Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 224/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. (dalej: Prezydent, organ I instancji) decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., działając na podstawie art. 30 ust. 2, art. 25 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm., zwana dalej: ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu sprawy J. C. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) odmówił umorzenia należności w kwocie [...] zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz kwoty ustawowych odsetek za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że w piśmie z [...] lutego 2016 r. wnioskodawca zwrócił się z prośbą o umorzenie całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł, uzasadniając powyższe trudną sytuacją zdrowotną i finansową. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz w oparciu o zgromadzone dokumenty Prezydent wydał decyzję znak: [...] z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą wnioskowanej ulgi. Od przedmiotowej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., które decyzją znak: [...] z dnia [...] września 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

W związku z koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent wezwał skarżącego do dostarczenia dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R., bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się jedynie z prac dorywczych, z których osiąga dochód w kwocie około [...] zł – [...] zł miesięcznie. Obecnie nie ma stałej pracy, nie korzysta z pomocy społecznej oraz nie posiada stałych dochodów, a mimo to dokonuje dobrowolnych wpłat (wywiad alimentacyjny przeprowadzony 4 marca 2016 r.). Koszty, jakie ponosi w związku z utrzymaniem mieszkania, to kwota około [...] zł - [...] zł miesięcznie (przedstawił rachunki potwierdzające ich wysokość). Swój stan zdrowia skarżący określił jako zły, do akt sprawy dołączył skierowanie do poradni specjalistycznej i kartę informacyjną ze szpitala. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W 2015 r. strona występowała z wnioskiem do Sądu o obniżenie zasądzonych alimentów, ale powództwo zostało oddalone. Na poczet spłaty zadłużenia wpłynęła kwota w wysokości [...] zł.

Oceniając powyższe organ I instancji zauważył, że umorzenie należności nie rozwiąże problemu skarżącego, bowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego są wypłacane na bieżąco w zastępstwie osoby zobowiązanej do alimentacji (a nie zamiast tej osoby), a należności z tego tytułu ciągle rosną. Obowiązek alimentacyjny spoczywa bowiem na rodzicach, a nie na organach. Ponadto zaznaczył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło dług z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł wraz z odsetkami.

Prezydent stwierdził, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego z odsetkami ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. W pierwszej kolejności wskazał, że to członków najbliższej rodziny obciąża ustawowy obowiązek alimentacyjny i to oni są zobowiązani czynić najdalej posunięte i wymagające rozsądnej ludzkiej zaradności zabiegi, celem dostarczenia osobom uprawnionym środków utrzymania. Według skarżącego, główną przesłanką warunkującą umorzenie jest stan jego zdrowia oraz niemożność podjęcia zatrudnienia. Jednak organ I instancji uznał, że brak zatrudnienia nie przemawia za umorzeniem należności, które są konsekwencją wcześniejszego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Ponadto, mimo że wnioskodawca podnosi swoją trudną sytuację życiową, skutkującą brakiem możliwości regulowania swoich należności alimentacyjnych, to nie zwrócił się z pozwem do Sądu o obniżenie alimentów, nie poczynił żadnych prób w tym zakresie.

W konkluzji Prezydent podniósł, że konieczność ponoszenia wydatków, brak zatrudnienia oraz fakt posiadania zadłużenia nie czyni sytuacji skarżącego wyjątkowej na tle innych dłużników alimentacyjnych. Niewątpliwie ta sytuacja jest trudna, niemniej umarzanie zaległych należności każdemu dłużnikowi prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy edukację. Skarżący powinien liczyć się z koniecznością spłaty należności alimentacyjnych niezależnie od tego, czy powstają one w okresie uzyskiwania przez niego dochodów, czy też nie. Organ I instancji uznał, że nie istnieją uzasadnione podstawy do umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Natomiast powinien on rozważyć możliwość zwrócenia się do Prezydenta z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na dogodne raty.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, żądając jej uchylenia

i uwzględnienie jego wniosku. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż organ nie uwzględnił jego sytuacji zdrowotnej i dochodowej. Podał, że cierpi na wiele schorzeń, lecz ze względu na swoją sytuacją finansową nie jest w stanie sfinansować niektórych badań nierefundowanych przez NFZ oraz wykupić leków, co powoduje, że nie może podjąć skutecznego leczenia. Zły stan zdrowia oraz wiek (właściwie już poprodukcyjny) uniemożliwiają mu także podjęcie pracy, nawet dorywczej. Nie zgodził się z twierdzeniem organu I instancji, jakoby nie wnosił do Sądu o obniżenie wysokości zasądzonych alimentów; w 2015 r. Sąd wydał negatywne dla niego rozstrzygnięcie w tym zakresie. Wskazał także, iż nie składał wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty, bowiem w sytuacji w jakiej się znalazł i tak nie dotrzymałby warunków spłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało treść przepisów art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazało na uznaniowy charakter decyzji wydanej na ich podstawie. Organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych każdorazowo musi poprzedzać ustalenie sytuacji dochodowej, bytowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego i jej ocena. Rozstrzygnięcie powinno zapaść po wnikliwym i szczegółowym wyjaśnieniu sprawy oraz rozważeniu wszystkich okoliczności, a sama decyzja winna być wyczerpująco uzasadniona. Wskazał na wyjątkowość decyzji o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji, orzekając w sprawie wniosku skarżącego, dokonał wszechstronnej i wyczerpującej analizy jego sytuacji dochodowej, bytowej, rodzinnej i zdrowotnej, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera należytą ocenę sytuacji skarżącego, dokonaną w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Podstawą odmownego załatwienia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego było przyjęcie przez organ, że wprawdzie jego sytuacja materialna i życiowa jest trudna, jednak nie kwalifikuje go do skorzystania z możliwości umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ww. ustawy.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a koszty utrzymania mieszkania ogólnie wynoszą około [...] zł i nie korzysta z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika także, że egzekucja należności alimentacyjnych jest cały czas skuteczna, bowiem skarżący przekazuje dobrowolnie wpłaty na poczet zaległości alimentacyjnych, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia przelewu (ostatnie z miesiąca września 2016 r.). W ocenie Kolegium, przedstawione okoliczności wystarczająco uzasadniają stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że aktualna sytuacja skarżącego nie musiała być uznana przez organ za sytuację wyjątkową, determinującą zwolnienie skarżącego ze spłaty zobowiązań wypłaconych dzieciom w jego zastępstwie ze środków publicznych. Kolegium wskazało również, że zły stan zdrowia i wiek (jak to określił skarżący "prawie poprodukcyjny") nie mogą stanowić przesłanki stanowiącej podstawę do umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego, do zwrotu którego jest zobowiązany na mocy art. 27 ust. 2 ww. ustawy. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, niemniej jednak należy mieć na względzie, że umarzanie zaległych należności dłużnikowi alimentacyjnemu prowadzi do przerzucania obowiązku utrzymania jego dzieci na wszystkich podatników, co w realiach niniejszej sprawy, również wobec skuteczności prowadzonej wobec skarżącego egzekucji zaległych świadczeń, nie znajduje uzasadnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję skarżący wniósł o jej zmianę i umorzenie należności zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zarzucił obrazę prawa materialnego, tj. art. 138 § k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim uniemożliwia umorzenie należności osobie bezrobotnej, właściwie niezdolnej do pracy.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji ustaliły stan faktyczny niezgodnie

z dokumentami zebranymi w sprawie. Niezrozumiałe jest dla strony stanowisko Prezydenta, iż niewątpliwie trudna sytuacja w jakiej się obecnie znajduje, tj. brak zatrudnienia, konieczność ponoszenia wydatków oraz fakt zadłużenia, nie czyni jej na tyle wyjątkowej, aby zastosować ulgę w postaci umorzenia. Organ I instancji postawił zarzut, że skarżący nie wnosił do Sądu pozwu o obniżenie wysokości zasądzonych alimentów, co on jednak uczynił w 2015 r., ale Sąd wydał dla niego negatywne rozstrzygnięcie. Ponadto podniósł, że w obecnej sytuacji, wnosząc prośbę o rozłożenie należności na raty, już na wstępie potwierdza nieprawdę, bo wie, że od kilku lat jego miesięczny dochód nie przekracza [...]-[...] zł. Wiele razy był w Urzędzie Pracy, usilnie jej poszukując, ale w jego wieku jest to bardzo trudne.

Organ II instancji również uznał, że sytuacja życiowa skarżącego jest trudna, ale nie kwalifikuje do skorzystania z możliwości umorzenia należności na podst. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący podniósł, że organy administracji nie wzięły pod uwagę jego sytuacji zdrowotnej, wynikającej

w szczególności z dolegliwości kardiologicznych, gdzie wymagany jest w jego sytuacji zabieg, na który w szpitalu czeka się bardzo długo, a jego nie stać na zabieg

w prywatnej służbie zdrowia. Stan zdrowia nie pozwala (pomimo starań) na podjęcie wielu prac, co powoduje również silna depresję. Obecnie, w okresie zimowym, jest bardzo mało możliwości pozyskania prac dorywczych, tym bardziej, że skarżący jest pod stałą kontrolą lekarza psychiatry, co powoduje że na obecną chwilę nie może podjąć żadnej pracy. Jego stan zdrowia nie rokuje poprawy, a wiek nie daje możliwości znalezienia pracy. Skarżący wskazał, że znalazł się w miejscu, z którego nie może wyjść bez pomocy osób trzecich. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie wzięły pod uwagę jego sytuacji życiowej, tj. stanu zdrowia, wieku i strony finansowej. Podniósł, że nie zabiegał o uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej, ponieważ wstydzi się swojej sytuacji, starając się jednak zarobić na jedzenie i opłacenie podstawowych rachunków (za światło, wodę).

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną orzekania w przedmiotowej sprawie jest ustawa

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, której przepis art. 27 ust. 1 wskazuje, że dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych osobom uprawnionym do alimentów z funduszu alimentacyjnego zawarte zostały w art. 30 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.

Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany powyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn

z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie winno realizować wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Obowiązek poczynienia ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby domagającej się umorzenia zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obarcza organy obu instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Zasadę tę rozumie się jako obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Jest przy tym oczywiste, że organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy w pełnych granicach może, a wręcz musi oprzeć się na dowodach zgromadzonych przez organ I instancji, tym niemniej musi ten materiał ocenić i sformułować własne ustalenia faktyczne (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 lipca 2017 r., II SA/Go 452/17, publ. Lex nr 2331450).

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia ww. wymogów,

a brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę sądową. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że organ I instancji, orzekając w sprawie wniosku skarżącego, dokonał wszechstronnej i wyczerpującej analizy jego sytuacji dochodowej, bytowej, rodzinnej i zdrowotnej. Sąd nie podziela tej oceny, uznając ją za dowolną, niepopartą materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Akta sprawy, w ocenie Sądu, są niekompletne. Z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta wynika, że organ ten oceniał dokumenty, których brak w aktach, a co za tym idzie nie jest możliwa kontrola sądowa decyzji wydanej w ten sposób. Organ I instancji powołuje się na ponowne rozpoznanie sprawy, po wydaniu decyzji odmownej przez Prezydenta

z [...] marca 2016 r. (znak: [...]) i Kolegium z [...] września 2016 r. (znak: [...]) uchylającej ww. decyzję, których to decyzji brak w aktach administracyjnych, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organów, podejmujących decyzję uznaniową w sprawie z wniosku skarżącego. Prezydent powołał się również na wywiad alimentacyjny przeprowadzony u skarżącego w dniu 4 marca 2016 r., którego również brak w aktach. Następnie w decyzji Prezydenta wskazano, że Kolegium umorzyło skarżącemu dług z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł, ale nie wiadomo kiedy to było i z jakiego powodu (brak w aktach decyzji w tym zakresie). Taka informacja staje się więc nieweryfikowalna. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji na stronie 1 można wyczytać, że w 2015 r. skarżący występował do sądu powszechnego o obniżenie zasądzonych alimentów, a na stronie 3, że nie zwrócił się do sądu o obniżenie alimentów i nie poczynił żadnych prób w tym zakresie. Taka niekonsekwencja i brak logiki w uzasadnieniu decyzji świadczy o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, a tym samym dowolnej ocenie dowodów (w aktach sprawy znajduje się protokół przesłuchania strony z 4 października 2016 r., w którym jest wzmianka o występowaniu przez skarżącego do sądu w 2015 r. o obniżenie kwoty zasądzonych alimentów, ale bez pozytywnego skutku).

Organ odwoławczy nie skorygował tych uchybień, uznając że Prezydent szczegółowo wyjaśnił sprawę, rozważył wszystkie okoliczności sprawy oraz wyczerpująco uzasadnił swoją decyzję. Z taką oceną Kolegium Sąd się nie zgadza z powołanych wyżej przyczyn.

Kolegium ponadto nie zauważyło, że w aktach sprawy brak jest decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwoty [...] zł z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną środków oraz kwoty [...] zł odsetek ustawowych od ww. kwoty za opóźnienie. Bezsporne jest, że nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 839/13, publ. Lex nr 1511982 i wskazywany tam wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11). Z zestawienia zadłużenia skarżącego na dzień 25 października 2016 r. znajdującego się w aktach administracyjnych nie wynika wysokość wskazanego w zaskarżonej decyzji zadłużenia będącego przedmiotem wniosku o umorzenie.

Organy obu instancji wielokrotnie podkreślały, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, ale nie do tego stopnia, aby mogła zakwalifikować go do skorzystania z możliwości umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym miejscu należy wskazać, że uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej, o której mowa w ww. przepisie, musi polegać na ustaleniu, czy i jakie dochody posiada dłużnik alimentacyjny, jakie ma możliwości uzyskiwania dochodów, jakie wydatki ma konieczne do poniesienia, jaka jest jego sytuacja rodzinna, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam, czy z innymi członkami rodziny, czy i jaki ma to wpływ na budżet dłużnika. Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie będzie pozwalało na załatwienie przedmiotowej sprawy co do jej istoty, tj. umorzenie zaległości wypłaconych z funduszy alimentacyjnych, bądź jej odmowa (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 176/17, publ. Lex nr 2314130).

Dając organowi możliwość umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego

w ramach uznania administracyjnego, ustawodawca związał go w sposób szczególny zasadami wyrażonymi w k.p.a., zwłaszcza określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i w art. 80 tej ustawy, nakładającymi na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy,

w tym do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obwiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Przyznana organowi swoboda przy podejmowaniu decyzji nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia wnikliwego i przekonującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, co stanowi realizację wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa (wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 143/17, publ. Lex nr 2338785).

Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Brak realizacji obowiązku alimentacyjnego winien być skutkiem okoliczności niezależnych od dłużnika. Organy, uznające w tej sprawie, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, badając jego sytuację dochodową skupiły się przede wszystkim na stwierdzeniu, że egzekucja należności alimentacyjnych jest cały czas skuteczna, wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, uzyskuje dochód z pracy dorywczej w kwocie [...]-[...] zł miesięcznie, a jego wydatki kształtują się w kwocie [...] zł miesięcznie. Jednocześnie uznały, że zły stan zdrowia i wiek nie mogą stanowić przesłanki stanowiącej podstawę do umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego.

Zdaniem Sądu, w motywach decyzji zabrakło dogłębnej oceny aktualnej sytuacji dochodowej i zdrowotnej skarżącego. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że od 2015 r. nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego, od tego też roku zmniejszyły się wpłaty na konto komornika do kwoty 50-100 zł miesięcznie. Organy ustaliły, że skarżący swój stan zdrowia wykazał tylko skierowaniem do poradni specjalistycznej i kartą informacyjną ze szpitala. Tymczasem w aktach znajdują się również zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia skarżącego z [...] lipca i z 10 kwietnia 2015 r. oraz z [...] lutego 2016 r., z których wynika, że leczony jest psychiatrycznie z powodu depresji i zaburzeń lękowych, wymaga stałej opieki psychiatrycznej i psychologicznej, poza tym leczy się z powodu choroby serca.

Powyższe uchybienia organów obu instancji, polegające na nieprawidłowym zebraniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, stanowią naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Żaden z organów nie rozważył w sposób należyty, jaka jest rzeczywista sytuacja zdrowotna, dochodowa i rodzinna skarżącego w świetle uzyskiwanych dochodów, niezbędnych wydatków na utrzymanie, leki i leczenie. Tym samym, zdaniem Sądu, organy nie rozważyły słusznego interesu strony, skupiając się jedynie na gwarancji interesu społecznego przez ocenę, że umorzenie zaległych należności każdemu dłużnikowi prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników.

W konsekwencji, w myśl powyższych uwag decyzje organów w niniejszej sprawie uznać należy co najmniej za przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia

i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności, a tym samym naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie zatem usunięcie wskazanych powyżej braków i uchybień, a w zależności od dokonanych ustaleń i ocen podjęcie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia, w którym ocenie zostanie poddany nie tylko interes społeczny, ale i słuszny interes skarżącego, zgodnie z art. 7 k.p.a. Przede wszystkim należy dołączyć decyzję o zwrocie przez skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń, stanowiącą podstawę do orzekania w tej sprawie, a następnie pozostały materiał dowodowy, na który organy powołują się w swoich uzasadnieniach, a którego brakuje w aktach. Następnie przesłuchać stronę na okoliczność ustalenia jego aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej, która uległa istotnej zmianie, co wynika ze złożonych przez skarżącego na rozprawie sądowej dokumentów (decyzji Prezydenta z [...] września 2017 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego oraz z [...] czerwca 2017 r. o przyznaniu zasiłku stałego na okres od [...] czerwca 2017 r. do [...] kwietnia 2020 r., karty informacyjnej leczenia szpitalnego z [...] października 2017 r.).

W świetle powyższego należało uwzględnić skargę, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.