Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 595/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1552/12 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1552/12 oddalił skargę Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] przyznającą Z. G. zasiłek celowy od 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. w wysokości 100 zł na dofinansowanie czynszu. Organ podał, że wnioskiem z dnia 27 grudnia 2011 r. Z. G. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej nie precyzując celu, na jaki pomoc ta ma być przyznana. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawca wskazał, że prosi o pomoc finansową na komorne.

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. przyznał Z. G. zasiłek celowy od 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie czynszu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. G. wskazując, że od 1 października 2011 r. komorne wzrosło do 1.041,94 zł. Skarżący zaznaczył, że dofinansowanie w kwocie 100 zł powiększa zadłużenie. Istnieje możliwość jego umorzenia w części lub całości, o co bezskutecznie zabiega od czerwca 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2012 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). SKO wskazało, że z materiału dowodowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada rodziny. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim (orzeczenie wydane do dnia 19 sierpnia 2012 r.). Z orzeczenia wynika, że jest zdolny do wykonywania pracy z wyłączeniem ciężkich prac fizycznych. Nie osiąga dochodu z pracy zarobkowej. Utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej. Jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w 2 – pokojowym mieszkaniu kwaterunkowym bez tytułu prawnego. Z powodu zaległości czynszowych najem został wypowiedziany ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 2011 r. Aktualnie skarżący zobowiązany jest do wnoszenia odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego w kwocie 691,24 zł. Należności wraz ze świadczeniami wynoszą 918,39 zł. Zaległość w opłatach na dzień 30 listopada 2011 r. wynosiła 9826,72 zł. Wniosek skarżącego nie został uwzględniony ze względu na zaległości i brak tytułu prawnego do lokalu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, co warunkuje możliwość przyznania zasiłku celowego. Nawet gdyby skarżący wskazał w jakiej wysokości pomocy oczekuje, to organ nie byłby związany wskazaniem skarżącego. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być dostosowane nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Zadaniem pomocy społecznej jest udział w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżący korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego i zasiłków celowych, które otrzymuje co miesiąc. Skarżący objęty jest też pomocą w formie dożywiania w barze "[...]". Łączna kwota pomocy, jaką skarżący otrzymał w 2011 r. wyniosła 14196.59 zł, co daje średnio 1183,104 zł miesięcznie, gdy średnia pomoc, jakiej Ośrodek udzielił w 2011 r. 1884 osobom wynosi 128,69 zł miesięcznie na osobę.

Podkreślając, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest decyzją uznaniową stwierdzono, że organ nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. O wysokości przyznanego zasiłku decydują każdorazowo możliwości organu i potrzeby osób znajdujących się w zasięgu jego działania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie dodało, że skarżący posiada uprawnienia instruktora prawa jazdy, a zatem własne możliwości zmiany obecnej sytuacji. Pomoc społeczna jedynie wspiera osoby znajdujące się w trudnej sytuacji, ma charakter przejściowy, zabezpiecza wyłącznie pilne i konieczne potrzeby, w tym również potrzeby skarżącego. Organ odwoławczy wyraził wątpliwość, czy zapłata odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego stanowi niezbędną potrzebę bytową, a tym samym czy może stanowić cel, na który przyznawanym jest zasiłek celowy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. G. zarzucając naruszenie art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 138 § 2 Kpa oraz błędne zastosowanie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: ".p.p.s.a.".

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zwrócił uwagę że w niniejszej sprawie Z. G. ubiega się o pomoc finansową na opłacenie "komornego" (strona 2 pkt II Aktualizacji Wywiadu Środowiskowego). Z załączonych do akt sprawy uwierzytelnionych urzędowo pisma Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy B. m. st. Warszawy z dnia [...] maja 2011 r. i pisma Urzędu m. st. Warszawy Dzielnicy B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. wynika, że skarżący przed dniem 30 kwietnia 2011 r. był najemcą komunalnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, a po tej dacie jest osobą zajmującą ten lokal bez tytułu prawnego. Na koniec lipca 2011 r. jego zaległości czynszowe wynosiły 6.037,45 zł. Ze znajdującego się w aktach zawiadomienia Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy B. wynika, że zaległość na dzień 30 listopada 2011 r. wynosi 9.826,72 zł. Dane odnośnie zadłużenia nie były i nie są kwestionowane przez skarżącego.

Zdaniem Sądu I instancji, cel na jaki skarżący domaga się przyznania zasiłku celowego nie mieścił się celach jakie realizuje pomoc społeczna. Z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasiłek celowy przyznaje się zaś w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy). Celem przeznaczenia w konkretnym przypadku środków pieniężnych na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawcy jest jego doraźne wsparcie, aby adresat świadczenia przy pomocy podmiotu publicznego i przy wykorzystaniu własnych możliwości mógł egzystować.

W ocenie Sądu I instancji spłata zadłużenia mieszkaniowego nie wiąże się z podstawowymi potrzebami egzystencjalnymi. Takie stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wielu sprawach (np. wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 1451/07, I OSK 1513/07, I OSK 164/11, I OSK 863/11) skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił. Nie można traktować pomocy społecznej jako instytucji, która ze środków ogółu społeczeństwa spłaca długi za osoby fizyczne. Pomoc społeczna nie może funkcjonować w ten sposób, że środki gminne, z których finansowane są zasiłki celowe nie są kierowane dla wnioskodawcy, lecz w istocie są przekazywane samemu sobie, ponieważ wierzycielem skarżącego jest właściciel zasobu mieszkaniowego – ta sama gmina. Nie jest też tak, że celem pomocy społecznej jest utrzymywanie stanu zamieszkiwania wnioskodawcy w komunalnym lokalu mieszkalnym poprzez likwidację zadłużenia mieszkaniowego. Z punktu widzenia realizacji zadań związanych z przyznawaniem zasiłków celowych dla pomocy społecznej nie tyle istotne są potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy, ile to, czy należy wesprzeć skarżącego w zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych dotyczących np. wyżywienia, ubrania, leczenia. Zdaniem Sądu, pomoc społeczna nie działa w sytuacji, gdy lokator lub osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego nie spłacają ciążących na nich zobowiązań finansowych z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji władze publiczne działają w ramach innego systemu wsparcia, tj. poprzez prowadzenie polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności poprzez przeciwdziałanie bezdomności, wspieranie i rozwój budownictwa socjalnego oraz popieranie działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP). W ramach tych zadań wnioskodawca może ubiegać się o dodatek mieszkaniowy (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Jeżeli zaś tego rodzaju pomoc nie daje rezultatu, a osoba korzystająca z lokalu nie wypełnia swych obowiązków finansowych względem właściciela lokalu, wówczas działają instrumenty prawne, przewidziane przez ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.).

Sąd uznał zarzuty dotyczące nienależytego wyjaśnienia sprawy za nieuzasadnione. Aktualizacja wywiadu, pismo Urzędu m.st. Warszawy Dzielnicy B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. i zawiadomienie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy B. wskazują tytuł i wysokość długu skarżącego. Sąd stwierdził też, że w niniejszej sprawie skarżącemu nie należał się zasiłek celowy na sfinansowanie zadłużenia mieszkaniowego i w związku z tym kwestia precyzyjnego ustalenia wysokości tego zadłużenia nie miała istotnego znaczenia dla sprawy. Ponadto podniesiono, że skoro jednak Prezydent. m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. przyznał skarżącemu zasiłek na ten cel w wysokości 100 zł, a organ odwoławczy zaakceptował to stanowisko, to Sąd zobowiązany był skargę oddalić. Zgodnie bowiem z przepisem art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie może orzekać na niekorzyść skarżącego. W niniejszej sprawie nie było bowiem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, ponieważ przyznanie zasiłku celowego na spłatę zadłużenia mieszkaniowego wiązało się z kwestią błędnej interpretacji przez organ pomocy społecznej użytego w przepisie art. 39 ust. 1 ustawy zwrotu "niezbędna potrzeba bytowa".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. G. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nie jest niezbędną potrzebą życiową skarżącego zapłata odszkodowania za zajmowanie przez niego lokalu bez tytułu prawnego oraz świadczeń związanych z korzystaniem z lokalu (koszt co, kanalizacji, zimnej wody, wywozu nieczystości), a w konsekwencji, iż nie jest niezbędną potrzebą życiową skarżącego potrzeba zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi w całości, podczas gdy organy, zarówno I jak i II instancji, nie wyjaśniły przedmiotu wniosku skarżącego co do zakresu pomocy, o którą występował;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi w całości, podczas gdy organ II instancji dostrzegł braki postępowania organu I instancji i pomimo tego organ II instancji nie uchylił decyzji organu I instancji i nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ze wskazaniem jakie okoliczności sprawy organ winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozstrzyganiu sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co uniemożliwiło wydanie trafnego rozstrzygnięcia przez Sąd. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ dostatecznie wyjaśnił zakres pomocy, o którą wystąpił skarżący, uznając za wystarczające w tym względzie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Rzecz w tym, że o zakresie pomocy finansowej dochodzonej od organu decydował skarżący, zaś jak wynika z decyzji SKO, organy nie ustaliły w jakiej wysokości skarżący pomocy tej oczekuje. Zatem sama znajomość wysokości zadłużenia skarżącego za okres sprzed dnia zwrócenia się przez skarżącego o pomoc społeczną, bez ustalenia przez organy w jakim zakresie skarżący oczekuje przyznania mu pomocy nie spełniała wymogu dokładnego zbadania okoliczności sprawy wynikającego z art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W ust. 2 ustawodawca uregulował, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów (...) niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu (...). Nie jest to katalog zamknięty kosztów, na pokrycie których może być przyznany zasiłek celowy, niemniej zawiera w sobie pewne wskazówki interpretacyjne. Jak wynika z powyższego celem ustawodawcy było umożliwienie przyznania zasiłku celowego m.in. na poprawienie komfortu mieszkania (niezbędne umeblowanie, drobne remonty i naprawy w mieszkaniu). Zatem, oczywistym jest, iż sama możliwość korzystania z lokalu w celach mieszkalnych jest w rozumieniu ustawy niezbędną potrzebą bytową, na którą może być przyznany zasiłek celowy, a tym bardziej zasiłek taki może być przyznany na pokrycie kosztów świadczeń związanych z korzystaniem z lokalu (co, kanalizacja, zimna woda, wywóz nieczystości). W konsekwencji, należy uznać, iż zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie kosztów czynszu. Skarżący wskutek wygaśnięcia tytułu najmu do lokalu zobowiązany jest uiszczać odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Owo odszkodowanie jest jednak niczym innym jak odpowiednikiem czynszu, a kwestia nazwy tej opłaty nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego z dnia 21 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) odszkodowanie odpowiada wysokości czynszu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Skoro w sprawie nie stwierdzono wystąpienia tego rodzaju okoliczności, w postępowaniu kasacyjnym mogły być rozważone wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Wniesiona przez Z. G. skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Żaden z zarzutów wniesionych w oparciu o podstawę zaskarżenia wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie mógł być oceniony jako usprawiedliwiony.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. stwierdzić należy, że wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi sytuacja niewyjaśnienia przez organy okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że Sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz przeprowadza kontrolę legalności zaskarżonego aktu z perspektywy uwzględniającej faktyczne podstawy jego wydania, to jest ustaleń faktycznych, które przyjęte zostały przez organ administracji publicznej, jako podstawa wydawanego w sprawie rozstrzygnięcia. Proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu uwzględnia więc kontrolę realizacji i przestrzegania przez organ orzekający w sprawie wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy, przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, reguł proceduralnych. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ocenił przeprowadzone przez organy postępowanie i prawidłowo uznał, że nie wystąpiły w nim uchybienia, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zatem zarzut zaakceptowania rozstrzygnięcia organu administracji ocenić należy jako niezasadny.

Skarżący wystąpił o udzielenie pomocy finansowej m.in. na "komorne", co zostało odnotowane w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego. Fakt, że nie wskazał w jakiej wysokości oczekuje pomocy na ten cel nie daje podstaw do skutecznego wywiedzenia zarzutu niewyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy okoliczności sprawy. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów wynika bowiem, że organom znana była wysokość zadłużenia skarżącego i wysokość bieżących opłat za zajmowany lokal od 1 stycznia 2012 r. Skarżący nie określił wysokości wnioskowanej pomocy, oczekiwał jej więc w maksymalnej wysokości. Pomoc na dofinansowanie czynszu w miesiącu styczniu 2012 r. w kwocie 100 zł nie była wynikiem uznania, że o taką kwotę wnioskował skarżący, lecz wynikała z możliwości Ośrodka. Artykuł 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na posiłkowy charakter świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to udział pomocy społecznej w przezwyciężaniu trudności materialnych i życiowych, co jednak nie może być utożsamiane z obowiązkiem zaspokajania wszystkich potrzeb. Ponadto, ubiegający się o pomoc z pomocy społecznej musza liczyć się z ograniczeniami w rozdziale świadczeń wynikającymi chociażby z ilości środków jakimi dysponują organy pomocy społecznej i potrzeb innych mieszkańców Gminy.

Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. wskazać należy, że orzeczenie kasacyjne dopuszczalne jest w sytuacji kumulatywnego zaistnienia przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a., to jest stwierdzenia przez organ odwoławczy, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania oraz, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r. organ ten miał wątpliwości, czy zapłata odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego stanowi niezbędną potrzebę bytową, a tym samym czy może stanowić cel, na który przyznawany jest zasiłek celowy. Pomimo tych wątpliwości w pełni podzielił jednak stanowisko organu I instancji w zakresie sytuacji materialnej skarżącego, celu na który zasiłek został przyznany i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Organ odwoławczy wbrew podniesionemu w skardze kasacyjnej zarzutowi nie stwierdził braków postępowania przed organem I instancji. Stwierdził natomiast, że brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji bądź też rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny niż to uczynił organ I instancji.

Nie można zatem czynić Sądowi I instancji w sposób skuteczny zarzutu, że mimo niedostatecznego wyjaśnienia sprawy nie uchylił zaskarżonych w sprawie decyzji, bowiem Sąd ten prawidłowo ocenił zgromadzony w aktach administracyjnych materiał, uznając, że jest on wystarczający do wydania orzeczenia w sprawie. Poza tym, stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednak, że w sprawie nie wystąpiła konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, zwłaszcza, że Sąd ten – odwołując się do utrwalonego w judykaturze stanowiska - uznał, że spłata zadłużenia mieszkaniowego nie wiąże się z podstawowymi potrzebami egzystencjalnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu I instancji w powyższym zakresie, co powoduje, że podniesione zarzuty naruszenia prawa procesowego (których wystąpienia nie stwierdzono) nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy punktem wyjścia jest ustalenie, że pomoc o która ubiega się skarżący nie może zostać przyznana na uiszczenie zaległości czynszowych.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przykładowe wyliczenie tych potrzeb zawiera przepis art. 39 ust. 2 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę zaskarżonych decyzji. Sąd I instancji oceniając legalność stosowania prawa materialnego przez organy wydające decyzję zasadnie zwrócił uwagę, że przyznanie zasiłku celowego na spłatę zadłużenia powstałego wskutek nieuregulowania należności mieszkaniowych nie mieści się w kategorii celów, na jakie przyznawane jest to świadczenie.

Wprawdzie, jak słusznie wskazuje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, katalog zawarty w art. 39 ust. 2 ustawy ma charakter otwarty, jednakże to przykładowe wyliczenie wskazuje, iż chodzi tu o zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych.

Dokonując językowej wykładni użytych przez ustawodawcę pojęć stwierdzić należy, że niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Do takich potrzeb nie można zaliczyć konieczności spłaty zadłużenia powstałego wskutek nieregulowania bieżących rachunków z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego. Dodatkowo, podkreślenia wymaga, że zadłużenie w opłatach za lokal dotyczy w sprawie sytuacji, gdy lokal jest zajmowany bez tytułu prawnego, bowiem orzeczona została eksmisja skarżącego. Spłata zadłużenia nie będzie miała wpływu na prawa do tego lokalu. Jak słusznie zauważono w zaskarżonym wyroku w takich przypadkach władze publiczne działają w ramach innych systemów wsparcia obywateli w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.

Dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej jest prawidłowa.

W tym stanie rzeczy i w świetle powyższej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.