Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 808/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. F. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 17 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1250/07 w sprawie ze skargi Ł. F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi z tytułu wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz Ł. F. S. kwotę 1798 (tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt osiem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1250/07, oddalił skargę Ł. F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie dotacji z budżetu województwa ł.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 7 marca 2002 r., pomiędzy Województwem Ł. (dotującym) a W. F. Z. S. w Ł. (dotowaną) zawarta została umowa dotacji nr [...], na mocy której F. udzielono dotacji w wysokości 1.058.000 zł na dofinansowanie wymienionych w niej zadań. Wymienione w umowie kwoty stanowiły nieprzekraczalny limit wydatków związanych z realizacją zadań, a każda zmiana zakresu rzeczowego zadania i wysokości kwot dofinansowania wymagała wzajemnego uzgodnienia. Do umowy nie spisano żadnego aneksu w tym przedmiocie.

W dniu 25 października 2002 r. dotowana zwróciła się z pismem do dotującego o zmianę zakresu rzeczowego zadania o nazwie "Udział reprezentacji Województwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży". Po przeprowadzeniu rozliczenia wszystkich edycji olimpiad pozostała jej kwota ponad 33.000 zł którą zaproponowała przeznaczyć na zorganizowanie niezaplanowanego w preliminarzu na ten rok zadania "Podsumowanie sezonu 2002". W jego ramach miały być wręczane zakupione za te środki nagrody dla zawodników województwa ł.

W wyniku przeprowadzonej w dniach 23 kwietnia - 26 maja 2003 r. kontroli stwierdzono, że dotowana dokonała samowolnej zmiany zakresu rzeczowego zadania i w konsekwencji niezgodnie z przeznaczeniem wykorzystała kwotę w wysokości 39.827 zł. W ramach zadania "Udział reprezentacji Województwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży" uwzględniono wydatki na zakup 40 sztuk kurtek ocieplanych, stroju strzeleckiego oraz bonów towarowych (dokonane w listopadzie i grudniu 2002 r.). Olimpiada trwała w okresie od lutego do sierpnia a zakupów dokonano po jej zakończeniu. Ponadto w toku kontroli przedstawiono dokumentację potwierdzającą zakup tych przedmiotów, jednak nie okazano dowodów rozdysponowania ich jako nagród. Bony towarowe wręczono dopiero w roku 2003 - po upływie obowiązywania umowy, która wiązała strony do 31 grudnia 2002 r. W dacie kontroli jeszcze nie wszystkie bony były rozdysponowane - część była przechowywana w kasie dotowanej. Wymienione przedmioty nie miały zatem związku z imprezą objętą umową dotacji. Rozliczona w ramach zadania "Organizacja i przygotowanie turniejów i imprez okolicznościowych o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym" kwota dotacji została częściowo przeznaczona na inne zadania ("Realizacja kalendarzy i imprez Okręgowych Związków Sportowych i innych stowarzyszeń kultury fizycznej" - 432,79 zł oraz na zadanie "Udział reprezentacji Województwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży" - 0,55 zł). W ramach "kosztów obsługi zadania" wydano 7.055,20 zł na zakup drukarki igłowej, kopiarki i odkurzacza piorącego z płynem. Koszty tych zakupów dotowana rozliczyła jako koszty obsługi zadania, jednak faktycznie zakupów dokonano pod koniec roku 2002 (w grudniu), a więc już po wykonaniu zadań na ten rok.

Marszałek Województwa Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. określił kwotę dotacji przypadającą do zwrotu z tytułu wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 39.827 zł. Organ I instancji uznał, że dotowana naruszyła warunki umowy i część dotacji wydatkowała niezgodnie z jej przeznaczeniem. Miała też w jego ocenie tego świadomość, wnosząc o zmianę przeznaczenia części kwot i otrzymując odmowną odpowiedź dotującego. Ze złożonych w trakcie kontroli wyjaśnień wynikało jednoznacznie, jakie były planowane terminy realizacji imprez, a zatem wydatki po tym okresie nie mają z nią związku. Wydatki na zakupy kurtek, stroju strzeleckiego i bonów towarowych należało zakwalifikować jako koszty zadania "Podsumowanie sezonu", które jednak nie było przedmiotem dotacji. Tym samym wobec zmiany zakresu rzeczowego wymienionych zadań kwota 39.827 zł, przypada do zwrotu jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dacie zawarcia umowy dotacji z dnia 7 marca 2002 r. obowiązywały przepisy art. 118 ust. 1 i art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o finansach publicznych z 1998 r.). To, czy dotacja była wydatkowana prawidłowo należy oceniać na podstawie umowy o dotację. Zdaniem organu odwoławczego, wolą obu stron umowy dotacji było dofinansowanie tylko wymienionych w umowie imprez, tylko w kwotach w niej określonych i zgodnie z wnioskiem o dotację. Wymienione środki zostały przekazane wyłącznie na realizację poszczególnych zadań w przypisanej do nich wysokości, co jest zgodne z istotą dotacji, której środki mają charakter "znaczony", oraz z procedurą jej przyznawania, gdzie przewidywanie i planowanie jej w związku z określonymi zadaniami publicznymi to sfera aktywności wnioskodawcy - podmiotu spoza sektora finansów publicznych.

Organ stwierdził, że zarząd F. zdawał sobie sprawę z tego, że po zakończeniu objętych umową zadań pozostałe niewykorzystane środki dotacji zgodnie z § 8 umowy o dotację podlegają zwrotowi na rachunek dotującego, a mimo to dotowana podjęła starania zmierzające do zagospodarowania tych środków. Organ stwierdził, że zakupy (kurtki ocieplane, strój strzelecki, bony towarowe, drukarka, kopiarka i odkurzacz) zostały dokonane przez Federację już po zrealizowaniu zadań objętych umową i nie były one związane czasowo z tymi zadaniami. Takie działanie było niedopuszczalne po zakończeniu zadań, nawet jeśli umowa dotacji jeszcze obowiązywała.

Organ nie dał wiary wyjaśnieniom F., że kurtki ocieplane zakupiono w dniu 27 grudnia 2002 r., gdyż wcześniej nie było odpowiedniego asortymentu, a także iż dopiero wtedy można było dokonać oceny trenerów.

Odnośnie zakupu stroju strzeleckiego, zdaniem organu odwoławczego zamiar wręczenia nagrody dla najlepszego zawodnika winien być przewidziany już w ramach wniosku o dotację. Natomiast zakup takiej nagrody po stwierdzeniu, że po zrealizowaniu imprez sportowych pozostały niewykorzystane środki dotacji, świadczy o działaniu wbrew umowie. W ocenie Kolegium nawet argument, że w piśmie Dyrektora Departamentu z dnia 8 listopada 2002 r. wyrażono zgodę na zakup nagrody dla najlepszego zawodnika Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży w 2002 r. za kwotę 3.000 zł, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Kolegium podkreśliło, że chodzi o zadysponowanie środkami dotacji określonymi w umowie. W umowie tej natomiast przewidziano, że w przypadku wykorzystania na realizację umowy tylko części dotacji, cześć niewykorzystana podlega zwrotowi (§ 8 umowy o dotację).

Oceniając zakup bonów towarowych, drukarki, kopiarki i odkurzacza a także kwoty rozliczonej w ramach zadania "organizacja i przygotowanie turniejów i imprez okolicznościowych zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym" Kolegium również uznało, że całokształt okoliczności sprawy przemawia za stwierdzeniem, że dotowana samowolnie zadysponowała środkami, które powinna była zwrócić na rachunek dotującego, zgodnie z § 8 umowy o dotację.

W skardze Ł. F. S. zarzuciła błędną interpretację zapisów umowy dotacji [...] z dnia [...] marca 2002 r. w części dotyczącej sposobu wydatkowania środków dotacji poprzez uznanie, iż zakup nagród dla zawodników biorących udział w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży nie pozostaje w związku rzeczowym i czasowym z realizacją zadań na jaki zostały przyznane. Skarżąca podkreśliła, że zakup wszystkich nagród nastąpił w ramach realizacji umowy, a fizyczne wręczenie nagród jest pewną czynnością techniczną, której opóźnienie nie wpływa w żaden sposób na uczciwość i sumienność wydatkowania przyznanych środków finansowych. Dodatkowo skarżąca wskazała, że wręczanie nagród zostało przesunięte w czasie ze względu na brak dogodnego terminu po stronie Marszałka Województwa, który miał nagrody wręczać.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. stwierdził, że decydujące znaczenie dla oceny, czy dotacja - przeznaczona na konkretny cel - została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, jest treść umowy łączącej dotowanego z dotującym, z której wynika, jakie zadania powierzono dotowanemu podmiotowi i jakie kwoty mógł on wydatkować na ich wykonanie. Sąd stwierdził, że skoro przepis obligował do wskazania w umowie szczegółowego opisu zadania i terminu jego wykonania, to w przypadku udzielenia dotacji na kilka zadań, niemożliwe było dokonywanie przez dotowanego, bez zmiany umowy, przesunięć środków z jednego zadania na inne, także objęte umową lub nieprzewidziane w niej. Dotacja ma bowiem charakter celowy, a zatem udzielona zostaje w konkretnym, ustalonym przez strony umowy celu. Cel ten należy do zadań jednostki samorządu terytorialnego. Powierzając jego wykonanie innemu podmiotowi, zgodnie z upoważnieniem wynikającym z ustawy, musi ona zachować prawo decydowania o sposobie wydatkowania środków finansowych pochodzących z jej budżetu.

Sąd stwierdził, że umowa z dnia [...] marca 2002 r. wskazywała kilka zadań, jakie miały być wykonane w ramach dotacji oraz kwoty przeznaczone na każde z nich. Jej treść wskazuje na to, iż mimo określenia łącznej kwoty dotacji niedopuszczalna była bez zmiany umowy zmiana przeznaczenia kwot dotacji bądź przesunięcie środków między zadaniami. W § 2 umowy dotowanego zobowiązano do przestawiania kwartalnych rozliczeń pod względem rzeczowym i finansowym z realizacji zadania i dokumentów obejmujących faktycznie poniesione wydatki w poszczególnych zadaniach. Umowa przewidywała też obowiązek zwrotu kwot niewykorzystanych na wykonanie zadania lub zwrotu dotacji w przypadku niewykonania zadania.

Sąd stwierdził, że organy administracji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 k.p.a., z uwzględnieniem wszystkich dowodów.

Ustalając prawidłowość dokonania w ramach zadania "udział reprezentacji Województwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży" wydatków na bony towarowe, kurtki i strój strzelecki organy prawidłowo przyjęły, iż zarówno czas ich dokonania, jak i poprzedzenie ich wnioskiem o zmianę umowy i zgodę na przeznaczenie części środków na podsumowanie sezonu potwierdza tezę, iż nie miały one związku z Olimpiadą. Sąd wskazał, że zadanie związane z Olimpiadą zostało określone jako "udział reprezentacji w tej imprezie". Udział w zawodach wymagał nakładów związanych z zapewnieniem strojów reprezentacji na zawody, kosztów przejazdów, noclegów, napojów a nie mieściło się w nim dodatkowe nagradzanie zawodników i ich trenerów po zakończeniu imprezy. Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły, że wydatki te nie pozostawały w związku z realizacją zadania objętego umową i w związku z tym nie mogły być pokryte z dotacji.

Sąd stwierdził również, że nie można uznać, iż zakup sprzętów (drukarki, odkurzacza i kopiarki) służył wykonaniu zadań, na które udzielono dotacji, bowiem termin ich zakupu wskazuje na to, iż nie mogły one służyć temu celowi. Okoliczność, że dopiero pod koniec roku okazało się, iż dotychczas używany sprzęt uległ zużyciu i nie można było z niego dalej korzystać nie może mieć wpływu na ocenę zasadności zaliczenia tych wydatków do kosztów obsługi zadania, skoro czas jego zakupu wskazuje na możliwość korzystania z niego w okresach przyszłych. Zadanie zostało zaś wykonane przy użyciu urządzeń posiadanych wcześniej.

Zdaniem Sądu nie można również uznać za dopuszczalne przesunięć niewielkich kwot dotacji z jednego zadania na drugie, bowiem umowa nakazywała w takiej sytuacji zwrot środków, a nie swobodne dysponowanie nimi przez dotowanego.

W skardze kasacyjnej Ł. F. S. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi składająca skargę kasacyjną zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię zapisów umowy z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w zakresie sposobu wydatkowania dotacji poprzez uznanie, iż zakup nagród dla zawodników, trenerów i klubów w postaci kurtek ocieplanych, stroju strzeleckiego i bonów towarowych nie stanowił zadania zaklasyfikowanego jako "udział reprezentacji Województwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży",

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez:

brak uzasadnienia w zakresie uznania, iż organy administracji publicznej zebrały wystarczający materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy,

nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., tj. nieodniesienie się do faktu, iż sporne nagrody miały być wręczane przez Marszałka Województwa Ł., a zatem to z jego winy nagrody nie mogły być wręczone bezpośrednio po zakończeniu zawodów - rywalizacji sportowej,

pominięcie przez Sąd w uzasadnieniu faktycznym i prawnym, pisma Dyrektora Departamentu z dnia 8.11.2002 r. stanowiącego zgodę na zakup nagrody dla najlepszego zawodnika za kwotę 3.000 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Ł. F. S. wskazała, że Sąd nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, iż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organy administracji publicznej w sposób prawidłowy. Takie stwierdzenie powinno być poparte szczegółową analizą i dokładnym przedstawieniem argumentów popierających tezę.

F. wskazała również, że strony zawarły umowę do dnia 31 grudnia 2002 r., a więc przewidywały, iż samo fizyczne zakończenie rywalizacji sportowej w dniu 31 sierpnia 2002 r. nie jest jednoznaczne z zakończeniem zadań z nią związanych. W umowie tej nie sprecyzowano sposobu wydatkowania środków pochodzących z dotacji, nie było w niej żadnych postanowień, które określałaby, kiedy należy dokonać zakupu nagród oraz kiedy należy nagrody te wręczyć. Zatem nie było przeszkód do przyjęcia przez Ł. F. S., iż jest ona uprawniona do zakupu nagród po zakończeniu Olimpiady, a następnie wręczenia ich zawodnikom, trenerom czy klubom.

Podniesiony przez Sąd argument, iż wyniki konkurencji podano bezpośrednio po jej zakończeniu nie oznacza, iż nagrody muszą również być wręczane bezpośrednio po niej. Taką czynność dokonuje bezpośredni organizator imprezy sportowej.

Federacja wskazała również, że przesunięcie czasowe w zakresie wręczania nagród związane było - co podniesiono już w skardze, a do czego nie ustosunkował się Sąd I instancji - z trudnościami z ustaleniem dogodnego terminu po stronie Marszałka Województwa, który miał wręczać te nagrody. Dlatego też przyczyna przesunięcia terminu wręczania nagród nie leżała po stronie Ł. F. S. tylko po stronie przeciwnej.

Wnosząca skargę kasacyjną wskazała ponadto, że zarówno SKO jak i Sąd wiedziały o piśmie z dnia 8.11.2002 r., w którym Dyrektor Departamentu wyraził zgodę na zakup nagrody dla najlepszego zawodnika za kwotę 3.000 zł. Jednak ani SKO ani Sąd I instancji nie uznały za bezsporne, iż kwota 3.000 zł nie podlega zwrotowi z uwagi na wskazane pismo. Jeżeli by przyjąć, iż zakup stroju strzeleckiego za kwotę 3000 zł nie mieściłby się w zadaniu "Udział reprezentacji Województwa Ł." to nie ulega wątpliwości, iż strona z uwagi na otrzymanie przedmiotowej zgody miała prawo zakupić ten strój, a następnie wręczyć go najlepszemu zawodnikowi 2002 r., co oznacza iż kwota 39.827 zł określona do zwrotu powinna ulec zmniejszeniu o te 3.000 zł.

Federacja nie zgodziła się również ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu wyroku, iż zakup drukarki czy kopiarki nie służył wykonaniu zadań, na które udzielono dotacji. To, że sprzęt ten może być wykorzystany w przyszłości nie oznacza, iż nie służył on do wykonania zadań związanych z umową. Strony zawierając przedmiotową umowy miały świadomość, iż Olimpiada nie ogranicza się jedynie do zawodów sportowych, ale musi być odpowiednio zorganizowana i zakończona, a więc muszą być spełnione określonego wymogi formalne, co wiąże się z drukowaniem czy kopiowaniem określonych pism oraz zgodnie z wymogami umowy jak również z wcześniejszej praktyki, dotujący wprowadził wymóg formalny kserowania dokumentów finansowych składanych mu przy rozliczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, należy bowiem stwierdzić, że trafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zwrócić przy tym trzeba uwagę na to, że obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Nie wystarczy przy tym ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd pierwszej instancji, a które nie (wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2123/04; ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 9). Jednakże, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FSK 1126/05, obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy nie oznacza, by stan sprawy został przedstawiony ze skrótami, lukami w rozumowaniu albo ze sprzecznościami w argumentacji. Pojęcie "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy" w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. oznacza, że stan ten powinien być treściwy, zwarty, lakoniczny, a więc zawierać wiele treści w niewielu słowach. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy oznacza ponadto obowiązek jego przedstawienia w taki sposób, by strony oraz sąd odwoławczy mogli dokonać oceny prawidłowości rozumowania sądu, a więc oceny, czy i jakie sąd ten popełnił błędy.

W tym samym wyroku z dnia 23 sierpnia 2006 r. NSA zwrócił uwagę, że w piśmiennictwie przyjmuje się, iż zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno obejmować relację z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie do rozprawy przed sądem administracyjnym (tzw. część historyczna), jednakże podkreśla się też, że w pojęciu zwięzłego przedstawienia stanu sprawy mieści się też obowiązek wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czyli stanu faktycznego przyjętego przez Sąd, który wcale nie musi oznaczać tożsamego stanu faktycznego ze stanem ustalonym przez organ administracji publicznej, albowiem mieścić się w nim będą ustalenia poczynione przez Sąd, gdy uzupełniająco przeprowadził dowody z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), jak również te przypadki, w których Sąd stwierdził, że organy administracyjne nie wyjaśniły sprawy, czy też te przypadki, w których Sąd dokonał ustaleń na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, i stwierdził, iż uchybienia przepisów postępowania popełnione przez organ nie wpłynęły w istotny sposób na wynik sprawy (arg. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.).

W świetle art. 141 § 4 p.p.s.a. jest również niewątpliwym, że samo tylko przedstawienie, a więc zacytowanie, wymienienie, zaprezentowanie stanowisk strony zawierające jej zarzuty podniesione w skardze wcale nie wyczerpuje pojęcia z art. 141 § 4 p.p.s.a. o treści "przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze", albowiem pojęcie to oznacza także rozważenie wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy. Ten obowiązek Sądu wynika bowiem także z normy odniesienia, którą stanowi art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. określając istotę wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne, a mianowicie kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym nieustosunkowanie się do istotnych zarzutów strony albo brak ich oceny jako nieistotnych i dlaczego, uznać należy za niewyjaśnienie stanu sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odnosząc powyższe stwierdzenia do sporządzonego przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną oraz konfrontując go z zarzutami skargi kasacyjnej, należy zgodzić się z jej autorem, że Sąd naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istoty wpływ na wynik sprawy.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że Sąd nie wyjaśnił podnoszonych przez skarżącą kwestii związanych z uczestniczeniem samego dotującego w realizacji zadań, w tym - wskazywanych przez skarżącą jako powód "przesunięcia czasowego" - trudności z ustaleniem dogodnego terminu po stronie Marszałka Województwa, który, wedle twierdzeń skarżącej, miał wręczać nagrody. Zaniechał również oceny podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że dopiero w połowie grudnia Ministerstwo Sportu przekazuje ostatnie wyniki rywalizacji sportowej i czy okoliczność ta mogła mieć wpływ na ocenę prawidłowości wykonania umowy. Ponadto, Sąd w swych rozważaniach w ogóle nie odniósł się do pisma z dnia 8 listopada 2002 r., w którym Dyrektor Departamentu wyraził zgodę na zakup nagrody dla najlepszego zawodnika Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży za kwotę 3.000 zł. W szczególności zaś Sąd zaniechał wyrażenia oceny co do charakteru owej akceptacji (zgody) zakupu nagrody m.in. w świetle postanowień przedmiotowej umowy, jak również nie wypowiedział się co do prawidłowości powołania się w tym względzie przez SKO na przepis art. 77 § 1 k.c.

Podnosząc owe - nierozważone i nieocenione przez Sąd - kwestie, należy zwrócić uwagę, że Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży nie była zdarzeniem jednorazowym, lecz sądząc chociażby z treści decyzji organu odwoławczego, było to przedsięwzięcie wieloetapowe i obejmujące różne dyscypliny sportu (w tym zarówno sporty "zimowe", jak i "letnie"), realizowane przez skarżącą F. "w okresie od lutego do sierpnia 2002 r." (vide decyzja SKO, str. 3 u góry). A zatem, zważywszy, że SKO zakwestionowało celowość zakupu stroju strzeleckiego, "wręczonego jako nagroda dla najlepszego zawodnika Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży w dniu 17 listopada 2002 r.", gdyż uznało, że "zamiar wręczenia nagrody dla najlepszego zawodnika winien być przewidziany już w ramach wniosku o dotację" (str. 9 uzasadnienia decyzji), należy postawić zasadnicze pytanie, w jaki sposób skarżąca F., składając wniosek o dotację, miała przewidzieć, przedstawiciel jakiej dyscypliny okaże się "najlepszym zawodnikiem" Olimpiady? Na marginesie należy wskazać, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przyjął (odwołując się do protokołu przekazania nagrody), że ów strój strzelecki otrzymał najlepszy "zawodnik roku" (str. 9 uzasadnienia wyroku), poniekąd sugerując, że nie miało to związku z wynikami Olimpiady, a jednocześnie Sąd nie wyjaśnił owej rozbieżności, jak również nie stwierdził, aby poczynione przez organ ustalenia były wadliwe.

Jeśli natomiast chodzi o dokonany w ramach przedmiotowej dotacji zakup sprzętów (tj. drukarki, odkurzacza i kopiarki), co do których Sąd I instancji (podzielając w tym względzie stanowisko organów) stwierdził, że termin ich zakupu wskazuje na to, iż nie mogły one służyć temu (określonemu w umowie) celowi, przede wszystkim z uwagi na to, że "czas zakupu" tego sprzętu "wskazuje na możliwość korzystania z niego w okresach przyszłych", należy zwrócić uwagę, że okoliczność, iż sprzęt może być wykorzystywany również w przyszłości, nie przesądza, że nie mógł być zakupiony w związku z realizacją umowy, która np. w § 2 obliguje do przedstawiania dotującemu kwartalnych rozliczeń z realizacji zadania "w terminie 14 dni od zakończenia każdego kwartału" (ust. 1) oraz "przedłożenia Dotującemu kserokopii dokumentów obejmujących faktycznie poniesione wydatki w poszczególnych zadaniach.../rachunki faktury..." (ust. 2).

Na wstępie zawartych w uzasadnieniu wyroku rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., powołując się na przepisy art. 118 ust. 1 i 2 oraz art. 71 ust. 2 ustawy o finansach publicznych z 1998 r. (obowiązującej w dacie zawarcia przedmiotowej umowy) uznał, że decydujące znaczenie dla oceny, czy dotacja, przeznaczona na konkretny cel została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, jest treść umowy łączącej dotowanego z dotującym.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zawarte w wyroku wywody odnośnie do istoty dotacji celowych.

Zwraca jednak uwagę, że mimo iż obowiązujący wówczas art. 71 ust 2 stanowił, że umowa powinna określać "szczegółowy opis zadania i termin jego wykonania" (pkt 1), przedmiotowa umowa nie określała żadnego terminu "wykonania" żadnego z określonych w niej (§ 1 ust. 1 lit. a-e) zadań.

W § 9 tej umowy stwierdzono jedynie, że "umowa obowiązuje od dnia zawarcia do dnia 31 grudnia 2002 r. ze skutkiem prawnym od 1 stycznia 2002 r." Natomiast zgodnie z § 1 ust. 2 umowy środki (kwota) miały być przekazywane "w ratach kwartalnych" na wniosek dotowanego "w czasie obowiązywania umowy", z czego można wysnuć wniosek, że strony tej umowy przyjęły, że środki dotacji będą wykorzystywane przez cały okres obowiązywania umowy, a nie tylko do 31 sierpnia.

Na marginesie warto nadmienić, że w umowie nie ma przepisu, który by wprost stanowił, że dotowany (F.) zobowiązuje się wykonać określone w § 1 ust. 1 zadania; są postanowienia zobowiązujące dotowanego do przedstawiania kwartalnych rozliczeń (§ 2 ust. 1), przedłożenia kserokopii dokumentów (§ 2 ust. 2), poddania się kontroli i prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej (§ 3 pkt 1 i 2), w przypadku otrzymania wniosków pokontrolnych poinformowania dotującego o ich wykonaniu lub przyczynach niewykonania (§ 4), jak również do "przestrzegania przepisów" ustawy o zamówieniach publicznych i ustawy o finansach publicznych(§ 10).

Zaniechanie wnikliwej analizy i oceny tej umowy mogło mieć istotne znaczenie również ze względu na zawarte w niej "odesłania" do Kodeksu cywilnego (w kwestiach odsetek - § 7 ust. 3 i § 8 pkt 4 i w kwestiach nieuregulowanych w umowie - § 11) oraz przewidzianego w § 12 załatwiania wszelkich sporów w trybie sądowym.

Z umowy tej nawet wprost nie wynika, że przedmiotowa dotacja jest dotacją celową w rozumieniu ustawy o finansach publicznych i że mają do niej zastosowanie przepisy tej ustawy. Jak już bowiem wyżej wspomniano, w § 10 zamieszczono jedynie ogólnikowe zobowiązanie dotowanego do "przestrzegania przepisów" ustawy o finansach publicznych. Wyraźnie natomiast w § 11 stwierdzono, że "w sprawach nieuregulowanych w umowie mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego". W § 12 zaś postanowiono, że "wszelkie spory jakie mogą wyniknąć na tle wykonywania niniejszej umowy podlegają orzecznictwu sądu właściwego dla siedziby Dotowanego". Trzeba przy tym dodać, że o "niewykonaniu" (lub nienależytym wykonaniu) umowy mówi się również w § 8, (powołany w decyzji SKO, na str. 9, przy omawianiu obowiązku zwrotu niewykorzystanej części dotacji), w którym (w pkt 4) stwierdzono, że "zwrot dotacji po upływie terminu określonego w pkt 3 stanowić będzie podstawę prawną... do naliczenia odsetek na podstawie art. 481 § 1 i 2 kodeksu cywilnego".

Jeżeli więc Sąd I instancji przyjął, że "decydujące znaczenie dla oceny, czy dotacja, przeznaczona na konkretny cel została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, jest zatem treść umowy łączącej dotowanego z dotującym" (str. 7 uzasadnienia wyroku), a jednocześnie wszelkie oceny Sądu (a także organów) zostały dokonane bez jakiejkolwiek całościowej analizy treści tej umowy, to należy to uznać za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Poza kwestiami wskazanymi już wyżej, należy zwrócić uwagę, że właśnie ze względu na "treść" przedmiotowej umowy, Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, w pierwszym rzędzie powinien przeanalizować i jednoznacznie odnieść się do treści § 12 tej umowy, z którego wynika, że we "wszelkich sporach, jakie mogą wyniknąć na tle wykonywania niniejszej umowy", właściwa jest droga sądowa ("sąd właściwy dla siedziby Dotowanego"). A zatem, innymi słowy, Sąd powinien przeanalizować i wyjaśnić, dlaczego przyjął (w ślad za organami obu instancji, które również pominęły tę kwestię milczeniem), że mimo treści § 12 tej umowy i mimo braku wskazania w umowie, że udzielana dotacja jest dotacją celową w rozumieniu ustawy o finansach publicznych i że do jej wykonywania mają zastosowanie przepisy tej ustawy, właściwy w tej sprawie był tryb administracyjny.

Powyższe nie oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny kwestionuje prawidłowość zastosowania trybu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Zwraca jedynie uwagę, że kwestia ta w ogóle nie została wyjaśniona, mimo że Sąd I instancji jako główny punkt odniesienia dla wszelkich swoich konkluzji i ocen co do zwrotu spornych dotacji przyjął właśnie "treść umowy łączącej dotowanego z dotującym".

Niezależnie od powyższego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji powinien również odnieść się do wskazanych jako podstawa prawna decyzji obu orzekających w tej sprawie organów przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), biorąc przy tym pod uwagę, że ani w decyzji organu I instancji (w której powołane zostały art. 145 oraz art. 146 w związku z art. 190 ustawy o finansach publicznych), ani w decyzji organu odwoławczego (w której powołane zostały art. 189a w związku z art. 130 i art. 146 ust. 1 i 3 tejże ustawy), nie zostały wskazane żadne przepisy przejściowe (intertemporalne) pozwalające na zastosowanie przepisów ustawy o finansach publicznych z 2005 r. w odniesieniu do dotacji udzielonych na podstawie ustawy z 1998 r.

Również w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje tego, że wobec przedmiotowych dotacji (ich zwrotu) mogły mieć zastosowanie przepisy późniejszej ustawy o finansach publicznych (tj. ustawy z 2005 r.), a jedynie zwraca uwagę, że kwestie te w ogóle nie zostały wyjaśnione ani przez orzekające w tej sprawie organy ani też przez Sąd, a niewątpliwie mogły mieć one istotny (zasadniczy) wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i dlatego też na podstawie 185 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł stosownie do przepisu art. 203 pkt 1 tejże ustawy.