Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2049/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 14a ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 21 poz 86
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA del. Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "D." S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 2430/15 w sprawie ze skargi "D." S.A. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 23 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 23 września 2015 r. nr [...], 3) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz "D." S.A. z siedzibą w K. kwotę 1 017 (słownie: tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II FSK 2049/16

UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania administracyjnego.

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016r., sygn. akt I SA/Po 2430/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 23 września 2015r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

1.2. W interpretacji indywidualnej z dnia 23 września 2015r. Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.

1.3. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że z dniem 01 stycznia 2015r. został dodany art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p., w myśl którego: w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zasadą wynikającą z przytoczonego przepisu jest to, że w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub części dług, u tego podatnika powstaje przychód w wysokości zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Odnosząc powyższy przepis do zdarzenia przyszłego przedstawionego przez skarżącą stwierdzono, że w sytuacji, w której spółka zagraniczna przekaże w związku z jej likwidacją majątek na rzecz spółki kapitałowej dojdzie do powstania na mocy art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. przychodu podatkowego generującego podlegający opodatkowaniu dochód. Po stronie spółki zagranicznej powstanie bowiem w związku z jej likwidacją zobowiązanie względem spółki kapitałowej, a jego uregulowanie następuje przez wykonanie świadczenia niepieniężnego, tj. wydanie majątku spółki zagranicznej w postaci certyfikatów na rzecz spółki kapitałowej. Uznanie, że przeniesienie w wyniku likwidacji spółki kapitałowej prawa własności do składników majątkowych należy traktować na równi z wypłatą środków pieniężnych spowodowałoby nierówne traktowanie podatników. Podatnik, który najpierw dokonuje sprzedaży składników majątkowych, a następnie reguluje swoje zobowiązania z tytułu likwidacji swojego przedsiębiorstwa byłby opodatkowany podatkiem dochodowym od osób prawnych, natomiast podatnik, który bezpośrednio przeniósł własność składników majątkowych, nie osiągnąłby żadnego przychodu. W ocenie organu podatkowego wydanie przez spółkę zagraniczną certyfikatów na rzecz spółki kapitałowej w związku z likwidacją spółki zagranicznej spowoduje powstanie po jej stronie przychodu.

Po przytoczeniu regulacji zawartych w art. 24a u.p.d.o.p. organ wyjaśnił, że z dniem 01 stycznia 2015r. weszły w życie przepisy przewidujące opodatkowanie przez polskich podatników dochodów uzyskiwanych przez zagraniczne spółki kontrolowane. Podsumowując swoje rozważania organ podatkowy stwierdził, że likwidacja spółki zagranicznej i wydanie na rzecz spółki kapitałowej certyfikatów spowoduje powstanie przychodu podatkowego na podstawie art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p., a co za tym idzie spółka kapitałowa uzyska dochód zagranicznej spółki kontrolowanej, o którym mowa w art. 24a powołanej ustawy.

2. Skarga do Sądu I instancji.

2.1. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej, zarzucając: 1) błędną wykładnię lub niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 14a u.p.d.o.p., polegającą na uznaniu, iż likwidacja spółki zagranicznej i wydanie na rzecz spółki kapitałowej certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym spowoduje powstanie przychodu podatkowego na podstawie art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p.; b) art. 24a u.p.d.o.p., polegającą na uznaniu, iż likwidacja spółki zagranicznej i wydanie na rzecz spółki kapitałowej certyfikatów spowoduje powstanie dochodu zagranicznej spółki kontrolowanej, o którym mowa w art. 24a ustawy o PDOP, dla spółki kapitałowej; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego podejścia zaprezentowanego przez organ; b) art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej, poprzez uzasadnienie przez organ zajętego stanowiska w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych oraz posługiwanie się w procesie wykładni prawa podatkowego regułą interpretacyjną "in dubio pro fisco"; c) art. 120 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej, poprzez zajęcie przez organ stanowiska nieznajdującego podstawy w przepisach prawa.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

3. Wyrok Sądu I instancji.

3.1. W wydanym wyroku z dnia 21 kwietnia 2016r., sygn. akt I SA/Po 2430/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną. Na wstępie Sąd przytoczył treść przepisów art. 14a, art. 24a ust. 1 i art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę nie budzi wątpliwości, że z dniem 1 stycznia 2015r. zdarzenia takie, jak opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, polegające na wydaniu majątku w postaci certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym, stanowią przychód na podstawie art. 14a u.p.d.o.p. Przyjęcie odmiennego stanowiska – zgodnego z poglądem przedstawionym we wniosku przez skarżącą spółkę – oznaczałoby nie tylko działanie wbrew wykładni dokonywanej w oparciu o dyrektywy wykładni językowej, ale także sprzeciwiało się ratio legis ustawodawcy. Intencją ustawodawcy było bowiem niewątpliwie doprecyzowanie zasad powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w sytuacji wykonania świadczenia niepieniężnego w celu uregulowania w całości lub w części ciążącego na podatniku zobowiązania. Sąd podkreślił przy tym, że tytuł, z jakiego zobowiązanie to powstało ma znaczenie wtórne, ponieważ ustawodawca posłużył się zwrotem "w tym z tytułu" co oznacza, że wskazane w ustawie przypadki mają charakter przykładowy.

W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko organu, że wydanie przez spółkę zagraniczną certyfikatów na rzecz spółki kapitałowej w związku z likwidacją spółki zagranicznej spowoduje powstanie po jej stronie przychodu na podstawie art. 14a u.p.d.o.p.

Odnosząc się w kontekście przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego do interpretacji art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. Sąd przytoczył treść tego przepisu i zgodził się ze stanowiskiem skarżącej wyrażonym w skardze, że certyfikaty inwestycyjne oraz udziały (akcje) w spółce z o.o. stanowią całkowicie odmienne instrumenty. Jednakże w ocenie Sądu twierdzenie to nie odnosi się do obowiązującego stanu prawnego, ponieważ ustawodawca w treści przepisu art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. nie posłużył się zwrotem udziały (akcje) w spółce z o.o., lecz użył sformułowania "przychody ze zbycia udziałów (akcji)". W związku z tym nie należy – jak czyni to skarżąca w skardze – użytego przez ustawodawcę zwrotu "udział" utożsamiać wyłącznie z udziałem w spółce z o.o. w znaczeniu nadanym temu terminowi w ustawie z dnia 15 września 2000 r. kodeks spółek handlowych (t.j. – Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.; dalej: k.s.h.). W ocenie Sądu pojęcie "udział" należy rozumieć szerzej niż wynika to z kontekstu, w jakim zwrot ten jest wykorzystywany w k.s.h. W tym kontekście zdaniem Sądu organ słusznie odwołał się do przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych i uznał, że certyfikat inwestycyjny stanowi udział w funduszu inwestycyjnym zamkniętym, Jest więc "udziałem", o którym mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. W rezultacie przychody uzyskane ze zbycia udziału, w postaci certyfikatu w funduszu inwestycyjnym zamkniętym, stanowią przychód pasywny, o którym mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: przepisów prawa materialnego, tj.: art. 14a u.p.d.o.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż likwidacja spółki (będącej odpowiednikiem polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) z siedzibą na terytorium Cypru i wydanie na rzecz spółki kapitałowej certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym spowoduje powstanie przychodu podatkowego na podstawie art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p.; art. 24a u.p.d.o.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż likwidacja spółki (będącej odpowiednikiem polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) z siedzibą na terytorium Cypru i wydanie na rzecz spółki kapitałowej certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym spowoduje powstanie dochodu zagranicznej spółki kontrolowanej, o którym mowa w art. 24a u.p.d.o.p., przepisów postępowania, tj.: art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 14c § 2 ustawy Ordynacja Podatkowa, poprzez brak zastosowania tj. brak uchylenia Interpretacji ze względu na fakt, że Sąd nie dostrzegł, iż zaskarżona indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego nie zawierała należytego uzasadnienia prawnego podejścia zaprezentowanego przez organ; art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 121 § 1 oraz z art. 14h Ordynacji podatkowej, poprzez brak zastosowania tj. brak uchylenia Interpretacji ze względu na fakt, że Sąd nie dostrzegł, iż zaskarżona indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego zawierała uzasadnienie sformułowane w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych oraz posługiwanie się w procesie wykładni prawa podatkowego regułą interpretacyjną "in dubio pro fisco"; art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 120 oraz z art. 14h Ordynacji podatkowej, poprzez brak zastosowania tj. brak uchylenia Interpretacji ze względu na fakt, że Sąd nie dostrzegł, iż zaskarżona indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego zawierała stanowisko organu nieznajdujące podstawy w przepisach prawa; art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niekompletne wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygania przez Sąd oraz brak odniesienia się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organ interpretacyjny zasad postępowania w przedmiotowej sprawie; art. 151 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej w okolicznościach, w których uzasadnionym było uwzględnienie skargi.

4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1.Skarga ma usprawiedliwione podstawy. Wszystkie zarzuty wymienione w skardze kasacyjnej, w swej istocie, zmierzają do wykazania i jednocześnie opierają się na tym, że wydawszy majątek likwidacyjny spółki zagranicznej w postaci certyfikatów inwestycyjnych, nie osiągnęła ona przychodu, o jakim mowa w art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851, z późn. zm., dalej jako: "u.p.d.o.p."), zgodnie z którym w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.

Nieprawidłowym jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji, w której spółka zagraniczna przekaże w związku z jej likwidacją certyfikaty inwestycyjne na rzecz spółki kapitałowej dojdzie do powstania na mocy art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. przychodu podatkowego generującego podlegający opodatkowaniu dochód.

Wprawdzie również skarżąca nie ma racji twierdząc, że przepis ten ma zastosowanie jedynie w sytuacji datio in solutum, gdyż przepis art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. znajduje zastosowanie nie tylko w przypadku zobowiązania pieniężnego, które zostaje zaspokojone w formie niepieniężnej, przy zastosowaniu tej instytucji prawnej. Ze sformułowania art. 14a ust. 1 wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadku świadczeń niepieniężnych, wykonywanych w celu uregulowania w całości lub w części zobowiązań o określonej wysokości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2017r., II FSK 658/17); niemniej inne elementy (lub ich brak) pozwoliły na uznanie, że przepis ten nie obejmuje sytuacji opisanej we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i zarzut naruszenia art. 14a u.p.d.o.p. należało uznać za zasadny.

5.2. Przepis art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., którego zapis jest przykładowym wyliczeniem rodzaju przychodów, wskazuje to, co tym przychodem nie jest. Jednocześnie ustawa nie zawiera definicji przychodu jako takiej. Zawarty w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. katalog przysporzeń stanowiących przychód w rozumieniu u.p.d.o.p. ma charakter otwarty. Jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, sama w sobie okoliczność ta nie jest wystarczająca, żeby każde przysporzenie otrzymane przez podatnika było kwalifikowane jako przychód. Przy takim rozumieniu tego przepisu katalog przykładowy przysporzeń byłby całkowicie zbędny. Z kolei zapis art. 14a u.p.d.o.p. oznacza, że w przypadku świadczeń niepieniężnych, wykonywanych w celu uregulowania w całości lub w części zobowiązań, przychód wystąpi jedynie przy spełnieniu pozostałych wymogów, jakie ustawodawca zwarł w tym przepisie.

Analiza jego tekstu nasuwa wnioski, iż, aby móc przyjąć, że przychodem objęto sytuację opisaną w sprawie, wydanie certyfikatów inwestycyjnych powinno być uznane za wykonanie świadczenia niepieniężnego, natomiast wydanie majątku w ramach likwidacji spółki, regulowaniem zobowiązania, i to zobowiązania o określonej wysokości. Jednocześnie wymieniając wyraźnie takie tytuły zobowiązań jak, z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), ustawodawca daje do zrozumienia, że elementy te mogłyby budzić wątpliwości w ramach ogólnego opisu. Jednocześnie należałoby wziąć pod uwagę możliwość ustalenia wartości rynkowej wydanych certyfikatów (art. 14 ust. 1 -3 u.p.d.o.p.).

5.3. Zasadniczej regulacji prawnej dla sprawy dotyczącej certyfikatów inwestycyjnych, należy szukać w ustawie z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2014., poz. 157 j.t. ze zm. – dalej "u.f.i."). Zgodnie z art. 3 u.f.i., fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Stosownie do art. 6 ust. 2 u.f.i., jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne reprezentują prawa majątkowe uczestników funduszu, określone ustawą i statutem funduszu inwestycyjnego. Certyfikaty inwestycyjne funduszu inwestycyjnego zamkniętego mogą być papierami wartościowymi imiennymi lub na okaziciela, z tym że certyfikaty inwestycyjne publicznego funduszu inwestycyjnego zamkniętego mogą być wyłącznie papierami wartościowymi na okaziciela. Certyfikat inwestycyjny jest niepodzielny. Certyfikaty inwestycyjne na okaziciela danego funduszu reprezentują jednakowe prawa majątkowe, z zastrzeżeniem art. 163 pkt 2, art. 189 oraz art. 190. Statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przyznać certyfikatom imiennym różnych serii różne uprawnienia, w szczególności certyfikaty inwestycyjne poszczególnych serii mogą różnić się od siebie związanym z nimi sposobem lub wysokością pobieranych opłat obciążających aktywa funduszu, wysokością udziału w dochodach funduszu, wysokością udziału w aktywach netto funduszu w przypadku jego likwidacji. Certyfikaty inwestycyjne umarza się wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie (art. 121 ust. 1 – 5 u.f.i.).

Pewien obraz certyfikatów został przybliżony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2018r., II FSK 551/16, gdzie wyjaśniono, że certyfikaty inwestycyjne są tytułami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych. Certyfikaty są papierami wartościowymi, jednakże zarówno ich cechy, jak i zakres związanych z nimi uprawnień może być różny w zależności od postanowień statutu danego funduszu, który je wyemitował. Certyfikaty inwestycyjne są niepodzielne. Wyklucza to możliwość kreowania i obracania ułamkowymi częściami certyfikatu, co prowadzi to do nierozdrabniania praw wyrażonych w certyfikacie inwestycyjnym. Prawa związane z certyfikatami inwestycyjnymi to: prawo do udziału w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu, prawo do części dochodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłatę tych dochodów, prawo do przychodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje ich wypłacanie, prawo do udziału i głosowania na radzie inwestorów lub zgromadzeniu inwestorów, prawo pierwszeństwa do objęcia nowych certyfikatów inwestycyjnych kolejnej emisji.

Statut może także przyznawać uczestnikom dodatkowe możliwości i uprawnienia, jak choćby związane z umową gwarancji odkupienia certyfikatów od uczestników przez podmiot wskazany przez fundusz w czasie i po cenie określonej w statucie. Po zakończeniu okresu rozliczeniowego, którego dotyczą wydane certyfikaty, nabywca certyfikatów jest uprawniony do zwrócenia się do funduszu o realizację wynikających z nich praw. Warunkiem powstania roszczeń o realizację praw wynikających z certyfikatów jest osiągnięcie przez fundusz w danym okresie rozliczeniowym określonego liczbowo poziomu przychodów, dochodów.

Zatem, podstawowym uprawnieniem związanym z posiadaniem certyfikatów inwestycyjnych jest prawo do udziału w aktywach netto lub dochodzie funduszu proporcjonalnie do wartości wkładów poszczególnych uczestników.

Na niejednolitość natury prawnej certyfikatów inwestycyjnych zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 14 października 2015r., I SA/Bd 622/15. Uznał, że certyfikat może ucieleśniać różnorodne uprawnienia: 1) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do likwidatora funduszu, 2) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do funduszu – w przypadku wykupywania certyfikatów inwestycyjnych, 3) prawo do środków pieniężnych, w przypadku wypłacania dochodów funduszu, bez wykupywania certyfikatów, 4) prawo pierwszeństwa kolejnej emisji certyfikatów, 5) prawo głosu na zgromadzeniu inwestorów czy w radzie inwestorów. Wskazał, że te różnorodne uprawnienia wpływają na charakter tego papieru wartościowego. Może to być: a) papier o charakterze dłużnym z praktycznie wyłączoną możliwością zaspokojenia się z wierzytelności (poza likwidacją funduszu), b) papier dłużny z ograniczonymi do periodycznych okresów możliwościami realizacji zawartej w niej wierzytelności, 3) papier dłużny z zawartymi uprawnieniami o charakterze korporacyjnym, dopuszczającym możliwość uznania go za papier wartościowy o charakterze hybrydalnym (por. M. Dyl, {w:} A. Chłopecki, M. Dyl, Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2015, s. 239-240). – wyrok prawomocny dostępny w CBOSA.

Certyfikat inwestycyjny uważany jest za hybrydalny papier wartościowy, obok kwitu depozytowego. Certyfikat ucieleśnia prawa związane z uczestnictwem w funduszu, przyznając prawo do udziału i wykonywania prawa głosu w organach osób prawnych (K. Zaradkiewicz, {w:} Prawo rynku kapitałowego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i innych, C.H.Beck, W-wa 2012, s. 656).

5.4. Z kolei likwidacja majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uregulowana została w ustawie z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych; Dz.U. z 2013r., poz. 1030, z późn. zm. – dalej jako: "k.s.h."). Podział składników majątku likwidowanej spółki pomiędzy jej wspólników (art. 286 k.s.h.) jest ostatnim etapem likwidowania spółki (art. 282 § 1 k.s.h.), tak jak likwidacja jest ostatnim etapem istnienia podatnika (art. 272 k.s.h.), której sposób jest specjalnie uregulowany po to, by zapewnić wykonanie ciążących na spółce zobowiązań. W razie, gdy po zaspokojeniu wierzycieli spółki, pozostają jeszcze określone środki w jej majątku, następuje rozdysponowanie ich w sposób wskazany w k.s.h. pomiędzy wspólników. Ostatnim aktem jest wykreślenie spółki z rejestru, niemniej nie oznacza to braku jej bytu tak ostatecznego, by nie było po tym możliwym bądź wykonanie na jej rzecz uprawnienia, np. zasądzenia odszkodowania z urzędu (postanowienie SN 5 XII 2005r., IV KK 313/05 - Z. Jara, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, C.H. Beck, W-wa 2014, s. 1071), bądź dokończenia likwidacji (uchwała SN z 24 I 2007r., II CZP 143/06 – op. cit. s. 1072), w tym podziału majątku ujawnionego po wykreśleniu z rejestru (op. cit. s. 1025). Prawo w podziale masy likwidacyjnej jest uprawnieniem wspólnika, który powinien zgłosić odpowiednio roszczenie, jakie mu przysługuje z tego powodu (op. cit. s. 1071). Upłynnianie przez likwidatorów spółki jej majątku polega na spieniężeniu jego składników. Rozdysponowanie in natura nie jest uważane za zasadę. Jako sporne postrzegane jest to, czy dopuszczalnym jest rozliczanie z wierzycielami przez przyznanie im składników majątku spółki, z kolei część komentatorów uważa, że tego rodzaju podział majątku pomiędzy wspólników powinien być poprzedzony ich zgodą (op. cit. s. 1107). Art. 286 k.s.h. jest normą kogentną. Sam podział, co do zasady, następuje w proporcji wyznaczonej udziałami objętymi przez poszczególnych wspólników (op. cit. s. 1123). Charakter tego podziału powinien być również postrzegany poprzez zapis art. 275 § 2 k.s.h., zgodnie z którym w okresie likwidacji nie można, nawet częściowo, wypłacać wspólnikom zysków ani dokonywać podziału majątku spółki przed spłaceniem wszystkich zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2017r., II FSK 1641/15 uznał, że skoro z przepisów prawa nie wynika wprost, aby przekazanie majątku spółki na rzecz wspólnika w związku z jej likwidacją, o którym mowa w art. 286 § 1 k.s.h., powodowało powstanie po stronie spółki obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych, brak jest podstaw do rozszerzenia katalogu przychodów zamieszczonego w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. o przychód z tego tytułu z powołaniem się na art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Możliwość taką wyklucza również okoliczność, że do zapłaty podatku w związku z tą czynnością zobowiązany jest wspólnik, na rzecz którego majątek został przekazany. Przekazanie wspólnikowi majątku likwidowanej spółki nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p., ponieważ jest to czynność prawna jednostronna, a przy tym nieodpłatna, gdyż dokonując jej spółka nie otrzymuje niczego w zamian.

5.5.Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2017r., II FSK 658/17, postawił tezę, że przepis art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. ma zastosowanie także do sytuacji, w której spółka z o.o. - po zakończeniu postępowania likwidacyjnego - przekaże udziałowcom składniki majątku mające charakter świadczeń niepieniężnych. Jednocześnie wyraźnie odniósł się w uzasadnieniu do tego, że będąca przedmiotem świadczenia dywidenda, pociągała za sobą uznanie, że zysk przeznaczony do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników określany jest kwotowo, a kwota ta ustalana jest w sposób wskazany w przepisach k.s.h. NSA przyjął, iż w konsekwencji także dywidenda należna danemu wspólnikowi jest ustalana jako określona kwota pieniężna. Wytłumaczył, że wysokość dywidendy odpowiada części zysku przeznaczonego do podziału i ustalana jest stosownie do wielkości udziałów wspólników. Po podjęciu uchwały przez zgromadzenie wspólników znana jest wysokość dywidendy należnej każdemu ze wspólników. Dywidenda, co do zasady, powinna być wypłacana w gotówce. Jednakże dywidenda może być wypłacona nie tylko w formie pieniężnej, ale też za zgodą wspólników spółka może zwolnić się z zobowiązania do wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej. NSA podkreślił, że zarówno przy wypłacie dywidendy w formie pieniężnej, jak i realizacji dywidendy w formie niepieniężnej znana jest kwota dywidendy należnej danemu wspólnikowi. Bez określenia wysokości dywidendy należnej każdemu wspólnikowi nie byłoby możliwe przekazanie ekwiwalentnego świadczenia rzeczowego.

5.6. Przekładając powyższe rozważania na okoliczności sprawy, należy wskazać, że istotną cechą certyfikatów inwestycyjnych, która wyłącza ich wydanie w ramach rozdysponowania pozostałego majątku likwidowanej spółki spod działania art. 14a u.p.d.o.p. jest to, że trudno znaleźć realną kwotę certyfikatu inwestycyjnego, należną wspólnikowi czy faktycznie otrzymaną przez niego. Jakkolwiek, stosownie do art. 131 u.f.i., fundusz inwestycyjny zamknięty dokonuje wyceny aktywów funduszu i ustala wartość aktywów netto oraz wartość aktywów netto przypadającą na certyfikat inwestycyjny, to jednak wartość ta jest na tyle płynna, że nie można określić "wysokości zobowiązania" jakie spółka byłaby zobowiązana w ramach rozdysponowania majątku w związku z jej likwidacją. Wartość wyceny może ulegać zmianie w poszczególnych jej dniach. W przypadku funduszy inwestycyjnych zamkniętych kurs giełdowy certyfikatów inwestycyjnych odbiega w mniejszym lub większym stopniu od wartości aktywów netto. Walory te notowane są z pewnym dyskontem, czyli poniżej wyceny wartości aktywów netto (często kilkanaście procent wartości), lub - rzadziej - z premią (P. Zawadzka, Komentarz do art.131 ustawy o funduszach inwestycyjnych, komentarz LEX 2014).

5.7. Przyjmując powyższe, NSA uznał, iż w konsekwencji wydanie certyfikatu inwestycyjnego w ramach likwidacji majątku, nie może być uznane za przekazanie określonej wartości, jaka jest wymagana przez zapis art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. Przynajmniej sytuacja ta budzi poważne wątpliwości. W takim wypadku, brak wyraźnego wyszczególnienia wydania certyfikatów inwestycyjnych w ramach likwidacji majątku spółki w art. 14 a u.p.d.o.p. oznacza, że nie podpada ona pod jego hipotezę.

5.8. Dodatkowym argumentem jest fakt, że ustawodawca uznał np. umorzenie udziałów, za budzące wątpliwości co do zastosowania art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. i wyraźnie je wymienił w tym przepisie. Zatem nie wymieniając wydania certyfikatu inwestycyjnego w ramach likwidacji majątku, ratio legis ustawodawcy, czyli chęć doprecyzowania zasad powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w sytuacji wykonania świadczenia niepieniężnego w celu uregulowania w całości lub w części ciążącego na podatniku zobowiązania, nie dotyczyła wydania certyfikatu inwestycyjnego w ramach likwidacji majątku spółki.

5.9. W konsekwencji w powyższym uzasadnieniu mieści się uznanie zarzutów skargi kasacyjnej, tj. art. 14a, art. 24a u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię oraz art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i art. 151 p.p.s.a., poprzez brak zastosowania, za zasadne.

5.10. Za niezasadny natomiast uznano zarzut naruszenia art. 141 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przyjąwszy zakres zaskarżenia, stwierdza, że uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 p.p.s.a. i w pełni umożliwia jego kontrolę instancyjną. Podkreślić trzeba, że Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje stanowisko co do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nawet jeśli zostało przyznane przez tut. Sąd, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

5.11. Mając na względzie wyżej zaprezentowaną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi do WSA w Poznaniu - uchylił w całości zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a.