Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1398/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1 i par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2 w zw. z art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M." Spółki z o.o. w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 20 września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za grudzień 2011 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka, wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Spółka we wniosku podała, że prowadzi działalność w zakresie produkcji zabawek, działalność hotelarską, restauracyjną, działalność w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, działalność rozrywkową

i rekreacyjną.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że w ubiegłym roku podatkowym poniosła stratę w kwocie [...] zł, wynikającą między innymi ze zwiększonego obciążenia fiskalnego jej działalności. W wyniku konieczności ponoszenia o wiele wyższych należności podatkowych, strona podejmuje próby obniżenia kosztów funkcjonowania firmy przez zmniejszenie zatrudnienia i wartości środków trwałych. Zwróciła uwagę, iż duży spadek rentowności sprzedaży i kapitału własnego spółki w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym wskazuje na zagrożenie dla dalszego istnienia firmy.

W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosił według bilansu za ostatni (2012) rok – [...] zł, wartość jej środków trwałych – [...] zł, natomiast na swoim rachunku bankowym (wykazano jeden rachunek bankowy w B.) posiada kwotę [...] zł.

Z dokumentów dołączonych do formularza wynika, że w latach 2011 i 2012 r. Spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...]zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł), na dzień 31 grudnia 2012 r. jej aktywa miały wartość [...] zł, kapitał własny [...] zł, natomiast wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosiła [...] zł.

Z dokumentów finansowych nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2013 r., wynika nadto, że na dzień 30 listopada 2013 r. Spółka: uzyskała przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł; posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł; posiadała należności długoterminowe w wysokości [...] zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł; posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie [...] zł; posiadała kapitał własny w wysokości [...] zł, wykazywała zobowiązania krótkoterminowe w wysokości [...] zł (z tytułu dostaw i usług, podatków), zobowiązania długoterminowe w wysokości [...] zł. Ponadto, we wrześniu, październiku, listopadzie 2013 r. Spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Spółka zapłaciła podatek od gier za ten okres od września do listopada 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Spółka przedłożyła: kopie deklaracji VAT-7 za wrzesień, październik, listopad 2013 r., kopie deklaracji POG 4 za wrzesień, październik, listopad 2013 r., bilans

i rachunek zysków i strat na dzień 30 listopada 2013 r., konta syntetyczne

i analityczne, a także wyciągi z sześciu rachunków bankowych obejmujące okres od 5 września 2013 r. do 16 grudnia 2013 r.

Z urzędu wskazać należy, że na dzień wydania niniejszego postanowienia

w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem w wyniku wniesienia skarg przez Spółkę, została ona wezwana do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie [...] zł.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej zwanej "P.p.s.a.", osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11).

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc

o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).

Biorąc pod uwagę powyższe oraz przedstawione przez Spółkę dane dotyczące jej sytuacji finansowej, należało uznać, że wniosek o prawo pomocy nie może zostać uwzględniony.

Zdaniem referendarza sądowego kondycja finansowa Spółki jest dobra, co wynika jednoznacznie z nadesłanych dokumentów źródłowych i wbrew twierdzeniom skarżącej nic nie świadczy o zagrożeniu jej płynności finansowej. Skarżąca uzyskuje wielomilionowe przychody ( na dzień 30 listopada 2013 r. w kwocie [...] zł)

i obroty (za wrzesień, październik listopad 2013 r. łącznie w kwocie

[...] zł). Powyższe wartości nie przekonują o niewypłacalności Spółki. Należy także uwypuklić, że dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi, które przewyższają kwotę wszystkich wpisów od skarg wynoszących [...] zł. Na koniec października 2013 r. stan tych środków wynosił aż [...] zł. Z dokumentów wynika także, że strona spłaca swoje zobowiązania. W bilansie otwarcia na dzień 1 stycznia 2013 r. wykazano je w wysokości [...] zł, zaś na dzień 30 listopada 2013 r. wynosiły one [...] zł. Spółka nie posiada zobowiązań długoterminowych. Ponadto wartość jej majątku na koniec listopada 2013 r. wynosiła [...] zł. W orzecznictwie podkreśla się (por. postanowienie NSA 19 listopada 2004 r. , sygn. akt FZ 463/04), że podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Zdaniem referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Spółki, że o jej złej kondycji finansowej świadczą ponoszone straty

z działalności, konieczność spłaty znacznych zobowiązań podatkowych skutkująca ograniczaniem kosztów funkcjonowania, nie są to bowiem żadne wyjątkowe okoliczności, a ryzyko ich wystąpienia obciąża każdego przedsiębiorcę. Poza tym, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, rozliczanie strat podatkowych nie ma bezpośredniego przełożenia na płynność finansową podmiotu, stanowiąc jedynie wynik księgowej nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie rozpoznającego wniosek, o możliwościach płatniczych strony skarżącej natomiast świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować

w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym podkreślić, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. automatów do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 923/12, LEX nr 1240528). Z kolei wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nawet o charakterze publicznoprawnym (np. z tytułu podatku od gier), które akcentuje skarżąca, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia

z kosztów sądowych.

Należy zwrócić także uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą na szeroką skalę

z udziałem kapitału o znacznej wartości (zapisy Działu 3 Rubryka 1 – Przedmiot działalności). Zdaniem referendarza sądowego, oznacza to, że istnieje realna możliwość aby Spółka uzyskała środki pieniężne na wydatek w postaci kosztów sądowych, w ramach działań podjętych poza głównym zakresem swojej działalności, czy wykorzystując posiadany majątek. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których nadzwyczaj trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Ta specyficzna forma dofinansowania przez Skarb Państwa przewidziana została dla podmiotów, dla których konieczność poniesienia wymaganych prawem kosztów sądowych oznaczałaby przekroczenie granicy minimum socjalnego i definitywne zamknięcie drogi sądowej. Tymczasem skarżąca Spółka nie wykazała w sposób dostateczny, że taka sytuacja u niej zachodzi.

Podkreślenia wymaga także fakt, że w myśl powołanego wyżej przepisu

art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd/referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia osobie prawnej dostępu do sądu.

W związku z tym przyjąć należy, że kwota zgromadzona na rachunkach bankowym ([...] zł) Spółki, a także wartość jej majątku pozwala na uznanie, że skarżąca dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych

w niniejszej sprawie. Konieczność opłacenia kosztów sądowych sprawy, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie wpłynie znacząco na działalność skarżącej.

Do podobnego wniosku doszedł Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1409/13, oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, jakie zapadło w analogicznym stanie faktycznym.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.