Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 495/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: Art. 15
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia wynikającego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata N. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018r. nr [...] odmawiającej umorzenia zadłużenia wynikającego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 maja 2010 r. do 30 września 2013 r. na rzecz osób uprawnionych W. W. oraz B. W., które wynosi 26 834,63 zł, działając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2018. 554 t.j.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 8 grudnia 2017 r. J. W., dalej skarżący, zwrócił się z prośbą o umorzenie zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córek W. W. i B. W. Organ I instancji ustalił, że zadłużenie z tytułu ww. zobowiązań wynosi łącznie 26 834,63 zł wraz z odsetkami, wnioskujący jest rozwiedziony, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu, którego jest współwłaścicielem wraz z byłą żoną a opłaty mieszkaniowe ponoszone są przez byłych małżonków solidarnie. Skarżący utrzymuje się z emerytury wypłacanej przez ZUS w wysokości 1 281,34 zł miesięcznej, jednak po potrąceniu komorniczym w wysokości 781,34 zł do wypłaty pozostaje kwota 500,- zł miesięcznie. Na opłaty mieszkaniowe skarżący przeznacza 280,-zł miesięcznie, zaś na leki wg. oświadczenia skarżącego 100,-zł. miesięcznie. W latach 215-2017 skarżący korzystał z pomocy MOPS, obecnie nie jest taką pomocą objęty. Skarżący legitymuje się orzeczeniem lekarskim o lekkim stopniu niepełnosprawności, którego wynika, że jest zdolny do pracy na otwartym rynku pracy. Pozostaje w leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, endokrynologicznym, urologicznym i ortopedycznym, z uwagi na zwyrodnienie stawów kolanowych pozostaje pod opieką rehabilitanta. Z uwagi na odległe terminy wizyt u specjalistów skarżący nie poparł tych informacji zaświadczeniami lekarskimi. Z pisma komornika sądowego wynika, że od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. od 12 stycznia 2010 r. skarżący dokonał tylko jednej wpłaty w wys. 172,80 zł w dniu 18 marca 2010 r. Nie odnotowano ani jednej wpłaty na rachunek UM. W styczniu i lutym 2017 r. komornik przekazał na rachunek UM kwotę 1 264,65 zł, która została w całości zaliczona na odsetki. Organ, rozważając powyższy stan faktyczny w odniesieniu do przepisu art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznał, że w sprawie nie ma podstaw do przychylenia się do wniosku o umorzenie zaległości. Wskazano, że obecna sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, jednak jest to sytuacja przejściowa. Alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka przez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy też edukację. W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mowa jest o tym, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na Państwo obowiązek wspierania jedynie osób ubogich, które nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji. Nie jest zatem uzasadnione, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to jednak pomoc bezzwrotna a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych. Objęcie skarżącego pomocą MOPS w latach 2015-2017 nie oznaczało, że były przeciwwskazania do podjęcia zatrudnienia. Jak wynika z orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, po stronie skarżącego brak przeciwwskazań do pracy na otwartym rynku pracy zatem skarżący nie dokładał wszelkich starań aby chociaż częściowo pokryć narastające zadłużenie. Obecnie sytuacja skarżącego uległa poprawie – posiada stałe źródło dochodu, istnieje więc realna szansa na stopniową spłatę, a przekazywane przez komornika kwoty pomniejszają kwotę zadłużenia. Zdaniem organu umorzenie należności byłoby w takiej sytuacji sprzeczne z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sytuacja skarżącego nie należy do "szczególnie uzasadnionych przypadków związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną zobowiązanego", bowiem konieczne jest w takim przypadku ustalenie, że skarżący nie będzie w stanie również w przyszłości spłacać należności bez narażenia siebie i swojej rodziny na pozbawienie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nawet w przypadku podjęcia przez organ pozytywnej decyzji nie zwolniłoby komornika sądowego od obowiązku dalszego dokonywania potrąceń z emerytury, gdyż poza należnościami z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżący posiada zaległości względem córki W. na kwotę ok. 16 000,- zł. Organ zwrócił również uwagę na przyczyny powstania zadłużenia stwierdzając, że od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego komornikowi nie udało się wyegzekwować żadnych kwot, jak też skarżący nie dokonał żadnej wpłaty dobrowolnej. Przez wiele lat skarżący pozostawał bezrobotny i nie podejmował żadnego zatrudnienia mając zapewne świadomość zbliżającej się emerytury. Podkreślił nadto organ uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Od powyższej decyzji odwołał się skarżący powtarzając dane dotyczące jego sytuacji finansowej, w tym wysokości emerytury i kwoty, jaka pozostaje mu na życie po dokonaniu potrąceń przez komornika. Wniósł o zmianę decyzji w całości, zlicytowanie jego części mieszkania i spłacenie zadłużenia oraz przydział mieszkania socjalnego z puli Urzędu Miasta. Podał też, że w Sądzie Okręgowym toczy się sprawa w przedmiocie zwrotu na rzecz córki zaległości alimentacyjnych.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, SKO wydało wskazaną na wstępie decyzję.

W jej uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisu art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oraz wskazał na istotę decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego. Wskazało też, że organ I instancji ustalił sytuację dochodową i rodzinną skarżącego i stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie powstałej zaległości. Powtórzono częściowo dane dotyczące sytuacji skarżącego zwarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. SKO stwierdziło, że sytuacja skarżącego nie wyczerpuje znamion szczególnego przypadku. Skarżący jest obecnie emerytem posiadającym stałe i pewne świadczenie, nadal może pracować, gdyż stan zdrowia na to mu pozwala. Przez wiele lat nie uczynił nic, żeby zmniejszyć swoje zadłużenie. Nadto stwierdzono, że sytuacja strony została należycie zbadana i daje podstawę do przyjęcia, że świadczenia wypłacone uprawnionym z funduszu alimentacyjnego należy wraz z odsetkami zwrócić do funduszu, w przeciwnym razie to podatnicy musieli by ponieść ich ciężar. Zwrócono uwagę, iż decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter uznaniowy co nakłada na organy obowiązek jej należytego uzasadnienia, z którego winny wynikać przesłanki, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie w sprawie. Powyżej opisana decyzja została należycie uzasadniona i zawiera wszystkie elementy, jakie przewiduje ustawa. SKO wyjaśniło, iż przesłanką uzasadniającą umorzenie wraz z odsetkami są szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, czy też osoby i te okoliczności winny być przedmiotem wnikliwej analizy i rozważań organu. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem ustalenia organu dowodzą, że w przypadku p. J. W. mamy do czynienia z sytuacją, w której strona znalazła się z przyczyny od siebie zawinionej.

Na powyższą decyzję SKO J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. w uzasadnieniu skargi zarzucił, że stan jego zdrowia pogarsza się, od 25 lat jest w stałym leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, ortopedycznym, rehabilitacyjnym a ostanie kilka lat urologicznym i endokrynologicznym. Powtórzył dane dotyczące realnie uzyskiwanego dochodu miesięcznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu w uzupełnieniu skargi w piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2018 r. zarzucił oprócz naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, naruszenie art. 7, 11, 77, i 80 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie sytuacji dochodowej, majątkowej, osobistej i rodzinnej skarżącego. Pełnomocnik wskazał szczegółowo na zaistniałe uprzednio przyczyny obecnej sytuacji skarżącego a w szczególności na przyczyny, z powodu których skarżący nie podejmował pracy, oraz obecny wiek skarżącego i jego stan zdrowia. Do pisma załączone zostały uwierzytelnione kopie dokumentów dotyczących starań skarżącego o podjęcie zatrudnienia, w tym zaświadczenia Grodzkiego Urzędu Pracy z dnia 21 czerwca 2018 r., 18 czerwca 2018 r. zaświadczenia o ukończeniu kursów, oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 22 maja 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156k.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie skutkowała uznaniem, że skarga jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2018. 554 t.j.), dalej u.p.o.u.a., zgodnie z którym : "Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Z uwagi na zawarty przez ustawodawcę zwrot "organ może" decyzja podejmowana w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową. Organ ma więc możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności, co jednak nie może oznaczać dowolności ze strony organu. Rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który to materiał dowodowy powinien być zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ orzekający w granicach uznania powinien również podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, by załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji o przekonującej treści. Obowiązkiem organu administracji jest więc wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Przypomnienia także wymaga, że stosownie do treści art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej pierwszej instancji merytorycznego rozpoznania sprawy oraz obowiązek organu drugiej instancji jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Celem postępowania odwoławczego nie jest jednak sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, lecz uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy. Istota dwuinstancyjności nie polega więc tylko na wydaniu dwóch decyzji w sprawie przez organy obu instancji (o ile strona wniesie odwołanie), ale na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej, czyli na przeprowadzeniu dwóch postępowań, w których stronie umożliwiono udział. Chodzi bowiem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (por. wyroki NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., II OSK 1147/10, LEX nr 1083547, z dnia 21 lutego 2012 r., II OSK 2720/11, LEX nr 1145626; z dnia 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834; z dnia 21 kwietnia 2011 r., II FSK 1852/09, LEX nr 1081276 ). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu organ odwoławczy uchybił powyższej zasadzie i wymienionym na wstępie przepisom postępowania w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Pomimo podnoszonych przez skarżącego od wszczęcia postępowania okoliczności dotyczących stanu zdrowia SKO nie dostrzegło, że argumenty te zostały całkowicie przemilczane przez organ I instancji, który wskazał tylko, że skarżący nie przedłożył żadnych zaświadczeń lekarskich. Także nad stwierdzeniem przez organ I instancji, iż skarżący od szeregu lat nie podejmował zatrudnienia organ przeszedł do porządku powielając jedynie stanowisko tego organu, z którego wynika, że to wyłącznie po stronie skarżącego leży przyczyna powstania zaległości. Sąd wskazuje, że z uwagi na treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stwierdzić należy, że wyłączną przesłanką umorzenia na podstawie tego przepisu należności alimentacyjnych jest sytuacja dochodowa i rodzinna nie pozwalająca zobowiązanemu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Nie ma więc znaczenia, z jakich powodów skarżący nie wywiązywał się z ciążących na nim zobowiązań względem swoich dzieci. Przyczyny te jednakże mogą mieć w niniejszej sprawie znaczenie dla oceny przyszłych możliwości skarżącego w uregulowaniu zaległości. Organ odwoławczy uznał jednak, na co wskazuje przebieg postępowania, że zakres dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego jest wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Nie ustalił, czy skarżący był zarejestrowany w Urzędzie Pracy, czy były mu przedstawiane oferty pracy, czy i ewentualnie z jakich przyczyn oferowanych prac nie podejmował. Jak wynika jednak z załączonych do pisma pełnomocnika dokumentów, skarżący był zarejestrowany w GUP w okresie od 1.06.2012 r. do 7.04.2017 r., w tym okresie przedstawiono mu 10 ofert pracy, i we wszystkich przypadkach pracodawca odmówił zatrudnienia. W okresie rejestracji skarżący ukończył w 2014 r. kurs prowadzony przez Centrum Edukacji Zawodowej C Sp. z o.o. a także brał udział w projekcie Kapitał Ludzki. Nadto w aktach administracyjnych zalega pismo GUP z dnia 26.04.2016 r. potwierdzające dziesięciokrotną odmowę zatrudnienia skarżącego przez polecane przez ten Urząd firmy. Z tego też okresu pochodzi zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że skarżący pozostaje w leczeniu kardiologicznym od 2002 r. Dokumenty te pozostawały w aktach administracyjnych i dysponowało nimi SKO, ponieważ wniosek skarżącego o umorzenie zaległości nie był jego pierwszym wnioskiem w tym przedmiocie. Pomimo, że organ I instancji pominął zupełnie informacje w nich zawarte, to pominięcie ich także przez organ odwoławczy oznacza, że postępowanie odwoławcze nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, czyli zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Nawet jednak gdyby brak było powyższych informacji w aktach sprawy, to tym bardziej obowiązkiem organu odwoławczego było uzupełnienie materiału dowodowego celem uzyskania pełnych i wyczerpujących danych na temat aktualnej sytuacji skarżącego i realnych możliwości dokonywania obecnie i na przyszłość spłaty zadłużenia. Dane te w szczególności powinny dotyczyć właśnie możliwości podjęcia pracy i kontynuowania jej w przyszłości, jak i aktualnego stanu zdrowia w aspekcie możliwości podjęcia pracy na otwartym rynku pracy. Uznając rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe nie zweryfikował organ, co konkretnie oznacza twierdzenie tego organu, iż obecna trudna sytuacja finansowa skarżącego jest przejściowa. Z akt wynika jednak, że jest to twierdzenie nie poparte żadnymi konkretnymi ustaleniami ani danymi i dotyczy ono nieokreślonej w czasie przyszłości. Sąd podkreśla, że organ odwoławczy także ma obowiązek stosować przepis art. 9 kpa w toku postępowania odwoławczego i w razie potrzeby nie poprzestawać na pouczeniu zamieszczanym w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Powyższe odnosi się także do braku istotnych dla sprawy ustaleń dotyczących aktualnych i przyszłych możliwości z uwzględnieniem stanu zdrowia skarżącego. Skarżącemu powinny być udzielone przez organ informacje dotyczące skutków nieprzedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających twierdzenia na temat stanu zdrowia i kontynuowanego leczenia, gdyż są to istotne okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Do tego był zobligowany także organ odwoławczy na podstawie art. 9 kpa, ponieważ miał obowiązek rozpatrzyć sprawę ponownie, w jej całokształcie. Pomimo, że jak wskazano wyżej przyczyny powstania zadłużenia nie stanowią przesłanki ani pozytywnego ani negatywnego rozstrzygnięcia w przypadku orzekania na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., to jednak w niniejszej sprawie przyczyny niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia w poprzednich latach, wynikające już chociażby z przedstawionych do skargi dokumentów i z dokumentów już przez organ posiadanych, mogą rzutować na ocenę bieżących i przyszłych możliwości skarżącego dokonywania spłat zadłużenia. SKO poprzestało jednak wyłącznie na powieleniu twierdzenia organu I instancji, iż skarżący może podjąć pracę, gdyż wynika to z orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności. Organ powinien był, na podstawie prawidłowo zgromadzonych dowodów, ocenić rzeczywiste i realne możliwości pracy skarżącego, który w dacie wydawania zaskarżonej decyzji miał ukończone 67 lat. Brak jest ustaleń czy są oferty pracy dla osób w wieku skarżącego i ze schorzeniami takimi, jak ma skarżący. Sąd podkreśla, że nie traci z pola widzenia faktu, że skarżący pobiera obecnie emeryturę, oraz że instytucja umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ma charakter wyjątkowy, ale zwraca uwagę na wysokość pobieranego świadczenia, oraz zobowiązania skarżącego związane z ponoszeniem kosztów mieszkania oraz zakup niezbędnych leków. Przy braku istotnych ustaleń i nieprzeprowadzeniu przez organ odwoławczy postępowania w sposób prawidłowy, brak podstaw do formułowania ostatecznego stanowiska, czy wniosek skarżącego o umorzenie należności jest uzasadniony. Zaskarżona decyzja została bowiem podjęta przedwcześnie. Należy zauważyć, że organ odwoławczy dysponuje identycznymi możliwościami gromadzenia dowodów niezbędnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia jak i organ I instancji. Obliguje go do tego przepis art. 136 § 1 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zauważyć też należy, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w ramach ustawowego skrępowania, gdyż powinny wskazywać dlaczego to, a nie inne rozwiązanie zostało wybrane. Natomiast analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że nie spełnia ono wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż brak jest w nim pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Treść uzasadnienia stanowi w większości przytoczenie przepisów u.p.o.u.a. oraz ocenę decyzji podjętej przez organ I instancji. Ogólne stwierdzenia dotyczące zasad wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy nie zostały odniesione do sytuacji skarżącego we wszystkich aspektach dotyczących realizacji przesłanek umorzenia należności.

Ponownie rozpoznając wniosek o umorzenie skarżącemu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego organ przeanalizuje jego aktualną i przyszłą, ale popartą realnymi przesłankami sytuację zdrowotną, dochodową i rodzinną w celu ustalenia, czy rzeczywiście pozwala ona skarżącemu na uregulowanie zadłużenia względnie czy w bieżącym, ustalonym przez organ stanie faktycznym, zachodzi możliwość odstępstwa od zasady obowiązkowej spłaty długów wobec Państwa. Organ winien również rozważyć, czy w aktualnej sytuacji skarżącego, po uzupełnieniu dowodów zakresie realnych możliwości podjęcia pracy oraz ustaleń dotyczących faktycznych kosztów zakupu leków, odmowa umorzenia należności nie uniemożliwi skarżącemu zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych - zapewnienia pożywienia, odzieży, obuwia i leków. W zależności od poczynionych ustaleń, stosując się do oceny wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, organ wyda decyzję w przedmiocie umorzenia należności.

Wobec zatem stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 9, 77, 80 i 107 § 3 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I sentencji. O kosztach dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.