Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2579/98
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2001-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: poz. 745
journal: Dz.U. 1997 nr 11 poz. 6
Teza: Zarówno ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, jak i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich i zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/ nie dają podstaw do prowadzenia postępowania weryfikacyjnego wobec osoby zmarłej. Natomiast bez postępowania weryfikacyjnego zakończonego decyzją pozbawiającą kombatantów uprawnień pierwotnych, brak jest podstaw do odmowy przyznania wdowie po kombatancie uprawnień pochodnych.

TEZY

Zarówno ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, jak i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich i zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/ nie dają podstaw do prowadzenia postępowania weryfikacyjnego wobec osoby zmarłej. Natomiast bez postępowania weryfikacyjnego zakończonego decyzją pozbawiającą kombatantów uprawnień pierwotnych, brak jest podstaw do odmowy przyznania wdowie po kombatancie uprawnień pochodnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi Wydział II po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2001 r. sprawy ze skargi Teresy Sz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 6 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 kwietnia 1998 r. (...), (...)


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 kwietnia 1998 r. podjętą na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 10 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania Teresie Sz. uprawnień przysługujących wdowie - emerytce i rencistce pozostałej po kombatancie.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż współmałżonek wnioskodawczyni - Jan Sz. uzyskał uprawnienia kombatanckie w wyniku decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł. z dnia 26 czerwca 1984 r. wyłącznie z tytułu "udziału w walce zbrojnej o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w okresie od 21 czerwca 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. na podstawie zaświadczenia WKU w Ł. z dnia 2 marca 1983 r. stwierdzającego, iż Jan Sz. służył w Wojsku Polskim od 21 czerwca 1948 r. do 22 lutego 1950 r. Z otrzymanego przez organ zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 6 listopada 1997 r. wynika, że Jan Sz. w okresie służby w Wojsku Polskim w 5 Pułku KBW i 6 Pułku KBU brał udział między innymi w zwalczaniu NSZ. Organ stwierdził, iż jeżeli współmałżonek powyższą działalność prowadził w ramach czynnej służby wojskowej przed dniem 30 czerwca 1947 r., to zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy osoba taka, chociaż nie jest kombatantem, jak też "inną osobą uprawnioną w rozumieniu przepisu art. 10 ustawy, zachowuje określone w tej ustawie uprawnienia". Jednakże po śmierci takiej osoby jej współmałżonek nie spełnia, zdaniem organu, warunków, o których mowa w art. 20 ust. 3 ustawy, dlatego też organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do przyznania Teresie Sz. uprawnień wskazanych we wniosku.

Teresa Sz. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 6 listopada 1998 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 kwietnia 1998 r. podnosząc, iż wnioskodawczyni nie wskazała żadnych nowych okoliczności ani dowodów nie znanych organowi przy wydawaniu decyzji o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Teresa Sz. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej niezgodność z prawem poprzez naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy o kombatantach (...). W uzasadnieniu podniosła, iż jej mąż Jan Sz. miał przyznane uprawnienia kombatanckie przez ZBoWiD i uprawnień tych nie został pozbawiony. W konsekwencji - na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy uprawnienia te powinna nabyć skarżąca jako wdowa po Janie Sz.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na ocenie ich zgodności z prawem, tj. z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.

Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd stwierdził, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 22 ust. 2 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy o NSA skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 20 ust. 3 w związku z art. 10 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatanckich oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (...)".

Z przedmiotowych akt administracyjnych wynika, iż Jan Sz. uzyskał uprawnienia kombatanckie w oparciu o decyzję ZW ZBoWiD w Ł. z dnia 26 czerwca 1984 r. wyłącznie z tytułu "udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" od 21 czerwca 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. Pełnił wówczas służbę wojskową, jednakże nie przypadła ona na okres od dnia 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., która w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich. Jednak mimo to Jan Sz. nie został pozbawiony przyznanych mu w 1984 r. uprawnień kombatanckich, gdyż po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, co nastąpiło we wrześniu 1997 r., organ uzyskał informację, iż Jan Sz. zmarł 7 czerwca 1991 r. Okoliczność ta potwierdzona jest odpisem skróconym aktu zgonu.

Jan Sz. umierając pozostawił po sobie żonę - Teresę Sz., która w dniu 24 lutego 1998 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień jako wdowie pozostałej po kombatancie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę brak jest podstaw prawnych do zajęcia stanowiska, iż skarżącej nie przysługują dochodzone przez nią uprawnienia w trybie art. 20 ust. 3 ustawy. Istota stanowiska prezentowanego przez Sąd wynika z faktu, iż okolicznością poza sporem jest to, że Jan Sz. nie został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych mu w 1984 r. decyzją ZBoWiD. Jego uprawnienia mają charakter pierwotny, z których Teresa Sz. - jako wdowa po kombatancie - wywodzi swoje uprawnienia o charakterze pochodnym. Nie mogą one bowiem istnieć samoistnie bez wcześniejszych uprawnień pierwotnych /por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000 r. - II SA/Wr 1482/99 i zdanie odrębne do wyroku z dnia 4 kwietnia 2000 r. - II SA/Łd 1182/98/.

Skoro jednak Jan Sz. za swego życia nie został zweryfikowany i nie pozbawiono go uprawnień kombatanckich, to w ocenie Sądu, brak jest podstaw prawnych do odmowy przyznania uprawnień wdowie po kombatancie.

Zarówno ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, jak i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich i zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/ nie dają podstaw do prowadzenia postępowania weryfikacyjnego wobec osoby zmarłej. Natomiast bez postępowania weryfikacyjnego zakończonego decyzją pozbawiającą kombatantów uprawnień pierwotnych, brak jest - zdaniem Sądu - podstaw do odmowy przyznania wdowie po kombatancie uprawnień pochodnych.

Reasumując, Sąd w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku.