Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1005/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1,  art. 33 par. 1 pkt 4,  art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Katarzyna Stuła - Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Pełnomocnik K. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco.

2.1. Dyrektor ZUS Oddział w S. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z [...], obejmujących zaległości składkowe za lata 2013-2017 i miesiące od stycznia do marca 2018 r., w kwocie należności głównej [...] zł. Ich odpisy zostały doręczone zobowiązanej [...] wraz z zawiadomieniami z [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

2.2. Pismem z 24 września 2018 r., nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej, pełnomocnik zobowiązanej wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Podniósł w nich, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – dalej: u.p.e.a.):

- nieistnienie obowiązku oraz

- błąd co do osoby zobowiązanego (zobowiązanym powinien być według pełnomocnika inny podmiot).

Zarzutów nie uzasadnił. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

2.3. Dyrektor ZUS Oddział w S. postanowieniem z [...] uznał zarzuty za niezasadne.

Na to postanowienie pełnomocnik wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Podniósł, że w przypadku złożenia zarzutów właściwy organ powinien zbadać, czy egzekucja jest zasadnie prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co z kolei oznacza, że powinien zbadać zasadność zarzutów niezależnie od inicjatywy dowodowej strony. W innym przypadku, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji, ochrona zobowiązanego zostałaby zniweczona. Brak było zdaniem pełnomocnika podstaw do obciążania zobowiązanej obowiązkiem merytorycznego uzasadniania słuszności postawionych zarzutów.

DIAS postanowieniem z [...] uchylił w całości postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w S. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uznał bowiem, że postanowienie to nie posiada obowiązkowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, przez co narusza art. 7, 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. – dalej: k.p.a.).

2.4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor ZUS Oddział w S. wydał [...] postanowienie nr [...], którym po raz kolejny uznał zarzuty za niezasadne.

Również na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie, w którym podniósł naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zobowiązanie istniało i było wymagalne oraz nadawało się do egzekucji administracyjnej, nadto poprzez uznanie, iż tytuł wykonawczy spełniał wymogi przewidziane przepisami prawa.

Wskazał, że Sąd rozpoznając skargę na postanowienie organu odwoławczego będzie musiał dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że zobowiązanie istniało i było wymagalne, czy upomnienie o prawidłowej treści zostało skutecznie doręczone oraz w jakim terminie, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy spełniał wymogi przewidziane przepisami prawa, a następnie będzie musiał przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Pełnomocnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

DIAS postanowieniem z [...], nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w S..

W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik zobowiązanej w piśmie stanowiącym zarzuty na postępowanie egzekucyjne podniósł dwa zarzuty:

- zarzut nieistnienia obowiązku

- zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej,

a więc okoliczności wymienione w art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.

DIAS podkreślił w tym kontekście, że wniesione w terminie zarzuty na postępowanie egzekucyjne nie mogą być składane, uzupełniane, bądź modyfikowane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów. Tymczasem pełnomocnik zobowiązanej w zażaleniu uzupełnił dwa zarzuty wniesione w terminie, o zarzuty braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów przewidzianych przepisami prawa oraz niedoręczenia upomnienia o prawidłowej treści. Tym samym te, uzupełnione zarzuty - nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy.

Następnie organ wskazał, że niezasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku. W tej mierze DIAS wyjaśnił, że ZUS Oddział w S. [...] wydał decyzję nr [...], która została doręczona w styczniu 2018 r. (przewidziana w art. 44 k.p.a. fikcja prawna doręczenia pisma), stwierdzającą, że zobowiązana, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu od [...]. Od tej decyzji zobowiązana nie złożyła odwołania do Sądu, w związku z tym decyzja uprawomocniła się w lutym 2018 r.

Dalej DIAS argumentował, że z kolei zawiadomieniem z [...]. ZUS Oddział w S. poinformował zobowiązaną o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, jak również wezwał zobowiązaną do złożenia w ciągu 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek. Zawiadomienie to zobowiązana odebrała [...]. W konsekwencji braku wpłat, jak i braku wyjaśnień, ZUS Oddział w S. [...] wydał decyzję nr [...], która została doręczona [...] (przewidziana w art. 44 k.p.a. fikcja prawna doręczenia pisma), o wysokości zadłużenia zobowiązanej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Od tej decyzji zobowiązana również nie złożyła odwołania do Sądu, w związku z tym decyzja stała ostateczna, a wierzyciel, to jest ZUS Oddział w S. [...] wystawił tytuły wykonawcze.

Następnie DIAS podniósł, że niezasadny jest także zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. W tym zakresie argumentował, że zarówno decyzja ZUS Oddział w S. z [...], jak i tytuły wykonawcze z [...] zostały poprawnie wystawione, zgodnie z ostateczną decyzją ZUS Oddział w S. z [...]. Ta decyzja została wydana w oparciu o analizę dokumentacji znajdującej się w posiadaniu ZUS, tj. m. in. wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że zobowiązana była jedynym wspólnikiem Spółki z o.o. A (nr KRS [...]) wpisanej do rejestru [...] 2011 r. i posiada 100 udziałów o łącznej wysokości [...] zł (wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł). Ponadto zgodnie z KRS w okresie od 19 sierpnia 2011 r. do 28 listopada 2016 r. była prezesem zarządu. Zatem jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, nie posiadająca innego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone.

3.1. W skardze pełnomocnik zobowiązanej zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 77 § 1 oraz art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, co przejawiało się w pominięciu okoliczności, że zobowiązana umową z 28 kwietnia 2017 r. sprzedała część (51) udziałów innej osobie, a tym samym utraciła status jedynego wspólnika w spółce A sp. z o.o. - zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego,

w efekcie zaś powyższego

2) naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. - zarzut nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, albowiem skarżąca nie jest jedynym wspólnikiem spółki A sp. z o.o., a tym samym brak podstaw faktycznych do wystawiania tytułów wykonawczych na jej osobę.

Autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności postanowień, jako wydanych bez podstawy prawnej, jak i faktycznej; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie organu do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w stosunku do zobowiązanej. Wniósł także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że w toku dotychczasowego postępowania została całkowicie zignorowana okoliczność, iż z dniem 27 kwietnia 2017 r. skarżąca utraciła status jedynego wspólnika w spółce A sp. z o.o. Wówczas bowiem skutecznie sprzedała część (51) swoich udziałów innej osobie. Tym samym ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co do okoliczności jakoby skarżąca była w posiadaniu wszystkich 100 udziałów w spółce A sp. z o.o. nie są prawidłowe. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw faktycznych, jak i prawnych do pozostawienia w obrocie prawnym tytułów wykonawczych ZUS Oddział w S. z [...].

3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).

5. W pierwszej kolejności, Sąd dla porządku zauważa, że organ trafnie wskazał, iż w ramach przedmiotowego postępowania rozpoznaniu podlegają tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone w piśmie stanowiącym ten środek zaskarżenia, złożonym w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2017 r., II FSK 1922/15; wyrok NSA z 23 listopada 2017 r., II FSK 3018/15; wyrok NSA z 2 lutego 2016 r., II FSK 3259/13).

5.1. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są powszechnie uznawane za szczególny środek zaskarżania charakterystyczny tylko i wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Wykazują one wiele odrębności w stosunku do innych środków zaskarżenia, takich jak odwołania i zażalenia. Szczegółowa i wyczerpująca regulacja zawarta w art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, art. 34 i art. 35 u.p.e.a. powoduje, że nie można ich przyrównać i stosować do nich na podstawie art. 18 u.p.e.a. przepisów dotyczących zażaleń lub odwołań. Te szczególne unormowania powodują, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Zarzuty nie stanowią środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Upływ siedmiodniowego terminu powoduje również niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw. Także podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu zażaleniowym, czy też przed sądem administracyjnym czyni go spóźnionym (por. red. J. Niczyporuk, System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, str. 508 i n.; t.1 i 2 do art. 33 w D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2004, str. 311-313 i powołane w tych publikacjach orzecznictwo). Taka wykładnia przepisów nie ogranicza ochrony praw zobowiązanego. W takim przypadku zobowiązanemu przysługuje uprawnienie do wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.

5.2. Na gruncie tej sprawy należy zauważyć, że w piśmie z 24 września 2018 r. stanowiącym zarzuty podniesiono tylko nieistnienie obowiązku po stronie zobowiązanej oraz błąd co do osoby zobowiązanej. Dlatego w ogóle nie podlegały merytorycznemu rozpoznaniu przez organ, później zasygnalizowane, bo dopiero w zażaleniu z 4 grudnia 2018 r., zarzuty takie jak: brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, niespełnienia przez tytuły wykonawcze ustawowych wymogów, czy niedoręczenie upomnienia o odpowiedniej treści.

6. Przechodząc zaś do odniesienia się do prawidłowości rozpoznania przez organ dwóch zarzutów, które zgłoszone zostały w terminie, Sąd stwierdza, że w istocie strona skarżąca zmierza do podważenia w ten sposób zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, które stanowią podstawę kontrolowanego postepowania egzekucyjnego.

6.1. Argumentacja skargi sprowadza się bowiem do twierdzenia, że zobowiązana w dniu 27 kwietnia 2017 r. zbyła innej osobie część udziałów w spółce z o.o., a zatem nie było podstaw do wystawienia wobec niej przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Trafnie zaś argumentuje DIAS, że tytuły wykonawcze z [...] zostały wystawione w następstwie nabrania waloru ostateczności, kolejno przez dwie decyzje administracyjne:

1) z [...] stwierdzającej, że zobowiązana, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu od dnia [...];

2) [...]o wysokości zadłużenia zobowiązanej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Skoro zdarzenie prawne, które w ocenie strony skarżącej ma uzasadnić nieistnienie obowiązku uiszczania składek przez skarżącą, a tym samym bezzasadność nadania jej przymiotu zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym, miało miejsce jeszcze przed wydaniem przez ZUS wymienionych decyzji, to właściwym forum to takiej argumentacji były postępowania administracyjne, w których te decyzje zostały wydane. Aktualnie, skarżąca w istocie zmierza do podważenia prawidłowości decyzji administracyjnych, w konsekwencji których wystawiono tytuły wykonawcze, w ramach instytucji zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Nie jest to prawidłowy sposób działania.

Należy bowiem zauważyć, że mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym organ egzekucyjny nie był umocowany do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych, czyli do rozważania zasadności i trafności rozstrzygnięcia wynikającego z ostatecznych decyzji wydanych przez ZUS w dniach [...] oraz [...], jako podstawy prawnej wszczęcia egzekucji administracyjnej. Dokonanie takiej oceny byłoby badaniem zasadności tytułu wykonawczego, które to działanie jest w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. niedopuszczalne, no co wskazał NSA w wyroku z 25 kwietnia 2014 r., II GSK 389/13, czy też w wyroku z 2 lutego 2016 r., II FSK 3259/13.

6.2. Podnoszone przez stronę skarżącą zagadnienie nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, czy też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (wyrok WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gd 1008/19). Takie zaś okoliczności w analizowanym przypadku nie zostały przez skarżącą wykazane.

Z kolei wniesienie zarzutu opartego o przesłankę wymienioną w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. sprowadzać się powinno do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję, w celu stwierdzenia czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę. Nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku. Także i taka sytuacja w tej sprawie nie zachodzi.

7. Z tych wszystkich powodów skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została oddalona.