Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 676/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43, art. 58 § 1, art. 61a, art. 61
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27 § 1, art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi H.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia do postępowania w sprawie zarzutów do prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez H. M. (dalej: zobowiązany lub skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny – Dyrektor ZUS Oddział [...]. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie wyżej opisanego tytułu wykonawczego wystawionego przez Wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...] na należność z tytułu zaległej składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2007 r..

Odpis w/w tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2017 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Powyższa przesyłka została odebrana przez żonę zobowiązanego – J. M. jako pełnoletniego domownika adresata przesyłki.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...], organ dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanego. Dochodzona należność została w całości wyegzekwowana.

Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem opisanym jak wyżej z dnia [...] października 2017 r. Dyrektor Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zobowiązanego wniesionych pismem z dnia [...] października 2017 r. Organ I instancji wyjaśnił, że odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2017 r., wobec powyższego termin do wniesienia zarzutów w sprawie upłynął z dniem [...] stycznia 2017 r., zatem zarzuty wniesione zostały z uchybieniem terminu - w dniu [...] października 2017r. Podkreślił przy tym organ, że zobowiązany nie wnosił o przywrócenie terminu do ich złożenia w trybie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.).

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. zobowiązany wniósł do organu II instancji zażalenie na w/w postanowienie Dyrektora ZUS Oddział [...] z dnia [...] października 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania wraz z wnioskiem o "przywrócenie wszystkich terminów". W związku z informacją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do organu egzekucyjnego, zobowiązany zwrócił się z przedmiotowym wnioskiem do właściwego organu w dnia [...] stycznia 2018 r..

Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], Dyrektor ZUS Oddział [...] odmówił zobowiązanemu przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia na w/w postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając zażalenie za niezasadne.

Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienia zauważył, że w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) dla skutecznego złożenia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, przewidziany został termin 7 dni liczony od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten należy do kategorii terminów zawitych, a więc takich, których niezachowanie powoduje dla strony niekorzystne skutki procesowe i każde, choćby nieznaczne jego przekroczenie stanowi jego uchybienie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2017 r., a nie [...] stycznia 2017 r. jak błędnie przyjął organ I instancji co jednak nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Termin do wniesienia zarzutów upłynął więc w dniu [...] stycznia 2017 r., pismo z zarzutami zostało zaś nadane w placówce pocztowej w dniu [...] października 2017 r., czyli po upływie terminu zakreślonego do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, ze względu na ewidentne uchybione terminu, organ egzekucyjny nie mógł nadać biegu wniesionym zarzutom, ale obowiązany był odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 tej ustawy tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ zaznaczył, że warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W związku z odmową przywrócenia zobowiązanemu terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji w oparciu o w/w tytuł wykonawczy, zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący zaskarżył w/w postanowienie oraz wniósł o zawieszenie niniejszej sprawy do chwili rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z otrzymanym przez niego pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o uchyleniu decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1203 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

W tak zakreślonych granicach kognicji Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zachowanie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a., zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w tym przepisie – w punktach od 1 do 10.

Zgodnie zaś z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni, zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z powołanym art. 32 tejże ustawy, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Ustawa określa więc siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów, liczony od dnia doręczenia stronie odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone w siedzibie organu bądź też nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego - inne przewidziane ustawą tryby nadania przesyłki nie mają w sprawie znaczenia.

W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że zarzuty należy złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Nie może być mowy o tym, że ustawodawca zakreślając termin nie wskazuje na datę początkową, gdyż oznaczałoby to nieodpuszczalną dowolność w kształtowaniu obowiązków strony. Skoro zatem w tytule wykonawczym powinno znaleźć się pouczenie o terminie na złożenie zarzutów, a tytuł wchodzi do obiegu prawnego przez jego doręczenie, to właśnie tę datę należy przyjąć za datę początkową biegu terminu o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.. Lektura rzeczonego pisma odręczonego skarżącemu prawidłowo, w ramach skutecznego doręczenia zastępczego, wskazuje, że zawierało ono stosowne pouczenie.

Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądowym. Zgodnie z nim zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wnoszone przez zobowiązanego w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a pouczenie o prawie wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ 7-dniowego terminu (zob np. wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2015 sygn. akt I SA/Gl 689/14, wyrok NSA z 27 stycznia 2015 sygn. akt II FSK 3081/12).

W analizowanej sprawie odpis tytułu wykonawczego został doręczony dorosłemu domownikowi (żonie skarżącego) w dniu [...] stycznia 2017 r., który podjął się oddać pismo adresatowi. Na mocy art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. W okolicznościach sprawy oznacza to odesłanie do art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania. W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły zaistnienie doręczenia zastępczego przewidzianego w cytowanym przepisie. Sporne pismo zostało bowiem doręczone na adres skarżącego osobie, która wspólnie z nim zamieszkuje.

Na akceptację zasługuje ukształtowany w orzecznictwie pogląd że pokwitowanie przesyłki odbioru pisma przez dorosłego domownika jest następstwem aktu woli i stanowi uzewnętrznienie podjęcia woli oddania pisma adresatowi. (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt. II GSK 551/12).

Doręczenie zastępcze przewidziane w art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie prawne doręczenia przesyłki, które może być wprawdzie obalone, ale ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na skarżącym. Jednakże skarżący w tym zakresie, poza gołosłownymi twierdzeniami, które przy tym pozostają w sprzeczności z faktami wynikającymi z lektury akt administracyjnych w zakresie odbierania kierowanej doń, na adres zamieszkania, korespondencji urzędowej, nie przedstawił w istocie żadnych przekonywujących dowodów. Wystarczy tylko wskazać, że niedochowanie ustawowego terminu do podjęcia przedmiotowego działania ze strony skarżącego było ewidentne, a w odrębnym postępowaniu jego wniosek o przywrócenie tego terminu został ostatecznie nie uwzględniony.

Wobec powyższego siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, liczony od dnia doręczenia skarżącemu odpisu wskazanego tytułu wykonawczego upłynął w dniu [...] stycznia 2017 r. Oznacza to, że zarzuty z dnia [...] października 2017r. nadane w placówce pocztowej w tym samym dniu, zostały wniesione do organu po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skoro tak to, to nie mogły zostać rozpatrzone merytorycznie i organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W związku z tym co wyżej wywiedziono, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszyło obowiązujących przepisów proceduralnych, a tym samym nie skutkowało koniecznością jego uchylenia jak tego domagał się skarżący.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zawieszenie postępowania sądowego wyjaśnić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, bowiem niniejsza sprawa dotyczy kwestii incydentalnych, nie odnoszących się do merytorycznej zawartości wniesionych z uchybieniem terminu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a na marginesie wypada zauważyć, że we wskazanym przez skarżącego odrębnym postępowaniu dotyczącym udzielenia swoistej ulgi poprzez umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, podnoszona kwestia ewentualnego ich przedawnienia jest dopiero badana.

Reasumując, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, w związku z czym skargę - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - należało oddalić.