Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 980/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 134, art. 129
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. B. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. B. i J. M. (solidarnie) kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. M. (poprzednio B. ), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r., znak: [...] przedmiocie nakazania J. i J. B., właścicielom działki o nr ewid. [...] usunięcie zgromadzonych na niej odpadów o kodach 15 01 02, 15 01 03, 1501 07 i 20 03 01 i przekazanie do Centrum Usług Komunalnych [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją z [...] r., znak: [...] Wójt Gminy K. nakazał J. i J. B., właścicielom działki o nr ewid. [...] usunięcie zgromadzonych na niej odpadów o kodach 15 01 02, 15 01 03, 1501 07 i 20 03 01 i przekazanie do Centrum Usług Komunalnych [...] oraz odpadów o kodzie 16 01 04 i przekazanie ich do stacji demontażu lub punktu zbierania pojazdów samochodowych, w terminie do [...] czerwca 2015 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona [...] marca 2015 r. zarówno J. B., jak i J. B..

Przez kilka ostatnich lat decyzja nie została wykonana i organ I instancji podejmował czynności zmierzające do wykonania wydanego przezeń orzeczenia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] organ I instancji wymierzył zobowiązanym do wykonania w/w decyzji grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] organ I instancji uznał; nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego J. B. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie prowadzonej egzekucji niepieniężnej w zakresie wykonania decyzji o usunięciu odpadów. W dniu [...] r. postanowieniem znak: [...] organ I instancji orzekł o zastosowaniu środka w postaci wykonania zastępczego nałożonego obowiązku usunięcia odpadów z nieruchomości J. i J. B.. W dniu 29 stycznia 2020 r. organ I instancji w związku z wykonaniem zastępczym obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] r., nr [...], wezwał J. B. i J. B. do uiszczenia kosztów tej czynności egzekucyjnej w wysokości [...] zł.

Decyzja nakładająca obowiązek usunięcia odpadów została zmieniona decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] r. znak: [...], która została doręczona stronom postępowania - J. B. w dniu [...] lipca 2020 r.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło odwołanie J. B., reprezentowanego przez pełnomocnika [...]. M. B., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. nr [...]

W wyniku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji Kolegium uznało, że został on złożony po terminie wynikającym z art. 127 k.p.a. i odmówiło jego przywrócenia postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...]

Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu [...] (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie przywołano sygnaturę II SA/Lu [...]).

Rozpoznając odwołania J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nakazujące J. i J. B., właścicielom działki o nr ewid. [...] usunięcie zgromadzonych na niej odpadów o kodach 15 01 02, 15 01 03, 1501 07 i 20 03 01 i przekazanie do Centrum Usług Komunalnych [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołując się do przepisu art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, wyjaśniło, że ustawa o odpadach wprowadza domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmując z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów, a władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów, gdyż obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, którego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Jak stwierdził organ ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że na nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid. [...], położonej w J. nr [...] właścicielem jest m.in. skarżący, zgromadzono różnego rodzaju substancje, które zgodnie z obowiązującą wówczas klasyfikacją odpadów, określoną w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów stanowiły: opakowania z tworzyw sztucznych - 15 01 02, opakowania z drewna - 15 01 03, opakowania ze szkła - 15 01 07, niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne - 20 03 01 oraz zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy - 16 01 04. Na okoliczność zgromadzenia przedmiotów i substancji, które następnie uznano za odpady sporządzona dokumentację fotograficzną oraz uzyskano wyjaśnienia, które utrwalono w protokole. Na przedmiotowej posesji znajdowało się kilkadziesiąt pojazdów mechanicznych lub pozostałości po nich, których wykaz zawierają karty 261 - 263 akt sprawy I instancji. Część z pojazdów posiadało tablice rejestracyjne oraz numery VIN, w innych brak było tablic, a numery nadwozia były niedostępne. Na posesji znajdowały się także trzy przyczepki samochodowe. Ponadto na nieruchomości znajdowały się produkty spożywcze t.j. drożdże, wędliny, napoje alkoholowe - piwo, jajka oraz inne bliżej niemożliwe do ustalenia co do tożsamości i rodzaju produkty spożywcze, które były przechowywane w nieodpowiednich warunkach sanitarnych. Następnie na nieruchomości znajdowały się odpady z metali, tworzyw sztucznych, drewna, elektroodpady, palety transportowe, koszyki z supermarketów, butelki, których pochodzenia właściciel posesji nie był w stanie wykazać. Szczegółowy stan nieruchomości obrazuje dokumentacja fotograficzna i sporządzane przez organ dokumenty w postaci notatek służbowych i oględzin, w szczególności znajdujące się na k. 122-123, 87-91, 66-71, 12-13 oraz 1-4. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na nieruchomości panował smród z rozkładającej się żywności, która dodatkowo stanowiła zachętę do przebywania zwierząt, które poszukiwały w ten sposób pożywienia.

Kolegium wezwało kilkukrotnie skarżącego (pismami z dnia 19 lipca br. i 4 sierpnia br.) do udzielenia informacji w jakim okresie J. B. przed wydaniem w/w decyzji prowadził wskazaną w odwołaniu działalność handlową oraz dokumentów potwierdzających uiszczanie z tego tytułu zobowiązań publiczno-prawnych, w tym rozliczeń rocznych z tytułu podatku dochodowego; dokumentów potwierdzających zakupy słoików z zawartością przeznaczanych do sprzedaży wystawionych na J. B. jako przedsiębiorcę prowadzącego działalność handlową, w okresie poprzedzającym wydanie w/w decyzji, tj. maksymalnie w dacie jej wydania; dowodów potwierdzających prowadzenia przez J. B. działalności w postaci naprawy samochodów oraz zbycie naprawionych pojazdów, w okresie poprzedzającym wydanie w/w decyzji, tj. maksymalnie w dacie jej wydania; dowodów nabycia pojazdów mechanicznych, które w opinii skarżącego nadawały się do dalszego użytkowania, a zatem mogły poruszać się po drogach publicznych oraz kopii dowodów rejestracyjnych tych pojazdów, z których wynikać będzie, że najpóźniej w dacie wydania w/w decyzji posiadały one ważne badania techniczne - w szczególności pojazdów o nr rej. [...], [...] [...], [...], [...], [...] W odpowiedzi (pismo z dnia 30 lipca br.) pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że jednak skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, nie posiada również dowodów zakupu i zbycia żadnych produktów zgromadzonych na przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie posiada z wyjątkiem pojazdów o nr rej. [...] i [...], żadnych dokumentów rejestracyjnych, a także nie posiada umów nabycia i zbycia innych spośród kilkudziesięciu pojazdów i ich pozostałości, zgromadzonych na nieruchomości. Z kolei w piśmie z dnia 10 sierpnia br. pełnomocnik skarżącego dokonała zmiany swojego stanowiska wskazanego w odwołaniu podnosząc, że skarżący nie naprawiał a jedynie nabywał pojazdy mechaniczne. Z pisma tego wynika również, że z wyjątkiem uprzednio wskazanych, nie posiada żadnych dokumentów rejestracyjnych pojazdów zgromadzonych na posesji, także dokumentów, z których wynika, że pojazdy mogą być dalej użytkowane, chociażby w postaci aktualnych badań technicznych. Pełnomocnik przedstawiła także decyzję o zmianie nazwiska skarżącego z B. na M.

Zgodnie ze stanowiskiem procesowym skarżącego Kolegium zwróciło się do kilku organów rejestracyjnych w celu ustalenia pochodzenia i stanu prawnego pojazdów, które w całości lub w częściach zgromadzone zostały na przedmiotowej nieruchomości, a wobec których dokumentacja fotograficzna wskazywała na istnienie ich na tej posesji.

Z udzielonych informacji wynikało, że jedynie jeden pojazd został faktycznie nabyty przez skarżącego, niemniej jednak nie istnieją dowody świadczące o jego dalszym dopuszczeniu do ruchu, a zatem możliwości użytkowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. W przypadku jednego pojazdu istnieje dowód jego demontażu, a zatem pojazd stanowił odpad w rozumieniu obowiązujących przepisów. Wobec pozostałych pojazdów nie można uznać, że za wiarygodne uznać należy twierdzenia pełnomocnika skarżącego o ich nabyciu, a także możliwości dalszego użytkowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pojazdy, wobec których istnieją wątpliwości odnoszące się do ich własności, znajdowały się na dzień wydania decyzji organu 1 instancji, w stanie technicznym, który uniemożliwiał ich użytkowanie. Chociażby pojazd o nr rej [...] nie posiadał części, był zakopany w gruncie. Dotyczy to również innych pojazdów, których pozostałości bez tablic rejestracyjnych i nr nadwozia, znajdowały się na nieruchomości. Pełnomocnik skarżącego pomimo kilkukrotnych wniosków Kolegium nie była w stanie przedstawić wiarygodnych dokumentów świadczących o możliwości dopuszczenia do ruchu tych pojazdów.

W opinii Kolegium wszystkie zgromadzone na przedmiotowej nieruchomości przedmioty i substancje, których stan i cechy z uwagi na długotrwałe, niewłaściwe przechowywanie, co w przypadku substancji spożywczych polegało na niezachowaniu odpowiednich warunków sanitarnych i temperatury przechowywania (wystawione na bezpośrednie działanie warunków atmosferycznych) organ I instancji uznał zasadne za odpady podlegające usunięciu z miejsca z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. Nie mogły one także stanowić dalszego przedmiotu obrotu gospodarczego nie tylko z uwagi na faktyczny brak prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, ale i utratę cech, które umożliwiałyby dalszy obrót handlowy. W odniesieniu do pojazdów mechanicznych, ze zgromadzonych dowodów wynika, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, nie posiadały one cech umożliwiających dopuszczenie do ruchu drogowego. Pojazdy w części lub w całości były zdemontowane, posiadały elementów obowiązkowego wyposażenia (szyb, drzwi, silników), były zdewastowane, odniesieniu do pozostały substancji uznanych za odpad, ich stan również uniemożliwiali przetworzenie, zbycie czy też dalsze wykorzystanie w inny sposób. W szczególności dotyczy to opakowań, odpadów z metalu, szklą czy też drewna. Co także istotne, ich dalsze składowanie na przedmiotowej nieruchomości w wysokim stopniu generowało zagrożenie sanitarne, zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia nie tylko skarżącego, ale i mieszkańców sąsiednich nieruchomości (vide wielokrotne ich interwencje np. k. 40, 43 akt sprawy I instancji). Na dowód tego należy wskazać wielokrotne interwencje organów inspekcji sanitarnej (np. k. 36-38, 43-44, 49, 52, 55, 64-65, 75) czy też organów policji. Z akt postępowania wynika także, że pomimo wniosków i upomnień kierowanych do skarżącego, a nawet także wobec wydania zaskarżonej decyzji, odpady nie były usuwane. Zauważyć należy, że ponad rok po zobowiązaniu do usunięcia odpadów, na przedmiotowej nieruchomości w dalszym ciągu znajdowały się odpady, które powinny być z niej usunięte, mimo, że skarżący zapewniał, iż ciążący na nim obowiązek zrealizuje ostatecznie do dnia 8 kwietnia 2016 r. - vide notatka z dnia 15 marca 20216 r. k. 45 akt sprawy I instancji. Z akt sprawy wynika, że dopiero wykonanie zastępcze, po zastosowaniu odpowiedniej procedury przez organ I instancji, umożliwiło doprowadzenie nieruchomości do odpowiedniego stanu. Możliwe to było jednakże dopiero od 22 lipca 2019 r., z zatem po ponad 4 latach od wydania zaskarżonej decyzji (vide pismo organu I instancji z dnia 18 lipca 2019 r. k. 231 akt sprawy I instancji). Nadmienić należy dodatkowo, że zarówno skarżący, jak i druga strona postępowania nie posiadali stosownego zezwolenia na składowanie lub przetwarzanie odpadów na przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem Kolegium, w świetle obowiązujących przepisów zachodziły więc przesłanki wydania decyzji nakazującej posiadaczom odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Podzielić należało w konsekwencji stanowisko organu I instancji włącznie z określeniem terminu na usunięcie odpadów, który w opinii Kolegium był wystarczający do usunięcia odpadów składowanych na przedmiotowej nieruchomości, a który jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego nie został przez nich dochowany.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez J. M. (p. ) i J. B. (dalej także jako "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze decyzji zarzucono:

1. naruszenia art 107 k.p.a. poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej wydania decyzji, polegającą na wskazaniu ogólnych przepisów oraz niewłaściwych przepisów ustawy o odpadach oraz powołanie się w decyzji na art 27 ustawy o odpadach bez wskazania konkretnego ustępu;

2. naruszenie art 27 ust. 2 ustawy o odpadach poprzez uniemożliwienie stronie przekazania odpadów, o kodach 15 01 02 - opakowania z plastiku, 15 01 03 - opakowania z drewna, 15 01 07 - opakowania szklane, osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami w celu ich wykorzystania na własne potrzeby za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zatem co wywołało niepotrzebne dalsze działania organu;

3. naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach polegające na nakazaniu J. i J. B. usunięcia odpadów z działki [...], podczas gdy przedmioty tam składowanie nie miały charakteru odpadów;

4. naruszenie art 3 ust. 1 pkt. 6 ustaw o odpadach polegające na uznaniu za odpad przedmiotów, które nie spełniają definicji odpadu przewidzianej w tym przepisie, jako że nie były one przeznaczone do pozbycia się ich, 5. naruszenie art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności - w tym zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego jak również, poprzez brak należytego zgromadzenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania, w szczególności przez:

a) ograniczenie rozpoznania sprawy wyłącznie do przyjęcia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach

b) brak ustalenia danych dostatecznie pozwalających na przyjęcie, że pojazdy w ilości sztuk 90 nie nadawały się do użytku podczas gdy z dokumentów z cepik, wynika, że pojazdy są zarejestrowane co miało znaczący wpływ na decyzję

c) brak zweryfikowania wartości jaką przedstawiały pojazdy co wpłynęło na zawyżenie wartości zamówienia publicznego dla firmy [...], a następnie uchylenie decyzji w części dotyczącej usunięcia pojazdów zatem 90 tysięcy złotych stanowiło koszt usunięcia odpadów wraz z około 90 sztukami pojazdów a w rzeczywistości nie doszło do ich usunięcia

d) nie rozliczenie się w formie kart potwierdzających odbiór pojazdów lub innych odpadów pomiędzy Wójtem Gminy K. a firmą [...] a tym samym wypłatę firmie [...] pieniędzy za czynności, które faktycznie nie miały miejsca.

e) nie ujęcie w zamówieniu publicznym przez Wójta Gminy K. wykonania zadania ze szczegółowym rozliczeniem się z przejętych odpadów, a podmiot [...] zajmuje się według [...] m.in. sprzedażą złomu, włącznie ze z wybieraniem, sortowaniem wymontowaniem części nadających się do wielokrotnego zużycia ze zużytych wyrobów takich jak samochody i odsprzedaż części nadających się do użytku z wycofanych z eksploatacji samochodów co oznacza, że koszt usunięcia odpadów z posesji (90 tysięcy ) powinien być pomniejszony o zabrane przedmioty pojazdy 82 sztuki, 3 sztuki przyczepek samochodowych, drewno i złom w ilości 9 kontenerów.

f) naruszenie odnośnie terminu zakreślonego przez Wójta do dokonania usunięcia odpadów i przyjęcie, że termin niespełna 3 miesięcy jest wystarczający do wykonania obowiązków podczas gdy odwołujący miał ówcześnie ponad 60 lat oraz koszty tego usunięcia były dla Odwołujących znaczące. Ponadto sama firma [...] miała 35 dni a Odwołujący się od [...] do [...] zatem 22 dni (rozprawa [...].05.2019 rozprawa na której stwierdzono sukcesywnie usuwanie z posesji przez Odwołujących);

6. Naruszenie art 25 ust 4. ustawy o odpadach polegające na uznaniu, że przedmioty przeznaczone do składowania nie mogą być magazynowane jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów t.j. uznanie, że opał musi być zużyty do spalenia w terminie krótszym niż 3 lata , ponadto zarekwirowanie części do pojazdów, które służyły do samodzielnej ich wymiany przez Odwołującego w pojazdach, którymi się poruszał;

7. Naruszenie art 26 a ust. 1 ustawy o odpadach polegające na tym, że w niniejszej sytuacji zaistniała konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów przez właściwy organ w drodze podjęcia działania polegającego na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi, oraz że nie nie dokonanie tej czynności powodowało zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie decyzji w całości z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...], ewentualnie stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że naruszenie, które zadecydowało o takim rozstrzygnięciu sprawy nie zostało wyartykułowane w skardze. Powyższe pozostawało znaczenia albowiem wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony.

Naruszenie przepisów postępowania, którego dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyrażało się w tym, że organ odwoławczy rozpatrzył merytorycznie odwołanie, które złożone zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

Dodatkowo organ II instancji nie rozpoznał także zgłoszonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Z przepisów art. 129 § 2 i 3 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. wywieść należy wniosek, że podstawowym warunkiem umożliwiającym merytoryczne rozpatrzenie odwołania przez organ wyższego stopnia jest wniesienie odwołania przez stronę w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. lub terminie wynikającym z przepisów szczególnych, o których mowa w art. 129 § 3 k.p.a.

Niewątpliwie więc podstawową okolicznością warunkującą możność merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ odwoławczy pozostaje dochowanie przez stronę terminu do wniesienia odwołania.

Organ II instancji nie może merytorycznie rozpoznać odwołania, które złożone zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a.

O ile przy tym strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to organ odwoławczy musi w pierwszej kolejności rozstrzygnąć co do tego wniosku. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość stwierdzenia uchybienia terminu i warunkuje możliwość merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ odwoławczy.

W sprawie organ II instancji naruszył powyższe przepisy albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło merytorycznie odwołanie, które złożone zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Dodatkowo organ II instancji nie rozpoznał także zgłoszonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Odnosząc powyższe oceny prawne do realiów faktycznych sprawy wskazać należy, że w sprawie nie budziło wątpliwości to, że odwołanie skarżącego J. M. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. złożone zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Jak ustalił to sam organ decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] r. doręczona została zarówno J. B., jak i J. B., w dniu [...] marca 2015 r.

Odwołanie J. M. wniesione zostało zaś dopiero w 2020 r.

Okoliczność ta nie budziła także wątpliwości strony skarżącej, która składając odwołanie w sierpniu 2020 r. złożyła je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r.

Organ odwoławczy rozpoznał ten wniosek i postanowieniem z dnia [...] r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. (pkt 1 postanowienia) oraz stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania (pkt 2 postanowienia).

Jednakże postanowienie to zostało uchylone w całości wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu [...] (k.78-86 akt administracyjnych).

Skutkiem powyższego wyroku, którym uchylono m.in. rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, było więc to, że w sprawie nadal pozostawał w takiej sytuacji nie rozstrzygnięty wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Wyrok ten w żaden sposób nie zmieniał natomiast tego, że do czasu ewentualnego przywrócenia terminu przez organ administracji, odwołanie skarżącego od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r., było odwołaniem złożonym z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co wykluczało możność merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Organ II instancji błędnie zinterpretował powyższe orzeczenie sądowe przyjmując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż istnieją przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji odwołanie od decyzji organu I instancji należało rozpoznać.

Istotnie w wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyraził stanowisko co do tego, że istnieją przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, jednakże w żaden sposób nie wskazywał, że możliwe jest rozpatrzenie odwołania wniesionego po terminie bez uprzedniego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Skutki takie nie wynikają, ani w ogóle nie mogły wynikać z przedmiotowego wyroku, którego istota sprawdzała się do uchylenia dwóch rozstrzygnięć o charakterze formalnym, tj. uchylenia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz uchylenia stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Efektem tego wyroku pozostawała więc jedynie konieczność ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przy uwzględnieniu ocen wyrażonych przez Sąd, które z mocy art. 153 p.p.s.a. wiązały organ.

Na konieczność tą zwrócono zresztą uwagę wprost w końcowej części uzasadnienia wyroku z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu [...], gdzie wskazano, że: "Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Kolegium zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną - stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.").".

W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r., albowiem dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie otwierałoby w sprawie drogę do merytorycznego rozpatrzenia odwołania.

W sprawie organ zaniechał wydania takiego rozstrzygnięcia.

W konsekwencji powyższego organ II instancji bezpodstawnie nie rozpoznał zgłoszonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz rozpatrzył merytorycznie odwołanie, które złożone zostało z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania - art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a. Jako, że wadliwości te dotyczyły kwestii, które decydowały o możliwości merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ odwoławczy, a więc dotyczyły samej istoty wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Sąd nie odnosi się natomiast do zarzutów skargi. Zarzuty te mają bowiem charakter merytoryczny, a obecny stan sprawy, w którym odwołanie złożone jest z uchybieniem terminu do jego wniesienia, uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie odwołania oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy jako całości.

Sprawa merytorycznie będzie mogła zostać rozpatrzona, zarówno na szczeblu organu administracji, jak i w ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, dopiero wtedy, gdy zostanie przywrócony termin do wniesienia odwołania, co sprawi, że odwołanie skarżącego będzie traktowane jako odwołanie wniesione w terminie.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, które w pierwszej kolejności będzie musiało rozpoznać ponownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]

Dopiero bowiem takie rozstrzygnięcie otworzy organowi odwoławczemu możliwość merytorycznego rozpatrzenia odwołania.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi w wysokości 200 zł (k.11, 22), 34 zł opłaty skarbowej od udzielonych pełnomocnictw (k.12) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących będącego radcą prawnym w kwocie 480 zł, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).