Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2471/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 609/12 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz T. K. kwotę 400 /czterysta/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 stycznia 2012 r. nr 183/OSW/2012 Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie, wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sadownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) odmówił przyjęcia T. K. na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską. W uzasadnieniu wskazał, że o przyjęciu na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 powołanej ustawy, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tych aplikacjach, wyznaczanego przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem nr 223/11/DK z dnia 5 października 2011 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2011 r. (Dz.Urz. MS Nr 2, poz. 11) oraz zarządzeniem nr 224/11/DK z tej samej daty w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2011 r. wyznaczył limit 105 miejsc na aplikacji sędziowskiej i limit 45 miejsc na aplikacji prokuratorskiej. T. K. ukończył aplikację ogólną, zaś Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ustalił jego miejsce na liście klasyfikacyjnej aplikantów na pozycji 266. Wobec wyczerpania limitu miejsc na obu aplikacjach organ I instancji odmówił przyjęcia T. K. na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. K., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], odmawiającą przyjęcia na aplikację prokuratorską i na aplikację sędziowską. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości przywołał treść art. 16 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limit miejsc na te aplikacje.

Natomiast, zgodnie z art. 26 ust. 3tej ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk.

W myśl zaś art. 29 ust. 2 powołanej ustawy Dyrektor Krajowej Szkoły decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską wydaje według kolejności umieszczenia kandydatów na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.

Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem z dnia 6 października 2011 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz.U. Nr 217, poz. 1292) – określił organizację, szczegółowe warunki i tryb odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, szczegółowe warunki odbywania w trakcie aplikacji sędziowskiej stażu na stanowisku referendarza sądowego, jak również sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska, odpowiednio asystenta sędziego, asystenta prokuratora, referendarza sądowego, sędziego i prokuratora oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Ten akt prawny zastąpił wydane na tej samej podstawie prawnej rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz.U. Nr 107, poz. 895), które utraciło moc z dniem 12 października 2011 r.

Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 i 4 pow. rozporządzenia z dnia 6 października 2011 r. cykl szkoleniowy zamyka sprawdzian wiedzy i umiejętności jej praktycznego wykorzystania z zakresu problematyki objętej danym cyklem szkoleniowym. Oceny sprawdzianu dokonuje się w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, przy czym ocena stanowi wielokrotność 0,5 punktu. Za uzyskanie pozytywnej oceny uważa się uzyskanie co najmniej 2 punktów.

Następnie organ podkreślił, że jednym z podstawowych warunków decydujących o wydaniu decyzji o przyjęciu lub też o wydaniu decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację prokuratorską lub sędziowską jest pozycja danego kandydata na liście klasyfikacyjnej. W przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości w zakresie aplikacji prokuratorskiej i aplikacji sędziowskiej.

Minister Sprawiedliwości, badając postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, stwierdził, że miejsce T. K. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, zostało ustalone prawidłowo, w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Odwołujący został umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu 266, znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikacji sędziowskiej i prokuratorskiej. Organ podał, że zgodnie ze znajdującym się w dołączonych aktach przebiegu aplikacji ogólnej – arkuszem oceny T. K., łącznej z przebiegu wszystkich praktyk, wystawionej przez patrona koordynatora, ocena ta w przypadku odwołującego wynosiła 4,9411. Ze sprawdzianów odwołujący uzyskał 34 punkty. Suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk wyniosła 38,9411, co stanowiło podstawę umieszczenia odwołującego na pozycji 266 listy klasyfikacyjnej. Minister Sprawiedliwości wskazał, że badając sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu.

Odnosząc się do zarzutu T. K. polegającego na jednoosobowym sprawdzaniu prac przez członka komisji sprawdzianowej to organ stwierdził, że sprawdziany wszystkich aplikantów są sprawdzane przez komisję sprawdzianową Procedura sprawdzania polega na referowaniu pracy sprawdzianowej przez jednego z nich i wspólnym podejmowaniu decyzji przez wszystkich członków komisji, co do oceny. Organ podkreślił, że o wspólnym procedowaniu świadczą podpisy wszystkich członków komisji sprawdzianowej na protokołach, będących częścią ich pracy. Parafa jednego członka komisji nie jest dowodem na to, że komisja działała jednoosobowo. Może natomiast wynikać z wykonywania przez danego członka komisji referenta danej pracy.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, dotyczącego błędnego wpisania do protokołu komisji oceny, którą odwołujący się uzyskał ze sprawdzianu z dnia 7 lutego 2011 r. z zakresu wyroku sądu karnego pierwszej instancji z uzasadnieniem, to organ wskazał, że analiza wskazanej w odwołaniu pracy, która znajduje się na kartach od 29 do 34 akt, wskazuje na wystawienie oceny -4 z dopiskiem w nawiasie dobry minus. W protokole komisja wpisała liczbę punktów 3,5 przy numerze kodu, odpowiadającego numerowi kodu pracy odwołującego. Organ wskazał, że odwołujący błędnie założył, że ocenę -4 należy zrównać z liczbą 4. Ocena dobry minus oznacza bowiem, że jest to ocena niższa niż dobry, a to oznacza, że musi być ona niższa o 0,5 punktu. Taką też decyzję podjęła komisja egzaminacyjna, która sporządziła protokół po przeprowadzonym egzaminie. Dokument ten jest dokumentem urzędowym i stanowi immanentną część pracy komisji sprawdzianowej. Organ podał, że protokół nie jest tylko spisem ocen, ale dokumentem z przeprowadzonego egzaminu. Decyzję o wpisaniu określonej liczby punktów podejmuje komisja. Wskazał, że praca komisji obarczona była wprawdzie drobnym uchybieniem polegającym na przyznawaniu ocen w systemie "+ i -" jednakże na skutek działań podjętych przez Dyrektora Krajowej Szkoły, który dostrzegł nieprawidłowość, została ona usunięta przez samą komisję, czyli podmiot niezależny w zakresie wystawiania ocen. Dlatego też organ uznał, że zarzut odwołującego się jest niezasadny, a ponadto uchybienie polegające na przyznawaniu ocen w systemie "+ i -" zostało usunięte przed sporządzeniem listy, o której mowa w § 30 zarządzenia Dyrektora Szkoły nr 130/2011 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego rzekomej nieprawidłowości polegającej na braku wskazania motywów, którymi kierowała się komisja dokonująca sprawdzania pracy pisemnej z dnia 7 marca 2011 r. to organ wskazał, że nie ma żadnych wątpliwości, co do tego, że komisja sprawdzianowa dokonała oceny pracy pisemnej odwołującego, ponieważ protokół komisji został podpisany przez wszystkich jej członków i zawiera oceny prac aplikantów, w tym odwołującego. Okoliczność braku uwag członków komisji egzaminacyjnej na pracy pisemnej odwołującego nie ma istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości przeprowadzenia wyżej wymienionego sprawdzianu, a w konsekwencji nie może mieć wpływu przy dokonywaniu przez organ odwoławczy ustaleń odnośnie prawidłowości kolejności miejsc na liście klasyfikacyjnej aplikantów.

Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że nie ma uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję sprawdzianową, gdyż jest ona niezależna, co oznacza, że Minister nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów. Jednak organ I instancji ma obowiązek odnieść się w postępowaniu do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo. Choć oceny ze sprawdzianów i praktyk nie podlegają zaskarżeniu w odrębnym trybie, są istotnym elementem mającym pośredni wpływ na treść decyzji wydawanej przez Dyrektora Krajowej Szkoły.

W toku postępowania odwoławczego mogą być poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję oraz ocen wystawionych przez patronów praktyk i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, np. błędne ustalenie, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację specjalistyczną, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, czy też ocen wystawionych przez patronów za praktyki.

Odnosząc się zaś do egzaminu z dnia 17 stycznia 2011 r. to organ podał, że na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 8 i 11 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły ma prawo ingerować w formalną prawidłowość prac komisji sprawdzianowej. Uchybienie w trakcie przeprowadzania egzaminu w dniu 17 stycznia 2011 r. miało właśnie taki-charakter, bowiem na skutek błędu część aplikantów miała dostęp do rozwiązania kazusu. Ingerencja Dyrektora Szkoły była jego obowiązkiem i nie naruszała niezależności komisji sprawdzianowej. Biorąc pod uwagę powyższe, nie znalazł uznania, zdaniem organu, zarzut odwołującego o uchybieniach przez Dyrektora dotyczących unieważnienia sprawdzianu z dnia 17 stycznia 2011 r. oraz żądanie dotyczące unieważnienia tego sprawdzianu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 609/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zasady odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej, prokuratorskiej reguluje ustawa 2 dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz.U. Nr 107, poz. 895), obowiązujące w trakcie odbywania aplikacji przez skarżącego, zastąpione następnie rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 października 2011 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz.U. Nr 217, poz. 1295), które weszło w życie z dniem 12 października 2011 r.

W sprawie istota sporu sprowadza się do sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskał aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.

Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która nastąpiła z dniem 12 października 2011 r.) o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej.

Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ, Sąd stwierdził, że miejsce T. K. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy zostało ustalone prawidłowo, czego następstwem było umieszczenie skarżącego na 266 miejscu listy klasyfikacyjnej, a to oznacza, że znalazł się on poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikację sędziowską i prokuratorską.

Sąd wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy arkusza oceny łącznej z przebiegu wszystkich praktyk, wystawionej przez patrona koordynatora, ocena ta w przypadku skarżącego wyniosła 4,9411. Ze wszystkich sprawdzianów skarżący uzyskał 34 punkty. Suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk wyniosła 38,9411, co stanowiło podstawę umieszczenia skarżącego na 266 pozycji listy klasyfikacyjnej. T. K. w postępowaniu odwoławczym, a następnie w skardze do Sądu nie kwestionuje zasad obliczenia przez organ jego punktacji ani też zastosowanych w jego sprawie przepisów prawa, lecz jedynie sposób oceniania konkretnych sprawdzianów, tj. z dnia: 7 lutego 2011 r., 7 marca 2011 r., a także fakt powtórzenia sprawdzianu z dnia 17 stycznia 2011 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących zasad oceniania poszczególnych sprawdzianów, to Sąd zgodził się z organem, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania poszczególnych sprawdzianów przez komisję powołaną zgodnie z § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Zarówno ustawa, jak i rozporządzenie nie zawierają bowiem regulacji, która przewidywałaby tryb odwoławczy od ocen wystawionych przez komisje przeprowadzające sprawdziany wiedzy. Komisja jest podmiotem niezależnym w zakresie metod, formy przeprowadzania, oceny i szczegółowego zakresu tematycznego sprawdzianów. Ocena sprawdzianu pod względem merytorycznym należy więc do wyłącznej kompetencji komisji. Co prawda Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską, lecz nie oznacza to, w ocenie Sadu, że może on ingerować w kompetencje komisji w zakresie oceniania poszczególnych sprawdzianów. Jego rola sprowadza się jedynie do kontroli formalnej, polegającej przykładowo na sprawdzeniu, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali ocen. W postępowaniu odwoławczym mogą być zatem poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawianych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, np. w kwestii, że aplikant nie został przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską pomimo wysokiej pozycji na liście kandydackiej, ale nie ma podobnie jak Dyrektor uprawnień do merytorycznego podważania ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Sąd nie podzielił ich, pomimo przyjęcia przez Ministra Sprawiedliwości w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia z 2011 r., bowiem weszły one w życie z dniem 12 października 2011 r. Uchybienie to jednak, zdaniem Sądu, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a ponadto nie było ono podstawą zaskarżonej decyzji ani też decyzji organu I instancji.

Rozpoznając zarzuty skargi, Sąd wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie jej zarzut, polegający na jednoosobowym sprawdzaniu prac przez członka komisji sprawdzianowej. Zastrzeżenia te dotyczyły oceny ze sprawdzianu w dniu 7 lutego 2011 r., czy też 7 marca 2011 r. Zgodnie z § 7 ust. 2 sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Zgodnie zaś z § 29 zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej ocena ze sprawdzianu dla każdej pracy pisemnej jest stanowiskiem wszystkich członków komisji, podejmowanym większością głosów, ocenę tę wpisuje się w prawym rogu na pierwszej stronie pracy pisemnej. Wskazać należy, że z przepisów tych nie wynika obowiązek podpisywania i parafowania sprawdzianu wiedzy przez wszystkich członków komisji. O wspólnym procedowaniu świadczą bowiem podpisy wszystkich członków komisji sprawdzianowej na protokołach, będących częścią ich pracy.

Jeśli zaś chodzi o kolejny zarzut skargi, dotyczący oceny wystawionej ze sprawdzianu z dnia 7 lutego 2011 r., wskazujący, że w miejscu przeznaczonym na ocenę widnieje zapis "dobry minus", a pod nim liczba "3,5", oraz że w zbiorczym protokole ocen prac z tego sprawdzianu ocena pracy skarżącego została określona jako "3,5", to również tego zarzutu Sąd nie podzielił. Zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. oceny ze sprawdzianu formułowane są w systemie punktowym, w skali od 0 do 5 punktów. Zgodnie zaś z § 27 zarządzenia Dyrektora KSSiP w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej, oceny sprawdzianu są formułowane w systemie punktowym w skali liczb całkowitych od 0 do 5 punktów, dopuszczalne jest jednak wystawienie w ramach tej skali oceny podwyższonej o 0,5 punktu. Sąd podkreślił, że system punktowy był jedynym dopuszczalnym przez obowiązujące przepisy prawa sposobem dokonywania oceny prac pisemnych ze sprawdzianów przeprowadzonych w KSSiP, a to oznacza, że ilość punktów z pracy skarżącego "- 4" niewątpliwie nie mieściła się w skali punktowej. Zasadnie zatem wobec dostrzeżonej niespójności ocen sprawdzianu z dnia 7 lutego 2011 r. (zawierających + i -) zamiast 0,5 punktu komisja pismem z dnia 7 marca 2011 r. poinformowała Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury o przyjęciu wspólnej zasady przyznawania punktacji na sprawdzianie z dnia 7 lutego 2011 r., z której wynika m.in., że ocena "- 4" oznaczać miała 3,5 punktu. Podkreślić należy, że oceny dokonywała powołana specjalnie w tym celu komisja – podmiot ekspercki, także przyjęcie wspólnej zasady przyznawania punktacji na sprawdzianie w dniu 7 lutego 2011 r., nie stanowi o wadliwości podjętej decyzji. Wystawienie oceny ze sprawdzianu w systemie punktowym od 0 do 5 jest bowiem podyktowane przepisem § 7 ust. 4 powołanego rozporządzenia. Skoro zatem ten system oceniania jest zgodny z wolą prawodawcy i został wprowadzony w stosunku do wszystkich aplikantów podchodzących do sprawdzianu w dniu 7 lutego 2011 r., to nie może być mowy o istotnym naruszeniu prawa, tylko z tego powodu, że komisja pod oceną "-4", umieszczoną na sprawdzianie wpisała ocenę w systemie punktowym "3,5", oraz że powtórzyła następnie tę ocenę w protokole, będącym dokumentem urzędowym zawierającym punktację z konkretnego sprawdzianu. Ponownego podkreślenia wymaga, iż przepisy prawa, określające warunki i tryb przeprowadzania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej nie przewidują wniesienia odwołania od oceny wystawionej ze sprawdzianu. Należy zatem przyjąć, że komisja egzaminacyjna ma prawo do autokontroli własnych rozstrzygnięć, jeżeli jej członkowie zgodnie stwierdzą, że taka weryfikacja jest zasadna. Jednakże jest to decyzja autonomiczna podmiotu eksperckiego, podejmowana niezwłocznie po wystawieniu oceny i mimo wszystko z urzędu, choćby zainicjowana sugestiami aplikantów. Ponadto wskazać należy, że w niepunktowym systemie oceniania, ocena "- 4" niewątpliwie świadczy o tym, że nie jest to pełna ocena 4.

Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego odnośnie naruszenia przez Dyrektora Szkoły art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy o Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, poprzez wydanie przez niego zarządzenia nr 26/2011 w dniu 14 lutego 2011 r. w sprawie unieważnienia sprawdzianu przeprowadzonego w dniu 17 stycznia 2011 r. i zarządzeniu ponownego jego przeprowadzenia. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 8 i 11 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dyrektor Krajowej Szkoły ma prawo ingerować w formalną prawidłowość prac komisji sprawdzianowej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że umieszczenie w aktach sprawy postanowienia, będącego rozwiązaniem kazusu, było właśnie takim przypadkiem, w którym Dyrektor Szkoły zmuszony jest ingerować w formalną prawidłowość prac komisji sprawdzianowej. Na skutek tego błędu część aplikantów znalazła się w sytuacji uprzywilejowanej i niewątpliwie pozostawienie sprawdzianu z dnia 17 stycznia 2011 r. godziłoby w zasadę równości. Zrozumiała zatem była ingerencja Dyrektora Szkoły w formalną prawidłowość pracy komisji. Dyrektor Szkoły swoim działaniem nie naruszył niezależności komisji, nie ingerował w wysokość wystawionych ocen jedynie realizował zadania wynikające ze wskazanego wyżej art. 15 ustawy. Nie może budzić wątpliwości fakt, że oceny z powtórzonego sprawdzianu były niższe od tych z dnia 17 stycznia 2011 r., skoro w aktach sprawy znalazło się rozwiązanie kazusu.

Reasumując, Sąd stwierdził, że określone miejsce T. K. na pozycji 266 listy klasyfikacyjnej nastąpiło w sposób prawidłowy, czego konsekwencją była odmowa przyjęcia go na aplikację sędziowską i prokuratorską.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), oddalił skargę.

T. K. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:

1) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieodniesienie się przez Sąd do podniesionego zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci § 29 Zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej poprzez niesporządzenie uzasadnienia oceny pracy pisemnej wykonanej przez skarżącego w dniu 7 marca 2011 r., podczas gdy w świetle jednoznacznego brzmienia wyżej wskazanego przepisu członkowie komisji egzaminacyjnej są zobowiązani do zajęcia stanowiska w wyżej opisanej sprawie;

– art. 134 § 1 i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie przez Sąd przy wydaniu zaskarżonego wyroku naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji polegającego na zastosowaniu przepisu art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu po nowelizacji wyżej wskazanej ustawy przeprowadzonej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r., Nr 203, poz. 1192), podczas gdy w niniejszej sprawie winien zostać zastosowany art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu sprzed nowelizacji, co spowodowało naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady niedziałania prawa wstecz;

2) naruszeniu prawa materialnego przez pominięcie przez Sąd następujących przepisów:

a) § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej (Dz.U. z 2009 r., Nr 107, poz. 895) oraz § 29 Zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej poprzez sprawdzenie i wystawienie oceny pracy pisemnej sporządzonej przez skarżącego w dniu 7 lutego 2011 r. przez jednego z członków komisji sprawdzianowej, a nie przez komisję w pełnym składzie;

b) § 27 Zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej poprzez obniżenie oceny pracy pisemnej sporządzonej przez skarżącego w dniu 7 lutego 2011 r., podczas gdy w świetle jednoznacznego brzmienia wyżej wskazanego przepisu dopuszczalne jest jedynie podwyższenie oceny o 0,5 punktu;

c) § 29 Zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie nr 130/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad przeprowadzania sprawdzianów w trakcie aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej poprzez niesporządzenie uzasadnienia oceny pracy pisemnej wykonanej przez skarżącego w dniu 7 marca 2011 r., podczas gdy w świetle jednoznacznego brzmienia wyżej wskazanego przepisu członkowie komisji egzaminacyjnej są zobowiązania do zajęcia stanowiska w wyżej opisanej sprawie;

d) art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. z 2009 r. Nr 26, poz. 157 ze zm.) poprzez wydanie zarządzenia Dyrektora KSSiP nr 26/2011 w dniu 14 lutego 2011 r. w sprawie unieważnienia sprawdzianu przeprowadzonego w dniu 17 stycznia 2011 r. i zarządzeniu jego ponownego przeprowadzenia, podczas gdy z wyżej wskazanego przepisu nie wynika kompetencja Dyrektora KSSiP do takiej ingerencji w działalność komisji sprawdzianowej;

e) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisu art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu po nowelizacji wyżej wskazanej ustawy przeprowadzonej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 203, poz. 1192), podczas gdy w niniejszej sprawie winien zostać zastosowany art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w brzmieniu przed przedmiotową nowelizacją, co spowodowało naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady niedziałania prawa wstecz.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na zasadnym zarzucie naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przeprowadzeniu zgodnej z przepisami prawa kontroli zaskarżonego działania organu administracji publicznej przesądza w zasadniczy sposób uzasadnienie zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd obowiązany jest wskazać podstawy prawne zaskarżonej decyzji, w tym przede wszystkim przepis prawa materialnego będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W razie zmiany w wyniku nowelizacji, Sąd obowiązany jest wskazać przepis prawa obowiązujący w dniu wydania decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd nie wywiódł na podstawie jakiego stanu prawnego przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, choć wskazał, że istota sprowadza się do sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskał skarżący po zakończeniu aplikacji ogólnej. Podstawę materialnoprawną stanowi art. 26 ust. 3 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157, obecnie obowiązujący tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1230). Regulacja prawna art. 26 ust. 3 powołanej ustawy została w sposób istotny zmieniona ustawą z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 203, poz. 1192). Według pierwotnego brzmienia art. 26 ust. 3 "O kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów. Przepis art. 18 ust. 2 stosuje się odpowiednio". Według aktualnego brzemienia art. 26 ust. 3 tej ustawy "O kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów. Przepis art. 18 ust. 2 stosuje się odpowiednio". Minister Sprawiedliwości rozpoznał sprawę na podstawie obowiązującej regulacji prawnej. W zaskarżonym wyroku Sąd przyjął: "(...) zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która nastąpiła z dniem 12 października 2011 r.) o kolejności miejsca na liście kwalifikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej". I dalej Sąd wskazał, że "Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ, stwierdzić należy, że miejsce T. K. na liście kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy zostało ustalone prawidłowo (...)". Dalej jednak Sąd stosuje do ustaleń stanu faktycznego nową regulację, wywodząc, że jak wynika ze znajdującej się w aktach oceny łącznej z przebiegu wszystkich praktyk (...).

Również zastrzeżenia budzi przyjęcie reguł obowiązywania rozporządzeń wykonawczych. Zasadnie zatem w skardze kasacyjnej zarzucono, że Sąd w zaskarżonym wyroku nie ustalił według jakiego stanu prawnego przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, a przy istotnych elementach hipotetycznego stanu faktycznego, które uległy zmianie w regulacji prawnej jest to przesadzające o prawidłowości rozpoznania sprawy, a następnie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Daje to podstawę do odrzucenia oceny Sądu co do prawidłowości kontroli miejsca T. K. na liście klasyfikacyjnej.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.