Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1022/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 15 par. 1, art. 18, art. 32, art. 64c par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 32, art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Jerzy Małecki Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Burmistrza na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...]r. nr [...]; II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Burmistrza kwotę [...]zł ([...]i złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. stwierdza, że postanowienia określone w pkt I nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/J. Małecki /-/M. Skwierzyńska /-/S. Zapalska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., w wyniku wniesienia przez wierzyciela - Burmistrza K. - wniosków, które wpłynęły do organu egzekucyjnego dnia (...) sierpnia 2006 r. wraz z dwoma tytułami wykonawczymi - wystawionymi w dniu (...) sierpnia 2006 r., wszczął postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia od zobowiązanego – T. B. zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2004 i 2005 r. w łącznej wysokości (...) zł. Wierzyciel załączył do wniosku dowody doręczenia w dniu (...) lutego 2006 r. upomnień bezpośrednio do zobowiązanego.

Organ egzekucyjny dokonał w dniu (...) września 2006 r. zajęć rachunków bankowych z jednoczesnym zawiadomieniem zobowiązanego o podjętych czynnościach. Banki zrealizowały całą dochodzoną należność, przekazując ją wierzycielowi.

W dniu (...) września 2006 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty zobowiązanego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których podniesiono zarzut niedoręczenia upomnienia ustanowionemu pełnomocnikowi. T. B. podniósł, iż w dniu (...) maja 2005 r. udzielił pełnomocnictwa J. K. do występowania w jego imieniu "(...) w sprawach związanych z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczących należności pieniężnych w podatku od nieruchomości". Skarżący wskazał, że owe pełnomocnictwo zostało złożone w Urzędzie Miejskim w K. Do pisma z zarzutami zobowiązany załączył m.in. odpis tego pełnomocnictwa z prezentatą Urzędu Miejskiego w K.

Burmistrz K. zajął w dniu (...) września 2006 r. w formie postanowienia swoje stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, uznając je za bezpodstawne. Wierzyciel wyjaśnił, iż doręczył dłużnikowi upomnienie przypominające o obowiązku uregulowania zaległego podatku od nieruchomości za lata 2004 i 2005, wynikającego z ostatecznych decyzji wymiarowych. Wierzyciel wyraził pogląd, że upomnienie poprzedza egzekucję, nie jest zatem czynnością w toku postępowania egzekucyjnego, a dopiero w tym postępowaniu strona może być zastąpiona przez pełnomocnika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia (...) grudnia 2006 r. uwzględniło zażalenie strony na postanowienie wierzyciela, w związku z czym uchyliło je, uznając zgłoszony zarzut niedoręczenia upomnienia ustanowionemu pełnomocnikowi za zasadny. Organ wskazał, że zakres umocowania pełnomocnika do działania wyznacza treść pełnomocnictwa, tak więc w oparciu o jego treść można ocenić, czy określona osoba działająca w charakterze pełnomocnika jest umocowana do dokonania określonej czynności ze skutkiem prawnym. W opinii organu nadzoru, jeśli pełnomocnictwo nie zawiera żadnych ograniczeń co do możliwości dokonania określonej czynności – tak jak w niniejszej sprawie - pełnomocnik może dokonać każdej czynności postępowania. Stąd od daty doręczenia pełnomocnictwa wierzyciel powinien powiadomić pełnomocnika o wszystkich podejmowanych przez siebie czynnościach i wzywać go do udziału w nich na równi ze stroną. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zważyło, że podstawą zarzutu w niniejszej sprawie może być - zgodnie z art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy.

W następstwie powyższego rozstrzygnięcia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r. uznał zgłoszony zarzut za uzasadniony. Organ zaznaczył przy tym, że nie orzekł na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na to, że należność została wyegzekwowana przed zgłoszeniem zarzutu.

W dniu 26 stycznia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., działając na podstawie art. 64c § 3 i 7 ustawy egzekucyjnej postanowił o obciążeniu Burmistrza Miasta K. kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko T. B. Organ egzekucyjny wyjaśnił, iż wobec uwzględnienia zarzutu nieprawidłowego doręczenia upomnienia wierzyciel ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowo wszczęte postępowanie egzekucyjne, w związku z tym powinien on pokryć koszty postępowania egzekucyjnego.

Wyniku zaskarżenia powyższego orzeczenia przez Burmistrza K., sprawę ponownie rozpoznał Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, który postanowieniem z dnia (...) marca 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 i art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy postanowienie obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanemu T. B. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel nie doręczył zobowiązanemu w sposób prawidłowy upomnienia, czym spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Działanie takie naruszało zasadę zagrożenia, która obliguje do uprzedniego wezwania zobowiązanego celem dobrowolnego wykonania obowiązku. Organ wskazał, że w fazie wstępnej postępowania - art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - organ egzekucyjny zobowiązany jest do weryfikacji przesłanych przez wierzyciela dokumentów. Analiza ta może odbywać się w oparciu o przedstawiony przez wierzyciela rzeczywisty stan faktyczny sprawy. W niniejszej sprawie wierzyciel składając wniosek egzekucyjny wraz z tytułami wykonawczymi, w ogóle nie poinformował organu egzekucyjnego o ustanowionym w sprawie pełnomocniku zobowiązanego. Dopiero w dniu (...) września 2006 r., a więc w toku prowadzonego już postępowania egzekucyjnego, zobowiązany załączył do akt dane o pełnomocnictwie. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, organ egzekucyjny nie może ponosić winy za powstałe zaniechania, jeżeli nie posiadał i co ważniejsze - nie mógł posiadać, nawet przy zachowaniu jak największej staranności, jakiejkolwiek wiedzy o okolicznościach powodujących niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem wówczas - stosownie do art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej - powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego koszty obciążają wierzyciela lub organ egzekucyjny w zależności od tego, kto spowodował takie niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Burmistrz K. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu oraz orzeczeniu organu pierwszej instancji, skarżący zarzucił naruszenie art. 15 § 1 i art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zawinione przez wierzyciela w sytuacji, gdy po stronie organu egzekucyjnego leżało dokonanie kontroli formalnych przesłanek do wszczęcia tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie bez wystarczającego sprawdzenia podstaw formalnych takiego postępowania i zamiast zwrócić tytuł egzekucyjny z poleceniem uzupełnienia go o doręczenie skutecznego upomnienia, doprowadził do całkowitej realizacji zajęcia rachunku bankowego dłużnika. Zdaniem skarżącego, stwierdzając brak wymaganych czynności przedegzekucyjnych po stronie organu podatkowego, organ egzekucyjny jest zobowiązany do zwrotu wniosku egzekucyjnego wierzycielowi. Ryzyko wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego skuteczne przeprowadzenie, z chwilą podjęcia decyzji o tym wszczęciu, przechodzi w całości na stronę organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie bez wystarczającego sprawdzenia podstaw formalnych takiego postępowania i zamiast zwrócić tytuł egzekucyjny z poleceniem uzupełnienia go o doręczenie skutecznego upomnienia, doprowadził do całkowitej realizacji zajęcia rachunku bankowego dłużnika. Trudno więc uznać, że to wierzyciel przeprowadził niezgodną z prawem egzekucję.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, wskazując na brak jakichkolwiek nowych argumentów, które mogłyby stanowić przesłankę do rozstrzygnięcia odmiennego niż wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznając skargę za zasadną zauważył, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy wierzyciel - Burmistrz K., był zobowiązany przesłać pisemne upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., w skrócie: u.p.e.a.) zobowiązanemu T. B., czy też jego pełnomocnikowi J. K., który został ustanowiony pełnomocnikiem "w sprawach związanych z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczących należności pieniężnych od podatku od nieruchomości". W opinii Sądu, rozstrzygnięcie tego sporu pozwoli stwierdzić, czy wierzyciel ponosi winę za wszczęcie postępowania egzekucyjnego i w rezultacie, czy organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Według stanowiska Sądu, wierzyciel zgodnie z prawem, a więc ze skutkiem prawnym, doręczył upomnienie zobowiązanemu T. B. W sprawie zaś jest bezsporne, że zobowiązany udzielił dwóch pełnomocnictw. Pierwsze z nich, tj. pełnomocnictwo z dnia 1 kwietnia 2005 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem dotyczyło postępowania wymiarowego w podatku od nieruchomości, a nie postępowania egzekucyjnego, które jest z natury rzeczy postępowanie odrębnym od postępowania wymiarowego. Natomiast drugie pełnomocnictwo z dnia (...) maja 2005 r., jak stwierdzono powyżej, rodziło uprawnienia do działania w zakresie adekwatnym do jego zakresu, dopiero od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i przeprowadzone zgodnie z prawem, organ egzekucyjny powinien odstąpić od obciążenia wierzyciela kosztami tego postępowania.

Sąd zważył, że w celu zapewnienia pewności obrotu prawnego należało w oparciu o art. 135 P.p.s.a. uchylić wymienione w punkcie drugim sentencji wyroku postanowienia wydane w przedmiocie zarzutów, bowiem zostało w nich zawarte stanowisko pozostające w opozycji do zajętego w niniejszej sprawie przez Sąd - stwierdzające nieprawidłowość doręczenia upomnienia zobowiązanemu zamiast jego pełnomocnikowi.

T. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy (podstawa kasacyjna przewidziana w dyspozycji przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj. naruszenie: po pierwsze - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a.; po drugie - art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz po trzecie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, a także art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), dalej p.u.s.a. Stawiając te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Organ ten stanął na stanowisku, iż spór w niniejszej sprawie istnieje między wierzycielem i zobowiązanym, a dla organu podatkowego ma charakter neutralny.

Natomiast Burmistrz K. wniósł w piśmie z dnia (...) października 2009 r. o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r. (sygn. akt: II FSK 946/08) uznał, iż skarga kasacyjna posiadała uzasadnione podstawy, stąd uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Sąd kasacyjny stwierdził, iż trafnie wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 141 § 4 P.p.s.a. wskutek niewyjaśnienia wskazanej w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej podjętego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Co prawda, od rozstrzygnięcia tej kwestii zależy końcowe załatwienie sprawy kosztów postępowania egzekucyjnego, jednak oznacza to, że Sąd pierwszej instancji poświęcił uzasadnienie wyroku tylko tej kwestii, uzasadniając tym samym uchylenie postanowień wymienionych w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 135 P.p.s.a., a nie uzasadnił podstawy prawnej uwzględnienia skargi. W związku z tym, już tylko z tego powodu należało uchylić zaskarżony wyrok, aby Sąd mógł ponownie ustosunkować się do przedmiotu zaskarżenia - wskazanego postanowienia organu nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił co do zasady stanowisko prawne wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednak uznał, iż nie jest ono do końca uzasadnione na tle niniejszej sprawy. Dlatego Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć treść konkretnego pełnomocnictwa udzielonego przez T. B. – J. K. w dniu (...) maja 2005 r., czyli przed wystosowaniem upomnienia, bowiem cytowany wyżej zakres upoważnienia zdaje się wykraczać poza samo postępowanie egzekucyjne, miało ono bowiem obejmować wszystkie sprawy związane z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczące należności pieniężnych w podatku od nieruchomości. Niewątpliwie przy tym kwestia doręczenia upomnienia jest uregulowana w powołanej ustawie.

Sąd odwoławczy wskazał, że w pismach wierzyciela składanych w toku postępowania egzekucyjnego i sądowoadministracyjnego nie wyjaśniono, w jaki sposób pełnomocnictwo to było interpretowane przez Burmistrza K., któremu zostało doręczone, dlaczego wierzyciel nie respektował treści tego upoważnienia. Dopiero w odpowiedzi na skargę kasacyjną wierzyciel wyraził pogląd, że pełnomocnik może być ustanowiony dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji, uznając za prawidłowe doręczenie upomnienia zobowiązanemu - nie wyjaśnił, czy uznał to pełnomocnictwo za "niebyłe", niedopuszczalne, czy też bez znaczenia dla obowiązku wierzyciela w przedmiocie doręczenia upomnienia.

Innymi słowy, choć uzasadnienie Sądu dotyczące kwestii doręczenia upomnienia zobowiązanemu jest co do zasady prawidłowe, to zostało wydane bez uwzględnienia i analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Ponadto przy ponownym rozpoznaniu sprawy kontrola legalności decyzji może obejmować jedynie te kwestie, które były przedmiotem badania przez Sąd drugiej instancji.

Powyższa regulacja nie zmienia jednak leżącego u podstaw sądownictwa administracyjnego założenia, wyrażonego w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm., w skrócie: P.p.s.a.), iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym, stosując środki określone w ustawie. Sąd administracyjny nie jest więc kolejną instancją merytoryczną rozstrzygającą w sprawie administracyjnej, lecz posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne.

Biorąc pod uwagę powyższe założenia oraz przyjmując za podstawę faktyczną ustalenia poczynione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, w następstwie powtórnego rozpoznania niniejszej sprawy, Sąd zważył, iż organy obu instancji naruszyły art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm., w skrócie: u.p.e.a.) – w wyniku uznania, że Burmistrz K. spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji przeciwko T. B. i wskutek tego obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Źródło zawinienia spowodowania wszczęcia wskazanego postępowania egzekucyjnego oba organy upatrują w doręczeniu upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm., w skrócie: rozporządzenie Rady Ministrów) – niewłaściwej osobie, tj. zobowiązanemu, nie zaś – jak stwierdziły organy – J. K., który w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. - wyrażonej w postanowieniu z dnia (...) grudnia 2006 r. - był umocowany do odbioru upomnienia z mocy udzielonego mu pełnomocnictwa z dnia (...) maja 2005 r.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że na tle okoliczności niniejszej sprawy skarga do tutejszego Sądu wniesiona przez Burmistrza K. jest zasadna. Co więcej zaś, Sąd stoi na stanowisku, iż nie może się ostać również w.w. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., albowiem narusza ono art. 15 § 1 u.p.e.a. i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów oraz art. 32 i art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie: KPA) w zw. z art. 18 u.p.e.a. – poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie - w następstwie przyjęcia, że upomnienie winno zostać doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego, którego wolno w tym zakresie ustanowić do działania w imieniu i na rzecz zobowiązanego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd w niniejszym składzie orzekającym, będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r. (II FSK 946/08), uznał, że wywiedzionej powyżej konkluzji co do oceny prawnej zaistniałego w sprawie stanu rzeczy nie sprzeciwia się treść udzielonego J. K. przez T. B. pełnomocnictwa, które przewiduje umocowanie: "(...) do występowania w jego imieniu w sprawach związanych z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczących należności pieniężnych w podatku od nieruchomości". Wskazać bowiem należy, że istota i charakter prawny oraz cel instytucji upomnienia nie pozwala na wyłączenie mocy wiążącej normy kształtowanej przez art. 15 § 1 u.p.e.a. i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów oraz art. 32 in fine KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a., która stanowi, że jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel - z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów – powinien wysyłać do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia – kiedy to dopiero dopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Podkreślić należy, iż doręczenie upomnienia posiada charakter czynności wymagającej osobistego działania zobowiązanego, z uwagi na explicite personalny kierunek oddziaływania powyższej normy postępowania, a ściślej – treści upomnienia. Nie sposób bowiem pominąć faktu, że to na zobowiązanym ciążą określone w decyzji lub przepisie prawa obowiązki i to w stosunku do jego majątku mogą zostać skierowane tak poważne środki przymusu administracyjnego, do których zaliczane są środki egzekucyjne (por.: wyrok WSA w Gdańsku z 13 marca 2007 r., SA/Gd 64/07, CBOSA oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2005 r., III SA/Wa 1122/05, LEX nr 190707).

Za osobistym charakterem czynności doręczenia upomnienia przemawia również okoliczność, iż celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją, stanowiące istotę treści upomnienia, ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, to jest na przykład z decyzji podatkowej lub dokumentów wymienionych w art. 3a u.p.e.a., ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej (por.: wyrok NSA z 8 lipca 2009 r., II FSK 717/08, LexPolonica nr 2152719).

Tym samym, wbrew poglądowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., powyższej czynności nie można uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., bowiem doręczenie zobowiązanemu upomnienia – po pierwsze -nie jest dokonywane przez organ egzekucyjny, a po drugie – nie zmierza do zrealizowania środka egzekucyjnego, lecz ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Dokonuje się ono zatem zawsze na etapie przedegzekucyjnym, w którym zobowiązany nie posiada jeszcze statusu strony postępowania egzekucyjnego, zatem nie może on na tym etapie ustanowić pełnomocnika (art. 32 in principio w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Należy przy tym zauważyć, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz wszczęciu egzekucji administracyjnej zobowiązany dowiaduje się z reguły w tym samym momencie – z chwilą doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego wraz z przystąpieniem do czynności egzekucyjnych, o ile nie został on wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego odnosi się przy tym – jak wskazano wyżej - do majątku zobowiązanego, nie zaś jego pełnomocnika (zob.: art. 67 § 1 u.p.e.a.). Tym samym na tym etapie czynności organu egzekucyjnego zmierzające do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej mogą być skierowane wyłącznie do zobowiązanego (por.: wyrok NSA z 23 grudnia 2008 r., II FSK 945/08, LEX nr 525843). Dotyczy to doręczenia zarówno odpisu tytułu wykonawczego, jak i – argumentum a maiori ad minus – upomnienia.

Ponadto za koniecznością przyjęcia takiej interpretacji wskazanych przepisów prawnych przemawiają także względy ochrony praw i interesów zobowiązanego w tym stadium realizacji obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym. Należy bowiem zauważyć, iż odbiór upomnienia przez pełnomocnika rodzi niebezpieczeństwo braku uzyskania przez zobowiązanego wiadomości o skierowaniu doń przez wierzyciela wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego – ze względu na nieprzekazanie zobowiązanemu przez pełnomocnika informacji w tym zakresie. W takiej sytuacji nie dochodziłoby do realizacji zasady zagrożenia statuowanej przez cytowany wyżej art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, jednocześnie zaś niezasadny byłby zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.), które zostało odebrane przez pełnomocnika. Niekorzystne skutki tego typu zdarzenia ponosiłby zobowiązany, co w warunkach demokratycznego państwa prawnego nie może zasługiwać na aprobatę organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP).

W konkluzji powyższych wyjaśnień należy stwierdzić, iż – jak zasadnie podniósł wierzyciel w toku postępowania sądowego - zobowiązany może ustanowić pełnomocnika dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 ust. 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Tym samym na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe (zob. też: wyrok NSA z 30 czerwca 2006 r., I FSK 1021/05, CBOSA oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003 r., I SA/Wr 3234/01, [w:] T. Lewandowski, Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – wybrane problemy, PP z 2009 r. nr 9, s. 45).

Szerokie określenie zakresu pełnomocnictwa udzielonego w niniejszym postępowaniu obejmującego występowanie J. K. w imieniu T. B. "(...) w sprawach związanych z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym, a dotyczących należności pieniężnych od podatku od nieruchomości" - nie zmienia oceny, iż było ono skuteczne dopiero od chwili doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 32 u.p.e.a.).

W tym stanie rzeczy zarzut skargi odnośnie do naruszenia w postanowieniach organów obu instancji, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu - art. 15 § 1 u.p.e.a., Sąd uznał za w pełni uzasadniony.

Po wtóre, mając na uwadze powyższe konstatacje, należy stwierdzić, że Burmistrz K. w sposób prawidłowy doręczył zobowiązanemu T. B. upomnienie przed skierowaniem do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego. Tym samym w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, by wierzyciel spowodował niegodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji, bowiem – jak wykazano wyżej – odpowiadało ono obowiązującemu prawu. Przyjęcie odmiennego stanowiska przez organy obu instancji i w konsekwencji obciążenie Burmistrza K. kosztami przedmiotowego postępowania egzekucyjnego doprowadziło do naruszenia przez nie art. 64c § 3 u.p.e.a. Tym samym skarżący zasadnie wskazał na uchybienie w w.w. orzeczeniach normom wynikającym z tego przepisu.

W zaistniałym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organy przepisów postępowania, co miało - jak wykazano - decydujący wpływ na wynik niniejszej sprawy - należało orzec - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. oraz – w granicach niniejszej sprawy, w odniesieniu do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 grudnia 2006 r. – na podstawie art. 135 P.p.s.a., jak w pkt. I i II sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę w.w. organy będą zobowiązane uwzględnić wyrażone przez Sąd oceny prawne w odniesieniu do zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a.

O wstrzymaniu wykonania postanowień określonych w punkcie pierwszym sentencji wyroku należało orzec na podstawie art. 152 P.p.s.a.

/-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska /-/ S. Zapalska