Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1160/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 22 ust. 1, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 4-6
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: 1. Przepisy art. 22 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie tworzą po stronie organu podatkowego obowiązku uwzględnienia roszczeń o dochodzone w trybie i na podstawie tych unormowań ulg podatkowych. Wskazuje na to użyty przez ustawodawcę w przytoczonych zapisach prawnych niedeontyczny zwrot: "może", posłużenie się którym uzasadnia wniosek o udzieleniu organowi podatkowemu uprawnienia do legalnej modalności rozstrzygnięć w przedmiocie ulgi podatkowej również gdyby poprawnie ustalona i oceniona sytuacja podatnika dopuszczała jej przyznanie.

2. Orzeczenie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej i/lub rozłożenia jej na raty nie jest "aktem łaski" organu podatkowego lecz wynikiem procesu stosowania prawa, w którym podatnik realizuje swe prawo dochodzenia przywileju podatkowego natomiast organ podatkowy wykonuje obowiązek /procesowy/ ustalania i oceny zindywidualizowanego stanu faktycznego sprawy oraz uprawnienie do rozstrzygnięcia na tej podstawie w zakresie udzielonego mu przez ustawodawcę prawa do wyboru uzasadnionej decyzji co do zastosowania ulgi podatkowej.

3. Zasadą być powinno, że nieznajomość przez obywatela prawa podatkowego, jeżeli wydane i przedstawione do obowiązywania zostało w sposób zgodny z prawem, nie jest zagadnieniem istotnym dla ustalenia i oceny jego, obiektywnej z mocy prawa, odpowiedzialności podatkowej /art. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm., od 1 stycznia 1998 r. - art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

1. Przepisy art. 22 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ nie tworzą po stronie organu podatkowego obowiązku uwzględnienia roszczeń o dochodzone w trybie i na podstawie tych unormowań ulg podatkowych. Wskazuje na to użyty przez ustawodawcę w przytoczonych zapisach prawnych niedeontyczny zwrot: "może", posłużenie się którym uzasadnia wniosek o udzieleniu organowi podatkowemu uprawnienia do legalnej modalności rozstrzygnięć w przedmiocie ulgi podatkowej również gdyby poprawnie ustalona i oceniona sytuacja podatnika dopuszczała jej przyznanie.

2. Orzeczenie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej i/lub rozłożenia jej na raty nie jest "aktem łaski" organu podatkowego lecz wynikiem procesu stosowania prawa, w którym podatnik realizuje swe prawo dochodzenia przywileju podatkowego natomiast organ podatkowy wykonuje obowiązek /procesowy/ ustalania i oceny zindywidualizowanego stanu faktycznego sprawy oraz uprawnienie do rozstrzygnięcia na tej podstawie w zakresie udzielonego mu przez ustawodawcę prawa do wyboru uzasadnionej decyzji co do zastosowania ulgi podatkowej.

3. Zasadą być powinno, że nieznajomość przez obywatela prawa podatkowego, jeżeli wydane i przedstawione do obowiązywania zostało w sposób zgodny z prawem, nie jest zagadnieniem istotnym dla ustalenia i oceny jego, obiektywnej z mocy prawa, odpowiedzialności podatkowej /art. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm., od 1 stycznia 1998 r. - art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego i Elżbiety M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 17.07.1997 r. (...) w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 1994-1996 - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła zostać zgodnie z prawem uwzględniona.

I. Udzielenie ulgi podatkowej na podstawie art. 22 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych oparte zostało - z woli ustawodawcy - na zasadzie prawnej instytucji uznania administracyjnego.

W wykonaniu powyższego organ podatkowy dokonuje indywidualizującego ustalenia stanu faktycznego /sprawy/ pod kątem weryfikacji go w świetle przywołanych unormowań prawnych. Organy podatkowe ustaliły i oceniły w sprawie sytuację obciążonych zaległością podatkową i ustosunkowały się do niej zgodnie z wymogami art. 107 par. 3 Kpa. Postępowaniu dowodowemu jak i formalnej poprawności wydanych rozstrzygnięć nie można skutecznie zarzucić błędu prawnego.

Przepisy art. 22 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 436 ze zm./ nie tworzą po stronie organu podatkowego obowiązku uwzględnienia roszczeń o dochodzone w trybie i na podstawie tych unormowań ulg podatkowych.

Wskazuje na to użyty przez ustawodawcę w przytoczonych zapisach prawnych niedeontyczny zwrot: "może", posłużenie się którym uzasadnia wniosek o udzieleniu organowi podatkowemu uprawnienia do legalnej modalności rozstrzygnięć w przedmiocie ulgi podatkowej również gdyby poprawnie ustalona i oceniona sytuacja podatnika dopuszczała jej przyznanie.

Sposób i wynik wykonania powyższego uprawnienia organ podatkowy w oparciu o wnikliwie, wszechstronnie i dokładnie zbadany stan faktyczny załatwianej indywidualnej sprawy powinien uzasadnić zgodnie z wymogami administracyjnej procedury /podatkowej/ rozważając też kryteria którymi posłużył się przy wyborze określonej decyzji z zakresu uprawnienia. Orzeczenie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej i/lub rozłożenia jej na raty nie jest "aktem łaski" organu podatkowego lecz wynikiem procesu stosowania prawa w którym podatnik realizuje swe prawo dochodzenia przywileju podatkowego natomiast organ podatkowy wykonuje obowiązek /procesowy/ ustalenia i oceny zindywidualizowanego stanu faktycznego sprawy oraz uprawnienie do rozstrzygnięcia na tej podstawie w zakresie udzielonego mu przez ustawodawcę prawa do wyboru uzasadnionej decyzji co do zastosowania ulgi podatkowej.

Wydając kwestionowane decyzje organy podatkowe miały prawo uwzględnić, że

a/ zobowiązanym dochodzone przez nich ulgi podatkowe zostały częściowo udzielone

b/ rozstrzygnięcie w przedmiocie ulg podatkowych winno uwzględniać interesy drugiej strony podatkowego stosunku zobowiązanego - podatkobiorcy

c/ uprawnionym podatkobiorcą w sprawie niniejszej jest gmina zobowiązana do zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnej, do której należą również skarżący.

Powyżej przedstawiony i oceniony stan sprawy uzasadnia wniosek o niewadliwości prawnej analizowanych decyzji.

II. Postępowanie w przedmiocie ulgi podatkowej dochodzonej w związku z zaległościami podatkowymi, o których stanowiły ostateczne decyzje administracyjne, nie jest procedurą adekwatną dla podnoszenia zarzutów odnośnie rozstrzygniętego obowiązku podatkowego. Argumenty w tym przedmiocie strony mogły ze skutkiem prawnym przedstawiać w podatkowym postępowaniu wymiarowym.

Zaniechanie w powyższym zakresie oraz /potwierdzona dodatkowo przez strony/ ostateczność podatkowych decyzji wymiarowych, w sytuacji gdy obowiązywanie tych decyzji nie zostało wzruszone, uzasadnia, że wywody co do istnienia i/lub wysokości przesądzonego w odrębnych postępowaniach obowiązku podatkowego w postępowaniu niniejszym ocenianym nie mogły zostać uwzględnione.

III. W przedmiocie obowiązków podatkowych stanowią ustawy, które są ogłaszane w sposób dostępny dla podmiotów prawa w państwie /art. 217, art. 122 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/.

Uprawnieniem i obowiązkiem podatnika jest zapoznanie się z /mogącym mieć do niego zastosowanie/ obowiązującym prawem. Powyższe jest niezbędne dla ochrony i zabezpieczenia interesów prawnych: podatnika oraz podmiotów w stosunkach prawnych z którymi uczestniczy. Jeżeli przy wykładni przepisów ustawy /podatkowej/ powstaną wątpliwości interpretacyjne podmiot stosowanego unormowania może skorzystać z "fachowej" pomocy prawnej w tym również od organu administracji publicznej /podatkowej/ - w zakresie uprawnień i obowiązków tego podmiotu w powyższym zakresie.

Zasadą być powinno, że nieznajomość przez obywatela prawa podatkowego, jeżeli wydane i przedstawione do obowiązywania zostało w sposób zgodny z prawem, nie jest zagadnieniem istotnym dla ustalenia i oceny jego, obiektywnej z mocy prawa, odpowiedzialności podatkowej /art. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm., od 1.01.1998 r. - art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Jeżeli bowiem specjalne przepisy nie stanowią inaczej, ustawy /podatkowe/ są wydane z mocą obowiązującą nawet w przypadku, gdy ci, których dotyczą mają sami dowiedzieć się, jakie ustawy wydano i kto im podlega. To, co potocznie znaczy mówienie o ustawach jako zwróconych do pewnych osób, sprowadza się do tego, że są to właśnie osoby. do których stosuje się dane prawo, to jest, od których wymaga, aby zachowały się w określony sposób.

Z tych wszystkich - przedstawionych i ocenionych powodów, powołując się na dokonaną w postępowaniu sądowym wykładnię prawa, z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do orzeczenia o oddaleniu skargi.