Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 593/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 56 ust 1 w zw z art 13 ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 161
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim
article: art 64  § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Paweł Groński Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2172/13 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2172/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. G., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez A. G., urodzonego dnia [...] grudnia 2003 r. w T. – J. (I.), syna J. G. i I. M. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania wzywano pełnomocnika wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o akt małżeństwa rodziców małoletniego, a w przypadku gdy rodzice nie zawarli związku małżeńskiego - o dokument świadczący o uznaniu małoletniego przez ojca. Pełnomocnik poinformował organ, że wnioskodawcy nie będą dołączali do wniosku jakichkolwiek dodatkowych dokumentów i wniósł o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Organ stwierdził, że brak informacji, czy małoletni pochodzi ze związku małżeńskiego, a jeżeli nie – to w jakiej dacie został uznany przez J. G., a więc brak istotnych informacji o pochodzeniu dziecka, uniemożliwia wydanie decyzji potwierdzającej jego obywatelstwo.

A. G., działający przez przedstawiciela ustawowego J. G., złożył odwołanie od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. uchylił przedmiotową decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie Mazowieckiemu.

Minister uznał, że złożony wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie odpowiada wszystkim warunkom formalnym określonym w przepisach prawa. Oprócz bowiem warunków wskazanych w art. 63 k.p.a., których spełnienie nie budzi wątpliwości, art. 63 § 2 in fine k.p.a. wymaga, aby podanie czyniło zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Wymagania takie wynikają natomiast z przepisów art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Minister stwierdził, że obowiązek podania przez wnioskodawcę w treści wniosku wszystkich danych osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz wszystkich informacji o "istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego" wynika wprost z treści art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Przepis ten nie przewiduje, by wnioskodawca mógł pominąć w treści wniosku którąkolwiek z tych danych lub informacji, o których mowa w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, bądź uznając je we własnym zakresie za nieistotne lub np. zasłaniając się niepamięcią, niewiedzą, trudnościami w ich ustaleniu itp. W ocenie organu odwoławczego, brak wiedzy wnioskodawcy przed sporządzeniem wniosku o niektórych wymaganych danych i "okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego", wymaga więc od niego podjęcia czynności zmierzających do ich ustalenia i w konsekwencji ujawnienia w treści wniosku. Dopiero tak sporządzony wniosek będzie mógł zostać uznany przez właściwy organ za prawidłowy i kompletny, a więc nie dotknięty wadliwością formalną, o której mowa w art. 64 § 2 k.p.a. Minister wywiódł, że treść art. 56 ust. 1 i 2 wskazuje, iż ustawodawca inaczej niż w ogólnym postępowaniu administracyjnym, rozłożył zakres obowiązków strony i organu orzekającego w postępowaniach o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego. W szczególności obarczył wnioskodawcę obowiązkiem ujawnienia i jednoczesnego udokumentowania wiarygodnymi dokumentami danych osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz istotnych okoliczności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego, zaś obowiązki właściwego organu zostały zasadniczo ograniczone do weryfikacji prawidłowości formalnej wniosku oraz oceny całokształtu materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę i do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie tego materiału. Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku A. G. z dnia [...] grudnia 2012 r., działającego przez przedstawiciela ustawowego J. G. w odniesieniu do "osoby, której potwierdzenie dotyczy" podano imię i nazwisko małoletniego wnioskodawcy, jego nazwisko rodowe, datę urodzenia, imię i nazwisko ojca, imię i nazwisko rodowe matki, płeć, obywatelstwo, stan cywilny. Minister stwierdził, że nie jest to komplet wymaganych danych w rozumieniu art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, bowiem wnioskodawca zobowiązany był do podania danych w odniesieniu "osoby, której wniosek dotyczy" oraz jej wstępnych do drugiego stopnia, jak i informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

A. G., działający przez przedstawiciela ustawowego J. G., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uznał, że dokonana przez organ odwoławczy wykładnia prawa, prowadząca do wniosku, że art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim określają wymogi formalne wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego jest nieprawidłowa. Podkreślił, że w świetle art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w postępowaniu o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego tylko, jeżeli ustawa o obywatelstwie stanowi inaczej. Stwierdził również, że w określonych okolicznościach faktycznych sprawy, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (np. dane dotyczące dziadków wnioskodawcy) nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania, bądź utraty obywatelstwa. W sytuacji natomiast, gdy wydanie prawidłowej decyzji w przedmiocie potwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego możliwe jest bez podania przez wnioskodawcę wszystkich danych wynikających z treści art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, nie sposób przyjąć, że niezamieszczenie zbędnych danych we wniosku stanowi brak uniemożliwiający nadanie podaniu prawidłowego biegu, a w konsekwencji, że istnieje prawna podstawa do wezwania do uzupełniania braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Z drugiej strony nie można zaakceptować takiego rozumienia analizowanych przepisów, które prowadziłoby do wniosku, że wymogi formalne wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego różnią się w zależności od koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, a organ administracji ustala zakres wymów formalnych, odnosząc się do kwestii merytorycznych, które w jego ocenie wymagają wyjaśnienia w postępowaniu. W ocenie Sądu art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim określają nie tyle wymogi formalne wniosku, konieczne do nadania mu prawidłowego biegu, co treść tego wniosku niezbędną do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy o potwierdzenie nabycia lub utraty obywatelstwa polskiego, inaczej mówiąc - "dane" konieczne do wydania prawidłowej decyzji co do istoty sprawy. Spełnienie wymogów stawianych wnioskowi o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, a także wymogu udokumentowania danych zawartych we wniosku (art. 56 ust. 2) może być więc oceniane przez organ administracji dopiero na etapie prowadzenia postępowania co do istoty sprawy, a nie na etapie wstępnej kontroli wniosku, w momencie, gdy organ administracji weryfikuje spełnienie wymogów formalnych podania. Wymogi formalne wniosku składanego w trybie rozdziału 7 ustawy o obywatelstwie, których wypełnienie podlega ocenie na wstępnym etapie badania takiego wniosku przez organ administracji, wynikają natomiast wyłącznie z właściwych przepisów k.p.a.

Sąd wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy dopatruje się braku formalnego wniosku nie tylko w niezamieszczeniu w nim wszystkich danych, wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, ale także w niezawarciu w tym wniosku informacji o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Minister podaje wprawdzie, co zasadniczo należy rozumieć przez owe "istotne okoliczności", jednakże nie wskazuje, jakich konkretnie informacji o tych okolicznościach brak jest we wniosku skarżącego. Nie można nie zauważyć, że osoba wnioskująca o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego może zwyczajnie nie znać wszystkich danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Sytuacja taka została wprost przewidziana w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 925), wydanemu w ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy o obywatelstwie polskim. Może także dojść do sytuacji, w której strona nie dotrze do tych danych, nawet jeżeli przed złożeniem wniosku podejmie działania zmierzające do ich uzyskania. Mając to na uwadze, nie sposób zaakceptować, aby w praworządnym państwie dopuszczalne było zobowiązanie strony do uzupełnienia tych danych pod rygorem pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zobowiązanie nałożone na stronę postępowania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. musi dotyczyć braków, które mogą być z łatwością usunięte.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Minister Spraw Wewnętrznych, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie przez WSA, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie zawiera braków formalnych, a przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie stanowią wymogów przewidzianych w przepisach szczególnych, o których mowa w art. 63 § 2 k.p.a., a w konsekwencji uznanie braku podstaw do wezwania wnoszącego wniosek zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych, podczas gdy wniesione podanie nie zawiera wymaganych w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim informacji i danych i w konsekwencji organ był zobowiązany do wezwania skarżącego do usunięcia braków, a tym samym skarga powinna podlegać oddaleniu,

2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie przez Sąd I instancji, że uzyskanie danych do których usunięcia - zdaniem Ministra - skarżący powinien zostać wezwany są danymi, których skarżący nie jest w stanie pozyskać mimo dołożenia należytej staranności i jest to zobowiązanie niemożliwe do wykonania oraz przez ustalenie, że podanie brakujących we wniosku danych nie jest niezbędne do wszczęcia postępowania i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, podczas gdy skarżący w żaden sposób nie wykazał braku możliwości uzyskania tych danych ani stwierdzenia takiego nie można wywieść z akt sprawy; dodatkowo Sąd nie ocenił dlaczego i nie wskazał konkretnie, podanie których danych jest niezbędne w przedmiotowej sprawie,

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 64 § 2 k.p.a. i wynikający z niego obowiązek wezwania do usunięcia braków jest wyłączony w niniejszej sprawie.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie stanowią o wymogach formalnych wniosku o potwierdzenie lub utratę obywatelstwa polskiego, podczas gdy ich interpretacja nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości, a zwrot zawarty w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim "wniosek zawiera" wprost wskazuje, że są to wymogi formalne podania (wniosku), a także poprzez uznanie, iż wystarczające do uznania kompletności wniosku nie spełniającego wymogów z ww. przepisów, jest oświadczenie strony o braku możliwości uzyskania danych i dokumentów bez potrzeby udowodnienia, ewentualnie uprawdopodobnienia tych aktów.

Wskazując na powyższe, Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy k.p.a., w tym art. 63 § 2 praz art. 64 § 2 k.p.a. Za przepis szczególny, stawiający dodatkowe wymogi formalne podania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., uznać należy art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Skoro wniosek strony nie spełnia wymogów skazanych w/w normą, to na organie I instancji ciążył obowiązek zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. i wezwania wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Za zbyt daleko idący oraz niezgodny z obowiązującymi przepisami należy - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uznać pogląd Sądu I instancji, że w określonych okolicznościach faktycznych, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania bądź utraty obywatelstwa i brak jest podstaw do stosowania art. 64 § 2 k.p.a., wobec czego organ powinien rozpatrzyć odwołanie, mimo oczywistego niepodania wszystkich danych. Nie mieści się przy tym w granicach wstępnej oceny wniosku dokonywanie przez organ administracji ustaleń, czy dana informacja - wymagana w myśl samej ustawy lub sprecyzowana w formularzu - ma znaczenie i w związku z tym mógł odstąpić od wezwania do jej uzupełnienia, w sytuacji gdy jej pozyskanie jest praktycznie niemożliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy niepodanie przez wnioskodawcę we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych jego wstępnych do drugiego stopnia wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy stanowi brak formalny wniosku uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Rozstrzygając tę kwestię na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego regulują przepisy art. 55-58 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w sprawach innych niż wymienione w ust. 1 i 2 (m.in. w sprawach o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 63 § 2 k.p.a. stanowi, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast - w myśl art. 64 § 2 k.p.a. - jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do innych wymagań, o których mowa w tym przepisie należy zaliczyć określenie żądania (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), dołączenie pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika (art. 33 § 3 k.p.a.), a także wymagania przewidziane w przepisach szczególnych. W orzecznictwie wskazuje się, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok. NSA z dnia 3 sierpnia 2012 r., II OSK 826/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. musi dotyczyć braków formalnych, które mogą być z łatwością usunięte i które warunkują nadanie sprawie dalszego biegu.

Przepis art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, iż dane cudzoziemca, małoletniego, wnioskodawcy, osoby lub wstępnych wymagane na podstawie m.in. art. 56 ust. 1 obejmują: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) nazwisko rodowe; 3) datę i miejsce urodzenia; 4) imię i nazwisko ojca; 5) imię i nazwisko rodowe matki; 6) płeć; 7) obywatelstwo; 8) stan cywilny; 9) numer PESEL, jeżeli został nadany.

Powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego musi spełniać warunki formalne podania wynikające z przepisów ogólnych k.p.a., bez których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte i podaniu nie może być nadany dalszy bieg, tj. powinien zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, wskazanie żądania wniosku, w tym imienia i nazwiska osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli jest to inna osoba niż wnioskodawca (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), pełnomocnictwo (art. 33 § 3 k.p.a.). Brak tych elementów obliguje organ do podjęcia czynności w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a.

Uznać należy również, iż dodatkowe wymogi formalne wniosku w odniesieniu do wnioskodawcy i ewentualnie innej osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli nie jest to wnioskodawca wynikają z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, który w tym zakresie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a. Sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego są sprawami, w których stosunek publicznoprawny obywatelstwa jest pochodną stanu cywilnego i stanu rodzinnego danej osoby, zatem podstawowe dane personalne wnioskodawcy (osoby, której dotyczy wniosek) muszą zostać w tym wniosku podane, aby organ mógł nadać mu dalszy bieg. Wnioskodawca powinien więc oprócz swojego imienia i nazwiska podać nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, imię i nazwisko ojca, imię i nazwisko rodowe matki, płeć, obywatelstwo, stan cywilny, numer PESEL, jeżeli został nadany.

Pozostałe elementy wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wskazane w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (szczegółowe dane personalne wstępnych osoby, której wniosek dotyczy i pozostałe informacje) nie stanowią warunków formalnych wniosku w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., lecz informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i wydania decyzji merytorycznej. Należy bowiem odróżnić warunki formalne wniosku od elementów materialnoprawnych stanowiących potwierdzenie przesłanek merytorycznych do przyznania lub potwierdzenia określonego prawa wnioskodawcy. Ocena spełnienia wymogów materialnoprawnych wniosku powinna być dokonywana już podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy, w przeciwnym razie etap rozpoznania sprawy przeniósłby się do fazy wszczęcia postępowania, a pozostawienie bez rozpatrzenia zastępowałoby merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Podkreślenia wymaga, iż przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wskazują na obowiązek wnioskodawcy zebrania wymienionych w nich danych i informacji z należytą starannością i przedstawienia ich organowi we wniosku celem potwierdzenia swojego żądania. Z przepisów tych wynika, że wnioskodawca powinien podać we wniosku wszystkie znane mu dane i informacje, niezależnie od tego czy - w jego ocenie - są one istotne dla rozpoznania sprawy czy nie. To organ w oparciu o dane i informacje podane we wniosku ustala stan faktyczny sprawy i ocenia czy przedstawione dane personalne i informacje wraz z dokumentami potwierdzającymi je są wystarczające do wydania decyzji o potwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego. Przepisy art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakładają na wnioskodawcę obowiązek wskazania określonych danych i informacji oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających te dane i informacje. Przepisy te nie znoszą jednak nałożonego na organ obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Zarówno wnioskodawca, jak i organ powinni więc współdziałać w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie poda we wniosku wszystkich wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim danych i informacji, organ ma prawo wezwać go do uzupełnienia materiału dowodowego, chyba, że wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić tych danych (np. wszystkich danych dalszych wstępnych). W takim wypadku organ powinien rozpatrzyć merytorycznie wniosek po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie i wydać decyzję. W przypadku, gdy wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić wszystkich danych dotyczących jego wstępnych, organ nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Żądanie uzupełnienia danych nieznanych stronie, których nie zdołała ona pozyskać pomimo dołożenia należytej staranności jest niedopuszczalne. Zobowiązanie organu naruszałoby w takiej sytuacji akcentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadę impossibilium nulla obligatio, w świetle której prawo, jak i jego wykładnia nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 51/12). Za takim poglądem przemawia również redakcja formularza wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy o obywatelstwie polskim Minister Spraw Wewnętrznych wydał rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 925), w którym szczegółowo wskazano dane i informacje, które należy podać we wniosku. W punkcie nr 5 pouczenia zamieszczonego na str. 12 formularza wniosku wskazano, że "Należy wypełnić wszystkie wymagane rubryki. W razie braku wiedzy co do określonych faktów należy wpisać "nieznane" (...). Zatem, nawet redagując formularz wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, Minister Spraw Wewnętrznych przewidział, że wnioskodawca może nie posiadać wiedzy o wszystkich danych wymaganych w formularzu i nie wszystkie dane są niezbędne do nadania sprawie biegu.

W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1, 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W tej sprawie Minister bezpodstawnie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi celem wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku po rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Minister wskazał, iż wnioskodawca nie podał wszystkich danych, o których mowa w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy m.in. miejsca urodzenia ojca, miejsca urodzenia matki i nazwiska rodowego jej matki, większości danych jego dziadków oraz informacji o istotnych okolicznościach sprawy, tj. czy ojciec małoletniego posiada obywatelstwo polskie i czy małoletni urodził się po zawarciu związku małżeńskiego przez jego rodziców, czy też jest dzieckiem pozamałżeńskim, a ojcostwo jego ojca zostało ustalone po narodzinach małoletniego (a jeśli tak, to, kiedy, gdzie i na skutek jakiej czynności, tj. uznania, orzeczenia sądowego). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek z dnia [..] grudnia 2012 r. zawierał wszystkie podstawowe elementy o charakterze formalnym i możliwe było nadanie mu dalszego biegu. Organ odwoławczy powinien więc rozpoznać odwołanie i dokonać oceny kompletności przedstawionych dowodów i zasadności żądania wniosku. Organ powinien mieć na uwadze, iż niektóre informacje, podania których domagał się w zaskarżonej decyzji znajdują się w aktach sprawy (np. decyzja potwierdzająca posiadanie obywatelstwa polskiego przez ojca wnioskodawcy), natomiast pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ I instancji zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku o akt małżeństwa ojca wnioskodawcy lub inny dokument potwierdzający w jakiej dacie nastąpiło ustalenie ojcostwa J. G. względem małoletniego, a pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że nie będzie załączał do wniosku żadnych dodatkowych dokumentów i wnosi o rozpoznanie sprawy na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że dane, do których usunięcia - zdaniem Ministra - skarżący powinien zostać wezwany są danymi, których skarżący nie jest w stanie pozyskać mimo dołożenia należytej staranności i jest to zobowiązanie niemożliwe do wykonania oraz przez ustalenie, że podanie brakujących we wniosku danych nie jest niezbędne do wszczęcia postępowania i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika, aby Sąd przesądził te kwestie. Sąd wskazał jedynie, że może zaistnieć taka sytuacja, że strona nie zna pewnych danych lub informacji i pomimo dołożenia należytej staranności nie jest w stanie ich uzyskać oraz że niektóre dane dalszych wstępnych wnioskodawcy nie zawsze są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. To organ powinien jednak dokonać oceny tych kwestii, ale nie na etapie wstępnego badania wniosku, tylko na etapie merytorycznego rozpoznania sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.