Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 270/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1, art.  58
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2022 r. sprawy ze skargi W. N., M. P., I. S., T. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2021r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia [...] maja 2021r. W. N., M. P., I. S. i T. G. (dalej: strona, skarżące), reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika w oparciu o przepis art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, obecnie tj. Dz. U. z 2021r., poz. 2095 - dalej "ustawa COVID-19") wystąpiły z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, względnie jej części, sprzedanej Skarbowi Państwa przez spadkodawców wnioskodawczyń umową sprzedaży nieruchomości zawartą w dniu [...] stycznia 1987r. Do pisma dołączono wniosek z dnia [...] maja 2021r. o zwrot nieruchomości.

2. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021r. Wojewoda K.-P. wyłączył Prezydenta M. B. od załatwienia wniosku oraz wyznaczył Starostę B. do załatwienia przedmiotowej sprawy.

3. Postanowieniem z dnia [...] września 2021r. Starosta [...] odmówił przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz odmówił skarżącym wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości. Organ stwierdził, że strona nie dotrzymała 20-letniego terminu ujętego w art. 136 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1899 ze zm. - dalej "u.g.n."), wprowadzonego ustawą z 4 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Ponadto przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 zaczął obowiązywać po dacie wygaśnięcia terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i nie ma w stosunku do niego zastosowania. Zdaniem organu postępowanie nie może być wszczęte, gdyż strona nie dotrzymała terminu określonego przepisami prawa materialnego, a roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło, wobec czego, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a."), należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie.

5. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące zarzucając naruszenie art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy COVID-19 oraz art. 61 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wniosły o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu w oparciu o art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy COVID-19 oraz o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.

4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym Wojewoda K.-P. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji

W motywach rozstrzygnięcia organ podzielając stanowisko Starosty wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu [...] maja 2021r., a więc po terminie wskazanym w art. 136 ust. 7 u.g.n. (7 lub 23 lipca 2020r. w zależności od orzecznictwa) w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801 - dalej ustawa nowelizującą). Organ podkreślił również, że termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi termin prawa materialnego nie zaś prawa procesowego. W przypadku biegu terminów procesowych co do zasady istnieje możliwość ich przywrócenia, natomiast w przypadku terminów materialnoprawnych nie ma możliwości ich przywrócenia. Oznacza to, że roszczenie strony o zwrot nieruchomości wygasło, a więc niemożliwe jest wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 15 zzzzzn˛ ustawy COVID-19 Wojewoda wskazał, że przepis ten dotyczy zawiadomienia strony postępowania o uchybieniu terminu natomiast, jako że postępowanie o zwrot objętej niniejszym wnioskiem nieruchomości nie toczyło się, nie można uznać że skarżące stroną tego postępowania były. Ponadto przepis ten dotyczy zawiadomienia strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego, natomiast materialnoprawny charakter terminu wskazanego w art. 136 ust. 7 u.g.n. wyklucza jego przywrócenie.

5. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu kosztów postepowania według norm przepisanych.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 61a § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 i ust. 7 u.g.n. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia Starosty [...] dnia [...] września 2021r. odmawiającego przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oraz odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości;

- art. 15zzzzzn˛ ust. 1-6 ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

8. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy organy zasadnie w przedmiotowej sprawie odmówiły skarżącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wskazując, że termin o którym mowa w art. art. 136 ust. 7 u.g.n. jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu, co w konsekwencji stanowiło podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości.

Zgodnie z treścią, art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Kolejną przesłanką zaś jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały skonkretyzowane. A zatem przez te inne uzasadnione przyczyny należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a są to przykładowo: żądanie, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania, albo żądanie wszczęcia dotyczy sprawy przynależnej do drogi sądowej i właściwy jest sąd powszechny. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż do innych uzasadniających przyczyn wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania można zaliczyć przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu w którym jednostka może domagać się uprawnienia, wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem, wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie, a brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421).

9. Bezspornym w sprawie jest, że Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1987r., Repertorium A Nr [...] E. W. oraz R. W. sprzedali Skarbowi Państwa nieruchomość położoną w M. stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni 2,89 ha za kwotę [...]zł pod zabudowę jednostki mieszkaniowej D-1 i D-2 dzielnicy F. w B.. Pismem z dnia [...] maja 2021r. (data nadania w placówce pocztowej [...] maja 2021r.) spadkobierczynie E. W. oraz R. W. wystąpiły z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, względnie jej części, sprzedanej Skarbowi Państwa. Do pisma dołączono wniosek z dnia [...] maja 2021r. o zwrot nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Natomiast, przepis art. 136 ust. 7 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym od 14 maja 2019r., stanowi, że uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie tejże ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie tej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 14 maja 2019r., a zatem termin 12 miesięcy upływał 12 maja 2020r.

W niniejszej sprawie termin 20-letni, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął w dniu 19 stycznia 2007r., a więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Wobec tego w stosunku do strony zaktualizowała się dyspozycja art. 2 tejże ustawy umożliwiająca złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie, tj. do dnia 14 maja 2020r.

W sprawie istotne znaczenie ma jednakże fakt, że 8 marca 2020r., w związku z zagrożeniem rozprzestrzeniania się zakażeń wirusem SARS-CoV-2, weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązywał od 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Następnie, rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) ogłoszono od 31 marca 2020r. stan epidemii. Kolejnym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022r. (Dz. U. z 2022r., poz. 1027) od 16 maja 2022r. odwołano stan epidemii, bowiem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2022r. (Dz. U. 2022r. poz. 1028) ponownie od dnia 16 maja 2022r. został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego.

Ponadto ustawą z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568) dodany został przepis art. 15zzr ust. 1, który stanowi, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem; 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; 3) przedawnienia; 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie; 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony; 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W powołanym przepisie ustawodawca określił więc, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 następuje wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego i dokonuje się zawieszenia tych terminów, które rozpoczęły już bieg. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 15zzr ust. 1 wskazanej ustawy ma zastosowanie do stanu epidemii, który wprowadzono od dnia 31 marca 2020r., a więc jednocześnie z wejściem w życie tego przepisu. Wskazania również w tym miejscu wymaga, że zarówno wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów, jak i zawieszenie biegnących już terminów, przewidzianych w przepisach prawa administracyjnego, odnosi się także do stanu zagrożenia epidemicznego obowiązującego od 14 marca 2020r.

W szczególności pogląd taki prezentowany jest w odniesieniu do wynikającego art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019r. 12-miesięcznego terminu, dotyczącego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tym zakresie orzecznictwo odwołuje się z jednej strony do wykładni językowej art. 15zzr ust. 1, która prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii biegu terminu przedawnienia zarówno w odniesieniu do uchylonego już i wyraźnie wymienionego w treści przepisu stanu zagrożenia epidemicznego, jak i trwającego stanu epidemii. Niewątpliwie bowiem przyjęcie wykładni ograniczającej obowiązywanie przepisu art. 15zzr do okresu od jego wejścia w życie (31 marca 2020r.), stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy. Nadto, zasada niedziałania prawa wstecz (lex reto non agit) nie ma charakteru absolutnego i można od niej wyjątkowo odstępować, z usprawiedliwionych względów. Przepisy działające wstecz można bowiem wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jeżeli: 1) nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe); 2) mają one rangę ustawową; 3) ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) dla realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych; 4) spełniona jest zasada proporcjonalności, tzn. racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki; 5) nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej; 6) problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz. Działanie prawa wstecz nie oznacza bowiem naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2021r., sygn. akt I OSK 456/21).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zawieszenie terminu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 15zzr ust. 1 uCOVID-19 do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, rozpoczętego w dniu 14 maja 2019 r. i wynoszącego 12 miesięcy, objęło okres od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. Okres zawieszenia wynoszący 62 dni podlegał doliczeniu od 24 maja 2020r. Zatem, upływ terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpił 23 lipca 2020r.

10. Wskazać w tym miejscu jednak należy, że wniosek o zwrot nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia strona wniosła w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. Stosownie natomiast do art. art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki;

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).

W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).

Wskazany wyżej przepis to szczególne rozwiązanie prawne, które reguluje kwestie związane z terminami prawa administracyjnego w sposób odmienny, niż w normalnych okolicznościach. Umożliwia bowiem stronom przywrócenie terminów materialnoprawnych. Ustawodawca zdecydował się dać stronom dodatkową szansę na dokonanie czynności kształtujących ich prawa i obowiązki na wypadek uchybienia terminu w trakcie panującej pandemii w związku z COVID-19. Oznacza to, że w sytuacji, kiedy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu o charakterze materialnoprawnym, obowiązkiem organu jest jego merytoryczne rozpatrzenie. Wskazać należy, że z powołanych wyżej przepisów art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Stosownie zatem do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Pomimo obowiązywania zarówno w dacie składania przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości jak i w dacie orzekania przez organy art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, organy odmówiły przywrócenia terminu powołując się na jego materialnoprawny charakter, co wykluczało jego przywrócenie. Tymczasem w świetle regulacji art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 obowiązkiem organów było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, w oparciu o reguły wynikające z art. 58 § 1 k.p.a. Sąd podziela pogląd organów, że termin o zwrot nieruchomości ma charakter materialnoprawny, jednak nie oznacza, iż do niego ma zastosowanie klasyczny i automatyczny pogląd o nieprzywracalności. Art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 wprost uwzględnia bowiem sytuację, w której strona uchybiła terminowi zawitemu, do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Sąd dostrzega, że art. 15zzzzzn˛ ustawy o COVID-19 nie obowiązywał w dacie upływu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tj. 23 lipca 2020r., jednakże ustawodawca przesądził, iż przepisy dotyczące uchybienia terminu należy odnosić np. do czynności w "okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", czyli od marca 2020r. do 16 maja 2022r.

Podsumowując Sąd stwierdza, że organy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nie zbadanie, czy faktycznie uchybie terminu miało miejsce z przyczyn zawinionych po stronie skarżącej, a w konsekwencji poprzez zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany uwzględnić zawartą powyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, a wiec rozpozna wniosek strony o przywrócenie terminu mając na uwadze treść art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 i oceni, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800). Na wysokość zasądzonej od organu odwoławczego kwoty złożyło się: wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 złotych, wpis od skargi 100 zł oraz opłata od pełnomocnictwa 17 zł.