Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 925/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2948/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek H. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 września 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 2948/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), uwzględnił wniosek H. Spółki z o.o. z siedzibą w [...], wstrzymując wykonanie zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Spółka wskazała, że na dzień 13 kwietnia 2015 r. zapłaciła kary pieniężne w wysokości 5 079 683,76 zł, a ponadto wobec niej toczy się obecnie szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. Podniosła, że grozi jej utrata płynności finansowej, a w konsekwencji upadłość, której nie da się już odwrócić nawet w przypadku wygrania sporu i zwrotu wyegzekwowanych uprzednio środków. Stwierdziła również, że ponosi duże straty finansowe, nie osiągając planowanych zysków wskutek zatrzymania urządzeń do gier przez urzędy celne.

Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie, bowiem spółka uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, czyli przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, skutków zapłaty należności pieniężnej (które co do zasady są odwracalne) nie można rozpatrywać w oderwaniu od wysokości tej należności, która w okolicznościach konkretnego przypadku - w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi - może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej skarżącej spółki i nawet ogłoszenia jej upadłości. Mając na uwadze wysokość kary pieniężnej wymierzonej spółce w niniejszej sprawie (12 000 zł) oraz oświadczenie prezesa zarządu spółki o łącznej wysokości kar pieniężnych uiszczonych już przez spółkę, Sąd podzielił stanowisko strony co do groźby utraty płynności finansowej w razie wykonania decyzji, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. Zaznaczył przy tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrażające zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia oraz zwrot wpisu w wysokości 100 zł.

Autor uzasadnienia stwierdził w szczególności, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. We wniosku skarżącej spółki brak jest bowiem szerszego uzasadnienia wskazującego na istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest m.in. ocena bieżącej sytuacji finansowej spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym spółki. Tymczasem strona nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu. Do skargi załączono jedynie kopię rachunku zysków i strat spółki za 2013 r., co nie obrazuje aktualnej sytuacji finansowej strony w dacie złożenia wniosku. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może również przemawiać treść oświadczenia prezesa zarządu spółki, gdyż informacja o wysokości zapłaconych przez spółkę kar pieniężnych nie oznacza, że zapłata kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: 1) okoliczność, że spółka zapłaciła już kary pieniężne w wysokości 5 079 683,76 zł oraz 2) wysokość wymierzonej spółce w niniejszej sprawie kary pieniężnej (12 000 zł). Mając na uwadze obie te okoliczności, Sąd pierwszej instancji uwzględnił argumentację skarżącej spółki, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą płynności finansowej spółki, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa.

Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.

W aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. W tym zakresie wśród załączników do skargi znalazła się jedynie kopia rachunku zysków i strat skarżącej spółki za 2013 r. (k. 211 akt sądowych), jednak dane te nie mogą być uznane za miarodajne dla oceny kondycji finansowej spółki w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (połowa kwietnia 2015 r.). Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła także przemawiać treść oświadczenia prezesa zarządu spółki [...] z dnia 19 czerwca 2015 r. (k. 30 akt sądowych), bowiem wskazana tam informacja, że spółka zapłaciła w latach 2012-2015 kary pieniężne w łącznej wysokości 5 079 683,76 zł, sama w sobie nie oznacza, iż zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary pieniężnej nałożonej w niniejszej sprawie (12 000 zł) może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Potencjalnie istotna z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mogłaby być natomiast wskazana w oświadczeniu prezesa zarządu okoliczność, że wobec spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, co może skutkować nałożeniem kolejnych kar na spółkę. Jednakże oświadczenie to nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, chociażby poprzez przedstawienie zestawienia tychże prowadzonych postępowań i łącznej wysokości potencjalnych kar, które mogłyby zostać nałożone na spółkę. Spółka - co już zostało zaznaczone - nie zobrazowała również swojej kondycji finansowej, przez co i tak nie byłaby możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych - może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z tych względów za trafne należało uznać wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej stanowisko, iż "do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest ocena bieżącej sytuacji finansowej Spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym Spółki" (...) "tymczasem Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu". Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny - ze względów ekonomiki procesowej - rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając - z powodów wyżej wskazanych - że jest on niezasadny.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

PG