Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 89/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4,  art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 10 listopada 2016 r., nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji z dnia 17 marca 2016 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 17 marca 2016 r., nr [...], odmówił J. K. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, przewidzianego w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.). Decyzja ta, wobec niezłożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stała się ostateczna.

W dniu 1 sierpnia 2016 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek J. K. o uchylenie decyzji z dnia 17 marca 2016 r., natomiast w piśmie z dnia 28 września 2016 r. strona wskazała, że wniosek swój opiera na treści art. 154 K.p.a.

Szef Urzędu uznał, że we wniosku tym, jak i w piśmie uzupełniającym strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Dlatego, po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Szef Urzędu uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Organ wywodził, że stosownie do art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej K.p.a.) uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie.

Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 K.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaznaczył, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 2 ust. 1 oraz art. 3 powołanej wyżej ustawy. Organ zgodził się, że w interesie strony leżałoby naruszenie wskazanych wyżej przepisów, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane były do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Z tych względów organ nie mógł uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 K.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Argumentował, że art. 154 K.p.a. nie może stanowić możliwości wzruszenia prawomocnej, niekorzystnej dla strony decyzji. Podkreślił, powołując się na stanowisko sądów administracyjnych, że zmiana zasad polityki administracyjnej dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 K.p.a. Organ nie stwierdził również, aby w rozpoznawanej sprawie wystąpił interes społeczny. Odnotował, że z uwagi na fakt, iż w analogicznych sprawach, w których brak było dokumentów potwierdzających podleganie represjom w rozumieniu przepisów ustawy lub prowadzenie działalności opozycyjnej, Szef Urzędu wydawał decyzje o odmowie potwierdzenia wskazanych w ustawie statusów. W konsekwencji, potwierdzenie J. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych koliduje z interesem społecznym oraz utrwalonym w tej kwestii orzecznictwem.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 przywołanej ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cytowanej ustawy. Zauważył, że skarżący przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2016 r. przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 20 lipca 2016 r., w której stwierdzono, że J. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednakże stwierdził, że ww. decyzja Prezesa IPN nie potwierdzała, iż strona spełniała przesłanki określone w art. 2 i 3 przedmiotowej ustawy z dnia 20 marca 2015 r.

Szef Urzędu podał, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. :

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29,poz. 154, z późn. zm.2) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu(Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

Oceniając materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy, organ przyjął, że nie została potwierdzona antykomunistyczna działalności strony oraz doznania represji określonych w art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Wskazał, że załączone przez skarżącego do wniosku z 1 sierpnia 2016 r. dokumenty dotyczą sprawy nękania wnioskodawcy w [...] w okresie od 6 czerwca 2011 r. do 15 września 2015 r. przez sąsiadów, kwestii dotyczących naruszenia prawa poprzez odstąpienie od udzielenia świadczeń zdrowotnych w dniu 14 stycznia 2015 r., odmowy przyznania przez ZUS emerytury w drodze wyjątku, sprawy przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz niewniesienia wniosku o ukaranie do sądu w sprawie zniszczenia zamka w drzwiach z powodu niewykrycia sprawcy. Dostrzegł, że okoliczności te nie są one dowodem na prowadzenie działalności lub podleganie represjom w rozumieniu przepisów ustawy. Z kolei, w ocenie organu, opisana przez stronę działalność polegająca na tworzeniu utworów literackich oraz nieuczestniczenie w uroczystościach 1-go Maja i 22-go lipca (wniosek z dnia 28 lipca 2016 r.) nie nosi znamion działalności antykomunistycznej w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy, gdyż nie była to działalność prowadzona w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożona odpowiedzialnością karną, na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dodał również, że toczące się postępowanie w sprawie z powództwa J. K. przeciwko L. W. lub kwestie dotyczące orzekania o stopniu niepełnosprawności pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Także dołączona przez skarżącego dokumentacja medyczna z lat 1988-2016, dotycząca przebytych chorób, przewlekłych schorzeń oraz sposobu ich leczenia, nie pozwalała na przyznanie wnioskodawcy określonych w ustawie statusów.

Szef Urzędu zwrócił uwagę, że Instytut Pamięci Narodowej, do którego wystąpił organ, nie odnalazł żadnych dokumentów dotyczących prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej lub podlegania represjom w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. Wobec powyższego przyjął, że oświadczenie strony dotyczące prowadzenia działalności opozycyjnej lub podlegania represjom z powodów politycznych nie zostało zweryfikowane żadnym z dokumentów i nie mogło być wiarygodnym dowodem w sprawie.

Po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną decyzją uznał, że wniosek strony z dnia 29 listopada 2016 r. nie jest zasadny, stąd nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 10 listopada 2016 r.

Ponownie organ przytoczył treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 16 K.p.a. i art. 154 K.p.a., których interpretacja miała zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku strony z dnia 1 sierpnia 2016 r., zawierającego żądanie uchylenia decyzji odmawiającej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Szef Urzędu zaakceptował wykładnię tych przepisów przeprowadzoną w decyzji z dnia 10 listopada 2016 r. oraz podzielił stanowisko sądów administracyjnych prezentowanych na tle art. 154 K.p.a.

Podkreślił, że w toku obecnego postępowania organ jedynie badał, czy w sprawie mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 154 K.p.a. Zdaniem organu, ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalały na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia 17 marca 2016 r., co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a.

W skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 29 grudnia 2016 r. – J. K. podniósł, że nie może się z nią zgodzić. Zarzucił, że rozstrzygnięcie to jest dla niego bolesne i krzywdzące.

W obszernym uzasadnieniu skargi podkreślał, że organy wyrządziły mu krzywdę, czuje się szykanowany. Zwracał uwagę, że złożył dziesiątki dokumentów, które potwierdzają jego działalność opozycyjną i prezentowane poglądy wobec władzy ludowej. W jego przekonaniu, skarżona decyzja w tendencyjny sposób ocenia działalność skarżącego, która wpłynęła negatywnie na jego zdrowie. W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2017 r. skarżący kolejny raz wyraził swoje niezadowolenia z działań organów oraz sądów. Podkreślał, że wiele razy był zwalniany z pracy, został zmuszony do opuszczenia swojego mieszkania. Do skargi dołączono dokumentację medyczną, która wedle skarżącego, uzasadnia uznanie go za działacza opozycji antykomunistycznej i osobę represjonowaną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu tego pisma organ zrelacjonował przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, po czym stwierdził, że wniosek strony z dnia 29 listopada 2016 r. o uchylenie decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego statusu osoby represjonowanej nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie organu, bezspornym jest, iż decyzja z dnia 17 marca 2016 r. nie tworzy dla strony żadnych praw, dlatego też mogłaby być wzruszona po myśli art. 154 K.p.a. tylko wówczas, gdyby strona wykazała istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu własnego. Organ dodał, że przy podjęciu decyzji wziął pod uwagę, iż przesłanki wymagania interesu prawnego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Podkreślił, że w trakcie postępowania zwyczajnego ustalono w sposób prawidłowy, że załączone przez stronę do wniosku dokumenty i oświadczenia nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Natomiast w toku niniejszej sprawy organ badał jedynie, czy w sprawie mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 154 K.p.a. Jednakże w przekonaniu organu, ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalały na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia 17 marca 1016 r., co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 K.p.a. Na zakończenie swoich wywodów organ zaznaczył, że w skardze strona określiła swoje działania własne wykonywane w latach osiemdziesiątych, których nie wskazywała na żadnym etapie prowadzonych przez organ postępowań.

Na rozprawie w dniu 5 maja 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę, również skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, nadto podniósł, że jako działacz [...] był prześladowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 poz. 718 z późn zm.; dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W przedmiotowej sprawie skarga i wskazane w niej zarzuty okazały się nieuzasadnione.

Przedmiotem oceny, wedle wskazanych wyżej kryteriów, Sądu była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 154 § 1 K.p.a. utrzymująca w mocy decyzję własną o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, którą odmówiono skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, przewidzianego w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.).

W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że decyzją z dnia 17 marca 2016 r. wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 przywołanej wyżej ustawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku J. K., odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że decyzja ta nie została zaskarżona w toku instancji administracyjnej i stała się ostateczna

Następnie zgodzić się przyjdzie z organem, z uwagi na treść pisma skarżącego z dnia 28 września 2016 r., że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 1 sierpnia 2016 r. winno się toczyć w trybie art. 154 K.p.a. Jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis ten uzależnia możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi być to decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. I po drugie, za wzruszeniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W niniejszej sprawie bezspornym jest spełnienie pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek, natomiast nadal pozostaje kwestią sporną to, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony, przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią krzywdzie lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 428/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oczywistym jest również to, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być zatem interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a. należy w związku z tym przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 - dostępny w CBOSA). W tym kontekście zwrócić również uwagę przyjdzie na na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1531/06 (dostępny w CBOSA), w myśl którego, "postępowanie w trybie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem mającym nowy przedmiot w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym. Przepis ten nie może być przy tym traktowany jedynie jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracji, albowiem pozwala on na zajęcie się ponownie sprawą również w interesie strony. Bez tego przepisu prawidłowo wydana odmowna decyzja administracyjna pozbawiałaby stronę możliwości ubiegania się o określone prawa "po wsze czasy", co dalekie byłoby od racjonalnego pojmowania administracji publicznej. Zmiany polityki administracyjnej, wykładni prawa, oceny stanów faktycznych, następujące po wydaniu w sprawie odmownej decyzji ostatecznej nie prowadzą do jej wadliwości lub bezprzedmiotowości, a wobec tego bez dopuszczenia odwołalności decyzji lub jej wzruszenia w trybie nadzoru, strona byłaby pozbawiona możliwości uzyskania dla siebie nowego rozstrzygnięcia jej sprawy".

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie zwraca uwagę, że słuszny interes strony nie może prowadzić do obejścia obowiązujących przepisów prawa.

Wniosek ten organ wyprowadza bowiem z zaprezentowanej wykładni przepisów przepisu art. 5 ust. 1 ww. ustawy z dnia 20 marca 2015 r., że skoro skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, to zmiana ostatecznej decyzji odmawiającej jej uprawnienia do świadczenia byłaby sprzeczna z prawem i nie jest uzasadniona słusznym interesem strony. W tym miejscu podkreślić przyjdzie, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 cyt. ustawy, a więc nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Dostrzeżenia wymaga, że w materiale dokumentacyjnym sprawy znajduje się decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 20 lipca 2016 r., nr [...], stwierdzająca, że J. K. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jednakże wedle organu, powyższa decyzja Prezesa IPN nie potwierdza, iż strona spełniała przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, bowiem nie zostały wykazane okoliczności wymagane przepisem art. 3 przedmiotowej ustawy, pozwalające na przyznanie wnioskowanego statusu. Organ ocenił przedłożone przez skarżącego dokumenty wraz z wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2016 r., w tym związane konfliktem sąsiedzkim i z nękaniem strony w [...] w okresie od 6 czerwca 2011 r. do 15 września 2015 r. przez sąsiadów: M. K. i J. C., kwestią dotyczącą naruszenia prawa poprzez odstąpienie od udzielenia świadczeń zdrowotnych w dniu 14 stycznia 2015 r., odmową przyznania przez ZUS emerytury w drodze wyjątku, sprawą przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz niewniesienia wniosku o ukaranie do sądu w sprawie zniszczenia zamka w drzwiach z powodu niewykrycia sprawcy i przyjął, że nie są one dowodem na prowadzenie działalności lub podleganie represjom w rozumieniu przepisów ustawy. Także za taką działalność nie zostało uznane tworzenie podanych utworów literackich i deklaracja o poglądach politycznych. Również dołączona dokumentacja medyczna z lat 1988-2016, dotycząca przebytych chorób, przewlekłych schorzeń oraz sposobu ich leczenia nie pozwalała organowi na przyznanie wnioskodawcy określonych w ustawie statusów, w sytuacji gdy IPN nie odnalazł żadnych dokumentów dotyczących prowadzenia przez wnioskodawcę działalności opozycyjnej lub podlegania represjom w rozumieniu przepisów ustawy.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie zaskarżonej decyzji, bowiem organ nie dopuścił się ani błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawa, ani też błędnej subsumcji przepisu art. 154 K.p.a. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony musi być interesem znajdującym oparcie w przepisach prawa. Zarówno organy administracyjne, jak i Sąd pozostają związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, czyli w niniejszej sprawie - ustawą z dnia 20 maja 2015 r. o działaczach antykomunistycznych oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i nie mogą rozstrzygać sprawy w oparciu o osobiste odczucia skarżącego. Sąd zwraca uwagę na utrwalone orzecznictwo w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2005 r., sygn akt V SA/Wa 1658/05 - LEX nr 188729, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 745/10, LEX nr 1088133), przyjmujące, że że: "słuszny interes strony (rozumiany aż do kolizji z interesem społecznym) nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa; Samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez stronę oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 K.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji." Nie można więc uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 K.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 marca 2006 r., V SA/Wa 1952/05, Lex nr 202367).

W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji wyroku.