Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 68/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 22 ust. 1, 2, art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2, ust. 2a pkt 1, ust. 2c, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 36, par. 37, par. 38, par. 39, par. 44 pkt 2, par. 45 ust. 3, par. 46 ust. 1, ust. 2 pkt 2, par. 47 ust. 3, par. 49 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi Ł.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] ; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. na rzecz Ł. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013, poz. 267), art. 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r., Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027), [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o odmowie wprowadzenia na wniosek Ł. K. zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla działki 67/2 położonej w obrębie S., gmina B., polegającej na ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków linii granicznych według stanu sprzed dnia 22 sierpnia 2013 roku - daty przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pracy geodezyjnej określonej numerem [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. Ł. K. zwrócił się o przywrócenie kształtu działki nr 67/2 od strony wschodniej w kształcie z dnia jej zakupu - akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia 24 kwietnia 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Starosta [...] zobowiązał stronę do dostarczenia wymaganych prawem dokumentów mogących stanowić podstawę zmiany położenia punktów granicznych wspólnych dla działek nr 67/2 i nr 222 obrębu S. Takie dokumenty nie wpłynęły.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 7d pkt 1, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2b i 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, Starosta [...] odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr 67/2 położonej w obrębie S., gminy B., polegającej na ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków linii granicznych według stanu sprzed dnia 22 sierpnia 2013 roku - daty przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pracy geodezyjnej określonej numerem [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że postulowane przez stronę "przywrócenie kształtu linii granicznej" jest niemożliwe w dwójnasób, ponieważ pozostałe zainteresowane strony wyraziły już swoje stanowisko w sprawie przebiegu granic w dniu 4 czerwca 2013 roku. Nie jest ono tożsame z stanowiskiem zajmowanym przez właściciela działki nr 67/2, dlatego spór graniczny realnie istnieje.

Organ wskazał też, że art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne jasno określa sposób postępowania - jeżeli wyniknie spór co do położenia punktów lub znaków granicznych, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Jak również na drodze postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, strona może wystąpić z wnioskiem do właściwego wójta o przeprowadzenie rozgraniczenia.

Od powyższej decyzji Ł. K. złożył odwołanie. Wniósł o uchylenie decyzji Starosty [...] i przywrócenie linii granicznej działki nr 67/2 położonej w miejscowości S., zgodnie z jej przebiegiem z dnia zakupu. Linia ta składa się z trzech współrzędnych: pierwszy punkt od strony południowej ma numer 186, drugi po odmierzeniu 330,67 m ma numer 187, trzeci po odmierzeniu w kierunku północnym od załamania 79,08 m ma numer 409. Linia graniczna ww. działki w punkcie 187 stanowi wypukłość w kierunku wschodnim 2,45 m od umownej linii prostej między pierwszym punktem 186 a trzecim punktem 409. Strona podała, że działkę nr 67/2 kupił w 2008r. o powierzchni 3,36 ha, z liniami granicznymi takimi jakie widnieją na dostarczonych mapach opatrzonych pieczęcią z Godłem Polski. Zdaniem odwołującego pracownicy Wydziału Budownictwa Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami przy Starostwie w B. bezprawnie zmienili kształt posługując się bublem prawnym, tj. protokołem z czynności przyjęcia przebiegu granic sporządzonym w dniu 4 czerwca 2013r., który podpisała M. K. właścicielka działki nr 258 oraz małżonkowie W. i J. P. współwłaściciele ½ części działki nr 271. Ponadto protokół podpisali M. i T. K. osoby nie mające tytułu prawnego do działki nr 68. Nie byli obecni i nie podpisali protokołu współwłaściciele po ¼ A. i A. Z. Zdaniem strony właścicielka działki nr 258 M. K. oraz małżonkowie P. właściciele działki nr 271 chętnie podpisali protokół, ponieważ na długości 409,75 m przybył im średnio pas szerokości 4 m nieruchomości kosztem działki nr 67/2.

Ponadto strona wyjaśniła, że działka nr 258 i nr 271 - położone na terenie Gminy D., graniczą z działką nr 222, która jest własnością Gminy B. W protokole natomiast brak jest podpisów współwłaścicieli działki nr 68, tj. S. K. 23/32 działki, Z. K. 3/32, Z. S. 3/32 oraz H. W. 3/32. Protokół podpisali zaś chętnie pracownicy Urzędu Gminy w B., ponieważ dla gminy pomiar był bardzo korzystny kosztem działki nr 67/2, na której położono bezprawnie asfalt. Strona podniosła, że przedstawiciele Gminy B. bardzo natarczywie domagali się od jej pełnomocnika, którym był ojciec podpisania listy obecności, który to dokument tak naprawdę był protokołem granicznym. W protokole geodeta kłamie pisząc, że ojciec nie dostarczył pełnomocnictwa, a w dniu 4 czerwca 2013r. przed okazaniem nowej linii granicznej geodeta K. poprosił ojca o okazanie pełnomocnictwa i wszyscy obecni widzieli, że ojciec pełnomocnictwo pokazał.

Strona podała także, że linia rozgraniczająca działkę nr 222 własność Gminy B. z działką nr 271 teren Gminy D. biegnie po pniach drzew po wschodniej ich stronie. Współwłaściciele działki nr 271 od kilkudziesięcioleci uprawiają do tej linii swoją działkę rolną. Gmina B. budując drogę na tych terenach, oszczędzając na kosztach karczowania drzew i krzewów i usuwaniu kamieni oraz opłat za usługi geodety, utwardziła pod drogę i ułożyła dywan asfaltowy zajmując część działki nr 67/2. Tak było łatwiej, szybciej i wygodniej. Wykonano inwentaryzację którą pracownicy Starostwa Powiatowego w B. próbują przepchnąć "tylnymi drzwiami" jako prawne linie graniczne działki nr 222. Strona wniosła o przywrócenie wschodniej linii granicznej działki nr 67/2, tak jak przebiegała ona w dniu zakupu i jest zaznaczona we wszystkich załączonych mapach oraz powierzchni ww. działki, tj. 3,36 ha. Na potwierdzenie powyższego strona załączyła mapy do pisma z dnia 16 czerwca 2014r.

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że działka nr 67/2 w obrębie S., gmina B. powstała z podziału działki nr 67, zgodnie z operatem [...] wykonanym w 2007 r. W ramach tego opracowania, pomiarowi i ustaleniu podlegały tylko granice wydzielanej działki 67/1, natomiast granice nowopowstałej działki 67/2 nie były mierzone, również granica z działką 222 stanowiącą drogę.

Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 24 kwietnia 2008 r. Ł. K. zakupił działkę 67/2. W ewidencji gruntów i budynków granica wschodnia działki 67/2, a wcześniej działki 67 ujawniona była na podstawie digitalizacji mapy ewidencyjnej w skali 1:5000, która powstała w 1965 r. poprzez przetwarzanie fotomechaniczne zdjęć lotniczych w tej samej skali (operat [...] z dnia 7 listopada 1966 roku). Błąd położenia punktów tak pozyskanych może przekraczać 3 m. Zgodnie z rejestrem zgłoszonych prac geodezyjnych, prowadzonym przez Starostę [...], jedyną zarejestrowaną pracą geodezyjną zawierającą wznowienie znaków granicznych, wyznaczenie punktów granicznych lub ustalenie przebiegu linii granicznych (art. 12 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) jest operat [...] - jedyna praca dotycząca granicy pomiędzy działkami 67/2 i 222. Został on skontrolowany przez starostę i przyjęty do zasobu, a na jego podstawie zaktualizowano operat ewidencji gruntów i budynków w dniu 22 sierpnia 2012 r., przyjmując granice tam wyznaczone.

Na skutek skargi Ł. K. na czynności geodezyjne dokonane przez geodetę uprawnionego P. K., na podstawie art. 7b w związku z art 46 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, WINGiK wszczął postępowanie wyjaśniające (odrębne od niniejszego) poprzez wykonanie kontroli doraźnej sporządzonego przez geodetę operatu technicznego, przyjętego w dniu 22 sierpnia 2013 r. za nr ew. [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w B.

Stwierdzone w wyniku kontroli naruszenia przepisów prawa były podstawą wystąpienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z wnioskiem, o którym mowa w art. 46 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne do Głównego Geodety Kraju (wniosek z dnia 02 czerwca 2014 r. [...]). Postępowanie przed Głównym Geodetą Kraju jest w toku. Jednocześnie poinformowano Ł. K., że prowadzone przez WINGiK działania kontrolne, polegające na sprawdzeniu zgodności wykonanych prac geodezyjnych i kartograficznych ze standardami technicznymi obowiązującymi w zakresie geodezji i kartografii dotyczą odpowiedzialności zawodowej. Natomiast naprawienia szkody powstałej w wyniku wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych należy dochodzić w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.

Organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ obecnie wschodnia granica działki nr 67/2 jest uwidoczniona w ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu [...] i jest to operat najbardziej aktualny, zaś wnioskodawca nie przedstawił innej dokumentacji mogącej stanowić podstawę zmiany położenia punktów granicznych wspólnych dla działek nr 67/2 i nr 222 obrębu S., gmina B., żądanie nie może być spełnione.

Ponadto organ wyjaśnił, że powierzchnia nieruchomości jest rzeczą wtórną do ustalonego przebiegu granic. W pierwszej kolejności ustala się położenie punktów załamania linii granicznych, następnie oblicza się współrzędne tych punktów, a dopiero wtedy na podstawie tych danych oblicza się powierzchnie. O tym natomiast - skąd należy pozyskiwać dane o przebiegu granic mówi §36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a mianowicie, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym, w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie wszystkich decyzji i postanowień oraz wycofanie wprowadzonych niezgodnie z prawem zmian przebiegu wschodniej linii granicznej działki nr 67/2 w obrębie S. w państwowych zasobach geodezyjno kartograficznych w Starostwie Powiatowym w B. Wniósł również o zobowiązanie Urzędu Gminy w B. do wszczęcia procedury rozgraniczeniowej między działką nr 67/2 a drogą działką nr 222.

Zdaniem skarżącego, Starostwo Powiatowe w B. posługuje się bezprawnym operatem, bez wymaganych wszystkich podpisów właścicieli działek przyległych do drogi działki nr 222 w obrębie S., wprowadza zmiany przebiegu wschodniej linii granicznej działka nr 67/2, a wyliczone zmniejszenie powierzchni o 1600 m2 tylko czeka na odpowiedni moment. Nie domagałby się przywrócenia wschodniej linii granicznej tak jak wyglądała w dniu zakupu, gdybym nie znał prawdy, mechanizmu i różnych sztuczek stosowanych przez geodetę i Starostwo Powiatowe w B. Do "trudnych" prac geodezyjnych na terenie Gminy B. przetarg wygrywa przeważnie geodeta P. K. Jak właściciel gruntu ograbianego z jego części nie chce podpisać protokołu namawia się właściciela do podpisania niby listy obecności, co jest równoznaczne z podpisaniem na siebie wyroku. Podał, że zna skrzętnie skrywane przez Starostwo Powiatowe w B. numery punktów i odległości między nimi wschodniej linii granicznej jego działki nr 67/2, które to dane były dostępne jeszcze w 2012 roku.

Skarżący twierdzi, że na podstawie archiwalnej mapy ewidencyjnej kupił działkę 67/2, otrzymał kopię mapy zasadniczej z godłem Polski, otrzymał wypis z rejestru gruntów. Ojciec pytał geodetę, dlaczego nie wznowił linii granicznej działki nr 67/2 zgodnie z zawiadomieniem, na to geodeta odpowiedział, że "trzeba by wszystkie linie graniczne przesuwać" i że "to jest tajemnica państwowa". Przy właściwej, niewznowionej przez geodetę wschodniej linii granicznej drogi dz. nr 222 posadzono około 40 lat temu drzewa, geodeta wytyczył nową wschodnią linię graniczną drogi działki nr 222, tam gdzie przebiega obecnie wschodni brzeg asfaltu, przekazując w prezencie pas szerokości około 4m wraz z drzewami i krzewami właścicielowi działki nr 271, a to wszystko kosztem jego działki nr 67/2.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o odmowie wprowadzenia na wniosek Ł. K. zmiany w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr 67/2 położonej w obrębie S., gmina B., polegającej na ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków linii granicznych według stanu sprzed dnia 22 sierpnia 2013 r. - daty przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pracy geodezyjnej określonej numerem [...].

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 8 powołanej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) - rozumie się przez to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.

W świetle art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.

Zgodnie z ust. 2 art. 20 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do treści art. 22 ust. 1 powołanej ustawy ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie.

W myśl ust. 2 art. 22 ustawy podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej.

§ 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zm.) stanowi, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11. Z kolei w myśl § 47 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy.

W wyrokach z dnia 20 lipca 2004 r. o sygn. akt OSK 630/04 oraz z dnia 9 września 2010 r. o sygn. akt I OSK 1439/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia może nastąpić w dwojakim trybie. Po pierwsze w trybie czynności materialno-technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o Prawo geodezyjne i kartograficzne, o czym organ zawiadamia zgodnie z § 49 ust. 1 i 2 rozporządzenia; po drugie w formie decyzji administracyjnej, gdy aktualizacja operatu wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego lub uzyskania dodatkowych dowodów (§ 47 ust. 3).

Według art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 tej ustawy informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1, zawiera operat ewidencyjny, który składa się m.in. z bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności, wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.

Istotne znacznie ma także to, że stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Natomiast w myśl art. 24 ust. 2b aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c ustawy).

Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, LEX nr 505313).

Podkreślić także należy, że art. 24 ust. 2a dodany przez art. 1 pkt 20 lit. b ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. (Dz.U.2014.897) zmieniającej ustawę Prawo geodezyjne i kartograficzne z dniem 12 lipca 2014 r. wprowadził jak wyżej wskazano działanie starosty z urzędu w ściśle określonych przypadkach

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika jednoznacznie, że postępowanie w sprawie zmian danych ewidencyjnych zostało wszczęte na wniosek skarżącego (załączony do akt sadowych k. 23-25), który nie zgadza się z wprowadzeniem zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków na podstawie protokołu z czynności przejęcia przebiegu granic z dnia 4 czerwca 2013 r., w tym działki nr 67/2, której jest właścicielem. W rezultacie tych czynności doszło do pomniejszenia działki skarżącego.

Jeszcze raz przypomnieć należy, że istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków, mieści się także, usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych.

Mając powyższe na uwadze oraz treści 24 ust. 2a pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie działając z urzędu wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczące przebiegu granic, w tym granic działki nr 67/2, mimo że powołał się na pracę geodezyjną nr [...]. Protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic (załączony do akt sądowych – k.30-32), w ocenie sądu, nie mógł stanowić podstawy wprowadzenia zmian, gdyż po pierwsze geodeta zmienił położenie punktów granicznych w stosunku do uprzedniego ustalenia, po drugie protokół z tych czynności nie został podpisany przez wszystkie strony, których ustalenie przebiegu granic dotyczyło. Podkreślić bowiem należy, że kwestia przebiegu granic ustalona w trakcie ww. czynność geodety jest sporna. Tymczasem zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy - przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że wznowienie granic nieruchomości polega na odnalezieniu, na podstawie dowodów w postaci znaków i śladów granicznych oraz miarodajnych dokumentów, istniejącej i obowiązującej linii granicznej oraz zaznaczenie jej na gruncie znakami granicznymi. Wznowienie granic jest zatem czynnością techniczną, a nie postępowaniem administracyjnym i w odróżnieniu od niego nie dokonuje go organ administracji, lecz geodeta działający na zlecenie właścicieli sąsiadujących gruntów. Ma ono miejsce wówczas, gdy granice między sąsiadującymi nieruchomościami zostały już wcześniej prawnie ustalone. W piśmiennictwie podkreśla się, że rozgraniczenie nieruchomości tworzy powstały w jego wyniku stan faktyczny i prawny, natomiast wznowienie znaków granicznych taki stan jedynie przywraca. Istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, a więc przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem. Tak pojmowanego przez ustawodawcę wznowienia znaków granicznych nie dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, lecz w wyniku czynności materialno-technicznej podmiotu uprawnionego do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych, na zlecenie i koszt zainteresowanych osób (zob. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., I OSK 1009/09, LEX nr 594827). Czynności podejmowane w ramach wznawiania granic nie stanowią postępowania administracyjnego ani sądowego. Wznowienie znaków granicznych w tym trybie stanowi jedynie techniczną procedurę geodezyjną, która nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej (zob. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r., I OSK 206/11, LEX nr 1082690). W piśmiennictwie wskazuje się, że przesłanką wznowienia znaków granicznych jest niesporny przebieg granicy i potrzeba zabezpieczenia ich przed zatarciem, aby zapobiec przyszłym wątpliwościom i sporom co do przebiegu granic (zob. R. Czarnecki, Rozgraniczenie nieruchomości, Warszawa 1962, s. 20). Także w orzecznictwie podkreślana jest okoliczność, że wznowienie (przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych) znaków granicznych w drodze postępowania przed uprawnionym geodetą oznacza brak sporu co do położenia tych znaków, a tym bardziej brak sporu co do położenia punktów granicznych, w których te znaki się znajdowały (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008 r., III SA/Kr 109/08, LEX nr 510287) – patrz: Ewa Stefańska, Komentarz do art. 39 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, LEX 2013.

Skoro istotą wznowienia znaków granicznych jest ich fizyczne odtworzenie, a więc przywrócenie stanu, jaki istniał przed ich przesunięciem, uszkodzeniem lub zniszczeniem, w sytuacji gdy niesporny jest przebieg granicy i potrzeba zabezpieczenia ich przed zatarciem, to w rozpoznawanej sprawie w trakcie czynności geodety przeprowadzanych w dniu 4 czerwca 2013 r., z uwagi na spór co do przebiegu granic, nie mogło nastąpić wznowienie punktów granicznych poprzez ustalenie nowej linii granicznej pomiędzy działkami nr 222 i nr 67/2.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tym przepisem przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,

2) w celu podziału nieruchomości,

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków,

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji,

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Powyższy przepis potwierdza, że wykazanie w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, przebiegu granic działek ewidencyjnych może nastąpić tylko w sytuacji braku sporu co do położenia znaków granicznych. Niedopuszczalne jest dokonywanie zmiany przebiegu granicy przy istniejącym sporze granicznym w ramach prowadzonego czy to na wniosek, czy też z urzędu postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów.

Przepisy rozporządzenia, tj. § 37 i 38 regulują podstawę i tryb wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych w razie braku dokumentacji, o której mowa w § 36, lub w przypadku, kiedy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają standardom technicznym. W takich przypadkach dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37), w trybie czynności, o których mowa w § 38 rozporządzenia.

Z przytoczonych przepisów wynika, że koniecznym warunkiem otwierającym możliwość pozyskania danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w drodze terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie, jest stwierdzenie braku dokumentacji wymienionej w § 36 rozporządzenia lub stwierdzenie, że zawarte w niej dane nie są wiarygodne, lub nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym.

W piśmie z dnia 16 maja 2014 r. Starosta [...] wskazał, że przebieg linii granicznej przyjęto według ostatniego spokojnego stanu posiadania, ponieważ brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających na wyznaczenie z wymaganą dokładnością innego przebiegu granicy w myśl § 39 rozporządzenia. Wobec powyższego w myśl § 45 ust. 3 oraz § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z urzędu zaktualizowano operat ewidencji gruntów w zakresie współrzędnych punktów granicznych przedmiotowych działek, tj. nr 222 i nr 67/2. W tym samym piśmie wskazano też, że linia graniczna pomiędzy działkami nr 67/2 i 222 obrębu S. do dnia 22 sierpnia 2013 r. ujawniona była na podstawie digitalizacji mapy ewidencyjnej w skali 1:5000.

Zauważyć jednak należy, że powyższe nie zostało powtórzone przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. Jednocześnie organ nie wyjaśnił, skoro dokonał aktualizacji, jaki był dotychczasowy przebieg granicy ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków, dlaczego nie wziął pod uwagę dokumentacji źródłowej załączonej przez skarżącego, tj. map według których zdaniem skarżącego wschodnia linia graniczna działki nr 67/2 przebiega tak jak z dnia jej zakupu, tj. z dnia 24 kwietnia 2008 r., a przedmiotowa działka zgodnie z aktem notarialnym ma powierzchnię 3,36 ha, oraz dlaczego geodeta przyjął, że brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających na wyznaczenie z wymaganą dokładnością innego przebiegu granicy, skoro skarżący twierdzi, że takie dokumenty są. Przypomnieć należy, że znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia (art. 39 ust. 1 powołanej ustawy).

Powyższe wskazuje na wadliwość sporządzonego operatu technicznego, stanowiącego podstawę orzekania przez organ pierwszej instancji. Co prawda przywołana dokumentacja geodezyjna została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...], jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podnoszono (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008r., sygn. IIISA/Kr 119/08 LEX nr 510289), że przyjęcie dokumentacji geodezyjno-kartograficznej do państwowego zasobu, nie zwalnia organów prowadzących ewidencję gruntów od oceny tej dokumentacji jako środka dowodowego – materiału źródłowego – mającego stanowić podstawy wprowadzenia zmiany. W szczególności organ prowadzący ewidencję obowiązany jest ocenić, czy przedłożony dokument geodezyjno-kartograficzny - przyjęty do zasobu - jest wystarczający jako podstawa do wprowadzenia zmian z uwagi na ich przedmiot.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie w przypadku ustalenia granicy pomiędzy działkami nr 222 i 67/2 wskazany przez geodetę przebieg nie został porównany z żadnym dokumentem, ponadto ma charakter sporny (właściciel działki nie zgadza się z zaproponowanym przebiegiem linii granicznej). Powyższe prowadzi do wniosku, że wprowadzając zmiany do operatu Starosta [...] ustalił nowy stan prawny nieruchomości, bowiem na nowo ustalił granice działki, co jest możliwe jedynie w toku postępowania o rozgraniczenie – gdy, tak jak w tym przypadku, granice są sporne.

W świetle powyższego zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77, 80 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prowadząc ponownie postępowanie organy winny mieć na uwadze konieczność procedowania zgodnie z regułami wynikającymi z powyższych przepisów, celem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto organy powinny uzasadnić rozstrzygnięcie stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje bowiem możliwość oceny, czy organ administracji dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a

m.m.