Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 137/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Maja Chodacka Protokolant Iwona Sadowska-Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w {...] z dnia [...] 2005 r. nr. [...], w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji II. Stwierdza, że wyżej wymienione decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku III. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...] zł ( [...] złotych )


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej J. W. solidarnie z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. "1" w [...] w podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik 2001 r. oraz styczeń i luty 2002r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej J. W. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług, dotyczące wymienionego wyżej okresu, poprzedzone było wydaniem i doręczeniem odpowiednich decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych spółki "1" w podatku od towarów i usług (decyzje o numerach: [...] do [...] z dnia [...] 2002r. i [...] 2002r.).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ podatkowy pierwszej instancji przywołał art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu (art. 116 § 2). Uwolnienie się członka zarządu od przedmiotowej odpowiedzialności, może nastąpić poprzez wykazanie, że we właściwym czasie złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), bądź niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy, jak również w związku ze wskazaniem mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Organ podatkowy, powołują się na zgromadzone w sprawie dokumenty: umowy, odpisy z rejestru handlowego oraz pismo Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 2004r. znak: [...], stwierdził, że J. W. od 2000r. pozostaje Prezesem Zarządu Spółki. Ponadto, powołując się na dokonane ustalenia wynikające z treści dowodów dotyczących przebiegu postępowania egzekucyjnego, organ podatkowy za pozostającą poza sporem uznał bezskuteczność egzekucji wobec spółki, stwierdzając ponadto, iż spółka nie posiada majątku nieruchomego oraz ruchomego podlegającego zajęciu.

W toku postępowania ustalono, że w dniu [...] 2001 r. pełnomocnik Przedsiębiorstwa "1" spółka z o.o. w [...] wniósł do Sądu Rejonowego - Sądu Gospodarczego w [...] podanie o otwarcie postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami, wskazując jako przyczynę przewidywane zaprzestanie płacenia długów z przyczyn nadzwyczajnych i od siebie niezależnych. Postanowieniem z dnia [...] 2002r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział V Gospodarczy postanowił o otwarciu postępowania układowego, a następnie postanowieniem z dnia [...] 2002r., sprostowanym postanowieniem z dnia [...] 2002r., zatwierdził układ "1" spółka z o.o. w [...] przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli w dniu [...] 2002r. Z kolei postanowieniem z dnia [...] 2004r. Sąd, na wniosek jednego z wierzycieli, postanowił uchylić zawarty układ. Powodem uchylenia było nie wykonywanie przez dłużnika postanowień wynikających z układu. Z ustaleń Sądu wynikało, że po zatwierdzeniu układu dłużnik zaczął spłacać jedynie drobnych wierzycieli nie będąc w stanie zaspokoić wierzycieli dużych. Dokonana przez organ podatkowy ocena sytuacji finansowej spółki w 2001 r., wskazywała, że trudności finansowe spółki nie miały charakteru przejściowego i spowodowane były głównie nieterminowym wywiązywaniem się kontrahentów ze zobowiązań wobec spółki na długo przed [...] 2001 r.

W ocenie organu pierwszej instancji wniosek o otwarcie postępowania układowego z dnia [...] 2001 r. został złożony w okolicznościach występowania znacznych zaległości podatkowych, głównie w podatku od towarów i usług, co jego zdaniem nie pozwala na uznanie jego skuteczności z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 116 Ordynacji podatkowej (nie został złożony we właściwym czasie).

Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie z dnia [...] 2005r., w którym J. W. powołując się na treść art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej podniósł, iż aby stwierdzić czy wniosek o zgłoszenie upadłości czy otwarcie postępowania układowego został złożony we właściwym czasie należy sięgnąć do obowiązujących w dniu powstania zaległości w podatku od towarów i usług, przepisów prawa upadłościowego czy też postępowania układowego. Odwołujący się wskazał, że termin "właściwy czas" jest powiązany z prawem upadłościowym, natomiast prawo układowe kieruje się odrębnymi regułami. Nie ma w nim mowy o terminach, istotne są natomiast niezależne i wyjątkowe okoliczności powodujące zaprzestanie płacenia długów lub możliwość zaprzestania ich płacenia w najbliższej przyszłości. Według odwołującego się takimi okolicznościami były w przypadku spółki "1" kłopoty finansowe głównego kontrahenta tj. spółki 2 w latach 2000-2002. W związku z tym wniosek o otwarcie postępowania układowego w dniu [...] 2001 r. mieścił się w pojęciu "czasu właściwego". Dodatkowo w odwołaniu uznano za nieprawidłowe orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2002r. powstałe po zgłoszeniu wniosku o otwarcie postępowania układowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu potwierdził zasadność rozstrzygnięcia i argumentację przedstawioną przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]

Organ odwoławczy wskazał, iż Ordynacja podatkowa nie definiuje użytego w art. 116 § l Ordynacji podatkowej pojęcia "czas właściwy", należy więc posiłkować się przy jego wykładni orzecznictwem dotyczącym art. 299 KSH, który używa pojęcia o analogicznej treści. Określając "czas właściwy" dla wystąpienia o otwarcie postępowania układowego lub ogłoszenia upadłości, przede wszystkim uwzględnić należy funkcje ochronne tych postępowań wobec wierzycieli. Jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że jednym z celów postępowania upadłościowego jest zapobieżenie wybiórczemu i dowolnemu zaspokajaniu przez dłużnika jednych wierzycieli kosztem innych, to przez "czas właściwy" do zgłoszenia upadłości rozumieć należy czas, w jakim zarząd spółki niebędący w stanie realizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wszystkich wierzycieli.

Podobnie ochrona wierzycieli powinna być brana pod uwagę przy ocenie "czasu właściwego" dla wszczęcia postępowania układowego. Podmiot gospodarczy w tym postępowaniu może skorzystać ze szczególnego przywileju, polegającego na możliwości uzyskania od wierzycieli, pod kontrolą sądu, konkretnych ustępstw, przejawiających się w zredukowaniu części długów jak w możliwości dogodniejszych warunków ich spłaty. Celem tego postępowania jest zapobieżenie upadłości dłużnika. Aby zatem uznać, że wniosek o wszczęcie postępowania układowego złożony został we właściwym czasie, wymagane jest rzeczywiste wszczęcie tego postępowania oraz należyte wykonanie układu. Organ odwoławczy zauważył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że już na początku 2001 r. sytuacja spółki kwalifikowała się do rozpoczęcia procesu upadłościowego. Ze szczegółowej analizy bilansu sporządzonego na dzień l stycznia 2001 r. wynikało, że łączne zobowiązania Spółki (długoterminowe, krótkoterminowe i fundusze specjalne) w kwocie [...] zł, przekraczały wartość jej -całego majątku w wysokości [...] zł. Zatem, majątek spółki już wtedy nie wystarczał na zaspokojenie długów, co z kolei stanowiło samodzielną przesłankę ogłoszenia upadłości. Relacje te w czasie trwania roku bilansowego uległy znacznemu pogorszeniu, w dniu 31 grudnia 2001 r. wartość łącznych zobowiązań wynosiła [...] zł, przy wartości majątku [...] zł. Skoro sytuacja spółki już w miesiącu styczniu 2001 r. wskazywała na konieczność rozpoczęcia postępowania upadłościowego, to zdaniem organu odwoławczego, w żadnej mierze nie można twierdzić, że złożenie w grudniu 2001 r. wniosku o otwarcie postępowania układowego nastąpiło we właściwym czasie. Odnosząc się do zarzutu objęcia decyzją o odpowiedzialności podatkowej zaległości w VAT za styczeń i luty 2002r. organ odwoławczy podkreślił, że art. 116 §1 Ordynacji podatkowej formułuje dwa warunki konieczne do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej tj. bezskuteczność egzekucji oraz pełnienie obowiązków członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych. W przedmiotowej sprawie przesłanki te wystąpiły w odniesieniu do wszystkich miesięcy, także stycznia i lutego 2002r.

Na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w [...] została wniesiona skarga z dnia [...] 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił jej naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej oraz przepisów postępowania w szczególności art. 122 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego, organy podatkowe nie uczyniły zadość obowiązkowi przeprowadzenia postępowania w sposób zmierzający do ustalenia prawdy obiektywnej, co do istnienia przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości spółki, bowiem wszelkie okoliczności i składane dokumenty mające przemawiać za wyłączeniem przedmiotowej odpowiedzialności, rozpatrywały na jego niekorzyść.

Powołując się na treść przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej, skarżący stwierdził, że na wniosek spółki "1" doszło do otwarcia postępowania układowego, co skutkuje wyłączeniem członków zarządu z odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe.

Skarżący podniósł również bezzasadność stanowiska organów podatkowych twierdzących, że wniosek o otwarcie postępowania układowego nie został złożony we właściwym czasie. W szczególności zakwestionował oparcie tego twierdzenia na przesłance, iż na dzień l stycznia 2001 r. zobowiązania spółki przekraczały wartość jej majątku, zwracając uwagę, że jeszcze w [...] 2001 r. kierownictwo kontrahenta - spółki 2, obiecywało spółce "1" nowe zlecenia i kontrakty. Podkreślił także, że wymieniony kontrahent celowo zwlekał z odbiorem robót, aby uniknąć zapłaty należnych wierzytelności. Wniosek o otwarcie postępowania układowego złożony został we właściwym czasie, tj. w momencie, gdy definitywnie stwierdzono, że spółka 2 nie ureguluje zaległych należności.

Ponadto, zdaniem skarżącego, ciężar udowodnienia przesłanek egzoneracyjnych nie może być w całości przerzucony na stronę. Jeżeli zatem członek zarządu przedstawia niepełny materiał dowodowy, organ administracyjny, kierując się zasadami ogólnymi takimi jak zasada prawdy obiektywnej, czy zasada obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego, winien zgromadzić materiał dowodowy z własnej inicjatywy, w drodze podjętych przez siebie czynności.

Skarżący podniósł także, iż "właściwy czas", o którym mowa w art. 5 ust. 2 obowiązującego w 2001 r. prawa upadłościowego, może być przypisany do postępowania upadłościowego, a nie układowego. W przepisie tym jest bowiem wskazany czas (dwa tygodnie) na wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W postępowaniu układowym podmiot gospodarczy ma możliwość dostosowania czasu wystąpienia o zawarcie układu do czasu, gdy uzna to za nieodzowne.

Skarżący wskazał także, że przepisy Ordynacji podatkowej pozwalające na przerzucenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe na kolejne podmioty funkcjonujące w obrocie gospodarczym w sposób kaskadowy są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę z dnia [...] 2006r. podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga ma uzasadnione podstawy.

Stosownie do art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ww. ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie była decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej skarżącego - członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług spółki z o.o. "1" w [...].

Podstawę materialnoprawną do wydania przedmiotowej decyzji stanowił art.116 § 1i 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. (art. 21 ustawy z dnia z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 169, poz. 1387).

Stosownie do wskazanego przepisu, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej przesłankami odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki są:

• powstanie zobowiązania (zaległości podatkowej) w czasie pełnienia funkcji członka zarządu,

• bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub w części. W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że owe dwie przesłanki pozwalające organowi podatkowemu orzec o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług wystąpiły. Sąd podziela pogląd ukształtowany w orzecznictwie, że organ podatkowy jest w zasadzie zobowiązany jedynie wykazać okoliczność pełnienia obowiązku członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wskazania jakiejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok NSA z,dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 1006/01, wyrok WSA z dnia 30 czerwca 2005r., sygn. akt III SA/Wa 629/04).

Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe wynika, że skarżący w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług tj. za lipiec, wrzesień, październik 2001 r. oraz za styczeń i luty 2002 r. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "1". Również dowody obrazujące przebieg prowadzonego w stosunku do spółki postępowania egzekucyjnego pozwalały na przyjęcie za zasadne stanowiska organów podatkowych, co do bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Skarżący w toku postępowania przed organami podatkowymi jak również w skardze nie negował ustaleń organów podatkowych w tym zakresie. Odpowiedzialność członka zarządu spółki może jednakże zostać wyłączona, gdy wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe). Skarżący w toku postępowania podatkowego starał się wykazać, że spółka, za którą ma ponosić odpowiedzialność podatkową we właściwym czasie wszczęła postępowanie układowe, co jego zdaniem zwalnia go od tej odpowiedzialności w świetle art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że w dniu [...] 2001 r. pełnomocnik spółki złożył do Sądu Rejonowego - Sądu Gospodarczego w [...] wniosek o otwarcie postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami, wskazując jako przyczynę przewidywane zaprzestanie płacenia długów z przyczyn nadzwyczajnych i od siebie niezależnych. Postanowieniem z dnia [...] 2002r. Sąd orzekł o otwarciu postępowania układowego, następnie postanowieniem z dnia [...] 2002r. sprostowanym postanowieniem z dnia [...] 2002r. zatwierdził układ z wierzycielami, przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli w dniu [...] 2002r.

Jak z powyższego wynika została wypełniona jedna z przesłanek zwalniających członka, zarządu od odpowiedzialności tj. zostało wszczęte postępowanie zapobiegające upadłości spółki - postępowanie układowe.

Wystąpienie o otwarcie postępowania układowego stanowi przesłankę umożliwiającą zwolnienie od odpowiedzialności, jeżeli wniosek złożony został -jak wynika z art. 116 § l Ordynacji podatkowej - "we właściwym czasie". Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez skarżącego, że termin "właściwy czas" może być przypisany jedynie do postępowania upadłościowego a nie układowego.

Uwolnienie od odpowiedzialności podatkowej, członek zarządu może uzyskać jedynie wtedy, gdy udowodni, "że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości ( postępowanie układowe). Jak z powyższego wynika szansa uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności osobistej związana została z tym i tylko z tym, czy dopełnione zostały warunki stworzenia ochrony prawnej dla zagrożonych interesów wierzycieli.

W ocenie organów podatkowych, podanie o wszczęcie postępowania układowego nie zostało złożone "we właściwym czasie". Świadczyła o tym sytuacja finansowa, w jakiej znajdowała się spółka "1" już na początku 2001 r., która ich zdaniem kwalifikowała się do rozpoczęcia procesu upadłościowego. Ponadto za taka oceną przemawiał fakt nie wykonania przez spółkę układu.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tej oceny organów podatkowych.

Podkreślić należy, że słuszne jest spostrzeżenie organu odwoławczego, że Ordynacja podatkowa nie wyjaśnia użytego w przepisie art. 116 § 1 pojęcia "czas właściwy". Należy zatem posiłkować się odnośnie jego wykładni orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącym art. 116 Ordynacji podatkowej, a także bogatym orzecznictwem sądów powszechnych dotyczącym art. 299 KSH, który używa analogicznego pojęcia.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym m.in. w wyrokach: z dnia 6 czerwca 1997 r., sygn. akt III CKN 65/97, OSNC 1997/11/181, z dnia 20 września 2000 r., sygn. akt I CKN 270/00, LEX nr 51340, "iż dokonując wykładni pojęcia "właściwy czas" odnośnie wszczęcia postępowania układowego, trzeba mieć na uwadze, że postępowanie układowe uregulowane rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 836 ze zm.) jest postępowaniem prewencyjnym. Pozwala ono na zawarcie układu, który służy umożliwieniu wywiązania się przez dłużnika ze swych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, a w konsekwencji - zapobieżeniu jego upadłości. Cel ten może być jednak osiągnięty tylko wówczas, gdy istnieją realne szansę wykonania układu. Stwierdzenie to prowadzi do wniosku, że "właściwy czas" do wszczęcia postępowania układowego, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli".

Dla podmiotu gospodarczego, który zaprzestał płacenia długów albo przewiduje zaprzestanie w najbliższej przyszłości ich płacenia wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności (art. 1 Prawa o postępowaniu układowym) ustawa stworzyła przywilej szczególny, polegający na możliwości uzyskania, pod kontrolą sądu, od swoich wierzycieli konkretnych ustępstw wyrażających się w zarówno w zredukowaniu rozmiarów ciążących na nim długów jak i zmianie na bardziej dogodne, warunków ich spłacenia (art. 20 § 1 Prawa o postępowaniu układowym).

Postępowanie układowe zostaje otwarte na skutek postanowienia sądu, prowadzone jest również pod kontrolą i nadzorem sądu (art. 25 i art. 26 Prawa o postępowaniu układowym). Dlatego dokonując oceny, czy spółka złożyła wniosek o wszczęcie postępowania układowego we "właściwym czasie" nie można abstrahować od faktu, iż Sąd uznając za zasadny wniosek pełnomocnika spółki z dnia [...] 2001 r., postanowieniem z dnia [...] 2002r., sygn. akt [...] otworzył postępowanie układowe, a następnie zatwierdził układ przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli w dniu [...] 2002r. Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd, który może być odniesiony także do wszczęcia postępowania układowego, wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 5 marca 2003r., sygn. akt III SA 2490/01, M. Podat. 2003/10/40, że "przesłanką wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu spółki Jest złożenie wniosku o jej upadłość. Skoro sąd wszczął postępowanie upadłościowe na wniosek spółki i przeprowadził to postępowanie, to organy podatkowe nie mogą tego zignorować. Decydujące są tu ustalenia dokonane przez sąd".

Sąd Rejonowy w [...] otwierając postępowanie układowe i następnie zatwierdzając układ zaproponowany przez dłużnika uznał, że są realne szansę na wywiązanie się przez dłużnika ze swych zobowiązań wobec wierzycieli, a w konsekwencji zapobieżeniu jego upadłości. Rozstrzygając o otwarciu postępowania układowego, sąd nie może pomijać oceny, czy inicjatywa dłużnika jest usprawiedliwiona gospodarczo i odpowiada interesom wierzycieli w stopniu wyższym niż doprowadzenie do upadłości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2000r., sygn. akt IV CKN 42/00, OSNC 2001/1/8).

Zgodnie z art. 19 § 1 pkt 2 i 4 Prawa o postępowaniu układowym, do podania o otwarcie postępowania układowego dłużnik winien dołączyć m.in. bilans z rachunkiem wyników oraz spis wierzycieli z wymienieniem wierzytelności i terminów ich płatności; wierzytelności, które nie są objęte postępowaniem układowym, winny być wyszczególnione oddzielnie.

Zatem niewątpliwie Sąd Rejonowy znał sytuację finansową spółki na podstawie przedstawionego bilansu i rachunku wyników, jednakże ocena tej sytuacji była najwyraźniej inna od tej, jaką zaprezentowały organy podatkowe w swoich rozstrzygnięciach, skoro Sąd otworzył postępowanie układowe i w konsekwencji zatwierdził układ. Sądowi znany był również stan zaległości podatkowych w tym w podatku od towarów i usług. W tym miejscu należy zauważyć, że zaprzestanie płacenia podatków (VAT) nastąpiło nie z początkiem 2001 r., lecz dopiero od miesiąca [...] 2001 r.

Wskazany przepis nakłada na dłużnika szereg obowiązków dotyczących m.in. zachowanych aktywów i rodzaju obciążających go zobowiązań. Wymowa tych obowiązków jest jednoznaczna. Pozwala ona ocenić także wierzycielom, czy przedstawione przez dłużnika propozycje układowe są realne, a nade wszystko, czy oferowany układ stwarza perspektywy wymiernych korzyści z układu. Układ został przyjęty przez wierzycieli na zgromadzeniu wierzycieli w dniu [...] 2002r., z czego należy wnioskować, iż również w ich ocenie istniały realne szansę na wyjście dłużnika z kłopotów finansowych, tym bardziej, że każdy z wierzycieli mógł złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (art. 4 § 1 Prawa upadłościowego w związku z art. 15 Prawa o postępowaniu układowym). Odniesienia się Sądu wymaga także podniesiona przez organy podatkowe kwestia wpływu na ocenę, czy wszczęcie postępowania układowego nastąpiło we właściwym czasie, faktu niewykonania przez spółkę "1" przyjętego przez wierzycieli i zatwierdzonego przez Sąd układu. Po pierwsze należy pamiętać, iż przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jako przesłankę egzoneracyjną wskazuje wszczęcie we właściwym czasie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Ustawodawca nie łączy zatem możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności osobistej członka zarządu od pozytywnego zakończenia postępowania układowego. Dla pełnego zwolnienia się z odpowiedzialności, członek zarządu powinien doprowadzić do otwarcia postępowania układowego przez sąd. Nie jest natomiast dla skutecznego zwolnienia się od odpowiedzialności konieczne zatwierdzenie przez sąd układu lub zrealizowanie warunków zatwierdzonego przez sąd układu z wierzycielami (por. P. Jamorski, Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 299 KSH, Monitor Prawny 2002/14/642).

Oczywiście zawsze należy dokonywać oceny w zależności od okoliczności danego przypadku. Przyczyny, dla których dłużnik nie wykonał układu wymagają rozważenia, aby ewentualnie wykluczyć podejrzenie, że postępowanie układowe było zainicjowane i prowadzone w złej wierze i na szkodę wierzycieli. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe w żaden sposób nie wykazały, aby spółka działała w celu zyskania w czasie i jej intencją było wydatkować cały majątek spółki, zaciągając ponadto długi, co do których wiadomo było, że nie da się ich spłacić.

Reasumując Sąd stwierdza, iż zasadny jest zarzut skargi, co do naruszenia przez organy podatkowe art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że wszczęcie przez spółkę "1" postępowania układowego nie nastąpiło we właściwym czasie, co czyniło zasadnym orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako członka zarządu, za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczona na podstawie art. 200 i art. 205 §1 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.