Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 479/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2019 roku numer [...]


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Prezydent Miasta S., decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmówił K. G. umorzenia kwoty 293,59 zł, tj. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych oraz odsetek (pkt 1 sentencji decyzji) oraz umorzenia kwoty 19.162,50 zł, tj. należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej (pkt 2 sentencji decyzji).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zainicjował złożony w dniu 19 marca 2019 r. wniosek, w którym strona zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z prośbą o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, motywując swą prośbę bardzo trudną sytuacją życiową oraz złym stanem zdrowia. Następnie organ podniósł, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w S. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] grudnia 2003 r., sygn. akt [...] wnioskodawczyni została zobowiązana do łożenia alimentów na rzecz M. i A. rodz. D. w wysokości po 250 zł miesięcznie, poczynając od 6 maja 2003 r. Z uwagi na fakt, że strona nie wywiązywała się ze swojego obowiązku alimentacyjnego wobec własnych dzieci, stały się one uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane na rzecz M. D. w okresie od 1 października 2008 r. do 31 lipca 2009 r. oraz na rzecz A. D. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Ponadto Ośrodek w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. wypłacał zaliczkę alimentacyjną. Następnie organ przedstawił stan zadłużenia wobec Ośrodka na dzień wydania zaskarżonej decyzji. I tak, łączne zadłużenie wynosiło 19.457,61 zł, w tym: fundusz alimentacyjny - 295,11 zł (należność główna - 293,59 zł, odsetki - 1,52 zł); zaliczka alimentacyjna - 19.162,50 zł. Organ zwrócił uwagę, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest kompetencją o charakterze uznaniowym, a jej zastosowanie zostało przez ustawodawcę uzależnione od przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wydane do 29 lutego 2020 r. i zawiera wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia (orzeczona niepełnosprawność pozwala na pracę w warunkach pracy chronionej). Strona utrzymuje się z renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast do dnia 28 lutego 2019 r. pozostawała w zatrudnieniu jako osoba sprzątająca. Nadto wnioskodawczyni nie figuruje w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy w S. jako osoba bezrobotna bądź poszukująca pracy. Podniesiono, że praca zawodowa dla osób niepełnosprawnych w warunkach pracy chronionej uwzględnia między innymi stan zdrowia zatrudnianego pracownika, jego możliwości oraz indywidualne tempo pracy. Dlatego też, zdaniem organu, odpowiednim wsparciem dla strony może być Powiatowy Urząd Pracy w S., który dysponuje wieloma narzędziami wspierającymi aktywne poszukiwanie pracy przez osoby niepełnosprawne takimi jak: szkolenia zawodowe, staże, kursy zawodowe czy porady zawodowe. Wykorzystanie takiego wsparcia może skutecznie przyczynić się do podjęcia odpowiedniego zatrudnienia, dostosowanego do stanu zdrowia, a w konsekwencji doprowadzić do polepszenia sytuacji materialnej strony oraz umożliwić spłacanie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych. Organ nadmienił, że w zaistniałej sytuacji pomocne byłoby podwyższanie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, a także motywacja do działania w kierunku polepszenia swojej trudnej sytuacji życiowej przez aktywne uczestnictwo w zajęciach rehabilitacyjnych.

Powołując się na złożone oświadczenie służące ustaleniu sytuacji rodzinnej i dochodowej, organ wskazał, że strona nie posiada żadnych ruchomości, nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, zaś wysokość renty z ZUS, po odliczeniu potrąceń komorniczych, wynosi 500,00 zł. Następnie wyliczył ponoszone miesięcznie wydatki w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego. I tak, na wydatki te składają się: czynsz - 400,00 zł, gaz - 55,00 zł, leczenie - ok. 200,00 zł. W ocenie organu środki finansowe, którymi dysponuje K. G. wprawdzie nie pozwalają na jednorazową spłatę zadłużenia, jednakże ustalona sytuacja materialno-bytowa co prawda jest trudna, ale stabilna.

Zdaniem organu, analiza zebranego materiału dowodowego nie pozwala na stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie występuje szczególna sytuacja uzasadniająca umorzenie zadłużenia alimentacyjnego, tym bardziej, że istnieje realna szansa na odzyskanie wypłaconych przez budżet państwa w imieniu strony alimentów. Działanie takie prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci na wszystkich podatników, co jest niezgodne z interesem strony. Dlatego też, nie znajdując podstaw do nadania prymatu interesowi indywidualnemu nad interesem publicznym, organ zakończył przedmiotowe postępowanie wydaniem decyzji odmownej.

Od powyższej decyzji odwołała się K. G. i zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., przez przeprowadzenie w sposób nieprawidłowy postępowania dowodowego w sprawie, w tym przeprowadzenie w sposób dowolny, a nie swobodny oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przyjęcie, że jej sytuacja życiowa jest stabilna i pozwala na spłatę zadłużenia, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego powinna doprowadzić do odmiennych wniosków, biorąc pod uwagę to, że w zasadzie nie posiada ona żadnych dochodów, które pozwalałyby jej samodzielnie się utrzymać, jest osobą bardzo chorą, po przebytej chorobie nowotworowej, cierpi na depresję i schizofrenię;

- art. 10 § 1 K.p.a., przez niezapewnienie możliwości czynnego udziału w sprawie;

- art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez błędne przyjęcie, że nie spełnia ona warunków do zastosowania dobrodziejstwa umorzenia zaległych należności z tytułu wypłaconych na rzecz jej dzieci świadczeń alimentacyjnych, podczas gdy jej sytuacja życiowa, zdrowotna i finansowa uniemożliwia spełnienie tego obowiązku.

W uzasadnieniu podkreślono, że sytuacja odwołującej jest bardzo trudna. Obecnie znajduje się ona w trakcie postępowania rozwodowego z mężem, który przez wszystkie lata małżeństwa znęcał się nad nią, co ostatecznie spowodowało, że musiała wyprowadzić się z należącego do nich mieszkania, a co za tym idzie znaleźć jakiś kąt do spania i w miarę normalnego życia. W związku z powyższym odwołująca tymczasowo wynajęła pokój w mieszkaniu, za który musi płacić ok. 400 zł i w dodatku dokładać się do opłat bieżących, za które już teraz ma zaległości. Wskutek tego, że mąż latami dręczył stronę i znęcał się nad nią także ekonomicznie, nie ma ona żadnych oszczędności, nie może również liczyć na jego pomoc. K. G. w odwołaniu podniosła, że nie ma żadnych stałych dochodów, oprócz przyznanej renty, która dodatkowo jest obciążona przez komorników. Z tego tytułu "na rękę" otrzymuje ok. 500 zł. Zdaniem strony, jej sytuacja dochodowa nie pozwala nawet na minimum egzystencji, dlatego też niezrozumiałe jej dla niej uznanie przez organ, że jej sytuacja jest na tyle dobra, aby mogła ona spłacić zadłużenie. Dalszą część uzasadnienia odwołania K. G. poświęciła stanowi swego zdrowia zaznaczając na wstępie, że obecnie nie ma żadnych widoków na zmianę lub poprawę sytuacji, gdyż z roku na rok jest osobą coraz starszą, której stan zdrowia jeszcze się pogarsza. Zwróciła uwagę na fakt legitymowania się orzeczonym stopniem niepełnosprawności, przebytą ciężką chorobę nowotworową, zabieg mastektomii piersi. Ponadto podniosła, że ma stwierdzoną chorobę psychiczną - schizofrenię. Na leczenie przeznacza ok. 200 zł miesięcznie. Nie jest w stanie, jak dowodzi organ, podjąć dalszej nauki, przekwalifikować się i znaleźć innej pracy. W ocenie strony, nawet gdyby znalazła jakieś zatrudnienie, na pewno nie byłaby to praca wysoko płatna, zaś wynagrodzenie musiałaby przeznaczyć na swoje utrzymanie, zakup leków, itp., a zatem obecna sytuacja i tak nie pozwoliłaby przeznaczyć tych pieniędzy na spłatę zadłużenia, ponieważ obecnie nie ma pieniędzy nawet na swoje podstawowe potrzeby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 670 ze zm.; dalej: ustawa). Wskazano, że ulgi, o których mowa w tym przepisie mają wyjątkowy charakter i dlatego też przesłanki udzielenia owych ulg w spłacie należności nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Ustawodawca przesłankami tymi uczynił wyłącznie sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Sytuację dochodową określają: otrzymywane z jakiegokolwiek tytułu dochody, stan zdrowia, czy też perspektywa uzyskania dochodu. Inaczej rzecz się przedstawia, jeżeli mowa o sytuacji rodzinnej, bowiem w tym przypadku istotne dla sprawy może być to, czy wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też ma na utrzymaniu inne osoby. Użyte przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 słowo "może" przesądza o charakterze uznaniowym decyzji wydawanej na tej podstawie.

Odnosząc się do oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej K. G. organ odwoławczy stwierdził, że niewątpliwie należy ona do trudnych. Nie sposób jednak stwierdzić, że jest ona wyjątkowa na tle innych dłużników alimentacyjnych, którzy co do zasady jako przyczyny niewywiązywania się z ciążących na nich obowiązków wskazują niskie dochody, trudności w znalezieniu pracy, czy też zły stan zdrowia.

Odnośnie do sytuacji dochodowej odwołującej Kolegium podniosło, że cechuje się ona stabilnością. Świadczy o tym fakt pobierania renty w wysokości 1.029,00 brutto. Co prawda jej realna wysokość, po uwzględnieniu potrąceń komorniczych, wynosi ok. 500 zł, zaś miesięczne wydatki dają kwotę ok. 655 zł (400 zł - czynsz, 55 zł - gaz, 200 zł - leczenie), to nie można tracić z pola widzenia tej okoliczności, że wnioskodawczyni jest osobą stosunkowo młodą (51 lat), zdolną do podjęcia pracy zarobkowej w warunkach pracy chronionej. To ostatnie stwierdzenie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. w dniu 2 lutego 2017 r. Nadto, do dnia 28 lutego 2019 r. strona pozostawała w stosunku pracy. Kolegium podniosło, że w istocie schorzenia, na które cierpi skarżąca mogą utrudniać podjęcie zatrudnienia, czy też podtrzymanie stosunku pracy, jednakże w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uprawnione wydaje się być twierdzenie, że nie są to trudności nie do przezwyciężenia. Z przedłożonej do akt sprawy karty informacyjnej leczenia szpitalnego (k. 14 akt administracyjnych) wynika, że leczenie od wielu lat przebiega pomyślnie. Skarżąca poczyniła kroki w kierunku zmiany miejsca zamieszkania w trakcie jednego z pobytu w szpitalu i w rezultacie wyprowadziła się od męża. Jako powód pogorszeń stanu psychicznego w trakcie wykonywania pracy zarobkowej odwołująca, zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w odwołaniu wskazywała trudne relacje małżeńskie. Z uwagi na przedmiotowe zmiany, uzasadnionym wydaje się zatem przypuszczenie, że wpłyną one pozytywnie na możliwość kontynuacji pracy, której perspektywa świadczenia w warunkach chronionych nie jest wykluczona. Kolegium podzieliło przy tym stanowisko Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. odnośnie celowości skorzystania z możliwości oferowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w S.

Odnośnie sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni podano, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma na utrzymaniu innych osób. Zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy wskazuje, że na wnioskodawczyni nie ciąży już obowiązek łożenia na utrzymanie swoich dzieci, tj. M. D. i A. D., urodzonych odpowiednio [...] grudnia 1987 r. i [...] czerwca 1990 r., a co za tym idzie zobowiązania alimentacyjne nie powiększają już łącznej kwoty zadłużenia, w przeciwieństwie do odsetek od zaległych alimentów.

Organ odwoławczy podniósł przy tym, że nie zaprzecza, iż aktualnie sytuacja dochodowa odwołującej jest trudna i może wywoływać przeświadczenie o swej niezmienności, jednakże sam niski dochód nie stanowi o jej wyjątkowości. Zdaniem Kolegium również stan zdrowia odwołującej nie przemawia za zastosowaniem najdalej idącej ulgi, bowiem możliwie jest podjęcie przez nią pracy w warunkach pracy chronionej. Skorzystanie przy tym z odpowiednich form wsparcia ułatwi utrzymanie zatrudnienia, a w konsekwencji poprawę sytuacji materialnej i spłatę zadłużenia.

Za niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. i wskazano, że w aktach administracyjnych znajduje się zawiadomienie z 9 kwietnia 2019 r., informujące stronę o możliwości, sposobie i terminie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jak i o tym, że sprawa (ze wskazanych tamże przyczyn) nie będzie załatwiona zgodnie z żądaniem. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone odwołującej 11 kwietnia 2019 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, co miało miejsce 18 kwietnia 2019 r. Tym samym nie można zarzucić organowi, że nie zapewnił czynnego udziału stronie w postępowaniu.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że sytuacja dochodowa i rodzinna odwołującej nie nosi znamion wyjątkowości, a co za tym idzie nie odbiega w rażący sposób od sytuacji innych dłużników alimentacyjnych, którzy nie wywiązują się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego zasadniczo z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, wskutek czego prowadzona wobec nich egzekucja okazuje się bezskuteczna. Dlatego też w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie niezasadne jest umorzenie w całości powstałego zadłużenia, czego domaga się K. G. we wniosku z dnia 19 marca 2019 r. Końcowo wskazano, że przedmiotowa decyzja nie zamyka drogi do ubiegania się o uzyskanie innej ulgi w spłacie należności. Odpowiedni wniosek może bowiem zainicjować postępowanie zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, zgodnie z zakresem żądania, które może objąć odroczenie terminu spłaty zobowiązania lub ustanowienie spłaty tego zobowiązana w systemie ratalnym.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła K. G. i podała, że obecnie jest obciążona spłatą zadłużenia z tytułu alimentów, które pokrywane były z funduszu alimentacyjnego. Stosowne kwoty są egzekwowane w drodze postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na to, że jej renta z tytułu niezdolności do pracy to niewiele ponad 1.000 zł, na bieżące utrzymanie i wydatki pozostaje jej ok. 500 zł. Z tego musi opłacić czynsz za mieszkanie – 600 zł, gaz 55 zł, leki - ok. 200 zł. Leki musi kupić, bo inaczej będzie bardzo się źle czuła i znowu "wyląduje" w szpitalu. Skarżąca podniosłą, że najbardziej dokucza jej schizofrenia. Do tego musi kupić kartę do telefonu za 50 zł, bo chce mieć kontakt ze światem, ze znajomymi czy rodziną. Z tego co pozostaje po potrąceniach przez komornika, skarżąca nie jest w stanie normalnie żyć, nie starcza jej na jedzenie i środki czystości. Zatem ciągle pożycza pieniądze, właściwie co miesiąc, od znajomych (różnych, w każdym miesiącu od kogoś innego), aby mieć na wyżywienie. To jest uwłaczające jej godności, ale nie ma innego wyjścia. Obecnie musi kupić sobie protezę piersi, bo nadal jej nie kupiła po operacji piersi. Do tego musi zaopatrzyć się w nową bieliznę, bo chodzi w za dużych stanikach. Skarżąca podniosła, że argumenty w tym zakresie są dla niej ogromnie krępujące i wstydliwe, ale jest kobietą i kobietą chciałaby się nadal czuć. Pisze o tym dlatego, bo brakuje jej już argumentów, aby przekonać do zmiany decyzji. Skarżąca podniosła, że brakuje jej środków do życia, a co dopiero na zakup sobie ww. rzeczy, bez których jest jej ciężko, niezręcznie żyć. Poza tym skarżąca uszkodziła ostatnio okulary i w niedługim czasie będę musiała wyrobić nowe. Do tych okoliczności jak choroba i znaczne koszty utrzymania, dołączyła także to, że jestem w trakcie postępowania o rozwód. Podniosła, że bardzo ją to stresuje i boi się, że jak zaczną się rozprawy w sądzie, to znowu "wyląduje" w szpitalu. Nie jest w stanie podjąć pracy w takich zwyczajnych warunkach na pełen etat, bo się obawia, że to będzie wpływało na jej stan zdrowia fizycznego i psychicznego. Tak było po ostatniej kłótni z mężem, kiedy po powrocie ze szpitala - musiałam od niego odejść, bo nie dała rady już znieść jego znęcania się i stresu jaki jej fundował. Sprawą o znęcanie się zajmuje się obecnie Policja. Skarżąca podniosła, że jak pracowała jako sprzątaczka to bardzo przeżywała to, że ktoś ją krytykuje, że komuś nie podobało się jak sprzątała. Te okoliczności także przyczyniły się do jej gorszego stanu zdrowia. Dlatego też boi się, że jeśli podejmie zatrudnienie i ktoś ją skrytykuje, to znowu zacznie się choroba. Skarżącej obecnie nie starcza na normlane życie i znowu się zapożycza. Nie chce tak żyć, nie chce być dalej czyjąś dłużniczką, bo nie jest w stanie udźwignąć tego ciężaru psychicznego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., odmawiającą K. G. umorzenia kwoty 293,59 zł, tj. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych oraz odsetek (pkt 1 sentencji decyzji) oraz umorzenia kwoty 19.162,50 zł, tj. należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej (pkt 2 sentencji decyzji).

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza przy tym dowolności. Wręcz przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., uzupełnionej regulacją art. 77 § 1 K.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ powinien wykazać, że nie ma podstaw do pozytywnego załatwienia podania strony, przy uwzględnieniu przesłanek stawianych przez ustawodawcę.

W rozpoznawanej sprawie takimi przesłankami są sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego, co wynika wprost z treści art. 30 ust. 2 ustawy. Uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej musi polegać na ustaleniu, czy i jakie dochody posiada dłużnik alimentacyjny, jakie ma możliwości uzyskiwania dochodów, jakie wydatki ma konieczne do poniesienia, jaka jest jego sytuacja rodzinna, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam, czy z innymi członkami rodziny, czy i jaki ma to wpływ na budżet dłużnika. Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie pozwala na załatwienie sprawy co do jej istoty - umorzenie, bądź odmowę umorzenia (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2016 r., I OSK 2311/14, pub. CBOSA).

Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona jedynie w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (vide: wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2007 r., II SA/Wa 694/07, pub. CBOSA). Aby móc uznać podjętą na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy decyzję za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie musi być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 K.p.a.) przez pryzmat ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej podmiotu wnioskującego, a następnie oceny tych okoliczności z punktu widzenia zastosowania ulg w spłacie należności w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części.

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej organ odwoławczy uznając, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i poczynił trafne ustalenia, stwierdził że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącej jest wprawdzie trudna, ale nie uzasadnia zastosowania najdalej idącej ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w postaci umorzenia tych należności. A mianowicie ustalono, że K. G. jest osobą stosunkowo młodą ma bowiem 51 lat przy tym zdolną do podjęcia pracy zarobkowej w warunkach pracy chronionej, posiada stały dochód w postaci renty w wysokości 1.029,00 zł. Za osobę niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności uznana została okresowo – do lutego 2020 r. Orzeczenie to zawiera wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia. Z przedłożonej karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, że leczenie od wielu lat przebiega pomyślenie. W świetle powyższego w sprawie oceniono, że zobowiązana ma możliwość kontynuowania pracy w warunkach chronionych. Tym bardziej, że podjęła kroki w kierunku zmiany miejsca zamieszkania i wyprowadziła się od męża. Wykluczyła zatem ze swego życia trudne relacje z mężem, które miały wpływ na pogorszenie jej stanu psychicznego. Posiada stały dochód i nie ciąży już na niej obowiązek łożenia na utrzymanie dzieci. Zdaniem organu okoliczności te nie czynią sytuacji skarżącej wyjątkową na tle innych dłużników alimentacyjnych. Zasadniczo bowiem dłużnicy alimentacyjni wskazują niskie dochody, trudności w znalezieniu pracy oraz zły stan zdrowia.

Odnosząc się do powyższego po pierwsze należy podnieść, że przy rozpatrywaniu wniosku w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy badaniu powinna podlegać aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika. Przewidywania organu zarówno co do stanu zdrowia strony, jak i jej możliwości zarobkowania nie mogą stanowić podstawy do orzekania w zakresie tej ulgi. W konsekwencji, na gruncie powołanego przepisu nie jest dopuszczalne dokonywanie oceny we wskazanym zakresie w oparciu o przypuszczalne zmiany sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 19 lipca 2017 r., II SA/Po 336/17, wyrok WSA w Gdańsku z 26 lutego 2015 r., III SA/Gd 30/15, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8 lutego 2017 r., II SA/Go 928/16, pub. CBOSA).

W świetle powyższych uwag nieuprawnionym było zatem twierdzenie organu, mające stanowić jeden z argumentów przemawiających za odmową umorzenia przedmiotowego zadłużenia, o tym, że stan zdrowia skarżącej ulega poprawie i że będzie ona mogła podjąć pracę w warunkach pracy chronionej. Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca cierpi na liczne i to zagrażające życiu choroby. Przebyła chorobę nowotworową, w tym zabieg mastektomii piersi, ma zdiagnozowaną chorobę psychiczną – schizofrenię. Trudno przyjąć, zdaniem sądu, aby stan zdrowia skarżącej się polepszał. Sytuacja zdrowotna skarżącej jest na tyle trudna, że utrzymanie nie pogarszającego się stanu zdrowia wymaga ogromnego wysiłku psychicznego i nakładu środków pieniężnych. Zły stan zdrowia skarżącej zarówno psychiczny jak i fizyczny trwa od lat, co mając na uwadze wyliczone schorzenia i wiek skarżącej, czyni wątpliwym przypuszczenie jakoby miał się w najbliższym czasie poprawić. Mając na uwadze te okoliczności, twierdzenia organu, że skarżąca może podjąć pracę w warunkach chronionych, nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, opierają się wyłącznie na nieuprawnionym domniemaniu, a w konsekwencji mają charakter dowolny. Istotnie bowiem z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżąca może podejmować pracę w warunkach chronionych, ale stwierdzenie to w kontekście wszystkich ustalonych okoliczności dotyczących faktycznego stanu psychicznego i fizycznego skarżącej nie może być przesądzające. Z ustaleń organów wynika, że skarżąca dysponuje comiesięcznie realnie kwotą 500 zł z czego opłaca koszty bieżącego utrzymania i leczenia w wysokości 655 złotych. Kwota otrzymywanej renty (po potrąceniach komorniczych) nie wystarcza jej na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania. Trudno w tej sytuacji podzielić twierdzenie organu, że skoro skarżąca posiada stały dochód i nie ciąży już na niej obowiązek łożenia na utrzymanie dzieci, to ma możliwość spłaty zadłużenia. Jest to bowiem dochód, który nie pozwala jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że organy pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominęły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, jak też dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Nie można wobec tego uznać aby dokonana ocena i analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej była wystarczająca i pozwalała na prawidłowe rozpoznanie wniosku w zakresie możliwości umorzenia należności, w tym częściowego. Wobec braku dokonania przez organ pełnej oceny, trudno też przyjąć, że został uwzględniony interes strony. Na tle już dotychczas ustalonego stanu faktycznego, który wymaga ponownej oceny przez organ, nasuwa się pytanie jaka inna sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna dłużnika alimentacyjnego uzasadnia zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przynajmniej w zakresie częściowym.

Z tych powodów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona rozważenia aktualnej sytuacji dłużnika w aspekcie przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy, mając na uwadze wyrażoną przez sąd ocenę i poczynione uwagi, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. Następnie zajmie stanowisko, które należycie tj. w sposób przekonujący uzasadni (zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 K.p.a.). Uwzględni przy tym fakt, że z renty skarżącej regularnie dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 500 zł, co stanowi ½ jej dochodu. Trudno zatem w takich okolicznościach posługiwać się argumentem, że w przypadku umorzenia nastąpi przerzucenie obowiązku utrzymania dzieci z dłużnika na wszystkich podatników.