Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80, 8, 12, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 84 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Starosty Powiatowego w B. P. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w części dotyczącej orzeczenia w przedmiocie skreślenia skarżącego z ewidencji diagnostów, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę 3. stwierdza, że zaskarżone decyzje w części opisanej w pkt 1 nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 228,50 (dwieście dwadzieścia osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty B. przez Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B., cofnięto J. K. uprawnienia diagnosty nr [...] wydane przez Starostę B. w dniu 2 września 2003 r. na wykonywanie badań technicznych pojazdów oraz skreślono J. K. z ewidencji diagnostów. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.).

Organ I instancji ustalił, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie [...] J. K. został skazany za to, że wykonując obowiązki diagnosty w Stacji Kontroli Pojazdów A. i pełniąc tym samym funkcję publiczną oraz będąc uprawnionym do wystawiania dokumentów, poświadczył nieprawdę w elektronicznym rejestrze badań technicznych pojazdów oraz w dowodzie rejestracyjnym samochodu ciężarowego marki F. T. nr rej. [...] w ten sposób, że umieścił adnotację, iż okresowe badania techniczne tego pojazdu miały miejsce w dniu 19 marca 2012 r. podczas gdy w rzeczywistości zostały przeprowadzone kilka dni wcześniej. Powyższy wyrok wpłynął do Starostwa w dniu 28 czerwca 2013 r. W dniu 21 sierpnia 2013 r. Starosta wszczął w urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia J. K. uprawnień diagnosty. W oparciu o wyrok organ ustalił, że postępowanie diagnosty uprawnia do zastosowania przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 prawa o ruchu drogowym.

Odwołanie od tej decyzji złożył J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w sprawie niniejszej ustalenia wymagała okoliczność, czy nastąpiło dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami a więc dokonanie fałszu intelektualnego. Organ odwoławczy podał, że zaistnienie tej okoliczności potwierdził bezspornie przedmiotowy wyrok sądu karnego. W ocenie Kolegium stan faktyczny sprawy wyczerpuje w pełni dyspozycję art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, co skutkowało koniecznością cofnięcia diagnoście uprawnień.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył J. K. i zarzucił naruszenie:

1.przepisów postępowania w szczególności:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej przesłanką nieważności polegającej na wydaniu jej bez podstawy prawnej poprzez orzeczenie o wykreśleniu J. K. z ewidencji diagnostów w sytuacji, gdy ani powoływana przez organ podstawa prawna ani inne ustępy artykułu 84 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie przewidują sankcji w postaci "wykreślenia z ewidencji diagnostów";

- art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co polegało w szczególności na bezkrytycznym oparciu się o treść wyroku sądu karnego i automatyczne pozbawienie skarżącego uprawnień, a także brak sporządzenia odpowiedniego uzasadnienia decyzji w szczególności poprzez brak wszechstronnej i obiektywnej analizy stanu faktycznego na podstawie którego wydano decyzje;

- art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a polegającej na utrzymaniu w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności.

2. przepisów prawa materialnego w szczególności:

- § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach – w brzmieniu obowiązującym w marcu 2012 r., tj. w dniu przeprowadzenia badań, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy badanie techniczne polegające na ponownym sprawdzeniu zespołów i układów pojazdu, w których stwierdzono usterkę w postaci braku sygnału dźwiękowego przeprowadzono w zakresie ich usunięcia w stacji kontroli pojazdów A., w której te usterki stwierdzono, w okresie nie dłuższym niż 14 dni od dnia poprzedniego badania technicznego;

- art. 84 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że skazujący wyrok karny stanowi obiektywną przesłankę do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych, podczas gdy literalna wykładnia tego przepisu w zestawieniu z poglądem wyrażonym w uchwale NSA z dnia 12 marca 2012 r., II GPS 2/2011 stanowiącym wykładnię celowościową i funkcjonalną tego przepisu, prowadzi do wniosku iż skazujący wyrok karny nie może skutkować automatycznym cofnięciem uprawnień diagnosty i skreśleniem go z ewidencji diagnostów.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyjaśnił, że rzeczywiście sformułowanie decyzji "wykreślenie z ewidencji diagnostów" nie ma oparcia w przepisach prawa ale utrzymując w mocy, w tym zakresie zaskarżoną decyzję organu I instancji, Kolegium miało na uwadze, że nie ma ustawowego obowiązku prowadzenia takiej ewidencji czy rejestru. Wykaz taki prowadzony jest natomiast, w starostwach wewnętrznie, dla celów organizacyjno – porządkowych. Stąd też w ocenie Kolegium określenie "wykreślenia z ewidencji diagnostów" nie posiadało cech rozstrzygnięcia, a było jedynie elementem porządkującym informacje o uprawnionych diagnostach. Z uwagi na to, zdaniem Kolegium, trudno zgodzić się, że w tym zakresie decyzja w sposób rażący narusza obowiązujący porządek prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja na podstawie której cofnięto diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów oraz skreślono go z ewidencji diagnostów. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej p.r.d., zgodnie z którym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

Przechodząc do oceny przedmiotowej decyzji w pierwszej kolejności podać należy, że Sąd podziela zarzut skargi dotyczący rozstrzygnięcia w niej o skreśleniu diagnosty z ewidencji diagnostów bez podstawy prawnej. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 stycznia 2012 r., I SA/Bd 853/11, Lex nr 1107492). W ocenie Sądu brak jest przepisu prawnego który umocowywałby organ do rozstrzygania w decyzji o cofnięciu uprawnień diagnoście wydanej na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d. o skreśleniu diagnosty z ewidencji diagnostów. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało wydane bez podstawy prawnej a zatem zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w tej części kwestionowana decyzja jest nieważna.

Przechodząc do uzasadnienia dotyczącego oddalenia skargi podać należy, że przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. ma kategoryczne brzmienie. W przypadku ustalenia nieprawidłowego działania diagnosty starosta nie ma wyboru i jest zobowiązany cofnąć uprawnienia do wykonywania badań technicznych. Kluczowe jest zatem dokonanie bezspornego i niebudzącego wątpliwości ustalenia, że diagnosta wydał zaświadczenie lub dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W ocenie składu orzekającego wymaganiu temu organy w sprawie niniejszej sprostały, co zobowiązywało je do cofnięcia skarżącemu uprawnień.

Z przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. wynika, że stwierdzenie nieprawidłowego działania diagnosty powinno wynikać z przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6 p.r.d. Co prawda przepis art. 83 ust. 6 p.r.d. został uchylony z dniem 21 sierpnia 2004 r. (ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. Dz.U. nr 173, poz. 1808 ze zm.), ale nie został przez ustawodawcę usunięty z treści art. 84 ust. 3 p.r.d., co budziło wątpliwości w orzecznictwie. Rozstrzygnęła je uchwała NSA z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie II GSP 2/11, w której wskazano, że sformułowanie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" należy rozumieć jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień. NSA wyjaśnił, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u prowadzącego stacje kontroli wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak i wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł np. podczas analizy akt innej sprawy lub uzyska ja od innych organów. Chodzi bowiem o to, aby od czynności diagnostycznych odsunięci zostali diagności nierzetelni, których działanie może mieć bezpośredni (negatywny) wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

W sprawie niniejszej podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień stało się uzyskanie informacji o prawomocnym wyroku karnym w sprawie [...], którym skazano skarżącego za przestępstwo fałszu intelektualnego (poświadczenie nieprawdy odnośnie daty okresowych badań technicznych, tj. skarżący umieścił adnotację, że miały one miejsce w dniu 19 marca 2012 r., podczas gdy w rzeczywistości zostały przeprowadzone kilka dni wcześniej, a w dniu 19 marca 2012 r. sprawdzono jedynie organoleptycznie działanie sygnału dźwiękowego). Wszczęcie postępowania znajdowało zatem uzasadnione podstawy.

Wskazany wyrok był również głównym dowodem w sprawie, bowiem na jego podstawie orzeczono przedmiotowe cofnięcie uprawnień, kwestionowane przez skarżącego. Istotnie, jak zarzucił skarżący, nie przeprowadzono innych czynności dowdowych. Zaniechanie to nie nastąpiło jednak z naruszeniem przepisów procesowych tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz z naruszeniem przepisów powołanych w skardze.

Podać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód dopuścić należy wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z regulacji tych wynika, że kluczowe w postępowaniu wyjaśniającym toczącym się na podstawie k.p.a. jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Tę interpretację potwierdza przepis art. 78 § 1 kp.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Również zasada ekonomii postępowania wymaga, aby organ dążył do załatwienia sprawy najprostszymi środkami (art. 12 k.p.a.)., co należy rozumieć także jako przeprowadzenie tylko takich dowodów, które służą wyjaśnieniu sprawy. Oznacza to w konsekwencji, że nie ilość zebranych dowodów decyduje o prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale znaczenie ocenionych dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy. Powyższym zasadom organy w sprawie niniejszej nie uchybiły.

Nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, że prawomocny wyrok karny, którego odpis włączono do akt postępowania administracyjnego i w którym skazano skarżącego za przestępstwo fałszu intelektualnego, jest wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przesłanek cofnięcia diagnoście uprawnień (art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.). Bezspornie bowiem potwierdza, że diagnosta dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego oraz systemu elektronicznego niezgodnie ze stanem faktycznym a w konsekwencji i z prawem. W tych okolicznościach organy trafnie oceniły, ze brak jest podstaw do przedłużania postępowania i przeprowadzania innych niż wyrok skazujący dowodów, skoro dowód główny i przesądzający o konieczności cofnięcia uprawnień na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. znajdował się już w aktach sprawy.

Podać należy, że stanowisko prezentowane w sprawie niniejszej nie jest odosobnione. Jak wskazał WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 września 2011 r. w sprawie VIIISA/Wa 913/10, prawomocny wyrok skazujący za poświadczenie nieprawdy o wykonaniu badań technicznych bez faktycznego ich wykonania należy ocenić tak, jak wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, czego konsekwencją jest cofniecie uprawnień do wykonywania badań technicznych (także: wyrok WSA w Łodzi z 11 maja 2012 r., III SA/Łd 28/12, WSA w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., III SA/Po 1222/13, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 lutego 2014 r., II SA/Go 59/14, pub. CBOSA). W świetle powyższego skład orzekający w sprawie niniejszej za bezzasadne uznaje zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. albowiem uzasadnienia decyzji obu instancji zostały sporządzone zgodnie z tą regulacją. Nadmienić należy, że skarżący formułując zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy odniósł go także do regulacji zawartej w art. 84 ust. 3 pkt 1 p.r.d., która to regulacja nie stanowiła podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. W świetle powyższych rozważań za bezzasadny należy uznać także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 3 p.r.d., poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że skazujący wyrok karny stanowi obiektywną przesłankę do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych. Bezzasadny w ocenie Sadu jest także zarzut naruszenia § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2009 r. nr 155, poz. 1232). Zgodnie z tą regulacją, w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia badania, badanie techniczne polegające na ponownym sprawdzeniu zespołów i układów pojazdu, w których stwierdzono usterki, przeprowadza się w zakresie ich usunięcia wyłącznie w stacji kontroli pojazdów, w której te usterki stwierdzono, w okresie nie dłuższym niż 14 dni od dnia poprzedniego badania technicznego. W innej stacji kontroli pojazdów albo po upływie tego terminu przeprowadza się badanie okresowe i dodatkowe, jeżeli są one wymagane. W ocenie skarżącego nie uchybił on przepisom prawa, albowiem w wyniku wcześniejszego badania technicznego stwierdził usterkę w postaci braku sygnału dźwiękowego. Badanie techniczne z dnia 19 marca 2012 r. przeprowadzono w zakresie usunięcia tej usterki i dokonano tego w okresie nie dłuższym niż 14 dni od dnia poprzedniego badania technicznego. Skarżący powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r., II SA/Bd 1408/10 pub. Lex nr 1100421 podniósł, że w takiej sytuacji nie mógł potwierdzić przeprowadzenia badania technicznego. Mógł tego dokonać po ponownym badaniu, ograniczonym do ponownego sprawdzenia stwierdzonej usterki co miało miejsce w dniu 19 marca 2012 r. W ocenie Sądu również i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Podać bowiem należy, że jeżeli istotnie miała miejsce w sprawie niniejszej sytuacja opisana przez skarżącego to zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 1 powinien on wystawić zaświadczenie o negatywnym wyniku badania technicznego i poinformować właściciela pojazdu o konieczności wykonania badania technicznego po usunięciu usterek. Z akt sprawy nie wynika aby takie zaświadczenie było wystawione.

Mając powyższe rozważania na uwadze w pkt 1 wyroku stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia w przedmiocie skreślenia skarżącego z ewidencji diagnostów – art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Konsekwencją uwzględnienia skargi w tym zakresie było stwierdzenie, że wyrok w tej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 p.p.s.a (pkt 3 wyroku). W pozostałym zakresie skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a - pkt 2 wyroku. Z uwagi na uwzględnienie skargi w części zasądzono od organu na rzecz skarżącego część kosztów postępowania sądowego – art. 206 p.p.s.a. Do kosztów postępowania w sprawie niniejszej należy zaliczyć wpis sądowy (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru ustalone przy uwzględnieniu charakteru sprawy i niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika - § 2 ust. 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) – 240 zł. Koszty postępowania sądowego to kwota 457 zł. Od organu zasadzono ½ tych kosztów, tj. 228, 50 zł.