Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 507/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26; art. 31 indeks 1 ust. 2;
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 39-48; art. 57 par 5; art. 109 par 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 69 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 507/08

Uzasadnienie

Wnioskiem z [...] listopada 2006 r. M. K. /dalej jako skarżący/ wystąpił o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

Uchwałą nr [...] z [...] grudnia 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisania skarżącego na listę radców prawnych OIRP w [...], uznając, że nie daje on należytej rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /DZ.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm., dalej jako u.r.pr./. W ocenie organu odbycie aplikacji prokuratorskiej nie przygotowuje aplikanta prokuratorskiego w sposób należyty do wykonywania zawodu radcy prawnego. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] marca 2007 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną uchwałę i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał na konieczność dokonania analizy okresów zatrudnienia, dla oceny czy skarżący legitymuje się odpowiednią praktyką w świadczeniu pomocy prawnej.

Uchwałą Nr [...] z [...] lipca 2007 r. Rada OIRP w [...] ponownie odmówiła wpisania skarżącego na listę radców prawnych OIRP w [...], uznając, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu ze względu na brak stosownego doświadczenia i wiedzy. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej uchwały Prezydium KRRP uchwałą NR [...] z [...] października 2007 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę i wpisało M. K. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Organ odwoławczy uznał, że skarżący posiada odpowiednią praktykę w świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu najnowszego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...][...] listopada 2007 r. przesłała Ministrowi Sprawiedliwości uchwałę o dokonaniu wpisu skarżącego na listę radców prawnych wraz z jego aktami osobowymi. Powyższe dokumenty wpłynęły do organu [...] grudnia 2007 r.

Decyzją z [...] stycznia 2008r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M. K. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

W uzasadnieniu sprzeciwu podano, że w chwili podjęcia przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwały o wpisie skarżącego na listę radców prawnych, skarżący pełnił obowiązki asesora w Prokuraturze Rejonowej [...] w [...]. Tymczasem zgodnie z art. 26 u.r.pr. osoby, które wykonują m.in. zawód asesora prokuratorskiego nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Minister uznał zatem, że dokonany wpis narusza powyższy przepis i skorzystał z przysługującego mu prawa do wyrażenia sprzeciwu.

Decyzja została nadana [...] stycznia 2008 r. w placówce pocztowej i doręczona M. K. i Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...][...] stycznia 2008 r.

Na powyższą decyzję M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 26 u.r.pr. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że z mocy tegoż przepisu osoby, które wykonują m.in. zawód asesora prokuratorskiego nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Zdaniem skarżącego Minister Sprawiedliwości dokonał błędnej interpretacji powyższego przepisu, ignorując orzecznictwo NSA, w którym przychylano się do systemowej wykładni tegoż przepisu. Zgodnie z tym orzecznictwem art. 26 u.r.pr. nie zakazuje wpisania na listę radców prawnych osoby wykonującej zawód prokuratora. Ponadto skarżący podniósł, że znane są mu przypadki, w których Minister Sprawiedliwości nie wnosił sprzeciwu od wpisów na listę radców prawnych osób wykonujących zawód asesora prokuratorskiego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i zwrócił uwagę na zmianę treści art.. 26 u.r.pr., dokonaną w 1997 r., zgodnie z którą możliwość dokonania wpisu na listę radców prawnych osoby wykonującej zawód asesora prokuratorskiego jest wyłączona expressis verbis. Dlatego też zarzut błędnej interpretacji tego przepisu nie znajduje - w ocenie organu - uzasadnienia. Jednocześnie organ zaznaczył, że powołane przez skarżącego orzecznictwo NSA odnosi się do brzmienia art. 26 u.r.pr. sprzed nowelizacji, co oznacza, że argumentacja wskazana w tych orzeczeniach nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu nie wniesienia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwów od wpisów na listę radców prawnych innych osób, również zatrudnionych w charakterze asesorów prokuratorskich, organ wskazał, że nie ma możliwości zajęcia stanowiska względem tej okoliczności in abstracto. Skarżący nie wskazał bowiem kogo konkretnie dotyczy opisana sytuacja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 311 ust. 2 w związku z art. 26 u. r. pr. Przepis art. 311 ust. 2 u.r.pr. stanowi, że wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister wyraża sprzeciw w formie decyzji. Ustanowiony powołanym przepisem termin jest terminem materialnoprawnym, jego upływ wywołuje bowiem skutek materialnoprawny nabycia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Upływ tego terminu oznacza milczenie prawne Ministra Sprawiedliwości, co nadaje pełną skuteczność prawną uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o wpisie na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich, a zatem skutek załatwienia sprawy administracyjnej. Ustanowiony w powyższym przepisie termin nie jest terminem procesowym, którego upływ nie pozbawia Ministra Sprawiedliwości kompetencji do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Sprawa administracyjna wobec milczenia Ministra Sprawiedliwości zostaje załatwiona.

Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji. Cechą właściwą decyzji administracyjnych jest uzewnętrznienie woli konkretnego organu administracji publicznej. Uzewnętrznienie to następuje poprzez zakomunikowanie woli jednostce, której uprawnienia lub obowiązki kształtuje decyzja administracyjna. Wyłączną formą zakomunikowania oświadczenia woli jednostce jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji.

Stosownie do art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Doręczenie następuje w formie prawnej przewidzianej w art. 39-48 k.p.a. i zachowanie tej formy ma znaczenie prawne dla skutków materialnych i skutków procesowych /J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 536/.

Doręczenie decyzji na piśmie jest wyłączną formą (poza przypadkami doręczenia przez ogłoszenie) zakomunikowania stronie oświadczenia organu administracji. Z powołanego art. 109 § 1 k.p.a. wynika, że nie można w tym zakresie stosować rozwiązań wymienionych w art. 57 k.p.a., a w szczególności w jego § 5, gdyż przepis ten reguluje sposób obliczania terminów procesowych czynności strony. Przyjmując zatem jako podstawową cechę decyzji administracyjnej uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej przez zakomunikowania woli jednostce w trybie prawnym, nie można przyjąć, że nadanie decyzji przed upływem terminu w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest uzewnętrznieniem woli organu. Uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej musi nastąpić tylko przez jej zakomunikowanie w trybie prawnym, a tym trybem jest wyłącznie doręczenie decyzji (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 15 października 2008 r. , sygn. akt II GPS 4/08 LEX nr 448685). Uchwała ta dotyczy terminu określonego w przepisie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) jednakże ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze jest bowiem analogicznym przepisem, jak przepis art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, gdyż dotyczy terminu do złożenia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości od wpisu na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich.

W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu.

Jest poza sporem, że Minister Sprawiedliwości otrzymał uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z [...] października 2007 r. w dniu [...] grudnia 2008 r. Do uchwały załączone były akta osobowe skarżącego, co potwierdza pieczątka Departamentu Organizacyjnego umieszczona na piśmie przewodnim OIRP w [...] do Ministra Sprawiedliwości. Zatem od tej daty należało liczyć termin trzydziestodniowy określony w art. 311 ust. 2 u.r.pr.

Minister Sprawiedliwości wydał decyzję (sprzeciw) [...] styczna 2008 r. Decyzja ta została nadana w placówce pocztowej [...] stycznia 2008 r. i doręczona M. K. i Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...][...] stycznia 2008 r. a więc oba doręczenia zostały dokonane już po terminie określonym w art. 311 ust. 2 u.r.pr.

Jak wskazano powyżej decyzja o wyrażeniu sprzeciwu aby wywołać skutek prawny musi zostać doręczona stronie. Brak doręczenia decyzji w ustawowym terminie wywołuje taki skutek prawny, że wpis uważa się za dokonany. Z tych względów należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, skoro wpis M. K. na listę radców prawnych OIRP w [...] został skutecznie dokonany. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.