Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 507/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 179 ust. 1 i 3, art. 180 ust. 1, 2 i 3, art. 181 ust. 1, art. 183
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10, art. 73 § 1, art. 74, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 983/11 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę E. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011 r. w przedmiocie kary dyscyplinarnej, z następującym uzasadnieniem.

Wskutek skargi wniesionej przez A. W. – P. wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające z tytułu odpowiedzialności zawodowej E. S. (dalej: skarżąca, pośrednik) – pośrednika w obrocie nieruchomościami. W toku tego postępowania Komisja Odpowiedzialności Zawodowej ustaliła, że A. W. – P. w dniu [...] lipca zamieściła na portalu internetowym "G." prywatne ogłoszenie sprzedaży mieszkania. Następnego dnia na tym samym portalu, bez zgody i wiedzy właściciela mieszkania, ogłoszenie to zamieściło również Biuro Obrotu Nieruchomościami "L.". Ustalono, że w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. czynności pośrednictwa w tym biurze wykonywała pośrednik E. S., będąc przy tym osobą odpowiedzialną zawodowo za wykonywanie czynności pomocniczych przez inne osoby w biurze.

Komisja Odpowiedzialności Zawodowej uznała, że skarżąca - jako osoba odpowiedzialna zawodowo za wykonywanie czynności pośrednictwa w Biurze Obrotu Nieruchomościami "L." - dopuściła się naruszenia art. 180 ust. 3 w zw. z art. 180 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej: u.g.n., bowiem doszło do zamieszczenia oferty sprzedaży nieruchomości bez umowy pośrednictwa.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Minister Infrastruktury orzekł o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami E. S., kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w biurze nadzorowanym przez pośrednika zamieszczono ofertę sprzedaży nieruchomości, pomimo że biuro nie miało podpisanej z właścicielem tej nieruchomości umowy pośrednictwa. Umieszczenie oferty sprzedaży w Internecie należy bowiem do czynności pośrednictwa, gdyż jest bezpośrednio ukierunkowane na promocję oferty i poszukiwanie potencjalnego kontrahenta. Organ stwierdził, że bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że pracownicy biura nie podjęli żadnych innych czynności, nie udzielali nikomu informacji, ani nie znaleźli potencjalnego kontrahenta. Samo zamieszczenie oferty sprzedaży wymagało bowiem zawarcia umowy pośrednictwa. W ocenie organu, pośrednik nie dopełnił zatem podstawowego obowiązku związanego z wykonywaniem czynności pośrednictwa, jaki nakłada nie niego ustawa. Brak takiej umowy powoduje bowiem, że nie ma ustalonych wzajemnych praw i obowiązków pomiędzy pośrednikiem i zmawiającym. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej stwierdziła, że kara zawieszenia licencji zawodowej na okres 6 miesięcy jest karą współmierną do nieprawidłowości, jakich dopuścił się pośrednik wykonując swój zawód.

Organ stwierdził ponadto, że skoro E. S. była jedynym pośrednikiem zatrudnionym w Biurze Obrotu Nieruchomościami "L." w okresie od [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r., ponosiła odpowiedzialność zawodową za wszelkie czynności pośrednictwa wykonywane w biurze w tym okresie, zgodnie z art. 180 ust. 2 u.g.n.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu podtrzymując w całości ustalenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie wina pośrednika w obrocie nieruchomościami została udowodniona. Wprawdzie kara czasowego zawieszenia licencji zawodowej orzeczona wobec E. S. jest surowa, jednakże jej zastosowanie podyktowane jest przede wszystkim szkodliwością postępowania pośrednika w obrocie nieruchomościami, w szczególności dla środowiska zawodowego, bowiem wpływa negatywnie na wizerunek zawodu pośrednika w społeczeństwie. Organ w postępowaniu prowadzonym z tytułu odpowiedzialności zawodowej nie dopatrzył się uchybień mogących mieć wpływ na jego wynik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., oddalając skargę na powyższą decyzję w uzasadnieniu stwierdził, że materialnoprawną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej pośrednika w obrocie nieruchomościami zawiera art. 183 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym pośrednik w obrocie nieruchomościami, który nie wypełnia obowiązków, o jakich mowa w art. 181 tej ustawy, podlega odpowiedzialności zawodowej. Jednocześnie przepis ten zawiera katalog możliwych do zastosowania kar dyscyplinarnych, w tym zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku.

Sąd I instancji podniósł, że skarżąca, będąc zatrudnioną jako licencjonowany pośrednik w Biurze Obrotu Nieruchomościami "L.", podlegała odpowiedzialności zawodowej, wynikającej z przepisu art. 183 u.g.n. Sąd nie zgodził się z zarzutami dotyczącymi błędnej interpretacji przez organ przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnośnie nadzorowania przez skarżącą biura, w którym była zatrudniona. Wskazując na treść art. 180 ust. 2 u.g.n., Sąd stwierdził, że pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonuje czynności zawodowe osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem. Brak w tym przepisie sformułowania "nadzorowane biuro" nie ma zaś wpływu na obowiązek wykonywania nadzoru nad działalnością jego pracowników nieposiadających licencji zawodowej. Ponadto Sąd wskazał, że sama skarżąca w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r., adresowanym do A. W.-P. stwierdziła, że była osobą "nadzorującą" oraz, że fakt rozwiązania przez nią umowy o świadczenie usług z dnia [...] lutego 2007 r. pozbawił Biuro Obrotu Nieruchomościami "L." możliwości prowadzenia działalności w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Sama skarżąca w sposób jednoznaczny zatem wskazała, że była jedynym licencjonowanym pośrednikiem w obrocie nieruchomościami, zatrudnionym w tym Biurze. Za nietrafne Sąd I instancji uznał również wywody skarżącej, dotyczące rzekomej odpowiedzialności przedsiębiorcy. Przedsiębiorca odpowiada jedynie za działalność biura w znaczeniu podmiotu działalności gospodarczej i nie może ponosić odpowiedzialności za działania podejmowane bezpośrednio w sferze obrotu nieruchomościami, gdyż za tą sferę działań odpowiada jedynie licencjonowany pośrednik.

E. S. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a to w ten sposób, że nie wykonując prawidłowo obowiązku kontroli legalności, WSA naruszył przepisy, które na niego ten obowiązek nałożyły, w tym m.in. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., a przede wszystkim:

1. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie uchylił bowiem decyzji, która naruszyła art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

2. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 73 § 1 k.p.a. oraz art. 74 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo, że organ odmówił stronie postępowania administracyjnego udostępnienia akt sprawy pomimo złożonego w tym względzie wniosku, oraz nie wydał postanowienia o odmowie wydania odpisów (kserokopii), co w istocie pozbawiło stronę możności pełnej obrony swojego interesu prawnego.

3. art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. polegające na bezkrytycznym przyjęciu błędnych ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym.

4. art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a. przez zbyt wąskie zbadanie zgodności z prawem decyzji Ministra Infrastruktury, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. Naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., to jest:

1. art. 179 ust. 3 i art. 180 ust. 3a i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 19 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 r. Nr 173 poz. 1807, dalej: u.s.d.g.) polegające na niezastosowaniu wymienionych przepisów prawa materialnego, które to przepisy winny być zastosowane w przedmiotowej sprawie.

2. art. 180 ust. 3 u.g.n. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pośrednik w obrocie nieruchomościami naruszyła przedmiotowy przepis u.g.n., co w tej sprawie nie miało miejsca.

3. art. 180 ust. 2 u.g.n. przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że pośrednik w obrocie nieruchomościami zatrudniony u przedsiębiorcy na podstawie umowy cywilnoprawnej w celu osobistego wykonywania czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami ma bezwzględny obowiązek wykonywania nadzoru nad działalnością pracowników biura nieposiadających licencji zawodowej.

4. art. 181 ust. 1 u.g.n. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonując czynności zawodowe wykonywała je niezgodnie z przepisami prawa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że w dniu [...] października 2008 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Ministra Infrastruktury, na podstawie art. 73 § 2 k.p.a. o wydanie uwierzytelnionych odpisów protokołów z posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z dnia [...] listopada 2007 r. oraz protokołu końcowego tej Komisji. Podniesiono również, że - z uwagi na odmowę skserowania w siedzibie organu - strona skarżąca osobiście sporządziła kopie żądanych dokumentów, poprzez ich przepisanie. Organ odmówił wydania przedmiotowych dokumentów z akt sprawy, uzasadniając swoje stanowisko tym, że cele wykazane przez skarżącą, w postaci konieczności przygotowania się do obrony, nie mogą zostać uznane za ważny interes strony. Strona ponownie wystąpiła o wydanie, tym razem kserokopii wszystkich dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy. Minister Infrastruktury pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. poinformował skarżącą, że w każdym stadium postępowania ma ona możliwość przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, a także może sporządzić kopie pism z akt sprawy zarówno za pomocą kserokopiarki oraz innych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów i informacji, jednakże z użyciem sprzętu będącego w posiadaniu strony.

W kwestii zaś zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że brak jest w rozstrzygnięciu Sądu I instancji stanowiska odnośnie tego, kto zawiera umowę pośrednictwa, nadto Sąd I instancji nie zbadał okoliczności wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu II instancji przed Ministrem Infrastruktury.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sformułowane w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, przede wszystkim zmierzały do podważenia stanowiska Sądu I instancji, że na skarżącej – licencjonowanym pośredniku w obrocie nieruchomościami – spoczywał obowiązek nadzoru nad działalnością pracowników biura, nieposiadających licencji zawodowej.

Postawiony w tym zakresie zarzut błędnej wykładni art. 180 ust. 2 u.g.n. nie usprawiedliwiał jednak wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Interpretacja wskazanego przepisu wymaga uwzględnienia całokształtu regulacji pośrednictwa w obrocie nieruchomościami - zawartych w rozdziale 2 działu V ustawy o gospodarce nieruchomościami.

I tak: art. 179 ust. 1 u.g.n. wprowadza zasadę, że pośrednictwo w obrocie nieruchomościami jest działalnością zawodową wykonywaną przez pośredników na zasadach określonych w niniejszej ustawie.

Ustawa czyni od tej zasady pewne odstępstwa.

Po pierwsze - w myśl art. 179 ust. 3 ustawy - działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami mogą prowadzić przedsiębiorcy, jednakże tylko wówczas, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez pośredników w obrocie nieruchomościami.

Po drugie - stosownie do art. 180 ust. 2 u.g.n. - pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie.

Czynności z zakresu pośrednictwa dookreśla przy tym art. 180 ust. 1 ustawy – wskazując, że pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na zawodowym wykonywaniu przez pośrednika w obrocie nieruchomościami czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów: 1) nabycia lub zbycia praw do nieruchomości; 2) nabycia lub zbycia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej; 3) najmu lub dzierżawy nieruchomości albo ich części; 4) innych niż określone w pkt 1-3, mających za przedmiot prawa do nieruchomości lub ich części.

Przytoczone unormowania uzasadniają wniosek, że czynnościami z zakresu pośrednictwa są wszelkie czynności pośrednika, zmierzające do zawarcia umów wskazanych w pkt 1-4 art. 180 ust. 1 u.g.n. Gdy zaś czynności te są wykonywane przez osoby inne niż pośrednik - ale pod bezpośrednim nadzorem pośrednika - mają one charakter czynności pomocniczych. Tym samym przyjąć należy, że czynności pomocnicze są czynnościami z zakresu pośrednictwa, o których mowa w art. 180 ust. 1 u.g.n.

Odpowiedź na pytanie, kiedy mamy do czynienia z osobami wykonującymi czynności pomocnicze pod bezpośrednim nadzorem pośrednika wymaga uwzględnienia regulacji zawartych w art. 181 ust. 1 oraz art. 183 u.g.n.

Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 /.../ zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te czynności.

Z kolei art. 183 ust. 1 u.g.n. wprowadza odpowiedzialność zawodową pośrednika w obrocie nieruchomościami za niewypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 181 tej ustawy.

Uznanie przez ustawodawcę pośrednictwa w obrocie nieruchomościami za działalność zawodową wykonywaną przez pośredników, zastrzeżenie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami pośrednikom oraz wprowadzenie wymogu nadzoru pośredników nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze pełni określoną funkcję. Niewątpliwie celem takich uregulowań jest zapewnienie klientom biur pośrednictwa profesjonalnej obsługi, na poziomie gwarantującym należytą ochronę interesów tych osób.

Skoro ustawodawca przewiduje możliwość prowadzenia działalności przez przedsiębiorców (na warunkach określonych w art. 179 ust. 3) jak i dopuszcza możliwość wykonywania czynności - wymienionych w art. 180 ust. 1 u.g.n., zastrzeżonych dla pośredników - przez inne osoby, na zasadzie czynności pomocniczych, to znaczy, że obowiązkiem pośrednika jest pełnienie nadzoru nad osobami nie będącymi pośrednikami a zatrudnianymi w biurze pośrednictwa nieruchomościami i wykonującymi czynności pomocnicze, w przedstawionym wyżej rozumieniu.

Żadną miara nie można zaś przyjąć, że pośrednik wykonuje czynności z zakresu pośrednictwa nieruchomościami przy pomocy innych osób tylko i wyłącznie wówczas, gdy wykonanie tych czynności zleca tym osobom. Opowiedzenie się za takim poglądem dawałoby możliwość pomijania ustawowego wymogu wykonywania pośrednictwa tylko przez zawodowych pośredników i wymykałoby się spod kontroli należytego wykonywania czynności pośrednictwa - według kryteriów opisanych w art. 181 ust. 1 ustawy.

Niewątpliwe bowiem wprowadzenie w art. 183 u.g.n. odpowiedzialności zawodowej ma służyć gwarancji wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 181 ust. 1 u.g.n.

Tak więc, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, z treści art. 180 ust. 2 u.g.n. należy wywieść, że czynności pomocnicze, jako czynności pośrednictwa wykonywane przez osoby inne niż pośrednik, mogą być wykonywane jedynie pod nadzorem pośrednika. Pośrednik w obrocie nieruchomościami ma zatem ustawowy obowiązek nadzoru nad osobami, które wykonują czynności pomocnicze. Obowiązek ten nie może więc zostać wyłączony czy zmieniony w drodze umowy cywilnoprawnej pośrednika z przedsiębiorcą zatrudniającym go.

Skoro czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 ustawy, pośrednik może wykonywać osobiście lub przy pomocy innych osób, na zasadach określonych w art. 180 ust. 2 u.g.n. – to znaczy, że także czynności pomocnicze w rozumieniu ostatniego z powołanych przepisów muszą być wykonywane w sposób opisany w art. 181 ust. 1. Ponieważ zgodnie z art. 180 ust. 2 ustawy pośrednik ponosi odpowiedzialność zawodową za czynności pomocnicze określone tym przepisem to znaczy, że bezpośredni nadzór nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze uznać należy za obowiązek, o którym mowa w art. 183 ust. 1.

Odpowiedzialność zawodowa pośrednika w obrocie nieruchomościami – w tym odpowiedzialność, w ramach obowiązku nadzoru, za czynności osób wykonujących czynności pomocnicze w rozumieniu art. 180 ust. 2 u.g.n. - nie jest jednak nieograniczona. Pośrednik nie poniesie zatem odpowiedzialności zawodowej jeśli obowiązki swe – w tym obowiązek nadzoru – wykonywał w sposób opisany w art. 181 ust.1 a zatem zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem Biuro Obrotu Nieruchomościami "L." - w którym czynności z zakresu pośrednictwa nieruchomościami wykonywała skarżąca - zamieściło w Internecie ogłoszenie w sprawie mieszkania sprzedaży bez wiedzy i zgody właścicielki mieszkania.

Zdaniem składu orzekającego nie powinno budzić wątpliwości, że ogłoszenie takie należy do czynności określonych art. 180 ust. 1 u.g.n. Zgodnie tymczasem z art. 180 ust. 3 ustawy zakres czynności pośrednictwa określa umowa pośrednictwa.

Stan faktyczny sprawy wskazuje, że poza sporem umowa pośrednictwa, przewidziana tym przepisem nie została zawarta. Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 180 ust. 3 u.g.n. jest więc niezasadny, a nawet niezrozumiały. Nie ulega kwestii, że przy braku umowy pośrednictwa fakt umieszczenia w Internecie ogłoszenia stanowi naruszenie zasad wynikających z przepisów prawa.

Broniąc się przed odpowiedzialnością zawodową z tego tytułu skarżąca nie twierdziła, że nie uchybiła obowiązkowi należytego nadzoru nad osobami wykonującymi czynności pomocnicze. W toku postępowania podnosiła jedynie, że pracownicy biura - którzy zamieścili to ogłoszenie - nie pozostawali pod jej bezpośrednim nadzorem.

W tym stanie rzeczy, w świetle dotychczasowych rozważań, nie tylko zarzut błędnej wykładni art. 180 ust., 2 ale i zarzut niewłaściwego zastosowania art. 181 ust. 1 u.g.n. nie znajduje usprawiedliwienia. Jak już powiedziano skarżąca miała bowiem obowiązek nadzoru nad pracownikami biura, skoro zaś nie wykazała, że nadzór ten sprawowała zgodnie z zasadami określonymi w art. 181 ust. 1 ustawy - to ponosi odpowiedzialność za czynności z zakresu pośrednictwa, wykonane przez pracowników biura, nie będących pośrednikami w obrocie nieruchomościami..

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia też zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Niewątpliwie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obliguje organ do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego jak i wyczerpującego jego rozpatrzenia.

Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei art. 107 § 3 k.p.a. określa składniki uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając czy organy administracyjne nie uchybiły powyższym przepisom musi mieć jednak na względzie, że konieczne w sprawie ustalenia, ocena dowodów oraz uzasadnienie w tym zakresie dotyczyć musi faktów prawotwórczych a więc mających wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego, skoro w rozpoznawanej sprawie - przedmiotem której jest nałożenie kary za niewypełnienie obowiązków pośrednika w obrocie nieruchomościami - ustalono fakt naruszenia zasady wykonywania czynności pośrednictwa na podstawie umowy pośrednictwa (art. 180 ust. 3) przy prawidłowym rozumieniu obowiązku nadzoru pośrednika nad pracownikami biura pośrednictwa (art. 180 ust. 2) - to zarzut naruszenia wskazanych przepisów procesowych nie może być uznany za trafny.

Fakt, że w Biurze Nieruchomości "L." umowy pośrednictwa zawierał przedsiębiorca - nie ma znaczenia, skoro nałożenie kary miało miejsce na podstawie ustalenia, że pomocnicze czynności pośrednictwa wykonano mimo braku umowy pośrednictwa. Zarzut pominięcia protokołu z kontroli przeprowadzonej w biurze jest więc chybiony.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 73 § 1 i 74 k.p.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny (wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r. II FSK 437/11).

Art. 73 § 1 k.p.a. stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Przepis nie przewiduje zatem obowiązku sporządzania przez organ kserokopii akt lub ich odpisu i doręczania ich stronie. Ma jednak zabezpieczyć stronie możliwość wykonania odpisowi (v. M. Jaśkowska, A. Wróbel – Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego; LEX/el., 2013; teza 10 i powołane tam orzecznictwo).

Uchybienie w tym zakresie stanowi naruszenie wskazanego przepisu, nie zawsze jednak rzutuje na wynik sprawy.

W rozpatrywanym przypadku stronie umożliwiono zapoznanie się z aktami, jak sama przyznaje odręcznie przepisała na swój użytek protokół z posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, nie przeczy by znana była jej zgromadzona w sprawie dokumentacja. Uznać należy zatem, że mogła podjąć i faktycznie podjęła merytoryczną obronę.

Nie ma więc podstaw by uznać, że brak możliwości wykonania przez skarżącą kserokopii wszystkich dokumentów z akt sprawy pozbawił ją czynnego udziału w sprawie.

Naruszenia art. 10 k.p.a. nie potwierdzają też podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące wadliwego - w ocenie strony - wyznaczenia obrońcy z urzędu.

Poza sporem zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami oraz zarządców nieruchomości (Dz. U. Nr 11, poz. 66) osoba, wobec której wszczęto postępowanie, która nie ustanowiła obrońcy, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o posiedzeniu zespołu może zwrócić się do przewodniczącego Komisji o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej obrońcę z urzędu wyznaczono [...] listopada 2007 r. - a zatem 2 dni przed wyznaczonym terminem posiedzenia. Nie zgłoszono jednak wniosku o wyznaczenie kolejnego posiedzenia. Ponadto innego obrońcę z urzędu wyznaczono skarżącej także w toku ponownego postępowania wyjaśniającego przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej – po przekazaniu sprawy tej Komisji wobec wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy przez Ministra Infrastruktury. Po wyznaczeniu obrońcy odbyły się cztery posiedzenia Komisji - podczas których obrońca był obecny, a na które skarżąca, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawiła się. W tym stanie rzeczy jej zarzuty, co do pozbawienia możliwości przygotowania obrony za uzasadnione uznać nie można.

W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 134 p.p.s.a. W ramach tej podstawy autor skargi kasacyjnej zarzucał bowiem WSA brak rozstrzygnięcia w sprawie, na kim spoczywał w biurze pośrednictwa obowiązek zawierania umów pośrednictwa jak i brak rozstrzygnięcia co do prawidłowości wyznaczenia obrońcy z urzędu, w szczególności na etapie postępowania toczącego się w skutek wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy.

Usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej nie stanowi też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy w sprawie nie ma miejsca.

Z tych wszystkich względów, skoro podstawy skargi kasacyjnej - granicami której Naczelny Sąd Administracyjny jest związany (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.) – nie znajdują usprawiedliwienia, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.