniony do nakazania usunięcia stwierdzonych podczas kontroli uchybień w ustalonym terminie. Zestawienie treści § 111 ust. 1 rozporządzenia z ustawowymi kompetencjami inspektora pracy wskazuje jednak, że przy dokonywaniu oceny wykonania przez pracodawcę obowiązku wynikającego z tego przepisu kontrolujący nie może pominąć kwestii rodzaju wykonywanej pracy oraz warunków, w jakich praca ta jest wykonywana.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że uzasadnieniem dla wyposażenia kąpielisk

w pomieszczenia z natryskami są warunki atmosferyczne, w jakich ratownicy wykonują pracę: temperatura powietrza, opady atmosferyczne, prędkość i kierunek wiatru, a nadto konieczność używania przez nich preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi i konieczność ich zmycia przed przebraniem się we własną odzież. Organ zwrócił również uwagę na kontakt ratowników z piaskiem, trawą i innymi zanieczyszczeniami znajdującymi się na plaży.

W ocenie Sądu, tak zaprezentowana ocena warunków pracy ratowników jest niewystarczająca jako uzasadnienie wyposażenia kąpielisk w urządzenia wymienione w nakazie.

Zważywszy na treść § 111 ust. 1 rozporządzenia, właściwa ocena warunków pracy ma wpływ na rodzaj, ilość i wielkość urządzeń higieniczno-sanitarnych, a co za tym idzie - prawidłowe sformułowanie obowiązków wobec pracodawcy i ich późniejsze wyegzekwowanie. W nakazie zabrakło pogłębionej oceny warunków pracy w zestawieniu z obowiązkami ratowników. Oznacza to, że nakaz ten jest sformułowany nazbyt ogólnie i w oderwaniu od rzeczywistych warunków pracy ratowników. Staje się przez to niewykonalny. Za niepełne i co do zasady nieprawdziwe należy uznać określenie obowiązków ratowników wodnych przez organy PIP poprzez sprowadzenie ich pracy do przebywania na słońcu i smarowania się preparatami przeciwsłonecznymi. Skoro organ – wprawdzie dopiero w odpowiedzi na skargę – odwołał się do ustawy o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych, to obowiązki pracodawcy ratowników wodnych winien postrzegać przez pryzmat tej ustawy, nie zaś poprzez utrwalony w mediach wizerunek osób wykonujących tę pracę.

Konsekwencją tak sformułowanego nakazu jest również i to, że nie wiadomo, które kąpieliska i w jakim zakresie należy wyposażyć w urządzenia wymienione

w nakazie, skoro kontrolą objęto kąpielisko [...], [...] i D. i [...]. Organ nie zwrócił uwagi, że kąpielisko [...], co wprost wynika z akt administracyjnych, w takie pomieszczenia wraz z wymaganymi urządzeniami jest wyposażone, natomiast na kąpielisku [...] znajdują się urządzenia w budynku stanowiącym infrastrukturę kąpieliska (budynek zarządzającego kąpieliskiem). Organ bezrefleksyjnie formułując nakaz nie pochylił się również nad kwestią, czy korzystanie z pomieszczeń higieniczno-sanitarnych znajdujących się na terenie kąpieliska i należących do jego właściciela, zważywszy na sezonowy charakter wykonywanej pracy, nie stanowi realizacji obowiązku wynikającego z § 111 rozporządzenia.

Jakkolwiek organ zwrócił uwagę na umowę łączącą stronę skarżącą z Gminą Miastem S. na wykonywanie ratownictwa wodnego na kąpieliskach, to jednak nie wziął pod uwagę, że WOPR wykonuje te obowiązki na gruntach będących własnością Gminy Miasta S., podobnie jak znajdująca się na ich terenie infrastruktura i stąd też nie ma żadnych możliwości inwestowania na tych terenach, lub są one istotnie ograniczone. Okoliczność ta nie powinna pozostawać bez wpływu na określenie terminu wykonania obowiązku.

Z przepisu art. 11 pkt 1 ustawy o PIP wynika, że inspektor pracy jest uprawiony do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Ustawa nie precyzuje pojęcia "ustalony termin", jednakże – zdaniem Sądu – chodzi tutaj o termin rozsądny, związany ze stwierdzonym naruszeniem, zagrożeniem dla zdrowia i życia pracowników, a także realną możliwością wykonania przez pracodawcę nałożonychw nakazie obowiązków.

Zdaniem Sądu, brak pełnej oceny rodzaju wykonywanej pracy przez ratowników wodnych oraz warunków jej wykonywania przez organy PIP doprowadził do sytuacji, w której nie tylko nadmiernie ogólnie został sformułowany nakaz (decyzja nr [...]), ale również wyznaczony termin jest nieodpowiedni do wykonania obowiązku, tym bardziej, że wymaga poczynienia nakładów inwestycyjnych. Należy również podkreślić, że organ nie wyjaśnił z jakiego powodu został wyznaczony termin [...] r., skoro nie jest on związany chociażby z terminem uruchomienia działalności kąpielisk w sezonie letnim.

Podsumowując Sąd jednoznacznie stwierdza, że strona skarżąca jako pracodawca nie jest zwolniona z obowiązku stosowania wobec zatrudnionych pracowników zasad bhp, w tym zapewnienia im pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych w zakresie odpowiednim do rodzaju wykonywanej pracy. Nałożenie obowiązków w tym zakresie winno być jednak poprzedzone rzetelną oceną i wyważone ze względu na rodzaj i warunki wykonywanej pracy. W zaskarżonej decyzji tych elementów zabrakło, co spowodowało w istocie wadliwe sformułowanie nakazu (nazbyt ogólne) a co za tym idzie – jego niewykonalność.

Odnosząc się do zarzutów skargi, zdaniem Sądu, nie wszystkie z nich zasługują na uwzględnienie.

Nie jest zasadny zarzut nieważności decyzji z powodu jej niewykonalności. Sąd w tym zakresie podziela argumenty organu przedstawione w odpowiedzi na skargę. Podkreśla również, że wadliwie sformułowany nakaz, zważywszy na uznanie co do zasady obowiązku strony skarżącej zapewnienia pracownikom pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, spowodował uchylenie zaskarżonej decyzji i konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jej przeanalizowania z punktu widzenia przepisów Kodeksu Pracy i rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa lecz ze względu na jej wadliwość proceduralną (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) należało ją uchylić.

Sąd zwraca również uwagę, że pismo Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy nie jest źródłem prawa i stąd też powoływanie się przez organ na przedstawione w nim stanowisko pozostaje bez znaczenia dla rozpoznania sprawy.

Podsumowując, skoro zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, należało ją uchylić na podstawie art. 145 § 1

pkt 1 lit c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.