Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1094/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 152, art. 200,  art. 50
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97 par. 1 pkt 4,  art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi T. K. i J. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. 1. ze skargi T. K. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej T. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala skargę J. K.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu zażalenia T. i J. małżonków K. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] zawieszającego z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...], zajęty pod drogę publiczną utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...]02.2007 r. Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku T. i J. K. o odszkodowanie za grunt położony w W. przy ulicy [...] stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...], zajęty pod drogę publiczną. Zawieszenie uzasadnił koniecznością ujawnienia wpisu przejścia z mocy prawa własności gruntu zajętego pod drogę na rzecz Gminy W. B.

W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu T. i J. K. nie zgodzili się z zawartym w nim stanowiskiem dotyczącym przyczyn zawieszenia postępowania.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia i zbadania akt organ drugiej instancji stwierdził, że ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...] – wydana w trybie art. 73 ustawy z 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) – stanowi podstawę do ujawnienia właściciela przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej, co oznacza, że dopiero po dokonaniu w księdze wieczystej wpisu właściciela gruntu zajętego pod ulicę sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość może być rozstrzygnięta. Organ podkreślił, że decyzja z [...] stycznia 2007 r. stwierdza nabycie przez Gminę W. B. z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wpis prawa własności nieruchomości na rzecz Gminy W. B., zajętej pod drogę lokalną miejską, dokonany w księdze wieczystej stanowi podstawę do uznania własności Gminy przez organ prowadzący postępowanie w I instancji, a w dalszej konsekwencji podstawę do ustalenia odszkodowania dla byłych właścicieli zajętej nieruchomości. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne stanowi kwestię materialnoprawną pojawiającą się w toku załatwiania sprawy administracyjnej, bez rozstrzygnięcia której sprawy administracyjnej załatwić nie można, a rozstrzygnięcie której należy do właściwości innego organu administracyjnego niż ten, przed którym toczy się właśnie postępowanie administracyjne lub do sądu. W ocenie organu odwoławczego zawieszenie przez organ I instancji z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie uznać należy za w pełni uzasadnione.

Na powyższe postanowienie sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie złożyli T. i J. małżonkowie K. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania. Zarzucili, że z żadnego przepisu prawa nie wynika, aby postępowanie w przedmiocie odszkodowania było uzależnione od ujawnienia w księdze wieczystej Gminy jako właściciela. Wskazali, że przedmiotowa działka jest faktycznie zajęta pod drogę lokalną miejską, co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2007 r. Zdaniem skarżących nie zachodzi żaden związek pomiędzy postępowaniem administracyjnym w przedmiocie odszkodowania, a postępowaniem przed sądem wieczysto-księgowym.

Skarżący podnieśli, że od momentu nabycia z mocy prawa przez Gminę własności działki zajętej pod drogę upłynęło ponad 8 lat i nic nie uzasadniało opieszałości w uregulowaniu kwestii związanych z ujawnieniem prawa w księdze wieczystej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzemieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, późn. zm. – zwana dalej: "ppsa"), sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że tylko skarga T. K. jest zasadna.

Przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dotyczy to więc takich sytuacji, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie byłoby możliwe rozpoznanie sprawy.

Organ zawieszając postępowanie w niniejszej sprawie, wskazał na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2007 r., stwierdzającą nabycie prawa własności przez gminę nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oraz podkreślił, że skoro decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia właściciela w księdze wieczystej, to powyższa okoliczność oznacza, że dopiero po dokonaniu wpisu nowego właściciela będzie możliwe rozpoznanie sprawy w przedmiocie odszkodowania. Organ powołał się na treść przepisu art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.).

Zważyć jednakże należy, że przepis ten wskazuje tylko na podstawie jakiego dokumentu następuje wpis do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Zarówno z treści art. 73 tej ustawy, jak również z innych jej przepisów nie wynika, aby ustawodawca uzależnił ustalenie i wypłacenie odszkodowania na rzecz byłego właściciela nieruchomości zajętej pod drogę publiczną od wpisu prawa własności jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa do księgi wieczystej. Należy zwrócić uwagę, że nabycie prawa własności nieruchomości na rzecz tych podmiotów, w sytuacji gdy spełnione są przesłanki, o jakich mowa w art. 73 ust. 1 ustawy, następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że stanowi ona wyłączny dowód nabycia własności i uprawnia do powoływania się na nią celem wykazania praw właścicielskich, w tym także przy składaniu wniosku o wpis do księgi wieczystej.

Należy podkreślić, że wpis prawa własności do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny (ujawniający), a nie prawotwórczy. Pomimo braku wpisu właściciel nieruchomości może wykonywać swoje prawa właścicielskie.

Nietrafne jest zatem stanowisko organów obydwu instancji, że dopiero po dokonaniu wpisu prawa własności do księgi wieczystej, sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość może być rozstrzygnięta.

Nie było więc podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny (wieczysto-księgowy), gdyż postępowanie w przedmiocie wpisu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, co uzasadnia rozstrzygnięcie jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i 152 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

Sąd oddalił skargę J. K., gdyż skarżący nie ma przymiotu strony (art. 28 kpa) w postępowaniu administracyjnym, wobec czego nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 ppsa do złożenia skargi do sądu administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, odszkodowanie jest ustalane i wypłacone na wniosek właściciela. Tymczasem – jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. – właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. była wyłącznie T. K.

Dlatego Sąd orzekła jak w pkt 4 wyroku z mocy art. 151 ppsa.