Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 564/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9 a
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody z dnia 3 marca 2021 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 marca 2018 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. K. m. K., w granicach części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K., na rzecz Z. F..

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zaś wnioskodawczyni jest spadkobiercą poprzedniego właściciela dawnej parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. K., co oznacza, że w sprawie zostały spełnione dwie podstawowe przesłanki warunkujące prowadzenie postępowania o zwrot ww. nieruchomości, której stan prawny również nie stanowi przeszkody ku temu. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 17 września 1958 r. znak: [...] z dawnej parceli l. kat. [...] o pow. 9082 m2 wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa część o pow. 2108 m2, na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. pod rozbudowę zaplecza Szpitala im. [...] w K.. Z kolei decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 15 lipca 1959 r. znak: [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. K. o pow. 420 m2, na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...]".

Analizując dokumentację wywłaszczeniową, w tym wniosek o wywłaszczenie nieruchomości z 24 lipca 1958 r., złożony przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych do Prezydium Rady Narodowej m. K., na podstawie którego wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe zakończone decyzją z 17 września 1958 r., organ I instancji ustalił, że nieruchomość oznaczona jako część parceli l. kat[...], b. gm. kat. K., miała zostać przeznaczona na rozbudowę Szpitala im[...], a w szczególności dla realizacji budowy nieodzownego zaplecza gospodarczego, w ramach którego miał powstać hotel dla pielęgniarek, który to obiekt przeznaczony dla personelu medycznego powstał w ramach budowy nieodzownego zaplecza szpitala.

W oparciu o pozyskaną przez organ I instancji z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. dokumentację fotogrametryczną – zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu wykonane w latach: 1970, 1975, 1982, 1993, 1998 i 2003 -Starosta K. określił daty powstawania kolejnych etapów zaplecza gospodarczego, w tym zwłaszcza budynku hotelu wraz z niezbędną dla jego funkcjonowania infrastrukturą.

Zgodnie z ww. zdjęciami teren ten w 1970 r. zabudowany był częściowo budynkiem hotelu pielęgniarek, a częściowo zajęty był pod otaczający ten obiekt teren zielony i fragment chodnika oraz drogę wewnętrzną. Na pozostałych fotografiach powyższe zagospodarowanie przedmiotowego terenu nie uległo zmianie, co potwierdzono także w trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 20 marca 2015 r.

Organ I instancji ustalił również, iż przez działkę nr [...] przebiega infrastruktura teletechniczna oraz energetyczna (wybudowana w okresie 1960-1979 r. na potrzeby zabudowań zaplecza szpitalnego). Ponadto organ I instancji wskazał, że działka nr [...] została oddana w użytkowanie na rzecz Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. [...] z siedzibą w K.. Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia organ I instancji stwierdził, że część działki nr [...], w granicach parceli 1. kat. [...], została wykorzystana na cel wywłaszczenia, tj. pod rozbudowę zaplecza Szpitala im. [...], w związku z czym nie może podlegać ona zwrotowi na rzecz wnioskodawczyni.

Od ww. decyzji odwołanie złożyła Z. F., zarzucając naruszenie: art. 136 ust. 3 u.g.n. - poprzez bezzasadną odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem winna zostać (choćby w części) zwrócona wnioskodawczyni, oraz bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości, podczas gdy organ nie zbadał w sposób dostateczny wskazanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. -poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości pomimo upływu terminów określonych w ww. przepisach, a z całą pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości; art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nieustalenie kluczowych okoliczności faktycznych, tj. realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy na organie ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również poprzez pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości, mimo iż fakt ten został udowodniony podczas przeprowadzonych 20 marca 2015 r. oględzin, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zabranego w sprawie materiału dowodowego; art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy i dostatecznie precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie organ winien w toku postępowania zwrotowego precyzyjnie ustalić cel wywłaszczenia, podczas gdy przedmiotowej taki precyzyjny cel nie wynika z orzeczeń wywłaszczeniowych, zaś uzupełnień w tym zakresie nie można dokonywać na podstawie archiwalnej dokumentacji fotograficznej poprzez wskazanie, że na fragmencie przedmiotowej nieruchomości prowadzona była bliżej nieokreślona inwestycja. Zdaniem strony trudno się zgodzić, aby w toku niniejszego postępowania organ precyzyjnie określił cel wywłaszczenia należącej do skarżącej parceli katastralnej l. kat. [...] (dawna gmina katastralna K.), odpowiadającej części działki ewid. nr [...], gdyż jak wyżej wskazano ograniczył się jedynie do określenia celu wywłaszczenia oraz sposobu zagospodarowania terenu poprzez analizę orzeczeń wywłaszczeniowych oraz zdjęć lotniczych z okresu, w którym niniejsze inwestycje powinny zostać zrealizowane. Ponadto podniesiono, że na części działki nr [...], w granicach parceli l. kat[...] znajduje się budynek hotelu, zaś w pozostałym stanowi ona teren zielony porośnięty trawą, nie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia określonego jako rozbudowa zaplecza szpitala. Wynajem pomieszczeń dawnego hotelu na lokale usługowe nie jest związana z działalności szpitala, co oznacza, że przedmiotowa nieruchomości nie została wykorzystania na cel wywłaszczenia, a już na pewno nie w całości. Odwołująca się nigdy nie została o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Dodatkowo podniesiono, że sam fakt istnienia na nieruchomości urządzeń infrastruktury technicznej nie uniemożliwia jej zwrotu, w związku z czym powinna ona zostać zwrócona wnioskodawczyni.

Wojewoda decyzją z dnia 3 marca 2021 r. nr [...] na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018, poz. 2204 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż z dokumentów archiwalnych, w tym wniosków wywłaszczeniowych, decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 22 maja 1958 r. zatwierdzającej lokalizację szczegółową osiedla mieszkaniowego "[...]" oraz złożonego do akt opisu technicznego do projektu wstępnego zamiennego dla obiektu: "Hotel Pielęgniarek przy Szpitalu in. [...] w K., przy ul. [...]", wynika, że celem wywłaszczenia m.in. części parceli l. kat. [...], b. gm. kat. K., o pow. 2160 m2 (z ogólnej powierzchni tej parceli wynoszącej 9082 m2) była wskazana w decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 17 września 1958 r. znak: [...] "budowa nieodzownego zaplecza Szpitala im. [...] w K.", a konkretnie budynku hotelu pracowniczego przeznaczonego dla personelu medycznego szpitala ("Hotelu [...]") wraz z niezbędną do jego funkcjonowania infrastrukturą.

Podkreślono, iż inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Nie można do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia. Interpretacja tego pojęcia (cel wywłaszczenia) musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Na podstawie dokumentacji, jaką udało się pozyskać (przy czym biorąc pod uwagę upływ ponad 60-ciu lat od daty wywłaszczenia ustalenia w tym zakresie należy uznać za dokonane w stopniu wystarczającym do prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy) - jako realizacja hotelu pracowniczego dla personelu medycznego w ramach rozbudowy zaplecza gospodarczego szpitala. W ocenie Wojewody zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych terenu przedmiotowej nieruchomości, pochodzących z urzędowego zbioru dokumentów Głównego Geodety Kraju, których treść zasadniczo koresponduje z ustaleniami dokonanymi 20 marca 2015 r. podczas oględzin nieruchomości, a z których wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu zaplecza szpitala w postaci fragmentu budynku wraz z okalającą go zielenią niską (trawnikami) i fragmentami chodników, jak również ustalenia związane z realizacją na tej nieruchomości fragmentów podziemnej infrastruktury technicznej (przy czym przynajmniej w zakresie urządzeń energetycznych niewątpliwie zrealizowanej w ramach budowy przedmiotowego zaplecza szpitala), bez wątpienia dowodzą osiągnięcia celu wywłaszczenia na omawianej części działki nr [...], obr. [...]. ewid. K.. Całe opisane wyżej zagospodarowanie było bowiem immanentnie związane z budową i funkcjonowaniem zaplecza gospodarczego Szpitala im. [...] w K., zaś to - jak twierdzi odwołująca się - iż jedynie część przedmiotowej nieruchomości zabudowana jest budynkiem dawnego hotelu pracowniczego w żaden sposób nie świadczy o zbędności pozostałej jej części na cel wywłaszczenia, skoro stanowiła ona część całego kompleksu zaplecza szpitalnego.

Aktualne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości (tj. jak wskazuje strona — wynajmowanie części pomieszczeń budynku dawnego hotelu na lokale usługowe) nie ma istotniejszego znaczenia dla dokonanej przez organ I instancji, prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy przez pryzmat odnośnych norma prawa materialnego. W wyroku z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1584/13 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż: "nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości."

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Z. F. zarzucając naruszenie;

- art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, tj. w szczególności poprzez:

zaniechanie precyzyjnego ustalenia, jaki był cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, mimo iż jak sam organ przyznał, nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w orzeczeniach wywłaszczeniowych;

zaniechanie wypełnienia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak poczynienia niezbędnych w sprawie ustaleń, a także niepodjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, pominięcie faktu, iż ceł wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 20 marca 2015 roku oględzin nieruchomości, a w konsekwencji nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego;

nieustalenie, kiedy cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem podczas gdy

obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o zwrot nieruchomości jest dokładne ustalenie, jaki był cel wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości;

dopiero ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia, w oparciu o wszystkie dostępne dowody pozwala na ocenę, czy tak ustalony cel został na nieruchomości zrealizowany, a więc ocenę spełnienia podstawowej przesłanki odmowy zwrotu;

oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z k.p.a. postępowaniu dowodowym;

postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji;

co doprowadziło w konsekwencji do

- naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę decyzji Starosty [...] z dnia 28 marca 2018 roku (znak: [...] w zakresie w jakim Wojewoda bezrefleksyjnie powieki zapatrywania prawne i ustalenia faktyczne organu I instancji i w konsekwencji błędnie utrzymał w mocy rażąco naruszającą prawo decyzję Starosty [...]

gdy:

wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia organ II instancji winien był albo uchylić ww. decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ewentualnie, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 KPA względnie art. 138 § 1 pkt 2 KPA);

dokładne ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dopiero tak ustalony cel może zostać oceniony pod kątem jego realizacji na nieruchomości;

- naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez:

bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomości winna zostać (choćby w części) zwrócona skarżącej,

bezpodstawną odmowę zwrotu podczas gdy, ani organ I instancji ani organ II instancji nie zbadały w sposób dostateczny wskazanych w art. 136 ust. 3 u.g.n. przesłanek zwrotu (i wywłaszczonej nieruchomości.

- naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości, pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., a z całą pewnością nie został zrealizowany na całej nieruchomości.

- naruszenie zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia 11 marca 1955 roku w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji w zw. z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 roku w sprawie lokalizacji inwestycji, dalej jako "uchwała"’ (M.P. nr 67, poz. 407) poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...], podczas gdy zgodnie z tymi przepisami zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej wymagały wszystkie budowy, a wiec również budowa szpitala, co w niniejszym wypadku wskazuje, że nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej dla tego terenu określające je jako budowa konkretnego obiektu mieszkalnego lub usługowego nie zostało nigdy wydane przez PWRN w K. (zostały takie zaświadczenie wydane co najwyżej w stosunku do budowy osiedla [...]"), a przynajmniej organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie załączyły do materiału dowodowego sprawy takich zaświadczeń (a jedynie powołuje się na opisy techniczne projektu budowlanego).

- art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 11 KPA w zw. z art. 8 KPA poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do

podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

W uzasadnieniu podkreślono, iż gdyby sporna kwestia ta została prawidłowo (tj. wnikliwie) zbadana i oceniona rozstrzygnięcie organu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości było by odmienne, gdyż w skutek analizy stanu faktycznego organ ustaliłby, iż ceł wywłaszczenia nie został na nieruchomości zrealizowany. Jak wskazano powyżej, na nieruchomości zamiast planowego zaplecza szpitala znajdują się tereny zielone z fragmentem budynku, którego pomieszczenia wynajmowane są osobą fizycznym na prowadzenie działalności gospodarczej niezwiązanej z funkcjonowaniem szpitala, dlatego należy stwierdzić - patrząc z punktu widzenia celu wywłaszczenia - iż do realizacji tego celu na wyżej wskazanej części działki nr [...] (w granicach dawnej parceli katastralnej l.kat[...]) nie doszło. W związku z tym nie sposób się zgodzić, iż ogrodzenie terenu czy tereny zielone porośnięte trawą stanowi realizację celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 22 czerwca 2021 r.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w świetle art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wedle art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).

Wbrew szeroko uzasadnianym w skargach zarzutom dotyczącym nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego poprzez nieustalenie precyzyjnie celu wywłaszczenia, czy powielenia ustaleń organu I instancji przez organ odwoławczy, skarżony organ dokonał prawidłowych i wystarczających ustaleń, co znalazło szczegółowe uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod kątem przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób pełny i dało podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Podobnie brak jest podstaw uwzględnienia zarzutów co do konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego.

W zakresie kwestionowanego celu wywłaszczenia istotne było, iż decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 17 września 1958 r. znak: [...] z dawnej parceli l. kat. [...] o pow. 9082 m2 wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa część o pow. 2108 m2, na cele realizacji narodowych planów gospodarczych tj. pod rozbudowę zaplecza Szpitala im. [...] w K.. O ile zatem skarżąca, będąca spadkobierczynią poprzedniego właściciela, wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to jednak skarżone organy prawidłowo ustaliły, iż część dawnej parceli l. kat. [...] odpowiada aktualnie części działki nr [...], jedn. ewid. K., stanowiącej własność Gminy Miasta K., oddanej w użytkowanie Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. [...] z siedzibą w K.. Z analizy wniosków wywłaszczeniowych, decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. K. nr [...] z 22 maja 1958 r. zatwierdzającej lokalizację szczegółową osiedla mieszkaniowego [...]" oraz złożonego do akt opisu technicznego do projektu wstępnego zamiennego dla obiektu: "Hotel [...] przy Szpitalu [...] w K., przy ul. [...]", wynika, że celem wywłaszczenia m.in. części parceli l. kat. [...], b. gm. kat. K., o pow. 2160 m2 (z ogólnej powierzchni tej parceli wynoszącej 9082 m2) była wskazana w decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 17 września 1958 r. znak: [...] "budowa nieodzownego zaplecza Szpitala im. [...] w K.", a konkretnie budynku hotelu pracowniczego przeznaczonego dla personelu medycznego szpitala ("Hotelu [...] wraz z niezbędną do jego funkcjonowania infrastrukturą. W tym kontekście nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy szeroko omówiona w skardze kwestia braku zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej w kontekście wskazywanego w skardze zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia 11 marca 1955 roku. Zatem cel wywłaszczenia został prawidłowo ustalony.

Dodatkowo w zakresie jego realizacji co do spornej parceli przedstawiona dokumentacja w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych terenu przedmiotowej nieruchomości, pochodzących z urzędowego zbioru dokumentów Głównego Geodety Kraju, których treść zasadniczo koresponduje z ustaleniami dokonanymi 20 marca 2015 r. podczas oględzin nieruchomości, wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część kompleksu zaplecza szpitala w postaci fragmentu budynku wraz z okalającą go zielenią niską (trawnikami) i fragmentami chodników, ponadto ustalenia związane z realizacją na tej nieruchomości fragmentów podziemnej infrastruktury technicznej (w tym w zakresie urządzeń energetycznych niewątpliwie zrealizowanej w ramach budowy zaplecza szpitala), wskazują na osiągnięcia celu wywłaszczenia na omawianej części działki nr [...], obr. [...]. ewid. K.. Podkreślić należy, iż sporna działka [...] znajdująca się w granicach części dawnej parceli [...] (jako nieznaczny fragment tej parceli) obejmuje zatem fragment budynku wraz z okalającą go zielenią niską, nie można więc uznać, iż ten sporny teren nie stanowi części zrealizowanej jako cel wywłaszczenia, innymi słowy, iż zieleń to teren pod tym względem niezrealizowany. Normalnym jest, iż wokół budynków realizuje się zieleń, chodniki i ewentualny dojazd, a realizacja nie musi zatem polegać, aby na całej spornej działce znajdował się wyłącznie budynek (por. usytuowanie budynku i zieleni na spornej działce – kompilacja mapy ze zdjęciami lotniczymi k. 351-356 akt adm I inst.). Z uwagi na to ustalone zagospodarowanie było w ocenie Sądu immanentnie związane z budową i funkcjonowaniem zaplecza gospodarczego Szpitala im. [...] w K., zaś wskazywana w skardze część przedmiotowej nieruchomości jako zabudowana budynkiem dawnego hotelu pracowniczego (hotel pielęgniarek), nie decyduje o zbędności pozostałej jej części na cel wywłaszczenia, ponieważ stanowiła ona część całego kompleksu zaplecza szpitalnego. Ponadto nie decyduje o zbędności na cel wywłaszczenia, okoliczność, iż nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1584/13).

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.