Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 494/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej k.p.a., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...]. o odmowie umorzenia A. P. należności z tytułu składek w łącznej kwocie 31 364,73 zł, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01.2002r.-11.2004r. w kwocie 15 396,73 zł, odsetek za zwłokę od ww. składek naliczonych na dzień 14 września 2011 r. w kwocie 15 968,00 zł.

Organ przyjął następujący stan faktyczny sprawy:

Pismem z dnia [...] r. A. P. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe za okres od 01.11.2000r. do 11.2004r. W uzasadnieniu wniosku A.P. wskazała, że jest osobą niepracującą, pozostaje na utrzymaniu męża. Nadto wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą chorą i wymaga ciągłego leczenia, cierpi na zaburzenia równowagi, zawroty głowy, przy prostych czynnościach życia codziennego wymaga pomocy osób trzecich.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w zakresie należności z tytułu składek na FUS za okres 11 2000r.-12.2001 r. w łącznej kwocie 14317,42 zł (w tym należność główna w kwocie 5723,42 zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień przedawnienia w kwocie 8594 zł). Natomiast decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01.2002r.-11.2004r. w kwocie 15 396,73 zł, odsetek za zwłokę od ww. składek naliczonych na dzień 14 września 2011 r. w kwocie 15 968,00 zł.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia [...] zawierającym sprostowanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podała, że działalność gospodarcza została wyrejestrowana dnia 10 listopada 2004r. Ponadto pismem z dnia 24 lutego 2012r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament EPiT poinformował, że wnioskodawczyni figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako współwłaściciel samochodu osobowego [...]. Pismem z dnia 6 marca 2012 r. Sąd Rejonowy w R. poinformował, że prowadzi następujące księgi wieczyste: nr [...] w których jako współwłaściciele figurują W.P.,A.P. oraz w księdze wieczystej nr [...], w której jako właściciel figuruje W. P.

Organ wyjaśnił, iż okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności, ponieważ zapis art. 28 ust. 3 ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek upoważniających Zakład do umorzenia należności, wśród których okoliczność, że powstała zaległość nie była wynikiem złej woli nie została ujęta. Wskazane okoliczności nie mogą również stanowić podstawy do umorzenia składek w świetle art. 28 ust. 3a ustawy w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawczyni prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...]. Natomiast nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, tj. przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. W związku z tym nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, określona w powołanym przepisie.

Organ wskazał także, że z księgi wieczystej nr [...] wynika, że wnioskodawczyni jest wraz z mężem w ramach wspólności ustawowej właścicielką nieruchomości o powierzchni 4900,00 m2 położonej w K., zgodnie zaś z treścią księgi wieczystej nr [...] wnioskodawczyni jest wraz z mężem – w ramach wspólności ustawowej - właścicielką nieruchomości o powierzchni 5300,00 m2 położonej w J. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 O.p. (tj. odpowiedzialność podatnika całym majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki), obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Art. 26 oraz art. 29 § 1 i § 2 O.p. stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek na podstawie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uwzględniając powyższe okoliczności ZUS uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy. Brak także podstaw do uznania za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę wysokość objętych wnioskiem nieopłaconych składek oraz zakres przedmiotowy wniosku (nieopłacone składki wraz z odsetkami) nie jest spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 4a ustawy. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem przesłanek umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ stwierdził brak podstaw do stwierdzenia stanu nieściągalności, którego granice wyznacza ten przepis.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej i materialnej przedstawionej przez A. P. we wniosku, tj. problemów zdrowotnych i wymogu ciągłego leczenia, braku możliwości podjęcia zatrudnienia, braku możliwości pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na stan zdrowia, konieczność ponoszenia kosztów leczenia, które w ocenie strony nie pozwalają jej na spłatę zadłużenia, brakiem możliwości podjęcia przez męża dodatkowego zatrudnienia w związku ze sprawowaniem nad wnioskodawczynią opieki i pracą w gospodarstwie rolnym organ wskazał, iż § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. dotyczy m. in. sytuacji, gdy konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, a nie przypadku, w którym sprawowanie opieki nad chorym zobowiązanym przez członka jego rodziny uniemożliwia temu ostatniemu uzyskiwanie dodatkowego dochodu, choćby miałby być on przeznaczony na spłatę należności z tytułu składek. W toku postępowania administracyjnego strona przedstawiła dokumenty dotyczące stanu zdrowia i przebiegu leczenia, m.in. zaświadczenia lekarskie ZUS ZLA, z których wynika, że w okresie od 22.08.2011 r. do 02.09.2011 r., od 04.09.2011 r. do 30.09.2011 r. oraz od 31.10.2011 r. do 29.12.2011 r. była niezdolna do pracy. Wobec nieprzedłożenia aktualnego dokumentu dotyczącego ewentualnej niezdolności do pracy w związku ze stanem zdrowia oraz z uwagi na fakt, iż zaświadczenie lekarskie jest dowodem stwierdzającym czasową (a nie trwałą) niezdolność do pracy organ stwierdził, że problemy zdrowotne mogą mieć przemijający charakter. W toku postępowania w niniejszej sprawie strona nie przedstawiła orzeczenia właściwego organu, z którego wynikałoby, że jest trwale niezdolna do pracy. W związku z powyższymi ustaleniami brak podstaw do uznania, że w przedmiotowej sprawie zostało przez zobowiązaną udowodnione zaistnienie okoliczności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem spełnienia przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZUS wskazał, że w uzasadnieniu wniosku zobowiązana podała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, na którego utrzymaniu pozostaje, nie osiąga dochodów, nie jest zatrudniona, mąż prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około 6 ha; przy czym z uwagi na brak środków wystarczających na zakup maszyn i wykonanie wszystkich koniecznych prac znaczna część gruntów nie jest uprawiana. Z prowadzonego gospodarstwa rolnego jest osiągany dochód w wysokości około 10 000 zł rocznie, tj. około 800 zł miesięcznie, które to środki nie wystarczają na prowadzenie dalszej działalności rolniczej, ani na bieżące utrzymanie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wynika, że zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej (działalność została wykreślona z ewidencji), nie pracuje zarobkowo, nie pobiera emerytury ani renty, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku lub innego świadczenia z urzędu pracy, ani zasiłku z pomocy społecznej. Mąż jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2 położonego Z.; jako majątek nieruchomy wymieniła strona także gospodarstwo rolne o powierzchni 7 ha, obejmujące budynki gospodarcze o łącznej powierzchni 100 m2 . Wnioskodawczyni podała, że nie ma środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym, papierów wartościowych, ruchomości, wierzytelności. Strona ma zobowiązania pieniężne z tytułu podatków (tj. podatek rolny w wysokości 680 zł rocznie) oraz z tytułu pożyczek udzielonych przez rodzinę. Podatki są opłacane na bieżąco, natomiast pożyczki nie są spłacane lub są spłacane z bardzo dużym opóźnieniem. Powyższe zobowiązania nie są dochodzone w trybie egzekucyjnym. Jako wspólnie zamieszkującego i gospodarującego członka rodziny wnioskodawczyni wymieniła męża; średni dochód przypadający na członka wynosi 500 zł miesięcznie. Wydatki obejmują utrzymanie domu w wysokości około 1200 zł miesięcznie (w tym m.in. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów, telefon oraz około 500 zł za ciepłą wodę i ogrzewanie). W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podała, że nie zaciąga kredytów z uwagi na brak środków finansowych (brak zdolności kredytowej), w związku z leczeniem strona ponosi koszty w wysokości około 300 zł miesięcznie (w tym koszty dojazdów i odpłatnych badań). Zdaniem wnioskodawczyni sytuacja materialna, zły stan zdrowia i konieczność ponoszenia kosztów leczenia nie pozwalają na spłatę zadłużenia. Należności z tytułu stałych wydatków związanych z utrzymaniem opłaca z opóźnieniem i dzięki zaciąganym u rodziny pożyczkom.

Organ wskazał, że przepisy nie wyjaśniają, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad .umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jednakże dokonując wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie. Wskaźnikiem służącym do oceny tego kryterium może być kwota określająca minimum socjalne. Zgodnie z treścią informacji Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 29 lutego 2012r. o wysokości minimum socjalnego w grudniu 2011r. dla gospodarstwa 2-osobowego wartość ta wyniosła razem 1639,34 zł, tj. 819,67 zł na osobę. Wnioskodawczyni prowadzi wraz z mężem dwuosobowe gospodarstwo domowe, w którym jest osiągany dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,94 ha, którego wysokość w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej została określona na kwotę około 10 000 zł rocznie.

Organ stwierdził, iż mimo że w sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia należności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia 12 stycznia 2012r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, bowiem ustawodawca stanowiąc o możliwości umorzenia należności z tytułu składek posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"), wskazującym na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nawet zatem w sytuacji przyznania przez organ, iż przesłanki określone w przepisach art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne istnieją, to w ramach uznania administracyjnego do organu należy sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W postępowaniu dowodowym ustalono istnienie majątku, z którego można egzekwować należności. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ zobowiązany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Organ uznał, że dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, zatem podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Zakład wskazał, że istnieje możliwość spłacania przez dłużnika zaległości z tytułu składek w ramach dobrowolnych wpłat w wysokościach, na które pozwala jego sytuacja majątkowa, tj. bez rozłożenia należności z tytułu składek na raty w ramach umowy. Istnieje również możliwość wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego, co z kolei może prowadzić prawnego ustanowienia wysokości rat spłacanego zadłużenia oraz wpływać na wysokość rat spłacanego zadłużenia oraz wpływać na wysokość odsetek.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła naruszenie: art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego błędną wykładnię, niewłaściwe przeprowadzenie oceny stanu faktycznego i nie przeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy majątek skarżącej jest majątkiem, z którego można egzekwować należności, co jest naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz skutkuje naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uchybień w uzasadnieniu decyzji, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego i dokonanie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące uznaniem, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy oraz przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, art. 28 ust. 3a ustawy poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz związane z tym naruszenie przepisów regulujących postępowanie administracyjne, a mianowicie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej trudna sytuacja finansowa i życiowa nie powstała w wyniku lekceważącego stosunku, tylko z powodu chorób, które ujawniły się u niej w ostatnim czasie. Nie zgadza się z twierdzeniami ZUS, że w aktualnym stanie zdrowia jest zdolna do podjęcia zatrudnienia.

Skarżąca podniosła nadto, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia zasady praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a., a organ rozpoznający sprawę nie uwzględnił interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). W sprawie doszło także do naruszenia art. 8 k.p.a. formułującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznej decyzji, mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Podkreśla się zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. r 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał dogłębnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego. Organ, wbrew zarzutom skargi, z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zbadał sytuację materialną wnioskodawczyni i poddał ocenie okoliczności, na które powoływała się strona.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do spostrzeżenia, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący. Organ nie przeczy, że sprostanie obciążeniu wymaga znacznego wysiłku, jednakże na obecnym etapie postępowania ocenił, że skarżąca jest w stanie spłacić zadłużenie. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, że skarżąca mieszka z mężem. Mąż posiadają dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,0395 ha przeliczeniowych, co potwierdza zaświadczenie Wójta Gminy S. z dnia [...] r. Zgodnie zaś z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2010 r. (M.P. z 2010 r. nr 68, poz. 858) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009 r. wynosił 1908 zł, natomiast w roku 2010 wynosił 2278 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 23 września 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 87, poz. 917).

W ocenie Sądu, wobec powyższych ustaleń, organ prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności składek. Spłata zaległej należności pogorsza wprawdzie sytuację skarżącej i jej męża, nie daje to jednak wystarczającej podstawy, aby dług umorzyć. Sytuacja skarżącej nie wypełnia więc dyspozycję art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprawdzie skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności, ale pozostając z mężem we wspólnym gospodarstwie domowym, a mąż posiada stały dochód.

Uzyskiwanie w gospodarstwie domowym skarżącej comiesięcznego dochodu, posiadanie majątku przemawia za odmową wydania na jej rzecz, niewątpliwie uznaniowej w swym charakterze, decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umorzenia, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne).

Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącej, szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie organu daje podstawy do przyjęcia, że miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej i jej męża, po odliczeniu wydatków, powoduje, że sytuacja materialna rodziny jest trudna. Jednakże sytuacja ta nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w ratach o dowolnej wysokości lub poprzez zawarcie układu ratalnego.

Zdaniem Sądu, ww. stanowisko organu jest prawidłowe. Za powyższym przemawia również to, że skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, nie pobiera zasiłku lub innego świadczenia z urzędu pracy. Skarżąca jest właścicielem dwóch nieruchomości, dwóch samochodów osobowych. Wobec powyższego opłacenie należności z tytułu składek w ratach nie pozbawiłoby zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Argumentem przemawiającym za odmową umorzenia należności na podstawie § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia jest zaś to, że skarżąca wprawdzie przedstawiła historię swojej choroby i udokumentowała zaświadczeniami lekarskimi ZLA, że w okresie od 22 sierpnia 2011 r. do 29 grudnia 2011 r. była niezdolna do pracy, jednakże - jak prawidłowo stwierdził organ, nie jest to trwała niezdolność do pracy stwierdzona stosownym orzeczeniem właściwego organu. Skoro podnoszona przez skarżącą okoliczność choroby nie stanowi przeszkody w uzyskiwaniu dochodu w jej gospodarstwie domowym, to nie może stanowić przesłanki umorzenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia).

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organ interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wskazać należy, że za ustaleniem czy w danym przypadku występuje ważny interes zobowiązanego przemawiający za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, czy nierozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie, za słuszny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadany majątek.

Z akt administracyjnych wynika, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącą na okoliczność jej sytuacji finansowej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Brak zatem uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnej oceny dowodów. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek - wbrew twierdzeniom skargi - nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym.

W sytuacji więc, gdy organ wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej niezgodności z prawem. Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku, gdy sytuacja rodzinna, materialna skarżącej ulegnie zmianie w stosunku do tej, która została ustalona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, będzie mogła wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie zadłużenia.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

t.p.