Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 95/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 13, art. 16
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 109, art. 14 par. 1a, art. 39 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. O. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do załatwienia wniosku K. O. z dnia 30 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala, 4) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu na rzecz skarżącego K. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. O. (zwanego dalej wnioskodawcą, skarżącym) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu (zwanego dalej organem lub Prezesem Sądu) w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 30 listopada 2022 r. (złożonym drogą elektroniczną) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej przez wskazanie ilości "wyroków nakazowych" skierowanych do wykonania sądom spoza właściwości Sądu Rejonowego w Opolu za okres od 2012 r. do 2022 r. włącznie, a także podanie sygnatur tychże wyroków oraz sądów, do których wyroki zostały skierowane. Wnioskodawca zastrzegł, że żądaną informację publiczną należy przesłać za pomocą poczty elektronicznej na wskazany w piśmie adres oraz stwierdził, że przedmiotowa informacja ma charakter informacji przetworzonej, lecz w interesie wymiaru sprawiedliwości jest poinformowanie wszystkich sądów na terenie RP, iż "tut. Sąd przesyła do wykonania nieistniejące orzeczenia".

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes Sądu poinformował wnioskodawcę pismem z dnia 8 grudnia 2022 r., nr [...], przesłanym drogą elektroniczną, że "w II wydziale karnym tutejszego sądu, z uwagi na brak obowiązku prowadzenia rejestracji danych odnośnie przekazania innym sądom wyroków nakazowych do wykonania, wniosek pozostanie bez rozpatrzenia i dalszego biegu".

Pismem z dnia 20 grudnia 2022 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, objętej wnioskiem z dnia 30 listopada 2022 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu), zwanej dalej u.d.i.p., w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) jest udostępniana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku,

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu żądanej informacji.

W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 30 listopada 2022 r.,

2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) wymierzenie organowi grzywny w kwocie 5.000 zł,

4) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 500 zł,

5) zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł, że organ nie udzielił w wymaganym terminie żądanej informacji publicznej, nie wezwał wnioskodawcy do wykazania szczególnej doniosłości przedmiotowej informacji dla dobra interesu społecznego, a także nie odmówił wydania tej informacji ani nie umorzył postępowania administracyjnego, wydając przy tym stosowną decyzję administracyjną. Wedle skarżącego jego wniosek z dnia 30 listopada 2022 r. został całkowicie zbagatelizowany, co świadczy o pozostawaniu organu w bezczynności, zaś bezczynność ta - jak tłumaczył - ma charakter rażący. Ponadto wywodził skarżący, powołując się na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym, że wniosek o udzielenie informacji publicznej - poza jednym wyjątkiem, który nie ma w sprawie zastosowania - "nie podlega pozostawieniu bez rozpoznania i możliwości odmówienia mu nadania dalszego biegu, albowiem art. 64 K.p.a. - nie stosuje się". Dalej przypomniał, że "wniosek dotyczył wyroków nakazowych lub też w przypadku Sądu Rejonowego w Opolu dokumentów o nazwie »wyrok nakazowy« ale też protokołów posiedzeń lub notatek urzędowych. Skarżący nie domagał się tylko udostępnienia samych wyroków nakazowych ale też aktów promulgacyjnych tychże wyroków, która to część wniosku pozostała bez odzewu organu". Z kolei uzasadniając podaną w skardze wysokość grzywny i sumy pieniężnej, odwołał się skarżący do konieczności zapewnienia w sądach polskich transparentności procesu, w tym karnego, oraz przestrzegania zasady budowania zaufania obywatela do sądownictwa, a także wskazał na okoliczność poświęcenia swojego prywatnego czasu "na wnoszenie tak oczywistych skarg". Ponadto przedstawił obszerne rozważania związane z zagadnieniem ogłoszenia wyroku, dochodząc do wniosku, że "dokumenty o nazwie »wyrok nakazowy« Sądu Rejonowego w Opolu które zostały zaprojektowane, a następnie skierowane do wykonania są orzeczeniami nieistniejącymi".

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania i stwierdził, że zawarte w piśmie z dnia 8 grudnia 2022 r. sformułowanie "wniosek pozostanie bez rozpoznania i dalszego biegu" było nieprecyzyjne i mogło wywołać u skarżącego stan wątpliwości, a mianowicie, iż organ nie zamierzał wydać decyzji. Tymczasem dla organu oczywistym jest, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy decyzja musiała być wydana. Dalej organ dowodził, że wobec braku jakichkolwiek danych w zakresie wniosku oraz nieprowadzenie statystyk przez Wydział II Karny wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej i przekazał ją skarżącemu. Organ wyjaśnił również, że pismo z dnia 8 grudnia 2022 r. miało jedynie charakter informacyjny dla wnioskodawcy, a jego następstwem było wydanie decyzji. Do odpowiedzi na skargę organ dołączył kopię decyzji Wiceprezesa Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 9 stycznia 2023 r., nr [...].

W replice na odpowiedź na skargę skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i podniósł, że wydana decyzja jest wadliwa merytorycznie, ponieważ dotyczy informacji publicznej, która jest w posiadaniu organu. Podkreślił też, że informacja statystyczna jest informacją publiczną, z tym wyjątkiem, że stanowi informację przetworzoną. Dalej dowodził, że udostępnienie wnioskowanej przez niego informacji jest możliwie po dokonaniu analizy akt spraw, w których wydano wyroki nakazowe lub po uzyskaniu stosownej statystyki z Currendy. W ocenie skarżącego o braku wydania decyzji świadczy to, że w rozstrzygnięciu z dnia 9 stycznia 2023 r. błędnie określono organ, tj. Sąd Rejonowy w Opolu zamiast Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu. Poza tym akt ten nie zawiera prawidłowego pouczenia. Skarżący zarzucił również, że decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r. nie została mu w ogóle doręczona, chociaż organ dysponował danymi adresowymi wnioskodawcy, zawartymi w skardze na bezczynność. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, doszło do rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wydano decyzji ani nie doręczono jej wnioskodawcy.

W piśmie z dnia 6 lutego 2023 r. organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r. została przekazana skarżącemu na podany przez niego adres e-mail.

W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2023 r. skarżący poinformował Sąd, że nie otrzymał decyzji Sądu Rejonowego w Opolu za pośrednictwem Poczty Polskiej. Powyższe potwierdza, zdaniem skarżącego, że organ działa z rażącym naruszeniem prawa i jest to działanie umyślne oraz pozbawione podstaw prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, złożonego w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej w skrócie: u.d.i.p.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Odnotować należy, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072, z późn. zm.) organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.

Niekwestionowanym jest również to, że żądana we wniosku informacja jest informacją publiczną. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone.

Stosownie do powyższego uznać w kontrolowanej sprawie należy, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 30 listopada 2022 r. dotyczące ilości wyroków nakazowych skierowanych do wykonania sądom spoza właściwości Sądu Rejonowego w Opolu za okres od 2012 r. do 2022 r. włącznie, a także sygnatur tychże wyroków oraz sądów, do których wyroki zostały skierowane, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskowane dane niewątpliwie mieszczą się w przywołanej wcześniej kategorii informacji publicznych jako bezpośrednio związane z funkcjonowaniem organu i prawidłowym realizowaniem powierzonych mu zadań publicznych.

Przesądzenie, że informacja objęta skutecznie złożonym przez skarżącego wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia ww. wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.

W związku z tym celowe jest przedstawienie ogólnych zasad dotyczących załatwiania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może także odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może ponadto umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku zaś zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przewidziana w tym przepisie przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, a mianowicie, że jej żądanie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.

Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie załatwił wniosku skarżącego w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 30 listopada 2022 r. i zakończył się dnia 14 grudnia 2022 r. W konsekwencji więc Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Za wywiązanie się z obowiązku rozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z pewnością nie można uznać pisma Prezesa Sądu z dnia 8 grudnia 2022 r., które - jak stwierdził sam organ - miało jedynie charakter informacyjny i było zapowiedzią wydania decyzji. Wedle twierdzeń organu pismo to nie stanowiło odpowiedzi na wniosek skarżącego. W ocenie Sądu również decyzja organu z dnia 9 stycznia 2023 r., nr [...], o odmowie udostępnienia informacji publicznej, przesłana w tym samym dniu na adres poczty elektronicznej wnioskodawcy, nie załatwia sprawy z wniosku skarżącego z dnia 30 listopada 2022 r. W tej kwestii wyjaśnienia wymaga, że w sytuacji, gdy organ rozpatrujący wniosek stwierdzi - tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - konieczność załatwienia wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej, wówczas do takiej decyzji z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Powyższe oznacza, że organ jest zobowiązany do doręczenia wydanej decyzji zgodnie z zasadami określonymi w przepisach K.p.a. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że określona we wniosku forma przekazania (przesłania) informacji wiąże organ jedynie co do czynności materialno-technicznej, w wyniku której następuje udostępnienie żądanej informacji, natomiast w przypadku, gdy organ dopatrzył się podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., zastosowanie będą miały przepisy K.p.a. Skoro tak, to wówczas decyzja taka, aby stanowiła wiążące rozstrzygnięcie, winna być doręczona stronie na zasadach określonych przepisami K.p.a. ze wszystkimi tego konsekwencjami. To zaś oznacza, że brak prawidłowego doręczenia decyzji, przy jednoczesnym braku innych czynności ze strony organu zmierzających do załatwienia wniosku skarżącego, przesądzałby o bezczynności tego organu (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 171/17).

Podkreślenia jeszcze wymaga, że dla uznania, iż w danej sprawie została "wydana" decyzja załatwiająca tę sprawę, nie wystarczy samo sporządzenie decyzji, ale musi ona jeszcze zostać wprowadzona do obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany. Co do zasady, warunkiem wejścia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego, a co za tym idzie wywoływania przez tę decyzję skutków prawnych - jest jej skuteczne doręczenie przynajmniej jednemu z adresatów decyzji (por. wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 675/16; z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2523/17). Decyzja administracyjna jest bowiem aktem zewnętrznym, będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych oraz stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się dwukrotnie w składzie poszerzonym - siedmiu sędziów NSA. W uchwale z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00, wskazano, że oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią. Decyzja sporządzona, a więc spełniająca wymogi formalne, ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co stanowi uzasadnienie przyjęcia, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia. Natomiast w uchwale z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 4/08, stwierdzono, że decyzja administracyjna jest przede wszystkim czynnością materialnoprawną, która rodzi skutki prawne kształtujące uprawnienia i obowiązki jednostki. Zakomunikowanie jednostce w trybie prawnym oświadczenia woli organu administracji publicznej jest warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej jako kwalifikowanego aktu administracyjnego, co w sposób bezsporny wynika z art. 109 § 1 w związku z art. 110 K.p.a. W świetle tych uregulowań nie można przyjąć, że podjęcie przez organ decyzji administracyjnej jest wprowadzeniem jej do obrotu prawnego. W sytuacji, gdy oświadczenie woli organu administracji publicznej nie zostanie uzewnętrznione przez zakomunikowanie jednostce, to nie może wywołać żadnego skutku prawnego.

Przechodząc już na grunt przepisów K.p.a., wskazać trzeba, że zgodnie z art. 109 § 1 decyzję doręcza się stronom na piśmie. Użyte w tym przepisie określenie "na piśmie" należy natomiast interpretować zgodnie zasadą pisemności zawartą w art. 14 K.p.a., który w brzmieniu obowiązującym od 5 października 2021 r. stanowi, że sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią (§ 1a).

W świetle cytowanych przepisów, aby doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r. - które to doręczenie zarazem, jak wyjaśniono powyżej, warunkowało wejście tego rozstrzygnięcia do obrotu prawnego - należało przedmiotowe rozstrzygnięcie doręczyć wnioskodawcy na piśmie, a więc w postaci papierowej, opatrzonej podpisem własnoręcznym, albo w postaci elektronicznej, opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Dlatego Sąd uznał, że przesłanie przez organ skanu decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r. na adres e-mail skarżącego nie spełnia żadnego z przewidzianych w K.p.a. warunków doręczenia na piśmie, w tym także doręczenia w postaci elektronicznej. Zgodnie bowiem z art. 39 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569, z późn. zm. - dopisek Sądu), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Natomiast adres e-mail nie spełnia wymagań środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w tej ustawie. Na gruncie omawianych przepisów nie ma zatem możliwości doręczenia decyzji na adres poczty elektronicznej wnioskodawcy.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że decyzja z dnia 9 stycznia 2023 r. nie została skutecznie doręczona skarżącemu i nie weszła do obrotu prawnego. Oznacza to, że wniosek skarżącego z dnia 30 listopada 2022 r. - wbrew twierdzeniom organu - nie został załatwiony do dnia wydania wyroku. Powyższe ustalenie skutkowało koniecznością zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego, w trybie przewidzianym w u.d.i.p., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na marginesie jedynie odnotować jeszcze można, że rozstrzygnięcie z dnia 9 stycznia 2023 r. zawiera, co trafnie dostrzegł skarżący, błędne pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do WSA w Opolu. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na dokonaną w niniejszej sprawie ocenę stanu bezczynności, ponieważ Sąd badał jedynie, czy organ zobowiązany do udzielenia informacji podjął w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednie czynności, przewidziane w u.d.i.p.

W ocenie Sądu opisana bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. W tej kwestii Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. W orzecznictwie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 59/19). Nie każde zatem naruszenie terminów udzielenia informacji publicznej stanowi podstawę do uznania, że ma ono charakter rażący. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie zachodzi po stronie organu przypadek oczywistego braku woli rozpoznania wniosku skarżącego, jego lekceważenia czy działania pozbawionego racjonalnego uzasadnienia, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego (kwalifikowanego) naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował czynności związane z wnioskiem skarżącego, chodź niewątpliwie były to - jak wykazano wyżej - działania wadliwe. Ponadto nie można uznać, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej, skoro do bezczynności doszło z uwagi na nieprawidłowe przekonanie organu, że organ załatwił wniosek skarżącego poprzez wydanie decyzji z dnia 9 stycznia 2023 r. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 2 wyroku.

W konsekwencji powyższego, Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., wnioskowanej sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny, o czym orzekł w pkt 3 wyroku, oddalając skargę w tym zakresie.

Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 4 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.