Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1368/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. odmówił skarżącemu K. W. przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej, o którą ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 w ramach wariantu 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycka, kszyka, krwawodzioba lub czajki i nałożył sankcję w wysokości [...] zł

Organ wskazał, że skarżący we wniosku o płatność zadeklarował powierzchnię 5,55 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej organ stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. W ramach działki rolnej A1 (na działce ewidencyjnej 98/1) wnioskodawca deklarował 0,49 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosiła 0 ha. W ramach działki rolnej B1 (na działce ewidencyjnej [...]) wnioskodawca deklarował powierzchnię 5,06 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosi 2,70 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 105,56 %. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza zatem 50 %, co stosownie do art. 19 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 604/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 604/2014, publ. Dz. Urz. UE L nr 181 z 2014 r. str. 48) skutkuje odmową przyznania wnioskowanej pomocy (płatności). Ponadto rolnik podlega karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym.

W odwołaniu skarżący podniósł, że zakwestionowana działka nr [...] była przedmiotem postępowania przez organ II instancji w pierwszym roku, kiedy został opracowany program rolno – środowiskowy dla tej działki przez uprawnionego ornitologa. Organ II instancji po zapoznaniu się ze zgromadzoną dokumentacją decyzją z [...] września 2016 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę decyzją z [...] listopada 2016 r. ustalił powierzchnię działki jako zweryfikowaną w programie rolno – środowiskowym na 5,55 ha. Taka powierzchnia, która została podana przez Agencję jest dla skarżącego podstawą do składania deklaracji w następnych latach w ramach kontynuacji programu rolno – środowiskowego. Odwołujący podkreślił, że nie wprowadzał żądnych zmian w TUZ.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (zwanym w skrócie "rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", publ. Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.) przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący w roku 2017 ubiegła się o przyznanie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej w ramach wariantu 4.8 w pakiecie 4, deklarując we wniosku działkę rolną A1 o powierzchni 0,49 ha (położoną na działce ewidencyjnej 98/1) oraz zlokalizowane na działce ewidencyjnej nr [...] dwie działki rolne: B1a o powierzchni 0,73 ha i B2a o powierzchni 4,33 ha. Łącznie skarżący zgłosił zatem do płatności obszar o areale 5,55 ha.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie przedeklarowania powierzchni łącznie o 2,85 ha.

Wskazał ponadto, że [...] czerwca 2018 r. na działkach ewidencyjnych nr [...] zostały przeprowadzone przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w T. oględziny mające na celu weryfikację powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) obu wskazanych działek ewidencyjnych. Konieczność wykonania oględzin była następstwem złożonych przez skarżącego [...] maja 2018 r. odwołań od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu ONW na 2017 r. W odwołaniach zakwestionowano powierzchnie użytkowane rolniczo na ww. działkach. Skarżący był obecny przy oględzinach, podpisał protokół bez uwag lub zastrzeżeń.

W wyniku oględzin ustalono, że powierzchnia MKO w ramach działki nr [...] wyniosła 0,00 ha, zaś w ramach działki nr [...] – 7,23 ha. Na podstawie pomiarów dokonanych w trakcie oględzin został wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar uprawniony do objęcia płatnością w wariancie 4.8, który wyniósł 0,00 ha dla działki ewidencyjnej 98/1 i 2,70 ha dla działki ewidencyjnej [...]. Stwierdzono, że cała działka A1 o powierzchni 0,49 ha położona na działce ewidencyjnej 98/1 nie kwalifikuje się do objęcia płatnością, zaś w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] obszar nieuprawniony do płatności stanowił powierzchnię 2,36 ha.

Organ podniósł, że ze sporządzonej dokumentacji, w tym fotograficznej, wynika, że na obu ww. działkach znajdują się obszary niekwalifikujące się do objęcia płatnością rolno - środowiskowo – klimatyczną, które są porośnięte krzakami i stanowią tereny bagniste porośnięte przez roślinność charakterystyczną dla takich terenów.

W uwagach do protokołu kontrolujący zapisali, że nie było możliwości dojścia do działki ewidencyjnej 98/1 i pomiaru tej działki, ponieważ jest ona otoczona terenami bagnistymi i podmokłymi. Odnośnie działki nr [...] organ wskazał, że jej część stanowiąca obszar 2,36 ha nie kwalifikowała się do objęcia płatnością rolno – środowiskowo – klimatyczną, o czym świadczy stan roślinności na tej działce tj. wieloletnie zakrzaczenia. Organ podkreślił, że skarżący zgłosił we wniosku, że działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu kośno – pastwiskowym, w ramach którego istnieje wymóg dokonania pokosu w terminie od 15 czerwca do 15 lipca. Podmokły i bagnisty charakter podłoża niewątpliwie uniemożliwia użycie maszyn rolniczych w celu koszenia działki i tym samym spełnienia wymogu określonego dla wariantu 4.8. Dokumentacja fotograficzna wykonana w trakcie oględzin potwierdza, że obszar niekwalifikujący się do objęcia płatnością w wariancie 4.8 nie był użytkowany w sposób zgodny z wymogami dla tego wariantu zarówno w roku 2018 jak i w latach poprzednich.

Odnosząc się do odwołania skarżącego organ podkreślił, że każdy wniosek o przyznanie płatności wszczyna nowe, odrębne postępowanie administracyjne, w ramach którego organ prowadzi od nowa postępowanie wyjaśniające i w ramach którego nie związany wynikami postępowań z lat ubiegłych. Oznacza to, że każde postępowanie w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej jest autonomiczne i organ weryfikuje spełnienie przez producenta rolnego kryteriów wymaganych do przyznania płatności w odniesieniu do każdego złożonego wniosku o jej przyznanie. Organ podkreślił również, że w ramach postępowania prowadzonego w stosunku do wniosku skarżącego złożonego w ramach kampanii 2015 r. nie była wykonywana kontrola na miejscu, a wątpliwości co do powierzchni użytkowanej rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...] zostały ostatecznie rozstrzygnięte na korzyść producenta rolnego. Dopiero przeprowadzone [...] czerwca 2018 r. oględziny pozwoliły na zweryfikowanie powierzchni uprawnionych do płatności zarówno na działce nr [...] jak i na działce [...]

W skardze do sądu administracyjnego skarżący podniósł, że zadeklarowana we wniosku na 2017 powierzchnia działek rolnych w ramach programu rolno – środowiskowo – klimatycznego obowiązuje go przez cały pięcioletni okres programu. W dokumentacji przyrodniczej przygotowanej przez biegłego ornitologa z listy wojewody stwierdził on przydatność terenu dla wariantu 4.8 i 4.11 podając powierzchnię 5,83 ha. W pierwszym roku obowiązywania planu we wniosku o przyznanie płatności ARiMR po dwukrotnym rozpatrzeniu sprawy stwierdziła 5,55 ha. We wniosku na 2017 r. skarżący podał taką samą powierzchnię, a organ to zakwestionował.

Skarżący podkreślił, że w momencie nabycia działki nr [...] od Agencji Nieruchomości Rolnych - Agencja określiła ilość użytków rolnych na 8,86 ha.

Skarżący podniósł również, że na działkach objętych planem jest ciek wodny, w którym są bobry. Wskutek ich działalności dochodzi do zalewania łąk, co uniemożliwia wykaszanie tej samej ilości terenów użytków zielonych. W. niewykoszonych TUZ nie może być w tej sytuacji podstawą płatności na rok 2017 i na lata następne.

Skarżący wskazał, że we wniosku na rok 2017 powierzchnia MKO dla działki nr [...] wynosiła 8,86 ha, z czego jako użytki rolne zostało zadeklarowane 3,8 ha, a TUZ – 5,06 ha. W czasie kontroli [...] czerwca 2018 r. stwierdzono ilość gruntów ornych i trwałych użytków zielonych wykoszonych o powierzchni 7,26 ha – przy uwzględnieniu granic błędu: 7,36 ha. Do tej wielkości należy zdaniem skarżącego dodać ilość gruntów niewykoszonych, stosownie do programu rolno-środowiskowo – klimatycznego tj. 20 % z 5,06 ha czyli 1,01 ha. Sumując MKO na działce nr [...] w dniu kontroli wynosiło 8,37 ha.

Różnica wynosiła zatem 0,49 ha (8,86 ha – 8,37 ha = 0,49 ha).

Tak wyliczona różnica zdaniem skarżącego powinna być potraktowana jako będąca wynikiem działań niezależnych od skarżącego tj. wynikająca z działań bobrów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Spór w sprawie dotyczył kwestii prawidłowości stwierdzenia przez organy przedeklarowania we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 działek rolnych zgłoszonych do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 4 wariantu 4.8.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 uregulowano w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (w skrócie: "ustawa PROW 2014 – 2020") oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W przypadku pakietu 4 wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego ("Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000"), w którym wyodrębniony jest wariant 4.8 ("Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki"), zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do:

1) trwałych użytków zielonych, na których występują:

a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.-4.6.,

b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;

2) obszarów przyrodniczych, na których występują:

a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.2., 4.3. lub 4.6.,

b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;

3) trwałych użytków zielonych położonych na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.7.

Stosownie zaś do § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6, wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za: hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Z powyższego wynika, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje wyłącznie do zadeklarowanych powierzchni gruntów spełniających warunki do przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, a więc do powierzchni gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną.

Wbrew stanowisku skarżącego z przepisów ww. rozporządzenia nie wynika, że zaakceptowanie przez organ prawidłowości deklaracji w pierwszym roku podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego" skutkuje niemożnością kontroli przez organ, czy spełnione są ww. warunki przyznania płatności w kolejnych ("danych") latach trwania zobowiązania.

Instrumentem prawnym umożliwiających weryfikację danych zawartych we wniosku, w tym czy zadeklarowane we wniosku działki rolne spełniają warunki do objęcia ich płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną, są kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu przeprowadzane przez właściwe władze. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Wskazać należy, że państwa członkowskie zobowiązane są do ustanowienia systemu kontroli, obejmującego systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność; system ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r, str. 549, z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1306/2013"). Zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu (art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013).

W świetle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że w sprawie organy były uprawnione do dokonania weryfikacji danych zawartych we wniosku skarżącego zarówno w drodze kontroli administracyjnej wniosku, jak i kontroli na miejscu gospodarstwa skarżącego. W sprawie skorzystano z obu tych instrumentów prawnych. Kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnika miała na celu potwierdzenia zgodności informacji zawartych we wniosku ze stanem faktycznym przede wszystkim odnośnie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych i sposobu jej rolniczego wykorzystania, a także sprawdzenie i weryfikację warunków i wymogów objętych zobowiązaniem, stanowiących podstawę przyznania płatności. Z akt sprawy wynika, że taka kontrola miała miejsce w dniu [...] czerwca 2018 r. W toku kontroli została sporządzona dokumentacja fotograficzna (zdjęcia) objętych kontrolą działek rolnych. Wykonany został również szkice z pomiaru działek rolnych.

W ocenie Sądu, na podstawie tych dowodów organy wykazały, że w sprawie miało miejsce przedeklarowanie powierzchni działek rolnych A1 i B1 zgłoszonych do płatności w ramach wariantu 4.8., uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, a w związku z tym, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku (5,5 ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona (2,85 ha) i różnica ta (2,70 ha) przekracza 50 % powierzchni stwierdzonej – uzasadnione było zastosowanie art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr [...].

Sporządzone fotografie działek uwidoczniają zarzucane przez organy nieprawidłowości, tj. całkowite zabagnienie działki nr [...] (działka rolna nr [...]) oraz częściowe zakrzaczenie działki nr [...] (na której jest położona działka rolna B1). Ze sporządzonego szkicu wynika także, że owe zakrzaczenia, o charakterze wieloletnim stwierdzono właśnie na tej części działki nr [...], na której znajduje się działka rolna B1.

Rozpatrując skargę Sąd miał na względzie, że postępowanie wyjaśniające przed organami ARiMR zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przytoczonych regulacji wynika, że organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązkiem ich nie jest już wymóg działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązki organu określone w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeku postępowania administracyjnego ograniczone zostały zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To natomiast strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęto zatem zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie wnioskowanych płatności, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem oraz ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci protokołu z oględzin działki z [...] czerwca 2018 r., dokumentacji fotograficznej i sporządzonego szkicu pomiaru działek, wynikach kontroli administracyjnej nie zostały bowiem podważone przez rolnika żadnym przekonywującym dowodem uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Argumentacja rolnika kwestionująca poczynione ustalenia organów, opiera się przede wszystkim na ogólnym, nie popartym konkretnymi dowodami, kontestowaniem ustaleń organów i dokonywaniu wyliczeń bez uwzględnienia ww. szczegółowych ustaleń organów nie tylko co do ogólnej wielkości MKO w obrębie działki nr [...], ale także co do granic stwierdzonego MKO, w szczególności w obrębie tej części działki, na której skarżący wskazał działkę rolną B1 (co uwidacznia szkic stanowiący część decyzji organu odwoławczego). Tego typu argumentacja, mając na uwadze przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW jest zdaniem Sądu niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organy.

Bezpodstawnie także skarżący wskazuje, że do powierzchni uprawniającej do otrzymania płatności należy zaliczyć część gruntów niewykoszonych, czyli 20 % z 5,06 ha. W tym względzie należy zauważyć, że we wniosku o płatność na rok 2017 skarżący zadeklarował użytkowanie "kośno – pastwiskowe" działki B1 (B1a, B2a). Jak słusznie wskazał organ, w takim przypadku obowiązuje wymóg dokonania pokosu w terminie od 15 czerwca do 15 lipca. Jest to wymóg wynikający z części IV pkt 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W ramach wymogów określonych w ww. części IV pkt 9, w podpunkcie 2 ("wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym"), w lit. d) zawarto wymóg "pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w przypadku pokosów w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone". Z treści tego wymogu wynika, że obszar nieskoszony, obejmujący 15 – 20 % powierzchni działki w każdym roku powinien obejmować inną część działki. Przy dochowaniu tego wymogu niemożliwe zatem byłoby powstanie takiej sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie tj. zarośnięcia części działki przez roślinność wieloletnią. Przy prawidłowym wykonywaniu zobowiązania możliwe byłoby w trakcie kontroli stwierdzenie roślinności rozwijającej się co najwyżej około rok. Nie jest zatem zgodne z prawem stanowisko skarżącego, że do powierzchni spełniającej wymagania odnośnie płatności, o którą wnioskował, można było doliczyć także tą powierzchnię przedmiotowej działki, którą porastała niewykoszona roślinność wieloletnia.

Odnośnie twierdzenia, że część powierzchni działki nr [...] należało uwzględnić przy rozstrzyganiu o płatności jako objętą szkodami poczynionymi przez bobry, a tym samym niespełniającą warunków płatności z przyczyn niezależnych od skarżącego – należy zauważyć, że owo twierdzenie zostało zgłoszone dopiero w skardze, a nie w toku postępowania przed organami. Co więcej załączone do skargi dokumenty wskazują ogólnie na szkody poczynione przez bobry, ale w żaden sposób nie wskazują na szkody poczynione konkretnie na działce nr [...]. Trzeba także zauważyć, że prawodawca unijny przewidział sytuacje objęte wyjątkowymi okolicznościami np. siłą wyższą czy wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, niemniej wymaga to zachowanie wymogów określonych w prawie unijnym (art. 4 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014), w szczególności określonego w art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia wymogu, aby przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zostały zgłoszone na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. To na rolniku zatem ciąży obowiązek zgłoszenia organowi wystąpienia ww. okoliczności. W aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących, iż skarżący dokonał takiego zgłoszenia.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd oddalił skargę.