Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1538/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Mienie zabużańskie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Protokolant st. asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1783/15 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. P. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1783/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z [...] grudnia 1990 r. Z. R. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w G. o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą, położone w S. przy ul. [...] i [...]. Sąd Rejonowy w [...] w wyroku z dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt [...], ustalił, że Z. R. pozostawiła ww. nieruchomości na terenie obecnej Ukrainy.

Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. M. P., spadkobierczyni Z. R., wystąpiła do Wojewody Pomorskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., przy ul. [...] i [...].

M. P. przy piśmie z [...] września 2014 r. uzupełniła swój wniosek o wymagane przez organ dokumenty, a przesłuchana w charakterze strony [...] grudnia 2014 r. wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za trzy nieruchomości pozostawione przez Z. R., tj. w S. przy ul. [...] i [...] i we wsi [...]. W tym samym dniu M. P. złożyła do Wojewody Pomorskiego wniosek o uwzględnienie w końcowym orzeczeniu faktu, że Z. R. pozostawiła poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej także [...] ha lasu oraz [...] ha ziemi ornej we wsi [...], powiat D., województwo l., obecnie Ukraina.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda Pomorski uznał, że materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie spełnia wymogi określone w art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) – dalej: ustawa z 2005 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda Pomorski odmówił M .P. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], powiat d., dawne województwo l. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wniosek o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez Z. R. w [...] został złożony po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r., tj. po dniu 31 grudnia 2008 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. P., zarzucając Wojewodzie błędne przyjęcie, że wniosek z [...] grudnia 2014 r. stanowi "nowy" wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, skoro dotyczy on w istocie dodatkowego składnika mienia pozostawionego poza granicami RP.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał powyższe orzeczenie w mocy, wskazując w uzasadnieniu, że w świetle art. 2, 3 ust. 2 i 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. ostateczną granicą czasową, do której wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogły być skutecznie modyfikowane, wyznaczała data 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze materialnym. Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za te nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Z akt sprawy nie wynika, że w chwili złożenia wniosku w 1990 r. strona dysponowała jakimikolwiek dokumentami potwierdzającymi prawo własności Z. R. do nieruchomości w [...]. Taki dokument w postaci orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z [...] lutego 1947 r., jak wyjaśniała strona, został odnaleziony dopiero w 2014 r. i przedłożony po raz pierwszy do akt sprawy przy piśmie z [...] września 2014 r.

W dniu [...] grudnia 2014 r. M. P. wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za trzy nieruchomości pozostawione przez Z. R., tj. w S. przy ul. [...] i [...] i we wsi [...]. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda Pomorski prawidłowo uznał, że wniosek o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez Z. R. w [...] został złożony dopiero w tym dniu, zaś wcześniejsze podania dotyczyły wyłącznie nieruchomości pozostawionych w S. przy ul. [...] i [...]. Wnioski złożone w przedmiotowej sprawie w sposób jasny i precyzyjny określały zakres prowadzonego postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa do wojewódzkiego sądu administracyjnego wniosła M. P.. W uzasadnieniu zarzuciła, że nie można stawiać na równi osób nieskładających wniosków w ustawowym terminie i osób, które taki wniosek złożyły i na skutek ujawnienia się nowych dowodów, dokonują jego modyfikacji. Skoro zgodnie z art. 5 ustawy z 2005 r., we wniosku o rekompensatę nie trzeba w ogóle wskazywać pozostawionych nieruchomości, to tym bardziej ich wskazanie nie powoduje utraty możliwości modyfikacji żądania, aż do zakończenia toczącego się postępowania. Kopia orzeczenia repatriacyjnego została dołączona do wniosku złożonego w ustawowym terminie w wyniku odpowiedzi na wezwanie Wojewody. Już w tym momencie, wobec braku zgodności pomiędzy wnioskiem a dołączonym materiałem dowodowym, polegającej na przedłożeniu dowodu pozostawienia nieruchomości innej niż wskazane we wniosku, Wojewoda powinien był ze skarżącą te kwestię wyjaśnić, tzn. ustalić, jakie jest rzeczywiste żądanie strony. Wyjaśnienie tej okoliczności było warunkiem niezbędnym do określenia przedmiotu żądania niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko Ministra Skarbu Państwa. Wskazał, że powodem odmowy potwierdzenia M. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] było złożenie wniosku dotyczącego tej nieruchomości po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. Organy uznały, że wniosek dotyczący nieruchomości w [...] został złożony dopiero w dniu [...] grudnia 2014 r. Skarżąca natomiast uważa, że na żądanie organu, wraz z pismem z [...] września 2014 r., dołączyła m. in. kopię orzeczenia repatriacyjnego z [...] lutego 1947 r. i było to uzupełnienie wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. o konieczne dowody, a sam wniosek został złożony w terminie.

W ocenie Sądu I instancji określenie przez stronę żądania w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony to nie to samo, co przedstawienie dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia żądania zawartego we wniosku. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Zatem żądanie i jego zakres określa wnioskodawca. Żądanie zawarte we wniosku z [...] grudnia 2008 r. jasno wskazuje jego przedmiot, a więc dwie działki przy ul. [...] i [...] w S. Złożenie przez skarżącą do akt sprawy kopii orzeczenia repatriacyjnego z [...] lutego 1947 r., które miało służyć jako dowód w sprawie i w którym obok nieruchomości w S. wymieniono nieruchomość w [...], nie oznacza, że żądanie zawarte we wnioskach z 1991 r. i 2008 r. objęło również nieruchomość w [...]. We wnioskach tych, określających zakres żądania i tym samym przedmiot sprawy, nieruchomość w [...] nie była wymieniona. Sąd I instancji przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym modyfikacja wniosku poprzez rozszerzenie zakresu nieruchomości objętych żądaniem jest dopuszczalna, o ile nastąpi w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. - zainteresowani w zakreślonym terminie muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Złożenie przez skarżącą do akt sprawy kopii orzeczenia repatriacyjnego z [...] lutego 1947 r. nie spowodowało, że żądanie zawarte we wnioskach z 1991 r. i 2008 r. objęło również nieruchomość w [...], zaś modyfikacja tego żądania o nieruchomość w [...] dokonana została dopiero [...] grudnia 2014 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r.

Zdaniem Sądu I instancji przyczyna modyfikacji żądania po terminie, czyli brak wcześniej dowodów na pozostawienie poza granicami RP nieruchomości w [...], jest pozbawiona znaczenia prawnego. Wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów, nieznanych organowi, a istniejących w dniu wydania decyzji, stanowi wprawdzie podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale nie byłaby to już podstawa do uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jeśli przedstawione dowody byłyby obojętne z punktu widzenia pierwotnego żądania, tzn. nie dotyczyłyby nieruchomości objętych żądaniem wniesionym w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. Z tego punktu widzenia sytuacja skarżącej w postępowaniu "zwykłym" nie jest gorsza od jej ewentualnego (hipotetycznego) statusu w postępowaniu nadzwyczajnym.

Nadto zdaniem Sądu I instancji nie można mylić obowiązku sprecyzowania niejasnej treści żądania poprzez wskazanie nieruchomości, za które strona domaga się rekompensaty, nawet jeśli następuje to po dniu 31 grudnia 2008 r., z modyfikacją (poszerzeniem) wniosku o jasnej treści. Nie ma w tym jednocześnie żadnej analogii do sytuacji, o której mowa w art. 6 ust. 6 ustawy z 2005 r., gdzie organ uprawniony jest do wezwania strony do uzupełnienie braków wniosku o dowody i oświadczenia, o jakich mowa w ust. 1-3. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca myli treść żądania z pozbawieniem możliwości powołania się przez stronę na dowody ujawnione po 31 grudnia 2008 r. Brak dowodów przed 31 grudnia 2008 r. na pozostawienie poza obecnym granicami RP niektórych nieruchomości nie ograniczał treści żądania strony, a dowody można było przedstawić również po tej dacie, o czym stanowi art. 6 ust. 6 ustawy z 2005 r.

Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rekompensatę za nieruchomość w [...] został złożony w dniu [...] grudnia 2014 r., to organy prawidłowo odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. P., reprezentowana przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a polegającym na oddaleniu skargi, pomimo że:

- zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U, z 2014 r. poz. 1418, dalej jako "ustawa zabużańska"), polegającym na błędnej jego interpretacji i uznaniu, że w sytuacji ujawnienia nowych dowodów w sprawie nie jest możliwe w toczącym się postępowaniu administracyjnym rozszerzenie przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty po dniu 31 grudnia 2008 r. o nieruchomości uprzednio niewymienione we wnioskach, co skutkowało odmową przyznania skarżącej prawa do rekompensaty za pozostawione w miejscowości [...] mienie zabużańskie;

- zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej polegającym na błędnej jego interpretacji i zastosowaniu, prowadzącymi do uznania, że pismo skarżącej z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie objęcia prowadzonym postępowaniem także nieruchomości w postaci [...]ha lasu i [...]ha ziemi ornej pozostawianych w miejscowości [...], powiat d., dawne województwo l., obecnie Ukraina, stanowi w istocie nowy wniosek złożony po 31 grudnia 2008 r., a nie modyfikację wniosków złożonych przed tym terminem, co skutkowało odmową przyznania prawa do rekompensaty za przedmiotowe nieruchomości;

- zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej polegającym na nieustaleniu rzeczywistego żądania strony, skutkiem czego odmówiono skarżącej przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawienie w miejscowości [...] (obecnie Ukraina);

- zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a, polegającym na niedopełnieniu obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci pominięcia dowodu z orzeczenia repatriacyjnego nr [...] z [...] lutego 1947 r. w zakresie, w jakim wskazuje ono na pozostawienie przez Z. R. w miejscowości [...], powiat d., dawne województwo l., obecnie Ukraina, [...] ha lasu i [...]ha ziemi ornej i w konsekwencji odmowę przyznania rekompensaty za postawienie wskazanego mienia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto podniesione w niej zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżąca w podstawach skargi kasacyjnej powołała się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1090 ze zm.), dalej ustawa zabużańska, nakłada obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek uzależniających przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej, w tym faktu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego. Wbrew odmiennym w tym względzie twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, strona ubiegająca się o prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie ma obowiązek wskazania konkretnych nieruchomości i przedstawienia dowodów, które świadczą o ich pozostawieniu wraz ze wskazaniem rodzaju i powierzchni, co wynika z wykładni językowej art. 6 ust. 1 ustawy. W przepisie tym zawarto wymóg, by do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały dołączone dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zgodnie zaś z ust. 4 tegoż artykułu, takimi dowodami są w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonym w ustawie terminie, to jest do dnia 31 grudnia 2008 r.

Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem, termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym. Pogląd ten podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Zatem złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. jest warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty. Po upływie tego terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają.

Wskazanie innych nieruchomości niż wskazane w pierwotnym wniosku nie może być potraktowane jako precyzowanie, czy też modyfikacja tego wniosku, bowiem ten wniosek odmiennie kształtuje nawiązany wcześniej stosunek prawny pomiędzy organem a wnioskującym. Jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie - oczywistym jest, że zainteresowani w zakreślonym terminie muszą wyrazić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty.

Takie pojmowanie art. 5 ust. 1 ustawy wynika nie tylko z wykładni gramatycznej. Także wykładnia systemowa oraz wykładnia funkcjonalna potwierdzają przedstawione powyżej stanowisko. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie, by żądania co do przysługującej rekompensaty mogły być kształtowane w każdym czasie, to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie brak jest jakichkolwiek przepisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być uzupełniane w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. Omawiana ustawa wprowadza rozwiązania o charakterze szczególnym. Jej przepisy muszą być więc interpretowane i stosowane w sposób ścisły. Nie jest zatem dopuszczalne rozszerzenie zgłoszonego żądania w każdym czasie o kolejne nieruchomości nieujawnione przed wskazaną datą. Wnioski, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być zatem w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych.

Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Rozszerzenie wniosku o kolejne nieruchomości mogło mieć miejsce do dnia 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować zatem trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze prekluzyjnym. Zarówno z tytułu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jak i z treści art. 1 ust. 1 tej ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP, nie za pozostawione mienie.

Bez znaczenia w sprawie pozostaje przyczyna, z powodu której wnioskodawca nie wskazał we wniosku złożonym nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty konkretnej nieruchomości, za którą żądają przyznania im rekompensaty.

Z powyższych względów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uznać należało za nietrafne.

Z powyższych względów nie mogły także odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania.

Na wstępie zauważyć należy, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zostały sformułowane prawidłowo. W orzecznictwie i w przeważającej części doktryny dominowało stanowisko, że naruszenie postępowania, o którym mowa w tym przepisie, dotyczy jedynie uchybień procesowych popełnionych przez sąd administracyjny pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu. Nie odnosi się natomiast bezpośrednio do postępowania przed organami administracji. W uchwale z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny zmienił to rygorystyczne podejście, wychodząc z założenia, że wskazana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa kasacyjna odnosi się do naruszenia przepisów obu postępowań, zarówno sądowoadministracyjnego, jak i odpowiedniego postępowania przed organami administracji. Z tego względu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowanym po podjęciu powołanej uchwały ograniczenie w podstawach kasacyjnych zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania jedynie do wskazania jako naruszonych przepisów procedury stosowanej przez organy administracji nie powoduje automatycznej dyskwalifikacji takich zarzutów z powodu ich wadliwej konstrukcji, tylko ich merytoryczną ocenę. Nadal jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za optymalny sposób sformułowania skargi kasacyjnej w zakresie zarzutów objętych art. 174 p.p.s.a. skierowanie ich wobec zaskarżonego orzeczenia sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4.03.2015 r., II GSK 299/14, LEX nr 1677467) poprzez wykazanie wadliwej kontroli przepisów stosowanych przez organy. W tej sytuacji nie było przeszkód ku temu by rozpoznać także zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, w sprawie w sposób zgodny z wymogami przepisów k.p.a., w tym art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej ustalono rzeczywiste żądanie strony. Z ustalenia tego wynikało, że we wniosku złożonym w zakreślonym w ustawie zabużańskiej terminie skarżąca kasacyjnie nie wskazała nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat d., dawne województwo l., obecnie Ukraina. Trafnie oceniono, że zgłoszony dopiero w dniu [...] grudnia 2014 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za ww. nieruchomość należy uznać za nowy wniosek zgłoszony po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze prekluzyjnym.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.ps.a. w związku z art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Dopełniono bowiem obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Ustalono, że skarżąca przedłożyła dowód w postaci orzeczenia repatriacyjnego nr [...] z [...] lutego 1947 r., z którego wynikało pozostawienie przez Z. R. w miejscowości [...], powiat d., dawne województwo l., obecnie Ukraina, [...] ha lasu i [...] ha ziemi ornej, jednak w związku z dokonaną prawidłowo wykładnią art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej dowodu tego nieuwzlględniono.

Trafnie zauważa Sąd I instancji, że nie można mylić obowiązku sprecyzowania niejasnej treści żądania poprzez wskazanie nieruchomości, za które strona domaga się rekompensaty, nawet jeśli następuje to po dniu 31 grudnia 2008 r., z modyfikacją (poszerzeniem) wniosku o jasnej treści. Nie ma w tym jednocześnie żadnej analogii do sytuacji, o której mowa w art. 6 ust. 6 ustawy z 2005 r., gdzie organ uprawniony jest do wezwania strony do uzupełnienie braków wniosku o dowody i oświadczenia, o jakich mowa w ust. 1-3. Z utrwalonego już w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że modyfikacja poprzez rozszerzenie zakresu nieruchomości objętych żądaniem jest dopuszczalna, o ile nastąpi w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Stanowisko to wynika nie tylko z licznych orzeczeń powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ale także potwierdzają go późniejsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok NSA z 01.12.2015 r., sygn. I OSK 594/14, wyrok z 27.09.2016 r. sygn. I OSK 2877/14 dostępne w bazie CBOIS: https://cbois.nsa.gov.pl.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.