Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 1661/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie NSA Henryk Wach as. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant st. sekr. Ewa Olender po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty celnej dodatkowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Celnej w C. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania;


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. Agencja Celna "A" z U., działająca w imieniu T. B., zgłosiła według dokumentów SAD nr [...],[...], i [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, sprowadzone z Republiki Czeskiej blachy ze stali niestopowej walcowane na zimno, w zwojach o grubości0,5 mm, 1,00 mm, 1,5 mm, 2 mm i o szerokości 1000 mm i 1250 mm, deklarując kod PCN 7209 16 90 9 oraz 7209 17 90 9 taryfy celnej, jak również naliczając dla importowanych towarów opłatę celną dodatkową (typ211), wynikającą z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz.U. z 2003 r., nr 40, poz. 342). Zgłoszenia zostały przyjęte, a towar objęty wnioskowaną procedurą celną.

Pismem z dnia [...] r. strona wniosła o uznanie złożonych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w zakresie naliczonych opłat dodatkowych oraz w zakresie zadeklarowanego kodu taryfy celnej w zgłoszeniu nr [...].

Po zapoznaniu strony z materiałem sprawy, decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. uznał zgłoszenie celne z dnia [...] r. nr [...] za nieprawidłowe w zakresie zapisów zawartych w polu 33 deklaracji i określił dla towaru zapisanego w polu 31 zgłoszenia kod 7209 16 90 0, zaś w pkt 2 decyzji stwierdził, że opłaty celne dodatkowe typ 211 dla towarów zapisanych w przedmiotowych zgłoszeniach SAD są należne i zgodne z przepisami prawa. W uzasadnieniu podano, że właściwym kodem PCN Taryfy Celnej dla towaru zapisanego w pozycji 31 zgłoszenia nr [...] (blacha ze stali niestopowej, walcowana na zimno, w rolach, grubości 2,00mmm, 15 mm, szerokości 1000 mm), jest kod 7209 16 90 9. Wobec tego żądanie strony uznano za zasadne. W zakresie naliczonych opłat dodatkowych przyjęto natomiast, że towary zapisane w zgłoszeniach celnych o numerach wyżej podanych, nie spełniają przesłanek podanych w § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych, albowiem nie mieszczą się w opisie zawartym w załączniku nr 2 rozporządzenia, gdyż gatunek stali DC01 nie jest odpowiednikiem gatunku DC01 lecz stalą w gatunku DC01.

Od decyzji tej importer pismem z dnia [...] r. złożył odwołanie, żądając uchylenia punktu 2 decyzji i uznania za bezzasadne naliczenia opłaty celnej dodatkowej (typ112) oraz uznanie w tym zakresie złożonych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe i zwrot uiszczonych opłat w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że sprowadzone stale spełniają kryteria wyłączenia naliczania opłaty celnej dodatkowej, albowiem stal w gatunku DC01 jest odpowiednikiem samej siebie.

Dyrektor Izby Celnej w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotem importu była stal w gatunku DC01 symbol Am. Zgodnie z § 1 ust. 4 pkt 1 powoływanego rozporządzenia w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej, opłaty tej nie stosuje się w odniesieniu do towarów wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, pod warunkiem, że do zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu, zgłaszający dołączy jeden z wymienionych dokumentów: certyfikat wystawiony przez producenta, atest wystawiony przez producenta, fakturę z adnotacją dokonaną przez eksportera, inny dokument wydany przez eksportera, potwierdzające tożsamość towaru zgodnie z ex w rozporządzeniu. W załączniku nr 2 do rozporządzenia, stanowiącym wykaz towarów zwolnionych od opłaty celnej dodatkowej wskazano na kod PCN 7109 16 90 9 dla wyrobów walcowanych płaskich z żeliwa lub stali niestopowej – ex 8, oraz na kod PCN 7209 17 90 9 dla wyrobów ze stali niestopowej – ex 6. Zgodnie z zapisami powołanych ex 8 i ex 6 , opłaty celnej nie pobiera się od towarów klasyfikowanych do 7209 16 90 9 i 7209 17 90 9, wytworzonych ze stali tłocznych i głęboko tłocznych (odpowiedników gatunków DC01-DC06, DX 51-DX56, DD13,DD14). Wobec faktu, że przedmiotem importu była blacha w gatunku DC01, organ uznał, że nie będąc odpowiednikiem stali tego gatunku, lecz stalą oryginalnie gatunku Dc01, nie podlega ona zwolnieniu od opłaty celnej dodatkowej.

Na decyzję organu II instancji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach wniósł T.B.. W skardze zarzucono naruszenie § 1 ust. 4 pkt 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie opłaty celnej dodatkowej, poprzez przyjęcie, że przedmiot importu – blach w gatunku DC01 nie jest objęta wykazem towarów zwolnionych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w C. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu w szczególności podniesiono, że stal w gatunku DC01 jest stalą DC01 a nie odpowiednikiem stali gatunku DC01, o którym mowa w zapisach ex 6 i ex 8. W załączniku nr 2 do rozporządzenia brak jest bowiem zapisu, że opłaty celnej dodatkowej nie pobiera się od gatunku DC01, widnieje natomiast zapis wskazujący, że opłaty tej nie pobiera się od odpowiedników tych stali.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 4 listopada 2004 r. strona skarżąca podniosła, że odpowiedniki określonych gatunków stali nie istnieją. Oznaczenie stali symbolem DC01 stanowi zastosowanie europejskiej normy nr 10130, która opisuje właściwości gatunku. Przy zastosowaniu innych norm stosowanych w obrocie, stal o takich samych właściwościach oznaczona jest innymi symbolami. Wyjaśniono również, że wymieniono gatunki stali w nomenklaturze europejskiej wszystkie należą do stali tłocznej i głębokotłocznej, i wyczerpują ten katalog gatunków stali. Pełnomocnik organu wskazał natomiast, że działająca w imieniu importera agencja celna "A" zwracała się z zapytaniem dotyczącym zwolnienia przedmiotowej stali z opłaty dodatkowej i uzyskała odpowiedź Ministerstwa Gospodarki i Polityki Społecznej, że zwolnienie stali DC10 nie dotyczy, a stal ta jest produkowana w Polce. Podstawowym kryterium przy sporządzaniu listy towarów wyłączonych spod stosowania środka ochronnego było natomiast stwierdzenie braku produkcji krajowej danego produktu.

W znajdujących się w aktach sprawy dokumentach SAD o podanych wyżej numerach, znajdują się adnotacje o dołączonych do nich atestach i certyfikatach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kwestią wymagająca rozstrzygnięcia przez Sąd w niniejszej sprawie była zasadność naliczenia opłaty celnej dodatkowej od towarów zgłoszonych w dokumentach SAD nr [...],[...], i [...]. Towarem tym była blacha ze stali niestopowej, walcowana na zimno, w zwojach, dla której przyjęto kod taryfy celnej PCN 7209 16 90 9 (dla dokumentów SAD nr [...] i [...]) i 7209 17 90 9 (dla dokumentu SAD [...]). Przyjmując zasadność obciążenia sprowadzonego towaru opłatą celną dodatkową organy celne argumentował, że zgodnie z przepisem art. 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz.U. z 2003 r., nr 40, poz. 342), opłaty tej nie stosuje się w odniesieniu do towarów wymienionych w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, pod warunkiem, że do zgłoszenia celnego zgłaszający dołączy jeden z wymienionych w rozporządzeniu dokumentów. Fakt dołączenia tych dokumentów nie był w postępowaniu okolicznością sporną a podstawą odmowy organów celnych zwolnienia importowanego towaru od opłaty dodatkowej nie był zarzut braku wymaganych dokumentów, potwierdzających tożsamość towarów, lecz odmowa uznania, że towar o określonych cechach jest objęty zwolnieniem.

Powoływane rozporządzenie w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w § 1 ust. 3 przewiduje, że wykaz towarów objętych opłatą celną dodatkową określa załącznik nr 1. W załączniku tym wymienione są wyroby walcowane na zimno, płaskie o szerokości 600 mm i więcej ze stali niestopowej o kodach PCN 7209 16 90 9 i 7290 17 90 9. Wykaz towarów, o których mowa w § 1 ust. 4 rozporządzenia, w odniesieniu do których nie stosuje się opłaty celnej dodatkowej zawiera załącznik nr 2. Wśród towarów o kodzie PCN 7209 16 90 9 w pozycji ex 8 i towarów o kodzie PCN 7209 17 90 9 w pozycji ex 6 wyszczególnione są wyroby ze stali tłocznych i głębokotłocznych (odpowiedniki gatunków stali DC01 do DC06, gatunków stali DX51-DX56, DD13, DD14). Ze zgłoszeń SAD i faktur oraz certyfikatów wyrobów wynika, że przedmiotem importu była blacha ze stali niestopowej, walcowanej na zimno, w gatunku DC01 o jakości powierzchni Am. Wobec powyższego organy obu instancji uznały, że ze względu na cytowany zapis odpowiednich pozycji ex załącznika nr 2, do stali w gatunku DC01 nie ma zastosowania przewidywane zwolnienie, albowiem odnosi się ono tylko do stali będących odpowiednikami gatunków DC01. Stal, która nie jest odpowiednikiem określonego gatunku, lecz stalą w tym właśnie gatunku, ze zwolnienia korzystać nie może. Wobec stanowiska strony, negującej taki sposób interpretacji zapisów załącznika nr 2, ocenę prawidłowości naliczenia opłaty dodatkowej warunkowała uprzednia ocena dokonanej przez organ interpretacji cytowanych zapisów.

Z pism zawartych w aktach sprawy wynika, że zarówno organy celne, jak i skarżący podnosili wątpliwości co do jasności i znaczenia przedmiotowego zapisu. Zwrócić należy zatem uwagę, że interpretacja zapisów prawa jest zwykłą czynnością związaną z jego stosowaniem, której dokonywanie każdorazowo leży w kompetencji organu stosującego prawo, a potrzeba dokonywania zabiegów interpretacyjnych nie stanowi zaprzeczenia zasady państwa prawnego. Również wątpliwości interpretacyjne, jakie powstają w toku wykładni, są konsekwencją cech języka jako instrumentu komunikacji, a nie muszą koniecznie stanowić przejawów uchybień technice prawodawczej. Usuwanie tych wątpliwości winno być przeprowadzone z zastosowaniem argumentacji, akceptowanej na gruncie danego systemu prawnego i kultury prawnej.

Rozważając kwestię zakresu zwolnienia od dodatkowej opłaty celnej, wynikającego z zapisu w brzmieniu: "ze stali tłocznych i głębokotłocznych (odpowiedniki gatunków stali DC01-Dc06, gatunków stali DX51-DX56, DD13, DD14)", Sąd dostrzegł potrzebę uwzględnienia w procesie interpretacji zarówno językowego brzmienia zapisu, jak i jego budowy, tudzież charakteru regulacji.

Punktem wyjścia rozważań interpretacyjnych należy uczynić zastrzeżenie, że przepisy rozporządzenia z 7 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej niewątpliwie zawierają regulację dotyczącą świadczeń pieniężnych o charakterze publiczno-prawnym. Załączniki do tego rozporządzenia zawierają odpowiedni: wykaz towarów objętych opłatą (zał. nr 1) i wykaz towarów zwolnionych od opłaty (zał. nr 2). Szczególny charakter regulacji, oraz jej związek ze sferą zobowiązań finansowych wobec Państwa, rodzi konsekwencje co do stosowanych dyrektyw interpretacyjnych, oznacza bowiem zarówno zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej, jak i prymat wykładni językowej przed pozostałymi metodami wykładni, w szczególności wykładnią celowościową, w tym odwołującą się do kategorii celów (zamierzeń) i motywów prawodawcy. Z tego względu Sąd nie podzielił argumentu organów, odwołującego się do informacji, że przedmiotowa stal w gatunku DC01 produkowana jest w Polsce, wobec czego objęta jest opłatą dodatkową, albowiem podstawowym kryterium przy sporządzaniu listy towarów wyłączonych spod środka ochronnego, było stwierdzenie braku produkcji krajowej danego przedmiotu. Argument ten ma charakter celowościowy i nie może ważyć na rozstrzygnięciu sprawy.

W ocenie organów celnych, wymienione w wykazie określone wyroby ze stali tłocznych i głębokotłocznych, nie obejmują wyrobów ze stali w gatunku DC01, albowiem nosi ona cechy oryginalności, nie jest zaś odpowiednikiem tego rodzaju stali, o jakim mowa w tekście załącznika. Termin "odpowiednik" jest zatem interpretowany przez organy celne jako "zamiennik" rzeczy oryginalnej, rzecz, która odpowiada cechami rzeczy oryginalnej, nie jest tą rzeczą, ale może ją zastąpić. Takie rozumienie słowa "odpowiednik" jest zgodne z jego znaczeniem w języku polskim. Wykładnia językowa nie oznacza jednak prostego "sumowania" znaczeń potocznych poszczególnych terminów występujących w tekście prawnym, jej dyrektywy nie ograniczają się zaś do kwestii semantycznych (znaczeniowych). Wykładnia językowa oznacza ustalanie znaczenia wyrażeń tekstu prawnego z uwzględnieniem reguł języka, wśród których obok reguł znaczeniowych, istnieją też reguły składniowe. W konsekwencji dokonując wykładni językowej, należy interpretowany przepis traktować jako całość, i tej całości nadawać znaczenie, przy uwzględnieniu reguł semantycznych, syntaktycznych, interpunkcyjnych.

Akceptując wskazane zastrzeżenie należy dalej zauważyć, że skoro załącznik nr 2 do rozporządzenia ma charakter wykazu towarów, to należy uznać, że zawiera on ich listę sformułowaną w ten sposób, że poszczególne pozycje pozwalają zidentyfikować określony rodzaj towaru, zawierając jego definicję bądź charakterystykę pozwalającą na odróżnienie od towarów innych.

Uwzględnienie obu tych warunków umożliwia potraktowanie analizowanych zapisów jako przypadków definicji legalnej nawiasowej, gdzie termin stojący przed nawiasem (stale tłoczne i głębokotłoczne) został zdefiniowany przez określenia podane w nawiasie (odpowiedniki gatunków stali DC01-DC06....). O takiej funkcji zawartych w nawiasie terminów, świadczy argument gramatyczny, użyta przez prawodawcę forma mianownika l. mnogiej słowa "odpowiedniki", przez co odnosi się on do słów przed nawiasem, a nie do wyrażeń określających charakter zwalnianych towarów: "wyroby walcowane płaskie z żeliwa lub stali niestopowej, o szerokości 600 mm lub większej, walcowane na zimno, nieplaterowane, niepowlekane ani niepokrywane". Gdyby zastrzeżenie z nawiasu miało precyzować, z jakich stali są wykonane wyroby objęte zwolnieniem, wówczas prawodawca musiałby użyć terminów w nawiasie w formie dopełniacza liczby mnogiej (wyroby walcowane....ze stali tłocznych i głębokotłocznych.... odpowiedników gatunków DC01 ...), tak jak ma to miejsce w innych pozycjach ex wykazu, np. ex 9 do pozycji 7210 30 90 0. Z istniejącego zapisu wynika, że stalami tłocznymi i głębokotłocznymi w rozumieniu wykazu, są "odpowiedniki" stali o wymienionych symbolach. W języku polskim termin "odpowiednik" może jednak, oprócz rzeczy stanowiącej "zamiennik", oznaczać również rzecz "odpowiadającą" określonym cechom. Takiego rozumienia organy nie rozważyły i nie wykluczyły, a jego ewentualne przyjęcie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i zakresu terminu "stale tłoczne i głębokotłoczne". Dla poczynienia ustaleń w tym zakresie, konieczne jest rozważenie, czy symbol DC01 i inne wymienione w ex 6 i ex 8 pozycji 2709 16 90 9 i 2709 17 90 9 jest nazwą indywidualną, czy nazwą rodzajową. Okoliczność ta była sporna w trakcie postępowania i nie została dostatecznie wyjaśniona. Strona skarżąca argumentowała, że nie istnieją odpowiedniki stali DC01, albowiem oznaczenie to jest przyjęciem pewnej konwencji terminologicznej, wynikającej z zastosowania normy europejskiej 10113, w związku z czym może odnosić się do każdej stali o określonych parametrach, a różnice w symbolice są skutkiem stosowania w obrocie różnych systemów znakowania, ale nie różnic w zakresie parametrów i cech stali. Wymaga zatem wyjaśnienia, czy istnieją i są w obrocie stosowane inne systemy nomenklaturowe, i czy ich użycie jest wyłącznie aktem konwencji, czy też świadczy o jakiejkolwiek cesze stali, nie tylko fizyczno-chemicznej, ale również faktycznej, takiej jak kraj pochodzenia czy producent. Jedynie bowiem wykazanie, że stosowana symbolika nie jest wyłącznie sprawą konwencji, lecz służy indywidualizowaniu sygnowanych stali, uzasadnia konkluzję, że istnieją stale inne niż DC01, mogące ją zastąpić ale od niej w jakimkolwiek zakresie różne. W sytuacji odmiennej, w ocenie Sądu, wniosek o istnieniu odpowiedników rozumianych jako zamienniki stali DC01 nie jest uzasadniony, a wówczas termin ten winien być rozumiany jako wymóg uznania za stale tłoczne i głębokotłoczne wszystkich stali odpowiadających normie DC01, bez względu na stosowaną nomenklaturę. Rozstrzygnięcie tej kwestii interpretacyjnej, wobec braku ustaleń faktycznych w tym zakresie, nie jest możliwe, a zatem wnioski przyjęte przez organ odwoławczy należało uznać za przedwczesne i dokonane bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.

Uwzględniając przytoczoną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 PoPPSA.