Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1055/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1, art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 89 § 1 i 3, art. 165b § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dokonanej wpłaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] sp. z o.o. z s. w [...] (dalej: UTP) zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o zwrot błędnej wpłaty w wys. [...] zł dokonanej [...] stycznia 2021 r. Wyjaśniła, że wpłata dotyczyła zawiadomienia o wierzytelności [...] sp. z o.o., gdy w wyniku pomyłki organowi przekazano wierzytelności innej firmy – [...] sp. z o.o. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec [...] sp. z o.o. objętej zajęciem wierzytelności. Do wniosku dołączono: kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, potwierdzenie dokonania płatności oraz kopię pomyłkowo zapłaconych faktur.

Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 18 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: upea) w sprawie ww. pisma stanowiącego wniosek o zwrot zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem nr [...] z [...].12.2020 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dokonanej wpłaty.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że [...].12.2020 r. prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec [...] sp. z o.o. (dalej: zobowiązana) zajął wierzytelności przysługujące zobowiązanej z tytułu dostaw, robót i usług UTP (dalej: dłużnik zajętej wierzytelności). Dłużnik zajętej wierzytelności [...].01.2021 r. realizując zajęcie wierzytelności przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę [...]zł, podając w opisie wpłaty nr zawiadomienia o zajęciu wierzytelności [...] i nazwę zobowiązanego – [...] sp. z o.o. Wobec braku wątpliwości co do identyfikacji wpłaty [...].01.2021 r. rozliczono ją i przekazano wierzycielowi. Odnosząc się do wniosku UTP organ wskazał, że postępowanie administracyjne nie mogło zostać wszczęte na wniosek dłużnika zajętej wierzytelności. Organ przywołał treść art. 61 i art. 61a Kpa w zw. z art. 18 upea wskazując, że przeszkodą dla wszczęcia postępowania administracyjnego są takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy postępowanie w danej sprawie jest już w toku, sprawa została rozstrzygnięta co do istoty, czy gdy w przepisach prawa brak jest podstaw materialnej wydania orzeczenia. Pozycję dłużnika zajętej wierzytelności oraz jego prawa i obowiązki określa przepis art. 89 upea. Przepisy upea nie przewidując trybu dokonywania zwrotu wpłat dokonywanych przez dłużnika zajętej wierzytelności. W art. 13 upea przewidziano zwolnienie z egzekucji zajętego prawa na wniosek zobowiązanego, zaś art. 38 upea służy ochronie interesu osób trzecich. Dłużnik zajętej wierzytelności nie jest zobowiązanym ani też osobą trzecią w rozumieniu art. 38 upea. Z uwagi na brak podstaw do wszczęcia postępowania z wniosku dłużnika jako osoby nieuprawnionej do żądania zwolnienia bądź wyłączenia zajętego prawa spod egzekucji, należało odmówić wszczęcia postępowania.

UTP w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 89 upea i wniosła o jego uchylenie. Podniosła, że art. 89 upea ustanawia jedną z form prowadzenia egzekucji z wierzytelności pieniężnej zobowiązanego poprzez jej zajęcie u dłużnika zobowiązanego. Należy jednak przede wszystkim ustalić, kim jest zobowiązany zgodnie z upea, gdyż tylko wtedy można odwołać się do przepisu art. 89 ust. 1 upea i określić skutki prawne tego przepisu. Przywołano definicje zobowiązanego określoną w art. 1a pkt 20 upea wskazując, że jest nim zasadniczo podmiot, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. W niniejszej sprawie jest nim bezsprzecznie [...] sp. z o.o. i wierzytelności właśnie tego podmiotu stały się przedmiotem zajęcia u dłużnika zajętej wierzytelności – UTP. Gdyby więc spółka ta posiadała zobowiązania wobec zobowiązanego mogłyby być one przedmiotem zajęcia, a spółka zobowiązana byłaby do ich zapłaty na konto organu egzekucyjnego. Ponieważ jednak spółka nie miała żadnych zobowiązań w stosunku do zobowiązanego, a jedynie w wyniku błędu przelała zobowiązanie innego podmiotu, nie można mówić o stosowaniu art. 89 § 1 upea, który dotyczy wyłącznie zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, a nie jakiegokolwiek innego podmiotu. W tej sytuacji uiszczona przez UTP kwota nie może pomniejszać długu zobowiązanego, gdyż nie była to jego wierzytelność i w istocie dojdzie do spłaty długu zobowiązanego przez inny podmiot. Organ egzekucyjny nie może więc powoływać się na art. 89 upea, gdyż nie ma on zastosowania w stosunku do wierzytelności [...] sp. z o.o., a zapłacona przez UTP kwota podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne organowi.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 Kpa oraz art. 13 w zw. z art. 166b i art. 18 upea, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W jego motywach stwierdził, że organ I instancji w świetle art. 61a § 1 Kpa prawidłowo uznał, że wszczęciu postępowania w sprawie z wniosku o zwrot zapłaty dokonanej pod wpływem błędu wnioskującego stoi na przeszkodzie brak przepisu prawa, który umożliwiałby prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie żądania w sposób merytoryczny. Z akt wynika, że UTP miała w postępowaniu egzekucyjnym status dłużnika zajętej wierzytelności, o czym świadczą odbiór zawiadomienia o zajętej wierzytelności, uznanie jej oraz przekazanie organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwot na pokrycie należności. Z chwilą zapłaty – przekazania na rachunek bankowy organu egzekucyjnego należnej kwoty – doszło do uznania przez UTP dokonanego zajęcia. Poprzez nawiązanie stosunku administracyjnego organ egzekucyjny dokonał wobec dłużnika zajętej wierzytelności czynności o charakterze władczym, nakładając na niego określone obowiązki. Z chwilą zajęcia wierzytelności UTP stała się jako dłużnik zajętej wierzytelności podmiotem biorącym udział w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych z wierzytelności.

DIAS powołał treść art. 89 upea, by wskazać, że UTP uznała zajętą wierzytelność i przekazała organowi egzekucyjnemu kwotę w wys. [...] zł, którą ten przekazał wierzycielowi. Prawidłowo organ I instancji uznał, że brak jest formalnych podstaw do prowadzenia postępowania z wniosku UTP o zwrot zajętych przez organ egzekucyjny w trybie art. 89 upea środków finansowych. Na podstawie art. 18 upea odpowiednie zastosowanie znajduje Kpa, w tym art. 61a § 1. Obowiązkiem organu egzekucyjnego było dokonanie formalnej oceny wniesionego przez UTP żądania i ustalenie, czy pochodzi ono od podmiotu posiadającego przymiot strony. Postępowanie egzekucyjne charakteryzuje się odmienną od postępowania administracyjnego specyfiką. Podstawowymi jego uczestnikami są: organ egzekucyjny, wierzyciel i zobowiązany. UTP w niniejszej sprawie nie występuje w charakterze żadnego z tych podmiotów. Jest zaś dłużnikiem zajętej wierzytelności. Z art. 89 upea wynika zaś, że rola dłużnika zajętej wierzytelności, przy prowadzeniu egzekucji z wierzytelności pieniężnych, ogranicza się do zrealizowania zajęcia, bądź przesłania organowi egzekucyjnemu oświadczenia o nieuznaniu zajęcia. Tylko w sytuacji określonej tym przepisem dłużnik zajętej wierzytelności wchodzi w relacje procesowe z organem egzekucyjnym. Ten i inne przepisy upea (np. art. 38 § 1, art. 68a i art. 168b) nie stanowią podstawy do dochodzenia przez dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji roszczenia w stosunku do organu egzekucyjnego o zwrot zajętej u niego kwoty. Zadaniem dłużnika zajętej wierzytelności jest jedynie dokonanie na wezwanie organu egzekucyjnego ściśle określonych czynności związanych z realizacją zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego. Jest on też adresatem określonych działań władczych podejmowanych przez organ egzekucyjny i egzekutora. Z kolei zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w postępowaniu egzekucyjnym nie powoduje zniesienia stosunku cywilnoprawnego łączącego zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności. Jego podstawowym skutkiem jest nabycie przez organ egzekucyjny prawa rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, że prawo rozporządzania zajętą wierzytelnością traci zobowiązany i jego dłużnik.

Zainicjowanie postępowania administracyjnego wymaga interesu prawnego, co oznacza konieczność ustalenia powszechnie obowiązującego przepisu prawa materialnego, na podstawie którego formułuje się żądania. Zdaniem DIAS przepisy Kpa i upea nie określają uprawnień organu w zakresie rozstrzygania w przedmiocie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Realizacja roszczenia odszkodowawczego, zgodnie z art. 168a upea, jak i ewentualne roszczenia o zwrot kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia na podstawie art. 405 Kodeksu cywilnego, może nastąpić jedynie na drodze postępowania cywilnego. Ponadto na podstawie art. 68 upea wpłata dokonana przez dłużnika zajętej wierzytelności do organu egzekucyjnego wywiera ten sam skutek prawny, co wpłata dokonana przez zobowiązanego do rąk wierzyciela. Wierzytelność przysługuje bowiem zobowiązanemu wobec dłużnika, a nie dłużnikowi. Nie może zatem dłużnik być osobą, która rości sobie prawo do wyegzekwowanej wierzytelności. Skoro więc kwestia zwrotu wyegzekwowanych kwot należności nie podlega trybowi administracyjnemu, to wniosek UTP nie mógł być objęty merytorycznym rozstrzygnięciem w postępowaniu administracyjnym. Dlatego prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego.

UTP wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie DIAS zarzuciła organowi naruszenie art. 28 w zw. z art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 1a pkt 20 oraz art. 89 § 1 upea. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w zażaleniu od postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Biorąc pod uwagę, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przepis art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) określa bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Sąd nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi.

Zaskarżonym postanowienie z [...] maja 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] marca 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku skarżącej spółki o zwrot dokonanej wpłaty.

Bezspornie ustalony stan faktyczny sprawy wskazuje, że UTP jako dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomieniem z [...] grudnia 2020 r. nr [...] cz. nr [...] została zawiadomiona przez organ egzekucyjny (organ I instancji) na podstawie art. 89 § 1 upea, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego, nie uiszczał zobowiązanemu – [...] sp. z o.o. Wskutek powyższego UTP jako dłużnik zajętej wierzytelności [...] stycznia 2021 r. uiściła na konto organu egzekucyjnego kwotę [...]zł tytułem "nr zawiadomienia [...] cz nr [...] z dnia [...]-12-2020 dot. [...] sp. zo.o. [...] Następnie [...] stycznia 2021 r. (data nadania) skarżąca spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwrot błędnej wpłaty w wys. [...] zł dokonanej w dniu [...]-01-2021 r.

W ocenie Sądu prawidłowo organ egzekucyjny przyjął na podstawie art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 18 upea , że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu ww. wpłaty.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że na podstawie art. 18 upea przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy upea nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 61a § 1 Kpa po wniesieniu żądania przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest dokonanie oceny formalnej wniesionego żądania, w tym ustalenie czy pochodzi ono od podmiotu posiadającego przymiot strony tego postępowania i czy żądanie kwalifikuje się do objęcia go postępowaniem administracyjnym.

Organy orzekające słusznie zwróciły uwagę na okoliczność, że postępowanie egzekucyjne charakteryzuje się odmienną od postępowania administracyjnego specyfiką. W postępowaniu egzekucyjnym podstawowymi uczestnikami są: organ egzekucyjny, wierzyciel i zobowiązany. Przez zobowiązanego rozumie się przy tym osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają (art. 1a pkt 20 upea).

W niniejszej sprawie skarżąca spółka nie występuje w charakterze żadnego z powyższych podmiotów. Jest zaś dłużnikiem zajętej wierzytelności.

Wyjaśniając rolę dłużnika zajętej wierzytelności wskazać należy, iż zgodnie z art. 89 § 1 upea organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika obowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 upea zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Przepis art. 89 § 3 upea precyzuje, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Z powołanego art. 89 upea wynika, że rola dłużnika zajętej wierzytelności, przy prowadzeniu egzekucji z wierzytelności pieniężnych, ogranicza się do zrealizowania zajęcia, bądź przesłania organowi egzekucyjnemu oświadczenia o nieuznaniu zajęcia. Tylko w sytuacji określonej tym przepisem dłużnik zajętej wierzytelności wchodzi w relacje procesowe z organem egzekucyjnym. Zarówno powołany przepis, jak i inne przepisy upea (np. art. 38 § 1, art. 68a i art. 168b), nie stanowią podstawy prawnej do dochodzenia przez dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji roszczenia w stosunku do organu egzekucyjnego o zwrot zajętej u niego kwoty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 czerwca 2018 r., sygn. FSK 3373/17 oraz z 23 stycznia 2018 r., sygn. II FSK 195/16, dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo organy I i II instancji przyjęły, że skarżąca spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności, w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności, dokonała w dniu [...] stycznia 2021 r. wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego kwoty [...]zł dochodzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] od zobowiązanego [...] sp. z o.o. Innymi słowy UTP wykonała nałożony na nią jako dłużnika zajętej wierzytelności przez ustawodawcę obowiązek i wykonała dyspozycję przepisu art. 89 § 3 pkt 1 lit. b) upea poprzez przekazanie organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty [...]zł na pokrycie dochodzonych przez organ egzekucyjny należności. Przekazanie przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty pieniężnej, dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym, jednoznacznie potwierdziło uznanie przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. Dla skuteczności uznania roszczenia nie jest bowiem wymagana żadna szczególna forma. Jak przyjmuje się w orzecznictwie uznanie może być dorozumiane, np. na skutek częściowego wykonania zobowiązania, uiszczenia odsetek, złożenia prośby o odroczenie płatności, itd. (por. wyrok NSA z z 23 stycznia 2018 r., sygn. II FSK 195/16 oraz wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2006 r., sygn. III SA/Wa 2216/05, dostępne j.w.).

Co istotne, skarżąca spółka po otrzymaniu zawiadomienia od organu egzekucyjnego nie skorzystała z uprawnienia określonego w art. 89 § 3 pkt 1 lit. a) upea, tj. nie złożyła oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego. Przekazanie zaś przez nią kwoty pieniężnej dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym nakazało domniemywać, że uznała wpłatę wierzytelności jako wierzytelności zobowiązanego.

W ocenie Sądu DIAS w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wyjaśnił rolę UTP jako dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym, w którym zobowiązanym jest [...] sp. z o.o. Faktycznie z chwilą zajęcia wierzytelności skarżąca spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności stała się podmiotem biorącym udział w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych z wierzytelności. Niemniej – jak dalej stwierdził DIAS – zadaniem dłużnika zajętej wierzytelności jest jedynie dokonanie na wezwanie organu egzekucyjnego ściśle określonych czynności związanych z realizacją wierzytelności lub prawa majątkowego. Zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych w postępowaniu egzekucyjnym wywołuje skutki prawne w sferze stosunków cywilnoprawnych i administracyjnoprawnych. Nie powoduje jednak zniesienia stosunku cywilnoprawnego łączącego zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności, a jego podstawowym skutkiem jest nabycie przez organ egzekucyjny prawa rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym prawo rozporządzania zajętą wierzytelnością traci zobowiązany i jego dłużnik. Wszelkie więc następstwa tego działania dłużnika zajętej wierzytelności i skutki procesowe dotyczą relacji pomiędzy zobowiązanym i organem egzekucyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 2018 r. sygn. II FSK 3374/17 (dostępny j.w.) treścią stosunku łączącego organ egzekucyjny i dłużnika zajętej wierzytelności jest przede wszystkim zakaz wypłacania zajętej wierzytelności zobowiązanemu oraz obowiązek przekazania przez dłużnika zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej wierzytelności.

W związku z powyższym rację miał DIAS uznając, że skarżąca spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności, po dokonaniu wpłaty zajętej wierzytelności, nie posiadała interesu prawnego do wystąpienia o zwrot przekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty.

Ponadto przepisy Kpa i upea nie zawierają regulacji uprawniających organ egzekucyjny do wydawania rozstrzygnięć w zakresie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Zgodnie z art. 168b § 1 upea zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Na podstawie art. 189 Kpc skarżącej przysługuje powództwo o ustalenie, że uznanie przez nią roszczenia o zajęcie wierzytelności było niezgodne z prawem, ewentualnie do ustalenia na tej podstawie istnienia rzeczywistego stosunku prawnego łączącego ją jako dłużnika zajętej wierzytelności z zobowiązanym (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., sygn. II FSK 195/16, dostępny j.w.).

W związku z powyższym, wziąwszy pod uwagę, że przepisy Kpa i upea nie uprawniają dłużnika zajętej wierzytelności do żądania zwrotu wpłaty dokonanej tytułem zajętej wierzytelności, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów art. 28 w zw. z art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 1a pkt 20 i art. 89 § 1 upea. Skoro bowiem przepisy obu powołanych ustaw nie przewidują instytucji zwrotu przez organ egzekucyjny dłużnikowi zajętej wierzytelności po jej uznaniu i dokonaniu wpłaty, trudno przyjąć, by skarżąca spółka wykazała, że posiada interes prawny w zainicjowaniu tego rodzaju postępowania.

W konsekwencji skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.