Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 139/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: odmówiono zmiany postanowienia sędziego dot. prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanowił: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 139/14 przyznającego skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym


UZASADNIENIE

W dniu 27 lutego 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła sprzeciw.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w 90% oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Prawidłowość powyższego orzeczenia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie.

Wyrokiem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Bydgoszczy oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T.

w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.

Wraz z wnioskiem o uzasadnienie wyroku wpłynął kolejny wniosek skarżącej złożony na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu stanowiącego własność córek strona określiła na kwotę ok. [...] zł. Koszty związane z utrzymaniem starszej córki strona określiła na kwotę [...] zł miesięcznie, natomiast młodszej na kwotę [...] zł. Jako majątek nieruchomy strona wskazała nieruchomości rolne o pow. [...] ha oraz [...] ha obciążone hipoteką przymusową przez Dyrektora Izby Celnej w T. na poczet zaległości podatkowych. Wnioskodawczyni wskazała również, że posiada [...] udziałów w D. sp. z o.o. o wartości [...] zł które obecnie są zajęte w całości przez Dyrektora Izby Celnej w T. Wyjaśniła, że spółka prowadzi działalność od 14 grudnia 2010 r. Rok 2010 zakończyła stratą. W roku 2011 uchwałą wspólników zysk został przeznaczony na kapitał zapasowy, natomiast rok 2012 i 2013 zakończył się stratą w związku z czym nie dokonano podziału zysków. Skarżąca oświadczyła również, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie pracować obecnie w pełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem za 2013 r. uzyskali łącznie dochód w kwocie [...] zł.

Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła: zaświadczenia o zarobkach, wyciąg z rachunku bankowego, fakturę dokumentującą zakup oleju opałowego, polisę ubezpieczenia domu, fakturę dokumentującą zakup książek dla dzieci, CIT-8 Spółki D., z którego wynika, że za 2013 r. Spółka wykazała stratę w kwocie [...] (przychód [...] zł), zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego, umowę przewłaszczenia pojazdów na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym.

Mając na uwadze powyższe Sąd zważył, co następuje:

Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2014 r., a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. (k. 99 akt sądowych) oddalił zażalenie skarżącej uznając, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej "p.p.s.a.")

Przepis art. 165 p.p.s.a. możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego tyczącego się sytuacji finansowej skarżącej sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 130/13, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ i w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 1320361 oraz postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12).

W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności musiałyby być na tyle widoczne, aby możliwa była zmiana dotychczasowego stanowiska a zatem musiałyby to być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (tak również NSA w post. z dnia 7 listopada 2007 r. Sygn. akt I GZ 220/07, publ. w CBOSA).

Na obecnym etapie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Przypomnieć należy, że możliwość przyznania prawa pomocy w tym zakresie, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. istnieje w przypadku osoby fizycznej gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W wyniku dokonanej analizy informacji zawartych w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd stanął na stanowisku, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa oraz majątkowa uległa zmianie, która powodowałaby zmianę stanowiska Sądu zawartego w pierwotnym orzeczeniu zapadłym w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Obecny dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi [...] zł (w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił on [...] zł). W stosunku do pierwotnego wniosku nie uległ on zatem zasadniczej zmianie. Również podnoszone na obecnym etapie okoliczności, że majątek nieruchomy skarżącej jest obciążony hipoteką przymusową, a udziały wnioskodawczyni w spółce D. zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej w T. w związku z toczącymi się postępowaniami podatkowymi były przedmiotem rozważań Sądu w postanowieniu z dnia 12 maja 2014 r. Również przedłożone przez stronę jako załącznik do aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy umowa z dnia z dnia 13 stycznia 2014 r. przewłaszczenia pojazdów na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym oraz wyciąg z rachunku bankowego spółki D. na którym widnieje saldo ujemne – [...] zł nie stanowią podstawy do zmiany stanowiska Sądu w stosunku do pierwotnego rozstrzygnięcia. Wskazywany natomiast przez skarżącą koszt wyprawki córki do szkoły, związany z zakupem książek jest wydatkiem jednorazowym.

Zdaniem Sądu skarżąca jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne.

Podkreślenia również wymaga, że wpis od skargi kasacyjnej stanowi ½ kwoty wpisu od skargi, a więc jest wydatkiem symbolicznym, a skarżąca zyskała dzięki znacznemu zwolnieniu od kosztów sądowych (w 90%) kwotę niezbędną do opłacenia kosztów pełnomocnika, który – jak sama wskazuje – reprezentował ją w całym postępowaniu administracyjnym. Wielość spraw sądowych jest wyrazem szerokiego zakresu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą. Sąd nie znajduje podstaw aby na tym etapie postępowania zapewniać ze środków publicznych przedsiębiorcy możliwość obrony jego stanowiska w każdej z licznych spraw albowiem tak szeroki był zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Wszystkie sprawy, w których skarżąca wniosła skargi są jednorodzajowe, nakład pracy pełnomocnika dla sporządzenia skargi kasacyjnej także nie będzie wymagał szczególnych nakładów pracy na jednostkową sprawę, czego zasady ponoszenia kosztów pomocy prawnej przez Skarb Państwa nie mogą uwzględnić, czyniąc partycypację publicznych środków na ten cel niewspółmierną wobec zasad obowiązujących przy pełnomocnikach działających z wyboru (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2013r. w sprawie I FZ 96/13). W świetle powyższych zasad, przy uwzględnieniu stworzenia skarżącej prawa do realizacji prawa przed Sądem poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w znacznej wysokości (90%) skarżąca powinna wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów udziału pełnomocnika w sprawie, uwzględniając podobny stan wszystkich spraw. Okoliczności te powodują, że zdaniem Sądu nie ma obecnie podstaw do angażowania publicznych środków na pokrycie kosztów pomocy prawnej związanej z działalnością gospodarczą, która w innej formie prawnej jest kontynuowana przez skarżącą.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.