Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 286/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a i par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpozna wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku M. B. z dnia 26 października 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt. 1 wyroku; 3. stwierdza, ze przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej M. B. sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej M. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...] maja 2018 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] maja 2018 roku M. B. M. –S., działająca poprzez pełnomocnika adwokata R. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 roku, nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1953 r. Nr ow. [...] (dalej jako "Decyzja nr 2"); orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1953 r. Nr [...] (dalej jako "Decyzja nr 1") w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej przy ul. M. M. [...] (obecnie przy ul. W.), o powierzchni 4 226 m2, Nr hip. B. [...] (dalej jako "Nieruchomość").

Skarżąca, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a. wniosła o: zobowiązanie organu do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku kończącego postępowanie w niniejszej sprawie; na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) p.p.s.a. oraz art. 149 § la p.p.s.a., wniosła także o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Nadto, na podstawie art. 149 § 1 b p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosła również o stwierdzenie nieważności Decyzji nr 1 oraz Decyzji nr 2 jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 5 dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz.U. z 1950 r., Nr 53, poz. 489,); art. 4 ust. 1 ww dekretu w zw. z § 5 ust. 1 pkt d Zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. wydanego na podstawie art. 7 ust. 3 ww Dekretu (M.P. z 1949 r., Nr 89, poz. 1084), art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 2 pkt c) ww dekretu.

Jednocześnie wniosła o przyznanie na jej rzecz od organu kosztów postępowania (w tym także kosztu opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł).

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż pismem z dnia [...] października 2012 r. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której została wydana przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzja z dnia [...] października 2012 r., znak [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2012 r., (w trybie art. 36 § 2 k.p.a.), skarżąca została poinformowana, że załatwienie sprawy nastąpi do dnia [...] lutego 2013 r. Jednakże do dnia wniesienia przedmiotowej skargi do sądu nie zostały przez MInistra podjęte żadne czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Stan sprawy nie uzasadnia również tak długiego oczekiwania na rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To z kolei, zdaniem skarżącej uzasadnia konkluzję, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania o charakterze rażącym.

W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżąca wykazywała zasadność wniosku w przedmiocie stwierdzenia przez tut. Sąd nieważności powołanych w skardze decyzji jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Skarżąca, w dniu [...] marca 2018 r. bezskutecznie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania, na które wezwanie nie uzyskała odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, iż zarzuty skargi należy uznać bezzasadne, albowiem organ nadzoru nie prowadził przedmiotowego, jak i postępowania równolegle prowadzonego w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wywłaszczenia ww nieruchomości w sposób przewlekły, bowiem postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...],[...] Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił przedmiotowe postępowania z uwagi na śmierć stron postępowania (A. K. G. i S. G.) i brak możliwości wezwania ich spadkobierców do wzięcia udziału w postępowaniu. Wskutek rozpoznania wniesionego od ww postanowienia z dnia [...] kwietnia 2018 r. zażalenia, Minister ww postanowienie utrzymał w mocy. Natomiast ustalenie stron postępowania jest kluczowe dla rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powołaną decyzją Ministra, odmawiającą stwierdzenie nieważności ww decyzji wywłaszczeniowej. Jednocześnie Minister podniósł, iż sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia, a w rozważanym przypadku - po upływie ponad 60 lat. Wskazał także na bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym jak i merytorycznym charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, jak również wydania prawidłowej decyzji niezbędne jest poza pozyskaniem materiałów archiwalnych przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt. 1 – 4a tego artykułu.

Skarżąca na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ww. ustawy wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. (data prezentaty wpływu wniosku do organu) o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1953 r. Nr ow. [...], orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1953 r. Nr S.A. [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej przy ul. M. M. [...] (obecnie przy ul. W.), o powierzchni 4 226 m2, Nr hip. B. [...].

Decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww decyzji Prezydium wydana została w dniu [...] października 2012 roku. Od powyższego rozstrzygnięcia, jak wyżej wskazano, został wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie tejże sprawy, co do którego aż do dnia wydania postanowienia o zwieszeniu postępowania organ nie podjął żadnych czynności. Powyższe niewątpliwie stanowi, iż przez okres sześciu lat organ nie poczynił żadnych kroków do wydania rozstrzygnięcia, a na pewno argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę odnośnie konieczności gromadzenia materiału archiwalnego czy też analizowanie orzecznictwa sądowoadministarcyjnego w omawianym zakresie w żaden sposób nie uniemożliwiało rozpoznania przedmiotowego wniosku. W istocie, brak wiedzy o następcach prawnych stron postępowania stanowi podstawę do zawieszenia postępowana w sprawie głównej, do czasu ich ustalenia jednakże trzeba pamiętać, że te postanowienie zostało wydane dopiero w dniu [...] kwietnia 2018 r. A zatem w ocenie Sądu, organ niewątpliwie dopuścił się do przewlekłości w prowadzonym postępowaniu i to w sposób rażący.

Wprowadzona do ustawodawstwa z dniem [...] kwietnia 2011 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych czyni, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozprzęgnięcia sprawy.

Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 2 formułuje szereg ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które obowiązują w każdym postępowaniu i których organ obowiązany jest przestrzegać. Zgodnie z zasadą legalności działania (art. 6 k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał jej zasadność co do przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2008 r. (data prezentaty wpływu wniosku do organu) poczynając od dnia [...] października 2012 r., w którym skarżąca bezskutecznie wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej wydaniem przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzji z dnia [...] października 2012 r., znak [...]. Organ nie informował strony o stanie prowadzonego postępowania jak i o przybliżonych terminach jego zakończenia. Natomiast przewidziany termin rozstrzygnięcia sprawy przewidziano do dnia [...] lutego 2013 r. (zawiadomienie z dnia [...] listopada.2012 r., wystosowane do skarżącej w trybie art. 36 § 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu organ miał możliwość wydania decyzji w pierwszym przez siebie wyznaczonym terminie albowiem cały materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony, a jedynym zadaniem Ministra było ponowne jego przeanalizowanie i zweryfikowanie wydanego rozstrzygnięcia pod kątem wniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów. Powyższe czynności nie wymagają szczególnego nakładu ani pracy ani czasu. Nie przeprowadzenie tych czynności w okresie prawie sześciu lat, w oceni Sądu świadczy o przewlekle prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji gdyż w związku z wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do wydania decyzji co do meritum i w tym zakresie umorzył postępowanie.

Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku stwierdził, iż z uwagi na powołane okoliczności we wskazym wyżej okresie miała miejsce przewlekłość, która miała, zgodnie z pkt 3 ww wyroku, charakter rażącego naruszenie prawa - przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego.

Również, mając na uwadze znaczną przewlekłość przedmiotowego postępowania, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, uwzględniając wniesioną skargę wziął pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności sprawy, w tym stopień przyczynienia się organu do rażącej przewlekłości i okres jej trwania, i zgodnie z treścią pkt 4 wyroku, przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną, której celem jest przeciwdziałanie przewlekłości i która stanowi pewnego rodzaju zadośćuczynienie dla skarżącej za trwającą prawie sześć lat przewlekłość mającą rażący charakter naruszenia prawa.

Mając natomiast na uwadze treść przepisu art. 119 ust. 4 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia do Sądu przedmiotowej skargi, Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.