Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 396/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 79a § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zq ust. 7, art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Asesor sądowy WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] r. do [...] r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając wskutek wniosku R. W. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2021 r., odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] marca 2021 r. do [...] kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu [...] maja 2021 r. R. W. wniósł o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., zgodnie art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2a pkt. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.

Zgodnie ze wskazanymi uregulowaniami (w brzmieniu obowiązującym w sprawie) płatnikowi składek, prowadzącemu na dzień 31 marca 2021 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności oznaczonej kodami 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.89.Z, 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z, w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021r., albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub analogicznym miesiącu roku poprzedniego, lub lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r.

Decyzją z [...] maja 2021 r. odmówiono wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od [...] marca 2021 r. do [...] kwietnia 2021 r., ponieważ podany we wniosku kod PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie według stanu na ostatni dzień miesiąca, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu lub na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego.

W dniu [...] czerwca 2021 r. wnioskodawca wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID 19.

W wyniku ponownej analizy sprawy organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków do zwolnienia. Podany bowiem we wniosku kod PKD [...] nie został potwierdzony w bazie REGON według stanu na ostatni dzień miesiąca kwietnia 2020 r., w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu lub na ostatni dzień miesiąca go poprzedzającego. W bazie REGON jako rodzaj prowadzonej działalności w okresie od [...] grudnia 2018 r. do [...] stycznia 2021 r. ujęta jest działalność oznaczona kodami PKD [...], [...] Zmiana PKD na kod [...] została zgłoszona do rejestru CEIDG dopiero w dniu [...] stycznia 2021 r. To zaś, zdaniem organu, oznacza brak podstaw do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] marca 2021 r. do [...] kwietnia 2021 r.

R. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. Zaskarżył ją w całości, wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją z dnia [...] maja 2021 roku i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii Covid- 19 (dalej rozporządzenie Covid) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie przysługuje mu prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 marca 2021r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wykładania powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż prawo do zwolnienia przysługuje podmiotom, które :

1) są płatnikami składek prowadzącymi, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności m.in. kodem 56.10.A;

2) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w:

a) miesiącu poprzednim lub,

b) analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub,

c) w lutym 2020 r.,

d) lub we wrześniu 2020 r.,

3) wnioskodawca był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r.

Zdaniem skarżącego, wypełnił on wszystkie powyższe warunki, bowiem :

- na dzień [...] marca 2021 roku był płatnikiem składek i prowadził działalność oznaczoną kodem [...];

- przychód z działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w kwietniu 2021 roku ([...] złotych), jako jednym z dwóch miesięcy poprzedzających złożenie wniosku (wniosek złożono w maju 2021 roku ), był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w marcu 2021 roku – [...] zł, czyli zachodzi okoliczność określona we wskazanym wyżej pkt. 2 lit a;

- na dzień [...] listopada 2021 roku był zgłoszony jako płatnik składek.

W ocenie skarżącego, bez znaczenia pozostaje fakt, że działalność oznaczoną kodem [...] zgłosił w CEIDG w dniu [...] stycznia 2021 roku. Organ błędnie przyjął bowiem, że "miesiącem porównawczym" powinien być kwiecień 2020 roku. Tymczasem przepis przewiduje, że może to być alternatywnie kilka dat (tj. miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, analogiczny miesiąc roku poprzedniego, luty 2020 roku , wrzesień 2020). W decyzji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia, dlaczego organ przyjął akurat termin - kwiecień 2020 roku.

Skarżący podkreślił, że wykładania powołanego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem celu rozporządzenia, którym jest pomoc przedsiębiorcom dotkniętym skutkami Covid-19. W tym kontekście wykładnia dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji celu tego nie realizuje, a jest wręcz skrajnie niekorzystna dla płatnika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko wskazane w decyzji. Podkreślił, że to płatnik we wniosku RDZ-B7 wskazał, który z miesięcy należy porównać. Miesiącem tym był właśnie kwiecień 2020 r. W tym zaś okresie w bazie REGON jako rodzaj działalności wskazane były PKD [...] i [...] Z tych względów podatnikowi nie przysługuje prawo do zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni zasadna.

Przedmiotem sporu objęta jest decyzja ZUS, w której z przyczyn formalnych odmówiono skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od dnia 1 marca do 30 kwietnia 2021 r. Stwierdzono w niej, że wnioskodawca nie posiadał wpisu deklarowanego PKD (uprawniającego do zwolnienia) na kwiecień 2020r., który to miesiąc został wskazany jako porównawczy dla określenia przychodu w okresie objętym wnioskiem o ulgę.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm., dalej ustawa COVID-19) oraz § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021r., poz. 371/713; dalej: rozporządzenie). Wniosek o pomoc złożono w dniu [...] maja 2021 r., podczas gdy przepisy § 1 pkt 11-13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021r., poz. 713; dalej: rozporządzenie zmieniające) weszły w życie z dniem 4 maja 2021r. (§6 rozporządzenia zmieniającego).

Zgodnie z § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów (w brzmieniu wprowadzonym rozporządzeniem zmieniającym z dnia 16 kwietnia 2021 r., Dz.U. poz. 713), zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Jak już podniesiono, wskazany przepis wszedł w życie przed dniem złożenia wniosku o udzielenie ulgi (§6 rozporządzenia zmieniającego) i ma bezspornie zastosowanie w sprawie (organ powołał go w podstawie swojego rozstrzygnięcia).

Zgodnie z §10 ust. 3 rozporządzenia, w brzmieniu określonym rozporządzeniem zmieniającym, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1,2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., o czym zresztą wprost poucza treść formularza RDZ-B7 w Dziale I.

Skoro zaś tak, całkowicie niezrozumiałym pozostaje stanowisko organu, który oceny tej dokonał na koniec kwietnia 2020 r. Skarżący, zgodnie z pouczeniem zawartym w obowiązującym formularzu i stosownie do brzmienia aktualnego przepisu rozporządzenia wskazał kod PKD przeważającej działalności jako 56.10.A – "restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". Działalność o tym profilu bez wątpliwości uprawniała płatnika składek do ubiegania się o pomoc, co wynika z § 10 ust. 2a rozporządzenia. Kod PKD 56.10.A został wpisany do rejestru CEiDG oraz REGON wnioskodawcy w dniu [...] stycznia 2021 r. i pozostawał aktualny w dacie [...] marca 2021 r., zaś we wniosku został zadeklarowany jako kod przeważającej działalności przedsiębiorcy.

Już zatem ta okoliczność dyskredytuje kontrolowane rozstrzygnięcie oraz poprzedzającą je decyzję własną ZUS z dnia [...] maja 2021 r. Oznacza to bowiem, że organ (w wyniku błędnej interpretacji przepisu lub nieuwzględnienia jego zmienionej treści) wydał rozstrzygnięcie nie zważając na fakt, iż skarżący spełnia wskazane w rozporządzeniu warunki formalne zwolnienia.

Nie sposób jednak, w ocenie Sądu, pominąć i tego, że skarżący prowadzi działalność gastronomiczną (szczególnie narażoną na straty w wyniku pandemii COVID-19 i z tego względu objętą wsparciem tarczy antykryzysowej) od wielu lat, bowiem - jak ustalono w sprawie - od [...] grudnia 2018 r. posiadał w rejestrach wpisy PKD 56.30.Z - "zapewnienie krótkotrwałego pobytu, włącznie z wyżywieniem przeznaczonym do bezpośredniej konsumpcji" oraz PKD 56.21.Z – "przygotowywanie i dostarczanie żywności dla odbiorców zewnętrznych (katering)". We wniosku o udzielenie pomocy skarżący wskazał wprawdzie kod PKD 56.10.A jako swoją przeważającą działalność gospodarczą, a ten został bezpodstawnie uznany przez organ za niepotwierdzony, jednak równocześnie organ – zobowiązany do rzetelnego ustalenia faktów – nie zwrócił uwagi na to, że do przyznania pomocy płatnika składek uprawniała także działalność z kodów PKD, widniejących w rejestrze REGON także w dacie, którą organ przyjął za miarodajną do oceny wniosku.

W takich realiach, zważywszy przede wszystkim na cel wskazanych regulacji prawnych, rzeczą organu było uwzględnienie powyższego faktu i ewentualne rozszerzenie postępowania dowodowego poprzez zbadanie, czy wobec wskazania we wniosku niezarejestrowanego PKD, pozostałe kody działalności skarżącego nie uprawniały go do zwolnienia. Ustawodawca zdecydował się bowiem przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19). Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Jeśli zatem organ w ramach prowadzonego postępowania zidentyfikował problem rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a zarejestrowanymi PKD, które również mogłyby stać się podstawą do wystąpienia o udzielenie pomocy, powinien przeprowadzić działania zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii, nie zaś w sposób automatyczny i bezrefleksyjny odmawiać przyznania uprawnienia, o jakim mowa w sprawie. Organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość także zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.).

Organ nie tylko więc dokonał wadliwej oceny sprawy z puntu widzenia spełnienia przez skarżącego warunków formalnych do przyznania mu pomocy w postaci zwolnienia ze składek poprzez legitymowanie się właściwym PKD, ale też nie przeprowadził w sprawie właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ uwzględni wadliwie ustalone okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokona jej ponownej oceny, przy zastosowaniu § 10 ust. 2a i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 we właściwym dla sprawy brzmieniu. Jednocześnie, zależnie od wyniku tej oceny, organ rozważy potrzebę wyjaśnienia skarżącemu, jakie dokumenty może przedstawić organowi w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją ją poprzedzającą, która jest obarczona takimi samymi deficytami jak decyzja kontrolowana i wymaga tych samych działań organu.