Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 902/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 200 ust.1, art. 169 pkt. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 22 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Rektora z dnia 22 października 2018 r., nr [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...] Rektor na podstawie art. 200 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696) i § 5 w zw. z § 2 ust. 2 zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w (t.j.: załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 17 sierpnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu zarządzenia w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w) - odmówił przyznania stypendium doktoranckiego R. T., doktorantowi 4 roku Środowiskowych Studiów Doktoranckich na Wydziale w roku akademickim 2017/2018.

R. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., w sprawie III SA/Gd 1057/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Rektora z dnia 13 listopada 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w niniejszej sprawie zasady postępowania dotyczący przyznawania stypendium doktoranckiego w stosunku do skarżącego nie został zachowane. Tryb postępowania został szczegółowo określony zarówno w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, jak i w zarządzeniu Rektora nr [...] z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w. Nie może budzić wątpliwości, że ww. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak i powołane zarządzenie Rektora statuują obowiązek opiniowania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego przez stosowną komisję. Dopiero, po przekazaniu zaopiniowanego wniosku, rektor podejmuje decyzję w sprawie stypendium doktoranckiego. Przedstawiony tryb postępowania w odniesieniu do wniosku skarżącego nie został w niniejszej sprawie zachowany, gdyż brak jest opinii komisji, zaś z zaskarżonej decyzji oraz jej uzasadnienia nie wynika, aby taka opinia została sporządzona, jak i przedstawiona Rektorowi , przed wydaniem decyzji.

W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku wskazano również, że uczelni wyższej (rektorowi) pozostawiona została swoboda ukształtowania trybu przyznawania stypendium doktoranckiego, zaś granice tej swobody wyznaczają przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Ponadto, rektor jako organ uczelni wyższej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.) związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Oznacza to, że tworzone przez niego akty prawa wewnętrznego: regulaminy i zarządzenia, nie mogą być sprzeczne z ww. ustawą. Przy czym, akta prawa wewnętrznego muszą być przez organ uczelni wyższej (rektora) przestrzegane i prawidłowo stosowane. Rektor jest nie tylko uprawniony do stanowienia prawa wewnętrznego, lecz przede wszystkim jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek jego przestrzegania. Także regulacja przewidziana przez prawodawcę w rozporządzeniu musi być respektowana.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżona decyzja została podjęta z istotnym naruszeniem przepisu § 12 ust. 1 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz § 4 zarządzenia Rektora i nie może się ostać w obrocie prawnym, gdyż w sprawie nie doszło do wyczerpania przewidzianego tymi regulacjami trybu postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Rektor decyzją z dnia 22 października 2018 r., nr [...] odmówił R. T., doktorantowi 4 roku Środowiskowych Studiów Doktoranckich na Wydziale w roku akademickim 2017/2018, przyznania stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ uczelni wskazał, że w związku z ponownym rozpatrzeniem sprawy, doktorant został wezwany do przedłożenia własnoręcznie podpisanego formularza wniosku obowiązującego w roku akademickim 2017/2018 wraz z dokumentacją potwierdzającą spełnienie kryteriów przyznawania stypendium. W wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego stwierdzono, że skarżący: terminowo zrealizował program studiów doktoranckich (kryterium niepunktowane, uzyskał 0 punktów w odniesieniu do kryterium dotyczącego wykazania się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo wykazania się zaangażowaniem w realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział, uzyskał 0 punktów w odniesieniu do kryterium dotyczącego wykazania się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Rektor wyjaśnił, że nieprzyznanie punktów skarżącemu jest zgodne ze szczegółowymi kryteriami. Stwierdził, że w odniesieniu do kryteriów przyznawania stypendium doktoranckiego, wymaganych do łącznego spełnienia przez doktorantów drugiego roku i kolejnych lat studiów doktoranckich oraz dotyczących: terminowego realizowania programu studiów, wykazania się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo w realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział oraz wykazania się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. R. T. spełnił wyłącznie jedno z trzech wymienionych kryteriów, to jest kryterium terminowej realizacji programu studiów doktoranckich, ponieważ w latach 2011/2012-2014/2015 zrealizował czteroletni Program Środowiskowych Studiów Doktoranckich. Rektor podzielił pogląd Komisji, że: "streszczenia wystąpień konferencyjnych przedstawione przez doktoranta w dokumentacji wniosku nie są artykułami naukowymi czy rozdziałami w monografiach i książkach, a jedynie zagranicznymi streszczeniami zjazdowymi, które zgodnie z szczegółowymi kryteriami przyznawania stypendium doktoranckiego nie są punktowane". Zaświadczenie o uzyskaniu dofinansowania udziału w konferencji organizowanej przez, dołączone do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, również nie potwierdza osiągnięcia skarżącego, za które mogłyby zostać przyznane punkty zgodnie ze szczegółowymi kryteriami. Stosownie do treści pkt II.3.1.a-d szczegółowych kryteriów, udział w konferencji nie jest bowiem uznany za osiągnięcie punktowane w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego.

Ponadto, w roku akademickim 2016/2017 R. T. nie uzyskał żadnego patentu, a opiekun naukowy prof. dr hab. M. S., ocenił stan zaangażowania rozprawy doktorskiej na 20%, wskazując na brak postępów w stosunku do poprzedniego roku akademickiego.

Rektor wskazał, że R. T. samowolnie zmienił treść formularza wniosku stypendialnego obowiązującego w roku akademickim 2017/2018, dodając w treści uzupełnionego wniosku rubrykę oznaczoną jako "2c", nieprzewidzianą w treści formularza. W tej rubryce wniosku, niezgodnej z treścią formularza, doktorant zgłosił jako osiągnięcie ww. uzyskanie dofinansowania udziału w konferencji, za które w jego zdaniem, należało przyznać 25 punktów. Jednak w ocenie Rektora, za określone osiągnięcie mogą zostać przyznane punkty tylko zgodnie ze szczegółowymi kryteriami.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się R. T. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że nie spełnił kryterium zaangażowania w pracy dydaktycznej i realizacji badań naukowych gdyż, że nie dostał pomocy z Wydziału. Uniemożliwiono mu również uczestnictwa w pracach tego Wydziału. Jednocześnie żaden z profesorów nie chciał pełnić funkcji opiekuna ani promotora skarżącego. Ponadto skarżący wyjaśnił, że brak postępów w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej spowodowane było spowodowane dyspozycja kierownika ŚSD prof. M. Ż. o zajęciu się przez niego publikacjami, przez co również nie pisał pracy doktorskiej. Skarżący wskazał, że w wyniku braku pomocy ze strony samodzielnie zwiększał swoje kwalifikacje. Uczestniczył bowiem w międzynarodowej konferencji ichtiologicznej gdzie prezentował swoje wyniki badań. W związku z tym, że Wydział uniemożliwił mu pracę, swoje dotychczasowe osiągnięcia przekazał bibliotece , który ocenił jego prace jako abstrakty, gdyż były one z zakresu biologii, a nie z oceanografii. Skarżący również szczegółowo opisał swój stan zdrowia, który jego zdaniem, miał wpływ na postęp pracy naukowej.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko reprezentowane w sprawie.

W toku postępowania sądowo-administracyjnego skarżący kierował liczne pisma wysyłane drogą mailową, w których przedstawiał swoją ocenę pracy naukowej.

Na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. Sąd oddalił osobowe wnioski dowodowe zgłoszone w odpowiedzi na skargę (art.106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2018 r., poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako - "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora z dnia 22 października 2018 r., nr [...], którą odmówił przyznania stypendium doktoranckiego R. T. (dalej jako - "skarżący"), doktorantowi 4 roku Środowiskowych Studiów Doktoranckich na Wydziale w roku akademickim 2017/2018.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano art. 200 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej zwanej - " poprzednią ustawą" lub ustawą uchyloną"), § 12 ust. 1 w zw. z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696, dalej - "rozporządzenie") oraz § 5 w zw. z § 2 ust. 2 zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w, stanowiące załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 17 sierpnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu zarządzenia nr [...] Rektora w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w (w skrócie - "zarządzenie Rektora ").

Na wstępie trzeba podkreślić, że przywołane w sentencji zaskarżonej decyzji Rektora przepisy prawa - utraciły moc prawną - i co istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, nie obowiązywały w dniu 22 października 2018 r., a więc w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Zgodnie bowiem z brzmieniem przepisu art. 169 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668, dalej jako - "ustawa wprowadzająca") z dniem wejścia niniejszej ustawy, traci moc ustawa z dnia 25 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183, z późn. zm.).

Stosownie zaś do przepisu art. 1 ustawy wprowadzającej, ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668) wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r. z wyjątkiem (...). W konsekwencji utraty mocy prawnej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, nastąpiła również utrata mocy prawnej wydanego w ramach delegacji ustawowej ww. rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017 r., które utraciło moc w dniu 1 października 2018 r., a także wydanych na ich podstawie zarządzeń Rektora.

W zaistniałej sytuacji należało odpowiedzieć na pytanie czy w związku z tym istniała w dacie podejmowania przez Rektora podstawa prawna do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego, które zostało przewidziane w art. 200 ust. 1 poprzedniej ustawy.

Należy zaznaczyć, że wskazany przepis art. 200 ust. 1, stanowił, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (art. 200 ust. 3). Organy uczelni (rektor, dyrektor jednostki naukowej) miały kompetencje do decydowania o przyznaniu doktorantowi stypendium.

Analiza przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo szkolnictwie wyższym i nauce, pozwala na stwierdzenie, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, kwestia przyznania przedmiotowego stypendium doktoranckiego została uregulowana przez ustawodawcę w przepisie art. 285 tej ustawy.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy (art. 285 ust.1).

Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym - dyrektor tego instytutu (art. 285 ust. 2).

Przywołany przepis ustawy wprowadzającej stanowi niewątpliwe materialno-prawną podstawę przyznania stypendium doktoranckiego, objętego dyspozycją art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej.

Przy czym, obecnie decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest również tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej ("mogą otrzymywać"). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że Rektor ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności z jego uzasadnienia. Natomiast kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego zasadniczo ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przewiedzianych procedur. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.

Ponieważ przedmiotowe stypendium doktoranckie może być przyznane tylko niektórym doktorantom, istotne znaczenie ma zachowanie wymogów dotyczących trybu postępowania przyznawania tego stypendium przewidzianych w obowiązujących w tym zakresie regulacjach. Zachowanie prawidłowego trybu postępowania, z jednej strony zapewnia rzetelne rozpoznanie wniosku doktoranta ubiegającego się o przyznanie stypendium, z drugiej zaś pozwala na zachowanie ustawowych uprawnień oraz podstawowych gwarancji procesowych.

Przechodząc dalej, ustawodawca w ustawie wprowadzającej, nie wskazał jakie przepisy organy uczelni mają stosować w postępowaniu dotyczącym przyznania stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 uchylonej ustawy o szkolnictwie wyższym. Ustawodawca uczynił to, w odniesieniu do innego rodzaju stypendiów i pomocy materialnej przewidzianych w tej ustawie (art.199a, art.199b i art. 199c), a mianowicie odpowiednio w przepisach art. 282, art. 283 i art. 284 ustawy wprowadzającej. W odniesieniu zaś do przedmiotowego stypendium objętego dyspozycją art. 200 ust. 1 poprzedniej ustawy, brak jest takiej regulacji.

Jednak skoro ustawodawca przewidział możliwość przyznania stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 uchylonej ustawy o szkolnictwie wyższym, to należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było również prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania tego stypendium w oparciu o dotychczasowe regulacje, które się do niego odnosiły, mimo utraty przez nie mocy prawnej. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że przepis obowiązuje, dopóki na jego podstawie są lub mogą być podejmowane indywidualne akty stosowania prawa (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2016r., SK 7/15, OTK-A 2016/100). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy formalnie uchylony przepis nadal służy za wzorzec oceny legalności decyzji administracyjnej przez sąd administracyjne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2017 r., P 13/14, OTK-A 2017/14).

Dlatego, w ocenie Sądu orzekającego, należy przyjąć, że do postępowania dotyczącego przyznania przedmiotowego stypendium doktoranckiego będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, które regulowały omawiany tryb postępowania. Będzie to więc rozporządzenie z dnia 9 sierpnia 2017 r oraz ww. zarządzenia Rektora. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że w odniesieniu do pozostałych stypendiów, objętych regulacją ustawy poprzedniej, ustawodawca jednoznacznie uznał oraz wskazał, że postępowania te prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 283 ust. 2 i art. 284 ust. 2).

I tak, rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, wydane w oparciu o normę kompetencyjną zawartą w art. 201 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, określało między innymi warunki i tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. Zgodnie z § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej. Stosownie zaś do § 14 ust. 3 rozporządzenia, komisja po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni albo dyrektorowi jednostki naukowej, listę doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium, zawierająca dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1, wraz z uzasadnioną propozycją przyznania albo odmowy przyznania stypendium.

Tryb przyznawania stypendium doktoranckiego został określony w ww. zarządzeniu Rektora nr [...] z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w. Przy czym, zarządzenie to zostało zmienione zarządzeniem Rektora z dnia 31 lipca 2018 r. nr [...] w § 1 i w § 5 poprzez uwzględnienie w ich treści regulacji rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017 r. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zamiast rozporządzenia wcześniejszego, a mianowicie z dnia 24 października 2014 r.). Z zarządzenia Rektora wynika, że wniosek doktoranta ubiegającego się o stypendium podlega zaopiniowaniu przez komisję, następnie Rektor podejmuje decyzję w przedmiocie stypendium doktoranckiego (§ 1 ust. 2 i § 5 zarządzenia Rektora).

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań, trzeba wskazać, że niniejsza sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., w sprawie III SA/Gd 1057/17 uchylił decyzję Rektora z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego albowiem tryb postępowania dotyczący przyznania tego stypendium nie został w stosunku do doktoranta zachowany.

Przywołane bowiem w uzasadnieniu uchylonej decyzji unormowania, tj. rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017 r. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz ww. zarządzenia Rektora przewidywały obowiązek opiniowania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego przez komisję stypendialną (wydziałową doktorancką komisję stypendialną) i dopiero, po przekazaniu zaopiniowanego wniosku, rektor podejmował decyzję w sprawie stypendium doktoranckiego. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. wyroku, w aktach sprawy brak było opinii komisji odnoszącej się do wniosku skarżącego, zaś z zaskarżonej decyzji, ani z jej uzasadnienia nie wynikało, aby taka opinia została sporządzona i przedstawiona Rektorowi przed wydaniem decyzji. Dlatego decyzja Rektora, wobec nie wyczerpania trybu przewidzianego w powołanych przepisach prawa została uchylona i wyeliminowana z obrotu prawnego.

Bezsporne było, że w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy, w dniu 18 lipca 2018 r. Wydziałowa Komisja negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego. Przedmiotowa opinia została przedstawiona Rektorowi, który następnie wydał decyzję w sprawie stypendium doktoranckiego.

Zaskarżona więc decyzja została poprzedzona wydaniem opinii przez komisję stypendialną, która uzasadniła przyjęte przez siebie stanowisko i przedstawiła opinię właściwemu organowi uczelni (zgodnie z przywołaną powyżej regulacją). Tym samym, uprawnione jest stwierdzenie, że wytyczne zawarte w wyroku sądu administracyjnego z dnia 15 marca 2018 r. dotyczące trybu postępowania w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem zostały zrealizowane stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z przepisami § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz § 5 w zw. z § 2 ust. 2 zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego w, stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1. terminowo realizuje program studiów doktoranckich; 2. wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział; 3. w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Ze względu na wyczerpujące wyliczenie kryteriów przyznania stypendium doktoranckiego w powołanych przepisach § 13 ust. 2 rozporządzenia i § 2 ust. 2 zarządzenia należy stwierdzić, że stypendium doktoranckie można przyznać wyłącznie doktorantowi, który realizuje zadania związane z kształceniem, dydaktyką i nauką oraz łącznie spełnia kryteria przyznania stypendium doktoranckiego określone w rozporządzeniu i zarządzeniu, a więc nie może to być każdy doktorant.

"Szczegółowe kryteria przyznawania stypendium doktoranckiego" w roku akademickim 2017/2018 zawiera załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora . Należy zaznaczyć, że przedmiotowy załącznik określa szczegółowe kryteria przyznawania stypendium doktoranckiego nie tylko na Wydziale, ale dla poszczególnych wydziałów w formie tabeli.

Wśród kryteriów dla doktorantów na Wydziale na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich wymienia się: 1. terminowe realizowanie programu studiów; 2. wykazywanie się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo w realizacji badań naukowych; 3. wykazywanie się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz punktację związaną z realizacją kryteriów (II). Przy czym, załącznik ten określa również sposób dokumentowania spełnienia ww. kryteriów (III).

Tym samym doktorant ubiegający się o stypendium doktoranckie składając wniosek o przyznanie stypendium jest zobowiązany do udokumentowania spełnienia poszczególnych kryteriów. Innymi słowy, udokumentowanie przez doktoranta spełnienia określonych kryteriów nie może nastąpić w jakikolwiek (dowolny) sposób. (także formularz wniosku zawiera sposoby dokumentowania kryteriów).

W sprawie nie było kwestionowane, że skarżący terminowo realizował program studiów doktoranckich, gdyż w latach 2011-2015 zrealizował czteroletni Program Środowiskowych Studiów Doktoranckich (kryterium poza punktowe).

Bezsporne było, że skarżący we wniosku mógł zgłosić wyłącznie osiągnięcia z roku akademickiego 2016/2017.

Wydziałowa Komisja w uzasadnieniu opinii z dnia 18 lipca 2018 r., która znajduje się wraz z protokołem z posiedzenia tej komisji w aktach sprawy oraz Rektor w zaskarżonej decyzji wskazali w odniesieniu do szczegółowych kryteriów, dlaczego nie zostały przez skarżącego spełnione i dlaczego nie zostały przyznane punkty (treść uzasadnienia decyzji została przywołana powyżej). Stwierdzono m.in., że skarżący w roku akademickim 2016/2017 nie był zaangażowany w prowadzenie zajęć dydaktycznych, nie koordynował i nie wykonywał badań naukowych. Trzeba zaznaczyć, że skarżący w formularzu wniosku tylko przy kryterium 3 wpisał artykuły naukowe (12) oraz rozdziały w monografiach lub książkach (12), a ponadto wygenerował w formularzu dodatkowy punkt wniosku 2c (nagroda na opłatę podróży). Odnośnie tej ostatniej kwestii, to należy podnieść, że nie jest dopuszczalne i nie może być aprobowane takie postępowanie skarżącego (doktoranta), który zmienia w sposób dowolny treść formularza w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego, poprzez dodanie nie istniejącej rubryki (2c). We wniosku skarżący powołał się również na konferencje skierowane do środowiska naukowego (10 referatów i 2 postery), a także na publikacje w recenzowanych materiałach z konferencji (12). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor odniósł się do przedstawionych materiałów z konferencji, w tym streszczeń wystąpień konferencyjnych skarżącego, wskazując że nie są to artykuły naukowe, jak też rozdziały w monografiach czy książkach i nie mogły być punktowane wobec przewidzianych wymogów ich dokumentowania (szczegółowe kryteria określają między innymi sposób udokumentowania publikacji lub przyjęcia ich do druku). Podobnie, w przypadku uzyskanego przez skarżącego dofinansowania na opłatę podróży na konferencję, jak też jego udział w konferencjach, nie są osiągnięciami punktowanymi, jak zaznaczono w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Należy podkreślić, że we wniesionej skardze, skarżący nie kwestionował, że nie spełnił kryterium 2 (brak zaangażowania w prowadzeniu zajęć dydaktycznych i realizacji badań naukowych) oraz wymagań w zakresie kryterium 3 (brak postępów w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej), starając się przede wszystkim wytłumaczyć dlaczego tak się stało. Odnośnie rozprawy doktorskiej, należy wskazać, że jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy opinii z dnia 4 października 2017 r. opiekuna naukowego skarżącego, w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku skarżący uczestniczył w kilku konferencjach, przedstawiając prezentacje, które nie posunęły do przodu realizacji pracy doktorskiej. Dodatkowo, oceniając stopień zaawansowania prac nad przygotowywaniem rozprawy doktorskiej (20%), opiekun naukowy wskazał, że nie ma szans na ukończenie doktoratu w najbliższym roku. Także w formularzu wniosku, opiekun naukowy skarżącego stan rozprawy doktorskiej określił na tym samym procentowym poziomie zaawansowania (3c). Przy czym, stan zaawansowania pracy doktorskiej określa opiekun naukowy lub promotor, co wynika również ze sposobu dokumentowania spełnienia kryteriów, tym samym stanowisko reprezentowane w tym zakresie przez skarżącego we wniosku, jest nieuprawnione.

Trzeba stanowczo podkreślić, że sąd administracyjny, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, a więc stan istniejący w dacie wydania decyzji przez Rektora.

Dlatego też nie mogą mieć zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, okoliczności podnoszone przez skarżącego dopiero na etapie postępowania sądowo-administracyjnego. W pismach wysyłanych drogą mailową skarżący wskazał m.in. link do swojej opublikowanej książki przedstawiającej prace laboratoryjne, listę publikacji ze strony biblioteki za rok akademicki 2016/2017 czy opisywał swoją aktywność naukową. Okoliczności te, nie mogą na tym etapie postępowania, przemawiać za zasadnością złożonego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, i tym samym odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Jest oczywiste, że wniosek o przyznanie stypendium powinien zostać prawidłowo udokumentowany przez skarżącego (zgodnie ze sposobami udokumentowania kryteriów). Można dodać, że stanowisko reprezentowane przez skarżącego oraz podnoszone zarzuty, stanowią przede wszystkim polemikę z zapadłą decyzją, jak i z opinią komisji stypendialnej w zakresie oceny pracy naukowej, z którą skarżący się nie zgadza.

Wobec poczynionych uwag oraz wymagań stawianych w przywołanych regulacjach, w tym w szczegółowych kryteriach przyznawania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2017/2018, nie można uznać, aby skarżący spełnił wymagane przesłanki dla przyznania stypendium doktoranckiego. Jest oczywiste, że doktorantowi, który nie spełnił kryteriów przyznania stypendium doktoranckiego, jak i nie uzyskał punktów w ramach poszczególnych kryteriów, takie stypendium nie może być przyznane, co zasadnie podniósł Rektor.

Konstatując, decyzja Rektora w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ uczelni nie ma obowiązku podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Nie może to być jednak rozstrzygnięcie arbitralne. W świetle zaś uzasadnienia decyzji oraz dokonanych rozważań, nie można ocenić zapadłego rozstrzygnięcia jako dowolnego.

Trzeba podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji (w całości lub w części). Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie.

Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ uczelni przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Na zakończenie należy zauważyć, że skarżący w skardze, jak i w pismach wysyłanych drogą mailową, opisuje swoją trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Jednak okoliczności te, nie mogą mieć wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. W niniejszej sprawie nie mamy też do czynienia z przyznaniem pomocy materialnej doktorantowi. Kognicja sądu administracyjnego, która wynika z przywołanych na wstępie rozważań przepisów prawa, nie przewiduje możliwości niesienia wsparcia skarżącemu, w tym zapewnienia miejsca w akademiku.

W tym stanie sprawy, uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydana w sprawie decyzja Rektora narusza w sposób istotny prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.