Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 736/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 2, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 63 par 2 i 3, art. 64 par 2, art. 127 par 1 i art. 128, art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi G. S. na decyzję Rektora A z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Rektora A na rzecz skarżącego G. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Rektor Politechniki [...] na podstawie art. 197 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) i § 16 pkt b w zw. z § 14 ust.2 pkt b oraz § 13 i § 22 ust. 1 pkt c i e Uchwały Nr 3/2014 Senatu Politechniki [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r. - Regulamin Studiów Doktoranckich w Politechnice [...] oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Politechniki [...] z dnia [...] r., nr [...] o skreśleniu G. S. z listy uczestników studiów doktoranckich, z powodu nierealizowania obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich.

W sprawie ustalono następujące stan faktyczny i prawny.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Politechniki [...] skreślił G. S. z listy uczestników studiów doktoranckich z powodu nierealizowania obowiązków wynikających z planu i programu studiów. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 197 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 16 ust. 1 pkt b w zw. z § 14 ust. 2 pkt b Regulaminu Studiów Doktoranckich w Politechnice [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z § 22 ust.1 pkt c i e Regulaminu Studiów Doktoranckich, do obowiązków uczestnika studiów doktoranckich należy między innymi czynny udział w zajęciach dydaktycznych przewidzianych w programie studiów oraz realizacja zadań wynikających z tego programu, jak również składanie kierownikowi studiów doktoranckich w ustalonym terminie sprawozdania semestralnego z przebiegu studiów zawierającego: informację o przebiegu pracy naukowej, opinię opiekuna lub promotora zawierającą stopień zaawansowania pracy naukowej oraz potwierdzenie odbycia praktyki zawodowej przewidzianej w programie studiów. Ponadto na podstawie § 13 Regulaminu, Kierownik studiów doktoranckich dokonuje w każdym semestrze oceny realizacji programu studiów doktoranckich i zaliczenia doktorantom roku studiów.

Zgodnie natomiast z § 16 ust. 1pkt b w zw. z § 14 ust. 2 pkt b kierownik studiów doktoranckich na podstawie dokonanej oceny postępów w realizacji programu studiów doktoranckich przeprowadza rozliczenie semestru i rejestrację doktorantów w terminach wynikających z podziału roku akademickiego i podejmuje decyzję o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich (§ 14 ust. 2 pkt b), w przypadku niezrealizowania obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich, nieprowadzenia badań naukowych lub niezłożenia sprawozdania

W rozpatrywanej spawie analiza stanu faktycznego wykazała, że w semestrze zimowym, w roku akademickim 2017/2018 G. S. powinien był zgodnie z obowiązującym planem zajęć uzyskać zaliczenie z następujących przedmiotów:

1. Komputerowa analiza numeryczna dla inżynierów,

2. Materiały konstrukcyjne,

3. Metodyka prowadzenia badań naukowych,

4. Seminarium I,

5. Wprowadzenie do inżynierii materiałowej,

6. Wprowadzenie do retoryki.

G. S. nie uzyskał zaliczenia z żadnego z wyżej wymienionych przedmiotów, co znajduje potwierdzenie w karcie okresowych osiągnięć. Ponadto z końcem semestru zimowego uczestnik nie złożył "Sprawozdania semestralnego uczestnika studiów doktoranckich z przebiegu studiów". W związku z tym, że jednym z elementów ww. sprawozdania są uwagi i opinie opiekuna naukowego/promotora, opinię taką opiekun w osobie dr hab. inż. [...] złożył w odrębnym dokumencie wskazując, że: "doktorant nie wykazał żadnej aktywności oraz nie poczynił żadnych postępów naukowych w ramach realizacji pracy doktorskiej. Pomimo 6 miesięcy współpracy doktorant nie przygotował i nie przedstawił seminarium, nie przedstawił oraz nie uzgodnił planu pracy lub nawet jej zarysu, nie brat udziału w jakiejkolwiek działalności naukowej oraz dydaktycznej prowadzonej w Katedrze Pojazdów i Podstaw Budowy Maszyn".

G. S. złożył w dniu 21 marca 2018 r. pismo zatytułowane "stanowisko doktoranta w sprawie zebranych materiałów". Wskazał, że poświęcił dużo czasu czyniąc postępy naukowe, uczestniczył m.in. w konferencjach i warsztatach, czytał publikacje i artykuły, itp. Nadmienił również, że jasno sygnalizował, że ze względu na miejsce i charakter pracy zawodowej powinien realizować indywidualny tok studiów doktoranckich. Z uwagi zaś na utratę zaufania do wyznaczonego opiekuna złożył wniosek o zmianę opiekuna. Wniosek został złożony w formie elektronicznej w dniu 13 marca 2018 r.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Politechniki [...]stwierdził, że uczestnik studiów nie wywiązał się z obowiązków wynikających z § 22 ust. 1 pkt c i e Regulaminu Studiów Doktoranckich. Kierownik studiów doktoranckich w każdym semestrze dokonuje oceny realizacji programu studiów doktoranckich na podstawie § 13 ust. 1 Regulaminu, a zaistniałe okoliczności stanowiły podstawę do zastosowania § 14 ust. 2 pkt b w zw. z § 16 ust. 1 pkt b Regulaminu, tj. do skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Złożone natomiast w toku sprawy stanowisko uczestnika nie zmieniło oceny zaistniałego stanu faktycznego, ponieważ rozwój naukowy doktoranta, jakkolwiek pożądany nie może zostać uznany za wypełnienie obowiązków w postaci zaliczenia przedmiotów objętych planem zajęć w danym semestrze oraz złożenia sprawozdania semestralnego.

Od powyższej decyzji G. S. złożył odwołanie. Odwołując się do § 22 ust. 1 pkt e Regulaminu Studiów Doktoranckich, na który powołano się w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że do obowiązków uczestnika studiów doktoranckich należy składanie kierownikowi studiów doktoranckich sprawozdania semestralnego z przebiegu studiów w ustalonym terminie. Termin ten nie został jednak ustalony. Nie wynika z Regulaminu i nie został określony ani w planie ani w programie studiów doktoranckich, w podziale roku akademickiego 2017/2018 na Politechnice [...], czy też w obligatoryjnych terminach obowiązujących w Politechnice [...] w roku akademickim 2017/2018. Nieuzasadnionym jest zatem twierdzenie o niezłożeniu w terminie sprawozdania semestralnego. Zdaniem skarżącego nie można wnioskować o niezrealizowaniu obowiązku, jeżeli obowiązek taki nie został w pełni dookreślony, w tym poprzez podanie daty jego realizacji.

Nietrafny jest również, w ocenie skarżącego zarzut w postaci niezaliczenia przedmiotów objętych planem zajęć w pierwszym semestrze. Regulamin studiów doktoranckich nie wprowadza bowiem rozliczenia semestralnego, lecz w oparciu o treść § 13 ust. 1 należy uznać, że okresem rozliczeniowym jest rok akademicki. Nie ma zatem podstaw by stwierdzić, że przedmioty nie zostały zaliczone. Niezaliczenie przedmiotu w danym semestrze, nie uniemożliwia zaliczenia tego przedmiotu w roku akademickim. Podniósł, że do każdego z prowadzących zajęcia skierował indywidualnie wiadomość mailową celem ustalenia sposobu zaliczenia danego przedmiotu. Wskazał, ze powyższa decyzja ma charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności i nie zwalnia podmiotu podejmującego decyzję z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, wręcz przeciwnie decyzja musi czynić zadość podstawowym wymaganiom wynikającym z k.p.a. Tymczasem treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie spełnia wskazanych powyżej warunków. Rozpatrując przedmiotową sprawę nie zostały uwzględnione wszystkie istotne okoliczności, pominięte zostało stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 21 marca 2018 r., które jedynie pobieżnie przytoczone zostało w uzasadnieniu decyzji.

Skarżący potwierdził, że dopiero w dniu 13 marca 2018 r. wysłał pocztą elektroniczną wniosek o zmianę opiekuna naukowego, niemniej jednak już znacznie wcześniej pisemnie informował o braku współpracy i utracie zaufania do opiekuna – D. B.. Wskazał, że nie oczekiwał od opiekuna naukowego "wpływu na aktywność uczestnika w obszarze zaliczenia przedmiotów", lecz pomocy w organizacji toku studiów doktoranckich, w myśl postanowień zawartych w § 12 ust. 5 Regulaminu. Podał, że zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, kierownik jednostki organizacyjnej może w uzasadnionych przypadkach podjąć decyzję o zmianie opiekuna naukowego. Istniała zatem podstawa prawna podjęcia decyzji o zmianie opiekuna pomimo braku formalnego wniosku, jednakże nikt spośród kadry kierowniczej Wydziału Mechanicznego Politechniki [...] nie zainteresował się sprawą, ani w styczniu 2018 r., kiedy otrzymali wiadomość mailową ani później.

Skarżący podkreślił, że realizuje obowiązki wynikające z planu i programu studiów doktoranckich sumiennie i w stopniu, na jaki pozwala mu charakter i miejsce pracy zawodowej wykonywanej w Niemczech, w miejscowości oddalonej o 870 km od Łodzi. Przybycie na zajęcia i uczestnictwo w nich jest w znaczny sposób utrudnione, lecz pomimo trudności brał sporadycznie udział w zajęciach. Wskazał, że terminy zajęć ulegają ciągłym zmianom, co komplikuje sytuację doktoranta, który nie może być obecny na każdych z nich. Uczestniczenie w zajęciach wymaga wcześniejszego zaplanowania podróży do Polski, tymczasem na miejscu okazuje się, że przybycie było zupełnie bezcelowe - zajęcia zostały bowiem odwołane, a w konsekwencji nie ma dowodu jego obecności.

Skarżący podkreślił, że podczas pierwszego spotkania z opiekunem, tj. w październiku 2017 r. sygnalizował o potrzebie podjęcia indywidualnego toku studiów doktoranckich ze względu na miejsce i charakter pracy zawodowej i związaną z tym niemożność uczestnictwa we wszystkich zajęciach. Skarżący stwierdził, że materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, nie zostały podjęte wszelkie czynności mające prowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzja nie została wydana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Odwołanie nie zostało podpisane przez stronę.

Decyzją z dnia [...] r. Rektor Politechniki [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, że G. S. został przyjęty na studia doktoranckie w dyscyplinie inżynieria materiałowa w dniu 30 września 2017 r. W semestrze zimowym roku akademickiego 2017/2018, doktorant obowiązany był uczestniczyć i uzyskać zaliczenia z następujących przedmiotów:

1. Komputerowa analiza numeryczna dla inżynierów I

2. Materiały konstrukcyjne l

3. Metodyka prowadzenia badań naukowych

4. Seminarium l

5. Wprowadzenie do inżynierii materiałowej (przedmiot fakultatywny rozwijający umiejętności zawodowe)

6. Wprowadzenie do retoryki (przedmiot fakultatywny rozwijający umiejętności dydaktyczne).

Przedmioty wymienione w punktach 1, 2 i 3 częściowo prowadzone były w formie e-learningu.

Zgodnie z § 22 ust. 1 pkt b Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...] uczestnik studiów doktoranckich obowiązany jest brać czynny udział w zajęciach dydaktycznych przewidzianych w programie studiów oraz realizować zadania wynikające z tego programu, w tym prowadzić badania naukowe. Zgodnie z postanowieniami § 22 ust. 1 pkt e Regulaminu uczestnik studiów doktoranckich obowiązany jest składać kierownikowi studiów doktoranckich w ustalonym terminie sprawozdanie semestralne z przebiegu studiów zawierające: informację o przebiegu pracy naukowej, opinię opiekuna lub promotora zawierającą stopień zaawansowania pracy naukowej. Na podstawie § 14 ust. 2 kierownik studiów doktoranckich dokonał oceny realizacji programu studiów przez G. S., z której wynikało, że nie uzyskał on zaliczeń z żadnego w wyżej wskazanych przedmiotów. Nie złożył również sprawozdania, o którym mowa w § 22 ust. 1 pkt e. Zatem na podstawie § 16 ust. 1 pkt b kierownik studiów doktoranckich wydał decyzję o skreśleniu G. S. z listy uczestników studiów doktoranckich.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że jednostronne twierdzenie doktoranta, że realizował działania w celu osiągnięcia postępów naukowych nie jest jednoznaczne z uznaniem, że doktorant wywiązywał się z obowiązków wynikających z planu i programu studiów. Oceny takiej dokonuje kierownik studiów na podstawie sprawozdania, którego do dnia dzisiejszego doktorant nie przedłożył, co jest przesłanką do skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. § 22 ust. 1 pkt e Regulaminu określa sprawozdanie mianem semestralnego, co wskazuje, że winno być składane bezpośrednio po zakończeniu każdego semestru przez cały okres trwania studiów doktoranckich.

Zarówno w piśmie z dnia 21 marca 2018 r., jak i w odwołaniu skarżący twierdzi, że rozliczenie osiągnięć akademickich winno następować w trybie rocznym, a nie semestralnym. Jednakże treść § 13 ust. 1, a także § 14 ust. 2 stanowią o rozliczeniu każdego semestru studiów oraz o zaliczaniu roku studiów. Również § 12 ust. 5 pkt Regulaminu, zobowiązuje opiekuna naukowego do semestralnej oceny postępów naukowych doktoranta. Doktorant został o tym dodatkowo poinformowany przez kierownika studiów doktoranckich w wiadomości z dnia 26 stycznia 2018 r. wysłanej w odpowiedzi na przesłane drogą elektroniczną zapytanie doktoranta o możliwość zaliczenia przedmiotu Seminarium I. Kierownik studiów jednoznacznie wskazał, że sprawa zaliczeń w rozpatrywanym przypadku jest znacznie bardziej złożona, gdyż dotyczy wszystkich przedmiotów realizowanego semestru, a nie jedynie przedmiotu Seminarium I. Kierownik poinformował wówczas doktoranta o warunkach koniecznych do spełnienia w celu uzyskania zaliczenia semestru, zaś przywołany uprzednio § 14 ust. 2 Regulaminu wskazuje, jakie decyzje mogą zostać podjęte w następstwie semestralnego rozliczenia doktoranta.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący został przyjęty na studia doktoranckie prowadzone w trybie stacjonarnym, a nie niestacjonarnym, czy korespondencyjnym. Przyjęcie nastąpiło w trybie rekrutacji, do której skarżący dobrowolnie i w pełni świadomie przystąpił. Oceniając natomiast stopień zaangażowania doktoranta w studia doktoranckie, organ odwoławczy ustalił, że przedmiot Materiały konstrukcyjne l, Metodyka prowadzenia badań naukowych, Seminarium l są częściowo prowadzone w formie e-learningu, tj. ich realizacja warunkowana jest jedynie dostępem do Internetu. Taki dostęp do Internetu doktorant posiadał, tymczasem z informacji z dnia 29 maja 2018 r. sporządzonej przez dr hab. inż. J. S. - prowadzącego przedmiot Komputerowa analiza numeryczna dla inżynierów wynika, że czas uczestnictwa skarżącego w zajęciach e-learningowych, z ww. przedmiotu wynosił 0:51 sekund, współczynnik interakcji - 0, liczba prób przejrzenia dokumentów - 0. W przypadku przedmiotu Metodyka prowadzenia badań naukowych, w systemie informatycznym uczelni odnotowano, że skarżący nigdy nie korzystał z dostępu do przedmiotu. Taka sama sytuacja dotyczy przedmiotu Materiały konstrukcyjne I. Zdaniem organu odwoławczego powyższe ustalenia stanowią potwierdzenie braku realizowania obowiązków wynikających z planu i programu studiów doktoranckich i to w sposób rażący.

Regulamin studiów doktoranckich nie określa procedury dotyczącej wniosku o indywidualny tok studiów doktoranckich, co można interpretować jako brak takiej możliwości. Można też przyjąć, że procedurę taką reguluje § 12 ust. 5 pkt e Regulaminu, który stanowi, że do podstawowych obowiązków opiekuna naukowego należy opiniowanie wniosków doktoranta związanych z realizacją studiów. Takiego wniosku o ustalenie indywidualnego programu studiów doktorant nie złożył.

Reasumując organ stwierdził, że w związku z nieuzyskaniem zaliczeń z przedmiotów realizowanych przez doktoranta w semestrze zimowym roku akademickiego 2017/2018, niewypełnieniem obowiązku czynnego udziału w zajęciach dydaktycznych, niezłożeniem sprawozdania semestralnego, które mogłoby potwierdzić realizację zadań wynikających z programu studiów w tym prowadzenia badań naukowych, a także postępowaniem wskazującym na przeniesienie przez doktoranta odpowiedzialności za rzetelne i terminowe realizowanie zadań wynikających z planu i programu studiów doktoranckich na opiekuna naukowego i kierownika studiów doktoranckich, kierownik studiów doktoranckich prawidłowo ocenił stan faktyczny i odpowiednio zastosował postanowienia Regulaminu studiów doktoranckich.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj.

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku ustalenia, jaka norma obowiązuje w zakresie podjęcia indywidualnego toku studiów doktoranckich, co doprowadziło poprzez dowolne stosowanie prawa do negatywnej oceny działania skarżącego;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w niepodjęciu wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i poprzestaniu na ustaleniu zaistnienia przesłanek do skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich;

-art. 11 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku szczegółowego i przekonującego uzasadnienia konieczności podjęcia rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich;

- art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewezwanie skarżącego do usunięcia braków podania, podczas gdy organ jest do tego zobowiązany;

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym pominięciu w znacznym stopniu stanowiska skarżącego przedstawionego w sprawie;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia całokształtu materiału dowodowego i dowolnych ustaleń faktycznych;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się brakiem prawidłowego uzasadnienia, w szczególności brakiem odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu oraz brakiem szczegółowego i przekonującego uzasadnienia o konieczności rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich, podczas gdy podejmowanie decyzji w ramach uznania administracyjnego wymaga uzasadnienia posiadającego te walory;

naruszenie prawa materialnego, tj.

- § 13 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...] poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że kierownik studiów doktoranckich dokonuje oceny, czy doktorant wywiązał się z obowiązków wynikających z planu i programu studiów, na podstawie sprawozdania, podczas gdy z treści Regulaminu nie wynika, iż podstawą takiej oceny jest jedynie sprawozdanie;

- § 22 ust. 1 pkt c Regulaminu studiów doktoranckich w Politechnice [...] poprzez błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż określenie sprawozdania mianem semestralnego oznacza, że należy składać je bezpośrednio po zakończeniu każdego semestru, podczas gdy takie określenie wskazuje jedynie na okres, jaki powinno takie sprawozdanie obejmować.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Politechniki [...] z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postepowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym powyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie skreślenia G. S. z listy uczestników studiów doktoranckich dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 197 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że 1. Doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

2. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu.

3. Uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Maksymalny wymiar zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktorantów nie może przekraczać dziewięćdziesięciu godzin rocznie.

4. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

5. Od decyzji, o której mowa w ust. 4, służy odwołanie odpowiednio do rektora albo dyrektora jednostki naukowej prowadzącej studia. Decyzja rektora albo dyrektora jednostki jest ostateczna.

W świetle art. 207 ust. 1 ww. ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i powinno zawierać co najmniej elementy, które określone zostały w art. 63 § 2 k.p.a. W tzw. postępowaniu wstępnym, organ odwoławczy, do którego wpłynęło odwołanie, zobowiązany jest do zbadania, czy odwołanie spełnia wszystkie wymagania formalne. Z art. 128 k.p.a. wynika, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Wymagania formalne podania (odwołania, zażalenia, żądania, wyjaśnienia) określa natomiast art. 63 § 2 i 3 k.p.a. Stosownie do pierwszego ze wskazanych przepisów, podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Z powyższego przepisu wynika, że podpis jest niezbędnym elementem każdego podania wnoszonego do organu administracji publicznej. Jeżeli natomiast wniesione przez stronę odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, w tym podpisu, wówczas organ odwoławczy zobowiązany jest wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.).

Z treści powyżej cyt. przepisów wynika, że podanie (odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez osobę wnoszącą podanie (odwołanie). Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1157/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Po 875/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt: II SA/Łd 1431/10, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 902/16, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2012 r., II SA/Gd 215/12 www.cbois.nsa.gov.pl).

Również w doktrynie przyjmuje się, że rozpoznanie odwołania niepodpisanego przez stronę stanowi wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a więc dotkniętej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obwarowaną sankcją nieważności (Komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 8 str.744).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Rektor Politechniki [...] nie dokonał oceny warunków formalnych odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Mechanicznego Politechniki [...] z dnia [...] r. i rozpoznał niepodpisane przez stronę odwołanie. Tymczasem w sytuacji braku formalnego odwołania, tj. braku własnoręcznego podpisu strony organ odwoławczy winien wezwać skarżącego, w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. do usunięcia w terminie siedmiu dni braku formalnego odwołania przez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Rozpoznając niepodpisane odwołanie Rektor Politechniki [...] działał z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność rozpoznania go przez organ administracji. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest bowiem odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zatem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku prawidłowo wniesionego odwołania strony od decyzji organu I instancji. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z zasadą skargowości Rektor Politechniki [...]nie mógł działać w niniejszej sprawie z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on bowiem dopiero w wyniku prawidłowo złożonego odwołania.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych Rektor Politechniki [...] przeprowadził postępowanie odwoławcze, zainicjowane wniesionym odwołaniem, które nie spełniało wymagań formalnych określonych w cyt. powyżej art. 63 § 3 k.p.a. Wydanie w przedstawionych okolicznościach przez organ odwoławczy merytorycznej decyzji było przedwczesne i zostało dokonane z naruszeniem wskazanego art. 63 § 3 oraz art. 64 § 2 k.p.a. Bez bowiem skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego, Rektor Politechniki [...] wystąpił w kontrolowanej sprawie w charakterze organu odwoławczego co oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ drugiej instancji wydał decyzję pomimo braku prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Z uwagi na dostrzeżone istotne uchybienie proceduralne, pozostałe zarzuty skarżącego nie mogły być poddane merytorycznej ocenie. Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji winien usunąć dostrzeżone uchybienia przez wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego odwołania, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. i w razie uzupełnienia braków przez skarżącego rozpoznać sprawę merytorycznie ustosunkowując się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania, na które składają się wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł , orzeczono stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

e.o.